Page 1

İÇİNDEKİLER

SORUN Polemik

MARKSİST İNCELEME ARAŞTIRMA ELEŞTİRİ DERGİSİ

25

MART 2007

www.sorunpolemik.com e.posta: sorunkolektif@gmail.com Süresi: Şimdilik İki Ayda Bir Yayımlanır Sayı: 25 (2007)

● ● ● ● ●

Fiyatı: 4 YTL (KDV Dâhil) Sahibi ve Yazı İşleri Müdürü: Sırrı Öztürk

Yönetim Yeri ve İletişim: Akbıyık Değirmeni Sokak, No: 33/B, Sultanahmet-Eminönü-İstanbul Posta Kodu: 34122 Telefon : (0212) 638 81 82 Fax : (0212) 638 81 72

Posta Çeki No: 98213 Banka Hesap No: İş Bankası Cağaloğlu Şubesi (1095) 325 835 Abonelik Yurtiçi yıllık 6 sayı - 24 YTL. Yurtdışı dört katı Yayın ilkelerimizle bağdaşmayan ilanlar kabul edilmez.

● ●

Gönderilen yazıların beş dergi sayfasını geçmemesi (CD ve e-posta), Word programında zenginleştirilmiş metin biçiminde Times Türk veya Helvetica Türk yazı karakteriyle kaydedilerek gönderilmesi gerekir.

Yazılı metinler kaynak gösterilerek kullanılabilir. Teknik Hazırlık: Sorun Teknik Büro

Baskı: Huzur Ofset Davutpaşa Cad. Güven San. Sit. B Blok 336/1 Tel: 0212 544 70 36-Topkapı-İstanbul Yayın Türü: Yerel Süreli Baskı Tarihi: 21 Mart 2007 ISSN 1303-2402

● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ●

0

S.P. F/1

10 Eylül 1920 TKP ve Günümüzde Komünist Hareketin Hayatî Sorunları Forum’u Değerlendirmesi 10 Eylül 1920-TKP ve Forum Açılış Konuşması S.P DİSK’in 40. Yıldönümü–8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü 21 Mart NEWROZ Kutlamaları... Azimet Ceyhan - Karikatür İsmail Arguvanlı “Seçim Hesaplaşmasında” Kızılbaş, Alevi-Bektaşi ve Kürt Ulusal Muhalefeti Nereye? Ali Özdoğu TCK’nın 301. Maddesi Terörü ve Sol’un “Politikası” Hakan Mertoğlu Marksizmin Tabuları Yok ve II. TTKK Sırrı Öztürk “TKP” Ataklarından Sonra “Vakıf” Atağında Yapılmak İstenen Bir Tarz-ı Siyaset Tolga Ersoy Resmî Tarih Polemikleri - 9 Suha Bulut Dünya Komünist Hareketi’nde Uluslararasıcı ve Ulusal Düzlem Osman Tiftikçi Suha Bulut’un Ethem Değerlendirmesi Üzerine Bir Kaç Not Haşim Kutlu Kadınıyla Anılan Tek Din: Kızılbaş Alevilik Suha Bulut - Karikatür Hıdır Diren Hrant Dink Cinayetinin Mesajı Kimleredir? Serhat Munzur Bilim, Üniversite ve Gerçekler - 2 S.P. Dergi’mize Yöneltilen Eleştiriler Üzerine Turgay Ulu - Şiir Turgay Ulu F Tipi “Yaşamak”tan Bir Kesit -2 Taner Korkmaz - Karikatür Zeki Öztürk- Şiir Sırrı Öztürk Dersim… Dersim… -4 Bizden Haberler 2

5 9 12 16 17 27 33 43 52 61 77 81 88 89 94 98 102 104 105 106 108 123


10 Eylül 1920-TKP ve Günümüzde Komünist Hareketin Hayatî Sorunları Forumuna Çağrı Proletaryanın evrensel tarihi misyonundan yana, emekçi halkların ulusal ve sosyal kurtuluş davasını benimsemiş, işçi sınıfının bağımsız ve taraflı Parti anlayışını savunduğunu ifade eden birey, grup, çevre ve örgütsel yapıların katılımıyla tüm kesimlere açık bir forum düzenliyoruz. Kolektif mirasımız olan 10 Eylül 1920 TKP’sinin tarihsel örneği ışığında grup, çevre ve örgütlerin kendi sorunlarını tartışmasının ötesinde bir bütün olarak, günümüzdeki sosyalist hareketin ve işçi sınıfı hareketinin sorunlarının tartışılmasını amaçlıyoruz. Bu çerçeveye bağlı kalmak koşuluyla forumumuz, başka hiçbir sınırlamaya bağlı kalmadan Sınıf Partisi’nin oluşturulmasına taraf olan, komünizm davasına katkı getirmeye çalışan küçük-büyük, ünlü-ünsüz demeden tüm kişi, grup, çevre, örgüt ya da kurumların katılımını amaçlar ve teşvik eder. Düzenleyenler : Alev Yayınları Kolektifi, Yeni Dünya İçin Çağrı Dergisi, Sorun Yayınları KolektifiSORUN Polemik Dergisi, Stalin ArşiviKomünist Bakış Kolektifi, Yeni Durum Kolektifi. Konuşmacılar : Ahmet Koçak (Alev Yayınları Kolektifi) Çetin Deste (Yeni Dünya İçin Çağrı Dergisi) Can Ateş (Stalin Arş.-Komünist Bakış Kolektifi) Yakup Akbaş (Sorun Yayınları Kolektifi) Yöneten

: Sırrı Öztürk

Tarih Saat Saat Yer

: 18 Şubat 2007. Pazar, : 10:00-17:00 : Beksav Kültür Merkezi, Caferağa Mah. Damga Sokak No 17 Kat:5 Kadıköy / İstanbul, Tel: 0216 349 91 55 - 56.

Kolektif Forum Etkinliğimizin Afişi Kolektif Forum Etkinliğimizin Davetiyesi 3

4


10 Eylül 1920 - TKP ve Günümüzde Komünist Hareketin Hayatî Sorunları Forum’u Değerlendirmesi Alev Yayınları Kolektifi, SORUN Polemik Dergisi, Stalin ArşiviKomünist Bakış Kolektifi, Yeni Durum Kolektifi, Yeni Dünya İçin Çağrı Dergisi, katılımı ve örgütleyiciliğinde gerçekleştirilen “10 Eylül 1920 TKP ve Günümüzde Komünist Hareketin Hayatî Sorunları Forumu”nda geniş bir katılımla, yaklaşık 100 kişi hazır bulunmuştur. Forum’un hazırlanması süreci ve bu sürece gelen eleştiri-katkı-öneriler ayrıca “http://oneylul.wordpress.com/” internet sitesinde kitlelere açık olarak yayınlanmıştır. Bu açıklık ve sosyalist demokrasi yöntemi internet sitesine giren dostları sevindirmiş, onları umutlandırmıştır. Aynı hava Forum’a katılan dinleyiciler ve katılımcılar yoluyla Forum’un başarıyla gerçekleştirilmesine katkı getirmiştir. Forum’u yöneten Sırrı Öztürk, sınıflar savaşında adlarını tarihe yazdığımız devrimciler ve komünistler adına saygı duruşundan sonra bu etkinlik hakkında kısa bir açıklama yapmış ve katılımcılara söz vermiştir. Forum’da katılımcıların sosyalist demokrasi ve devrimci diplomasi gereği kendilerine ayrılan süreye uyma çabaları birçok meselenin ayrıntılarıyla açılmasına ket vurmuş ancak eksik kalan meseleler sorular bölümünde açılmaya çalışılmıştır. Katılımcılar 10 Eylül 1920 ve Günümüzdeki tarihsel süreci değerlendirirken sunumlarını doğal olarak kendi ideolojik-politik donanımlarının çizdiği çerçeveden gerçekleştirmişlerdir. Farklı düşünce ve yaklaşımların bir kürsüden, kavgasız gürültüsüz izleyicilerle buluşması Devrimci ve Marksist Hareketimizin gelişimi açısından izleyicilere anlamlı bir mesaj vermiştir. Bu mesaj bazı izleyicilerin, işçi sınıfı hareketi ile sosyalist hareketin siyasal, sendikal ve sosyal birliği davasına yönelik umutlarını yeşertmiştir. Sunum sırasıyla, katılımcıların ön plana çıkardıkları noktaları kısaca belirtmek gerekirse: SORUN Polemik Dergisi’ni temsilen sunumunu yapan Yakup Akbaş, 10 Eylül 1920’de TKP’nin kuruluşuyla sonuçlanan sürecin tarihsel önemini, bu güne bıraktığı tartışmaları, sürecin günümüzdeki yanlış algılamalarını, bu sürecin günümüze tuttuğu ışık bağlamında değerlendirmiş; Suphiler’in devrimci program ve Partileşme mücadelesini işçi sınıfı hareketi ile sosyalist hareketin birliğini meşru bir zeminde gerçekleştirme yöntemini I. Tüm Türkiye Komünistleri Konresi’nden II. Tüm Türkiye Komünistleri Kongresi’ne biçiminde formüle ederek günümüz5

de tutulacak ana halkanın Komünistlerin Birliğini sağlamaktan geçtiğini, ancak bu mücadelenin kazanılması şartına bağlı kalınarak işçi sınıfı hareketi ve sosyalist hareketin sınıf-devrim-iktidar bağlamında yeniden diyalektik birliğinin kurularak sınıflar mücadelesinde meşru bir zemin kazanılabileceğini belirterek sunumunu bitirmiştir. Alev Yayınları Kolektifini temsilen sunumunu yapan Ahmet Koçak, SSCB deneyiminin çözülmesine bağlı olarak TKP’nin Suphilerin katlinden sonra programatik hattında bir kırılma gerçekleştiğini, SSCB’nin çözülmesindeki sorunları SSCB’nin merkezi ve bürokratik bir yapı oluşturarak işçi sınıfını ve kitleleri politika dışına ittiğini ve ayrıca çeşitli muhalif unsurları tasfiye yönteminin sosyalist demokrasiye uygun düşmediğini ve TKP’nin de bu sürecin devamcısı olduğunu belirterek, bu sorunları engellemenin yolunun programatik zemini sosyalist demokrasiye uygun olarak kurulması gerektiğinden geçtiğini ifade ederek, günümüzde aynı hatalara düşmemek için sosyalist demokrasiye uygun programatik zeminin nasıl olması gerektiğine vurgu yaparak konuşmasını bitirdi. Yeni Dünya İçin Çağrı Dergisi’ni temsilen sunumunu yapan Çetin Desde ise; Komünistlerin önünde sınıf partisini inşa etme ve yaratma görevinin durduğunu, TKP’nin kuruluşuyla Komünistlerin Birliği tarihsel görevinin gerçekleştiğini, bu anlamda komünistlerin birleştirme görevinin tamamlanarak kapandığını, günümüzde tutulacak ana halkalardan biri Marksizm-Leninizmin devrimci özünü tanımlayacak bir Dünya Komünist Hareketinin bir platform halinde yaratılarak bu özün netleşmesidir. İkinci ana halka ise bu platformu şekillendirecek Komünist Partileri Marksizm-Leninizm’in güncel kıstasları gözetilerek inşa etmek için iki aşamalı evrensel parti anlayışının rotasının izlenmesi gerektiği ve bu parti inşasının iki aşamasındaki görevlerin uygulanmasına sıkı sıkıya bağlı kalınarak, işçi sınıfının öncüsüyle bütünleşerek Komünist Partisi’nin ikinci aşamasında geniş işçi ve emekçi kitlelerini partiye kazanmak olduğunu belirterek konuşmasını bitirmiştir. Stalin Arşivi-Komünist Bakış Kolektifini temsilen sunumunu gerçekleştiren Can Ateş ise, konuşmasına günümüzde Türkiye komünist hareketinin durumunu; “işçi hareketinin, kitle hareketinin, Marksizmin ve uluslararası hareketteki sağlıklı eğilimlerin gerisinde” şeklinde özetleyerek başladı. Sınıf Partisi yerine kurulan “Komünist” iddialı Grup Partilerinin iddialarını gerçekleştiremediklerini vurguladı. Grup particiliği furyasının ilk tohumlarının Türkiye hareketinde 60’larda TKP’nin “iç ve dış” olarak bölünmesiyle atıldığını, bu bölünmenin ise söz konusu dönemde açıkça revizyonist konumlara geçmiş olan SBKP yönetiminin göz yumması ve hatta teşvikiyle yurtdışında bulunan bazı unsurların Leninist ilke ve normları hiçe sayarak kendilerini TKP ilân etmeleriyle gerçekleştiğini düşündüklerini saptadı. Leninizmin emper6


yalizm teorisinden sapmalar üzerine kurulan “barış içinde yanyana yaşama”, “Üç dünya”, “sosyal-emperyalizm”, “kapitalist-olmayan yol”, “süper devletler” başlıkları altında toplanan bir dizi revizyonist teorinin yaşam tarafından boşa çıkarıldığını, bu teoriler doğrultusunda uluslararası harekette gerçekleşen bölünmeler olduğu gibi, eleştiriden geçirilmeden Türkiye hareketine aktarılmasının günümüzdeki ideolojik sekterizmin ve ideolojik inisiyatif yoksunluğunun kaynağı olduğunu vurguladı. Bu durumda Komünistlerin Birliği davasının ancak Marksizm-Leninizmin yaşayan öğretisine dönülerek, “Grup Partilerine karşı Sınıf Partisinin oluşturulması” şiarı altında gerçekleştirilebileceğini belirterek konuşmasını tamamladı. Forum’un örgütleyici kolektiflerinden biri olan fakat ilk bölümde sunum yapmayıp ikinci bölümde yazılı bildiri sunmayı tercih eden Yeni Durum Kolektifi ise, devrimler gibi örgütlerin de ısmarlanamayacağını, Komünistlerin Birliği ile hedeflenen örgütlülüğün dünya tarihinin, gerici güçler tarafından verilen yağma, sömürü ve köleleştirme savaşlarıyla değil, ilerici güçler tarafından emeğin evrensel kurtuluşu için verilen devrimci sınıf savaşlarıyla yazıldığı ve yazılabileceği düşünce ve anlayışı üzerinde yükselebileceğini vurgulamış, bu anlayışa bağlı olarak Komünistlerin Birliği için veremeyeceği örgütsel ödünlerinin olmadığını, buna karşılık verebilecek herhangi bir ideolojik ödünlerinin de olmadığını deklare etmiş, Forum’un olması gerekenden daha dar kalan katılımcılarının iradesinde şekillenen pratiğin yaygınlaştırılarak katılımcıların arttırılması doğrultusunda sürdürülmesi ve niteliksel geliştirilmesi için 14 maddede özetlediği ve temel ilke-amaç-hedef biçiminde oluşturduğu yaklaşımları belirtmiştir. Daha sonraki bölümlerde önceden ilân edilmiş olan yönteme uygun olarak Forum’a yazılı bildiri sunacaklara öncelik verilerek izleyicilerin görüşlerini belirtmeleri için kürsü, Forum Yöneticisi tarafından izleyicilere bırakılmıştır. Forum’un örgütlenmesi aşamasında teklif götürülen ancak bu konuda irade koymayan Köz Gazetesi Forum’a yazılı bir bildiri ile katılmayı uygun bulmuş ve yazılı bildirisini izleyicilere okumuştur. Bildirisinde özetle 10 Eylül 1920 TKP’nin kuruluşuna dair görüşlerinin yanında Günümüz Komünist Hareketinin hayati sorununun Komünistlerin Birliği mücadelesi olduğu vurgulanmış, bu mücadelenin III. Enternasyonalin ilk 4 kongresi çerçevesinde çizilen görüşlere uygun ve uyumlu yürütülmesi gerekliliğini öne çıkartmıştır. Ayrıca Forum’un ikinci bölümü’nün başlangıcında Çağrı Dergisi’nin hazırladığı belgesel gösterilmiş ve Forum’un katılımcı örgütleyicilerinin yayınları izleyicilere düzenlenen stant ile sunulmuştur. Sonraki bölümlerde yazılı bildiri sunulmamış izleyiciler ve katılımcılar Forum’da irticalen söz almıştır. Söz alanlar ise kendilerini işçi, komünist, Güney Dergisi okuru, Güneşin Sofrası Kolektifi, Çağrı Dergisi Okuru, vb. gibi kim7

liklerle tanıtıp görüşlerini belirli süre disiplinlerine uyarak belirtmişlerdir. Daha sonra izleyicilerin, Forum’un birinci bölümünde sunumlarını gerçekleştiren örgütleyici katılımcıların temsilcilerine soruları okunmuş ve bu sorular temsilciler tarafından cevaplanmıştır. Forum’un bu bölümünde öne çıkan görüş-eleştiri-öneri ve katkıların ise, kabaca kendi içlerinde şu vurgular etrafında gruplaştığı görülmüştür: - Benzer panel ve forumlarda ele alınan görüşlerin takip edilmemesi, söylenip geçilmesi eleştirilmiş, bu Forum’un iradesinde bir sürekliliği olması dile getirilmiş, Komünistlerin Birliği projelerinin işçi sınıfı içinde örgütlenerek ele alınması önerilmiştir, - Tarihsel veri olay ve olgular değerlendirilirken belli kalıplardan kurtulmak gerekliliği üzerine durulmuş, günümüzdeki politik gelişmelerin doğru değerlendirilerek örgütlenme hattının buna göre çizilmesi gerektiği vurgulanmış, tarihsel geleneklerimizden doğru dersler çıkarılması doğrularının alınıp yanlışlarının aşılması gerekliliği belirtilmiştir, - Komünist hareketimizin dağınıklığı karşısında partileşme mücadelesinin ve sınıf partisinin önemi vurgulanmıştır. Komünist norm, ilke ve yöntemlerin uygulanarak benzer faaliyetlerin kitlelere açık olarak gerçekleştirilmesi özlemi dile getirilmiştir. Forum’un kapanışında Forum yöneticisi olarak Sırrı Öztürk kendine yönelen soruları cevaplayarak genel bir değerlendirme yapmıştır. Değerlendirmesinde, izleyicilerin ve katılımcıların farklı görüşlerine vurgu yapmış, izleyicilerin ve katılımcıların Forum’da eksik kalan yanları hep birlikte giderecek görüş-öneri ve eleştirilerde bulunduklarını belirterek, Forum’daki politik duruşun öneminin izleyicilerce anlaşıldığını ifade etmiş, hem izleyicilerin etkin katılımı ve sorularla öne sürülen görüşleri açmalarından hem de ilerici kamuoyunun Forum’a ilgisinden anlaşılacağı üzere bu türden kitlelere açık tartışmalara özlem duyulduğunu dile getirerek bu iradenin süreklileşeceğini söylemiş, Devrimci ve Marksist Hareketimizin yeni nitelikler kazanmasında kitlelere açık tartışmaların önemi belirtmiştir. Bu doğrultuda Forum izleyicilerin memnuniyeti ve tam bir başarıyla bitirilmiştir. Forum’un yazılı ve sözlü belgeleri örgütleyici katılımcılar tarafından kitaplaştırılacak, daha ayrıntılı bilgiler bu yolla edinilebilecektir. Alev Yayınları Kolektifi SORUN Polemik Dergisi Stalin Arşivi-Komünist Bakış Kolektifi Yeni Dünya İçin Çağrı Dergisi Ortak Forum Değerlendirmesi 8


10 Eylül 1920-TKP ve Forum Açılış Konuşması * Dostlar-Yoldaşlar Merhaba! Beş Devrimci ve Marksist kolektiflerimizin birlikte düzenlediği “10 Eylül 1920-TKP ve Günümüzde Komünist Hareketin Hayatî Sorunları” Forum’una hoş geldiniz. Gündeme geçmeden önce insanın ve insanlığın sosyal ve evrensel kurtuluşu yolunda bizlerden önce geçenlerin onurlu anıları için hepinizi bir dakikalık saygı duruşuna davet ediyoruz. (1 dakikalık saygı duruşu...) -Anıları temiz tutulacaktır. Yaşatılacaktır! Devrimci ve Marksist kadrolar -bizim cenahımız- çok büyük bedeller ödemiştir. Çok kan kaybetmiştir. Hâkim gerici sınıfların uygulayageldiği baskı ve terör hâlâ devam ediyor. Devlet tekelci kapitalizmi zora ve kaba güce başvurmadan iktidarda kalamıyor. Siyasal-ekonomik bunalım dönemlerinde, devrimci durumların olgunlaştığı dönemeçlerde kadrolar iktidara yürüyecek Kurum ve Araçları yeterince üretemedi, varolanları uyumlandırarak harekete geçiremedi. Siyasal-sosyal devrim deneyimlerinde bazı kırılmalar ve geriye dönüşler yaşandı. Günümüzde artık ne Sosyalist Sistem ne de Komünist Enternasyonal gibi kurumsal güvencelerimiz var. Mücadeleye boş bir sayfadan da başlamıyoruz. Yaşanmış-bedeller ödenmiş bir sürecin uzantılarıyız. Bilimsel ve serinkanlı bir değerlendirme yapmanın tam zamanıdır. Kapitalist-emperyalist sistem bu süreci bilimde, teknik ve teknolojideki ilerleyişleri de yanına alarak vitrinini düzeltmeye koyuldu. Kapitalizmin sosyal-tarihsel ömrü duvara dayanmıştır, fakat ayakta olmasına rağmen yıkılacağını biliyoruz. Bilimsel-sosyalizm-komünizm kaynağından beslenen DevrimcilerMarksistler olay-olgu-süreç-verileri doğru değerlendirmektedir. Kapitalizmin küresel hegomanyasının yıkılması, eşit-özgür-sömürüsüz-sınıfsız-sınırsız bir dünya oluşturma ütopyası asla ham bir hâyal değildir. Yerel-ulusal-sosyal ve enternasyonal olgusu devrimci-diyalektik bir bütünleşmedir.

*

“10 Eylül 1920 TKP ve Günümüzde Komünist Hareketin Hayatî Sorunları” Formunda Yönetici Olarak Sırrı Öztük’ün Açılış Konuşması. 9

Bir hareket, oluşum, ideoloji-teori, felsefî düşünce-davranış çizgileri arasında fikir ayrılıkları olabilir, Düşünce-davranış çizgileri birbiriyle çatışabilir. Farklılıkların çeşitliliği birbirini besler. Farklılıklar birbirinin eksiğini tamamlıyor, yanlışını gideriyorsa nihaî amaçta birliğe bütünlüğe ulaşmalıdır. Ulaşacaktır. Farklı görüşten yararlanmayan, eleştirel katkılardan korkanlar Marksizm dışıdır. Kolektif aklı, bilinci ve eylemi örgütlemekten uzak duranlar da devrimci sayılmazlar. Doğru program-tüzük-kadro-strateji-taktikler, sosyal-pratikte sınanıp-denenir. Bu olgu da devrimci, diyalektik bir bütündür. 150 yıllık sosyalizm tarihimize, özelde yüz yıllık sınıflar mücadelesi tarih ve devrimci geleneklerimize sahipleniyoruz. Ayrıca bu Forum’un oluşumu hakkında bilgi verecek olursak, tüm Devrimci ve Marksist kadroları vareden 10 Eylül 1920 geleneğimize bağlı ve saygılı dost-yoldaş bildiğimiz canlarımıza bu türden bir Forum önerisini götürmek uygun görülmüştür. 20’ye yakın birey-grup-çevre ve yapılara, katılmaları için öneri yapılmıştır. Şu aşamada beş kolektif bu Forum’u düzenlemeyi doğru ve uygun bularak katılmıştır. Bazı kolektifler de yalnızca katılacaklarını, organizasyonda şimdilik yer almayacaklarını bildirmiştir. Henüz cevap alamadığımız çevreler de vardır. İsimlerini telaffuz etmeyeceğiz, zaten buradalar. Forum’un teknik altyapısını bir komite hazırlamıştır. Bu mütevazı Forum’u ve düzenleyen bileşimi aşınmış ve aşılmış yöntemlerle hiç kimse hafife alamaz. Bizler hangi süreçte ve kimlerle ne yaptığımızın bilincindeyiz. Bir Forum aracılığıyla yan yana durmak, birlikte sorunlarımızı tartışmak, deneyimlerimizi aktarmak, sürecin sorunlarına bakışlarımızı netleştirmek ve çözüm yöntemi üretmeye aday görüş ve tezleri senteze kavuşturucu diyalogların iklim ve alt yapısını oluşturmak, sosyalist demokrasiyi gözeterek kitlelere açık olmak, söyleyecek sözü, öneri ve eleştirisi olan yoldaşlarımıza değer vermek, hayatın ve mücadelenin öğrettiği bir yöneliştir. Ayrıca, kendimize güvenin bir ifadesidir. Farklılıklarımızı idealize ya da dramatize etmiyoruz. Edemeyiz. Bu nedenlerle Forumumuzun önemli olduğunu düşünüyoruz. Buradan çıkardığımız ders ve sonuçlarla bundan sonra da Forumlarımızı yeni yeni katılımlarla büyüterek sürdüreceğiz. Bu konuda da kararlıyız. Dört konuşmacı yoldaş 25’er dakika konuşacak. Yeni Durum Kolektifi konuşmacı hakkını bir tebliğ sunarak kullanacağını bizlere iletmiştir. Konuşmacılar ilk turda birbirlerinin görüş ve tezlerine cevap vermeyecekler, ancak ikinci turda bu haklarını 5’er dakikalık sürelerle kullanabileceklerdir. 10


Konuşmak isteyen herkes sözlü-yazılı hakkını kullanabilecek, onlarda 5’er dakikalık sürelerini aşmayacak şekilde görüş ve tezlerini sunabilecektir ve şimdiden isimlerini yazdırabileceklerdir. Bu mekânı saat: 17:00’ye kadar kullanabileceğimiz için, konuşmacılar ve söz alanlar-hepimiz zamanı yerinde değerlendireceğiz. Forum etkinliğinin amacına ulaşmasını, düzen ve disiplinini birlikte sağlayacağız. İlk iki konuşmacı arasında 10 dakika ihtiyaç molası verilecek. Öğle üzeri yarım saat çay molası verilecek. Ardından yazılı tebliğ ve öneriler sunulacak. Daha sonra düzenleyenler dışındaki yoldaşlarımıza da söz verilecektir. Öğleden sonra konuya ilişkin film gösterisi yapılacaktır. Gerek konuşmacılar, gerekse soru-öneri-eleştiri sunanlar yardımcı olurlarsa ben de bu Forumu çok kolay yönetebileceğim. Sorularınızı sözlü ve yazılı olarak da sunabilirsiniz. Bunun için hepinize birer soru kağıdı dağıtılacaktır. Hangi konuşmacının cevaplamasını istediğinizi sözlü-yazılı olarak iletebilirsiniz. Devlet tekelci kapitalizminin çıkarlarını gözeten sistem, İlericiDemokrat-Devrimci-Yurtsever-Sosyalist ve Marksist cenahımızı dişine uygun lokmalar misali bölüp parçalamayı düşlüyor. Bu Forum sistemin cenahımıza uygulayageldiği düzeneği ters çevirmeyi amaçlayan sade, gösterişsiz olduğu kadar anlamlı ve ileri bir adımdır. Hepimizin sorumluluğu bu Forum’da da tartılmaktadır. Sürecin ve kapitalist anarşinin gündemini ve nelere gebe olduğunu hepimiz biliyorgörüyor ve yaşıyoruz. Bu konuda da uzun tahlillere ihtiyaç duymuyoruz. 10 Eylül 1920 Geleneğimizi-Geleceğimizi ve de Komünist Hareketin Hayatî sorunlarını başlık yapınca bunun içine her şey girmektedir. İdeolojik, teorik, örgütsel, etik ve sanatsal meselelerimiz de bu kapsamda doğallıkla gündeme gelmiştir. Konuşmacı yoldaşlar kendi özgünlüklerini ve özgürlüklerini gözeterek konuşacaklardır. Düzenlediğimiz bu Forum’un İşçi ve Komünist Parti olarak 10 Eylül 1920 Tarihî TKP’mizin devrimci tarihini-geleneklerini sömürmeye aday binbir idealizasyon ile mistifikasyonun bir daha bu düzeyde likide edilmemesi yolunda anlamlı ve ileri bir adım olmasını, TKP adına yapılmak istenen spekülasyonların izole edilmesini umuyor ve diliyoruz. Bulunduğumuz coğrafyadaki ilerici sosyal muhalefet dinamiklerinin birlikteliğini-uyumlandırılmasını gerçekleştirecek Kurum ve Araçların gecikmeden üretilmesini bilince taşımak istiyoruz. Devrimci ve Komünist kadroların hem burjuvazinin hem de sağ ve “sol” teslimiyetçi oportünist akımların tahribatının doğru tespit ederek onlara bir ders vermek üzere program ve projeler üretilmesini diliyoruz.

