Personeelsmagazine
EDITIE 3 - 2023
De samenleving n e g n e r b g n i g e w e b in Achtergrond
De kracht van regioverpleegkundigen
Kort nieuws
Nieuw bestuursteam
Samen(leving) in beweging
De kunst van gelijkwaardig ontmoeten
| VOORWOORD
Voorwoord
Redactie
O
nze maatschappij is best ingewikkeld.
Deze behoeften, deze waarden, zijn
Om echt mee te kunnen doen en
universeel. Hoewel ze terugkomen in
een betekenisvol leven te leiden,
onze eigen missie en kernwaarden, zijn
hebben mensen met een verstandelijke
ze niet voorbehouden aan onze cliënten
beperking steun nodig. Van zorgprofessionals,
of medewerkers. Het positieve effect van
van vrienden, familie en andere mensen
een oprechte ontmoeting is de basis van
samenwerken
om hen heen. Maar ook de mensen in onze
de relatie met de cliënt. Het is ook de basis
kan zijn. Persoonlijk,
samenleving hebben steun nodig om echt
voor het contact met andere mensen om de
voor de cliënt, zoals
samen te leven met mensen die anders
cliënt heen. Het stelt ons in staat de ander
het verhaal over een boekje
zijn dan zijzelf. Een goede uitnodiging of
te begrijpen en te zien waar behoefte aan is
vol kansen op pagina 5. Of voor
aanmoediging om iets samen met ons te
of waar kansen zijn. Daarom nemen we het
groepen mensen nu en in de toekomst,
doen, kan veel impact hebben op verschillende
initiatief en creëren we ruimte voor mensen
zoals de verhalen van de Saxion (pagina 8) en
mensenlevens.
met een verstandelijke beperking én mensen
ROC studenten (pagina 26) zo mooi laten zien.
zonder een verstandelijke beperking om meer Elkaar echt ontmoeten, dingen samen
samen te werken en leven.
ondernemen, elkaar beter leren kennen; dat is
2
Iedereen kan een kleine verandering teweeg brengen, op weg naar een sámen-leving
een verrijking voor ieder. Verbondenheid is een
We zoeken actief naar nieuwe manieren
van de drie basisbehoeften van een mens, legt
om elkaar beter te leren kennen en met een
Marleen uit vanuit de positieve psychologie
gezamenlijk doel op pad te gaan. Daarin
(pagina 24). Het gevoel jezelf te kunnen zijn,
zetten we al vele mooie stappen, klein en
te ervaren dat je ertoe doet (autonomie) en
groot. Tijdens het waardenfestival op 14
Heb jij een inspirerend verhaal? Of een les
vertrouwen hebben in jezelf (competentie)
november kon je al veel initiatieven zien. Ook
die je geleerd hebt en wil delen? Mail naar
zijn de andere twee basisbehoeften waardoor
in deze Spigul staan mooie voorbeelden van
communicatie@aveleijn.nl!
iemand zich goed voelt en kan groeien.
hoe impactvol een uitnodiging tot
REAGEREN? Dat kan via communicatie@aveleijn.nl
waarin we er voor elkaar zijn. Veel leesplezier.
INHOUDSOPGAVE |
14
04
08
18
24
Inhoud
NAJAAR 2023
Colofon Redactie communicatie@aveleijn.nl Redactie Elles Kamp, Chris Grootjans, Inge Masselink, Ellen van Heek, Julia Regtop, Marian Exterkate.
04 Lab 2030
18 Regioverpleegkundigen
07 Agenda 2023
22 Aan de slag met CAREN
Met bijdragen van en dank aan Ellen te Riele, Ellen van Heek, Linda Ligtenberg, Marleen Olde Monnikhof, Renée Timmerman, Renate Kreuzer, Marlies Ensing, Laurie van de Kerkhof, Carla ter Beek, Esther Ayinkamiye, Ben Nijkamp, Remco Nijkamp, Mara Kremer, Diane Meijer, Nicole Oosterbroek.
24 Samen leven vanuit de positieve psychologie
Beeldmateriaal Marlie Koggel
02 Voorwoord Redactie
08 De kunst van het gelijkwaardig ontmoeten 12 One to Watch 14 Nu niet zwanger
16 Kort Nieuws
26 Kennismaken met het vak begeleiden
Ontwerp Chris Grootjans Druk GI Business Promotors
3
| ACTUEEL
Alles is er al, soms hoeft het alleen nog maar zichtbaar te worden Hoe ziet de gehandicaptenzorg eruit in 2030? Samen met zorgaanbieders, met mensen met een beperking, hun netwerk, professionals en een groot aantal maatschappelijke organisaties denkt de VGN na over de toekomst.
4
ACTUEEL |
‘
We hebben dromen, visies, wensen
het aanbod centraal staat. We streven naar
Renée: ‘Persoonlijke groei en het versterken
én willen goed voorbereid zijn op
een betekenisvolle daginvulling voor ieder
van ik-kracht van cliënten via bijvoorbeeld
veranderingen in de maatschappij. Onze
mens. Maar wat iemand als betekenisvol
dit boekje, maakt dat cliënten leren wat
gezamenlijke ambitie is een samenleving
ervaart, is heel persoonlijk. Dromen, wensen
hun behoeften en wensen zijn en hoe zij die
waarin mensen met een beperking gewoon
en talenten van cliënten komen niet zomaar
kunnen uiten.
kunnen meedoen. Een samenleving waarin
aan het licht. Hoe kom je daar achter?
mensen met een beperking een betekenisvol
En dat is voor iedereen anders; dat kan
eigen leven kunnen leiden. Hoe verschillend
Een boekje vol kansen
goed zichtbaar zijn of juist wat minder. Het
dat ook kan zijn.’ (VGN, visie 2030)
Bij De Akkerstaf krijgt een groepje cliënten
versterken van de spelers (de ontwikkeling
een boekje. Daar staat nog niks in; zij
van de cliënten) vraagt onderzoek; weet
Waar mogelijk
bepalen zelf wat de inhoud wordt. Bij het
de cliënt wat hij wil leren? Je kunt niet
Een methode om samen met
uitdelen van het boekje is de boodschap:
aangeven wat je niet weet.’
zorgorganisaties te werken aan de
‘Dit boekje is van jou. Je kunt er iets in
uitgangspunten van de Visie, is Lab 2030.
zetten over wat je kunt, wat je wilt, wat
Nieuwe kansen
Vanuit Aveleijn heeft locatie De Akkerstaf
belangrijk voor jou is. Alles mag!’ Cliënten
Renate deelt wat ze zag bij cliënt Annet.
zich aangemeld om aan de slag te gaan met
nemen het overal mee naartoe. En anderen
‘Annet kreeg als een van de eersten een
het Lab 2030 thema ‘weg met traditionele
uit hun omgeving schrijven er iets in.
boekje. Bij Annet staat alles vrij vast, ‘dit
dagbesteding en op naar vernieuwende
Wanneer Renée op De Akkerstaf is hoort ze
is mijn taak en die moet af’. Dus of zo’n
activiteiten voor mensen met een intensieve
elke keer vanuit verschillende kanten: ‘Kijk
boekje voor haar zou werken? Maar het
zorg- en/of begeleidingsvraag’. Renée
eens in mijn boekje!’ Het geeft cliënten regie
ging fantastisch! Nog steeds gaat het
Timmerman en Renate Kreuzer zijn de
en een middel tot gesprek. Zo vertelde een
boekje overal mee naartoe en laat ze het
aanjagers binnen Enschede.
cliënt: ‘Ik wil een keer vergaderen in een
zien. In het boekje plakte ze een plaatje van
vergaderruimte. Over mijn familie. Want die
Gordon die koffie zet. Samen hadden we het
Maar wat zijn dan die vernieuwende
zijn dood.’ Een mooi voorbeeld van hoe het
hierover.’ De conclusie die Annet en Renate
activiteiten? We willen af van de traditionele
cliënten helpt bij leren kennen van eigen
samen trokken: Annet is een gezellige vrouw
dagbesteding waarbij de groepsactiviteit of
behoeften en hoe deze duidelijk te maken.
