Dokument politikash Pjesëmarrja e grave të reja në Bashkinë Vlorë Ky publikim është përgatitur nga Instituti për Kontratën Shoqërore në kuadër të projektit “Përtej numrave: Barrierat lokale për pjesëmarrjen politike të grave të reja në Vlorë”, i zbatuar në kuadër të “Stronger Voices for Better Choices - Youth Hub for WB&T”, me mbështetjen financiare të Bashkimit Europian. Përmbajtja e tij është përgjegjësi vetëm e Instituti për Kontratën Shoqërore dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht pikëpamjet e Bashkimit Europian apo të konsorciumit të projektit. Gjetjet dhe rekomandimet nuk përbëjnë miratim apo angazhim nga Bashkimi Europian ose konsorciumi.
“Ky projekt u bashkëfinancua nga Bashkimi Europian, në kuadër të rrjetit YouthHub WB&T.”
Pjesëmarrja e grave të reja në Bashkinë Vlorë Dokument i politikave vendore | Instituti për Kontratën Shoqërore | 2026 Projekti: Përtej numrave: Barrierat lokale për pjesëmarrjen politike të grave të reja në Vlorë
Vendimi i kërkuar Bashkia Vlorë duhet të miratojë një paketë praktike për pjesëmarrjen e grave të reja 18-29 vjeç në planin e ardhshëm të veprimit për rininë dhe në ciklin buxhetor: dialog të rregullt me ndjekje të publikuar, informacion të aksesueshëm dhe pjesëmarrje hibride, përfshirje përtej qendrës urbane dhe mbështetje drejt roleve drejtuese vendore. Këshilli Vendor Rinor dhe personat përgjegjës për rininë dhe barazinë gjinore në bashki mund ta bashkërendojnë paketën me shoqërinë civile vendore dhe shërbimet e punësimit.
Çfarë tregojnë të dhënat Indeksi i Pjesëmarrjes Rinore (YPI) vlerëson kushtet për pjesëmarrjen politike, ekonomike dhe shoqërore të të rinjve në Shqipëri dhe në rajon. Dimensioni politik përfshin aksesin në informacionin bashkiak, mjetet e pjesëmarrjes dhe strukturat rinore; dimensioni ekonomik përfshin statusin NEET, punësimin dhe papunësinë. Këta janë kryesisht tregues kombëtarë ose të sistemit bashkiak. Ata nuk matin sa shpesh marrin pjesë realisht gratë e reja në Vlorë. [1, 2] SCI e shqyrtoi këtë kuadër krahas të dhënave cilësore vendore: 15 intervista gjysmë të strukturuara dhe tri fokusgrupe me gjithsej 30 gra të reja të veçanta, 18-29 vjeç, në Bashkinë Vlorë. Të 15 të intervistuarat morën pjesë edhe në fokus-grupe. Kampioni përfshiu banore të zonave urbane, rurale e periferike, studente, gra të punësuara e të papuna, si dhe gra jashtë punësimit, arsimit apo formimit (NEET). Përzgjedhja është e qëllimshme dhe nuk lejon përgjithësimin e rezultateve për të gjithë bashkinë. [3, 4, 5] Raporti i ndërmjetëm shënon se rreth 70% e pjesëmarrëseve nuk kishin marrë kurrë pjesë në konsultime, diskutime publike apo veprimtari të ngjashme të qeverisjes vendore, ndërsa mbi 80% shprehën interes për pjesëmarrje në të ardhmen. Këto shifra përshkruajnë grupin e konsultuar. Pjesëmarrëset evidentuan katër pengesa të lidhura: informacion të paqartë dhe pak përgjigje institucionale; punë sezonale, pasiguri të ardhurash dhe kosto kohore; largësi e transport; si dhe norma gjinore që dekurajojnë marrjen e roleve drejtuese publike. [3, 4, 5]
Kuadri YPI dhe të dhënat nga Vlora Dimensioni YPI
Treguesi ose kushti përkatës
Çfarë shtojnë të dhënat vendore
Politik
Informacioni bashkiak online dhe mjetet e pjesëmarrjes; strukturat rinore vendore
Gratë e reja përshkruan njoftime të vona ose të paqarta, pasiguri mbi mënyrën e pjesëmarrjes dhe pak përgjigje pas konsultimeve.
Ekonomik
NEET, punësimi dhe papunësia e të rinjve
Puna sezonale në turizëm, oraret e gjata, të ardhurat e humbura dhe kostot e transportit kufizojnë pjesëmarrjen.
Shoqëror
Aksesi në arsim dhe mundësi në komunitet; rreziku i përjashtimit
Largësia e zonave rurale, mungesa e hapësirave rinore, pritshmëritë familjare dhe vetëbesimi i ulët kufizojnë aksesin praktik.
Raporti i monitorimit të pjesëmarrjes rinore në Shqipëri për vitin 2024 vëren se këshillat vendorë rinorë janë ngritur në të gjithë vendin, por disa kanë funksionalitet të kufizuar; prania digjitale mund të bashkëjetojë me informim të pamjaftueshëm të të rinjve. Ai regjistron 79 regjistrime në Garancinë Rinore në Bashkinë Vlorë gjatë periudhës pilot, që përfundoi më 31 dhjetor 2024. Kjo është një shifër administrative e programit, jo norma NEET e Vlorës apo numri i pjesëmarrëseve të këtij projekti.
