W
»
»
iiS ää !
T hi sdi gi t a l v er s i onof He t dr uk k e r sj aar boe k1 9 0 7 wa spr epa r edby i Book Bi ndi ngi n2019
Ver s i on1. 0 Ha r dc ov er , 1907, 216pp. +a ppr ox . 52pp. a ds . 86i l l us t r a t i ons . ween1906a nd1911f oury ea r book sa boutpr i nt i ngwer e Bet publ i s hed. T hi si st hes ec ondv ol ume . T heywer ei nt endedt o s t i mul a t eabr oa dera ndmor el ogi c a l i nt er pr et a t i onoft hea r t ofpr i nt i ng. I nc l udesa s t oni s hi nge x a mpl esofdec or a t i v e pr i nt i nga ndt y pef a c es . Wor koff a mousa r t i s t ss uc ha sWi l l i a m Mor r i s , Da nt eRos s et t i , Bur neJ ones , pr i nt edont heKel ms c ot t pr es s . T e x t sdedi c a t edt ot heAmer i c a nt y pes et t i ng, r ea di ng pr oof s , t her ev i v a l oft hebooka r ti nE ngl a nd, a ndmuc hmor e! I fy ou nda nyOCRer r or s , pl ea s er ea c husa t s @i book bi ndi ng. c om Mor ebook sa boutbookhi s t or y , booka r t s , a ndbook bi ndi ng onourwebs i t e: ht t ps : / / www. i book bi ndi ng. c om/ pdf book bi ndi ngc ol l ec t i on/ ht t ps : / / www. pa t r eon. c om/ i book bi ndi ng
HET DRU KKE RS JAA RBO EK VOOR 1907
HET DR UK KE RS JAARB OEK VOOR 1907
IMME R S T R E V EN D
TW EED E JA A RG A N G UITGEGEVEN ONDER MEDEWERKING VAN VERSCHILLENDE VAKKUNDIGEN DO OR IP EN BU U R & VAN SEL DAM TE AM ST ER DA M IN JU L I M CM VI I
EEN WOORD VOORAF a de sympat hie die de eerste jaarg ang van ons Dr uk ke rsj aa rb oe k m ocht onde rvin den, is he t nie t ander s d an n atu urli jk dat wij den tweede n jaarg ang met vol vertro uwe n het li cht doe n zien. Wij hebb en ons beijv erd dit nieuwe Druk kers Jaar boe k zoo degelijk en goed mo gelijk te doen zijn in de ho op dat de vakk undi ge leze r zoowel doo r de illus tratie als do or h et woor d worde opgewekt h et be drij f van den dru kke r te doen wi nne n i n aanzi en. Over den eersten jaar gan g ontv inge n wij van verschill ende zijden bij veel waar deeri ng menige vraag waarom wij het zoo gedaan hadd en en nie t anders. Zoo achtte men het vreem d dat wij, waar wij ons in begi nsel ver? klaa rden tege n d uits che n i nvloe d, een gro ot arti kel op namen over duitsche boek kuns t. Wij ku nn en hier op antw oord en dat wij vermeene n ons stand? pu nt daa rdo or niet verlate n te hebb en. Wa ar wij ons kante n tegen duitsche n invlo ed is b edo eld dat wij, Nede rland ers, niet slaafs mogen nav olgen w at Dui tsch land ons voo rdo et. Wij zijn een volk met eigen, groote kunsttraditie s. Op het gebie d der kun st staan wij, volgen s de sc hatting d er meest bevoegd den, ook than s n og b oven aan, wij beho even en mog en werkelijk ni et steu n zoeken bij onze oostelijke bu ren die met prijzensw aardigen ijver een hoog st merkwa ardige en zeer b elangrij ke k uns t beoefene n, die evenwel nie t beru st op die a llereerste beginsele n welke wij als de hechte en degelijke grondsla gen onzer kun st erken nen. Ook gelo oven wij waarlijk ni et te veel te zeggen als wij de meenin g uitsp reke n dat de duitsch e boe kdr ukk uns t eindelo os ver achterb lijft bij de groot e d uitsch e kun st, ja daarva n to t op hede n he t wezen volstr ekt niet heeft begrep en. Wa nne er wij in ons Druk kers J aarb oek een opstel publice eren ove r duitsche boe kkun st, lich ten wij den lezer niet in over de duitsche zetk unst, maar wel over dat deel de r bo ekk uns t dat u itslu iten d zijn oorsp rong te dank en heeft aan het we rken der duitsche kunste naars, dus van die man nen die, hoewel beoef enaars van schilder? en teek enku nst, het niet bene den zich geacht h ebb en hu n a anda cht a an het b oek te wijden. In dit opzicht schijnt Dui tsch land ons ver vo oru it te zijn. W aar aan de