om een kop koffie mee te drinken. Vlakbij De Akkerstaf vind je De Posten, waar ouderen wonen en waar Annet nu koffie drinkt met eenzame ouderen. Voorzichtig, want kleine stapjes geven meer regie en bewustwording over wat je meemaakt en leert. Ook het knippen en plakken in haar boekje geeft een haakje. ‘Misschien kun je hiermee kaartjes maken om naar iemand te sturen. Alles is er al, het vraagt ‘alleen’ om goed te kijken.’ Door de persoonlijke groei, zoals het koffie drinken met een eenzame oudere, leert Annet nieuwe kanten van zichzelf kennen. Ze stapt uit haar comfortzone, want juist dan leert ze. Daar ontstaan nieuwe leermogelijkheden. Haar wereld wordt groter en ze heeft steeds meer kansen om te groeien en bloeien. Renée: ‘Stap één is het versterken van de stem van de cliënt. 5
VERDIEPING | ACTUEEL
Via kleine stapjes ervaart de cliënt zelf beter
de maatschappij nog versterkt kan worden
wat bij hem of haar past, en zo ervaart de
in het leren omgaan met mensen met een
cliënt zelf steeds beter wat hij of zij zelf wil.’
beperking, maar dat we ook cliënten zelf
Renée vult aan: ‘Groot denken en klein doen
vaak nog moeten leren hoe zij mee
helpt. Zet kleine stapjes en denk creatief.
kunnen doen.
En deel successen, daar gaat een ander weer op aan.’
We nemen meer en beter de tijd de behoefte van de cliënt te ontdekken en
Meedoen
goed te kijken wat van ons komt en wat
Renate: ‘We wensen cliënten een
van de cliënt is. Het is zo belangrijk dat
betekenisvolle daginvulling, waarbij ze
cliënten zelf betekenis leren geven aan hun
meedoen in de maatschappij voor zover
eigen daginvulling!’
mogelijk. Hiervoor zoeken we naar haakjes in de buurt (‘buurtjutten’) en in het
Klein doen
netwerk van de locatie en de cliënten zelf.
Het ‘buurtjutten’ geeft je haakjes vanuit
Wat is er al, waar en met wie kunnen we
het motto ‘alles is er al’. Je ontdekt wat de
samenwerken? Maar ook onderzoeken we
behoefte is in de buurt en wat de behoefte
hoe we elkaar kunnen inzetten; kunnen
is van cliënten en/of de locatie. Groot
Daar helpt het boekje bij dat ze hebben
wij naar iemand toe of komt iemand naar
denken, klein doen; richt je niet meteen op
gekregen. Vragen als ‘Wat kun jij voor een
ons toe? Vanzelf gaat het niet, je ziet ook
samenwerken met bedrijven, winkels, e.d.
ander betekenen’ en ‘Wat doet het met
nog wel dat ‘de samenleving’ moeite heeft
maar ook op de vrouw met het hondje die je
jou als je iets voor een ander doet’ dragen
met de cliënten. Er wordt nog regelmatig
elke dag langs de locatie ziet wandelen, het
hieraan bij. Zo ontdek je mogelijkheden en
omgekeken of men heeft het over ‘dat
groepje oudere mannen op scootmobiels
wensen.’
soort mensen’.
dat elke ochtend in de buurt samenkomt voor een praatje. Wie weet waar je samen
Renate: ‘Kleine stapjes. Het hoeft niet
Goed kijken
toe in staat bent, iedereen heeft potentie.
vandaag of morgen anders. Het gaat
Renée: ‘Onze eerste neiging is denken aan
Neem de tijd om niet het geijkte pad te
langzaam; je moet ergens beginnen zodat
de al bekende voorbeelden waarbij we
bewandelen, maar juist ook daarbuiten
er beweging ontstaat. Nu hebben we
meedoen in bedrijven. Een mooi voorbeeld
te kijken.
een stap terug gedaan en staan we meer
is locatie De Posten. Daar zijn cliënten echt
naast de cliënten. Wie vindt het leuk om
onderdeel van de organisatie, zij horen er
boodschappen te doen? Hoe vergroten we
écht bij. Op andere plekken lijkt dat soms
die ervaring voor de cliënten die het leuk
zo, maar als je dan beter kijkt zie je dat het
vinden? Zet niet meteen een grote stap.
niet.’ Renate: ‘Eerder probeerden we dit denk ik te forceren, we waren erop gericht de cliënt in de maatschappij een plek te geven, bijvoorbeeld door mee te draaien in
‘We wensen cliënten een betekenisvolle daginvulling, waarbij ze meedoen in de maatschappij voor zover mogelijk.’
een bedrijf. Terugkijkend zien we dat dat geen inclusie was, dat het niet in, maar naast de maatschappij was. Soms zit een cliënt aan een tafel in dezelfde kantine als de bedrijfsmedewerkers. Maar doe je dan mee? En hoe doe je dan mee? We zien dat
6
Agenda 2023/2024
Bekijk de evenementen voor de komende periode 1. )
1.) EINDEJAARSONTMOETING 12 december Schouwburg Hengelo 2.) KICK-OFF VERKIEZINGEN CCR-C 15 januari 3.) NIEUWJAARSFEEST CLIËNTEN 26 januari Grolsch Veste, Enschede 4.) ONTMOETINGSPLEIJN 8 februari Banenmarkt Kul;turhus, Borne
2. )
5.) WAARDENDAG 11 april 4. )
7
| DE SAMENLEVING IN BEWEGING BRENGEN
Samenspel voor een betekenisvol leven De kunst van gelijkwaardig ontmoeten
Als je Social Work studeert is de gehandicaptenzorg niet direct in beeld. Studenten kiezen eerder voor de Jeugdzorg of GGZ. Uit gesprekken met studenten blijkt bovendien dat er geen goed beeld is van de cliënten en de mogelijkheden binnen onze sector. En dat is jammer, want organisaties als Aveleijn bieden voldoende uitdaging en kansen voor deze studenten. Om daar verandering in te brengen startten we in het schooljaar 2022-2023 een project in samenwerking met de opleiding Social Work aan Hogeschool Saxion in Enschede. 8
DE SAMENLEVING IN BEWEGING BRENGEN |
‘Dit project ontstond heel spontaan’, vertelt
en ging aan de slag met de Provinciale- en
Enschede naar de verschillende locaties van
Ellen van Heek, manager Communicatie/
Waterschapsverkiezingen. Ze bezochten
het project toe. ‘Ik had gekozen voor cliënten
Evenementen & Sociale Inclusie. ‘Tijdens
locaties van Aveleijn om het belang van
die qua leeftijd pasten bij de studenten, wat
een bijeenkomst ontmoette ik Marlies
stemmen onder de aandacht te brengen
verrassend goed uitpakte. De groep werd
Ensing, docent Social Work van Saxion.
en samen met cliënten een stemwijzer in
dan ook heel snel een echte, hechte groep
We raakten aan de praat over de opleiding
te vullen of te bespreken welke thema’s
waarin iedereen gelijk was, elkaar wilde
en waar studenten na hun studie terecht
zij belangrijk vinden. Een andere groep
leren kennen en rekening met elkaar hield.’
komen. Ik vertelde vervolgens over Aveleijn
organiseerde een sport- of vrijetijdsactiviteit
en we kwamen tot de conclusie dat het heel
voor een locatie en hielp mee met
leuk zou zijn om samen iets te organiseren,
activiteiten van Bureau Evenementen.
waarbij studenten in een vroeg stadium
‘Het was een heel veelzijdig project’, vindt
van de studie al kennis kunnen maken met
Marlies Ensing. ‘De meerwaarde zat erin
de praktijk van Aveleijn.’ Een tijdje later
dat de praktijk heel erg mooi betrokken
kwamen Ellen en Marlies weer in contact en
was door de inbreng van cliënten,
ontstond een idee voor een lesmodule voor
ervaringsdeskundigen en medewerkers van
de eerstejaars studenten Social Work. Deze
Aveleijn. Dat paste heel goed bij het thema
module is vormgegeven rondom het thema
Inclusie. Ook de werkbezoeken aan locaties
Sociale Inclusie. Dat is een thema waar we
van Aveleijn waren interessant en leuk voor
binnen Aveleijn al langer aan werken en dat
de studenten.’
ook goed paste bij het curriculum van de studenten in die periode.