11

DİSK’in 40. Yıldönümü 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü 21 Mart NEWROZ Kutlamaları... Takvimlerin ay ve günleri anılacak, kutlanacak tarihsel-sosyal süreçlerle dolu... Bu süreçlerin tamamı tarihselden güncele, güncelden tarihsele diyalektik bağlar kurulacak nitelikte... Devrimci tarih ve gelenekleriyle organik ilişkiler kuramayan düşünce-davranış çizgileri sosyal-pratiğin şaşmaz mihenk taşında işlevsiz duruma düşüyor ve de açığa vuruluyor. Tutarlı bir tarih ve sınıf bilincine sahip birey, grup, çevre ve örgütlerin işlevsel olması ve birleşip-bütünleşerek yeni nitelikler kazanması imkân dâhilindedir. Tarih ve sınıf bilincinden esinlenmeyenler sınıflar mücadelesi tarihimizden bir şey öğrenemezler. Tarihimizden öğrenmek, davranmak ve geleceği kazanabilmek için Bilimsel Sosyalizm-Komünizm kaynağından beslenmek lâzım. Sınıflı, sömürücü toplumlardaki hâkim gerici sınıflar koalisyonunu ve onun gündemini doğru okumak lâzım. Günümüzün kapitalist-emperyalist hegemonyasının siyasî, iktisadî, askerî, kültürel, istihbarî, vb. konumunu, açmazlarını, hegomonlar arası çelişki ve çatışkıları yerinde değerlendirmek lâzım. İşçi sınıfını politika dışında tutan, politikasızlığı yaygınlaştıran burjuva ideolojisi ve revizyonizmin silahlarını nasıl geri teptireceğimizi öğrenmemiz lâzım. İlerici kılıklı reformizm, sosyalreformizm, şoven ve sosyalşoven akımlarla nasıl mücadele edeceğimizi tespit etmemiz lâzım. Bu yolda hangi Kurum ve Araçların işbaşı yapması gerektiğini bilmemiz ve bu yolda seferber olmamız lâzım. İşçi sınıfı hareketi, sosyalist hareket, ilerici gençlik hareketi, Kürt ulusal hareketi, Emekçi Kadın hareketi, vb. sosyal dinamiklerin içine sızmış tüm eloğullarını ‘politik açığa vurma’ yöntemiyle nasıl teşhis, tedavi, tecrit ve teşhir edeceğimizi kavramamız lâzım. İşçi sınıfı ve emekçi halkların sosyal-enternasyonal kurtuluşu yolunda bilim, akıl ve mantık dışı akımların verdiği zararı nasıl aza indireceğimizi görmemiz lâzım. Kendiliğinden, ikâmeci ve keyfî yöntemlerle kurduğu grup örgütünü parti yerine koyan, parti olmadığı halde parti imiş gibi davranan bütün sol maskeli akımları karşıya almak lâzım. Lâzım, lâzım, lâzım nakaratına onlarca madde daha ekleyebiliriz. Fakat, Devrimci ve Marksist Kadroların yaşadığı “Öndersizlik Krizi”nin aşılması mücadelesinde “Komünistlerin Birliği” sorunsalının olması gereken yere, yani “Devrimci Oturum” disiplinine kavuşturulmasını, ayrıca diyalog ve tartışmaların sonuçlarına katılmanın ve katlanmanın ne demek olduğunu bilince çıkarmak lâzım. 12


Bu tarihsel ve sınıfsal görevimizi yerine getirdiğimizde “lâzım” nakaratları yerine son derece acil ve hayatî sorunlarımızın çözüm yöntemleri gündeme gelecektir, Sol’un “örgütler anarşisi”ne dönüşmüş konumu gerekli-zorunlu ayrışma ve bütünleşme sürecine girebilecektir. “Öndersizlik Krizi”nin aşılmasında raydan çıkan tren rayına oturtulacaktır. Aşınmış ve de aşılmış teori-pratikler yerine, bulunduğumuz coğrafyadan özgün sınıf ve emekçi halklar gerçekliğimiz, çelişkilerimiz, tezlerimiz tartışılıp senteze kavuşturulmayı bekliyor. Devrimcidönüştürücü çabalarımız ilerici, dinamik ve tarihsel iyimserliğimizi besleyen yöntemlerimizle yorumlanma imkân ve fırsatını yakalayacaktır. *** DİSK’in 40.yıldönümü, 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü ve 21 Mart NEWROZ kutlamaları bahsinde tarihsel ve sınıfsal bir özeti hatırlatmayı doğru buluyoruz. Anılan ve tarihsel-sınıfsal önemi büyük bu anma ve kutlamaların hamaset ve çeşitli niyetlerle özünden saptırılması işçi sınıfı ve emekçilerin doğru bilinçlenmesine katkı getirmeyecektir. Burjuva ve küçükburjuva “sol” akımların örgütsel güvencesinde(!) gerçekleştirilen/gerçekleştirilecek olan kitlesel anma ve kutlamaların tahlilinde şunları söyleyeceğiz: Bugünkü DİSK yöneticileri 13 Şubat 1967’den bu yana genel başkanlık görevini üstlenmiş, Kemal Türkler, Abdullah Baştürk, Kemal Nebioğlu, Rıdvan Budak, Süleyman Çelebi türünden sendikacıların ve de 40 yılın bilimsel bir tahlilini yapamamıştır. Bu görev onların çapını aşıyor. Çünkü sendikacıların bilimsel bilgileri ve bilinçleri, ideolojik-sınıfsal bileşimleri, meslekleri, özel yaşamları ve sergiledikleri sendikacılık pratiği buna uygun değildir. Sendikacılarımız işçi sınıfının sendikal birliği mücadelesinden sınıfta kalmıştır. Hele 100 yıllık sınıflar mücadelesi tarihi ve sınıf bilincimizin uzantısında nasıl bir miras üzerinde oturduklarını bir türlü kavrayamamışlardır. 15/16 Haziran’da sendika ve konfederasyon ayrılığına düşmeden işçi sınıfı bizzat sosyal-pratikte işçi sınıfının sendikal ve siyasal birliğini bu tarihsel eylemi ile doğrudan göstermiştir. 15/16 Haziran’ları üretim birimlerinde örgütleyen Kadrolar, Sıkıyönetim Mahkemelerinde, davayı, tarihsel-sosyal haklılıklarını ve sosyalizmi savunmuştur. Onların polis, işkence, cezaevi sınavları da gerçekleştirdikleri eylem gibi sağlamdır. Sayıları 5 bini bulan proleter Devrimci Kadroları; 15/16 Haziran’ın anlamını kavramamış, sendikacılığı birer meslek edinmiş sendika bürokrasisi, işçi aristokrasisi ve devletin 13

kurumları beraber uzlaşarak tasfiye edilmiştir. Bir daha herhangi bir işyerinde çalışmaları fiilen engellenerek işsizliğe ve açlığa terkedilmişlerdir. Sendikacılar ise, 15/16 Haziran eyleminde, Sıkıyönetim Mahkemelerinde bu türden bir direngenlik ve kararlılık örneğini göstermeyerek bugünkü sınıf uzlaşmacı, sarı sendikaların tohumlarını atmışlardır. 15/16 Haziran’ların Kadroları DİSK’in üye sayısını 30 binden 650 bine işte bu direngenlikleriyle ve uzlaşmaz sınıfsal tutumlarıyla öne çıkan, tarih ve sınıf bilinçli Proleter Devrimci kadrolar getirmiştir. Devrimci geleneklerini işçi sınıfının, emekçi halkların ve ilerici gençliğin bilincine nakış gibi işleyenler de Onlardır. Anılan DİSK genel başkanları ve öteki sendikacılar, sendikacılık meslekleri ellerinden alınmasın diye 15/16 Haziran’ların Kadrolarını hiçbir etkinliğe, hiçbir yıldönümü anma-kutlama törenlerine çağırmamışlardır. Canlı ve yaşayan bir örneğini verelim: Sırrı Öztürk DİSK’in düzenlediği etkinliklerin hiçbirine çağrılı olmamasına rağmen katılmak istemiş ve fakat “davetiyesi yok” gerekçesiyle(!) toplantı salonuna alınmamıştır. Bu tekil bir örnek dahi İşçi Sınıfı Partisi (İSP)’nin kurmaylığından yoksun sendikacılık anlayışının nerelere vardırıldığını anlatıyor. Sırrı Öztürk ve 15/16 Haziran’ların tarih ve sınıf bilinçli kadroları 40 yıldır boşuna “Biz bu süreçten PARTİ dersini çıkardık...” dememişlerdir. Programsız partilere, partisiz programlara yüz vermemiş PARTİ için dövüşegelmişlerdir. Sağlı “sol”lu burjuva partileri sendika bürokrasisi, işçi aristokrasisi, reformist, liberal, postmodern “sol”lar, 2. cumhuriyetçi ve bilcümle “demokratik cumhuriyetçi” zevatın kutladığı DİSK ile DİSK’i DİSK yapan Kadroların kutlama niyet ve amaçları birbiriyle ters orantılıdır. Hele bugünkü DİSK yöneticilerinin burjuvazinin yedeğine düşmüş, sisteme kalp ilacı olmaya aday reformist bir siyasî partiyi daha kurma çabalarından sonra onlara söylenecek bir şey kalmıyor demektir. DİSK, 100 yıllık sınıflar mücadelemizin gelenek ve birikimini arkasına alarak oluşturulmuştur. Sendikacılığı kötü bir meslek olarak seçip, bilinen yöntemlerle DİSK yönetimini işgal etmiş bürokratik sendikacı anlayışı ile 40. yıl kutlanamaz. Kutlamak söz konusu ise, bunu bedel ödemiş tarih ve sınıf bilinçli Kadrolar ancak yapar. DİSK bir gelenektir. Geleneğimizi geleceğe taşıyacak olanlar da bellidir. *** Daha görkemli, donanımlı bir 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü kutlamasının özlemini duyuyorduk. 2006 yılının 8 Mart kutlamalarında yaşanan eksikliklerin, hata ve yanlışların bu 8 Mart kutlamalarında aza indirilmesi bekleniyordu. Olmadı. Yine de ciddî, güvenilir ve donanımlı bir İSP’nin kurmaylığından yoksun olarak kadın örgütleri çeşitli eylemleri gerçekleştirdi. İstanbul Çağlayan’daki eyleme, erkekleri 14


aralarına katmayan ve çoğu Batılı feminist akımların yerli uzantıları ya da taklitçi örgütleri damgasını vurdu. Kadıköy’de ise, kadın-erkek beraberliğinde ayrı bir eylem gerçekleştirildi. Çeşitli illerde, özellikle Kürt illerinde daha yığınsal ve coşkulu 8 Mart kutlamaları yapıldı. Gündeme taşınan işçi-emekçi kadınların sorunlarıydı. Cezaevleriydi. Tecritti. İnkâr, imha ve asimilasyon politikalarına karşı olan talepleri dile getirmekti, “Barış, demokrasi, halkların kardeşliği” baş sloganlarının yanı sıra “Kürt sorunu” ve “Öcalan’a yapılan tecrit ve zehirleme iddialarını” protesto gösterilerinin öne çıktığı görüldü. Kent küçükburjuvazisi ile kır küçükburjuvazisinin “sol” görünümlü ve de Batı’dan eklektik uyarlamalarla ve ilkesizce Anadolu’ya ve Yukarı Mezopotamya’ya taşıdıkları feminist akımların görüntüleri 8 Mart’ın adına layık bir anma-kutlama ve talepleri dile getirme “şansını” büyük ölçüde engellemiştir. Kürt-Türk kadın emekçileri kırda ve kentte sosyal kurtuluşları yolunda büyük bedeller ödemişti/ödüyordu. Emek sömürüsünü, cinsel sömürüyü yerli yerine koymuş, özgürleşme yolunda atılımlar gerçekleştirmişti. Anadolu ve Yukarı Mezopotamya emekçi kadınlarımızın, özellikle de Kızılbaş Kadın (Ana Kadın, Kadın Ata) geleneklerimizin üzerine yoğunlaşmak, bu sürecin yeni nitelikler kazanmasına çalışmak varken Batılı feminist akımların aşınmış yöntemleriyle 8 Mart’ı değerlendirmeye kalkmak önemli ve terk edilmesi gereken bir yanlışımızdır. Kadın örgütlerimizin yeni nitelikler kazanması, işçi-emekçi yörüngesindeki hareketlerin koordine edilmesi, “dar grup” anlayışlarının izole edilerek İşçi Sınıfı Partisi, Komünist Partisi, Proleter Devrimci Parti güvencesinde harikalar yaratacak/yaratmaya aday eylemlere yönelmesi beklenecektir.

ğımsız ve yüzde yüz işçi sınıfı ve emekçi halkların sosyal-enternasyonal kurtuluşu yolundaki konumumuzla kutluyoruz. Bu mücadelede emeği geçen ve düşen canlarımıza ebedî saygılarımızı sunuyoruz. Anılarını temiz ve ilkeli tutuyoruz. Tarihsel iyimserliğimizle kapitalizme-emperyalizme karşı tutarlı bir mücadele yolunda onlarla boy ölçüşecek Kurum ve Araç’larımızın işbaşı yapmasını umuyor ve emek güçlerimizi bu yolda buluşturuyoruz. 6 Mart 2007 SORUN Polemik

*** Yukarı Mezopotamya ve Anadolu’nun büyük kentlerinde, 2007 NEWROZ kutlamalarının gündeme damgasını vurması bekleniyor. Gündemi işçi sınıfı ile emekçi halkların sosyal-evrensel kurtuluşu temelindeki güncel talepleri belirleyecektir. Belirlemelidir. Devlet tekelci kapitalizminin süregelen baskı, sömürü, inkâr, imha ve asimilasyona dayalı çürüyen politikalarını, açığa vurmak için ilerici, demokrat, devrimci, sosyalist, yurtsever ve Marksistlerin üzerinde uzlaşıp anlaşacağı bir program ve projeden yoksun biçimde bu yılki NEWROZ kutlanacak/karşılanacaktır. Devrimci ve Marksist Kadroların yaşadığı “Öndersizlik Krizi” ile Kürt Ulusal Hareketinin de benzeri bir süreci yaşıyor oluşu NEWROZ vesilesiyle taleplerini haykıracak bizim insanlarımızın bir türlü tükenmeyen özverisini, militanlığını doğru kanallara akıtmak gerekiyor. Birleşik, güçlü ve örgütlü kütlesel çıkışlar faşist-faşizan tırmanışları gerileteceği gibi ilericidönüştürücü hareketleri de bir basamak ileri sıçratmalıdır. 100 yıllık işçi sınıfı tarihimizin devrimci geleneklerinin ürünü olan DİSK’in 40. yıldönümünü, 8 Mart’ı ve NEWROZ’umuzu yüzde yüz ba15

Azimet Ceyhan - 1 Nolu F Tipi Cezaevi Kandıra-Kocaeli 16


İsmail Arguvanlı “Seçim Hesaplaşmasında” Kızılbaş, Alevi-Bektaşi ve Kürt Ulusal Muhalefeti Nereye?

-Polemik-

2007 yılı sınıflar mücadelesinin sıcak ilişkilerine gebedir. İşçi sınıfı, emekçiler, yoksul köylülük, ilerici gençlik, aydınlar, işsizler 2007 yılındaki Cumhurbaşkanlığı ile Milletvekili seçimlerine örgütsüz ve güvencesiz biçimde katılacaktır. Çünkü onları bu “seçim hesaplaşmasında” temsil edebilecek, talep ve ihtiyaçlarını dile getirecek bir PARTİ yoktur. Sağlı “sol”lu burjuva partilerinin temsil edildiği “seçim” oyununa asla biat etmeyen Devrimci ve Marksist Kadroların bu hesaplaşmalardaki sorumluluğu bir kez daha sınanıp sorgulanacaktır. Hâkim gerici sınıfların yüksek çıkarlarına göre dizayn edilmiş bir “seçim” sosyal sınıfların en anlamlı bölüğünü oluşturan işçi sınıfı ve emekçilerin talepleri karşısında yalnızca burjuvazinin sınıfsal çıkarlarını koruyup kollayan bir uygulamadır. İkiyüzlü bir aldatmacadır. Burjuvazinin seçim, oy, sandık, parti, delege, vb. uygulamaları işçilerin, emekçi halkların, ezilen ve sömürülenlerin taleplerine cevap vermese de “seçim”ler sınıflar mücadelesinin bir parçasıdır. Bu süreci işçi sınıfı ile emekçi halkların yararına kullanmak, faşist-faşizan tırmanışlara karşı kitleleri uyarmak, burjuvazinin kirli oyunlarını, demagojilerini açığa vurmak, kitlelerin sosyal uyanışına ve bilinçlenmesine katkı sunmak, işçi sınıfı ile emekçi halkların sosyal-evrensel kurtuluşunun ne demek olduğunu, hangi Kurum ve Araç’ların işbaşı yapmasıyla baskı, sömürü, inkâr, imha ve asimilasyon gibi burjuvazinin rahatlıkla uygulayageldiği yöntemlerin nasıl aşılacağını, “sağlı ‘sol’lu burjuva partilerine oy yok” derken, “seçim” aracılığıyla hareketlenen sosyal uyanış ve bilinçlenmeye yön vermek, kitlelere yol göstermek gerekecektir. Özetlenen bu görevlerin yerine getirilmesi için de bizzat politika yapmak gerekecektir. Politikanın araçlarından biri ve en önemlisi de siyasî parti örgütlenmesidir. Siyasî partiler sosyal sınıfların talep ve çıkarları doğrultusunda hareket eder. Türkiye özelinde “siyasî demokrasi”nin ne anayasal, ne yasal, ne de kurumsal kıymet-i harbiyesi vardır. Burjuvazinin sınıfsal diktatörlüğünü geri adım attıracak biricik güvence: İşçi Sınıfı Hareketi ile Sosyalist Hareketi buluşturup bütünleştirme yeteneğine sahip ve böylece İşçi Sınıfı Partisi, Komünist Partisi veya Proleter Devrimci Parti olmayı hak eden bir PARTİ’dir. Kitlelerin taleplerini gündem yaparak “tutarlı bir demokrasi mücadelesi” ile “tutarlı bir iktidar -siyasal-sosyal devrim- mücadelesi”ni birlikte yürütecek böyle bir PARTİ aracından yoksunuz. S.P. F/2 17

İşçi sınıfı ve emekçilerin haklarını savunduğunu iddia eden onlarca hatta yüzlerce örgüte sahibiz. Açık ya da gizli faaliyet gösteren örgüt ile PARTİ’nin ayrı şeyler olduğunu biliyoruz. Ayrıca, işçi sınıfı ile emekçi halkları temsil etmeyen, PARTİ olmadığı halde “dar grup”larını, örgütlerini parti yerine ikâme ederek parti gibi davranan yüzlerce örgütün (grubun) varlığından da haberliyiz. Yine ayrıca, burjuvazinin çıkarlarına, yani kapitalist özel mülkiyete, üretim araçlarına ve paylaşım ilişkilerine dokunmadan işçi sınıfına, emekçilere “gelecek” vadeden işçi ve komünist isimli sahte ve naylon partilerinde kitlelerin bilincini çarpıtma işinde rol aldığını da biliyoruz. Burjuvazinin dizayn ettiği anayasa ve yasaların hini hacette çok rahatlıkla delindiğinin örneklerini de hatırlıyoruz. İşte bu “seçim” süreci yaklaştıkça toplumdaki sosyal hareketlenmeler de hararetlenmiştir. Devrimci ve Marksist Kadroların yaşadığı ve henüz çözüme kavuşturulamayan “Öndersizlik Krizi”nin de aşılamadığı bir dönemeçte “Ne Yapacağız?” sorusu bütün yakıcılığıyla gündeme gelmiştir. Bu gündemi burjuvazi yapmıştır. Sol kendi gündemini dahi saptayıp davranamamıştır. Burjuvazinin açtığı kanallarda, onun yasaları ve yöntemleriyle hazırlanan “seçim hesaplaşması gündeminde genel olarak Sol’un ne yapacağı ilgili bütün çevrelerde tartışılmaktadır. İlerici, demokrat, devrimci, yurtsever, sosyalist ve Marksist cenahımız kendi bağımsız gündemi ve iradesi dışında hazırlanan bu sürece nasıl müdahale edecektir? Müdahale edebilecek midir? Edebilirse nasıl işlevsel olabilecektir? Daha doğru bir tanımla hangi örgütsel güvencelerle sağlı “sol”lu burjuva partileriyle boy ölçüşüp yarışacaktır? Sorulacak soru çoktur. Yazının hacmi ölçüsünde sorunları sınırlı tutuyoruz. Kolektifimiz’in PARTİ ve Partileşme Sorunu hakkındaki tezlerimizin ne derece haklı olduğunu hayat ve mücadele de doğrulamaktadır. Tezlerimizin eleştirel katkılarla senteze kavuşturulması mücadelesinde Devrimciyim-Komünistim diyenlerin de sorumluluğu vardır. Hepimizin sorumluluğu bu “seçim hesaplaşmasında” da sınanıp sorgulanacaktır. Sorgulanmaktadır. PARTİ’mizin işbaşı yapamayışı sürecinde neler olmuştur? 1.

İşçi sınıfının sendikal birliği sağlı “sol”lu, hatta kara gerici, ırkçı ve faşist partilerce bölünüp parçalanmıştır.

2.

Faşist tırmanışlara karşı Birleşik İşçi Cephesi (BİC) gerçekleşememiştir. 18


3. Toplu sözleşme ve grev hakkı önündeki yasal ve fiilî-keyfî uygulamalar geriletilememiştir. 4. Özelleştirme yağması yüzünden işsizliğe ve açlığa mahkûm edilenlerin sosyal güvenceleri ellerinden alınmıştır. 5. Kamu emekçilerinin grevli ve toplu iş sözleşmeli hakları tanınmamıştır. Bu yolda emeği geçenlerin işten atılma ve sürgünleri önlenememiştir. 6. İşçi sınıfının, emekçilerin, kamu emekçilerinin, işsizlerin, kır yoksullarının asgarî geçim şartları daha da gerilemiştir. 7. Kirli ve haksız savaş sonucunda, “iç savaş” koşullarında kırdan kente göç, göçe zorlama artmıştır. Konut sorunu çözümsüzlüğe itilmiştir. 8. Büyük kent varoşlarını kuşatan kır yoksulları, zaten çözüme kavuşturulmamış kapitalist anarşi ortamında çok yönlü sorunlarla boğuşmaya terkedilmiştir. Toplumsal travmalar, ruhsal çözülmeler çoğalmıştır. 9. Başta eğitim ve sağlık olmak üzere kapitalist avanta ve yağmaların gelişmesine imkân ve fırsat tanınmıştır. 10. Kapitalizmin-emperyalizmin yoz ve kozmopolit “kültürü”, modası, sporu, cinselliği, şiddeti ve yanıltıcı propagandasıyla kitlelerin uyutulmasında bayağı başarılı olmuştur. 11. Toplumsal tahribat insandan sonra doğayı, çevreyi, suyu ve her şeyi sel misali önüne alıp götürmüştür. 12. İlerici kitap, şiir, resim, sanat ve estetik kapitalist anarşiden büyük oranda etkilenmiş kitapsız, okumayan, araştırmayan, sanat-estetik duyguları köreltilmiş yaratıklar üretilmeye başlanmıştır. 13. Toplumsal hafıza, duyarlılık ve dayanışma anlayışları zayıflatılmıştır. Bireyci, benmerkezci insanların sayısı arttırılmıştır. 14. Sigara tiryakiliği, alkolizm, uyuşturucu gibi alışkanlıklar ilkokul çağındaki çocuklara kadar taşınmıştır. 15. Kapitalizmin eşitsiz, adaletsiz ve ahlâksız bir sistem olduğu, tekelleşmenin mafyatik ilişkiler, gizli cinayet şebekeleri, “derin devlet” ağıyla ebedî kılınmak istediği kör gözlerce anlaşılmaya başlanmıştır. 16. Kapitalizmin-emperyalizmin “demokrasi-özgürlük” zokası altında sömürücü, yeni sömürgeci, istilacı, işgalci, savaşçı ve emekçi halkların düşmanı olduğu saklanamaz biçimde bilince çıkmıştır. 17. Anadolu ve Yukarı Mezopotamya emekçi halklarının tarihî, dinî, inançları, dili, gelenek ve görenekleri, coğrafyası, masalları, mitolojileri, kültürleri inkâr, imha ve asimilasyon yöntemleriyle resmî ideolojilerin eline teslim edildiğinin kaba örnekleri somutlanmıştır. 19

18. Devlet tekelci kapitalizminin kaba güce ve zora başvurmadan iktidarda kalamayacağı militarist polis devleti yöntemleriyle daha da açığa çıkmıştır. 19. Finans kapitalin insanımızı içerideki-dışarıdaki tecrit koşulları ve hapishane anlayışıyla nasıl bir “demokrasi, özgürlük ve barış” düşlediği tüm çıplaklığıyla öğrenilmeye başlanılmıştır. 20. Kürt, Ermeni, Rum düşmanlığına endeksli ırkçı, faşist anlayışların açığa vurulduğu, aynı zamanda kitlelerin bir yandan kara gerici, öte yandan ırkçı ve faşist örgütlenmelerin azımsanamayacak düzeyde eğitilip organize edilerek kışkırtılmış olduğu görülmüştür. 21. Sol’un düşünce hamallıklarından kurtularak ayağını bastığı toprakların tarihini, coğrafyasını, kültürünü, dilini, dinini, masallarını, mitolojilerini, inanç, gelenek-göreneklerini öğrenmesinin önemini kavraması; bu çerçevede “ezber” ve alıntı mantığından kurtulup, “dedi ki” diye söze başlama, devrimci tarihimizdeki önderleri ve sosyalist uygulamaları eleştirel katkıdan geçirmeden kopya, şablon ve taklit yöntemlerinden şiddetle arınarak özgün sınıf ve emekçi halk gerçekliğimiz üzerine kafa yormasını, senteze kavuşmaya aday tezlerimizi derinleştirmesini, bu yöntemin doğal uzantısında yeni tipte bir örgütlenmeye girmesini büyük acılarla, kırım ve kıyımlardan sonra, bir daha yeri asla doldurulamayacak canlarımızın katledilmesinden ders ve sonuçlar çıkarıp ve de zaman-kadro kayıplarından sonra nihayet Kadrolar arası yaratıcı diyaloglara girilmesini hayat ve mücadele öğretmiştir. 22. Anadolu ve Yukarı Mezopotamya toprakları emperyalizmekapitalizme nihaî darbenin vurulduğu bölgelerden biri olma niteliğini korumaktadır. Bu bölgede denenip sınanmış yanlışlığı büyük ölçüde açığa vurulmuş teori-pratikler, yol-yöntemler yerine Bilimsel Sosyalizm-Komünizme daha sıkıca bağlanıp program-proje üretilmesi öne çıkmıştır. 23. Kızılbaş, Alevi-Bektaşî inanç, gelenek ve kültü gibi çok önemli bir sosyal muhalefet dinamiği sağlı “sol”lu burjuva partilerinin binbir kuşatma ve sömürüsüne terkedilmiştir. 24. Kürt Ulusal Hareketi de yaşadığı “Öndersizlik Krizi” yüzünden kendi başının çaresine bakmaya itilmiş ve yeni nitelikler kazanamadan emperyalizmin kuşatmasında politikasızlığa düşmüştür. 25. Kitlelerin politize olduğu ve devrimcileştiği süreçlerde devrimci politikayı sosyal sınıf zemininden kaydırıp din, tarikat, ırk, milliyet, inanç gibi ayrımlar temelinde götürmekten yana burjuva politikalarını açığa vurmak, politikasızlığı, işçi sınıfını politika dışında tutan, burjuva görüşlerine çanak açan “sol” söylemli revizyonist, reformist, sosyalreformist, şoven, sosyalşoven gibi oportünist ve resmî 20


anlayışların teşhis, tedavi, tecrit ve teşhiri Devrimci ve Marksist Kadroların üzerindedir. Bu görevi üstlenmeye aday kurumsal disiplinli araçların üretilmesi ve bilince çıkarılması en devrimci bir adımdır.