AMERIKAANSCH ZETWERK et is een bet reu ren sw aar dig feit, dat onze hol land sch e bo ekd ruk ker s zoo ijv eri g b ij de duit sche bur en ter schole gaan , ten gev olg e wa arv an ons ned erla nds ch smo utwe rk een bes list duit scb kar akt er draa gt. Toch zij het verr e van mij, te wi llen bewe ren, dat het duit sch e m ater iaal niet vee l bru ikb aars heeft en voo ral in den laat ste n tijd , nu door het wer ken van beke nde leid end e kun sten aar s als Otto Eckmann, Peter Behre ns, Hein z König , Otto Hu pp en He inri ch W ie yn k, kun stvo l ontw orpe n typ en op de mar kt wo rde n g ebr ach t en de meer modern e eischen van vla kv er sie rin g ook op de dru kku nst wor den toege past . Het uit slu ite nd vo lge n van duit sche voo rbee lden , — en dan meestal niet de beste —is een ge vaa r voo r onze inheem sche bo ekd ruk kun st te achte n. Dez e staa t nog nie t op een hoog pei l en verto ont nog bij lan ge na nie t e en z oo o pge wek t le ven als de ande re gebr uiks ? kun sten , die de hol land sch e inz end ing en op de tent oon stel ling te T uri jn en o ok onl ang s die te M ilaa n de ho ogste onde rsch e idin? gen d ede n ver we rve n. W at hier op typ ogr afis ch ge bied in mod ern e opv atti ng gem aak t w ord t, ge tui gt beho uden s enke le uitzo n dering gen, nog van eene slech ts op per vla kk ige nav olg ing , nie t door? dri nge nde in de prin cipe s, die hede n ten dage de ambacht s? en nij ver hei dsk un st behe ersch en. Dat de Dui tsche rs reed s ver der zijn dan wij , wie zou h et b etw ijf ele n? D it is te dan ken aan den in vlo ed van het we rk va n Mo rris , maar ook va n dat der Am erik ane n, w ier sup erio rite it door de Duit sche rs ze lf wo rdt er kend . De kunst van den boek dru kk er is bij uit stek eene va n ove rwe gin g 1 1
drukk ers geweest moet zijn, die artist en vakma n te g elij k waren. Aan het slot toch nog eens de opme rking dat men de hier ge* geve n vo orb eeld en niet gaat besch ouwe n ter cop ieeri ng, wat reeds door het andere hier gebr uikte zetmater iaal onm oge lijk is, maar de overw eging en, die voo rzate n bij de s ame nstel ling ervan in zich trach t op te nemen en te b egri jpen . Ong etw ijfel d zullen deze mo* dellen er toe bijge drag en heb ben de uit onb eke ndh eid en slecht e voo rlic htin g ontsta ne minder gunstig e gedac hte ove r de ame* rikaans che praestaties te doen veran deren in een wel verd iend e waardee ring, zooals het schr ijver dezes is geg aan. S. H. DE ROOS KROMMENIE
12
C b e C o ll e c ts FO R T H E SE V ER A L
SUNDAYS AND HOLY DAYS T H R O U G H O U T T H E YE AR A N D A L S O IN T H E O C C A S IO N A L s
O FF IC ES j
PR ES C RI BE D
IN T H E
BO OK
OF
COM MON
PR AY ER
_____ NEW YORK E. P. D U T T O N & C O M P A N Y M D C C C C IV =
r
-
Afb eeld ing 1
1
BOOKS FO R W IN T E R E V E N IN G S
Afb eeld ing 21
L tW ,
R O G ER S AN DW ELLS ENGRAV ER S AN D PRINTERS CH ICAG O
“ T h e R og er s Q u a li ty ”
Rogers & Wel ls Fine Half-ton e Engravings High-grade Printing
Chicago
Afb eel din g 22
5
j
T H E N E W A R K FR E E PU B L IC L IB R A R Y ON W A S H IN G T O N P A R K , O PE N E V E R Y DA Y TO EV ER Y ON E, HA S A N EW SP A PE R RO OM W IT H P A P E R S FR O M N E W A R K A N D O T H E R C IT IE S , A N D A R E A D IN G RO OM W IT H P E R IO D IC A L S OF M A N Y K IN D S IN E N G L IS H , F R E N C H , A N D G E R Â MA N. ITS BOO KSH ELV ES A R E AC CES SIB LE TO AL L, AN D BOOK S A R E LE N T FRO M T H E DE LIV ER Y D EP A R TM EN T EVE RY W EE K- DA Y. T H E RE FE RE NC E ROOM AN D A R T ROOM HA VE T H E BOO KS T H E IR NA ME S SU GG ES T, AN D TO T H E FOR ME R AR E A T T A C H E D PR IV A TE ST U D Y ROOM S. T H E C H IL D R E N H A V E A RO OM OF T H E IR OW N W IT H SE VE RA L TH OU SA ND VOLUMES OF T H E BES T R EA D IN G FOR YO UN G PE OP LE .