les van aveleijn
duo’s De derde groep volgde een heel bijzonder traject. Studenten werden één op één
Begin 2023 kregen de studenten een aantal
gekoppeld aan een cliënt van Aveleijn.
weken gastlessen van Aveleijn. Onder
Gedurende de hele lesperiode bleven zij
meer van de ervaringsdeskundigen van
als duo aan elkaar verbonden. ‘Dat werkte
Team SAM. Binnen de module werden drie
fantastisch’, stelt Renée Timmerman,
keuzeopdrachten aangeboden. Een groep
senior begeleider in Enschede. Renée kwam
verdiepte zich in rechten en toegankelijkheid
elke week met dezelfde groep cliënten uit
9
| DE SAMENLEVING IN BEWEGING BRENGEN
Thuisgevoel
spreken over de inbreng van kunst in het
spannend en nieuw. Als je dat dus laat gaan
In dit traject werd samengewerkt met
onderwijs. ‘Elkaar door middel van creatief
dan ontstaat er een echte connectie. Heel
diverse Enschedese kunstenaars. ‘We
agogische middelen te ontmoeten vond
gaaf om te zien dat kunst, in welke vorm
maakten daarbij gebruik van de ervaringen
ik geweldig! Dat zouden we meer moeten
dan ook, daar een perfect middel voor
die we eerder hebben opgedaan in
doen, ook bij andere groepen met mensen.’
is. Het is voor mij een extra manier van
een project met de culturele instelling Concordia’, licht Ellen toe. Concordia zorgde
10
communicatie die je samen invult. Dat vind ik mooi.’
in dit project voor de kunstenaars. Een van
Stappenplan
de kunstenaars was Jorien Schulten. Ook
Fotografe Tessa Wiegerinck legde de
voor haarzelf was dit project een unieke
interactie tussen cliënten en studenten
overprikkeld
ervaring. ‘Voor het eerst sinds lange tijd
vast. Zelf volgde ze in het verleden ook de
Zowel de studenten als de cliënten hadden
ervaarde ik weer een thuisgevoel. Dat
opleiding Social Work. ‘Wat het project voor
door het project een verrijkende ervaring.
betekent dat ik voelde dat ik in deze groep
mij zo bijzonder maakte, was dat je echt
‘Het was soms best pittig voor de cliënten’,
volledig mijzelf mocht zijn met alles erop
zag dat de deelnemers samen bezig waren
aldus Renée. ‘Dan kwam er na een lesdag
en eraan. Ik kon mij kwetsbaar opstellen,
op basis van gelijkwaardigheid. Toen ik als
bijvoorbeeld een cliënt overprikkeld door
mijn sensitiviteit inzetten en mijn intuïtie
sociaal werker werkte, had ik persoonlijk
alle indrukken terug op de groep. Maar ze
volgen. Het was bijzonder om heel intuïtief
altijd moeite met ongelijkheid. Er was toch
zei wel direct: volgende week ga ik wel weer
te werken. Op gevoel, in het moment, kijken
altijd een soort machtsverhouding. Die was
mee! Als begeleider is het dan de kunst om
wat er nodig is in plaats van vasthouden aan
hier niet. Het draaide om samen
dit te accepteren en er mee om te gaan. De
je idee. Ik kwam er opnieuw achter dat ik dat
dingen ervaren en ondernemen.
nieuwe ervaring was het waard.’
heerlijk vind en dat dat ook echt een
Je zag heel duidelijk dat het wisselde wie
kwaliteit van mij is.’ Marlies is ook erg te
op wie leunde, want het was voor iedereen
DE SAMENLEVING IN BEWEGING BRENGEN |
vakantiewerk & stage ‘Voor de studenten is het bewustzijn dat je je vanuit oprechte aandacht kan verbinden met mensen die op het eerste gezicht heel anders zijn een hele waardevolle ervaring’, noemt Ellen. ‘Studenten waren erg onder de indruk van de verhalen en de kracht van onze ervaringsdeskundigen. Soms waren ze ook verrast door cliënten waarin ze iets van zichzelf herkenden en iets gemeenschappelijks ervaarden. Bij een aantal studenten is de nieuwsgierigheid naar onze sector flink aangewakkerd. Er kwamen onder meer verzoeken voor vakantiewerk en stages. Supergaaf natuurlijk! We hopen in de toekomst nog meer studenten op deze manier te inspireren.’
nooit meer vergeten Dit najaar organiseerden Aveleijn en Concordia nog twee terugkomdagen voor de cliënten en studenten met daarin een workshop en een theaterbezoek. ‘Zelf vond ik het één van de mooiste projecten die gedraaid is dit jaar, maar misschien ben ik bevooroordeeld’, lacht Marlies. ‘Ik weet zeker dat studenten die deelgenomen hebben dit nooit meer zullen vergeten.’
11
| ONE TO WATCH
Zie mij Leestip
Het boek ‘Zie mij’ gaat over opgroeien met zorg(en), loyaliteit, vriendschap, liefde en over het hebben van steunpersonen; mensen die je écht zien. Het is geschreven voor zowel jeugd als volwassenen, met veel herkenning voor mensen die mantelzorger zijn. Thoms hoofd zit vol gedachten. Zo denkt hij veel aan zijn ouders. Hoe zal het met zijn vader gaan? Zal hij nog in bed liggen? En moet zijn moeder vandaag werken? Het lukt hem niet zijn gedachten stop te zetten. Thom heeft geen vrienden. Daarvoor heeft hij geen tijd. Hij moet zorgen voor zijn depressieve vader. Dat doet hij graag, net als voor zijn moeder. Hij wil maar één ding; dat zijn ouders gelukkig zijn. Thom is ervan overtuigd dat als hij hard zijn best doet, dat het dan allemaal goed komt. Met zijn moeder kan hij goed praten, totdat ze steeds minder vaak thuis is. Wat is er toch met haar aan de hand? En wat bezielt zijn broertje Abel? Thom weet niet wat hij ziet als hij in het park is… Als hij bevriend raakt met Thijmen, wordt alles anders. Het boek is te bestellen via bol.com. Scan de QR code voor de link.
One to 12
Heb jij inspiratie voor je collega’s? Laat het weten via communicatie@aveleijn.nl
ONE TO WATCH |
Eenvoudig contact maken Cliniclowns
Als iemand de kunst verstaat om contact te maken en hiermee pijn, zorgen of eenzaamheid een beetje te verlichten zijn het de CliniClowns wel. Ze geven je graag hun beste tips, die jij overal kunt inzetten. Maak oogcontact is een zo’n tip. Wees jezelf; nog een tip. Veel ervan doen we wel, de ene keer meer bewust dan de andere keer. Maar de 30 tips zijn niet allemaal voor de hand liggend, en ook niet allemaal binnen onze comfortzone. Doe eens niets; of… creëer een probleem. Leuk om te onderzoeken wat het met jezelf en de ander doet, als je eens kiest voor een andere manier van contact maken. De tips zijn te lezen door het scannen van de QR code.
Zomervacht
Kijktip
Het verhaal? Als blijkt dat hij er een extra zakcentje voor kan opstrijken, besluit Maurice om zijn ernstig beperkte zoon Lucien tijdelijk in huis te halen. Of ja, huis, eigenlijk een stacaravan. En Maiurice heeft het zelf trouwens te druk met zijn klusbedrijf om voor zijn zoon met hersenverlamming te zorgen, dus dat mag zijn andere zoon opknappen. En dat is de dertienjarige Brian, die daar helemaal niet op zit te wachten. Hij vindt Lucien maar raar en rijdt liever rondjes op zijn quad. Hoe zorg je voor iemand als je niet weet wat hij nodig heeft? Hoe maak je de juiste keuzes als je zelf nog zoveel te ontdekken hebt? Al snel leren de broers elkaar beter kennen. Een film die wordt omschreven als rauw en oprecht. Scan de QR-code om de trailer te bekijken.
13
| ACHTERGROND
Voorkom een onbedoelde zwangerschap Nu Niet Zwanger maakt kinderwens bij cliënten bespreekbaar Nederland is een land met een goede gezondheidszorg en seksuele voorlichting. Toch raakt een op de vijf vrouwen in Nederland onbedoeld zwanger. De gevolgen van een onbedoelde en/of ongewenste zwangerschap en de ethische dilemma’s die er bij horen kunnen enorm zijn. De impact is vaak nog groter als je daarbij ook te maken hebt met psychische problemen, een verstandelijke beperking of andere complexe problematiek.