Kızılbaş, Alevi-Bektaşi Kuruluşları Siyasallaşıyor Uluslarötesi tekelci sermaye küreselleşirken, bu sürece tutunarak ayakta kalma mücadelesi veren TC Devleti de krizlerden kurtulmaya çabalıyor. “Siyasî İslâm”ın örgütlerinden AKP’nin uyguladığı politikalardan en çok rahatsızlık duyan kesimlerden biri de Kızılbaş, AleviBektaşi topluluğu ve kuruluşlarıdır. Toplumdaki siyasal-sosyal uyanışları örgütleme ve yönetme yeteneğine sahip ciddî, güvenilir ve donanımlı bir PARTİ’nin oluşturulamayışı ve hâkim gerici sınıflar koalisyonunun rahatlıkla uygulayageldiği baskı ve terör yüzünden kitleler sınıfsal aidiyetlerine göre değil, din, tarikat, aşiret, şeriat, cemaat ve milliyet temeline dayalı biçimde örgütlenme arayışına terk edilmiştir. Sağlı “sol”lu burjuva partileri de ideolojik, sınıfsal çıkarları birbirine zıt sınıf ve katmanları bir potada eritme (!) program ve projeleriyle kitlelerin sosyal uyanışını perdelemektedir. Kızılbaş, Alevi-Bektaşi topluluğu 20-25 milyon kütlesiyle taleplerini politika arenasına taşımaya çalışıyor. Mevcut siyasî partiler bu topluluğun oylarını alabilmek için “yeni” atraksiyonlara giriyor. Onlar ise bu türden bir siyasal işleyiş yerine kendi örgütleriyle bütünleşerek siyasallaşmanın yol ve yöntemlerini arıyor. Aleviler yüzlerce yıllık deneyimleriyle kendilerini sömürenlerezulmedenlere oy vermek istemiyor. Aleviler kimlere oy vermedi ki... 1965’te l. TİP’e, Birlik Partisi’ne, Barış Partisi’ne ve geleneksel olarak da CHP’ye oy verdiler. Burjuvazinin “seçim” aldatmacası yolu bazı kesimleri hareketlendirse de sistemin “seçim” yoluyla dönüştürülmesinin kapalı olduğunun bilincindeyiz. Burjuva hayallere de siyasette yer yoktur. “Türk İslâm Sentezi” ile Alevileri Sünnîleştirme politikalarıyla Alevi topluluğunda büyük gedikler açıldı. Kapitalist yabancılaşma canlarımızı bölüp parçalamayı başardı. İlerici, demokrat ve devrimci nitelikli insanlarımız kara gerici, ırkçı ve faşist partilere girmeye zorlandı. Tarihsel kırım ve katliamlardan sonra özellikle K. Maraş, Çorum ve Sivas kırımlarından sonra faşist partilerin koruyuculuğuna sığınanlar dahi çıktı. Alevilerin yoğun bulunduğu köyler, ilçeler ve iller birer birer boşaldı. Avrupa ülkelerine göçenler, büyük sanayi kentlerine, varoşlara göçenler giderek arttı. Kızılbaş, Alevi-Bektaşi kökenden gelenler arasından büyük 21

burjuvalar da Proleter Devrimciler de çıktı. Avrupa, Afrika, Asya ve yakın Doğu’da Alevi patronlar yeni yeni işletmelere, inşaat komplekslerine imzalarını attı. İşçi sınıfının grev, işgal, boykot gibi eylemlerinde, 15/16 Haziran Direnişinde Proleter Devrimci Kızılbaşlar öne atıldı. Harikalar yarattı işkencelerde, hapishanelerde, mahkemelerde militanlık yaptı. Kahramanlık destanları yarattı. Aynı geleneğin çocukları öğrenci gençliğimiz de ha keza Pir Sultan Abdalları, Şeyh Bedreddinleri aratmayan direngenlikleriyle tarihe önemli kayıtlar düşürdü. Alevi toplumundan inanç, kültür ve geleneklerine ihanet edenler de çıktı. Sosyal sınıfların tarih sahnesine çıkıp sınıfsal ve ideolojik silahları ile yerini alınca Aleviler de bu süreçten etkilendi. “Siyasî İslâm”ın kara gerici iktidarları ile resmî tarih anlayışları ve resmî ideolojilerin binbir çeşit kuşatmasıyla Kızılbaş Batınî-Rafızî kültü de hem ayrışmaya hem de bütünlüğe yöneldi. Anadolu ve Yukarı Mezopotamya’da Komünal ve Komünizan inanç, gelenek ve kültler yeni nitelikler kazanmaya yöneldi. Genç araştırmacılar, arkeologlar, dil bilimciler, sosyologlar, iktisatçılar Devrimci ve Marksist gelenek ve birikimleriyle önemli teorik çalışmalara yöneldi. Sanat, estetik alanlarında bu birikimi yansıtan eserler üretildi. Resim, roman, şiir dallarında değerli sanatçılar yetişti. Fakat sağlı “sol”lu burjuva partilerine alternatif olacak, onlarla tarih ve insanlık hesaplaşacak Devrimci ve Marksist program ve projeler henüz üretilemedi. Yeri zor doldurulacak militan ve önder canlarımızın yaşamını koruyamadı. Koruyamadık... Günümüzde ve de “seçim hesaplaşması”, sürecinin dayatmasıyla bu topluluğun yöresini burjuva ve küçükburjuva “sol”lar kuşattı. Bu asalak kuşatmayı geri teptirip bir “çıkış yolu” veya “çıkış hattı” üretebilecek inisiyatiflere gidilemedi. Devrimci deneyim ve gelenekleriyle Kızılbaş kültünü devrimci-dönüştürücü proje ve niyetleriyle kimi canlarımız hareketin içinde özne -nüve- olarak bulunmaktadır. Onlar inanç temeline dayalı örgütlenmelerin yerine sosyal sınıf temeline dayalı örgütlenmelere, yani İSP ya da KP’nin oluşturulması davasının yörüngesine çekmekten yana bir yöneliş içindedir. Şimdilik azınlıktalar, fakat önemli çalışmalar içindedirler. Kızılbaş, Alevi-Bektaşi topluluğunu Türkleştirme-Sünnîleştirme, hatta camiye sokma girişimleri içinden ve dışından büyük tepkilerle karşılaşmıştır. Kimi Dede ve Vakıf kurucuları devlet tekelci kapitalizminin inkâr, imha ve asimilasyon gibi uğursuz projelerinin taşıyıcısı olarak hareketin içinde roller üstlenmiştir. AKP iktidarı, Diyanet İşleri Başkanlığı, MİT ve öteki istihbarat birimleri Cemevi gibi kuruluşları denetim altına alma niyetindedir. CHP, DSP, SHP, ÖDP gibi siyasî partiler ise, Alevi oylarıyla yeniden “gerdeğe girecek damat” misali acul davranmaktadır. 22


Aleviler ise, burjuva partilerinden ağızlarının payını almış ve de bu sömürüden büyük oranda dersler-sonuçlar çıkarmıştır. 20-25 milyonluk bir kütlenin oyunu namus bilerek doğru bir adrese çekmek istiyorlar. Aralarında tıpkı sol cenahımızda olduğu gibi onulmaz rahatsızlıklar ve hararetli tartışmalar yapılıyor. Büyük bedeller ödeyerek Cemevi, Vakıf, Dernek ve Kurumlar oluşturmuşlardır. Kimi yasaklar delinmiş, saflardaki düşünce-davranış farklılıkları telif edilmeye yüz tutmuştur. Gazete, radyo ve televizyon kurumsallaşmasına gidilmiştir. Bu türden araçlar konuyu ve sorunları meşreplerince tartışmaya açmıştır. Ne var ki, Alevi televizyon kanalları, tıpkı Kürt ulusal hareketinin teri ve kanıyla oluşturulduğu Ülke-Gündem gazetesinin başına gelenler bu kanalların da şimdiden başına gelmiştir. “Sol” kulvarlarda pek çok eşik aşındırmış garip bir insan malzemesi Alevi tv.’lerinin başına çöreklenmiştir. Kimler mi? Burjuva ve küçükburjuva sanat, siyaset kulvarlarında nal eskitmiş ne kadar sanatçı, yazar, çizer, politikacı varsa, “sol” adına bu kuruluşların birer “köşe taşı” olmayı becermişlerdir. Türk ya da Kürt kökenli küçükburjuva avantüryeler Ülke-Gündem gazetesinin GAZETE olmasını, ideolojik-sınıfsal körlükleriyle nasıl önlemişlerse aynı şey Alevi tv. kanallarının başına da gelmiştir. Gelmektedir. Devlet tekelci kapitalizminin bilinçli sözcüleri de sosyal sınıf ve emekçi halklar sosyolojik gerçekliği üzerine oturtulması gereken siyasî mücadeleyi, din, tarikat, aşiret, inanç, cemaat ve milliyet esasına dayandırmak istemektedir. Burjuvazinin satılık ve kiralık sözcüleri “vatan, millet, ezan, Kur’an, bayrak” söylemli tarz-ı siyasetlerini bu “seçim hesaplaşmasında” ise, Kürt, Ermeni, Rum düşmanlığına indirgeyeceği anlaşılmaktadır. Aynı zamanda Kıbrıs, Irak, Kerkük-Musul ve PKK argümanlı aşınmış politikalarla emekçi halklarımızın karşısına çıkılacaktır. Alevi kökenli insanlarımızın burjuva-proletarya kimliğine ve kişiliğine bakmadan salt “Alevi” ortak çarpanında kurumsallaşarak siyasallaşması neye yarayacaktır? En başta AKP’ye ve uluslarötesi tekelci sermayenin diktatörlüğünün daha da pekiştirilmesine katkı getirecektir. Hele inanç temeline dayalı Alevi sosyal muhalefetine “sol” siyaset kulvarında ve de sosyal-pratikte asla doğrulanmamış idealist-metafizik görüş ve tezlerle halvet olmuş küçükburjuva ham hayallerle bezenmiş politikalar Alevi canlarımıza yeni acılar tattıracaktır. Bunun maddî işaretleri şimdiden alınmaktadır. Bu olgularda da Devrimci ve Marksist Kadroların sorumluluğu sorgulanacaktır. Çünkü cenahımız Marksizmin yorumu -özümlenmesi- ve pratikte yeniden üretimi konusunda nasıl açığa düşmüş ise, KızılbaşAlevi-Bektaşi inanç, gelenek ve kültünü özümleme ve politika üretme konusunda da çok gerilerdedir, Ayağını bastığı toprağı, insanını tanı23

mayan Sol’lar bizim insanlarımızı da inanç temelinde örgütsel arayışlara itmiştir. Görünen odur ki, Alevi sosyal muhalefeti sağlı “sol”lu burjuva partilerinden CHP, DSP, SHP, ÖDP’nin yanı sıra işçi sınıfının sendikal birliği davasını kavrayamamış, fakat siyasete de soyunmuş sendikacıların aşınmış ve de aşılmış politikaları uzantısında parselasyona uğratılıp harcanacaktır. Not: Özetle değindiğimiz bu konu üzerinde ve kitlelerle buluşmak, onlara doğru bilinç taşımak amacıyla 5. Bursa Kitap Fuarı (3-11 Mart 2007)’nda, ve 12. İzmir Kitap Fuarı (21-29 Nisan 2007)’nda, “Anadolu Alevi Kültü ve Sol’un ‘Politikası’” başlıklı iki ayrı Panel-Söyleşi düzenledik. Konunun kendi alanında uzmanlarından Turabi Saltık, Suha Bulut, Esat Korkmaz ve Tolga Ersoy konuşmacı olarak, Sırrı Öztürk de yönetici olarak katılacaklardır,

Kürt Ulusal Örgütlülüğü Nereye? Kürt ulusal örgütlenme anlayışları da Alevi örgütlenme arayışları gibi sosyal sınıf ve sosyolojik emekçi halk gerçekliği dışında “Kürt” ortak çarpanında buluşmuş burjuva, küçükburjuva, yoksul köylülük ve proletaryadan oluşturularak örgütlenmek istenmektedir. “Kürt Sorunu” ile “Kürdistan Sorunu” Bölgemizin can alıcı konularından biri olma özelliğini korumaktadır. Milliyet farkı gözetmeyen Anadolulu Devrimci ve Marksist Kadrolar, Proleter Devrimci Enternasyonalist dayanışmasını gösterecek, ciddî, güvenilir ve donanımlı bir Kürdistan Komünist Partisi ile ne tanışabilmiş ne de dayanışmasını gösterebilmiştir. Aynı şey tersi için de geçerlidir. Kürdistan proletaryası ile dayanışmaya girebilecek ne İSP ne de KP vardır. Modern sosyal sınıfların teşekkül ettiği coğrafyamızda Komünistlerin işi zor ve karmaşıktır. Fakat anlaşılır düzeyde açık ve nettir de. Marksizmin yorumu pratikte yeniden üretimini düşünen Kadrolar açısından da sorunlarımız asla çözümsüz değildir. “Kürt sorunu”nu hâkim gerici sınıflar koalisyonu çözmeyecektir. Sosyalistler-Komünistler çözüm yöntemleri üretebilecektir. 12 Eylül 1980 askerî faşist darbesi Kürt taleplerini inkâr, imha ve asimilasyon yöntemleriyle “iç savaş” koşullarına ve PKK’yi gerilla savaşı yöntemlerine itmiştir. Kürdistan İşçi Partisi (PKK) görece Marksizm’den esinlenmiştir, fakat sosyal sınıf, emekçi halklar gerçekliğini görememiş, uluslararası kuvvet ilişkilerini, güçler dengesini, iç ve dış dinamikleri hesaplayamamıştır. Ulusal kurtuluş yerine sosyal kurtuluşun önemini kavrayamamıştır. Kimi “sol”lar PKK’ye KP muamelesi dahi 24


yapmıştır! Örgüte hâkim olan kadrolar kent küçükburjuvazisinin ideolojik-sınıfsal özelliklerini taşımaktadır. Kürdistan proletaryası ile yoksul Kürt-Türk köylülüğünün sınıfsal taleplerini politikasının temeline oturtamamıştır. Program ve projeleri, strateji ve taktikleri sosyal-pratikte denenip sınanarak kitleleri kucaklayamamış ve güçlü emperyalistkapitalist kuşatmalar karşısında gerilemiş, sistemle buluşup bütünleşme yöntemlerini benimsemiştir. Kürtler, “İç barış” ve “sosyal barış” istenmektedir!.. PKK ile açık faaliyet alanlarını kullanmak isteyen DEP-HADEPDTP çizgisi de kara gerici, ırkçı ve faşist kuşatmalara karşı politika üretememiş “demokratik cumhuriyet” ve “barış, demokrasi, halkların kardeşliği” slogan ve projeleriyle devlet tekelci kapitalizminin baskı ve terörüne “defne dalı” uzatmış, fakat uzatılan el sıkılmamıştır. Kürt sosyal muhalefetinin “barış” önerisi muhatabı ile buluşamamıştır. Kürt ulusal hareketi de tıpkı Devrimci ve Marksist Karoların yaşadığı “Öndersizlik Krizi”nin benzerini yaşamaktadır. Telif Kitap ve Dergi’lerimizde sıkça gündeme getirip ayrıntılı işlediğimiz gibi: Gerek işçi sınıfı hareketinin, gerek sosyalist hareketin, gerekse ilerici gençlik hareketinin ve Kürt Ulusal Hareketinin, ayrıca, Emekçi Kadın hareketimizin yeni nitelikler kazanamayışından tek sorumlu Türkiyeli Devrimci ve Marksist Kadrolardır. Öyle burjuvaziye topu atıp Öcalan’ın “vukuatını” hedef tahtasına oturtan sözüm ona “sol” eleştiriler yerini bulmayan ve “suyuna tirit” eleştirilerdir. Burjuva ve küçükburjuva “sol” akımlar 12 Eylül 1980’lerde yenilmiş, bozgunlardan bozgunlara uğratılmıştı. PKK’nın çıkışı ve kimi kurumsallaşma çalışmalarına başlamasıyla birlikte O’na tutunarak varlığını bir süre daha korumaya çalışan “sol”ların “vukuatını” da unutmadık. PKK’ye tutunarak varlığını koruma anlayışı sosyalist solun da yeni nitelikler kazanmasının engeli oldu, PKK’nin de...

Özetlersek, Kürt ulusal talepleri uluslarötesi tekelci sermayenin has adamlarından faşist Kenan Evren ile “bin operasyon yapmış” faşist Mehmet Ağar’ın hayırlı ellerine-inisiyatiflerine kadar düşürülmüştür. Kürt halkı, özellikle de yoksul Kürt köylülüğü, emekçiler, işsizler, göçe zorlanan bizim insanlarımız bu süreçten büyük kırım ve kıyımlarla, acılarla çok zararlı çıkmıştır. “İç Savaş” devlet tekelci kapitalizminin faşizmin- zaferi ile sonuçlanmıştır. “Kürt sorunu” faşist kafalarla âdeta kangrene dönüştürülmüştür. Sağlı “sol”lu burjuva partileri, emekli ve emeksiz paşalar, “derin devlet”in eli kanlı milisleri, basın-yayın ve tv.’ler kara gerici, ırkçı-faşist bütün ağrızlar, “Kürt Sorunu” gündeme yakıcı olarak geldikçe küfür ve hakaret dışında bir şey söyleyememektedir. Sövmenin, tehdit etmenin serbest; bilimsel ve düzeyli tartışmanın resmen yasak olduğu bir süreçte daha çok “olay” gerçekleşecektir. Her şeye rağmen, burjuvazi ile bürokrasinin her iki kanadı bu süreçte yıpranmıştır. Çözümsüzlük içindedir. ABD ve AB’nin kıskacında NATO’cu PENTAGON’cu, IMF’ci politikalarıyla bir arayışa girmiştir. “Barış” elini devlet tekelci sermayesinin yüksek çıkarları uzantısında bir ara formül ile sıkmaya zorlanmaktadır. Burjuvazi ve bürokrasi arasındaki uzlaşır çelişki ve çatışkılar mutlaka bir yerde buluşacaktır. Sonra? “Biz bu filmi çok gördük” denilecektir. Uzlaşan tekelci, kara gerici, ırkçıfaşist güçler Kürt, Ermeni, Rum düşmanlığından gelip “Kahrolsun Komünistler!..” histerileriyle cenahımızı “günah keçisi” yapmaya yeltenecektir. 1 Mart 2007

PKK’ye ve onun yöneticilerine atılan “tariz oku” sosyalist ve komünist geçinenlerin bu konudaki politikasızlığının üstünü örtmeye yetmez. Konuya ve soruna “Öndersizlik Krizi”ni aşamayan, sınıfsallık ve ulusallık temelindeki sosyal dinamiklere kurmaylık edemeyen ve de bu makası giderek açmak için araya giren eloğullarının, kimi meçhul adamların açığa vurulması işinde cenahımız kusurludur. Hatta suçludur. PKK ile DEP-HADEP-DTP surecinde Devrimci ve Marksist Kadroların yapageldiği eleştirel katkı, uyarı, öneri ve dayanışma kır ve kent küçükburjuva unsurların Sovyetler Birliği düşmanlığı, Marx-EngelsLenin karşıtlığına, sosyalizm, komünizm düşmanlığına sıçratılmak istenmiştir. Proleter Devrimci örgütlenmelerin kurmaylığından uzak bütün ulusal kurtuluş talepleri ve örgütlenmelerin başarıya ulaşma şansı sancılı ve tartışmalı bir süreçtir. 25

26


Ali Özdoğu TCK’nın 301. Maddesi Terörü ve Sol’un “Politikası”

-Polemik-

“Siyasî İslâm” geleneğinden AKP iktidarının pek çok konuda olduğu gibi adalet, hukuk ve yargı konusunda da vukuatı ayyuka çıkmıştır. TCK’nın 301. Maddesinin uygulamalarında açmaza düşen iktidarı açığa vurup geri adım attıracak siyasî bir irade henüz oluşturulamadı. Uluslarötesi tekelci sermaye sosyalist kuruculuk örneklerinin birer birer içinden ve de dışından iğdiş edilmesiyle görece rahatlığa kavuşmuş, İşçi Sınıfı ve Komünist Partilerin iktidara gelmesini önlemeye matuf “sosyal devlet” tavizlerini ve projelerini de askıya almıştır. Uluslarötesi tekelci sermaye Sosyalist Sistem ve “Komünizm Heyulası” baş belasından kurtuldu. “Sosyal devlet” tavizini askıya alıp ondan da kurtuldu. Kapitalizmin krizini “özelleştirme” yağmasıyla görece rahatlatmak istedi. Şimdi bunlar da yetmeyince kriz nasıl aşılacaktır? ABD, AB, Japon emperyalizmi serbest-pazarın yeni ortağı Çin’in rekabetini banka, borsa, kota, ambargo, döviz, kur, vb. oyun ve hesaplarla hizaya getirmek için mi bu mekanizmaları harekete geçiriyor? Hegemonların bir beyanatı dünya borsalarını altüst etmeye yetiyor da artıyor bile. Yalnızca bu örnek bile kapitalizmin “şık” görünümüne rağmen ne kadar çürük siyasal-ekonomik temellere dayalı olduğunu göstermeye yetiyor. Kapitalist-emperyalist hegemonlar iktidarlarını daha doğru bir tanımla sömürülerini “özgürlük-demokrasi-barış” söylemleriyle götürmekten yana görünüyor. Bu söylemler insanın ve insanlığın sosyalevrensel kurtuluşunu gerçekleştirmeye aday Devrimci ve Marksist oluşumların yeni nitelikler kazanarak iktidara gelmesini önlemek ya da geciktirmek içindir. 21. yüzyılın faşizmi “özgürlük-demokrasi-barış” söylemlerinin demagojik ve ikiyüzlü propagandasına ihtiyaç duymuştur. ABD ve AB’nin hegemonları Anadolu ve Yakın Doğu emekçi halklarının emperyalist-kapitalist kuşatmalara bir gün mutlaka büyük bir darbe vuracağının bilincindedir. Paris Komünü, Ekim Devrimi, Çin Devrimi, Ulusal Kurtuluş Hareketleri, Latin Amerika, Asya, Afrika emekçi halklarının devrimci deneyimlerine günümüzde bulunduğumuz coğrafyadan anlamlı ve ileri bir katkı yapılarak Dünya devrimlerine yeni bir halka ekleneceğinin bilincindedir. Hegemonlar sömürücü, yeni sömürgeci, kara gerici, ırkçı, faşist ve faşizan yöntemleriyle iktidarda uzun süre kalamayacaklarının bilincindedir. 27

Emperyalistler tarihsel ve sınıfsal deneyimleriyle TC Devletine onun için “akıllı olun, TCK’nın 301. Maddesini kaldırın veya değiştirin!” uyarısında bulunuyorlar. İşçi sınıfı ve emekçi halkların talep ve ihtiyaçlarına kısmî, palyatif çözümler geliştirin, daha doğrusu kimi ağızlara bir parmak bal çalın demek istiyorlar. TCK’nın 301. Maddesi toplumu, düzeni, rejimi ve sistemi devrimci yoldan dönüştürmeye aday birey, grup, çevre ve örgütsel yapılar üzerinde âdeta terör estirilerek uygulanıyor. Yeri geliyor “burjuva demokrasisi”ne tapınmış olanlara da acımasızca uygulanıyor. Üretim, mülkiyet ve paylaşım ilişkilerine dokunmadan, devlet tekelci kapitalizmini dönüştürmeden “barış, demokrasi ve halkların kardeşliği”ni hayal edenler sermayenin değirmenine has buğday akıtıyor. Kitlelerin sınıfsal, bilimsel bilinçlenmesine ve de sosyal uyanışına “sol”dan da darbe üstüne darbe indiriyor. Burjuvazinin yedek cephaneliği görevi bihakkın yerine getiriliyor. “Sistemin bekası” yani kapitalist anarşinin bir süre daha ayakta kalması için cansiperane dövüşenler “düşünce ve ifade özgürlüğü” terennüm ediyor da Devrimci ve Marksist Kadroların ÖRGÜTLENME özgürlüklerinden bilinçli olarak söz etmiyor. Kaçıyor ve kaytarıyor. Hâlbuki Devrimci ve Marksist Kadrolar düşünce, ifade ve örgütlenme özgürlüklerini bütün süreçlerde özgürce kullanmaktan, bu yolda büyük bedeller ödemekten asla kaçmamış ve geri durmamıştır. 10 Eylül 1920 Tarihî TKP’nin kadroları Mustafa Suphilerin vahşice katledilişinden bu yana Devrimciler-Komünistler daima çifte kilit altında tutulmuş, ömür boyu takip edilmiş, tecrit hücrelerinde, askerî ve özel cezaevlerinde işkence görmüştür. İşsiz bırakılmış, açlıkla terbiye edilmek istenmiştir. Kırda ve kentte kuşatılıp arkadan vurulmuş ya da darağaçlarını süslemişlerdir. Burjuvazi devlet eliyle geliştirilip güçlendirilmiştir. Finans oligarşisinin diktatörlüğü daha da perçinlenmiştir. Devlet tekelci kapitalizmi, uluslarötesi tekelci sermaye ile yerli ortaklıklar kurmuş, emperyalistlerin taşeronluğuna soyunmuştur. Dünyanın jandarması emperyalist devletlerle-örgütlerle yeni ilişki ve ittifaklar geliştirmiştir. Dünya Bankası, IMF, NATO, CIA, PENTAGON devlet tekelci kapitalizminin artık “kan kardeşi” olmuştur. CIA-MOSSAD-MİT ortaklık içindedir. TUSİAD-OYAKMÜSİAD-ANADOLU KAPLANLARI, sınaî, askerî kompleksleriyle burjuva diktatörlüğünün köşe taşıdırlar. Hâkim gerici sınıfların koalisyonu kaba güce ve zora başvurmadan iktidarda kalamıyor. Faşist-faşizan rejimlerini-sistemlerini “demokrasi” diye yutturmaya yelteniyorlar. Onların hiçbir zaman gerçekleşmeyen, gerçekleşmeyecek olan yalancı meme misali “burjuva demokrasisi” en “kötü” sosyalist demokrasiden milyon kere daha geride faşizm demektir. 28


TC Devletinin hakikî sahibi burjuvazinin hiçbir zaman demokrasiye ihtiyacı olmamıştır. İşçi sınıfı ve emekçi halkların ihtiyaç duyduğu uyduruk “burjuva demokrasisi” değildir. Asla! “Demokrasi mücadelesinde” tutulacak “Ana Halka”nın tutarlı olabilmesi, ancak ve ancak “tutarlı bir iktidar mücadelesi” ile eşgüdümlü olmak zorundadır. Buna bağımlıdır. İktidar programı ve projesi olmayan bu iki ayağı diyalektik biçimde götüremeyen teori-pratiklerin en sonunda liberal, reformist bir kanala düşmesi kaçınılmazdır. Bunların “yeni” örnekleri hızla çoğalmaktadır. Bir zamanların “en devrimci” sloganlarıyla tarz-ı siyasette bulunan örgütlerin günümüzdeki “barış, demokrasi, halkların kardeşliği” söylemine terfi edişi ve asıl ana fikrimiz olan TCK’nın 301. Maddesinin cenahımıza uygulanması karşısındaki perişanlığı son derece ibret vericidir. Aynı zamanda normal bir durumdur. Ne yakınıyoruz ne de yadırgıyoruz. Açığa vuruyoruz yalnızca... TCK’nın 301. Maddesinin üstümüzde estirdiği terör nedir ki? Yalnızca TCK’nın pıtrak teli misali tuzakları mı? Medenî Kanun, Borçlar Kanunu, Ticaret Kanunu, Basın Kanunu ve de yazılı olmayan keyfî ve fiilî infaz kanunları da hini hacette Devrimci ve Marksist Kadrolar üzerinde acımasızca uygulamaktadır. TCK’nın 301. Maddesi hakkında sağlı “sol”lu burjuva partilerinin, hukukçuların, basının, sendikaların, kitle örgütlerinin, sermaye çıkar gruplarının yaklaşımı birbirinden çok farklıdır. Uluslarötesi tekelci sermayenin serbest-pazarı ve tatlı kârlar cenneti olan TC Devletine “akıllı olun! 301. Maddeyi ya kaldırın ya da değiştirin” yolundaki uyarısı (siz talimatı olarak da okuyabilirsiniz), henüz yerine getirilmemiştir. Getirilmesiyle de burjuvazinin terörü eksilmeyecektir. TCK’nın 301. Maddesi “mağduru” yalnızca popülaritesi bulunan yazarlarla sınırlı delildir. Böyleleri liberal, reformist “sol” çizgileriyle tanınıyor. Burjuva basını böylelerini öne çıkarıp sistemin ayıbını (!) bir kaç kişiye indirgeyerek devlet tekelci kapitalizminin yüksek çıkarlarını koruma yarışındadır. TCK’nın 301. Maddesinin tuzağına takılmış 256 insanımız vardır. “Demokratik Cumhuriyet”in bu konudaki vukuatını koruyup kollayanlar sözümona eleştirel katkılarıyla ve ünlü bir deyişle “hamamın gubbesinin namusunu kurtarmaya” çalışmaktadır! Devrimci ve Marksist Kadrolara uygulanagelen hukukî, cezaî, malî, idarî, keyfî ve fiilî baskı ve terörünü gündeme taşıyan demokrat bir inisiyatif dahi yoktur. Siyasal-ekonomik kriz boyutlandıkça korumaya çalıştıkları “hamamın gubbesi”nin başlarına yıkıldığını göreceklerdir. Güncel politikadaki olay, olgu, süreç ve veriler bu kaçınılmaz sonun işaretlerini veriyor. Peki “sol” ne yapıyor? 29

TCK’nın 301. Maddesinin terör estirdiği bir dönemde “sol” 12’li askerî faşist dönemlerdekine benzeyen bir konumdadır. “Herkes kendi amentüsünü okumaktadır. Herkes kendine müslümandır!” Sol cenahımız ne tutarlı bir ayrışmaya ne de buluşup bütünleşmeye uğratılabilmiştir. TCK’nın 301. Maddesinden özel bir örneği burada yazıp belgelemeyi uygun buluyoruz: Kolektifimiz yayınları arasında yayımlanan, Osman Tiftikçi’nin yazdığı “Osmanlıdan Günümüze Ordunun Evrimi” isimli inceleme-araştırma kitabı hakkında Genelkurmay’ın talebi (siz hukuku zorlaması diye okuyun) üzerine Sırrı Öztürk arkadaşımız tam bir yıldır İstanbul 2. Sulh Ceza Mahkemesinde yargılanmaktadır. Osman Tiftikçi 35 yıldır yurt dışında yaşamaktadır. Hakkında ağırlaştırılmış hukukî yaptırımlar bulunmaktadır. Türkiye’ye gelememektedir. Sırrı Öztürk ise âdeta “rehin” gibidir!.. Burjuva basınının üzerimizde rahatlıkla uygulayageldiği “sinsi kuşatma” yöntemlerine taş çıkarırcasına “sol” basında ya “sansür” ya da “oto sansür” uygulayarak iştirak etmiştir. Bu çifte kuşatılmışlığı doğal -olağan- karşılamakla birlikte, elbette kırmak ve aşmak da istiyoruz. Dergi, Kitap ve internet sitelerimizde kendi haberimizi kendimiz yapmak durumunda kalmaktan kurtulmak istiyoruz. Bu durumu aynı zamanda “politik açığa vurma” yöntemimizle belgeleyerek bilince çıkarmaya çalışıyoruz. Sol cenahımızın duyarlılığını ve dayanışmasını hareketlendirmek istiyoruz. Sırrı Öztürk bir yıldır yargılandığı mahkemeye tek başına, bazen eşi ve 15/16 Haziran hapishanesinde doğan oğlu ve torunuyla, bazen de bir iki yoldaşıyla katılmaktadır. Kolektifimiz Çalışanları istesek kimilerinin yaptığı gibi mahkeme salonlarına 50-100 insanımızı taşıyabilirdik. Bu yolu magazinleşme ve sansasyona indirgeyen “sol”ların durumuna düşürmemek için asla denemedik. Denemiyoruz. Sol cenahımızın sosyal çürümeden ne ölçüde etkilendiğini, kapitalist yabancılaşmanın saflarımızdaki ilginç görüntülerini bilince çıkarıp aşmak amacıyla belgelemekteyiz. Tutarlı, sabırlı, sistemli ve sürekli biçimde “Komünistlerin Birliği” sorunsalını açık faaliyet alanlarında çıkarılan Dergi sayfalarında gündeme taşıyışımız sebepsiz, değildir. Yalnızca hâkim gerici sınıfların kaba güce ve zora başvurmasını değil, özgün örneğindeki gibi TCK’nın 301. Maddesinden yargılanmamızı haber dahi yapmayan burjuva basınını ve “sol”arımızı açığa vurmak durumundayız. Devletin Sol’u işlevsiz bırakma, kuşatma, bölüp birbirine karşı konuşlandırma politikasının mantığı da böyledir. Devrimci ve Marksist Kadro olabilmek en basit ayrıntılarda sınanıp denenir. TCK’nın 301. Maddesi’nin üzerimizde estirdiği teröre karşı bile Sol’un birleşik, güçlü bir koordinasyonu örgütleme yeteneğinden yoksun olması acı bir saptamadır. “Demokrasi mücadelesini” liberal, reformist, postmodern “sol”30


lara, sahte demokratlara, kara gerici, “Siyasî İslâm”a, ırkçı, faşistlere terkeden bir “sol”un örgütlülüğünü bu düzeyde sürdürebilmesinin önü kesinlikle kapalıdır. “Tutarlı bir demokrasi mücadelesi” ile “tutarlı bir iktidar-siyasalsosyal devrim- mücadelesini” birlikte düşünemeyen bir “sol”un tarz-ı siyaseti artık aşılmak durumundadır. Devrimci ve Marksist Kadroların yaşadığı ve aşılması şart olan “Öndersizlik Krizi”ni “Komünistlerin Birliği”ni gündeme taşıyanlar çözecektir.