Afbe eldin g 38
HET LEZEN VAN DRUKPROEVEN nbeken dheid met de eene of ander e zaak is dikw ijls oorzaak v an een onjuiste beoordee= ling. Evenzoo gaat het met intellectueele n of phys ieken arbeid. De een vindt dat deze een «m akke lijk baantje », de an der dat gene een «lo uw bestek» heeft. Niet altijd eens is men tot oordeelen be? voegd en wordt er maar wat op los gekakeld- Zoo zal bijv. iemand die uits luitend ph ysiek en arbeid verricht moeilijk een juist oordeel kunnen vellen over den intellect ueelen arbeid van een ander. Maar zelfs al is men tot oo rdeelen over werk van anderen geroepen en bevoegd, al komt men dag elijks met anderer arbeid in aanraking, daarom is men nog niet in staat op bloote waarneming tot een juiste waar deeri ng te komen. Daartoe is meer noodig, en wel in de eerste plaats een nauwkeu rige kennis van de voorwaarden waaron der het werk verricht en de bezwaren waarmede gekampt wordt. Niemand nu kan m. i. die gegevens beter verschaffen dan de belangheb bende zelf, mits hij niet overdrijve en alleen zijn per? soonlijke indruk ken weergeve, maar ook bij anderen zijn licht ontsteke. Voora l voor pe rsonen wie r werkzaamheden elkaar aan? vullen is deze kenni s van groot nut, omdat zij veel tot ond erlinge waardee ring kan bijdrag en en vaak misverstand uit den weg ruimt. Met dit doel voor oogen wil ik pogen te schetsen de taak van den corrector aan een groot dagblad , de moeilijkhe den waarmede hij heeft te kampen en de verhoud ingen waaronder hij werkt. 4 49
te zien komt het mij gewe nsch t voor eerst de ver ho udi nge n te beha ndel en. De v erh oud ing tot de zetter ij ge eft geen reden tot opme rkin gen. All een kun nen verm eld de jaa gsv lag en van den meest erkne cht, die «an der s de vorm niet vol kan kr ijg en », en soms vra agt of proe ven, nog niet eens in het bezi t van den correcto r, «ha ast kla ar» z ijn. Is de correctie niet tijd ig g eree d, dan wor den wel eens berich ten onge corri geerd in den vorm gezet . Vo or den correct or is dit nat uur lijk mind er aang enaam , wan t de leze r wij t hem d eze fouten. De methode bij een der groo te blad en ge vo lgd , waa r onde r het rubr iekh oofd Laatste Beric hten is gez et : ong eco rrh geer d, verd ient dan ook m. i. w el a anb eve ling . Hoe meer berich# ten wèl nog gec orrig eerd ku nne n word en opge nom en des te beter . De verh oud ing tot de redac tie is aa n somm ige bla den w el eens minde r aan genaa m. De o orzaak ? Er is niet één, maar vele zijn op te noeme n. Al ler ee rst onbe# ken dhe id met de bezware n waar mede de corre ctor hee ft te kampe n. Men leest wel eens een stukj e van eige n h and en v ind t dat in ’t gehe el niet l astig . Na tuu rlij k n ie t! Immers, men ken t d en inho ud en he eft dus slechts op de zetfout en te lett en ; men kan het dus corri geere n zonde r de kopij te raa dpl ege n. Va ak blij ven er dan echter óok n og fouten staan. Ma ar deze ma atst af is niet de ju ist e. W il men zich een oorde el vorm en, w il men ind erd aad de bez ware n aan de we rke lijk hei d toetsen , dan moet men een geh eele n, liefs t dru kke n dag, wij den aa n corr ectie arbe id en daa rna het res ulta at eens late n n aga an, waa rbij nie t all een de fe ilen, maar ook de hoes vee lhe id wer k, d ie is a fge leve rd, in aan me rkin g zal moe ten wor den geno men. Eig ena ard ig is het in dit ver ban d op te merke n, dat 62
te Wo ^w ddn ln.