I
eder mens heeft in principe
zwangerschap groter is wanneer sprake is
Een van hen is Laurie van de Kerkhof,
zelfbeschikkingsrecht en het recht
van kwetsbare omstandigheden, zoals een
persoonlijk begeleider in Enschede. ‘Toen
om in alle vrijheid een kinderwens te
verstandelijke beperking. Om het gesprek
ik over het programma hoorde was ik
hebben of (nog even) niet. Kinderwens,
over zwangerschap goed te faciliteren
direct enthousiast’, vertelt ze. ‘Ik vind
zwangerschap en ouderschap vormen voor
werkt Aveleijn sinds 2021 met het landelijke
het heel belangrijk dat seksualiteit en
mensen met een verstandelijke beperking,
programma ‘Nu Niet Zwanger’ (NNZ). Een
daaraan gekoppeld zwangerschap goed
hun verwanten en begeleiders echter
groot deel van de Twentse gemeenten is
bespreekbaar is in de gesprekken met onze
complexe, ethische thema’s. Het is dan ook
inmiddels aangesloten.
cliënten. En dat gaat niet altijd vanzelf. Het
belangrijk om hier in een vroeg stadium
14
programma NNZ biedt je als begeleider
aandacht te besteden, als onderdeel van
Concrete handvatten
concrete handvatten om met je cliënten
voorlichting over seksualiteit en relaties. Uit
Binnen Aveleijn zijn vier
dit gesprek te voeren. Het helpt om inzicht
onderzoek blijkt dat de kans op onbedoelde
aandachtsfunctionarissen aangesteld.
te krijgen en te geven in de achtergrond
ACHTERGROND |
van al dan niet een kinderwens, in wat het
bij ons vertellen over communiceren met
betekent om zwanger te zijn, in de risico- en
LVB-ers. Op deze manier verrijken we elkaars
beschermingsfactoren bij het opvoeden van
kennis en kunnen we nog beter helpen. Als
een kind en de gevolgen van het hebben van
er lastige situaties zijn ben ik beschikbaar
een kind voor het eigen leven en dat van het
om mee te denken of gesprekken te voeren.
kind. Cliënten hebben recht op duidelijke
De lijntjes zijn kort.’
informatie en een eerlijk verhaal, zodat ze zelf een afgewogen keuze kunnen maken.’
Naast de cliënt staan De naam van het programma is Nu Niet
‘Zo’n gesprek is lang taboe geweest. Dat moet doorbroken worden, want het draag bij aan de gezondheid en het welbevinden van cliënten.’
Anticonceptie
Zwanger. ‘Dat betekent niet dat het
Wanneer je cliënt wel seksueel actief is
uitsluitend geschikt is of bedoeld voor
maar geen kinderwens heeft, kun je samen
cliënten die geen kinderwens hebben’,
kijken naar passende mogelijkheden voor
verduidelijkt Laurie. ‘Het gaat om een
Taboe doorbreken
anticonceptie. ‘Cliënten hebben vaak
open gesprek, waarbij allerlei uitkomsten
Laurie en Carla hopen dat er binnen Aveleijn
beperkte kennis over anticonceptie en
mogelijk zijn. Je moet als begeleider ook
op steeds meer plekken het gesprek
vinden het lastig om dit zelf te organiseren
naast de cliënt kunnen gaan staan en op een
wordt gevoerd. ‘Zo’n gesprek is lang taboe
en te beheren’, legt Laurie uit. ‘De pil is niet
gelijkwaardige manier het gesprek voeren.
geweest’, aldus Carla. ‘Dat moet doorbroken
altijd geschikt omdat deze nog wel eens
Het gaat er niet om wat jij ervan vindt. Het
worden, want het draagt bij aan de
wordt vergeten. Huisartsen hebben niet
gaat erom dat je de cliënt regie geeft in dit
gezondheid en het welbevinden van cliënten
altijd voldoende kennis van wat nodig of
vraagstuk. Veel cliënten zijn ook bang dat ze
en voorkomt onbedoelde zwangerschappen.’
praktisch is voor onze cliënten. Je inbreng als
geen kinderen kunnen of mogen krijgen. Als
Laurie beaamt dit volledig. ‘Van mij mag
begeleider is dan heel waardevol. Zo had ik
er een kinderwens is, dan nemen we die heel
het wel een vast onderdeel worden in ONS’,
een cliënt waarvan het hormoonstaafje was
serieus. Zo begeleid ik op dit moment ook
lacht ze.
verwijderd. Ze zou enkele maanden moeten
een cliënt met een kinderwens in de weg
wachten op vervangende anticonceptie. Dan
naar een zwangerschap.’
trek ik direct aan de bel, want dat kan echt niet.’
E-learning voor collega’s Ook al zijn niet alle gemeenten aangesloten
Intervisie
bij het programma, de functionarissen
Iemand bij wie Laurie altijd terecht
zijn beschikbaar voor heel Aveleijn. ‘Voor
kan is Carla ter Beek. Zij is opgeleid als
de collega’s van Aveleijn is een ook een
verpleegkundige seksuele gezondheid en
e-learning van een uur beschikbaar’, tipt
inhoudelijk coördinator van NNZ bij de
Laurie. ‘Als je ons uitnodigt raden we je
GGD Twente. ‘Het is ontzettend mooi dat
ook altijd aan om die eerst te doorlopen,
dit bij Aveleijn onder de aandacht is en dat
dan heb je alvast inzicht in de methodiek.
er nu vier functionarissen zijn’, vindt Carla.
Het is in principe niet de bedoeling dat wij
‘Het vraagt best wat van een organisatie.
de gesprekken met cliënten gaan voeren.
De functionarissen zijn allemaal speciaal
Als persoonlijk begeleider voer je zelf het
opgeleid in het programma en worden ook
gesprek vanuit de vertrouwensrelatie die er
bijgeschoold. Drie keer per jaar verzorg ik
tussen jou en de cliënt is. Wij zorgen dat je
intervisiegesprekken. We zitten dan samen
dat gesprek op de juiste manier kunt voeren.
in een gemengde groep met begeleiders
We hebben ook contact met de kenniskring
van andere zorginstellingen, maar ook
Seksualiteit van Aveleijn. Ik zie ons als
verloskundigen. De inbreng van mensen
een mooie aanvulling met een specifieke
als Laurie met kennis van de cliënten van
verdieping op kinderwens en zwangerschap.’
Aandachtsfunctionarissen: Laurie van de Kerkhof Kim Beuvink Jannette Boddeman Alinda Berkhof Verantwoordelijk manager: Anita Meijlof Contact: grp-nunietzwanger@aveleijn.nl Meer info: www.nunietzwanger.nl
Aveleijn is heel belangrijk. Zo gaat Laurie
15
| KORT NIEUWS
Kort nieuws Nieuwe leden Centrale Cliëntenraad-Cliënten (CCR-C) Vanuit ons vakmanschap versterken we de ‘ik-kracht’ van alle mensen in onze organisatie. Dat betekent wel wat; cliënten ontwikkelen hun ‘ik-kracht’ en nemen vaker initiatief. Daardoor neemt hun afhankelijkheid af. Een plek waar dat goed tot zijn recht kan komen is in de medezeggenschap, zoals in de Centrale Cliëntenraad – Cliënten.
Wat wordt er verwacht? •
Je kunt goed vertellen wat jouw mening is.
•
Je kunt goed vertellen wat voor andere cliënten belangrijk is.
•
Je vindt het belangrijk dat de
Nieuwe kans
bestuurders de mening van
Denk jij dat deze nieuwe kansen passen bij
cliënten van Aveleijn kennen.
cliënten die jij kent? In het eerste kwartaal van 2024 zijn er CCR-C verkiezingen. Cliënten
•
Je bent nieuwsgierig naar de mening van andere cliënten.
kunnen zich aanmelden om mee te doen. Deze verkiezingen zijn succesvol als we alle cliënten, ouder dan 16 jaar, bereiken en
•
Je vraagt andere cliënten naar hun mening.
een stem geven. En begeleiders zijn hierbij onmisbaar in het delen van deze informatie.
