e.spirou@otenet.gr
Λαϊκό, αρχαιοελλnνικό , «φροντιστnριο »
περί ηγεσίαs
Η
λέξεις nγέτnς και nγεσiα nροέρχονται αnό το ελ ληνικό ρrΊμα nγούμαι που σnμαiνει οδnγώ. Από τnν fδια βάσn άγω = οδnγώ βyaivouv και οι σχε
στρατηγός, πuραγός και το αγάς των Τούρκων. Ο άρχων rΊταν nγέτnς άνευ περιορισμού αρχrΊς, μόνος κύριος. Ανα λόγως του τρόπου με τον onofo ηγούντο οι nγέτες rΊταν
λαγέτες (nγέτες λαού), βασιλεiς (βάσεις του λαού), αυτο κράτορες, μονάρχες, ποιμάντορες, αξιωματικοf - στρατn
γοi με κύρος εκ του αξιώματος κ.λπ., τύραννοι, δικτάτο ρες κ.λπ. Ο nγέτnς rΊταν ένας, auτof που ακολουθούσαν πολλοi. Οι στρατnγοi - αξιωματικοi rΊταν 01 στρατιωτικοi πολεμικοf nγέτες οι φιλόσοφοι, οι πνεuματικοi nγέτες. Στnν Αρχαiα Ελλάδα n πειθαρχiα rΊταν uψiστn αρετrΊ των
πολιτών και δεν rΊταν δοuλεiα και εξαναγκασμός, αλλά αυτό που αναλύεται στις λέξεις πειθώ και άρχω - nγεσiα διά τnς πειθούς έπειθαν οι nγέτες ότι εiναι άριστοι να n-
γnθούν με το κύρος τους, τnν αξiα τους, τnν nθικrΊ τους, τα ψυχικά και σωματικά προσόντα, το φρόνημα και rΊθος .
Τα επιτεύγματα των ΑρχαιοελλrΊνων, που αναγνωρfζει ο
Γράφει ο Ευάγγελος
r Σπύρου,
εκδότης του «ΝΑΙ»
παγκόσμιος πολιτισμός και από τα onoia διδάσκεται ώς σrΊμερα στις βιβλιοθrΊκες και τα μοuσεiα όλnς τnς Γnς, πραγματοποιrΊθnκαν κuρiως από γενναiοuς στρατούς των
οποiων ηγούντο nγέτες όπως ο Μέγας Αλέξανδρος, ο
Μιλτιάδης στον Μαραθώνα, ο θεμιστοκλrΊς στn Σαλαμiνα, ο Αλκιβιάδης, ο Αριστεfδnς, ο Επαμεινώνδας, ο Κfμων, ο Λuσiας, ο ΠερικλrΊς, ο Φρύνιχος κ.ά. Οι φιλόσοφοi μας nγrΊθnκαν όλων των τάσεων και ρευμάτων πρώτοι auτoi,
nγέτες αξεπέραστοι σ' όλες τις επιστrΊμες, όπως ο θαλrΊς, ο Πυθαγόρας, ο Ξενοφάνης, ο Παρμενiδnς, ο Ηράκλειτος, ο ΕμπεδοκλrΊς, ο Δημόκριτος, ο Πρωταγόρας, ο Σωκρά
της, ο Ευκλεiδnς, ο Φαiδων, ο Διογένnς, ο Αντισθένης, ο
ιο
,.
ποιων ελληνικών λέξεων θα προσπαθrΊσω να υπενθuμiσω
τος, ο Επiκοuρος, ο Αρκεσiλαος, ο Καρνεάδης, ο Παναf
και τα προσόντα των nγετών, ώστε ο καθένας nγέτnς να
τιος, ο Πλωτiνος, ο Ιάμβλιχος, ο Αιδέσιος, ο Πρόκλος, n
αναμετρnθεi με το πραγματικό μέγεθος τnς αξiας του.
Υπατiα, ο Αισχύλος, ο Αριστοφάνnς, ο Ομnρος, ο Εuριπi
Συχνά οι Έλληνες τους επικεφαλrΊς τούς λένε ΚΥΒΕΡ
δnς, ο Βiας, ο Δnμοσθένnς, ο Διαγόρας, ο Ηρόδοτος, ο
ΝΗΤΕΣ. Κύβn σnμαiνει κεφαλrΊ . Η σuλλαβrΊ -ερ- σnμαiνει
θουκuδiδπς, ο Ισοκράτης , ο Ξενοφών, ο Περiανδρος, ο
ορμrΊ, ερώ rΊ και έρως. Η κατάλnξn-νrΊτnς εκφράζει τον
Πιπακός, n Σαπφώ, ο Φειδiας, ο Χfλων κ.ά.