i I
.1
De la at st e m ee ti ng m ag ais z w r goed ge h aa g d be sc ho uw d w or de n, of sc ho on h e t pu bl ie k n ie t zoo ta lr ij k wa s al s de la at st e in af en . Aa n / ve rr as si n g en he.e.t’t h e t m et o n tb ro ke n. In de re n n en w as de st al Jo cb er ns de ge m et E g r a li g u /r e de n ve rk oo ps re lu kk ig e, di e n. en m et Zi p de n he er ri jd ev sr en wo n, te rw ij l le gd e op Jden h o rd e n re n . De p ik A la rik be sl ag /X eu r D oe le m an w is t m et A nn a I I I en V en t d ’|)u e s t tw ee dr a- / ve ri je n te w in n e n on N el ly G ril U ff b ra c h t w ee r ƒ de n gr oo te n dr a ve rij -p ri js n aa r hu is , zo nd er h aa r re co rd te vei b e te re n . I) e
//
ge de tai lle er de uit sla g is.
1. W in te r- pr ij < . H a n d ic a p ,d ra ve ri j vo or Ne d. / p aa rd en , 1000 M. f 250 rï u V i jc h 1,;* K u n 'l H 21 i Q i, d f( f75ï . tof t25.s ; i i/Ki 7 a n t^ . "W arn a, El sje . ƒ de aa h G len A bd ul la M Jon ge . f s. I z, K ru g e r. « De s ta rt ha d b e te r k u n n e n zijn . Re ed s i / h e t ƒ " r e c h t e e in d b a d A ƒ II I. d e lc I_1 11 L v 1 VI 1 ’ ib /h g e n w’ o n f
I
I
ln J 'Ä ƒ
te na s tl ’i id. A f na I l f (11 25) > 5. 2. Id e a ■d Q I2 5 ) 5. W <• da HÖ 50) < Ha a P p ; h V ei Ai. 1 5O 0| f 50. t .1 C re i i t z j 3 i f: 4. 1 <h e n y P a r k ^ 0 In ni \ (dd w a a r en .. e -/. c n ie , m e
a
e.
n
F1
h\
r f pa .ar de n ve r ac " f 1. E s .a a /’.u r' e ' 7 J i aa l Jo ch em h te r. s (K pl ic rf ), / L‘ 2. S mv a.- e. «h bs ) al C re ut z (A lle n) . Vo m ; jo 75 bi;-<s hel aa n d f st al . ƒ £ /? /? l i l . si ei i ii- pr ip H a n d ie a p -d ra v e ri j 3200 AI. *
* Ztk.
2/5 V» :.i d '|) u/- > i. 4/d W i l h e l m iO fS /l V auban i>n P f e iP c h n e l l, 20 1 D on Q u ic h o tt e .
j0 ^
n
L - s ds dfOicl-jja be go n Do n Q ui ch o tt e te d an se n en ra ak ie ( 1 ac h te r, G e ru im e n tijd gi ng Pf ei ls cb m . ! ho of d, m aa r m oe st de ze
/?
o. d: Saa ie l rm < t .i ‘
b< • t a f g a a n a a n V a u h a n , d ie . f . a w e d d o o r \ e n t d ( f ne s t.