B
Wat moet je weten?
•
Je komt voor de cliënten op.
De twee belangrijkste punten zijn het
•
Je vindt het belangrijk dat cliënten
ij Aveleijn zien we medezeggenschap
vinden van kandidaten en het werven van
worden gehoord, dat ze meetellen
als een bijdrage aan een leven vol
stemmen. Cliënten kunnen zich aanmelden
en dat ze worden gezien.
betekenis voor onze cliënten. De
als kandidaat van 15 januari tot 15 maart.
cliënt ervaart op een andere manier mee
Stemmen kan in april en kan op meerdere
te praten en mee te denken en wordt zich
manieren, zoals digitaal of met hulp op
Wat vinden we belangrijk bij de
bewuster van zijn eigen denkwijze en kijk
je locatie.
Cliëntenraad?
kijk op andere processen, zoals in samenspel
Van alle kandidaten komen de tien met de
•
met de andere leden tot een advies komen
meeste stemmen in de raad.
op onderwerpen. Daarnaast krijgt hij meer We luisteren naar elkaar en zijn stil als een ander praat.
voor de Raad van Bestuur en opkomen voor de mening van cliënten. Dit geeft weer
Vanaf januari krijg je via meerdere kanalen
nieuwe kansen tot het ontwikkelen van de
informatie. Alle 16+ cliënten ontvangen
ik-kracht.
informatie per post.
•
We helpen elkaar om te zeggen wat je mening is.
•
We laten elkaar uitpraten.
•
We laten onze telefoons uit tijdens de vergaderingen.
16
KORT NIEUWS |
Nieuw bestuursteam
Z
oals bekend stopte Willem den Hartog per 1 december 2023 als voorzitter van de Raad van Bestuur.
Na tien jaar bevlogen voorzitterschap waarbij de kwaliteit van zorg en het werken vanuit waarden voorop stond, gaat hij zich richten op andere maatschappelijke uitdagingen. Susanne Bentvelsen is per 1 december 2023 onze voorzitter Raad van Bestuur. Samen met haar nieuwe collega John Keunen, vanaf 6 november lid Raad van Bestuur, zet zij de waardengedreven sturing aan Aveleijn voort.
‘Dat er veel moeite wordt gedaan om iemand écht te zien, past bij mijn overtuiging. Wanneer je werkelijk een snaar raakt bij de ander, dan pas ontstaat er echte ontmoeting! Dat ondersteunt levensgeluk en werkplezier, waarin het verhaal van Aveleijn zich positief blijft ontwikkelen.’
John Keunen
John begon zijn carrière als begeleider in de psychiatrie en de verstandelijk gehandicaptenzorg. Hij heeft daarmee ruime zorginhoudelijke ervaring op verschillende niveaus in organisaties. Hij heeft er veel zin in om bij Aveleijn te starten. In de volgende Spigul stelt John zichzelf graag aan jullie voor.
Themapagina Sociale Inclusie
E
en leven vol betekenis komt tot
Om direct een kijkje te nemen op de
stand in relatie met anderen. Sociale
themapagina kun je de QR code hiernaast
Inclusie vinden we bij Aveleijn dan
scannen met je smartphone.
ook een belangrijk strategisch thema. Op het portaal is de vernieuwde themapagina te vinden. Met informatie en filmpjes die je kunnen helpen aan de slag te gaan met Sociale Inclusie.
17
| ACHTERGROND
De kracht van regioverpleegkundigen Op 1 september 2022 startte de functie ‘regioverpleegkundige’, een nieuwe functie binnen Aveleijn. Al snel was de conclusie dat deze functie van grote toegevoegde waarde is op de kwaliteit van zorg. Zowel voor de cliënten en hun verwanten, als voor medewerkers op de werkvloer, huisartsen en andere behandelaars.
‘Dankzij de regio-verpleegkundige kon ik op vakantie met mijn zoon’
18
‘Hoe Losser hoe leuker’ vertelt de sticker
hersenen komt niet goed aan in zijn armen
is sinds vorig jaar regioverpleegkundige,
op z’n elektrische rolstoel. En al voelt deze
en benen’, verklaart zijn vader Ben Nijkamp
maar daarvoor was ze vele jaren
slogan misschien een beetje dubbel, je
(71 jaar). ‘Vlak na de geboorte was er niets
Remco’s persoonlijk begeleider. ‘Ze is
merkt al snel dat ‘ie past bij Remco Nijkamp.
dat hierop wees. Toen Remco zich later als
oplossingsgericht, goed medisch onderlegd
Zeker als je hem persoonlijk ontmoet in zijn
baby toch niet ontwikkelde zoals zijn zus
en ze denkt mee over hoe iets wél kan. Door
woonkamer in Aveleijn locatie De Schors
Monique, en als andere kinderen, stuurde
haar ondersteuning is het Remco en mij voor
in Losser. Hij werd 38 jaar geleden geboren
onze huisarts ons door voor onderzoek.
de elfde keer gelukt om samen op vakantie
met een zeer zeldzame spierziekte. Dat
Daar bleek hij de eerste in Nederland te zijn
te gaan naar Oostenrijk. Een ogenschijnlijk
maakt dat hij weinig controle heeft over
met deze spierziekte. Nou, toch nog ergens
onmogelijke wens, maar toch gelukt. En… we
zijn spieren. ‘De informatie vanuit zijn
winnaar in’, grapt Ben. Esther Ayinkamiye
hebben een fantastische tijd gehad samen.’
ACHTERGROND |
Complexe zorgvraag
kunnen zijn voor Remco. Het was fijn dat
Als Esther komt aanlopen, verschijnt er ook
zijn vader Ben zelf ook veel tijd en moeite
grote grijs op het gezicht van Remco. Hij
kon en wilde steken in het oefenen met
buigt zijn hoofd naar achteren en steekt
de katheter. Uiteindelijk lukte het en bleek
zijn armen uit naar haar. ‘Haaai Remco,
dit een ideale oplossing. De grote winst
wat ben ik blij je te zien’, roept Esther
van een regioverpleegkundige zit ‘m wat
spontaan. Uit zijn lichaamstaal blijkt
Ben Nijkamp betreft in het meedenken
overduidelijk dat dit gevoel wederzijds is.
en meewerken aan uitdagingen in
Ben: ‘Hier wonen veel cliënten met een
complexe situaties. ‘Waar de pb-ers, die
zogenaamde VG8 indicatie. Ook Remco
veelal agogisch zijn opgeleid, echt prima
is ernstig lichamelijk en verstandelijk
begeleiden en zorg verlenen, lukt het de
beperkt en dat vraagt veel speciale zorg die
regioverpleegkundige om met medische
verleend moet worden door minimaal twee
kennis en expertise, oplossingen te
verzorgenden tegelijk aan zijn bed. Mieke,
vinden voor individuele belemmeringen.
de moeder van Remco, is dementerend en
De katheter bezorgde Remco meer
woont in Woonzorgcentrum Oldenhove
bewegingsvrijheid en plezier, en het
in Losser. We bezoeken haar elk weekend,
bespaarde de begeleiders dagelijks veel tijd.’
hé Remco?’ Vanuit zijn rolstoel bevestigd Remco dit met een gebaar dat zijn vader
Medische achtergrond
begrijpt. Ben Nijkamp, die zelf meer dan
‘Nu is de functie regioverpleegkundige
45 jaar als verpleegkundige werkte in de
mede ontstaan doordat huisartsen zo druk
gehandicaptensector, zocht lang naar een
zijn. Maar ook zonder die druk vind ik het
geschikte woonlocatie voor zijn zoon. Tot
aanstellen van meer verpleegkundigen
elf jaar geleden woonde Remco nog bij ons
in de gehandicaptenzorg een hele goede
thuis in Losser. ‘Maar toen ik de plannen zag
ontwikkeling. Ze zijn gespecialiseerd
voor nieuwbouw van De Schors in Losser,
in de sector, verstaan de lichaamstaal
hebben we ‘ons’ meteen ingeschreven.’