ri”nin “devrim çağrısı” burjuvaziyi ürkütmediği gibi, ciddî, güvenilir ve donanımlı Devrimci ve Marksist Kadroları da hareketlendirmiyor. Sağlı “sol”lu burjuva partileri arasında cereyan eden bu kördöğüşü sürecine “kama sokup” işçi sınıfı ve emekçi halkların sosyal-evrensel kurtuluşuna giden yolda etkili olabilecek Kurum ve Araç’larımızı işbaşı yaptırmanın tam zamanıdır. Politikadaki eksiklik İSP’nin, KP’nin oluşturulmasıyla taşlar yerine oturtulacaktır. 4 Mart 2007

Yalnızca TCK’nın 301. Maddesinin estirdiği terör karşısında değil, hemen her konuda “Komünistlerin Birliği” sorunsalı nihaî, amacına taşınmadıkça cenahımızın sırtı yerden kalkmayacaktır. Sistemin hukuk anlayışı, ana ve baba yasaları, cezaî, keyfî, fiilî uygulamalarıyla, siyasal-ekonomisiyle, askerî-sınaî kompleks ve çıkarlarıyla, kültürel erozyon ve bilimdışı, akıl-mantık dışı yarım-aydın tartışmalarıyla bir çözülme sürecine baştan kara girmiştir. Altemperyalist ve taşeron kafalarıyla, inkâr, imha ve asimilasyon politikalarıyla bu iktidarlar uzun boylu idare-i maslahatçılık yapamayacaktır. Düzeni koruyup kollamakla görevli olanlar bile çeşitli tavır ve beyanlarıyla mevcut yasal düzenlemeleri resmen delmiştir, İktidar paylaşımı kavgası verenlerin yasaları delmesi meşrudur. Devrimci ve Marksist Kadroların bilimsel inceleme-araştırma haklarını özgürce kullanması çok yönlü cezaî, hukukî, vb. yöntemlerle resmen yasaktır! TCK’nın 301. Maddesi tartışmasında sağlı “sol”lu burjuva partileri, barolar, sendikalar, kitle örgütleri, basın, tv.’ler, herkes ayrı ayrı tellerden çalmaktadır. AKP bizzat yargıdaki uygulamaları, savcı ve hâkimleri, muhalefeti, baroları, kitle örgütlerini, insan hakları kuruluşlarını ve basını suçlayarak kıvırmakta ve işin içinden çıkmaya çalışmaktadır. AKP’yi köşeye sıkıştıranlar ise, sahte demokrat, liberal, reformist, postmodern, ikinci cumhuriyetçi ve kapitalizmin ebediliğini cilalayan yöntemleriyle konuyu gündeme getirmektedir. Mevcut yasal düzenlemelerde faşizmin-faşizan yönetimlerle tekelci sermayenin yüksek çıkarlarını koruyup kollayanlar ise, NATO kafalarıyla devlet tekelci kapitalizminin daha kolay yıkılmasına hizmette kusur işlemiyorlar. Oysa işçi sınıfının, emekçi halkların, ilerici gençliğin ve topyekûn sosyal muhalefet dinamiklerinin devrimcileştirilmesinin bazı şartları oluşuyor. “Devrimci Durum”ların oluşması sürecinde bu engin sosyal muhalefeti uyumlandırarak sevk ve idare etme yeteneğine sahip bir PARTİ güvencemizden mahrum bulunmaktayız. Örgütsüz, güvencesiz, donanımsız kitlesel çıkışların kendiliğindenliğini yüceltip hareketimizin merkezi disiplinli bir otoriteye kavuşmasını engelleyen “grup partile31

Web ve E-posta Adreslerimiz ☼ SORUN Polemik Marksist İnceleme Araştırma Eleştiri Dergisi: www.sorunpolemik.com sorunkolektif@gmail.com ☼ Sanat Cephesi: www.sanatcephesi.org sanatcephesi@gmail.com ☼ Sorun Yayınları Kolektifi: www.sorunyayinlari.net sorunkolektif@gmail.com ☼ Emeğin Ressamı Avni Memedoğlu: www.avnimemedoglu.8m.net sanatcephesi@gmail.com

32


“Dinler, her yıl aynı ya da benzer argümanları, dogmaları ve ilkeleri tekrar tekrar öne sürer. Aksi taktirde din olarak var olamazlar. Bu argüman, dogma ve ilkeler sadece her yıl değil, her ay, her gün ve her saat tekrarlanır.

Statükolarına sıkı sıkıya bağlı olanlar içinde ise tarihsel deneyimlerin, sosyal-politik yasaların kaldırıp attığı ideolojik, politik, örgütsel hatlarında ısrarda tutuculaşanlardan tutun da; Marksizm-Leninizm’in temel kaynaklarını tarihsel koşullarında değerlendirip günümüze ışık tutacak açılımları ve yöntemleri yeniden üretmenin yollarını arayan ve tarihsel sınıflar mücadelesinin proletaryanın lehine kazanımlarını (SSCB, Çin ve Halk Demokrasileri...) günahlarıyla ve sevaplarıyla sahiplenmeyi ilke edinenlere kadar en az ilk durum kadar geniş bir yelpaze bulunmaktadır.

Biz bir din ya da dogma değiliz. Fakat bizim ilkelerimiz, esaslarımız, temel düşüncelerimiz ve argümanlarımız da tekrarlanmalıdır. Hem de her yıl değil, her ay değil, her gün ve her saat tekrarlanmalıdır. Çünkü gerçek bir kere, on kere, yüz kere, bin kere ve bir milyon kere tekrarlanmalıdır. Eğer mesajın yayılmasını istiyorsak, eğer gerçeğin bilinmesini istiyorsak ve eğer gerçeğin anlaşılmasını istiyorsak, bu yapılmalıdır.”

Yeniyi savunan ve statükolarına sarılan eğilimlerin içindeki, Marksizm-Leninizm’in her anlamda devrimci pratikte yeniden üretimine katkıda bulunacak eğilimleri senteze kavuşturmak; hayatın ve mücadelenin reddettiği gerici konum ve sapmaları ise ayıklamak için yoğun, sürekli ve bütünlüklü ideolojik, politik, örgütsel mücadele zorunludur.

Hakan Mertoğlu -DenemeMarksizmin Tabuları Yok!.. II. Tüm Türkiye Komünistleri Kongresi

Fidel Castro1

Devrimci ve Marksist hareketimiz içinde son on yıldır iki ana eğilim ideolojik ve politik düzlemde kendisini kesin olarak dayatmaya başlamıştır. Yeniyi arayanlar ve mevcut konumlarına sıkı sıkıya tutunanlar. Bu güncel kutuplaşmanın tarihsel arka planında SSCB’nin, Çin Halk Cumhuriyeti’nin, Halk Demokrasileri’nin içeriden-dışarıdan çözülüşünün günümüze bıraktığı sorunların analizi ve sınıflar mücadelesinin zengin-özgün pratiklerin özümsenmesi ve aşılması çabası; Coğrafyamızdaki örgütsel parselizasyon ve “örgütler anarşisi” konumu; Kapitalist-emperyalizmin, kendi iç çelişkilerinin uzantısında coğrafyamız ve çeperinde kesişen-keskinleşen çıkarlarının dayattığı güncel politik saflaşmalar ve ayrıca derinleşmeye-netleşmeye başlayan birbirine karşıt iki sınıf olan burjuvazi ve işçi sınıfının konumlanışı bulunmaktadır. Bu hareket halindeki tarihsel arka plan, Devrimci ve Marksist hareketimiz içinde mekanik anlamda birbirinin karşısında konumlanmış gibi görülen yeninin ve mevcut durum’un (statüko) ya da sınıflar mücadelesi kazanımlarının, ideolojik-politik mücadelesini gerçekte, diyalektik anlamda parçalamakta, birbirinin içine geçirmekte ya da birinden birini dışlamaktadır. Bu hareket halindeki tarihsel arka planın zorunlu sonucu olan verili konum, henüz Devrimci ve Marksist hareketimiz içindeki donanımlı kadroların, çevre, grup ve örgütlerin kolektif iradî müdahalesiyle ayrıştırılamamış, diyalektik olarak bütünleştirilememiş, karşıtların birliği ve mücadelesi ilkelerince senteze kavuşturulamamıştır. Yeniyi arayanlar içinde Marksizm-Leninizm’i inkârdan, O’nu günümüzün tarihsel, sınıfsal ve iktisadî dönüşümleri ışığında devrimci sosyal-siyasal-pratikte yeniden üretmeyi önüne koyanlara kadar geniş bir yelpazeye dağılmış ideolojik, politik, örgütsel bir hat bulunmaktadır. S.P. F/3 33

Umutlandırıcı ve tarihsel davamıza sıkı sıkı sarılmamızı koşullayan bir tarihsel gerçeklik olarak belirtmek gerekir ki; coğrafyamızda her iki cepheden de Marksizm-Lenininzm’in pratikte-yeniden üretimine katkı getirmeye aday grup, çevre ve örgütlenmeler son on yıllık süreç içinde ideolojik ve örgütsel bir meşruiyet kazanmaktadır. Gören gözler ve ben fetişizmine tutulmamış olanlar için bu durum nesnel bir veridir. Bu nesnelliğin sonucu olarak “Komünistlerin Birliği ve Bütünlüğü” konusu etrafında hararetli tartışmalar yürütülmektedir. Aynı sosyalsiyasal meşruiyetin hem olumlu hem de olumsuz tarafları vardır. Bu sosyal-siyasal meşruiyet grup, çevre ve örgütlenmeleri ortak ve kolektif pratik faaliyet etrafında birlikte iş yapmaya zorlarken; kendi içinde “en doğru benim projemdir” narsizmini, beliren sosyal-siyasal meşruluğun içinde yeniden üreterek, yeni sektlerin doğmasına da ortam hazırlamaktadır. Karşıtlığın en önemli ayracı ise keskin ve katı Marksist düşünce ve davranış diyalektidiğidir. Her şeye rağmen “Komünistlerin Birliği ve Bütünlüğü” tartışmaları ekseninde oluşan sosyal-siyasal meşruiyetin ve devrimci yasallığın zorlamasıyla pratik iş üzerinde biraraya gelen kolektif iradeler düşünce ve davranış diyalektiği ekseninde kendiliğinden ayrışmakta ya da bütünleşmektedir. Sonuç olarak kolektif iş yapma pratiklerinin ve faaliyetlerinin, “Komünistlerin Komünist Olması” gibi bir sosyal-siyasal meşruluk temelinde kurgulanan iklimle çoklaştırılması, Devrimci ve Marksist Hareketimizin, işçi sınıfı hareketi ve sosyalist hareketin birliği ve bütünlüğü ekseninde tarihsel verili koşullarını aşmasının nesnel altyapısını oluşturmaktadır. Bu nesnelliğin kuvveden fiile çıkması yani sınıf, devrim ve iktidar bağlamında dağılmış olan hatlarımızı birleştirip bütünleştirme, kolektif, dayanışmacı, sosyalist demokrat iradelerin, ideolojik politik örgütsel mücadelesi ya da daha açık söylemek gerekirse Devrimci ve Marksist 34


Hareketimizi İşçi Sınıfının Partisi, İşçi Sınıfının Devrimi, İşçi Sınıfının İktidarı ekseninde buluşturup bütünleştirecek KP’nin inşası şartına bağlıdır. “Komünistlerin Birliği ve Bütünlüğü” sosyal-siyasal meşruluğunda beliren iradeler henüz dağınık özgün hatlarında mücadele verseler de birleşip bütünleşme eğilimi göstermektedir. Devrimci pratik iş, bu eğilimleri açığa çıkarmakta, onları birbirine yakınlaştırmaktadır. Karşıtların birliği ve mücadelesi diyalektiği ekseninde MarksizminLeninizm’in pratikte-yeniden üretimi için yeninin ve statükonun içinde ayrışacak ve birleşecek eğilimleri görmek, anlamak, hareketlerini izlemek ve bu ayrışmaya kolektif iradî müdahalede bulunmak gerekmektedir.

Yeniye Dair... “Marksist kurama göre, egemen sömürücü sınıf, gücünü korumak ve pekiştirmek için sadece açık zorbalığa başvurmaz; kendisine karşı olan sınıfın ve toplumsal grupların siyasal ve psikolojik eğilimlerini, çeşitli kurnaz yöntemlerle değiştirir.”2

Kapitalist-emperyalist sistemin varlığı ve devamlılığı, öncelikle, işçi sınıfı ve onun ekseninde tüm ezilen ve sömürülen emekçi sınıfları varolan toplumsal düzen ile uzlaştırmaya dayanmaktadır. İktisadî, siyasal ve askerî güce sahip olan egemen ideoloji, tüm ideolojik baskı aygıtlarından, kültürel ortamdan ve toplumsal tabular sisteminden de yararlanarak siyasal, politik ve toplumsal bir meşruiyet yaratmaya çalışır. Bu siyasal, politik ve toplumsal meşruiyet biçimi gerçeklikteki toplumsal düzene karşı çıkmayacak ve kendisine verilenle yetinecek özelliktedir. Bu anlamda kapitalist-emperyalist sistemin “meşruluğu” korunduğu sürece süreklilik ve devamlılık garanti altına alınmış olur. SSCB’nin kapitalist-emperyalist sistemin “meşruluğunu” yeniden üretici revizyonist sapmaları (“barış içinde yanyana yaşama”, “üç dünya teorisi”, “sosyal-emperyalizm”, “kapitalist-olmayan yol”, “süper devletler” vb) sonucu içeriden ve dışardan çözülmesi, peşi sıra bu çözülmeyi Çin Halk Cumhuriyeti ve Halk Demokrasileri’nin çözülmesinin takip etmesi sınıflar savaşının proleter devrimci ideolojisi olan MarksizmLeninizm’in fiilî-cismî varlığını ayakları havada bırakmıştır. Sınıflar savaşının yeni evresinin zorunlu sonucu olan bu nesnellik Anti Sovyetizm temelinde şekillenen muhalefetin öznel-idealist yorumlarının yaygınlaşmasını tahrik etmiştir. Burjuvazi bu çelişkiyi kendi lehine çevirmesini iyi bilmiştir. İşçi sınıfı ve onun ekseninde tüm ezilen ve sömürülen emekçi sınıfları düzenle uzlaştırmanın yolu, öncelikle işçi sınıfının en ileri örgütlenme biçimi olan Komünist Partileri düzenle uzlaştırmaktır. Bunun yolu da Marksizm-Leninizm’i akademik incelemelerinin konusu haline getirerek yaşayan devrimci özünü soyutlamaktan geçmektedir; ya da O’nu kadın hareketi, gençlik hareketi, çevre hareketi, ezilen sömürülen halk hareketlerine indirgeyerek Marksizmin ana öznesi olan 35

işçi sınıfı aleyhine yaymaktan geçmektedir. Bu süreçte dişleri ve yeleleri sökülmüş filozof, sosyolog, felsefeci ve iktisatçı “marx” tipolojilerinin yanında proleter devrimci kimliği makyajlanmış “büyük” siyasetçi ve uluslarası diplomasi “dehası” “lenin” portreleri birbirini takip etmiştir. Egemen ideolojinin satılık kalemleri -ki kendileri daha çok Troçkist ve Frankfurt Okulu mezhebine dahildir- Marx’ı ve Lenin’i akıllarınca kolay lokma haline getirerek daha sonra düzenle uzlaştırma “teorileri” ekseninde yutmayı planlamışlardır. Onlar sınıfsal konumlarına uygun davranarak patronlarının onlara biçtiği görevi yerine getirmişlerdir. Ancak Avrupa’nın anlı şanlı Komünist Partileri Devrimci ve Marksist sosyal-siyasal meşruluk zemininin sapması nedeniyle bu zokayı kolayca yutmuştur. Komünist Partilerin bu zokayı yutması onları birer sosyaldemokrat parti hâline dönüştürürken, peşi sıra “akıl tutulması”na (!) uğratılan işçi sınıfı sendikalarının ekonomizm ekseninde düzenle uzlaştırılması projeleri hayata geçirilmiştir. Ancak bu proje ortak düşman(SSCB)a karşı bütünleşmiş kapitalist-emperyalist sistemin aşırı kâr rantını ve sömürgeci anlayışla kendine bağımlı kıldığı ekonomilerin yeni sömürgeci projelerle bu rantı süreklileştirilmesiyle yürütülmüştür. Kapitalist-emperyalist düzenin ortak düşmanı artık içeriden ve dışarıdan çözülerek kendilerine rakip yeni bir sömürgeci güce dönüşmüştür. Yani kapitalist-emperyalist sistemin sömürge konusunda birbirleriyle rekabet hâlinde olmaları ve kendi iç çelişkeleri sonucu pervasız ve zincirlerinden boşalırcasına sömürge projelerine girişmeleri varolan Dünya ekonomi politiğinin statükosunu değiştirmiştir. Sıfatta “komünist” olan yeni sosyal demokrasisinin bu gelişmeler karşısındaki hazımsızlık sorunu hâlâ sürmektedir. Sözde “yeni” marksizmin “yeni” sınıfsal konumlanışlara uyarlanması olan akademik marksizm tartışmayı “Marksizmin Tabuları Yok” söylemiyle açmıştır. Devrimci ve Marksist-Leninist çizgide ısrar eden devrimci pratikte yeniden üretim taraftarları ise tarihsel utangaçlıkla “Marksizmin Tabuları Yok! Ama!” diyebilmiş çöküşün ve çözülüşün kaynağını Marksizm-Leninizm’in temel eserleri ve kazanımlarında aramaya bugünün sorunlarına bu devrimci çerçeveden yanıtlar bulmaya yönelmişlerdir. Ancak hâlâ kendilerini Marksist-Leninist sanan bazı eğilimler ise akademik marksizmin açtığı bu kanala çok çabuk girivermişler, “ezilen”, “varoş”, “ulusal kurtuluş” söylemleriyle sınıf ayracının altını boşaltmışlardır. Yeninin içindeki bu ayrışmada MarksizmLeninizm’in devrimci pratikte yeniden üretimi savunucularına Devrimci dayanışma statükonun, sınıflar mücadelesinin proleter devrimci kazanımlarının taşıyıcıları tarafından “Hayır Marksizm’in Tabuları Var! En azından işçi sınıfının tarihsel eylemi sınıfları ortadan kaldırıncaya kadar” anlayışıyla getirilecektir. 36


Tabu, çok kısa tanımıyla toplumların tarihsel süzgeçlerinden geçerek özelleşen toplumsal yasaklar sistemidir. Kavramın özü kesinlikle yapılmaması gereken ve müeyyidesi (yaptırım) yapan(lar) açısından toplumdışı ilan edilmek (öldürülme de dahil) olan yasak davranışlardır. Tam anlamıyla kavramın özü keskinleştirilmiş, ağırlaştırılmış yasaklar sistemine dayanır. Toplumsal tabuların bir başka özelliği ise “özel toplumsal yasaklar sisteminin varlığı, toplumun yapısını pekiştirecek ve sürekli etkisiyle o toplumun temel özelliklerini yeniden üretecek toplumsal karakterin bi3 çimlendirilmesini kolaylaştırır.” Nasıl ki toplumların yaşamsal devamlılığı, varolabilmelerinin sınırlarını çizen, o toplumu tanımlayan tabularının varlığına bağlıdır; ki tabuları kırılan toplum artık başka bir toplumdur. Toplumsal sistemlerdeki bu yadsıma ve karşıtını aşma nihayetinde bilimde, felsefî düşüncede ve ideolojide kendi ifadesini bulur. Tabuları olmayan bilim, felsefe ve ideoloji sade, basit ve ard arda dizilmiş çelişkili akıl yürütmelerdir. Bilimsel ve felsefî düşünce birbirinin karşısına çıkarak, birbirini yadsıyarak, birbirine karşı sınırlarını çizerek ve yaptırımlarını o sapmanın kendinden olmadığını kanıtlayarak ortaya koyar ve gelişir. Tıpkı toplumların hareket halindeki maddî varlıklarının tarihsel dönüşümleri gibi... Bu anlamda Proletaryanın Devrimci ideolojisi olarak MarksizmLeninizm’in de çizilmiş sınırları, genelleşmiş bir yasaklar sistemi ve bu yasaklara uyulmadığında uymayanları sınırları dışına çıkaracak bir meşruiyet dağıtıcısı temelleri ve kaynağı olması elzemdir. Henüz bu meşruiyet dağıtıcısı III. Enternasyonal gibi cisimleşmiş devrimci dönüştürücü bir pratikle oluşturulamasa da devrimci pratikte yeninin üretilmesinde Marksizm-Leninizm’in tarihsel sınıflar mücadelesi ile biçimlendirilmiş sınırlar ve yasaklar sisteminin temelleri bellidir: Kapitalist-emperyalizmin hüküm sürdüğü bir tarihsel kesitte ki içinde bulunduğumuz dönem bu nesnelliği yansıtıyor; tarihin dönüştürücü, varolan koşulları aşacak etkin öznesi işçi sınıfıdır. Dolayısıyla işçi sınıfı yerine ikâme edilebilecek ve işçi sınıfını düzenle uzlaştırma projelerine terk edecek her türlü açılım Marksizm-Leninizm dışıdır. Burjuvazinin iktidarını toplumsal, bilimsel, siyasal, politik, iktisadî, ideolojik ve askerî zor aygıtları ile koruduğu her düzlemde kapitalistemperyalist sistem, karşı zor aygıtları oluşturularak, öncüsünün proletarya olduğu ve içinde çeşitli sınıfsal ittifaklar (yoksul köylülük, işsizler ve emekçi katmanlar, ilerici devrimci asker tabakası, ilerci gençlik hareketi, işçi sınıfı ve devrimci geleneklerle ilişkili organik aydın hareketi vb.) barındıran proletarya devrimleriyle aşılacaktır. Proleterya devrimleri yoluyla iktidarı ele geçiren işçi sınıfı, sosyalist kuruculuğa ve proletarya devrimlerini Dünya ölçeğinde süreklileş37

tirmeye her türlü burjuva demokrasisinden binlerce kat daha adil olan yönetim biçimi olarak Proletarya Diktatörlüğü ile iktidarını yürütecektir. Bu iktidar Komünist Partisi’nde, ülke yönetiminin iktisadî-siyasaltoplumsal-askerî her alanınıda şuralar-sovyetler eliyle işçi sınıfı ideolojisinin ve işçi sınıfının kendisinin hâkim kılınması demektir. Ayrıca bilimde ve sanatta işçi sınıfı ideolojisinin eğemenliği bu iktidarın doğal sonucu ve uzantısı olacaktır. Tarihsel bir özne olan işçi sınıfının sınıflar mücadelesi, meta dolaşımının ve sahipliğinin; kapitalist-emperyalist sömürü ve bağımlılık ilişkilerinin evrensel karakteri gereği ulusal ve bölgesel coğrafyalara sıkıştırılmayı dışlaması nedeniyle enternasyonal bir mücadele olacaktır. Bu mücadeleye katkı ulusal ve bölgesel çerçevede proletarya devrimlerinin gerçekleştirilmesi için her türlü iktisadî-politik-ideolojik-askerî işbirliğinin ve ortaklaşmanın sağlanması; gerekirse güçlü ve zayıf halkaların uluslararası işçi sınıfı hareketi lehine kırılması için ulusal proletarya devrimleri uğruna gerçekleştirilmesine bağlıdır. Bu ana eksendeki her ulusal sapma eğilimi işçi sınıfını II. Enternasyonal çizgisiyle buluşturarak oportünizmi yeniden üretecektir. İşçi sınıfının sınıflar mücadelesinde işçi sınıfına rehberlik edecek araç, onun en ileri politik-ideolojik-askerî nitelikleriyle donatılmış olarak ona öncülük etme kabiliyetini sosyal-siyasal meşruiyetini ve devrimci yasallığını kazanmış Komünist Partisi ve Komünist Partilerin üstünde bir Enternasyonal Komünist Partileri Birliğidir. Komünist Partisi ulusal eksende işçi sınıfı hareketiyle sosyalist hareketin hem kendi içinde hem de birbirne karşı birliğini ve bütünlüğünü ifade eder. Bu sosyal-siyasal meşruiyeti kazanamamış bir Komünist Partisi düşünülemez. Bu sosyal-siyasal meşruiyeti sağlayamamış ama ablemine KP ismini yakıştırmış her örgüt ayrıştırılacak, tasfiye edilecek, kapsanacak olan ulusal çerçevedeki sınıflar mücadelesinin bir hizibidir. Hizayı bozan bir örgüttür. Benzer durum Enternasyonal Komünist Partileri Birliği için de geçerlidir. Dünya çapındaki sınıf mücadelelerini ve onların öncü müfrezeleri olan ulusal Komünist Partilerini hem kendi içinde hem de birbirine karşı birleştirememiş bir enternasyonal düşünülemez. Bu sosyal-siyasal meşruiyet zemini şimdiye kadar olan enternasyonal deneyimlerini değerlendirmede bir ayraçtır. Yerel ve enternasyonal bağlamda “Komünistlerin Komünist Olması” onların birlik ve bütünlüğüne bağlıdır. Bu birlik ve bütünlük kendi içinde çatışma eğilimleri taşıyan sonsuz ve bitimsiz bir süreçtir. Her tarihsel dönemeçte bu birlik ve bütünlük ideolojik bir ayraçtır. Sosyal-siyasal meşruiyeti işçi sınıfı ve sosyalist hareket açısından kanıtlanmış bir partinin olmadığı koşullarda bu birlik ve bütünlük sürekliinatçı bir çabanın sonucu ayrışarak ve birleşerek gerçekleşecektir. Partinin mevcudiyeti koşullarında ise stratejik, taktiksel karar süreçlerinde 38


bu ayrışma ve birleşmeler doğal sonuçtur. Komünist Parti hiçbir zaman yekpare küt bir düşünce ediminin ürünü olmamıştır. Parti yaşayan devrimci pratiğin ve karşılaşılan sorunların yüzlerce ve binlerce aklın süzgecinden geçen optimum birliğidir. Bu noktada ayraç tartışmada özgürlük, alınan kararların uygulamasında birlik bakışıyla demokratik ve sosyalist merkeziyetçiliğin işletilmesidir. Başka bir ayraç ise düşünce ve davranış diyalektiği ile bu sancılı ama sonuçları yararlı olacak süreçlerin sınıf bilinçli proletaryanın öncüsü olduğu işçi sınıfının hakemliğinde gerçekleştirilmesidir. Sayılan bu temel nitelikleriyle oluşturulmuş bir Komünist Parti ve Komünist Partileri Enternasyonal Birliği maddenin tabiatı gereği sınıf düşmanları tarafından yok edilmesi gereken ilk hedef olarak bellenecektir. Bu bağlamda Komünist Parti sınıflar mücadelesinin politik, örgütsel, idelojik konumlanışı temel alınarak mücadelenin bütün biçimlerine hazırlıklı ve donanımlı olmak zorundadır. Yukarıda bahsedilenler sınıflar mücadelesinin tarihsel deneyimlerinden süzülmüş, bu süreçten çok yönlü ders ve sonuçlar çıkarmış, Marksist-Leninist düşünce ve eylem klavuzunu tanımlayan ve sınırlarını çizen temel ayraçlardır. Yeni bu temel hareket noktalarını Marksizmin devrimci pratikte yeniden üretimi bağlamında pratiğine içselleştirmezse artık Marksizm olarak tanımlanamaz. Artık yeni, Marksizm değil başka bir şeydir.