1. \b i.i cf (|u» o i^ 07 5l ‘-(al O ck ho rs t (D oe le m /) 5.o f f ,. 2. Y a h a ,; t35501 eig . W as se n aa r (D
/£
e
Druk proe f (Het resul taat van ond uid elij k geschreven namen)
4°. In verband hiermede grondige kennis van den aard der werkzaamheden, zoodat men niet lichtvaa rdig aanmerking en zal maken. 5°. Geen tegenstrij dige orders van verschillende personen, maar één order van den hoofdredacteur, waaraan de hand worde ges houden en die ieder, óók de redactie, moet opvolgen. 6°. He t zooveel mogelijk revideeren van onduide lijk geschreven stukken, vooral indien ze met de zetmachine zijn gezet. 7°. Het aankweeken en bevorderen van een aangename vers standhouding. Ik meen in dit opstel het summum van het correctoraat ges schetst te hebben. Als bewijs echter dat drukfouten niettegens staande een kalmere correctie dan aan een groot dagbla d kan plaats hebben, toch zullen blijven voorkomen, vermeld ik ten besluite de volgende : In de uitgave van het Sta ats bla d van de firma G. B. van Goor Zonen, Erven P. A. de Jong te Gouda, komt in St aa tsb lad N°. 224 (een wijzigi ng van de Provinciale We t) een vreemde drukfout voor; in art. 38, Ie alinea nl. leest men daa r: «De griffier mag Onzen Commissaris en de leden van Gedeputeerd e Staten niet in den eersten of tweeden graad van bloedverwa ntschap of zwan= ge rs ch ap (zwage rschap) bestaan. Die fout w ordt he rhaald in de 2e alinea waar staat : «De zw an ger sch ap houdt op door het overlijden der vrouw, die haar veroorzaa kte». Indien het bovenstaande zal bijdragen tot het vellen van een juiste r oordeel over het wer k van den corrector en tot wegneming van bezwaren dan zal dit den schrijver ve el voldoening schenken. DEN HAAG
72
CORN. J. E. BOSMANS
EMIL JULI US GENZSCH e bo ekd ruk ond erg aat in onze dage n on? mis ken baa r een on tw ikk elin g in arti stie ke rich ting . T erw ijl w ij ons o ver deze daa dza ak ver heu gen is het slechts ee n p lich t d er dank ? baa rhe id ook die mann en te ged enk en, die deze o nt wi kk eli ng geh eel in stilte , sch ijnb aar on opz ette lijk en zelfs in den nau wer en be? roe psk rin g nie t naa r ver die nst e gesch at, dik wij ls zelfs verk eerd beg repe n en b estr ede n, doo r e rns tig wer ken en met onve rmoe ide vo lha rd ing vo orb ere idd en , ged rag en en gest erkt door de over? tui gin g, dat het wa ar lij k goe de en schoone toch ein del ijk moet zeg epr alen . De bo ek dr uk ku ns t heef t reeds vro eger een tijd van bloe i belee fd, die in de Ne de rla nd en lan ger heeft voo rtge duu rd dan in één and er lan d. De we rke n der dru kke rije n van Elsevi er en Plan tijn bijv . war en nog k uns twe rke n, toen de b oek dru kku nst in Dui tsch? lan d bijn a tot den laag ste n trap wa s g eda ald en de o udere romein? en go thi sch e schr iften b lijv en ten alle n tijd e be won der ens waa rdig . In de ach ttien de e euw had, naas t H olla nd , Fra nkr ijk en ge lijk tijd ig, maar lan ger dan laat stge noe md lan d, nam elijk tot voor bij het mid den van de neg ent ien de eeuw , Enge land de lei din g op het geb ied v an het stem pels nijd en. In de twe ede helft van de negen? tien de ee uw vers chij nen de fransc he ste mpe lsnij ders weer op hunn e oude hoogt e. Tech nisch staan de ame rikaa nsch e stem pels nijd ers met hen op één lijn ma ar n iet in ku nst on twi kk elin g. De duits che lette rgie ters hebb en voo r hun ne frak tuur sch rifte n alt ijd kna ppe gra veu rs geha d ; voor de rome in war en ze eve nwe l tot aan de 73
over treff en: de R รถm is ch e A nti qu a een lett er die in den beg inn e als monum entale tite lsch rift ged ach t was en dus slecht s in k lein kap itaa l was uit gev oer d. De rom einsch e ka pit ale n vond en in kunst# zinn ige krin gen een zoo gro oten bij va l, dat de heer Genzs ch besloo t er ook gew one lette rs bij te snij den , waa rva n hij de tee# ken ing aan Hei nz Kรถn ig opd roeg . Zoo versc heen de Rรถmisch e
An tiq ua als vo lle dig schri ft voo r het eerst in het jaa r 1888. Zij wer d als titel# en smou tsch rift door vele van de beste druk# keri jen aan ges cha ft; als boe klet ter was zij toen even wel den boe kdr ukk ers te vet. Eerst nad at men in het bui ten lan d met der daad bewe zen had , dat de kra cht ige lette rs naa r het voo rbee ld der oude meesters d er bo ekd ruk kun st voo r de m odern e boekwer# ken de beste ware n en n ada t de Rรถmi sche An tiq ua ov er A me rika wee r naar Dui tsch land geko men was, erke nde men de waa rde 6 81
s
g
FRAKT UR-KA NZLEL GOTIS CH HAMBURGER DRU CKSC HRIF T NEU-DE UTSCH ♦ALTE & NEUE SC HW AB AC HE R-S CH RIF TE N ANTI QUA- TITEL -&AC CIDE NZSCHRIFTEN ALLER STILARTEN CURSIV-, SCHRE IB- UND ZIER SCHRIFT EN } NUMIS MATISC H ALBI NGIA , CAR TOL INA USW.