en het gedrag veel beter van cliënten en functioneren zo ook een beetje als
De Regioverpleegkundigen:
Oplossingen zoeken
‘poortwachter’, voordat een huisarts
Esther kende de wens van Ben en Remco
of andere behandelaars ingeschakeld
om samen op vakantie te gaan naar
wordt.’ Ben verklaart zich nader. ‘Niet elk
Oostenrijk. Maar de beperkingen van
pijntje en elke klacht hoort thuis in de
Remco vormden een serieuze belemmering.
wachtkamer van de huisarts. Dat het voor
‘Ik begrijp de reactie van het team heel
begeleiders van cliënten steeds moeilijker
goed, waarin werd aangegeven dat dit
wordt om te beoordelen waarvoor zij wel
onmogelijk was. Daarvoor hoef ik alleen
en of geen huisarts nodig hebben, snap
nog maar te denken aan de periode
ik goed. Cliënten worden steeds ouder en
dat Remco elk uur moest plassen. Dit
mensen met een verstandelijke beperking
Regio Borne-Hengelo |
betekende dat twee verzorgenden hem
hebben aanzienlijk meer en complexe
praktijkverpleegkundigen van de
minstens tien keer per dag uit de stoel
gezondheidsproblemen, zowel fysiek als in
medische dienst.
moesten tillen, op bed brachten, lieten
gedrag. Een regioverpleegkundige kan door
plassen, weer van het bed in de stoel en
opleiding en ervaring, met een klinische
Wil je meer weten, mail dan naar
zo door.’ Oplossing zou kunnen zijn: een
blik, beter beoordelen welke zorg nodig is,
medischedienst@aveleijn.nl.
katheter, maar gelet op zijn beperkingen
en waar en wanneer er een arts aan te pas
was dat erg lastig om te realiseren. Esther
moet komen.’
Tracey Schouten | Regio Enschede Tori Pen | Regio Almelo Veerle Tijink | Regio West en Tubbergen Esther Ayinkamiye | Regio Oost
zocht uit welk type katheter geschikt zou
19
| ACHTERGROND
Huisartsen en behandelaars enthousiast over samenwerking met Regioverpleegkundigen Esther Ayinkamiye (42), voorheen
voor hen niet te doen. Hun medische
Ja, ook dat laatste, want je doet natuurlijk
persoonlijk begeleider bij locatie De
kennis is beperkt; het is hen niet kwalijk
aan kennisoverdracht. Ik hoop van harte dat
Schors in Losser, rondde de opleiding tot
te nemen, want medische vakken zitten
regioverpleegkundigen een vergelijkbaar
verpleegkundige niveau 6 af, en werkte als
niet of nauwelijks in het opleidingspakket
effect gaan ervaren. Al heb ik eerlijk gezegd
eerste regioverpleegkundige. ‘Ik ben echt
van maatschappelijke zorg. Ik vind de
nog wel wat zorg, want denkend aan
een pionier en houd ervan om deze functie
inzet van meer regioverpleegkundigen
de ernstige gedragsstoornissen die we
zo goed mogelijk te laten aansluiten bij de
een hele goede eerste stap. Liever nog
tegenkomen binnen instellingen, moet ik
behoeften van medewerkers en cliënten.
minimaal één verpleegkundig op elke
nog zien of deze inzet voldoende is. Hoe
Bovendien was ik vanaf het begin overtuigd
locatie, maar dat komt misschien nog.
dan ook, ik vind het fantastisch dat Esther
van de meerwaarde van deze functie. Het
Tegelijk vind ik dat aan het curriculum van
binnenkort extra regioverpleegkundigen als
is écht het inbrengen van meer medische
de opleiding maatschappelijke zorg snel
collega krijgt.’
kennis op de werkvloer’, verklaart Esther.
iets gedaan moet worden. Want of je met
Al snel kon de conclusie getrokken worden
die vooropleiding nou gaat werken in een
dat de functie regioverpleegkundige
welzijnsorganisatie, een verpleeghuis of in
van grote toegevoegde waarde is op de
de gehandicaptenzorg; overal ga je
kwaliteit van zorg. Zowel voor de cliënt
ervaren dat de behoefte aan medische
en medewerkers op de werkvloer, als voor
kennis toeneemt.
huisartsen en andere behandelaars. Nu, ruim een jaar later, krijgt Esther drie collega
Met meer vertrouwen aan de slag
regioverpleegkundigen.
Ton Boermans is zelf inmiddels 74 jaar en werkt nog steeds fulltime als huisarts.
20
Meer medische kennis in huis
‘Ik ben in de herfst van mijn carrière’, zo
Huisarts Ton Boermans heeft een
noemt hij het zelf. Het patiëntenbestand
eigen praktijk in Losser en kent veel
van zijn praktijk bestaat uit 5.000 inwoners
cliënten die wonen bij Aveleijn in zijn
in Losser en omgeving. ‘In de jaren tachtig
werkgebied. Hij zegt over de inzet van
van de vorige eeuw, kon ik het me qua
regioverpleegkundigen: ‘ik vind dit een hele
werkdruk nog veroorloven om een dag of
goede ontwikkeling en sta er voor meer
een dagdeel per week zelf in de instelling
dan 100% achter. Heel eerlijk gezegd vind ik
aanwezig te zijn. Fantastisch, want zo leerde
dat het te lang geduurd heeft voordat deze
ik de cliënten kennen, hun beperking en
stap gezet is door Aveleijn. De situaties en
hun gedrag. Als hen wat mankeerde kon ik
keuzes waarvoor persoonlijk begeleiders
meteen handelen. Dat leidde tot rust in de
soms gesteld worden in hun werk, zijn
groepen en vertrouwen bij de medewerkers.
ACHTERGROND |
De inzet van regioverpleegkundigen draagt
•
Ze vormen een deskundige brug tussen
•
Ze bieden een welkome aanvulling in
bij aan verhoogde kwaliteit van zorg:
de vaste medewerkers rond de cliënt en
een team om mee te denken en mee te
•
medisch behandelaars.
kijken op de werkvloer.
Regioverpleegkundigen zijn snel en makkelijk benaderbaar (korte lijnen).
•
Ze leggen prioriteit neer waar nodig
•
Samenwerking met
en ‘spreken dezelfde taal’ als artsen
regioverpleegkundigen leidt tot
complexiteit in de gehandicaptenzorg,
en behandelaren. Daardoor kunnen zij
deskundigheidsbevordering.
en over wat dit met zich meebrengt.
sneller en makkelijker schakelen binnen
Het vergroot zelfvertrouwen en
de eerste lijn zorg.
bekwaamheid van professionals op
De verbeterde samenwerking leidt,
de werkvloer.
De indruk die de cliënt maakt op de verpleegkundige verhoogt de kans
•
•
Ze zijn goed op de hoogte van de
•
op vroegsignalering en mogelijk ook
naar verwachting, tot vermindering van
consulatie.
vragen aan medische dienst, huisartsen
Ze kunnen, door ervaring in de gehandicaptensector én medische
en ANW-diensten. •
De klinische blik is een aanvulling
achtergrond goed inschatten welke zorg
binnen een team waar medewerkers
nodig is.
vooral gewend zijn om te begeleiden en zorg te verlenen in het primair proces.
21
| ACTUEEL
Aan de slag met Caren In de vorige Spigul kon je lezen over de voorbereidingen rondom het cliëntportaal CAREN. CAREN is gekoppeld aan het ECD-ONS. Inmiddels hebben al veel cliënten een eigen account en toegang tot hun dossier en andere persoonlijke informatie. Alle clusters worden voor het eind van het jaar geïnformeerd over CAREN.
22
ACTUEEL |
CAREN is een veilige, online omgeving,
stappenplannen staan op
waar informatie uit ONS te zien is. Als een
www.aveleijn.nl/caren, zodat ze ook
cliënt met CAREN aan de slag wil, zorg je
toegankelijk zijn voor cliënten en hun
als begeleider voor een code waarmee ONS
vertegenwoordigers.’
gekoppeld wordt. Op de site www.carenzorgt.nl maak je een account
Wie wat mag zien en doen in CAREN is een
aan. Daarvoor is een e-mailadres nodig.
belangrijke afweging. Niet iedereen heeft
Dat kan het mailadres van de cliënt zijn,
dezelfde rechten in CAREN. Er zijn drie rollen
maar ook je eigen mailadres als je CAREN
met elk andere rechten:
met en voor de cliënt beheert. Via het account kom je in de persoonlijke pagina
•
Beheerder: de beheerder heeft volledig
van de cliënt. Hier kunnen andere mensen
toegang tot alle onderdelen binnen
worden uitgenodigd die betrokken zijn bij
CAREN, kan anderen uitnodigen en
de zorg van de cliënt. Cliënten, wettelijk
bepaalt welke rechten anderen krijgen.