Mevzilerimizi Savunmak Savaşı Kazandırmaz Eğer kötü bir davranışta bulunduysanız, pişmanlık duyun, elinizden geldiği kadar durumu düzeltin ve bir dahaki sefere daha iyi davranmaya bakın. Ne sebeple olursa olsun hatalarınızın üzerinde kara kara düşünmeyin. Temizlenmenin yolu çamurda yuvarlanmak değildir. Aldous Huxley4

Sınıflar mücadelesindeki sosyalizmin kuruculuk deneyimlerinin içine düştüğü tarihsel hatalar ve yanılgılar, yeninin üretilmesinde inkârcılığa varan sapma ve eğilimleri tetiklemiştir. Bu sapmalar hemen kendi karşıtını, varolan konum ve mevzilerine sıkı sıkıya tutunan başka eğilimleri üreterek, oluşturmuştur. İşçi sınıfını düzenle uzlaştırmaya yönelen her “yeni” eğilim, yani sağ oportünizmin karşısına sol sekterizm çıkarak devrim ve iktidar bağlamında yeni arayışlardan ayrışırken bu ayrışmayı işçi sınıfı hareketinde varetme imkânlarından soyutlanmıştır. Bu örgütsel, politik soyutlanma Marksizmi-Leninizm’i teorik-ideolojik kopmaların malzemesi hâline getirmiş işçi sınıfı ayracında sapmalara yol açmıştır. Oportünizm düzenle işçi sınıfını uzlaştırırken sol sekterizm işçi sınıfından soyutlanarak onu düzenle uzlaşma projelerine terk etmiştir. Sonuç sınıflar mücadelesi açısından farksızdır. 39

Coğrafyamızdaki sınıflar mücadelesi hareketinin yerel ve enternasyonal örgütsel güvencelerinden yoksun olduğu bir nesnellikte hareketimizin dağınık mevzilerden varolma mücadelesini, ortaya atılan sınıf uzlaşmacı her “yeni” söyleme karşılık gelecek biçimde kurgulanan savunma refleksi ile yeni sektler oluşturarak gerçekleştirmektedir. Sonuçta “nur topu” gibi yeni hiziplerimiz ve sektlerimiz oluşmuştur. Bu durum sosyalist hareketimizin dağınıklığını ve parçalanmışlığını daha da derinleştirmektedir. Mesele ideolojik-teorik bağlamda SSCB’nin ve Stalin’in ve de diğer sosyalizm kuruculuk deneyimlerinin savunusu ya da Sovyetler Birliği’nin ve diğer deneyimlerin çözülüşünün nerede, ne zaman başladığının teorik tespitini yapmak değildir. Bu tespiti ideolojik bir zemine taşıyıp bu ideolojik tespiti sınıflar mücadelesi hareketimize bir ayraç olarak empoze etmek de değildir. Bu çaba ancak kendi nesnelliğini işçi sınıfı hareketi ve sosyalist harekete dayatmak olur ki bu da Marksizm dışılıktır. Kuruşçev revizyonizmini tanımlamak ve ondan ayrışmak SSCB’nin ve Kuruşçev’in esamesinin okunmadığı bir tarihsel kesitte anlamını yitirir. Sosyal olgular ve olaylar deneyimler aynen tekerrür etmez; tarihsel olarak aşılmadıklarında yeni biçimlere bürünerek kendilerini yeniden üretirler. Kuruşçev revizyonizmini tanımlamak ancak revizyonizmi anlamak açısından yararlıdır. Ama revizyonizmin ve oportünizmin yeni biçimlerini tanımlamak, revizyonizmle oportünizmle mücadele etmek ve bu eğilimleri teşhir ve tecrit etmek için Kuruşçev revizyonizmini anlamaktan öte niteliklere ihtiyaç vardır. İdeolojik-teorik ayrımlar kendilerini bir örgütsel formda ifade ettiklerinde eğer işçi sınıfını ve sosyalist hareketi kapsamıyorlarsa ve bu anlamda bir sosyal-siyasal meşruiyet zemini yaratamıyorlarsa, Onlar da artık eskidir. Ve bu eskimenin zamansal bir boyutu vardır. Bu boyut da öyle birkaç nesil sürmez. Dolayısıyla devrimci pratikte yeniden üretimin Marksist-Leninist çizgisi tarafından aşılacaktır. Marksist eleştiri devrimci pratikte yeniyi üretmek için yapılır yoksa arınmanın yolu çamurda yuvarlanmak değildir. Sorun, tarihsel sapmaların bu gün aldığı biçimleri tanımlamak, onları teşir ve tecrit etmek ve işçi sınıfı hareketiyle sosyalist hareketimizin hem kendi içinde hem de birbirine karşı birliği ve bütünlüğünü sağlayacak örgütsel güvenceleri sınıf, devrim, iktidar bağlamında yeniden üretecek mekanizmaları yaratmaktır. Her şeye rağmen sınıflar mücadelesinin kazanımlarına sıkı sıkıya sarılanlar yani statükocular, Marksizm-Leninizm’in bir çizgi olarak öğrenilmesini ve olduğu gibi yaşatılmasını sağlamışlardır. Bu da sınıflar mücadelesi açısından yabana atılacak bir nesnellik değildir. Ancak sı40


nıflar mücadelesini zafere taşıyacak olan devrimci dayanışma Marksizm-Leninizm’in yukarıda saydığımız temel ayraçlarını devrimci pratikte yeniden üretiminden yana olan, iyimser, dinamik, düşünce hamallıklarından kurtulmuş yeninin savunucuları tarafından gelecektir.

Diyalektik Devrimci Pratikte Yeniden Üretim II. Tüm Türkiye Komünistleri Kongresi Yazımızın başında da bahsettiğimiz yeninin ve statükonun ya da sınıflar mücadelesi kazanımlarına sıkı sıkıya sarılmış eğilimlerin parçalanmış, birbirinin içine geçmiş ya da birinden birini dışlamış ideolojikpolitik mücadelesi henüz devrimci, kolektif, tutarlı, sürekli, iradî bir proje ile ayrıştırılamamıştır. Bu ayrıştırmada ilk adım olarak kendini ayırarak varolan eğilimleri ideolojik-politik biçimde tanımlamak yeni sektler oluşturmaktan öteye gitmez. Yeni dönemdeki ayrışmaları kendini üst bir konuma yerleştirerek merkezci eğilimler, devrimci demokrat eğilimler, komünist eğilimler, tavırda komünist ancak ideolojik olarak devrimci demokrat eğilimler gibi tanımlamak doğru değildir. Ayrışma ve bütünleşme Marksist-Leninist bir sosyal-siyasal meşruiyet dağıtıcısı yerel ve enternasyonal Komünist Parti’nin olmadığı koşullarda öznel kalacaktır. Çünkü at izi it izine karışmıştır. Çünkü oluşturulan ideolojik-teorik saflaşmalar işçi sınıfı saflarında sosyal siyasal bir meşruiyet kazanmamıştır ve sınıf bilinçli proletaryanın öncüsü olduğu işçi sınıfının hakemliğinden yoksundur. Ayrışma ve bütünleşme, devrimci düşünce ve davranış ekseninde pratik, kolektif ve sürekli iş üzerinden olacaktır. Komünistler diğer komünistlerin akıl ve kolektif iradesine muhtaçtır. Hiçbir grup, çevre ve örgüt yalnızca kendi amentüsünü okuyarak kendini komünist diğerlerini öteki ilan eden ben narsizmiyle bir yere varamaz. Bu yüzden Kolektifimiz hiçbir komünist nüveyi dışarıda bırakmayan bir proje olan II. Tüm Türkiye Komünistleri Kongresi söylemini bayrak yapmıştır. Kolektifimiz II. Tüm Türkiye Komünistleri Kongresi ile coğrafyamızdaki en ileri sınıflar mücadelesi mevzisi olan I. TTKK’ne atıf yaparak statükoyu savunuyor. Aynı zamanda coğrafyamızdaki devrimci pratikte yeniden üretim eğilimlerini dışlayan diğer kongreleri reddederek yeninin savunuculuğunu, onun ileri yanlarını kapsamayı gündemine alıyor. Kolektifimiz Komünistlerin hazırlık faaliyeti, devrimci oturum, konferans, kurultay, kongre yöntemiyle yerelde işçi sınıfı hareketiyle sos41

yalist hareketi buluşturup bütünleştiren evrensel pratiklerini temel ilke sayarak bu yöntemi coğrafyamızda yeniden üretmeyi gündemine alıyor. Bu yüzden çeşitli hazırlık çalışmalarıyla kendini komünist diye tanımlayan nüvelerin kendi tanımlarına güvenmeyi bir devrimci tutum sayarak bu nüvelerin samimiyetini, ilkeli oluşunu çeşitli kolektif iradî işler üzerinde sınamayı kendine yöntem ediniyor. Kolektifimiz kendi dışındaki nüvelerle kolektif devrimci oturum, forum, kurultay disiplinleri oluşturmayı ve sonuçlarına katlanmayı bir yöntem olarak devrimci pratikte yeniden üretmeyi ve kendilerini komünist, komünizan diye değerlendiren birey, grup, çevre ve örgütlerin samimiyetlerini komünist devrimci tutum ve davranış ekseninde ayrıştırmayı ve bütünleşmeyi ilke ediniyor. Kolektifimiz, yeninin ve statükonun ilerici yanlarını bu türden faaliyetlerle çarpıştırmayı ve bütünleştirmeyi coğrafyamızdaki işçi sınıfı hareketi ve sosyalist hareketin buluşup bütünleşmesinde, tartışmanın sınıf bilinçli proletaryanın öncüsü olduğu işçi sınıfının koruyuculuğu ve hakemliğinde gerçekleştirilmesi doğrultusunda, “Komünistlerin Komünist Olması ve Tek Parti, Tek Sendika, Tek Gençlik Örgütü” şiarlarıyla alt yapısını, iklimini ve ideolojik mevzisini inşaa etmeye çalışıyor. Bu faaliyetlerin bir sonucu olarak çeşitli hazırlık çalışmalarının kolektif bir biçimde hiçbir komünist nüveyi dışlamadan gerçekleştirmesinin ideolojik-politik-örgütsel hazırlıklarını örmeye çabalıyoruz. Yeninin ve sınıflar mücadelesi kazanımları savunucularının devrimci diyalektik birliğini sağlamak için II. Tüm Türkiye Komünistleri Kongresi yöntemini kendi dışımızdakilerle isim ve öncülük fetişizmine düşmeden tartışmayı coğrafyamızdaki sınıflar mücadelesinin yeni bir kalıba dökülmesi için olmazsa olmaz bir koşul olarak görüyoruz. 14 Mart 2007 Dipnotlar: 1 Derleyen: Mehmet Aslan, Fidelce, Diyalektik Kitap Dizisi 1, Adımlar Yay. s.33, 1. Bas., 2005. 2 V.İ. Dobrenkov, Marksizm ve Pisikoanaliz, Erich From’un ve YeniFreudçuluğun Eleştirisi Yeni-Freudçular “Hakikati” Ararken, Çev.: Ali Özdoğu, Sorun Yay., 3. Baskı, s.101, 1999. 3 A.g.e., s. 95. 4 Aldous Huxley, Cesur Yeni Dünya, Önsözü çev. Ümit Tosun, İhtaki Yay. s.5, 4. Bs., 2006. 42


Sırrı Öztürk -Polemik“TKP” Ataklarından Sonra “Vakıf” Atağında Yapılmak İstenen Bir Tarz-ı Siyaset* Türkiye’de “sol” siyaset kulvarında gözünü açan pek çok kişi ve grubun sosyal pratikteki serüveni oldukça öğretici (ibret verici) örneklerle doludur. Genellikle kendi alanında bir dalda hiçbir becerisi ya da uzmanlığı olmayanlar “sol” siyaset kulvarından bir türlü kendilerini uzak tutamıyorlar. Böylelerinin ille de “sol”da bir tutunacak yer aramalarının çeşitli sebepleri olsa gerek? Adam “marksizm-leninizm-bolşevizm” diye söze başlamış, tip demiş, tekape uvertürleri yapmış, sonradan tebekape telaffuz etmeye başlamış, ideolojik-teorik-örgütsel alanlarda binbir kılığa girip çıkmış, derken yeni bir “vahiy” gelmiş adamcağıza, bu sefer söze “vakıf” diye başlayıvermiş!.. Şimdilerde de kafasını K. Marx’a takıvermiş!.. Leninizm kötüymüş... Marx haklıymış!.. Oh ne âlâ memleket! “YDD”nin akıl daneleri de “ne yazık ki, Marx haklı” diyorlar, kapitalizmin sosyal ömrünün sona erdiğini kavradıkları için. Kapitalizmin kiralık kalemleri Marksizm’e sataşırken, K. Marx’ın insanlığa bir yöntem, bir anahtar üretip armağan ettiğini kavramadan, büyük bir ikiyüzlülükle O’nu, bir falcı, kâhin veya öngörüleri gerçekleşmeyen bir ütopyacıya indirgemek istemektedir. Geçmişlerinde “sol” siyasete şu ya da bu gerekçelerle bulaşıp, sonradan kapitalist anarşinin kaba güce ve zora başvurması karşısında pes ederek, sistemle “barış akdi” yapılmasının çok daha “akıllı” bir yol olduğunu kavrayanlar da, emperyalizmin ebediliğini propaganda edenlerin safındaki yerlerini almaya başlamıştır. Böyleleri kapitalizmin ideolojik cephaneliğine, Lenin, Stalin vb. kimliklere şurasından burasından saldırarak katkıda bulunmaktadırlar! Batının “akıllı” teorisyenleri “Marx-Engels ve Lenin’e saldırmayın. Troçki, Mao, Che Guevera’ya sahiplenin. Stalin’i karşıya alın, SB deneyimine saldırın!” yolunda öğütler veriyor. Batının azılı komünizm düşmanı politikacıları, “artık CIA’ya bir ihtiyaç kalmadı, niçin bu alana yatırım yapalım, Gorbaçov bu işi karşılıksız yapıyor!” demekten kendilerini alamıyorlar... Bu mealde laflar ediveriyorlar. “Glasnost-Perestroyka” söylemleriyle dünyanın bütün komünistlerini şaşırtan Bay Gorbaçov’un tarz-ı siyaseti, önceleri yanılsamalı görüş ve yorumlara sebep olmuştu. Yeterince bilgiye sahip olamayan komünistler (hepimiz) âdeta şaşkına dönmüştük. SSCB’ye olan saygı, em43

peryalizmin karşısındaki sisteme olan bağlılık ve güven, zaman zaman “la hevlâ” çekmemize rağmen, sosyalist kuruculuğa karşı çıkmama geleneğimiz vb. etkenler komünistlerin zamanında tavır alamayışının başlıca sebebiydi. Bay Gorbaçov ve onun meşrebinden kimilerinin emperyalizmle olan ‘göbek bağı’ veya ‘angajmanı’ herhalde sonradan değil, daha ana rahmindeyken başlamıştı. SSCB, sistemdeki çürümenin aşılması için, kendi iç dinamiklerini harekete geçirerek dahi bir ‘rota düzeltmesi’ yapamıyordu. SSCB’nin çözülüp başka bir yapıya dönüşmesi sürecinin getirdiği geriye sıçrama dönemi, komünistleri ikiye böldü. Birinci kümede yeralanlar “YDD”, “Küreselleşme”, yani “serbest pazar-piyasa”ya teslim olup sağ bir kavis çizdiler. Sosyal ömrünü tüketen kapitalizme teslim olup, onun bir süre daha ‘vitrin değişimi’ yapmasına katkıda bulunmayı yeğlediler. Dönüş ve dönekliklerini ‘teorize’ ederek, akıllarınca ‘hamamın kubbesinin namusunu kurtarma’ yolunu seçtiler, uzun bir sessizlik ve suskunluk, bir ‘kuluçka’ dönemi yaşayarak. Böylelerinin Türkiye’deki taklitçileri Gorbaçov’un taktiklerine büyük bel bağlamıştı. Fakat bu taktiklerin ne işe yarayıp yaramayacağı kuşkuluydu. İkinci kümede yer alan komünistler ise, SSCB, Çin, Halk Demokrasileri ve öteki sosyalist ya da ulusal kurtuluş mücadelesi veren “Üçüncü Dünya Ülkeleri”ndeki geriye dönüşün ne demek olduğunu kavramaya çalıştılar. Sosyal kurtuluş deneyimlerinin evrensel ölçüde gerçekleşebilmesi ve yetkinleşebilmesinin yol, yöntem ve araçlarını yeniden üretmenin çabasına girdiler. Marksizm’in yorumu ve pratikte yeniden üretimine daha özenle ve dört elle sarılmanın önemini kavradılar. SSCB’nin başaramadığının çok daha yetkinini ve donanımlısını hayata geçirmenin sevdasına tutuldular. Emperyalizmin ikiyüzlü, yanılsamalı illüzyon ve görüntülerine aldırmadılar. Çileli, çetin ve binbir zorluklarla dolu uzun yürüyüşlerinin gereklerini yerine getirmeye koyuldular. İkinci kümede tanımlanan komünistlerin yaptığı saptamaların doğruluğuna bizler de inanıyor ve bu yoldaki ödevlerimizi, her şeye rağmen, yerine getirmeye özen gösteriyoruz. Devrimci ve Marksist Kadroların başka bir seçeneği yoktur, eğer ilkeli, dürüst ve samimi komünist iseler... Komünistler elbette ilkeli, dürüst ve samimi kimliklerden oluşur. İlkesiz, yanardöner, ikiyüzlü, sahtekâr, ahlâksız, entrikacı, lumpen, entellumpen komünist olur mu? Olmaması lâzım. Fakat ne hazin cenahımızda mütalaa edilen ve hâlâ kendilerini komünist sanan pek çok maskeli asalak, burjuvazinin açtığı kanallarda ve birinci kümede anılan, 44


bizim “naylon komünistler” olarak tanımlamamızla ifade ettiklerimiz hâlâ ortalıkta dolaşabilmektedirler. Bay Gorbaçov, Hacivat-Karagöz oyunundaki özdeyişdeki gibi: “Yıktık perdeyi eyledik viran, gidip sahibine haber vereyim hemen!” dedikten sonra, saati 50 bin dolar karşılığı reklâmlara tv. röportajlarına başladı. Ardından görüşlerini daha da sistemleştirmek ve ‘hizmet’lerini geliştirmek için bir “vakıf” kurdu. Anlaşılıyor ki, emperyalizmin bir süre daha ayakta durabilmesi için onun cephaneliğine eski SB’den yapılan katkı yetmemiştir; daha pek çok katkı yapmak gerekiyor! Gorbaçov, kimliği, kişiliği ve birikimiyle insanın ve insanlığın sosyal ve enternasyonal kurtuluş mücadelesine hangi bilimsel katkıyı yapmıştır? Yapabilmiş midir? Ciddî, güvenilir ve donanımlı komünistlerin bu sorulara vereceği cevaplar son derece bilimsel, açık ve nettir. Bay Gorbaçov’un dönemi ve ‘görevi’ sona ermiştir. Komünistler bu ‘kirli’ sayfayı kapatmış, yeni bir sayfa açmıştır; sınıflar mücadelesi tarih ve geleneklerimiz arasında “gelenekten-geleceğe” uzanan köprüde, geçmişte yapılan yanlışları bir daha yapmamanın yoluna koyulmuştur, bilinç, inanç ve kararlılıklarıyla. Bir zamanlar ‘Sovyet dalkavukluğu’ derekesinde, SSCB’nin dış politikasının kötü bir ‘aleti’ olan ve “TKP” taklidi yapan Harici Büro elemanları, sudan çıkmış balık misali, büyük bir şaşkınlık ve pişkinlikle yeni ‘koruyucu’lar bulmuştur. Gorbaçov taklidi şemsiyeler artık onları koruyamamaktadır. SSCB dış politikasının ardına yatıp “TKP” taklidi yapmak, ‘siyasî mülteci’liğin verdiği avantajlarla(!) tarz-ı siyaset artık mümkün değildir. Peki bu adamlar şimdi ne yapacak? En doğrusu Gorbaçov’u taklit etmektir. “O ‘vakıf’ mı kurdu, biz de ‘vakıf’ kuralım. Yenilgiye doymayan kumarbaz kafasıyla bu sefer ‘TKP’ iddiamızı, kamufle ederek vakıflarda deneriz! Vakt-ı keraat gelince solucan misali başımızı kaldırır, kaldığımız yerden ‘TKP’ taklit ve uvertürlerine yeniden başlarız! Geçmişte ‘TKP’ adına devirdiğimiz çamlar mı, işçi sınıfını, emekçileri, yoksul köylülüğü, gençliği, aydınları bölüp parçalayan oportünist siyasetimiz mi, PARTİ meselesini, SSCB’nin saygınlığını sömürerek sulandırmamız mı sorgulanacak? Disk, ikade, igede, Baro, T. Yazarlar Sendikası, Barış Derneği, Tös, Töb-Der, kitle örgütleri, meslekî örgütler vb. kuruluşlarda, basın-yayın faaliyetlerinde, ‘Bizim Radyo’ serüveninde, tekape patentli bütün girişimlerde, burjuva partileriyle yapılan sahte ittifaklarda, udecelerde, sahte tekape Moskova ve Konya konferanslarında, tekape tevkifatlarında, cezaevlerinde, mahkemelerde sergilenen profillerde, tebekape ataklarında, Tarihi TKP’nin ideolojik-siyasal-örgütsel konumu ve saygınlığının sömürülmesinde, komünistlerin birbirinin dilinden anlamaz bir duruma getirilmesi ve varolan örgütlerin emperyalizmin dişine 45

göre binbir parçaya bölünüp parçalanmasında, işçi sınıfını politika dışı tutan, emekçileri politikasızlaştıran niyetlere yapılan katkılarda üstlendiğimiz rol ve sorumluluklarımızın hesabının sorulması mı?” “Geç beyim geç! Türkiye köpeksiz bir köydür. Ne yaparsan yap serbesttir! ‘TKP’ adına devirilen çamlar unutulur gider. ‘TKP’ aşkına en büyük çam devirenler ise, 50 yıl sonra romanlara konu olur. Bu da mı tasa? Toplumsal hafıza mı? dediniz? O da ne ki? Türkiye’de toplumsal hafızanın ömrü bilemedin iki, üç gündür, unutulur gider! Geriye ne kalıyor? Geriye; Gorbaçov mukallitlerinin bir türlü hesaba ve “kervana” katamadıkları Sorun Yayınları Kolektifi’nin (çalışanlarının) bu konulara değinen sürekli, ısrarlı, inatçı, iflah olmaz ve oportünizmi açığa vuran siyasî yayın çizgisi kalıyor! Bu Kurum’u artık kimse ihbar da edemiyor, çok yönlü ‘sinsi kuşatma’ politikaları da birşeye yaramıyor. Burjuvazinin bu Kurum’u işlevsiz bırakma politikası da artık gerilere tepiyor. Çeşitli komünist parti atak ve uvertürleri de Sorun Yayınları Kolektifi’ni ne teslim alabiliyor, ne de ikna edebiliyor. İyisi mi, gidip onları da ‘vakıfa dahil edelim, öneri götürelim. Nasıl olsa “vakıf” müemmen üyeleriyle kendini güvenceye almıştır. Meşruluk ve yasallığı tartışma konusu değildir. Burjuvazinin güvencesi de sağlanmıştır. Tip, tebekape, tekape adına ne kadar tüyleri dökülmüş komünizm taklidi yapan kesimler varsa, hepsi burada cem olmuştur. Tip’i mi eleştirmek istiyorsun, tekape veya tebekape’yi mi, sendikaları mı, sorgulamak istiyorsun, bir başkasını mı, tek tek istediğin kişileri bu “vakıf”ta istediğin ölçülerde eleştirebilirsin. Fakat “vakıf” siyasetle iştigal etmemektedir. Tarihle uğraşmaktadır. Tarihimizi öğrenmek istiyoruz. Sosyal mücadele tarihimizin bütün belgeleri, tekape vb. örgütlerin arşivleri elimizdedir.” SSCB dağılırken Kızıl Ordu ile KGB’nin arşivlerinin dolar karşılığında ABD, AB, CIA vb. istihbarat örgütlerine satıldığını ibretle gazetelerden okumuştuk. “Vakıf” kuranlar da kapitalist bir ülkenin kütüphanesine, tekape’nin ellerindeki arşivlerini 20 yıllığına satmış veya kiralamışlardı. Uluslararası kapitalist sistemin elindeki bu malzemelerin Türkiye’de açıklanıp-açıklanmaması üzerine büyük bir tartışma da açmıştı, bizim naylon komünistlerimiz. Ki, onlar tekape aşkına o kadar fazla adres kaydırması yapmıştı ki, neden tartıştıkları dahi anlaşılmıyordu. Doğrusu tekape’nin adresi neredeydi? Ödepe’de mi, sip’te mi, emep’te mi, kimi “sol” gazete ve dergilerde yapılan çağrışımlarda mı, burjuva basınında boy gösteren hamaset dolu yazı dizilerinde mi, hesapsız tekape kurma çağrılarında mı, kimi kapalı toplantılar yaparak tarihimize sahiplenmek, örgütler anarşisine dönen tekape mukallitlerinin özlem ve iddialarını kursaklarında bırakmak isteyen çevrelerde mi? Şimdilik “vakıf” diye söze başlayanlar o kadar iddialı ki, aralarına katılan bütün eski komünistlerle, âdeta bir tarikat mensubu gibi hasret gideriyor, toplantı ve paneller düzenliyorlar. Bu etkinliklerinde kazara bir münafık ses çıkarsa onu da, prof. tarihçi görevli arkadaşlarının ma46


rifetiyle “terbiyesizlik yapma, otur yerine!” diyerek azarlayabilmektedirler. Kendilerini o kadar güvenceye almış olmalılar ki, artık bizleri de bu “kervana” dâhil etmenin zamanının geldiğine karar vererek “ikna” turlarına başlamış oluyorlar. Gerekçeleri de şöyle: “Siz her kitabınızda şu an yaptığınız işin -görevin- Bilim Kurulu, Enstitü, Akademi’ler tarafından yapılmasının daha doğru olduğunu söylemiyor musunuz? İşte ‘Vakıf’ kuruldu. Sizin de yeriniz artık burasıdır. Gelin sizler de katılın. ‘Vakıf’ sizin 25 yıllık hülyanızı gerçekleştirdi, burası da bir Bilim Kurulu, Enstitü ve Akademi demektir!” Şimdi eğri oturup doğru konuşalım, Kolektifimiz şekilsiz, herhangi bir enstitü, bilim kurulu, akademi dememiştir; İSP’nin güvencesi ve disipliniyle oluşturulmuş Enstitü, Akademi vb. kurumların önemini ve oluşturulmasını bilince çıkarmak istemiştir. Bunun kavgasını vermiştir. Tarihî TKP geleneğimizi çarpıtıp sulandıran ve de sömürenlerin Gorbaçov vari dönek, naylon komünistlerin tepeden, paşa gönüllerince kurulmuş ve bu doğrultuda tahkim edilmiş bir “vakıf” kurumlaşmasına kimileri gibi timsah gözyaşlarıyla nasıl katılır ve böylelerine nasıl kan veririz? Leninizme dil uzatan, bir zamanlar sıktığı eli şimdi ısırmaya kalkan, sahte sosyalist demokrasi numaralarıyla burjuva basın-yayın ve tv.’lerinde arz-ı endam edenlerin kervanına nasıl katılırız? Anlaşılan o ki, bu baylarımız hayatlarında ne kendilerine, ne hitap ettiği kimselere ve ne de topluma karşı ilkeli, dürüst ve samimi olmuşlardır. İlkeli ve tutarlı olmak ise bilcümle naylon komünistlerin harcı değildir, olamaz. Kolektifimiz çalışanları ne geçmişte ne de günümüzde, işçi sınıfı ve emekçi halklarımızın davasını sulandırıp çarpıtan, komünistleri binbir atak ve entrikacı yöntemlerle bölüp birbirine düşüren bir girişimin içinde olmuştur. Kolektifimiz, PARTİ yerine ikâme edilmeye çalışılan kamufle edilmiş kuruluşlar yerine, öteden beri angaje olduğu “Komünistlerin Birliği” sorunsalını gündeme getirmiştir. Bu duruşunun gereklerini yerine getirme çabasındayken, ne sağ teslimiyetçi, ne de “sol” teslimiyetçi oportünizme yeşil ışık yakmış ya da açık kapı bırakmıştır. Hele devrimci tarih ve geleneklerimizi sömüren kesimlere, Marksizmi çarpıtmada burjuvazinin yanında yer alanlara, reformizm veya sosyalreformizme kayanlara, şoven veya sosyalşovenizme terfi edenlerle herhangi bir ilişkimiz olmadığı gibi, bu akımlara karşı olduğumuz gerçeğini yeterince gösterdiğimizi sanıyoruz. Türkiye’de Marksizm ve PARTİ adına yapılmak istenen çarpıtmaları açığa vurup etkili olmanın yolu, ‘Bağımsız Sınıf Tavrı’nı sergileyip gözetenlerin yukarıda anılan iki tür kümelenme arasındaki farkı kalın çizgilerle bilince çıkarıp ayrışmalarından geçiyor. “Komünistlerin Birliği”ni gerçekleştirmek isteyenler yığınağı bu cenaha yapmak durumundadır. Şekilsiz, amorf örgüt ve kurumlarda nefes tüketip zaman kaybe47

denleri, bu cenaha çekmek gerekiyor. Sağ teslimiyetçi oportünizm, bir yandan burjuvazinin yedeğinde kendi konumunu tahkim etmek isterken, öte yandan Devrimci ve Marksist Kadroların, bu türden niyetlerinin önünde en büyük engel olduğunu biliyorlar. İlkesiz ilişki ve duruşlarıyla, içtensiz önerileri de zaten bunu gösteriyor. *** 10 Eylül 1920’de Tarihî TKP’nin oluşturulmasını sağlayan kadroların 28 Ocak 1921’de katledilmesinden daha sonra ve büyük ölçüde Dr. Şefik Hüsnü Değmer ve arkadaşlarının yönetime gelmelerinden başlayarak TKP, resmî tarih anlayışı ve resmî ideolojilerin (“kemalizmin”) yörüngesine girmiştir. TKP’nin bu kanadının bıraktığı kötü mirasın izleri günümüzde de varlığını sürdürmektedir. 10 Eylül 1920’nin devrimci geleneği, Mustafa Suphi ve arkadaşlarının TKP’si, Dr. Şefik Hüsnü Değmer ve arkadaşlarının TKP’si, resmî tekapeler geleneği, devletle bütünleşme numaraları, muvazaa partileşmeleri ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken konulardır. Hele hele bu sürecin uzantısı olduğunu iddia eden Laz İsmailgillerin tekape’si, tebekape’si, bu sürecin dürüstçe değerlendirilebilmesi mücadelesinin üstüne tüy dikivermiştir! Naylon komünistler tekape ve tebekape serüvenlerinden sonra “ydd”ye uygun bir yaşamı seçmişlerdir. “Vakıf”ları da bu seçimlerinin bir ifadesidir. Devletle bir çelişkisi olmayanların sistemle bütünleşme atraksiyonları son derece doğaldır. Yaşamları boyunca, sistemin kaba güce ve zor’a başvurduğu tüm koşullarda, “özeleştiri” yapıp “kemalizme” sığınarak savunma pozisyonlarına giren bilcümle naylon komünistler, elbette tarihsel haklılığın gururuyla dik durup karşı taaruza geçemezdiler. Böylelerinin günümüzdeki “son durağı” Leninizmin reddiyesidir. Çok sıkça tekrarladığımız bir cümleyle naylon komünistleri cevaplayalım: Birgün gelecek, işçi sınıfı, kendi adına ve sosyalizm adına ahkâm kesen bilcümle avantüryenin tabelasını indirecek, hem kendini, hem de sizleri kurtaracaktır! Son sözü devrimci işçi sınıfı söyleyecektir. Bilimsel sosyalizmin teori-pratiğine sataşıp reddedenlere tarihsel ve sınıfsal cevabı modern proletarya verecektir. Bizler de bu kavganın içinde olacağız!.. 20 Haziran 2000