Grasset- Ornamente
J
$
Omstre eks 1866 dee lt S. O. Co cke rill ons mede, maak te hij plan# nen vo or een geĂŻ llus tre erd e uit gav e van zijn eig enw erk , Th e Ear thl y Pa ra di se , dat tal van te eken inge n door zijn vrie nd? gee stve rwa nt Edw ard Burn e Jon es zou beva tten. Het zou een groo te folia nt wor den in twee kolom men ge zet met de Cas lon det ter der Chisw ick? press , een vie ren vee rtig ?tal teek enin gen er voo rw are n ree ds ge reed en in hout ges nede n, voor het g roots te g ede elte d oor Mo rris z elf, pro efb lad en ware n reeds gema akt, en het belo ofde scho oner te word en dan e enig druk wer k van dien tijd, m aar doo r ver sch ille nd e oms tand ighe den ble ef de ui tga ve onv olto oid. Een ande re uitg ave , kort daar na met ini tia len en ran den ver? sierd van zijn L ov e is en ou gh deels doo r hem zel f ont wor pen , deels door Bur ne Jon es, mocht evene ens ge en ve rsch ijne n be leve n, wat ze ker te betre uren is daar de omr and inge n med e tot de fra aiste kun nen ger eke nd word en, die late r d oor hem v oor de Kelmscott? press gem aakt zijn. U it den opzet van beide bo eken en ni et mi nde r uit een paar door hem vers ierde h and sch rift en 1) die van om streek s 1870 dagt eeke ? nen, bli jkt gen oeg, dat Mor ris reeds lan g zoe ken de was , van het boek iets fraaie rs te mak en, dan hij het r ond zi ch zag.
W aa r men hem vro ege r in zij n m eub elen ha d l eere n k enn en als een v eree rde r d er Got hiek , daa r is zijn ver zam elin g m idde neeu w? sehe han dsch rifte n en dru kke n uit de vroe gste tijd per ken der typ ogr afie niet zonder inv loe d gewee st op zijn den kbe eld en omtr ent boe kve rsie ring , hoew el men hie r nie t een direct e na vo lgin g in 0 O. a. een Hor atiu s en een O mar KhayyĂ m.
100
S ID O N IA T H E S O R C E R E S S . B O O K I . a* / £ a**' FR O M T H E R E C E P T I O N O F S ID O N IA A T T H E D U C A L C O U R T O F W O L G A S T U N T I L H E R B A N ,, IS H M E N T T H E R E F R O M . ^ a’î' a^ a^ a^ a^ a^ a^ a^ / £ C H A P T E R I. O F T H E E D U C A T IO N O F S ID O N I A . H F illust rious and hig h,b om prince and lord, Bogislaff, 14th Duk e of P ome ran ia, Pnn ce of Cassu ben , We nden, and R üge n,' Co un t of Guz kow , Lord of the lands of La uen bur g and Buto w, and my gracious feudal seigneur , hav ing com man ded me, Dr. The odore Plon nies ,form erly bail iff at the ducal court, to make search thr ou gh , out all the la nd for inf orma tion respecting the wo rld ,fa me d sorceress Sidon ia von Bork, and write down the same in a book, I set out for Starg ard, accompa nied by a serv ant, early one F rida y after the Visi tatio nis Mariae, 1629 ; for in m y o pinio n, in order to form a just jud gm ent re, specting the charac ter of any one, it is necessary to mak e one’s selU acquain ted w ith the circumstanc es of thei r early life ; the fut ure ma n lies ens hrin ed in th e ch ild, and th e peculi ar deve lopm ent of each in, dividual nat ure is th e result entire ly of education. Sido nia’s history is a rem arka ble pro of of this I visited first, therefore, th e scenes of her earl y years ; but alm os t all who had kno wnh erw erel ong sinc e in their graves, seein g th at nine ty years had pas sed since the time of her bi rth. Ho wev er, the old i nnke eper at St arga rd, Za be l W ies e, himse lf very far advance d in years (who m I can recom mend to all trav elle rs;h e lives in the Pel zer stra sse ),told me th at t heo ld ba che, lor, Claude Uck erm ann of Dal ow ,an aged m an of ninety ,tw o years old ,w ast he on lyp ers on whocou ld give me the inform ation I desired, as in