νουν και τnν πλεύσn. Το γράμμα Ν εiναι το γράμμα τnς
Ο Σωκράτης εκαuχάτο διά τπν «πειθαρχiαν» του στους
ΝοrΊσεως που εκφράζει τα εΝτός. « Νουν ενεiναι » λέει ο
πολέμους. Ο Αισχύλος ζrΊτnσε να γράψουν στον τάφο του
Αριστοτέλης. Ο Νους προέρχεται από το νέω=πορεύομαι,
όχι ποιnτrΊς, αλλά Μαραθωνομάχος, όπου nγέτnς rΊταν ο
πλέω. Από το νέω ο νους, ο ναύτnς, n ναυς (ΝΑΥΙ το εiπαν
Μιλτιάδης!
οι Δuτικοi). Εκεi κοντά οι λέξεις ΕΝΝΟΙΑ και ΔΙΑΝΟΙΑ, και
Ο Πλάτων στους νόμους αποκαλεi τnν εφrΊνn « ακrΊρu
τικές λέξεις nγεμών, nγrΊτωρ, άρχων, λοχ-αγός,
και ηγετών
Αρiστιππος, ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης, ο ΖrΊνων, ο Επiκτn
ΠΡΟΝΟΙΑ, και ΜΠΑΝΟΙΑ, και ΥΠΟΝΟΙΑ, και ΠΑΡΑΝΟΙΑ ...
κτο πόλεμο » , που σnμαiνει ότι n πολιτεiα οφεiλει να ορ
Ο ΚυβερνrΊτnς εiναι n κεφαλrΊ τrΊς μετά ορμrΊς και νοrΊ
γανωθεi με nγέτες που θα νικrΊσοuν στον πόλεμο, uπερα
σεως «πλεύσεως», τόσο στn θάλασσα όσο και στον αέρα .
σπiζοντας το λαό και τα έργα του. Ηγέτες που θα ξέρουν
Τον πιλότο rΊ κuβερνrΊτn οι Δυτικοi (Λατiνοι) τον εinav
να nγούνται και να οδηγούν σε κάθε εiδους νiκες .
CAPTAIN απ ' το CAPUT = κεφαλrΊ, αντιγραφrΊ τnς λέξεως
Όλοι όσοι οδηγούν έναν αριθμό ανθρώπων και έχουν
κάπυς = πνεύμα, nvorΊ. Ο CAPITANO εfναι n κεφαλrΊ και
ευθύνn για τnν τύχn των μελών τnς ομάδας, «τύποις» λέ
το πνεύμα που οδnγεi ως nγέτnς κάπου. (« Ο ΕΝ ΤΗ ΛΕΞΕΙ
γονται nγέτες.
ΛΟΓΟΣ» , εκδόσεις Γεωργιάδn). « Εσύ τον νου φανέρωσες ,
Εiναι, όμως, πραγματικοi nγέτες; Ηγέτες εiναι 01 01κο γενε1άρχες, οι apxnyoi αθλητικών ομάδων, οι προπονn
του κόσμου κuβερνrΊτn » γράφει ο Κ. Παλαμάς στον Ύμνο τnς Αθnνάς.
τές, οι αξιωματικοi βαθμοφόροι στρατού, αστuνομiας, οι
Ο ΙΚΑΡΟΣ στnν apxaia Ελλάδα rΊταν αυτός που ανέβαι
καθnγnτές πανεπιστnμiων, οι δάσκαλοι, οι διευθυντές ε
νε στα ύψn. Το -αρ- εiναι από το αiρω, άρω, άρσn προς
πιχεφrΊσεων, οι δrΊμαρχοι, οι δnμοσιογράφοι, 01 γιατροi
τα ύψn και το iκ- εiναι από το ικνώ =αφικνούμαι . Από τnν
για τους πελάτες τους, οι πλοiαρχοι, οι πιλότοι, οι apxn-
iδια ρfζα και το ανrΊρ. Ο προς τα άνω αiρων. Ο άνδρας τεi -
yoi κομμάτων, 01 unoupyoi, οι επiσκοποι, οι ιερεiς , οι διευθυντές γραφεiων, οι n-
νει προς τα άνω, οδnγώντας και τους άλλους . ΑνrΊρ και iκαρος εiναι έν-
θοποιοi, οι σκηνοθέτες, οι βουλευτές, 01μανάδες , 01πατεράδες,01αρχn
γοi συνασπισμών στο ΝΑΤΟ, στnν
ΕυρωπαϊκrΊ Ένωσn, στπν Kiva, στn Ρωσfα κ.λπ. Ηγέτες υπάρχουν σε κάθε εργασiα - και στον ασφαλι στικό χώρο , στον κλάδο
που κuρiως απευθύνεται το περιοδικό «Ασφαλι στικό ΝΑΙ». Καλοi η γέτες μικρrΊς rΊ μεγά λης
ομάδας
θρώπων
αν
κάνουν
καλύτερο τον κλάδο
και
τnν
ελλnνικrΊ
κοινωνiα.
Μέσα από τnν ανάλυση κά-
Χάλκινο κράνο
ου στρατnγού Μιλτιάδn στον Δi
νο1ες ταυτόσημες. Ο δ1αθέτων τα χαρακτnρ1στ1κά του αν
που έθεσαν οι θεοί με τnν προσωποπο1nμένn θεά θέμιδα.