‘Ik zie het als grote meerwaarde dat het gesprek in de driehoek hierdoor wordt gestimuleerd. Tijdens de informatiebijeenkomst was er een mooie mix van cliënten, collega’s en verwanten aanwezig.’
vertegenwoordigers en verwanten kunnen via CAREN inzage krijgen in verschillende
Vertrouwensgroep: personen uit de
Diana Meijer is persoonlijk begeleider
onderdelen, zoals het actuele zorgplan,
•
vertrouwensgroep hebben toegang
bij de locatie Berflo Es. Ze vindt CAREN
rapportages, vragenlijsten en andere
tot alle onderdelen binnen CAREN en
een mooie aanvulling voor een deel
documenten. Je kunt er ook afspraken
kunnen het Dossier inzien en erop
van haar cliënten. ‘Ik zie het als grote
maken en berichten versturen.
reageren.
meerwaarde dat het gesprek in de driehoek hierdoor wordt gestimuleerd. Tijdens de
‘We doen ons best om alle clusters zo goed
Mantelzorgers: Mantelzorgers hebben
informatiebijeenkomst was er een mooie
mogelijk en persoonlijk te informeren over
•
toegang tot alle onderdelen binnen
mix van cliënten, collega’s en verwanten
alle mogelijkheden’, vertelt ICT-adviseur
CAREN, behalve het Dossier.
aanwezig. Vooral verwanten stelden
Mara Kremer. ‘Iedere week gaan we clusters
veel vragen. CAREN is niet voor iedereen
langs voor een training. Voor de collega’s
‘Voer daar een goed gesprek over’,
passend en ook niet iedere cliënt wil er op
die de bijeenkomst hebben gemist is alle
adviseert Mara. ‘We hebben ook handige
dit moment gebruik van maken. Ik ben blij
informatie ook digitaal beschikbaar via de
hulpmiddelen ontwikkeld. Bijvoorbeeld een
dat we daarover goede afwegingen kunnen
themapagina. Omdat we te maken hebben
beslisboom, waarmee je kunt zien wie er
maken. De beslisboom is daarbij helpend.’
met verschillende typen gebruikers hebben
wettelijk inzage mag krijgen. De link naar
we drie stappenplannen ontwikkeld:
de beslisboom vind je via de themapagina.
voor de begeleider, voor de cliënt en voor
Voor cliënten is er een speciale praatplaat
de wettelijk vertegenwoordiger. Het
waarbij ze personen kunnen plaatsen in de
stappenplan voor de begeleider vind je
verschillende rollen.’
op de themapagina en de twee andere
23
| VERDIEPING
Samen leven vanuit de Positieve psychologie Door Marleen Olde Monnikhof SAMEN LEVEN. Precies die woorden bij
en wat zijn leven vroeger betekenis gaf.
verteld wat hij moeilijk vindt. Ondanks dat
elkaar maken waar dit themanummer
Jan vertelde dat hij altijd heeft gewerkt
hij begonnen is met werken vanuit een soort
over gaat. Of we daar vanuit de positieve
als glazenwasser en veel plezier beleefde
wanhoop, klinkt hij voorzichtig hoopvol. Het
psychologie nog een mooi verhaal over
aan het contact met de mensen. Hij was
is spannend, maar het geeft ook voldoening:
kennen? Zeker! Eerst de link van het thema
goed in zijn werk en kon dit zelfstandig
‘Weer onder de mensen komen is goed voor
naar de positieve psychologie. Mensen
uitvoeren. Tijdens dit tweede gesprek zie
mij’, aldus Jan.
hebben drie basisbehoeften: competentie
ik een vonkje van de positieve energie die
ervaren, autonomie en in verbinding zijn (zie
hij vroeger gehad moet hebben. Hij vertelt
Weer twee weken later spreken we elkaar.
kader). Wanneer aan deze behoeften wordt
echter dat hij nu niets meer aankan en dat
Jan heeft een goede start gemaakt en is
voldaan, dan brandt het innerlijke vuur in
hij wil wachten op de behandeling alvorens
dagelijks een paar uur aan de slag bij het
ons. En precies vanuit die basisbehoeften
hij weer aan de slag durft. Hij is somber en
glazenwasbedrijf. Hij vertelt dat hij het
komt dat SAMEN LEVEN naar voren.
heeft nauwelijks energie.
enerzijds zwaar vindt, maar anderzijds ook
Bijvoorbeeld bij Jan (*naam is veranderd).
Twee weken later belt Jan me op. Hij vertelt
wat te doen wanneer hij het hij het bijltje
Jan is een man van ongeveer 40 jaar
dat hij heeft nagedacht over ons gesprek en
erbij neergooit. Ik vind het ongelooflijk
die ik heb gezien voor een intake voor
er met zijn begeleiders over heeft gesproken.
knap hoe Jan zichzelf weet te motiveren
behandeling. Omdat hij veel nare dingen had
Hij vindt toch dat er iets moet veranderen.
om te gaan en deze grote stap heeft
meegemaakt, heeft hij zich aangemeld voor
Hij geeft ook aan dat hij al actie heeft
weten te zetten.
traumabehandeling. Jan zit het grootste deel
ondernomen: zo heeft Jan al met meerdere
van de dag thuis, leeft vooral ’s nachts en
glazenwasbedrijven gebeld met de vraag of
Jan ervaarde altijd dat hij goed was in zijn
heeft nog weinig zin in het leven.
hij vrijwilligerswerk mag komen doen. Bij
werk (competentie), hij vond het contact
één bedrijf is het raak: hij mag het proberen.
met mensen fijn (verbondenheid) en
Hij komt op de wachtlijst voor behandeling
Met een auto van de zaak mag Jan iedere
hij kreeg de kans zijn werk zelfstandig
en ik zie hem nog een keer ter overbrugging.
dag rond 11.00 uur beginnen om vervolgens
uitvoeren (autonomie): daardoor brandt zijn
Dan praten we verder over zijn verleden
2 of 3 uurtjes te werken. Hij heeft eerlijk
innerlijke vuur steeds harder.
weet dat het veel moeilijker wordt om weer
24
VERDIEPING |
Autonomie
Intrinsieke motivatie met als gevolg een staat van vitaliteit en welbevinden Verbondenheid
Competentie
(Zelfdeterminatietheorie van Deci en Ryan, 2000)
De zelfdeterminatietheorie De zelfdeterminatietheorie gaat over menselijke motivatie. Bij mensen zijn drie natuurlijke basisbehoeften die, indien deze bevredigd worden, een optimaal functioneren, welbevinden en groei van een persoon toestaan. Deze basisbehoeften zijn verbondenheid, competentie en autonomie. Verbondenheid
Competentie
Autonomie
Een ‘wij-gevoel’ ervaren:
Vertrouwen in je eigen kunnen, je
Een gevoel van psychologische vrijheid, van
bekwaam voelen om uitdagingen aan te
jezelf kunnen zijn. Het gaat om zelf mogen
Erbij horen, welkom zijn, mee mogen
gaan, doelen te bereiken en taken tot een
kiezen en ruimte krijgen voor initiatief.
doen en warme, vertrouwensvolle relaties
goed einde te brengen.
opbouwen in een positief en veilig klimaat.
Het gaat om gehoord worden, voelen dat je Het gaat om het gevoel dat je vooruitgaat
mening ertoe doet en dat je een zekere mate
Het gaat om zorg dragen voor anderen en
en beter wordt in wat je doet en dat je
van invloed en controle kan uitoefenen.
zelf geliefd worden. Deze behoefte hangt
daarvoor waardering krijgt van anderen.
nauw samen met hechting.