48


*

SORUN Polemik’in Notu:

“‘TKP’ Ataklarından Sonra ‘Vakıf’ Atağında Yapılmak İstenen Bir Tarz-ı Siyaset” Başlıklı yazı Sorun Yayınları Kolektifi’nce Ocak 2001 yılında, Kolektifimiz adına Sırrı Öztürk imzasıyla yayınlandı. (Ayrıntılı bilgi için bakınız: Sırrı Öztürk, Devrimci Siyasî Terbiye-Diplomasi-Ahlâk, Sorun Yayınları, 2001, s.72-79) Harici Büro “TKP” kadrolarından Bay Yaşar Nabi Yağcı (namı diğer Haydar Kutlu)’nın temsil ettiği ve anılan partinin hiziplerinden biri TÜSTAV (Türkiye Sosyal Tarih Araştırmaları Vakfı)’da kümelenmişti. Dokuz adet hizbe ayrışmış bir siyasî hareketin ne bilimsel bir tahlili ne de özeleştirisi yapılmıştı. Hayat ve mücadele Bilimsel SosyalizmKomünizmin temel referans ve ilkelerinden ve de 10 Eylül 1920’lerin tarihsel devrimci geleneklerinden yararlanmayanların örgütlenme ataklarının hayat ve mücadelede likide edilişinin ilginç örneğini sergilemiştir. PARTİ ve Partileşme Sorunu konularında ilke, kural, yöntemleri kaldırıp atan, kendi içinde sosyalist demokrasiyi uygulamayan, MarksizmLeninizm ve Proletarya Enternasyonalizmi’nden yararlanmayan; normları işletmeyen bir örgütlenmenin, özgün adıyla “1973 Atılımı”nın dram ve trajedisi Devrimci ve Marksist Kadrolar arasında çeşitli ve çok yönlü tartışmaları getirmiştir. Bu türden bir örgütlenmede son derece iyi niyetli, bilinçli, militan, özverili ve çalışkan kadrolar bu sürece eleştiri yöneltmiştir. Yapılan eleştiriler; 10 Eylül 1920’lerin devrimci geleneklerini, partileşmedeki yöntemlerini bir türlü kavrayamayan küçükburjuva kariyerizmini ve ihanetlerini bir türlü açığa vurmaya yetmedi. Bu sürecin hesabı sorumlularından sorulamadı. Yaşanan likidasyon ve çıkarılan derslerle sonuçlar sorumlulukla ve de olması gereken yerde tartışılamadı. Komünizm adına tarihimizdeki yaşanan yanlışlardan kopuş deneyimleri de (THKO, THKP-C, TKP (ML) vb.) başarısızlıklarla sonuçlanmıştır. Süreklilik içinde kopuş ancak tutarlı bir hazırlık çalışması ile I. TTKK’den II. TTKK ( II. Tüm Türkiye Komünistleri Kongresi)’ye taşınacak kadroların “Komünistlerin Birliği”ni gerçekleştirmesiyle ancak aşılabilecektir. “TKP”nin günümüzdeki hizipleri, hayat ve mücadelenin açığa vurduğu “dar grup”laşmaların kanalına girdi. Görenekleri liberal, tasfiyeci, reformist, yeni-sol, postmodern sol, “ulusal” sol örgütlere parsellendi. Bazı Devrimci ve Marksist Kadroları ise, “dar grup” çağının aşılıp, hareketin merkezi otoriteye kavuşturulması için geleneklerini koruyup sürdürdü. Tarihî TKP’nin devrimci geleneğinden geleceğe uzanan yürüyüşünde örgüt ile PARTİ’nin, sınıf ile iktidarın ve DEVRİM’in ne demek olduğu bilinçlerde yeniden şekillenmeye başladı. “TKP”nin likidasyonu sürecinde ve öncesinde sosyal meşruiyeti ve devrimci yasallığı olan bir partileşmenin yolunu döşemeye aday kadroS.P. F/4 49

lar da bu süreçlerde boş durmadı. Anılan-anılmayan etkinlikleriyle, basın-yayın araçlarıyla Partileşme Sorunu’nun bir daha bu düzeyde sömürülmemesi için nelerin yapılabilirliğini bilince taşıdı. Uyarı, öneri ve eleştirilerden geri durmadı (Telif Kitap ve Dergi’lerimizde ayrıntılı bilgi ve belge vardır). Yerli iç deneyim birikim zenginliğimizi 10 Eylül 1920 geleneğimizle yeniden buluşturmayı amaçlayan etkinliklerimiz hem sistemi hem de küçükburjuva kariyerizminin “parti kurma ataklarını” düşündürüp harekete geçirdi. Doğallıkla trenin makası likidatörlere açıldı. Devrimciler, Marksistler çifte kilit altında tutuldu... SİP örgütü, Harici Büro “TKP”sinin likidasyonunu “yerinde” değerlendirerek, “siyasî mülteci” kimlikleriyle ve de “1973 Atılımı” yöntemleriyle kendi gruplarını hemencecik, kendiliğinden ve de keyfî yöntemlerle TKP ilân ediverenlerin serencamını gördükten sonra, onlar da hemencecik örgütlerini “KP” olarak, ardından “TKP” olarak ilân etmekte bir sakınca görmedi! Devrimci tarihimizi, geleneklerimizi binbir idealizasyon ve mistifikasyon yöntemleriyle sömürmek artık “umur-u adliyeden” işlere dönüşmüştü!.. Oysa Tarihî TKP geleneği I.Tüm Türkiye Komünistleri Kongresi (I.TTKK)’ni örgütleyerek partileşmişti. I. TTKK hiçbir komünisti dışarıda bırakmamak üzere çeşitli hazırlık çalışması, istişari toplantı, konferans, kurultay, vb. temas ve etkinliklerden sonra KONGRE’de oluşturulmuştu, İnşa edilmişti. Kurulmuştu. Tarihî TKP’nin sosyal meşruiyeti ile devrimci yasallığı uyguladığı yöntem sayesinde asla tartışılmamıştır. Programı, tüzüğü, strateji-taktikleri, kadroları yasal ve meşru idi. Dönemin en ileri ilkelerini kolektif olarak üretmişlerdi. SİP örgütü devrimci geleneklerimizin isim, sıfat ve geleneklerini çalma işinde ya da “alan kapatma”da Troçkizmden-entrizm yöntemlerinden oldukça fazla yararlanmıştı. Aynı zamanda İ. Bilen’in parti kurma “atak”larından ve de o dönemin kadrolarının kariyerizm duygularını kullanma geleneğinden ve kariyerist kimlikleri içine alma yöntemlerinden de yararlanmıştı. Sosyalizm-komünizm aşkına sosyal-pratikte ne kadar nal eskiten kişi ve grup varsa bunların tamamı SİP’in “TKP”sine inkılâp edişinde rol ve sorumluluk ta almıştı! Sözü fazla uzatmadan konuya gelelim. SİP tekapesi şimdi de TÜSTAV’ı bilinen yöntemleriyle ele geçirdiğini duyurmuştur. Nasıl mı? Artık orasını karıştırmayın; 100 kişilik bir ‘hazır kıtayı’ TÜSTAV’a hile-i şerriye yöntemiyle üye kaydedersin, kendi meşreplerinden Y. Nabi Yağcı’nın şeriki ve tebekape başkanı Nihat Sargın’ı ve TÜSTAV’ın içindeki görevlileri yanına alırsın, TÜSTAV üyelerinin haberi dahî olmadan kongre toplar ve “Vakfı” ele geçirirsin. O kadar basit işte!.. SİP tekapesi Tarihî TKP’mizin yalnızca adını çalıp kullanmıştır. “Alan kapatma”, isim ve sıfat çalma işinde Kolektifimiz çalışanlarının da 50


içinde olduğu “Sanat Cephesi”nin de ismini çalmıştır. (Bkz. Ahmet Temizel, “Oportünizmin Yeni Emek Hırsızlığı ‘Atak’ları”, SORUN Polemik, Sayı:20, Mart 2006, s. 120-122. “...Şimdi kalk, 10 Temmuz 2005’de gerekli işlemlerini tamamlayarak kaydını yaptırdığımız www.sanatcephesi.org internet sitemizin ve bu yoldaki hazırlık çalışmalarımızın önünü kesmeye matuf aynı isimde bir dergi çıkartmayı dene. Gerektiğinde kemalist, gerektiğinde antiemperyalist, işçilere vatanperverlik aşılama meraklısı zevatın pragmatist politika manevralarına bir halka daha...”) Aynı zamanda kendilerine yapılan uyarılar karşısında iki meçhûl adamını Kolektifimize göndererek “TKP’nin emri(!): Neşriyatınızı durdurun!..” tebligatında(!) bulunacak kadar “cürretkâr” olmuştur... (Ayrıntılı bilgi için bakınız: SORUN Polemik, Sayı:4, Güz 2002, s.146-149, “Devrimci ve Marksist Sol Kadrolara Açıklama”) TÜSTAV; belge tekelciliği, belge fetişizmi ile hakikî bir Komünist Parti’nin yokluğunda ahkâm kesen bir yerdir. Sistemin ve AB’nin kirli koruyuculuğuna sığınanların karargâhıdır. 10 Eylül 1920 Tarihî TKP’mizin Devrimci mirasından korkanların, bu tarihi yeniden ayakları üzerine oturtacak Proletaryanın tarih ve sınıf bilincini köreltip çarpıtmak isteyen görevlilerin yeridir. Tüm naylon komünistler gibi TÜSTAV’cılar da elbette hakikî Komünistlerle, Proletarya Devrimcileriyle karşılaşacak, tarih ve sınıf bilinçli kadrolarla mutlaka yüzleşeceklerdir. TÜSTAV’ın “el değiştirilmesi” bizlere bu süreç ve örgütlenmeler karşısında asla sessiz kalmadığımızı, en azından “politik açığa vurma” konusundaki görevimizi anında yerine getirdiğimizi belgelediği için, Dergi’mizin bu sayısında yeniden yayınlanması uygun görülmüştür. 22 Şubat 2007

51

Tolga Ersoy Resmî Tarih Polemikleri - 9

-Polemik-

Neleri anımsayıp neleri anımsamayacağımıza kim karar veriyor, peki ya unutacaklarımıza ya da daha da ötesinde yok sayacaklarımıza? Bu “karar süreci” nasıl bir müdahaleyi içeriyor? Belki de yanıtlanması daha acil bir soruyu “bu sürecin neresinde olduğumuz” oluşturuyor. Durduğumuz, olduğumuz yerin belirlenmesi önemli, çünkü ancak bu saptamadan sonra ideolojinin kendisini yeniden üretme sürecindeki işlevimizin daha net bir şekilde çözümlenmesi olanaklı hale gelebiliyor. Yoksa neleri unuttuğumuzu sorgulamamız olanaksızlaşıyor; “neleri unuttuk” sorusu, bu türden bir sorgulamanın başlangıcı için yeterli sayılabilir, en azından hâlâ sorgulama yeteneğine sahip olunduğunu gösterir, yitip gitmek üzere olan. İdeolojinin en önemli dayanaklarından, savunma mekanizmalarından birisidir “kolektif hafıza” denen şey, onu öyle övüp, abartıp fetiş “nesnesi” haline getirmeyelim. Çünkü resmî ideolojinin kendisini var etme, yeniden üretme yollarından birisini de nelerin anımsanıp nelerin anımsanmayacağına ya da nelerin yok sayılacağına dair toplumsal hafızaya yönelik müdahalesi oluşturur. Hafıza konusundaki indirgemeci (=bireysel?) yaklaşımın yol gösterici olacağını düşünüyorum, çünkü bilimin sağladığı olanaklarla birlikte eldeki veriler herhangi bir şeyin herhangi bir şeyi ile ilgili anımsayışın tümüyle bireysel olduğunu göstermektedir. Anımsanan, anımsandığı haliyle bireye özgüdür, bireyseldir ve ancak bireyle birlikte var olmaya bağımlıdır. Anımsanan bireye özeldir; formel ve informel bir yığındır, bu yığının içinden çekilip alınandır. İdeolojinin işlevi ve müdahalenin amacı bu yığın içinde formel alanın alabildiğine geniş olmasını sağlamaktır. Bu genişlik kolektif hafıza denen olgu ile doğrudan bağımlıdır. Burada onun aygıtları işin içine girer. Eğitim ile, şartlandırma ile ya da gerektiğinde zor ile bireysel hafızadaki söz ettiğimiz alanın ideoloji açısından işlevsel olmasına özen gösterilir. Bu bağlamda işlevsellik nedir? Yanıtımız, “imgeler-simgelerle karşılaşıldığında, egemen ve resmî ideoloji tarafından, eğitim, şartlandırma, zor vesairelerle dayatılmış bilginin sorgulanmaksızın erk tarafından belirlenmiş haliyle anımsanıp ‘kendisini doğrulatmadaki’ becerisidir” şeklinde olabilir. Böylece ideolojinin bu bağlamdaki dayatmalarına maruz kalan tüm bireylerde, bu bireylerin oluşturduğu topluluk ve toplumlarda ortak bir anı birikiminin oluşturulması sağlanır. Bu öyle bir anı birikimidir ki çerçevesi kesin hatlarla çizilmiş, sınırları ve içeriği net bir şekilde belirlenmiştir. Ne kadar çok bireyin beynine bu yolla ulaşılmış olursa olsun şaşılacak bir şey: herkesin anımsayışı birbirinin tıpatıp aynısıdır. 52


Anımsayışlardaki bireysel farklılıkların en aza indirgenmesi, benzeşmesi ya da benzer kılınması ideolojik müdahalenin başarısının göstergesidir. Örneğin otuzlu yılların sonlarında “on dokuz mayısın” ne anlama geldiğini devletin kurucu kadrosu bile unutmuştu, kendilerine anımsatılmasına karar verildi ve bu anımsatmanın biricik kaynağına (Nutuk) işaret edildi ve böylece “cumhuriyetin” kuruluşundan on dört yıl sonra kutsal metine gönderme yapılarak yeni bir bayram ilân edildi ve “kolektif hafızanın oluşturulması” yönünde ideal bir örneğe sahip olmamız sağlandı. “Konumuza” dönersek resmî ideolojinin kolektif hafıza dayanağı neredeyse bir tanedir; diğerleri ya yanlıştır ya da bu veya vesaire nedenlerle unutulmaya mahkûmdur; ya da belki de en önemli olanı, zaten yoktur. Resmî ideolojinin gücü bu “yok sayma” konusundaki ikna ediciliği ya da becerisi ile de doğru orantılıdır diyebiliriz. Bu güç yeni okumayı olanaksız kılarken yeniden okumayı dayatır, en iyimser yaklaşımla dayatılan eski okumaların yeni müsveddeleridir. Ve resmî tarih temel metne göre yeniden okumalardan oluşur, hiç kuşkusuz kopya her zaman için aslından kötüdür ve çoğu zaman bu “kötülük” durumu metinlerdeki çelişkilerin derinliği ile kendisini gösterir. Yeni okumalar önceleri zor yoluyla önlenirken, zaman içinde, yeni okumalara ancak yeniden üretilen bilginin yargısı ışığında olanak sağlanacaktır. Bugün “İstiklâl Harbi” ile ilgili olarak resmî tarihin temel kitabı Nutuk’tur ve harbin tarihi bu metinde gösterildiği biçimde üretilmiş ve bu üretim doğası gereği tartışma dışında bırakılmıştır. Kaldı ki bu bağlamda yapılan tartışmaların “kolektif hafıza” olgusunu değiştirecek gücü kalmamıştır. Zaman olgusu paradoksal olarak “resmî tarihin kendisini yeniden üretmesi işine” yaramıştır. Resmî tarih üzerine yapılan sorgulamaların çoğu resmî ideolojinin kalkanlarından biri saydığımız kolektif hafıza engeline takılmaktadır. Zaman totaliter üretimin koruyucusu olmuştur. Bu bağlamda resmî ideoloji/tarih eksenli yapılan tartışmalar-polemikler ancak demokratik bir hak durumuna indirgenmektedir ve söylenenler dile getirdiğimiz türden dayatmalarla arındırılmış beyinler için bir şey ifade etmemektedir: “ha öylemi...” “doğrusu bu değil miydi...” vs... Resmî ideolojinin temel politik yaklaşımının indirgemeci pragmatizm olduğu anımsanırsa reel-politik denen şeyin kolektif hafızayı sağlam tutan bir unsur olduğu da görülecektir; “bireysel hafızamıza” güvenmek istiyorum! “İstiklâl Harbimize” dönelim; 1914/1919-1923/1925 süreci için hangi anlatım toplumun hafızasına kazınmayacak şekilde yazılmıştır? Tabi ki iktidarı ele geçirenlerin, iktidar mücadelesini kazananların böyle bir hakkı olabileceği iddia edilebilir! İddia edenlerin hakka sahip olanlar olduğu da unutulmamalı! Ya kaybedenler neler anlatıyor; savaşı kazanmış ancak iktidar mücadelesini kaybetmiş olanlar ne anlatıyor, bırakın ne anlattıklarını bu pozisyonda olanların isimlerini anımsıyor muyuz? Bu soruya yanıt ararken atlanmaması gereken iki soru daha var ki en 53

az ilki kadar önemli: “anımsadıklarımız resmî ideolojinin/resmî tarihin müdahalesinden ne kadar bağımsızlaşabiliyor?” bu bir, ikincisi “iktidar mücadelesini kaybetmiş olanların ‘geride kalan zamanlarında’ bu müdahaleden ne kadar bağımsızlaşabildikleri.” Okuyucu bu soru dizisini dilediğince uzatabilir tek bir sorumluluğunu yerine getirmek kaydıyla: sorgulamak!.. Hiç kuşku yok ki bu sorular dizisinde yer alacak sorulardan biride başta sorduğumuz soru olmalı: biz neredeyiz? Günlük yaşamın her anında bu soruyu kendimize sorarken bulursak kendimizi, şaşırmayalım. Şaşırmamız gereken şey bu sorgulamanın nedeni olmalı. Yaz aylarında “billboard’ları” süsleyen bir afişte “Lozan onurumuzdur, sahip çıkalım” diye yazıyordu. Lozan denince kolektif hafızanın hangi resmî gördüğünü kısaca “anımsayalım”; hem bir imge hem de bir simge olarak Lozan’ın çağrıştırdığı: tam bağımsızlık, antiemperyalizm, devletçe tanınma vs. argümanlar ve retoriklerdir. Lozan’ın çağrıştırdıkları arasında “emperyalist dünya düzenine biatla” ilgili konular “dayatılmış-ezberletilmiş kolektif hafızanın” içinde kendisine yer bulamaz ancak bir lütuf edasıyla demokrasilerde tartışma hakkımızın saklı olduğundan söz edilir ki bu hakkın da bir sınırı vardır ve oldukça dardır. Oysa resmî ideoloji/söylem resmî tarihimizin temel argümanlarından biri oluşturan Lozan’ın sadece adını anarak söylemek istediği her şeyi söylemekte ve anımsatmak istediği her şeyi -daha önceden iyi bir şekilde yazdığı için ya da her türlü zor unsurunu kullanarak ezberlettiği için- anımsatmaktadır. İlân tahtasındaki slogana dönersek şimdi bunu faşist bir parti aracılığıyla yapmaktadır. Bu iş için “ilân tahtası” yerine “billboard” kullanması ise yalnızca bir ironi olup hiç kuşkusuz tam bağımsızlık söylemi ile çelişmemektedir. Onunki böyle bir bağımsızlıktır. Kış aylarında aynı yerde karşımıza çıkan bir diğer afiş ise yazının ilk bölümünün “nedenini” oluşturmaktadır; ancak yakından bakınca zemindeki resmîn ne olduğunu anlayabiliyoruz, doğal olarak “slogan” ön plana çıkıyor; o da şöyle: “AB yolu Sevr’e çıkar, savunanlar ya gafildir ya hain” imge ve simge tercihleriyle özel olarak incelenmesi gereken bu sloganı biz ele aldığımız “hafıza” olgusu bağlamında kısaca irdelemeye çalışacağız. Öncelikle belirtilmesi gereken bir konu var; dil itibariyle tümüyle resmî ideolojinin kutsal metinlerinden fırlayıp günümüze düşmüş gibi duran bu afişin altında “devletçi” ya da faşist bir partinin imzası yok; imza bizden gibi gözüküyor. Diğer taraftan naçizane kişisel görüşümü de ifade etmek istiyorum, sosyalist olduğunu iddia eden partilerin adındaki “HALK” ibaresinden rahatsızlık duyulması gerektiğini düşünüyorum. Bunu ister paranoyama, isterseniz solun “derin teorileri” konusundaki bilgisizliğime verin, eleştirileri kabule razıyım ancak tekrarlamakta sakınca görmüyorum: siyasî argüman olarak “halk” unsurunun kullanılmasından rahatsızlığım devam edecek. Önce okuyucuya bir soru soracağım ve ardından bir sözlüğe danışacağım: resmî tarihin kutsal metinlerinde en sık tekrarlanan iki sıfat hangisidir? Şimdi sözlü54


ğümüze dönelim ve afişteki sloganı biraz açalım: hain: hıyanetten (Arapça) geliyor, anlamı, hıyanet eden, vatan haini olarak gösteriliyor. İkinci sıradaki anlamı (!): zarar vermekten veya üzmekten hoşlanan kötülükçü... Gafil: ihtiyatsız, çevresinde olup bitenleri sezmeyen, gaflette bulunan anlamında Arapça kökenli... Bu kadarla kalınmamış, afiş hazırlayıcılarımız işi daha sıkı tutmuşlar; aslında bu iki tanımlama/sıfat kolektif hafızamızın nakşedildiği beyin hücrelerimizin yeterince uyarılmasını sağlıyor artık leb demeden leblebi anlaşılacakken leblebi arzı endam ediveriyor: Sevr. Sevr resmî ideolojinin temel metinlerinde Lozan’ın karşıtını oluşturarak ünlenen bir emperyalist sözleşmenin adı. Hiç kuşku yok ki emperyalizmin çıkarlarına hizmet amacıyla birinci paylaşım savaşı sonucunda hazırlanan çok sayıda plandan yalnızca ve yalnızca birisi. Ancak “her nedense” diğerlerine resmî tarihte pek yer verilmiyor. Ve onun gibi bir emperyalist program olan Lozan ile karşılaştırmalı değerlendirmelerde Sevr öcüsü dillendiriliyor. Evet Sevr bir emperyalist programdır, projedir tıpkı Lozan gibi. Sevr sakat doğmuş bu nedenle yaşama şansı bulamamıştır, kaldı ki en baştan itibaren Sevr programının emperyalizmin bölgedeki çıkarlarını yeterince koruyamayacağı, emperyalistler arası çatışmaları körükleyeceği görülmüş daha sonraki tartışma süreçleri dışında da pek gündeme getirildiği görülmemiştir. Nisan 1920’de bir dizi toplantının ardından Osmanlı yetkililerine dayatılan Sevr devletin fiilen sonu anlamına geliyordu ve Osmanlı delegeleri önce imzalamamış ardından zor kullanılarak oluşturulan yeni delege kuruluna imzalatılmıştır. Sevr denince kolektif hafızamıza değişmez biçimde gelen ilk görüntü tarih atlaslarındaki paylaşım haritasıdır ki hakkını vermek lâzım, yeterince ürkütücü bir görüntüdür. Ancak “ne kadar uygulanabilir olduğu” ya da “uygulanabilme potansiyeli” söz ettiğimiz gibi temel sorumuzu oluşturmalıdır. Sevr anlaşmasının Osmanlı delegesine zorla imzalatıldığı günlerde, bu anlaşma ile Adana-Maraş-Antep başta olmak üzere geniş bir toprak parçasını verdiğimiz Fransızlarla bir anlaşma imzalanarak görüşmelere başlanmış ve bölgede süre giden yerel mücadelenin de itelemesiyle bir süre sonra Fransızlar Sevr ile aldıklarından daha fazlasını terk ederek çekilmişlerdir, aynı şekilde “turizm cennetimiz” Akdeniz bölgesini ele geçiren İtalyanlar da neredeyse daha çıkamadan bölgeyi terk etmiş bulunmaktadır. (Birinci Savaş sonrası zayıflayan ve sosyalist hareketlere karşı politika geliştirmek zorunda kalan iki emperyalist devlet) Sevr ile Fırat’ın doğusu Ermenilere bırakılmaktadır; burada amacın Sovyetlere karşı bir koz kullanımı olduğu açıktır. Ermenilerle Yunanlılar bu süreçte millîyetçi hezeyanlarının ve bu hezeyanları iyi kullanan emperyalistlerin oyununa gelmişlerdir (diyebilir miyiz? Yunan ve Ermeni sosyalist devrimcilerinin bu süreçteki mücadelelerinin ne olduğu hakkında kışkırtıcı bilgiler resmî ve resmî olmayan resmî tarih tarafından büyük bir özenle saklanmaktadır, bu dilleri bilen aydınlarımıza 55

bu türden metinleri gün ışığına çıkarma görevi düşmektedir.). Ancak Sevr ile ilgili olmak üzere Sevr Anlaşması ile ilgili temel soru ya da sorun bunlar değildir; Sevr ile İngiliz hakimiyetine bırakılan toprakların ne kadarının, ancak ne kadarının ve niçin geri alınabildiğidir ki, “emperyalizmin öcü masalı” olarak tanımlamakta bir sakınca görmediğim Sevr anlaşması eksenli bu sorunun yanıtı bir “antiemperyalizm masalı” olan Lozan eksenli verilmektedir ve bu bağlamda Lozan, Sevr anlaşmasının devamını oluşturmaktadır. Lozan ile bölge -petrol- hakimiyeti İngiliz emperyalizmine bırakılmıştır ki Sevr ile İngilizlerin de istediği zaten bundan ibarettir; daha fazlasında zamanla alacaklarını düşündükleri için Lozan sürecinde ısrarcı davranmadıklarını biliyoruz. Hiç kuşku yok ki afişteki sloganla harekete geçen “kolektif hafızamız” bunları sorgulamıyor, afiş hazırlayıcılarının da bu sorgulamadan uzakta durduklarını düşünüyorum çünkü uyarı özneleri böyle bir özellikte değil. Bu sloganla bireylerin kolektif hafızasına sığınılarak “derin” ulusalcı kanallara akılmaktan başka bir şey yapılmıyor. Kullanılan dil seçilen imge-simgelerle bu slogan bireylere Lozan “şahlanışını” anımsatıyor tabii resmî tarihin tarif ettiği şekliyle; masal. Göndermeleri de unutmayalım: Lozan=antiemperyalizm ya da bağımsızlık vesaire, Sevr=emperyalizm ya da AB=emperyalizm. İki doğru bir yanlış, ancak bilimsel bir bakışta bir yanlış iki doğruyu götürüyor! Soluklanmak için bir ara not: afişteki sloganın gizemli çekiciliğine takılıp kaldığım için zemindeki resmî inceleme fırsatım olmamıştı. Bu bir fırsat; dikkatlice incelememi tamamladım: sollamanın serbest olduğu bir yol fotoğrafının üzerine iliştirilmiş bir dizi fotoğraftan oluşuyor. Fotoğraf dizisi Sevr haritası ile başlıyor, “kurtuluş savaşı” görüntüleri hemen bu haritanın yanında, bunu 12 Eylül sonrası hükümetlerin emperyalistlerle birlikte çektirdikleri fotoğraflar izliyor ve dizi ülkede büyük infial uyandıran Amerikalıların Ortadoğu haritası -yenisi!- ile son buluyor. Anlayana... Bu sloganın/afişin, adından hiç söz etmeden resmî ideolojinin temel argümanlarını/değerlerini olumladığını söyleyebiliriz. Çünkü bir yerde haklı olarak Sevr’e yüklenen olumsuz vurgu, kendisinden hiç söz edilmemesine rağmen Lozan hakkındaki söylemi anımsatmaktadır. Unutulmamalıdır ki Lozan’da, emperyalizmin Ortadoğu için çizdiği çok sayıdaki haritadan/projeden birisidir ve zamanın koşulları göz önüne alındığında “reel politik” açısından en uygun olanıdır. Sevr’den söz etmek hiç bir şey yapmadan, sorgulamadan ve sormadan Lozan’ı olumlamak anlamına gelmektedir ki bununda pek doğru bir şey olduğunu söyleyemeyiz. Lozan mevzuuna daha önce değinildiğini anımsadığım için tartışmayacağım ancak kolektif hafızamız, bunu “resmî ideoloji örüntüsü-örnek modeli” olarak da tanımlayabiliriz, yalnızca Lozan’ı anımsamakla yetinmez, Lozan zihnimizde büyük bir kapının açılmasına aracılık ederek resmî ideolojinin-resmî tarihin birçok söyleminin kar56