δρός εfνα1 ανδρεfος, με 1σχύ ψυχής κα1 σώματος. Efva1
Η Δίκn, από το ρήμα δείκνυμ1, υποδεικνύει το ορθόν, σω
άρ1στος. Εχε1 αρετή. Αρετή εκ του ρήματος αραρίσκω, ό
στόν.
που συνδέοντα1 όλα όσα αρμόζουν στον άνδρα, 1κανότnς,
01 nγέτες, λο1πόν, έχουν υπεράνω τους τους Νόμους
δεξ1ότnς, αγαθόν, αμείνων, άρ1στον ... Ο άνδρας προς τα
κα1 όταν ηγούνται έχουν αυτό το χαρακτnρ1στικό κα1, κυ
άνω αfρε1 πατρίδα, 01κογένε1α, κο1νωνία. «Ανήρ ... τn άνω
ρfως, nγούντα1 μετά μένους, δnλαδή με δύναμn, με 1σχύ,
ροή» (Πλάτων). Δ1ά μέσου των 01ώνων 01 ΑΝΔΡΕΣ nγού
με ανδρ1κή ορμή, με πνεύμα, υπεράνω, σαν « 01ωνοf =
ντο στα μεγάλα εππεύγματα τnς Ιστορfας (πίσω απ ' τους
πτnνά τανυπτέρυγα » , όπως λέε1 ο Όμnρος, επειδή τα πτε
μεγάλους άνδρες λένε κάπο101 ότ1 κρύβονταν μεγάλες γυ
ρά τους τα ανοιγοκλείνουν μετά μένους . Το μένος χαρα
ναίκες κα1 ίσως εfνα1 αλήθε1α ότ1 πολλοί άνδρες ακου
κτηρίζει τον άνδρα, γ1 ' αυτό κα1 αντί « ανήρ Αγαμέμνων »
μπούσαν στnν «ποδ1ά» τnς γυναίκας-συζύγου, μάνας, ε
γράφε1 «μένος Αγαμέμνονος », «μένος Τηλεμάχου », « μέ
ρωμένης, σταχτοπούτας- το στέμμα, το σπαθί ή το στε
νn ανδρών » (απ ' όπου κα1 τα ξενόγλωσσα ΜΑΝ κα1 ΜΕΝ
φάν1 τnς νίκnς κα1 εξουσίας τους, αλλά αυτό είνα1 μ1α άλ
για τον άνδρα).
λn 1στορία, που δεν γράφτηκε ακόμn από 1στορ1κούς κα1 ψυχολόγους σε όλn τnς τnν «αλφαβήτα» ... ).
ποιήσουν καλά τα χέρια κα1 τον νου τους. Το πηδάλιο τnς
Υπεράνω αυτών των ανδρών που ήταν στnν εξουσία,
ηγεσίας έχει κυβερνήτη τον Νου . Η ελλnν1κή πα1δεfα έχε1
στnν αρχή, ως άρχοντες, ως σκnπτροφόρο1, ως κυβερνή
όλα εκείνα που χρειάζετα1 ένας nγέτnς γ1α να έχει καλή
τες, οι μεγάλοι μας πρόγονο1 αρχαίο1 Έλληνες έθεταν τους
πλεύσn και να μnν πλανάτα1 καθώς οδnγεf. Τα προβλή
νόμους. Γράφει ο Πλούταρχος: «Τ1ς ουν άρξε1 του άρχο
ματα που υπάρχουν είνα1 προβλήματα ηγεσίας, nγετών.
ντος;» Κα1 απαντά: « Ο νόμος πάντων βασ1λεύς » . Ο Ηρό
Επείγε1 n καλή επ1λογή τους κα1 τnν ευθύνn τnν έχουν ό
δοτος περιγράφε1 11 εfπε στον Ξέρξn ο Λακεδαιμόν10ς Δη
σο1 τους επ1λέγουν ή τους εκλέγουν ή πειθ-αρχούν στnν
μάρατος: «Αν κα1 ελεύθερο1, 01 Σπαρτιάτες δεν είνα1 απε
οδήγησή τους.
ρ1όρ1στα ελεύθερο1. Υπεράνω αυτών υπάρχε1 δεσπότης ο νόμος, τον onofo φοβούντα1 πολύ περισσότερο απ ' όσο φοβούντα1 01 υπήκοοί σου εσένα». «01 νόμο1 δεν δέχο ντα1 εξαφέσε1ς » (Πλάτων). Η λέξn νόμος βγαfνε1 από το νέμω, διανέμω «από του νέμειν τα ίσα πάσ1ν». Από το νόμο, n Νέμεσις = τιμωρός μεγάλων εγκλημάτων . Η
ύβρ1ς είνα1 υπέρβασις του μέτρου. θεσμοί εf ναι προαιώνιοι νόμο1
12
Η nγεσfα εfνα1 καλή όταν ξέρουν 01 nγέτες να χρnσιμο
ΝΑΙ