his you th he had been one of th e m any followers of Sidonia. Hi s m emo ry was certain ly well ni gh gone from age, still all th at had hap pene d in the early p eriod of his life l ay as fresh as the Lord ’s Pray er u pon his ton gue Mi ne host also related some im por tan t circumst ances to me mysel f, which shall ap pea r in thei rpro perp lace I accordingly proceeded to D alow, a little town h al f a mile from Sta rgar d, and visited Cla ude Uck erm ann . I found him seated by the ch imne y com er, h is hai r as whi te as s no w. 44 W h at did I wa nt ? He was too old to receive str ange rs; I mu st goon to hi sso n Wed ig's
Beg inpa gina van «Sidonia The Sorceress», doo r Wil liam Mein hold, vers taald doo r Francesca Speranza, Lady Wild e, ged rukt in «The G olde n type» ter K elmscotbpr ess in 1893
Titel en eerste pagina van ÂŤA note by William Morris on his aims in foun ding the Kelmscott list of books pri nted thereatÂť. Laatste boek na Morr is doo t
NOT E BY W ILLIAM MORRIS ON HIS AIMS IN FOU NDIN G TH E KE LM SCO TTP RES S/£ a* B E G A N pr in tin g book s wi th th eh op eo fpr od uc ing some whic h wou ld hav e a defini te claim to bea uty , wh ile at th e same tim e the y sho uld b e easy to read and sho uld no td ax zl et he ey e, or tro us ble th e inte llec t of the reade r by eccentris city o f fo rm in t he le tte rs. I h ave alw ays been a great adm ire r of th e ca lligr aphy of the Mi dd le Ag es, & oft he earlie rpr int ing wh ich to ok its pl ace. As to th e fifteen ths cen tur y boo ks, I ha d notic ed th at the y were alw ays bea uti ful by force oft he mere typ og rap hy , ev en w ith ou t th e added ors na me nt, w ith whi ch m an y of the m are so lav ish ly sup plie d. An d i t was th e ess sence ofm y und ert ak ing to pro duce boo ks whi ch it wo uld be a pleasu re to look u pon as pieces of pri nt in g a nd a rra ng em ent of typ e. L oo kin g at my a dve ntu re fr om t his poi nt o f view th en , I fo und I had to cons sider chiefly the follo wing th in gs : the pap er, t he form of the typ e, t he re lativ e spaci ng o f the le tter s, th e w ords , an d th e
\
8®
press, togethe r with a short description of the Press by S. C. Cockcrill, and an annota ted ter Kelmscotbpres s gedru kt in «The Golde n Type» 1898
Frans che boe kdr ukk en zag ik b ijkan s geene . Ond er die we inigen mag e chter wel genoe md w orden het kerstnu mmer van de Illu stra * tion-, er kome n daarin voo r een paar pag ina’s, die in opva tting , dat eigena ardig cachet vert oon en, dat Fra nkr ijk immer voor aan hee ft doen staan, hoew el ze te chnis ch niet s uperie ur en in teeke? ning niet volk ome n geslaagd zijn en ontsi erd word en doo r de door mij veroord eelde typo grafis che bu rijn lett ers ; de typo graf isch e reprod ucties in kl eur naar potlo od? en rood?aar d teek enin gen van An toin e Wat teau zijn niette min onb eris peli jk. Belgi ë ga f ook nu weer eenige boe kjes , welke goed e, hoe wel ditmaal niet superieure voo rbe elde n zijn van de b russe lsche rich? tin g: de redev oerin gen van Edm ond Picard en van Paul Ot let, uitges proke n bij geleg enhei d eener boe ken ten too nst elli ng te Oste nde, en den catalogus van een inte rnat iona le ten too nst elli ng van reprod uctive kunst, te Bruss el geh oud en. Zi eh ier wat ik over dezen catalogus sch ree f in he t Ti jd sc hr ift voo r b oe k* en bi bl io th ee k* wez en (1 90 6 p. 14 1) : «T oen in febr uari 18 96 de brus selsc he Cerc le d’études typog raph iques doo r eenig e druk kers patr oon s in het leven geroe pen werd, best ond miss chien reeds dad elijk de hoo p, dat hi er een m iddelp unt gesti cht was, waar