Rekomandime për ciklin e ardhshëm të planifikimit të Bashkisë Vlorë 1. Vendosni një dialog të rregullt mes të rinjve dhe bashkisë Zyra e Kryetarit dhe Këshilli Vendor Rinor duhet të planifikojnë dialogë të hapur të paktën çdo tre muaj, përfshirë një takim në një njësi administrative periferike çdo gjashtë muaj. Publikoni paraprakisht agjendën, regjistroni propozimet sipas temave dhe jepni brenda 30 ditëve një përgjigje të shkurtër se cilat do të ndiqen, përcillen apo
refuzohen. Siguroni vende për gratë e reja jashtë organizatave të konsoliduara. Kjo i përgjigjet shqetësimit se konsultimet janë sporadike dhe se pjesëmarrëset nuk mësojnë çfarë ndodh me kontributin e tyre. [3, 4]
2. Bëjeni çdo konsultim të lehtë për t’u gjetur dhe për t’u ndjekur Krijoni një kalendar të vetëm bashkiak për konsultimet rinore dhe publikoni çdo mundësi përmes faqeve zyrtare, shkollave, universitetit, organizatave rinore dhe kontakteve komunitare. Jepni udhëzime të qarta, vendndodhjen, informacion për transportin (kur është e mundur) dhe një person kontakti. Ofroni formular komentesh të përshtatshëm për celular, si dhe mundësi me telefon ose fizikisht; publikoni një përmbledhje përgjigjesh pas çdo konsultimi. Evidentoni pjesëmarrëset për herë të parë dhe gratë nga zonat periferike. [3, 4, 2]
3. Afrojeni pjesëmarrjen pranë komuniteteve rurale dhe periferike Organizoni takime me rotacion në njësitë administrative dhe përshtatini oraret me punën dhe transportin. Për takimet në qendër, pilotoni rimbursimin ose organizimin e transportit për pjesëmarrëset që përndryshe do të përjashtoheshin, sipas rregullave bashkiake dhe një buxheti transparent. Regjistroni pjesëmarrjen sipas zonave dhe pyetni të ftuarat që munguan për pengesat. Pjesëmarrëset vendore identifikuan kohën dhe koston e udhëtimit si pengesa të drejtpërdrejta. [3, 4]
4. Mbështesni kalimin nga pjesëmarrja e parë te rolet drejtuese Bashkëpunoni me gra drejtuese vendore, universitetin dhe shoqërinë civile për një cikël të shkurtër mentorimi mbi vendimmarrjen bashkiake, të folurin në publik, hartimin e propozimeve dhe takimet me zyrtarë. Lidhini pjesëmarrëset me Këshillin Vendor Rinor dhe ftojini të paraqesin të paktën një propozim në Këshillin Bashkiak ose komisionin përkatës. Përdorni rekrutim të hapur dhe orare të përshtatshme për punën sezonale. [3, 4, 2]
5. Ofroni hapësira rinore të aksesueshme dhe formate hibride Shqyrtoni mjediset ekzistuese bashkiake dhe komunitare përpara financimit të ambienteve të reja. Caktoni orare të rregullta, pa pagesë, për diskutime të drejtuara nga të rinjtë dhe siguroni lehtësim bazë dhe internet, kur është e mundur. Kombinoni takimet fizike me kontribute online të moderuara, që të përfshihen gratë me kufizime pune apo udhëtimi. Hapësirat rinore dhe pjesëmarrja digjitale ishin propozime të përsëritura në fokus-grupe. [4]
6. Lidhni pjesëmarrjen qytetare me përfshirjen ekonomike Bashkërendoni përfshirjen në konsultimet rinore me zyrën vendore të punësimit dhe aftësive dhe shërbimet e Garancisë Rinore. Ndani informacion mbi formimin dhe mbështetjen për punësim gjatë aktiviteteve qytetare; ftoni të rinjtë NEET dhe punonjësit sezonalë të kontribuojnë në prioritetet rinore vendore. Monitoroni nëse oraret e punës, përgjegjësitë e kujdesit dhe kostot në të ardhura pengojnë pjesëmarrjen. Kjo lidh dimensionin ekonomik të YPI me pengesat e përshkruara, pa e trajtuar programin e punësimit si zëvendësim të zërit qytetar. [2, 3, 4]
Zbatimi dhe llogaridhënia Veprimi bashkiak
Tregues i thjeshtë
Caktoni një person përgjegjës; publikoni kalendarin e dialogut dhe një njoftim standard konsultimi; evidentoni hapësirat rinore të disponueshme.
Kalendar online; kontakt i caktuar; të dhëna fillestare të pjesëmarrjes sipas moshës, gjinisë dhe zonës.
Pilotoni dy dialogë, një jashtë qendrës së Vlorës; provoni kontribute hibride dhe ndihmë për transportin; nisni mentorimin.
Pjesëmarrëse, të pranishme për herë të parë, propozime të marra dhe përgjigje me shkrim.
Rishikoni pilotimet me gratë e reja; përfshini masat e suksesshme dhe kostot në planin e ardhshëm të veprimit dhe buxhet.
Ndjekje e publikuar; masa të miratuara; shpenzime; pjesëmarrje e përsëritur.
Bashkia duhet të mbledhë vetëm të dhëna në përpjesëtim me qëllimin, mbi bazën e pëlqimit, dhe të publikojë rezultate të përmbledhura. Një panel vjetor i dobishëm do të raportonte shtrirjen e konsultimeve sipas gjinisë, moshës dhe njësisë administrative; përqindjen e propozimeve që marrin përgjigje me shkrim; pjesëmarrjen nga komunitetet periferike; si dhe përfshirjen në mentorim dhe struktura rinore. Këto matje vendore plotësojnë kuadrin YPI, por nuk përbëjnë një vlerësim zyrtar bashkiak të YPI.