Je stimuleert de ontwikkeling van Het gevoel van competentie ondersteun je
autonomie als je de ander betrekt bij de
Je versterkt het gevoel van verbondenheid
door vertrouwen uit te stralen, duidelijkheid
belangrijkste zaken in hun leef-, leer- en
door beschikbaar te zijn en door zorgzaam,
te creëren, af te stemmen op het
werkomgeving. Als je afstemt op hun
respectvol en waarderend om te gaan
ontwikkelingsniveau en door gepaste hulp,
belevingswereld, hun inbreng waardeert,
met elkaar.
structuur en uitdagingen aan te bieden. Het
hun perspectief verkent. Wat denken ze, wat
gaat om een evenwicht vinden tussen over-
voelen ze, wat vinden ze belangrijk, welke
en ondervragen.
waarden en dromen zijn daarin vervat? Nodig hen uit tot participatie, zorg dat ze zelf beslissingen mogen nemen, zelf mogen kiezen en zelf verantwoordelijkheid mogen dragen voor hun initiatieven en activiteiten. Een grondhouding van nieuwsgierigheid, openheid en flexibiliteit draagt hiertoe bij.
Bron: Speel in op de drie psychologische basisbehoeften | Grenswijs
25
| ACHTERGROND
‘Een goede stage is als een soort cirkel’ Begeleiders, studenten, organisatie en school, iedereen leert van elkaar. Sinds vorig jaar heeft Aveleijn een nieuwe samenwerking met ROC van Twente, locatie Almelo. Eerstejaars studenten Maatschappelijke Zorg krijgen de mogelijkheid om workshops te volgen bij verschillende daglocaties van Aveleijn, om zo kennis te maken met het vak ‘begeleiden’. Nicole Oosterbroek, persoonlijk begeleider bij daglocaties in Enschede, vertelt hier meer over.
26
Versterken van het leerklimaat
Hierin worden mooie ontwikkelingen
Stagiaires zijn namelijk meer gemotiveerd
Nicole is medeverantwoordelijk voor de
gemaakt. Zo koos ROC van Twente voorheen
om aan de slag te gaan, omdat ze op een
inzet van stagiaires van ROC van Twente bij
op welke locatie van Aveleijn een student
plek zitten die bij hen past. Studenten
de daglocaties van Aveleijn Enschede. Ze
stageloopt. Nu wordt gekeken welke locatie
hebben daarom op hun beurt weer meer
houdt zich veel bezig met het verbeteren
past bij de student. Nicole legt uit: ‘De
kans van slagen.’
van het leerklimaat. Nicole vertelt hierover:
aanmeldingen van stagiaires bij daglocaties
‘Aan de ene kant willen we dat onze
komen bij mij binnen. Vervolgens ga ik met
De start van de workshops
toekomstige collega’s goed werk afleveren
de student in gesprek: over hobby’s, leerstijl,
‘Twee keer per jaar reflecteren we op de
en het leuk vinden om bij Aveleijn te werken.
welke doelgroep bij hem of haar past en
stages binnen Aveleijn. Het viel ons op dat
Aan de andere kant willen we de huidige
welke stagebegeleider hierop kan aansluiten.
we veel derde- en vierdejaarsstudenten in
mensen op de werkvloer zo min mogelijk
Aan de hand daarvan kijken we welke
het voortraject spraken, die weinig kennis
belasten, omdat zij al zo veel doen. Daar
locatie geschikt is. We merken dat de druk
hadden over het vak ‘begeleiden’. We
moet een balans in zitten.’
op de collega’s lager is door dit voorproces.
hebben een beroepscode en een CAO. En
ACHTERGROND |
toch vinden leerlingen het lastig om in te
Voor deze ontmoeting is bewust gekozen
‘Studenten krijgen meer kennis over het
schatten wat ons vak is. In hun opleiding
voor weinig tot geen cliëntcontact:
vak en onze organisatie. Daarnaast kunnen
maken de studenten wel regelmatig kennis
zo wordt er echt de nadruk gelegd op het
wij door hun input de opleiding specifieker
met de doelgroep, bijvoorbeeld tijdens
uitleggen van het vak. Nicole: ‘Studenten
aanpassen op wat zij nodig hebben. Het is
verschillende activiteiten met cliënten.
moeten natuurlijk wel het belang van het
als een soort cirkel: studenten krijgen vanuit
Maar dat is uiteindelijk niet waarvoor ze
contact met cliënten inzien, maar hier
ROC van Twente een opleiding waarin zij
worden opgeleid: ze worden opgeleid om
vertellen we tijdens deze workshops over
les krijgen in bepaalde vakken. Ze komen
begeleider te worden. Samen knutselen of
vanuit de rol van de begeleider. Later in
bij Aveleijn en krijgen voorlichting, wat zij
de afwas doen is slechts een middel om
de opleiding maken studenten nog fysiek
vervolgens toetsen en teruggeven aan ROC
cliënten te begeleiden en in gesprek te gaan’,
kennis met de cliënten.’
van Twente en Aveleijn. ROC van Twente
aldus Nicole. ‘Daarom gingen we met school
krijgt daardoor meer toegespitste informatie
brainstormen: hoe kunnen we ervoor
over wat speelt op de werkvloer. Bovendien
zorgen dat studenten weten wat het beroep van begeleider inhoudt wanneer ze bij ons stage komen lopen? Hieruit is het idee ontstaan om studenten hier eerder in hun opleiding bewust van te maken, door het volgen van workshops.’
‘Een jongen die de workshop had gedaan bij daglocatie De Werkplaats was zo enthousiast, dat hij expliciet vroeg of hij daar stage mocht lopen.’
krijgt Aveleijn in de toekomst beter geschoold personeel, doordat studenten meer inbreng kregen op de opleiding.’ Volgend jaar De volgende workshops zijn tussen 29 januari en 2 februari 2024. ‘Hiervoor willen
Vorig jaar is een start gemaakt met deze
we naast studenten van ROC van Twente
workshops. ‘We legden contact met
in Almelo studenten vanuit Hengelo
verschillende daglocaties van Aveleijn in
uitnodigen. Ook het aantal locaties waarop
Hengelo, Almelo en Enschede en vroegen
Win-win-winsituatie
de workshops gegeven wordt, wordt
of er binnen de locatie een enthousiaste
De eerste reacties op dit nieuwe project
verhoogd. Daardoor is er ook meer ruimte
begeleider is die het vak goed kan
zijn positief. ‘Vanuit ROC van Twente zien
voor studenten: 129 studenten is deze keer
overdragen’, vertelt Nicole. In totaal
docenten dat studenten meer over het
de planning.’
deden er tien daglocaties en 46 studenten
vak leren in de praktijk. Daarnaast worden
Maatschappelijke Zorg vanuit ROC van
begeleiders zich bewuster van hun rol en
‘Graag breiden we dit project in de toekomst
Twente mee. De studenten konden zelf
vinden het leuk om op deze manier met
uit. Momenteel komen alleen studenten
kiezen op welke daglocatie van Aveleijn
de studenten om te gaan en hun
van niveau 4 bij ons voor de workshop. Onze
ze wilden komen.
toekomstige collega’s alvast te leren
wens is om ook studenten van niveau 3
kennen’, vertelt Nicole.
benaderen’, sluit Nicole af.
Nadruk op de rol als begeleider Tijdens de workshop legt een begeleider
Een mooi voorbeeld uit in de praktijk:
uit over het vak begeleiden, waarbij de
‘Een jongen die de workshop had gedaan
leerlingen vragen kunnen stellen. Aan het
bij daglocatie De Werkplaats was zo
einde worden reflectie- en evaluatievragen
enthousiast, dat hij expliciet vroeg of hij
besproken: Wat heb je herkend? Wat
daar stage mocht lopen. Hij viel ook in de
wist je nog niet? Wat verraste je over de
smaak bij de collega’s van De Werkplaats.
begeleiderstaak? En wat heb jij nodig om
Zij wilden graag dat hij hun team kwam
een goede begeleider te worden?
ondersteunen. En dit kon: voor beide
Over deze vragen gaat de groep vervolgens
partijen een winst!’
in gesprek. De antwoorden dienen als reflectie voor zowel de studenten zelf als
Wie het project nog wel het meeste
voor onze organisatie.
oplevert, zijn de studenten. Nicole legt uit:
27
fijne feestdagen & een gelukkig nieuwjaar!