krac ht van zou kunn en uitgaan in de inter natio nale stro omi ng der typo graf ische boek kuns tbew eging . De opri chti ng van de An na les d e l ’im pri me rie doo r de drukk erij Leem poel te Brus sel in dece mber 190 1, ond er redactie van Émile Lefe bvre , hielp daaraan mede en zoo gelu kte het aan dezen krin g gaandew eg te ontw ikke len een eigena ardige rich ting in typo graf ische n druk, welke zijn druk ken een eigen plaats doet innem en. Die bruss elsche rich ting is indiv idue el, hoe? wel zij ver want is aan de fransc he, z ooals d ie do or P eign ot te P arijs voo rges taan wor dt en het is daarvan , dat deze catalogus de zeer 148
■r
: \ DEN SVENSKA ■ BOKUTSTYRSELNS FIENDER B
Föred rag v id Allm. Sv. Bok tryck arefö renin gens möte i N orr kö pin g 1906
■ B B B B B B B B B B H B B B B B B B E 9 9 H B B B I
om vi alia veta, voro de förs ta böckerna , in? kun able rna före är 1500, verkliga konst? verk, hvilk a stodo füllt i jämnh öjd med de klassis kamäs terverk en inom mäjarekon st, sku lptu r och ar kitektu r. Hu ru bokens ut? styrsel geno m de allt större fordrin garne pä ti llgäng lighet för älven de mind re be? me dla deu nde rärh und rad ena slo ppb lifv it allt t orftig are och t orftig are skulle v id detta tillfälle — huru in? tressa nt en sädan upp gift än vore — taga allt för läng t id att relatera. No g af, vi hafva nu kommit till ett stadium, som jag hopp as ma vara den sista statio nen pâ utförsb acken, och det torde där för vara ny ttig t att söka utforsk a orsakern a till vâr svenska boku tstyr sels nuv aran da läga Stand punkt. Tram ställa ndet af en va cker och gedi gen bok kostar obetyd? ligt, om ens nägo t mera än framst ällande t af en ful och tarflig. Go d smak, goda insik ter och ständ ig öfnin g äro lika nödvä ndig a egenskap er f ör frams tällan det af en korr ekt u tsty rd bo k som för hvarje annat ko nstn ärlig t arb ete. Jag vill här genast föruts kicka att jag med b okut styrs el icke menar sättet att med grann a ornam ent, figurer, initialer, öfver? stycken o. d., hvilk a icke stâ i harm oni med u tstyr seln i öfrigt, behänga och därigen om ofta tili sitt utseen de tot alt för därf va en bok. Med uttr ycket »bokut styrse l» f örst är ja g sätte t att anor dna Pag. uit Boktrycke ri kal ende r 19054906 Göteb org. Wa ld. Zachri sson 1907
I
.1
I
INHO UDSO PGAV E Een woord voo raf Bldz. Amerikaansch zetwerk, door S. H. de Roos, met 38 illustratiën . . . . . . . . 1 Het l ezen van druk proev en, door Corn. J. E. Bosmans, met 4 illustra tiën . . . . . . . 49 Emil Julius Genzsc h, door Friedrich Bauer, met 19 illus stratiën . . . . . . . . . 73 De herlev ing der boek kuns t in Engeland. I. William Morris, doo r R. W. P. de Vries Jr, met 15 illustratiën. 95 Iets over Spitze rtypie, doo r B. Modderma n, met 4 illu# stratiën . . . . . . . . . 131 Lite ratu urov erzi cht, doo r J. W. Enschedé, met 5 illu* stratiën . . . . . . . . . 139 Lijst van boek druk keri jen . . . . . . 191 Adv erten tie afdeelin g Aanhang sel
e druk van ditb oek is vol to oi d den twin tigsten Juli 1907; het wer d gedr ukt op de persen van IP E N B U U R & V A N SE L D A M te Amste rda m; de boek^ en band vers ierin g is van de hand van S. H. DE R O O S, ter wijl de vo or den druk be no od ig de materialen geleve rd werde n do or : V A N G E L D E R Z O N E N , Amst erdam , vo or het papie r; G E N Z S C H U N D HE YS E, Ha mb urg , vo or de letter; BE Ă?T & Co ., Ha mb urg , vo or de druki nkt; D IR K S C H N A B E L en EILE RS L W O L F , beid en te Ams terd am, vo or declic hĂŠs. ELI AS P .V A N B OM M EL , Amst erdam , vervaa rdigde het bin dwe rk.
IMMER ST RE VE N D
ADVERTEN TIE AFDEELING