şımıza çıkmasına yol açar. Bu onlar ve onlar adına isteyerek ya da istemeyerek tarih yazanlar için (!) istenilir bir şeydir. Girişte yazmıştık ancak tekrarlamakta sakınca yok, İngiltere Sevr ile almak istediğini büyük oranda Lozan’da almıştır. “Alınan” bölge üzerindeki egemenliğinin korunması için fazlasıyla yeterlidir; Lozan, İngiltere emperyalizminin Ortadoğu hakimiyetinin pekiştirildiği bir yerdir, buna Lozan ile onay verilmiştir ve hiç kuşku yok ki bu onayı antiemperyalizm masallarıyla süslemek-gizlemek olanaksızdır. Amerikan emperyalizminin 21. yüzyılda Ortadoğu haritasını “yeni dünya düzeninin” gereksinimlerine göre yeniden çizme çabası ve bu süreçte yaşanan Musul-Kerkük eksenli tartışmalar -her nedense bu tartışmalarda misak-ı millî vurgusunun dozu azaltılmış görünüyor!- eski yeni dünya düzeninin kurgulandığı 1920’li yıllardaki olup bitenlerin yeniden gözden geçirilmesini zorunlu kılmaktadır. Çünkü Lozan “anlaşması” ile Musul’un geleceği -ve bölge petrolleri- bölge halklarına değil sömürgeciliği ve emperyalist saldırganlığı egemen emperyalist devletler adına hukukileştiren Milletler Cemiyeti’nin inisiyatifine -yani İngiltere’nin- bırakılmış olunmaktadır. Sözde antiemperyalist kadro bu derin müdahalesi ile tümüyle bir sömürge olan Irak’taki manda rejiminin yirmi beş yıl daha sürmesine ve petrol sahâlârı üzerindeki emperyalist yağmaya izin vermiş ve Sevr ile İngiltere’ye verilmesi öngörülen Hakkari’yi geri alarak büyük bir başarının (!) altına imza atmıştır. Türkiye’nin retoriklerinin arkasına saklanmaktan başka yapacağı hiçbir şey -ne yazık ki- yoktur. Burada sürekli tersyüz edilmesinde sayısız yarar umulan retorik ise “misak-ı millî” söylemidir. Nerdeyse yüzyıldan bu yana sürdürülmeye çalışılan “çakıl taşı edebiyatının” başlığıdır misak-ı millî ve onun hakkındaki en doğru tanımlardan biriside Mustafa Kemal’e aittir: “Misak-ı Millî şu hat, bu hat diye hiçbir vakitte hudut çizmemiştir. O hududu çizen şey milletin menfaati ve Heyet-i Celile’nin isabet-i hazarıdır. Yoksa haritası mevcut bir hudut yoktur.” Sonuç itibariyle 1925’te ya da 1960’ta veya 1995’te ya da 2006’da hiç kuşku yok ki “yurtta barış dünyada barış” şiarı ile şekillenen milletin menfaatleri nasıl bir hudut öngörüyorsa misak-ı millîde bundan ibaret olacaktır. İşte bu nedenle “heyeti celilenin” 20’li yılların başında milletin menfaatlerini dikkate alarak çizdiği misak-ı millî sınırları içinde Musul, Batum yer alırken 1923 yılında bu menfaatler Musul’un misak-ı millî dışında bırakılmasında bir sakınca görmemiştir. Aynı “menfaatler” 1939’da Antakya’yı yeni misak-ı millîye dahil etmekte bir sakınca görmemiştir. Misak-ı millî konusunun değişkenliğini bir pragmatizm olarak değerlendirmekten başka çaremiz yok! Diğer taraftan burada söz edilmesi, anımsatılması gereken bir unsur daha var, o da millet adına milletin menfaatlerinin koruyuculuğunu üstlenen ve hiç kuşkusuz bunu hakkıyla yerine getirenlerin olduğu. Böylece milletin kendi menfaatleri konusunda kuşkuya kapılmasının da önüne geçiliyor olmalı, yataklarımızda güvenle uyuyabili57

riz! İşte bu nedenle misak-ı millî konusu Lozan sürecinde Türk delegasyonunun dikkate aldığı bir unsur olmamıştır. Çünkü bu retorik söz ettiğim niteliği ile ancak içte ve ancak gerektiğinde dillendirilebilir özelliklere sahiptir. İzleyen yıllarda dile getirildiği gibi “Musul, Lozan’da dünya sulhunu tehdit edecek bir mesele” olmayıp ve dünya sulhu ile kastedilen de emperyalist kurgunun sürdürülebilirliliğinden başka bir şey değildir. Türkiye’nin emperyalizme biatının, uluslararası kapitalizme entegrasyonunun koşulu Musul’un, Lozan ve izleyen süreçte emperyalizme, sömürgeciliğe terk edilmesidir ki bu bağlamda “dünya barışı” konusu “millî menfaatlere” galebe çalmış olmaktadır ya da olmamaktadır; (galebe çalmak: yenmek, üstün gelmek... Osmanlıca’dan...) çünkü dünya barışı millî menfaatleri öncelemektedir ve bu şartlarda bir Musul’un ne önemi var ki? Benzer şekilde Suriye sömürgeciliği Fransa’ya, adalar Yunanistan’a ve İtalya’ya bırakılmamış mıydı? Ya da Kuveyt ve Mısır üzerindeki “emperyal haklarımızdan” İngiltere lehine vazgeçmemiş miydik? Burada başa dönüp bir kez daha AB’nin niteliğinin bu bağlamda sorgulanmasının anımsatılması zorunlu oluyor. AB üzerine tartışmaların dönüp dolaşıp geldiği yer ise emperyalizm mi ulusalcılık mı sorunsalı. Ulusalcılık ve onunla ilgili “değerler” tartışılmaya başlandığı andan itibaren kapitalizm ve sınıf tartışmalarının tümüyle unutulduğunu görüyoruz. Ortaya bir “alt metin sosyalistliği” çıkıyor ki bu durumu ancak -ve en iyimser yaklaşımla- “vahim” kelimesiyle özetlemek mümkün! (Vahim: Arapça vahamet kelimesinden: korkulu, çok tehlikeli) Korkumuzun ve durumun korkunçluğunun birçok nedeni var, bunların başında birçok kere tekrarladığımız gibi ulusalcı savrulma geliyor ki bu durum aynı zamanda hiçbir şey öğrenilmediği anlamına da gelir. Soldaki bu bilgisizliğin temeli sosyalizme ait bilgisizliktir. “Sol ve resmî tarih” ilişkisi bu bilgisizliğin yalnızca küçük bir örneğini oluşturmaktadır ve başka bir polemik dizisinin başlığını oluşturacaktır. Ve burada benim kişisel bilgisizliğim “halkçılık” ve “halk” kelimelerine olan saplantılı duruşumu körüklemektedir. Acaba diyorum vahametin nedenlerinden biriside ulusalcılık kadar baskın olmayan ancak nüfuz yeteneği en az onun kadar etkili olan halkçılık söylemi “siyaset dünyamızı” nereye kadar, ne kadar etkiliyor? Kemalist halkçılık yaklaşımının özeti Lozan günlerinde alel acele hazırlanan ve kapitalizme “bizde sizdeniz” mesajını büyük bir çaresizlik ve ilkellikle vermeye çalışan İzmir İktisat Kongresinin sloganı ile yapılabilir: “imtiyazsız sınıfsız kaynaşmış bir kitleyiz...” Devamı metinlere yazılmamış ancak fiiliyatta etkin bir yer bulmuştur: “kaynaşmazsanız kaynaştırırız.” Sonuçları itibariyle özellikle resmî ideolojinin kimi değerlerine sıcak bakan sol tarafından yeterince analiz edilmediğini düşündüğüm İzmir İktisat Kongresinde belirlenen temel ilke bir burjuva sınıfının yaratılması ve uluslararası sermaye gruplarıyla ilişkinin “geliştirilmesidir.” Buradan bir diğer vahim durumu gözlemleme şansına sahip 58


olabiliriz: ciddî bir fetişizasyona tabi tutulup yüceltilen, onurlandırılan “devletçilik”. Resmî ideolojinin devletçilik anlayışının temelinin “devletleştirerek sermaye aktarımının sağlanması ve sermayenin oluşum sürecindeki altyapı sorunlarının devlet eliyle çözümlenmesi” olduğunu anımsatıp yeniden halkçılılığımıza -ve halka- dönelim. Halk, egemenlik sınırları ve sınırları içinde yaşamaya razı olmuş bütünün adıdır. Heterojendir ve bu durumun neden olacağı karmaşanın sorunları egemen tarafından ve zor yoluyla çözülür. Kemalist-pragmatist siyaset bu durumu birçoğumuzdan daha iyi anlamıştır. Kemalizm’de sınıfların varlığı görmezden gelinmekte, görünür olduğu anlarda da sorun zor yoluyla çözülmektedir. Halkçılık, bu ahval ve şerait altında her türlü çatışmanın yok edilmesinin adıdır ve uygun bir adlandırmadır. Çünkü bu halk herkesi kapsamakta ve doğası itibariyle sermayeyi korumaktadır. Kurtla kuzuya aynı bahçede eşit haklar verdiğinizi iddia ettiğiniz andan itibaren kurtlara sınırsız yeme özgürlüğünü de bahşediyorsunuz demektir ki; bu ideanın/felsefenin postmodernizmi öncelediğini söyleyebiliriz; teşbihte hata olmazmış! Halkı bütünlüklü bir değer olarak görmenin sonunda ulaşacağı nokta sınıfı yok saymadır; faşizm ile flört, tıpkı ulusalcılıkta olduğu gibi ve hiç kuşkusuz her ikisinin de sosyalizmle ilgisi yoktur. Toplumun bir unsuru olarak toplumun içinden bireyi ön plana çıkararak ona düzen içinde sorumluluklar yükleyen “halkçılık umdesi” bu özelliğiyle batı faşizmlerinin korporatizmi ile benzeşmektedir. Bir bütün olarak halk, pragmatizmin temel öznesi olarak görülür. Kemalist halkçılık yaklaşımının süreç içinde kendisini geliştirip resmî ideolojinin pragmatik siyaset anlayışına uygun olarak resmî ideolojinin “orta karar” bir argümanı olarak kullanıldığını söyleyebiliriz ve bir parantez açıp kimi “sol” unsurların bu gelişim sürecindeki her hangi bir noktada bu kavrama takılıp kaldıklarını da iddia edebiliriz. Ancak bir gerçeğin kesinlikle göz ardı edilmemesi gerekir ki bu argüman hiçbir şekilde sınıf kavramını kabul etmez, onun görevlerinden birisi “sınıfın” kavramsal düzeyde mas edilmesi ve sınıfa yönelik zor kullanımının meşruiyetinin oluşturulmasına aracılık edilmesidir. Tanımlanan, üstelik merkezlerde bir yerlerde tanımlanan halk kavramının ve bu kavramın çoğul öznesi halkın, tüm gereksinimlerinin devletlu bir avuç “elit” ve “bilirkişi” tarafından tayin edileceği ilkesi halkçılığın politika uygulamasını özetler. Böyle bir şekilde tanımlanan halkın özgürlüğe, eşitliğe gereksinimi yoktur. Bizatihi merkez tarafından belirlenen ilkelere göre halkın gereksinimi “dayanışma ve işbölümü ile ülkesi ve milleti ile devletini, ülkesinin ve milletinin biricik sahibi devletini gönence erdirmekten” başka bir şey değildir. Bu halka verilmiş bir görevdir. Halkçılık, bir anlamda halkı egemenler adına görevlendirmenin adıdır ve halkın bu görevi hakkıyla yerine getirip getirmediği de altıok’un en okkalılarından biri olan “millîyetçilik” tarafından kontrol edilir. Devlet bu kontrol üssünün adıdır ve devlet adına bu kontrol görevini üstlenenler ve tüm halk adına devleti 59

sahiplenenler bu bağlamda halkın halk tarafından temsil edilmesinin gereksizliğini savunurlar ki bu da “cumhuriyetçiliği” tanımlar. Kemalist cumhuriyetçilik anlayışında halka Kemalist halkçılık dışında yer yoktur, bu kadarı da zaten fazlasıyla yeterlidir! Halkın tek bir görüşü vardır ya da olmalıdır, o halde bu tek görüş bütün halkın katılımına gereksinim duyulmadan halk adına katılacaklarla-atanacaklarla siyasette temsil edilir, bu kadarı da zaten fazlasıyla yeterlidir! Siyasî meşruluğu belirleyen bu koşullarda çizilmiş sınırlardır ve kimi zamanlarda bunu bile fazla geniş bulan devletlu büyüklerimiz olsa bile haliyle çok dardır. Devlet tarafından sahiplenen/devleti sahiplenen seçkinler/egemenler ile halk arasında yukarıdan aşağıya doğru dayatılmış bir ilişki, bu şartlarda tanımlanmış demokrasinin ilkel oyunlarıyla sürekli kendisini meşrulaştırır ki bu yukarıdakiler açısından her zaman gerekli olmayabilir. Halk bu politikaya sınıf eksenli bir muhalefet gösterirse ya da gösterebileceği düşünülürse gerek halkçılığın, gerekse cumhuriyetçiliğin yeni duruma göre gözden geçirilmesinde bir sakınca görülmez; her şey halk için olduğuna göre bu türden müdahaleler halk tarafından anlayışla karşılanacaktır, zaten beyinleri resmî ideoloji tacizine maruz kaldığı için, çoğunluk tarafından olup bitenlerin sorgulanması dahi imkânsızdır. O, patronuyla, ağasıyla, mafyasıyla, katiliyle, arsızıyla, hırsızıyla, yolsuzuyla ve orospusuyla imtiyazsız sınıfsız ve kaynaşmış bir kitle olmanın (=halk) mutluluğu içinde -ve büyük bir çoğunluğuyla- aç, yoksul ve sefil yaşamına devam edip gitmektedir; vatan, millet Sakarya... Halkçılık derken hemen aklımıza düşüveren bir fetişi anımsatarak sonlayalım: Halkevleri. Kemalist seçilmişlerin/seçkinlerin halka ideolojiyi ve bu arada halkçılığını anlatmaları, daha doğrusu öğretmeleri ve eğitmeleri için planlanmış Kemalist Ülkü Ocaklarının eski zamanlarda (Türkiye solu için antik) solun kimi fraksiyonları için nasıl da bir amaca dönüştüğünü anımsadım. Hazırlanmış bu mekânlarda “devrimci” ideolojilerini “halka” anlatacaklar, onları eğiteceklerdi. İlk gençliğimde, yetmişli yıllarda bu “eğitim-öğretim” programlarına katıldığımı anımsıyorum. Müslümanların ramazan ayında bir gün devyolcuların egemenliğidenetiminde olan Halkevimiz faşistler tarafından küçük bir bomba tacizine uğradı. Halk ise iftar saatinin geldiğini sanıp orucunu bozdu...

19 Şubat 2007 (Devam Edecek)

60


Suha Bulut Dünya Komünist Hareketi’nde Uluslararasıcı ve Ulusal Düzlem

-Değerlendirme-

İşçi Sınıfı ve Sosyalist/Komünist Hareket tarihine baktığımızda “enternasyonalist ideoloji”nin, teorik olarak uluslararasıcı iddialı çıkışına rağmen pratik siyasette kendini hep ulusal/cı düzlemde yaşattığını görüyoruz. İlk Enternasyonal olan “Uluslararası İşçi Derneği”nin tüzüğünü okuyabiliriz. Burada işçi sınıfının kurtuluşunun ne yerel ne de ulusal bir sorun değil de modern toplumun varolduğu bütün ileri ülkeleri kapsayan toplumsal (evrensel-sb) bir sorun olduğu yazılıyor. Akabinde bu ül1 kelerin “Avrupa’nın sanayi ülkeleri” olduğu da ayrıca belirtilmiş. 1889’da Paris’te kurulan II. Enternasyonal de, oportünist dogmatik-revizyonist ideolojisi ve sosyal-şoven siyaseti bir yana, I. Enternasyonal’in aynı Kıtasal Avrupa coğrafyasında görevini sürdürmeyi üstlenmişti. Evet, ilk iki Enternasyonal Batı/Avrupa ulusal proletarya damgalıydılar. I. Enternasyonal’de birbiriyle çatışan akımlar yani Marksizm, Proudhonculuk, Lassallecilik, Blanquisme ve -rezervle söyleyeyimBakününcülük ile II. Enternasyonal’deki Ortodoks Kautskyci ve revizyonist Bernsteinci “Marksist” akımlar keza bu minval üzerindeydiler. Şüphesiz burada, “modern” sanayi devrimine paralel gelişen vahşi kapitalist birikim süreci ve karşıt sınıfsal kutup proletaryanın oluşumunun ve buradan dayanak alarak Alman felsefesi, İngiliz ekonomipolitiği, Fransız ütopyacılığı birikimini bir üst sentezde yeniden üreten Bilimsel Sosyalizmi (Marksizmi) doğurtan alan nesnelliği var. Çünkü dönemin koşullarında “gelecek de kurabilecek” kapasiteli “ezilen dünya” Avrupa sınaî işçi sınıfı olarak kendini gösteriyordu. Ancak, II. Enternasyonal’in ilk dünya savaşı arifesinde aldığı Basel Kongresi kararlarını kağıt üzerinde bırakarak, herbir ülke işçilerine birbirini boğazlattıran hain pratiğine tepkisellikle doğarak tüzüğüne “Bütün Ülkeler Proleterleri”ne Ek ve “ezilen halkları”da birleşme ve mücadeleye çağıran III. Enternasyonal gerçekten ilk uluslararası içerik ve kapsamda bir örgüt olarak doğmuştu. Çünkü, belirttik. “Marx-Engels Çağı”nda “Bütün ülkelerin işçileri”, Avrupa “beyaz” işçileriyle özdeşleşmişti. Ancak, “Lenin”ci, III. Enternasyonal’le birliktedir ki, ilk defa olarak “emperyalizmin sömürdüğü” sarı-siyah-kırmızı renkli bütün ezilenler, yani “sömürge/yarı sömürge” Doğu dünyasının emekçi hakları ve köylüleri ve yoksulları da, Batı 61

dünyasının beyaz ezilenleri yanında uluslararası işçi sınıfı devrimi ze2 minine çağırılıyordu.

Tek Sosyalist Ülke ve Komüntern Ancak buna rağmen “dünya devrimi” ile “Tek ülkede proleter devrim/işçi-yoksul köylü sovyet cumhuriyeti/sosyalizm kuruculuğu” sarkacında salınım gösteren işbu komünist enternasyonal de tarihi boyunca hep ulusal/cı çizgisi ile mündemiç oldu. Nasıl olmasın ki. Komüntern Mart-1919’da Moskova’da kurulmuştu. Yani 1917-Rusya’da gerçekleşen Ekim proleter-sosyalist devrim’in emperyalist-kapitalist beyaz-ordularınca istilası ve içerdeki burjuvazitopraklı mülkçülerle süren içsavaş hercümerçliğinde. Haliyle, varolan ilk ve tek sosyalist ülkeyi yaşatmak Komüntern ve bağlı-seksiyon partilerinin canalıcı görevi olarak gündeme oturuyordu. Bunun tercümesi, Lenin döneminde tek ülkedeki-Birleşik Rusya ulusal çerçevedeki Sovyetler iktidarı-devrim sürecinin ve devamla Stalin döneminde sosyalizm kuruculuğu vb.nin, diğer ülkeler komünist ve işçi partilerince, kendi devrimlerini bile ikinci plana atmaları veya ertelemeleri pahasına destek vermelerine endekslenme olmaz mıydı? Tersinden ifade edersek, Batı/Avrupa proletaryasının beklenen devrimi gerçekleştiremediği koşullarda Sovyetler Birliği KP iktidarının “dünya devriminin tüm yükünü de omuzlarında taşıyan Atlas” pozisyonu-algılanması dış-ülkeler KP’lerince biricik sosyalist ülkeyi yaşatmak kaygısını içselleştirmelerini besliyor ve bu “proleter dayanışma”yı kendi devrimci görevlerinin önüne almalarına yol açıyordu. Bu gerekçeye, Komüntern’nin aşırı-merkezi yapılanması da tuz biber ekince üye herbir ulusal-komünist partiler “Sovyet dış politikası”nın birer öğesi durumuna düşebileceklerdi şüphesiz ki. Lenin ve Dimitrov’a da referans vererek “İşçi Sınıfının Enternasyonalci Öğretisi-Marksçılık Lenincilik” adlı eserinde görüş belirten Sovyet KP “ideolog”u M. A. Suslov yoldaş, Komünist Harekette uluslararası görevin tek tek ülkelerdeki ulusal ayırdedici koşullardan ve hareketin somut ulusal biçimleri içinden ancak çözülebileceğinin altını çiziyor. Sonra Dimitrov’dan aktardığı şöyle: “Tek tek ülkelerdeki proletarya sınıf mücadelesinin ve işçi hareketinin ulusal biçimleri, proletarya enternasyonalizmi ile çelişmez; tersine kesin olarak, bu biçimler içinde proletar3 yanın uluslararası çıkarları başarıyla savunulabilir.” Enternasyonalizmi, dünya devrim süreci merkezi olarak algılanmaktan da kaynaklansa, tek sosyalist ülke-Sovyetler Birliği çıkarına endekslememek şartıyla böyle bir yaklaşım ayrı kapitalist ülkelerde mücadele eden yerli komünistlere, cansız ezberciliği aşmalarını sağlayan bir inisiyatif, özgüven ve yaratıcılık verir, tabii ki. 62


Yazımın başında dikkat çekmiştim. Dünya komünist ve işçi hareketinde uluslararasıcılık, hep ulusal(cı)lıkla içerikli olagelmiştir. Dolayısıyla proletaryanın genel-uluslararası çıkarı ile özel-ulusal çıkarı bir realite olması yanında, bu ikisi arasında bir açı da bulunmaktadır ve galiba bir tarih dönemini kapsayarak da sürecektir. Bu açısal durumu neden-sonuç ilişkileriyle ve kısaca irdeleyelim. Burada başlıca iki temel neden var gibidir. Kanaatimce bunlar, kapitalizmin dünyayı (dolayısıyla dünya proletaryasını da) parçalara ayırdığı eşitsiz gelişim yasası ile tarihsel gelişmenin önümüze bir hülasa (özet) olarak getirdiği birikim ulusalcı ögeyi hep beslemesidir.

Ulusallık Nesnelliği: A-) Eşitsiz Gelişim Dinamiği / B-) Tarihin Özeti Önce eşitsiz (ve bileşik) gelişme yasasının rolünü, kendi içinde bilimsel yetersizlik taşısa da metodolojik olarak yeterli olacağından, ansiklopedik ekonomi-politik bilgi dağarcığımla açıklamaya çalışayım. “Marx-Engels Çağı” kapitalizmi, temel olarak mal (meta) üretimiihracı idi. “Lenin dönemi” kapitalizmi ise, artık belirleyici olarak sermaye (kapital) birikimi-ihracıdır. Sermaye artık dünyanın her yöresine girerek, emeği karmakarışık bileşimlere uğratıp en uygun (kârlı) ortamda sömürüyor. Böylece üretim ilişkilerini uluslararasılaştırıyor. Ama, burada bile bir parantez açarak müdahale edeyim. İşbu uluslararası arenaya dalarak bulduğu emek bile kendi “Avrupa anavatan”daki saf hür ücretli emek biçimi yanında çeşitli pre-kapitalist ve kölemsi somut-ulusal emek biçimlerinin de bir terkibidir aynı zamanda. Neyse, devam ediyorum. Ancak bu uluslararasılaşma sermayenin kâr güdüsü nedeniyle uyumlu-dengeli olmayıp, ilişkiye girdiği-hükmünü sürdürdüğü her birimalanda eşitsiz gelişiyor. Böylece bir dünya kapitalist sistemi de oluşuyor, ama aralarındaki ilişkiler hiyerarşik dursa da sistem, ulusalkapitalist ülkeler toplamıdır aynı zamanda. Emperyalist gelişmiş-az/orta gelişmiş kapitalist ülkeler var. İçinde nüve halinde kapitalist “gelişimi” olan eski sömürge-yarı sömürge ülkeler var. Sıvı-su nasıl saf H2O değilse, somut bulaşıklı çeşitli kapitalizm biçimleri-tipleri vardır. Tüm bu biçimleri altında kapitalist ülkelerdeki sınıf mücadeleleri de farklı biçimler altında, farklı tempolu, özgül ağırlıklı oluyor. Sömürü, baskı ve eşitsizliğe uluslararası pencereden, yani dünyasal-evrensel bakarak son vermek isteyen komünistleri yerli-ulusal davranış-duruşa zorlayan bir nesnellik işbu “eşitsiz-gelişim”dir. Peki, eşitsiz gelişme yasası olmasaydı komünistlerin önüne ulusal/cılık problematiği çıkmaz mıydı? 63

Bu soruya “Hayır, çıkmaz” diye cevap vermek doğru olmaz. Çünkü çeşitli ülkeler devrimci ve sosyalist önder kişiliklere referansla vereceğimiz bir örnek demeti bu konuda “eşitsiz gelişme” alakalı görülmüyor. Vietnam devrim önderi Ho Şi Minh’i yorumlayan Le Duan, “4000 yıllık tarihimizin yoğurduğu halkın ruhsal değerlerinin özü”nden, “ulusumu4 zun en iyi niteliklerinden” dem vuruyor . Kore sosyalist devrimi önderliği emperyalist kuşatma karşısındaki “bağımsızlık ve kendi özgücüne güven”i ülkelerinin tarihi derinliklerindeki Cuce felsefesi ile açıklıyorlar. Dün de bugün de, Latin Amerika’nın devrimci Marksistleri Castro’dan Chavez-Morales’e kadar “ulusal birlik ve özgürlük” simgesi Bolivarcılık’tan da besleniyorlar. Bizzat, Komüntern’in genel sekreterliğini de yapmış olan Georgi Dimitrov bile, Faşizm konusundaki sağ ve sığ tahlilleri ayrı, Fransız ulusal kahraman kadını Jan Dark’ı ve İtalyan ulusal birlik sembolü “kahraman”ı Garibaldi’yi bu ülkeler faşistlerine bırakmamaları konusunda komünistleri uyarıyor. Washington ve Lincoln’in bağımsızlık savaşı geleneğini Amerikan faşistlerine, Vasil Lavsky ve Stephan Karej gibi ulusal özgürlükçü sevilen kahramanları da Bulgar faşistlerine teslim etmeme konusunda aynı uyarıyı sürdürüyor. “Faşistler, diyor geçmişte büyük ve kahraman ne varsa onların mirasçısı ve sürdürücüsü olduklarını gösterebilmek için her ülkenin tarihini didikliyorlar.” Ekliyor: “Buna boşveren komünistler ulusun tarihinde geçmişinde değerli olan devrimci geleneklere bağlanmazlarsa kitleleri faşist aldatmacalara tes5 lim ederler.” (Buna biz, Türkiye (Anadolu-Mezopotamya) ve Doğu-Avrasya dünyasının komünistleri olarak Mevlana, Yunus, Nesimi, Hacı Bektaş’tan Nasreddin Hoca’ya, Baba İshak, Şeyh Bedreddin, Börklüce’den Mazdek Babek Karmat’a, Hasan Sabbah’a, Ömer Hayyam Sadi’den İbni Rüşd, İbni Haldun, Farabi’ye, İbni Sina’dan Biruni’ye tarihimizden kaynaklı ve hem ulusal hem de özgürlükçü-toplumcu devasa kişilikler olarak topraklarımızdan fışkıran zenginliğimizi evrensel Marksizm ile yoğurarak yeniden üretmek görevimizi ekleyebiliriz.) Demek ki her bir kapitalist ülkenin çok yönlü özgün koşulları, salt eşitsiz gelişimden değil, ek olarak binlerce yıllık ilksel komünal, antikAsyatik, köleci ve feodal toplumlar evrim ve gelişim dinamiğinin önümüze yığdığı tarihsel birikimden de kaynaklanıyor. O zaman, ulusal özelliğin tarihin en genel ürünü veya özet sonucu olduğunu söyleyen 6 Troçki haksız sayılamaz. Dolayısıyla gelecek kurmak için bugün kavga veren devrimci ve Marksist sol güçlerin geçmişin halkçı, ilerici, aydınlanmacı, özgür düşünceci ve devrimci geleneklerinden de beslenmeleri gerekiyor. Bu durumda, çıkış doğası gereği dünyasal ve evrensel-uluslararasıcı olan sosyalist bilimsel ideoloji ve kuramı millî-ulusal biçim ve siyasetlere çevirebiliyor. 64


Komünist Enternasyonal VI. Kongre “Ulusal” Programı Dünya Komünist Hareketi’nde ulusal biçim bağlamında programatik dönüm noktası, Komüntern’in 1928’de VI. Kongresi’nde kabul ettiği program belgesidir denilebilir. Komünist Enternasyonal’in bu programının Marx-Engels’in Komünist Manifesto’sundan sonra dünya proleter devrim sorunsalına “somut biçimlerde” bir çözüm getirmek için bir ilk girişim olması bakımından da 7 tarihi değeri belirtiliyor. Ülkemizde, tek tek ülkelerin özgün ve farklı koşullarını hesaba katmayan kimi ultra-enternasyonalist yorumcu komünistlerce kâh “aşamalı devrimci ulusal sapma” kâh da “dünya devrimini tekil bölmele8 re-kompartmanlara ayırma” diye eleştirilmektedir anılan program. Anılan programa bakılınca “Kapitalist Dünya Sistemi, Gelişimi ve Zorunlu Çöküşü”, “Dünya Devriminin İlk Evresi”, “... Nihai Hedef: Dünya Komünizmi” gibi altbaşlıklarında bile enternasyonal bakış açısı netlikle görülüyor. Ancak, “Kapitalizmin emperyalizm döneminde daha da artan eşitsiz gelişimi, birbirinden daha da büyük farklılıklar gösteren kapitalizm tiplerinin ortaya çıkmasına, olgunluk derecesinde farklılıkların doğmasına ve devrim sürecinin tek tek ülkelerde çok çeşitli, özel koşullara sahip olmasına yol açmıştır.” saptamasını yapıyor. Doğrudur. VI. Program’da dünya kapitalist ekonomisi, 1. “gelişkin üretici güçler ve burjuva-demokratik siyasal rejimli çok gelişmiş kapitalist ülkeler, 2. sosyalizmin inşaası için minimum maddî önkoşullara sahip orta derece gelişmiş kapitalist ülkeler, 3. nüve halinde sanayiye sahip ancak feodal-asyatik kalıntılar da barındıran sömürge ve yarı-sömürge bağımlı (geri kapitalist-sb) ülkeler, 4. ücretli işçinin hemen hemen hiç bulunmadığı, nüfusun çoğunun kabile koşullarında yaşadığı daha da geri ülkeler şeklinde belirtilerek tasnif edilmiştir. Program bu maddî şartlara bağlı olarak, proletaryanın iktidarı ele geçiriş yollarının çeşitliliği ve temposunun değişik olmasından hareketle işbu tek tek kapitalizm tipli ülkelerde devrim ve sosyalizmin inşaasının da değişik biçimlerde olacağına hükmediyor. Birinciye doğrudan, ikinciye kimi demokratik görevlere bağlı sovyetik-sosyalist devrimler, üçüncüye anti-emperyalist, anti-feodal demokratik “ulusal” damgalı sovyetik devrim tipi ile dördüncüye “proleter diktatörlüğü”, yani Rusya sovyet-sosyalizmi, yardım ve aracılığıyla “kapitalist aşamayı atlayarak sosyalizme geçiş” tipinde devrim öneriyor. Aslında, teoriden sapan ilk “ulusal yorum”u Marx-Engels’in “Komünist Parti Manifestosu”nun Rusça çevirisine yazdıkları önsözde de görebiliriz. Rusya’da toprağın yarısını kaplayan ilkel ortaklaşacı mülkiyet olan Rus köy komününden (obsçina) doğrudan komünist mülkiyetin S.P. F/5 65

üst biçimine geçişi “Batı’da proleter devrim”ce tamamlanmak şartıyla 9 olası görüyorlar. Üstelik bu görüşleri, yukarıda belirttiğimiz Komüntern 10 VI. Kongre Programı’ndaki 4. devrim tipine kaynak oluşturabilir. Keza, “Lenincilik”de, çeşitli siyaset pratiklerini-stratejiyi teori katına çıkartarak Marksizm’e “ulusal katkılar” yapmıştır. Çarlık Rusyası muadili “zincirin zayıf halkaları”, yani az ve orta gelişmiş kapitalist ülke tipleri için geçerli devrimci siyaset pratikleri, örnek olsun en başta saf proleter devrim iktidarı yerine işçi-yoksul köylü bağlaşıklığı ile iktidar alınması böyle bir katkıdır. Sovyet iktidarı almak ve korumak uğruna proleter sosyalist mülkiyet yanına eklenen bireysel köylü mülkiyeti, aynı zamanda kitlelerdeki kolektif bilince, ideolojik olarak bireycilik “aşısı”dır ki, Rusya Marksizm’i olabilir, ancak ortodoks teoride yeri olmadığı kesindir. 1918-1923 Avrupa’da kıta ölçeğinde beklenen proleter devrim denemeleriyle doludur. Finlandiya, Macaristan, Almanya Bavyera ve Münih’te Sovyet-konseyler kalkışma ve iktidara ramak devrimler. Herşeye rağmen bunlar da yenilince, Leninci Rusya KP önderliği, Yeni Ekonomik Politika (NEP) ile kamusal devlet mülkiyeti yanında sınaî, tarım ve ticarette küçük ve orta girişimciye alan/Pazar açmaktadır. Sosyalizm’de özgül ulusal ricat! “Nepman sosyalizmi”nin dünya komünist hareketindeki etkisi büyük olmuştur. Ve günümüzde de sürmektedir. Ülkedeki devrimle dünya arenasında yalnız kalan Rusya Sovyet iktidarı, ilk olarak 1925-Aralık’ında toplanan Rusya KP 14. Konferansı’nda, Dünya (Batı sanayi ülkeler işçilerinin) devrimine lâfzen hâlâ bağlı kalsa da, pratikte ağırlık artık bütün ülkede ulusal düzlemde bir sosyalizm kuruculuğunun işaretini vermiştir. Nepman ve Kulakların (NEP ürünü burjuvazi) 1929’da kentlerdeki işçi ve halkı gıdasız bırakan sabotajları ve sosyalist devleti de atlayarak uluslararası burjuvazi ile dünya pazarında direkt bağ kurmak şeklinde darbesi sonucu “panik karşı-atak”la Stalin önderliği hızla Nepmancı mülkiyet birikimini ve pazarı tepeden kolektivizasyonla ezip geçmiştir! İşte, 1928 Komüntern VI. Kongresi Programı bu koşullar içinde hayata doğuyordu. Ayrıca işbu programın, 1928 sonu-1929’da Komüntern’in “aşırı solcu” sınıfa karşı sınıf çizgisi izlemeye başladığı sıralarda kabul edildiği de dikkate alınırsa, herbir ülke(ler) komünistlerini köktenci (radikal) sınıf kavgasına kışkırtan bir dayanak olduğu da ifade edilebilir.

Haluk Yurtsever’in Komüntern Programı’nı Eleştirisi Üzerine Bugün “Yurtsever Cephe TKP”si, yöneticilerinden olan Haluk Yurtsever “yoldaş”, “Enternasyonalist Devrim Dergisi” editörü iken, 1990’lı yılların başında, Sorun Yayınları arasında çıkan “Marksist Bakış Açı66


sından-Program Yöntemi” adlı kitapta da çıkan bir yazısında 1928 11 Komüntern Programı’nı eleştirmektedir. Haluk Yurtsever, programın kapitalizmin emperyalizm çağında daha da artan eşitsiz gelişimi sonucu farklı kapitalizm tiplerini doğurduğu, proletaryanın iktidarı ele geçiriş biçim ve temposunun değişik olduğu, sonucunda tek tek ülkelerde değişik sosyalizm inşa biçimlerine yol açacağı gibi saptamalarına itiraz etmiyor. Ama; “Komünist Enternayonal programı öyle bir sınıflandırma getiriyor ki, üye partilere cetvele bakıp hangi kategoriye gireceklerine karar vermekten başka yapacak iş kalmıyor! Program düşünmeyi donduruyor.” diyor. Yani Haluk Yurtsever de tek tek ülkeler KP’lerinin özgün-ulusal devrim ve sosyalizm tiplerini onaylamalarına değil, bunları özgüryaratıcılıkla değil de şematik-kopyacı bir tarzda yaşam-siyaset pratiğine dökmelerine neden olacağı kaygısından asıl eleştirisini yapıyor. Bu kaygısında doğrular gibi yanlışlar da var. Bir kere program okununca görülüyor ki dünyadaki “72 millet” ülkesi yeke yek sayılıp hangisinin hangi kapitalizm tipine girdiği belirlenmiş değildir. Bundan sonraki yazıda Komüntern denkleminde yerini irdeleyeceğiz. Yeri gelmişken belirtiyorum, Türkiye özgülünde TKP/ Komünistler ülkelerini “orta derecede gelişmiş kapitalizm tipi” içinde değerlendirilebilir ve proletaryaya, emekçi-köylülüğe dayalı bir şuralar sosyalist düzeni programlaştırabilirlerdi. İlke olarak bir engel yok. Ama yapmamışlar. 10 Eylül 1920’de Bakü’de toplanan BirlikTKF’si programı, Türkiye’yi o zaman “yarı-sömürge” olarak saptamış. Üstelik anılan kongrede genel sekreter Ethem Nejat yoldaşın özellikle İstanbul-metropolünde proleter ve yarı-proleter sınıflar birikiminden, içerde Türk burjuvazisi ve ona dayalı “sermayedarlık (nizamın)” ortaya 12 çıktığını belirten bir konuşma yapmış olmasına rağmen. Peki, TKF’nin Türkiye’deki düzeni böyle geri bir biçimde yansıtmasının Komüntern referansı var mıydı acaba? Evet, var gibi. Temmuz-Ağustos 1920’de, yani TKF’nin 1. Birlik Kongresi’nden birkaç ay önce, Petrograd’da (Leningrad) Komüntern’in 2. Kongresi yapılmış. Burada Lenin “Ulusal Sorun ve Sömürgeler Komisyonu” adına bir konuşma yapıyor ve isim vererek Türkiye’yi İran vb. gibi “yarı13 sömürge” ülkeler arasında sayıyor. Peki, 1920 dönemin komünistleri isterlerse bu şablona, “Lenin yoldaş sen ki ‘kendi’ Narodnik-halkçılarını çürütmek için ‘Rusya’da Kapitalizmin Gelişmesi’ adlı devasa hacimde bir eser yazdın. Rusya’da dur artık ve ‘Türkiye’de Kapitalizmin Gelişmesi’ni yazmayı da bize bırak” diyemez miydiler? Şematizmden yaratıcı düşünceye geçmelerine ilke olarak bir “Leninci Komüntern” engeli görülmüyor. 67

Üstelik de, Komüntern literatürü karıştırıldığında “sol sekterler”, “aşırı solcular”, “dar-sınıfçılar”, “dar-sosyalistler”, “dogmatikler-ortodoks marksistler” gibi kimi kanat-komünistlere atfedilen kavramlardan da görüldüğü üzere, dünya komünist hareketinin örgütü içinde yoğun görüş farklılıkları ve kavga var, örgüt yekpare değil pek. Öyleyse Türkiye’nin ilk komünistleri de, böylesi yaftalara aldırmayarak ülkeleri özgüllüğünde Marksizm’i “özgürleştirebilirlerdi”. Yapa14 madılarsa en başta kendi sorunlarıydı, diyebiliriz. Tabii buna itiraz edilerek denilebilir ki, bugün artık Sovyet Sosyalist Sistemi’nin çökmüş olması, yerel-ülke bazında herbir komünist partinin önlerini açtı, özgürleştirdi. Çünkü, o zamanlar “gözbebekleri” gibi sevdikleri Sovyetler Birliği-Sosyalist ülkeleri “korumaktan” kendi ülkelerinde iktidar olmayı, sosyalizmi kurmayı tali plana atmışlardı. Şimdi 15 böyle bir kendini sorumlu sayma yok. Ancak bugünün “tozpembe” ortamından bakınca doğru gibi görünen bu görüşün önünde o zaman caydırıcı bir engel var. Unutulmamalı, bizzat Komüntern’in aşırı-merkezci yapısı ve otoriter-tasfiyeci işleyişi. Bu işleyiş bağlı KP’lerin içlerine kadar da işlemişti. Dolayısıyla 1920’ler-1930’larda “Marksist yaratıcılık” tasfiyelerden sürgünlere vb. negatif bedelleri göze almak olabilirdi. Sıradan bir örnek, “sosyalizmin tek başına Rusya’da tam anlamıyla inşa edilmesinin mümkün olduğunu savunma” şeklindeki egemen Komüntern çizgisine, döneminde “ulusalsınırlılık teorisi” diye karşı çıkan “Alman sol komünist muhalefeti”, 16 1926’da DKP’den atılmıştı. Diğer benzer örnekler, bir kataloglaştırma sorunudur. Yani toparlayıp ifade edersek, özgün topraklarda Marksizm bereketlenmediyse Komüntern/(ulusal) Komünist Partiler diyalektiği içinde tartışılması gerekiyor sorunsalın asıl olarak. Bunun için de “Komüntern’den Komünform”a ciltlerine dalmalıyız, ayriyeten.

Millî Sınırlarda Başlayan Troçkist Sürekli Devrim Başından beri “Tek ülkedeki”, yani Lenin yeniden-üretimli “Rusya’daki sosyalizm”e karşı durduğu ifade edilen Troçkist “sürekli devrim” teorisinin varlığı biliniyor. İsaac Deutscher’i kaynak olarak kullanıyorum: “Troçki, ihtilâlin ‘sürekliliği’nden iki anlamda söz ediyordu. Ona göre, ihtilâl, olayların ve şartların etkisiyle, derebeyliğe karşı (anti-feodal) dönemden; yani burjuva karakteri taşıyan dönemden, kapitalizme karşı (anti-kapitalist) döneme, yani sosyalist karakter taşıyan döneme geçecekti. Bu, ihtilâlin ‘sürekliliği’nin birinci anlamıydı... Ama Rusya, tek başına, bu yolda uzun zaman yürüyemeyecekti. İhtilâl, Rusya’nın millî sınırlarında durup kalmayacaktı. Millî sınırlardan aşarak enternasyonal 68


(milletlerarası) dönemine ulaşacaktı... “sürekliliğin” taşıdığı ikinci anlam işte buydu. Batı Avrupa’da Rusya’nın etkisiyle ihtilâller baş göste17 recekti. Bu teoride, belirli dönemler için bile olsa, Rusya “millî sınırları”nda devrim realitesinin kabulünden/itirafından öte bir şey göremiyorum. Teorinin tarihsel açmazı, “milletlerarası”nın nefesinin tükenmiş olabileceği koca bir çağ döneminde, boşluğa düşerek yanlışlanmasıdır.

Stalinci “Ulusal Sosyalizm” ve Bir Yerli Troçki Savunusu Mahmut Güneş’in “Unutulan Dünya Devrimi Ve Sonuçları”nda bu 18 bağlamda getirdiği Stalin eleştirilerini karşılayabiliriz. M. Güneş anılan yazısında “Tek Ülkede Sosyalizm” gibi Marksizmin tahrifatına yol açan teorinin bir zorlamanın ürünü olarak ortaya çıktığını söylüyor. Lenin Tek Ülkede Sosyalizm’i düşündü mü? Spekülasyonlar bir yana bir kere Sovyet (Ekim) Devrim süreci 1917 işçi-yoksul köylü bağlaşıklığı, 1923 sosyalist rejimin kontrolü altında-bir dönem sonra eritileceği tasarlanan-Nepman burjuvaziye alan açma ve 1929 Kulak darbesi üzerine Büyük Millî Sanayileşme-Tepeden kolektivizasyonla “reel sosyalizm”in başlangıç yapması şeklinde üç tarihi dönemle tanımlanan bir sosyalist devrim süreci olarak okunmalıdır. Troçki eğilimli Stalin eleştirmenleri, salt 1929 atılımının ürünü olan “Tek ülkedeki sosyalizm”i dünya çapındaki sınıf mücadelesinden ve dünya pazarının egemenliğini kırmaktan kopardığı için Sovyet ulusunun çıkarını öne alan bir millîyetçilik olduğunu söylüyor ve ulusal sosyalizm tanımını yapıyorlar. M. Güneş de böyle eksikli “doğru”yu okuyor. İkincisi yazar, “Ne Troçki ne de diğer Bolşevik gelenekler sosyalizmin ekonomik örgütlenmesine başlayalım demedi... Söylenen şudur. Biz kendimiz sosyalizmin ekonomik örgütlenmesine girişebiliriz, girişmeliyiz.” Sonra, ileri ülkelerdeki devrimler olmazsa sosyalizmi özgücümüzle kuramayız yollu itirazı dillendiriyor. Ekonominin örgütlenmesine başlamak, sosyalizmi kurmaya başlamanın da itirafıdır. Yine de “kurtarıcı Mehdi” bekler gibi Batı proletaryası devrimi beklendi. Gelmeyince, özgüçle ve kahramanca “reel millî sosyalizm” kuruldu. Bu durumda, reel pratikler “güneşi fethedeceğiz” teorisine de dönüşecekti kaçınılmaz olarak. “İmtiyazsız, sınıfsız, kaynaşmış” millî emekdar kütleleri “sürekli ateşlemek” için, en azından. “Teorinin özgün-devrimci pratikle yeniden-üretiminin önünde bugün bile engel yok” diyoruz. Ancak, önemle değinmeliyim. Mahmut Güneş’in Avrupa komünistleri ve Sovyet pratiği denklemi bağlamında şu sözleri önemli bir “yaraya” parmak bastığından düşündürücüdür: 69

“(Rusya gibi nispi geri bir toplumda-sb) bu türlü bir sosyalizm ancak düş kırıklığı yaratabilirdi. Batı Avrupa işçi sınıfı bu düş kırıklığını ne yazık ki yaşadı. İleri kapitalist ülkelerin komünistleri ‘tek ülkede kurulmuş sosyalizmin’ ekonomik-demokratik yönden geri özelliklerini anlatmak için çok uğraştılar, ama çekici olamadılar.” Evet, işbu yazımızda da irdelediğimiz ve eleştirdiğimiz gibi, özgür düşün ve teorik yeniden üreticilik yerine Komüntern-Sovyet politikalarına tam adaptasyonlu herbir ülkeler komünistlerinin dramı! Sovyet sosyalizmi Çarlık Rusya’sına göre her alanda fersah fersah ileri. Fakat gelişmiş Batı’ya göre kimi alanlarda-hâlâ geri olabilir. Batı komünistleri, Tek Ülke Rusya düzenini somut bir sosyalizm deneyi yerine, model olarak idealleştirip kendi ülkelerinin işçilerine böyle anlatırlarsa tabii inandırıcı olamazlar. M. Güneş’in bu tespiti bile, Avrupa işçi sınıfının da kendi toprağının dinamiği üzerinde ulusal harçlı bir sosyalist devrimi gözeterek Sovyetler Birliği’ne ancak bu yoldan yardımcı olacağını da kanıtlıyor.

Tek Ülkede Devrim Teori Katında Kimi Marksist-sosyalist yorumlarda, Stalin’in tek ülkede sosyalizmi kurma deneyimi, Dünya-Avrupa proleter devrim dalgasının artık kesinkes geri çekildiği koşullarda, bir zorunlu seçenek ve cüretli pratik olarak onaylanıyor. Ama deniyor, keşke “teori katına” çıkartılmasaydı. (Sanki, Rusya proleter devrimindeki Leninci “köylü bağlaşıklığı” ve NEP teoriye içerilmemiş.) Yalçın Atabay’ın da, bugün Yurtsever Cephe-TKP’si önde gelenlerinden Haluk Yurtsever’in yönetimindeki Devrim-Sosyalist Dergi’sinin 2. sayısına (1991-Ekim) “Enternasyonal-Olmazsa Olmaz) başlıklı bir ya19 zıyla bu meyanda düşünce ürettiğini görüyoruz. Y. Atabay, Tek Ülkede Sosyalizm’in 1920 yıllarından başlayarak günümüze kadar gelen tartışmalı bir sorun olduğunun altını çiziyor. Devamında beklenen Alman devrimi de gelmeyince devrimci dalganın geri çekildiği koşullarda Troçkist “ulusal çapta başlayan devrimin uluslararası arenada geliştirme”nin pratik değerinin kalmadığından sorunun (çözümün-sb) tam tersine ulusal çerçevede başlayan Ekim Devrimi’nin kazanımlarını korumak olduğunu vurguluyor. Bu ifadeleriyle Stalin’i tarihsel-doğru okumuş oluyor. Peki, Y. Atabay’ın eleştirisi nedir? Tek ülkede sosyalizmin politikasını dünya devriminin karşısına koyup, teorileştirmeyi eleştiriyor. Benzer şekilde Haluk Yurtsever de konuşuyor ve II. Dünya Savaşı’ndan sonra hiçbir “Sovyetçi parti”nin devrimlere önderlik yapamadığını ifadeyle “kanıt” sunuyor. 70


Birinciye “teorik yeniden üretim”e referansla cevap verdik. Ama SSCB-Kızıl Ordu’nun belirleyici-caydırıcı gücüne dayalı olsa bile, II. Dünya Savaşı ertesindeki Kıtasal ölçek Doğu Avrupa’daki “demokratikhalkçı” sosyalist devrimlerin öncülerinin yerli “D. Avrupa KP’leri” olduğunu ve asıl mimari tasarlayıcısının da SBKP Stalin önderliği olduğu bilinince bu durum “millî sınırlar içindeki devrim”i savunan komünistlerin “sürekli devrim”i karşılarına almadıklarının birer kanıtı olmuyor mu?

II. Savaş’ta Nazi Dehşeti Ve “Büyük Rusya” Millî Şahlanışı Komüntern, 1943 yılında kapatıldı. Kruşçev-Brejnev dönemlerini de görmüş olan, SBKP’nin “ideolog”u M.A. Suslov, kapatılış gerekçesini “Komünist partilerin daha da güçlenmeleri ve sayılarının artmalarının yanısıra onların son derece farklı koşullarda çalışmaları nedeniyle, komünist hareketin tek merkezden yönetilmelerinin giderek zor ve gerçek duruma (daha) az uyarlı hale geldi” diyerek açıklıyor.

için, henüz taze olan sosyalist ideolojinin yetersiz kaldığı açık konjonktürde binlerce yılın millî duygu ve motiflerini devreye sokarak halk kütlelerini böylece mobilize etmek! Bu noktada, işçi iktidarı ve sosyalist düzen kurtarılıyor ama, özellikle tersinden bir ultra-milliyetçilik’in de sosyalist ideolojiye zerkedildiği ve onu yaraladığı açık. (Burada, sanki Arjantinli Marksist Ernest Laclau’nun popülerdemokratik öge olduğu iddiasıyla ‘milliyetçi ideoloji’yi sosyalizme eklemleyen teorisinin pratik öncelliği var.) “Saf işçi devrimi ve düzeni” gerçekleşeceği ve dünyasal-evrensel egemenliğini sosyalizmin kuracağı tarihsel döneme kadar sosyalist teori, ideoloji ve siyasetin enternasyonalcilik/ulusalcılık denkleminde artılıeksili gelgitlerde kaçınılmaz bir nesnellik görülüyor. Parantezi burada kapatarak, “Suslov dönemi”ne geri dönebiliriz.

M. A. Suslov yoldaşın, Komüntern’in faaliyetlerinin kimi hataları da içerdiğini belirttikten sonra şunları da eklemesi oldukça manidardır:

“Suslov Dönemleri”nde Sovyetlerin Dünya Devrim Süreci Reçetesi

“Çeşitli (komünist-sb) partilerin faaliyet yürüttüğü ülkelerdeki ulusal ayrılıkları, Komüntern daima yeterli ölçüde göz önünde bulundurmadı ve bu yüzden de, zaman zaman koşullara tam anlamıyla uygun düş20 meyen tavsiyelerde bulundu.”

Karl Marx’ın doğumunun 150. yılı münasebetiyle yaptığı 1969 Moskova konuşmasında Mihail Suslov yoldaş, Komüntern’nin kapatıldığı-yerine ikâme edilen “danışma işlevli”, Komünform’un da bittiği ve dünya komünist partileri arasındaki ilişkilerin yine de Rusya KP yönlendiriciliğinde geliştiği dönemde, “anti-emperyalist, barış-demokrasitoplumsal ilerleme-ulusal kurtuluş mücadelesi döneminde”, “ortacı ve durağan” uluslararası devrim süreç’li sovyetik çizgiyi şöyle şemalandırıyor; “Emperyalizm ve başta Birleşik Amerika emperyalizmi, dünya gericiliğinin ana gücüdür... günümüz devrim hareketi, içinde şu üç ana dalganın birbirine karıştığı güçlü, evrensel bir devrim süreci biçimini almıştır: Sosyalizm ve sınıfsız toplum kuruculuğu için savaşan dünya sosyalist sistemi halklarının devrimci faaliyeti, Kapitalist ülkelerde işçi sınıfı hareketi, Asya, Afrika, Latin Amerika halklarının ulusal kurtuluş mücadelele22 ri.” Asıl bu cetvel, düşünmeyi dondurur ve sosyal devrimleri buharlaştırır. Çünkü, bir kere burada, ABD, Avrupa vb.leri içerdiği belli-kapitalist ülkeler kategorisi var ve bunlar işçi sınıfının anti-tekel/anti-kapitalist devrimi ile değil, ne olduğu belirsiz bir “sınıf hareketi” ile yetinecekler. Sonra, sömürgecilik sistemi çökmüş, kapitalist ilişkiler emperyalizmin sömürü mekanizmasını içselleştirmesiyle dünyanın her yanına girmiş. Yani Asya, Afrika, Latin Amerika gibi kıtalarda değil 1969’da, Komüntern II. Kongresi’nde konuşan Hindistanlı Roy’un daha 1922’de

Açıkça, bizim bu yazımız boyunca altını çizdiğimiz üzere Komünist Partilerin ulusal özgün duruşlarına set vurduğundan işlevsiz kalan “dünya örgütü”nün kapatıldığı itiraf ediliyor. Komüntern’in dağıtılması kararı ile Kıtasal Sovyet Rusya’sındaki dönemsel millî hava arasında da bir bağlantı olmalıdır. Çünkü, 1942’den başlayarak Nazi Almanya’sı sürülerinin Rusya’ya saldırı, istila ve işgalleri yanında Rus/Slav halkını da “aşağı ırk” diye taciz ve aşağılamaları sonucu Bolşevik-Stalinci önderlik, kütleleri Nazi faşizminin dehşetine karşı seferber etmek için millî coşkuyu kışkırtmış ve Rus millîyetçilik anlayışını gündeme getirmişti. Silahlı kuvvetlerde, yönetimde ve toplumsal yaşamda da örnek olsun, Ekim Devrimi’nin tarihin müzesine reva gördüğü Çarlık dönemi apoletleri Mareşal Stalin! kişiliğinin gösterdiği gibi geri dönmüş, Hitlercilerin millîyetçi değil de emperyalist oldukları ısrarla propaganda edilerek, Leninci izleyicilerin ideolojik aşağıladıkları bu kavram (milliyetçilik) pozitif anlam yüklenerek onore edilmişti ve sosyalist-enternasyonal ideolojiye içertilmişti. Öyle uç noktalara taşınmış, Fransız proleter Komüncülerinin “Enternasyonal Marşı” da gitmiş, “Hür cumhuriyetlerinin birliğini kurdu, Büyük Rusya”! diye başla21 yan bir millî marş kabul edilmişti. İşte burada, daha önce bir yazımızda tartıştığımız bir açmazını görüyoruz “Tek ülke devrimcileri”nin. Sovyet iktidar ve düzenini kurtarmak 71

72


bile saptadığı gibi gelişmiş, azgelişmiş kapitalist ülkeler (ve ek ataerkilfeodal ülkeler) olmak üzere tür tür kapitalizm ve karşıt kutbu proletarya 23 sınıfsal sahneye çıkmış. Yani Türkiye’de, İran, Hindistan, Suriye, Mısır’da, Venezüela, Arjantin, Brezilya’da da. Ne garabet, Sovyet yoldaşlar yarım yüzyıl sonra bile bu tür kapitalist ülkeleri “sömürge, yarısömürge” kategorisinde dondurarak geri aşamalı bir devrim stratejisini, kapitalist olmayan yol stratejisini dayatabiliyorlar, bu ülkeler komünist hareketine. Suslov yoldaş devam ediyor: “Bağımsız hale gelmiş ülkelerin, kapitalizmi atlayarak sosyalizme geçmeleri için nesnel ön-koşullar da vardı. Ulusal bağımsızlıklarını sağlamlaştırma ve sosyal gelişim yolu boyunca ilerleyen ülkeler, dünya sosyalist sisteminin politik, manevî ve ekonomik desteği (ile) kapitalist olmayan gelişme yoluna geç(ebilirler).” Doğru değil. Bir kere, Türkiye Kurtuluş Savaşı örneğinde bile görebiliriz ki, ulusal bağımsızlık sonrası “sosyal gelişim yolu”, kapitalist bir tür gelişim yoludur. Böyle deseydi, alternatif olarak proleter sosyal devrimi çağrıştırarak Türkiye komünistlerini de ileri hedefe kışkırtmış olurdu. Bu bir yana, “sosyal gelişim yoluna girmiş” ülkelere Sovyetler Birliği yardımıyla “kapitalizmi atlatarak” sosyalizme geçiş! stratejisi öneriliyor ki hem ütopik hem de geri içeriklidir. Sovyet yoldaşlar belki de, Marx’ın Rus köy komünü olan Obsçina’yı Batı proleterlerinin devrimi yardımıyla, Rusya’da kapitalist gelişmenin atlanarak “özgün kır sosyalizmi” stratejisinden kaynak aldıklarını söyleyebilirler. Ama, “Karl Marx çağı”nda Avrupa dışında bir kapitalist dünya saptanmıyordu. “Suslov yoldaşlar çağı”nda ise kapitalizmin Asya, Afrika ve Latin Amerika’yı da kapsayan ve sosyalist seçeneği olgunlaştıran dünyasallığı düşünüldüğünde bu tür stratejik öneriler trajikomik kaçabiliyor. Şüphesiz ki, emperyalizmin hoyratça saldırı ve istismarının şekillendirdiği yeni-kapitalist sömürge rejimler yerine sosyalist sistem “himayeli” ulusal-devletçi bir “kapitalist olmayan gelişme” halklar için yeğ tutulabilir. Bu doğru olmakla birlikte, açık olan kapı kapalı varsayılıyor ve nispi geri olan bir ulusal-toplumsal ilerleme perspektifi donma noktası baz alınarak, ileri bir sosyalizme gidecek sınıfsal-toplumsal devrim projesi kaybettiriliyor. Bu olumsuz durumun pratikte yansımalarını “bizden biri” olarak Sovyetler Birliği Komünist Partisi Üniversitelerine “eğitim” için giden R. Yörükoğlu yoldaş’tan da öğreniyoruz, en son örneklerle. Anlatıldığına göre, Sovyetler Birliği Parti yöneticileri “sosyalizme açılan Portekiz devrimi”ni durdurmak için, PKP lideri Alvaro Cunhal üzerinde baskı kurmuşlar, İtalyan KP’nin iktidara gelmesini emperya73

lizm/sosyalizm dünya dengesini bozar endişesiyle engellemeye çalış24 mışlardır. (İsmail Bilen’den öğrendiklerine göre SBKP’de “oportünistler” güçlü imiş.) “Suslov yoldaş çağı”nı burada kapatırken belirtirsek, proletaryanın “enternasyonalci” ideolojisinin, bir de ta II. Kongresi’nden beri Komüntern dünya stratejisinin bir bileşini olarak “sömürge/yarısömürge” ya da “yeni-sömürge”ler devrimlerinin “ulusallığı”nı da içerdiğini görmüş oluyoruz, haliyle.

Sosyalist Dünya’da Folklorik Ulusallık! Uluslararasıcılık-ulusalcılık denkleminin örgüt pratiği somutlanmasının bir alanı olarak Komüntern ile Türkiye Komünist Fırkası ilişkilerini tartışmayı bundan sonraki yazıya bırakıyorum. Aynı zamanda, Osmanlı-Türkiye’sinde “Türk milletimizin emekdarları”nı İtilafçı-İttihatçı-“Hain Sos.”lardan ayırmayı olduğu gibi “Kürt milletimizin emekdarları”nı Bedirhani’lerden ve “Ermeni milletimizin emekdarları”nı da Taşnaksiyun’dan ayırmayı şiar edinen ve “hür milletlerin hür ittihadı (Birliği)” bağlamında amele ve rençber şuralar cumhuriyetini program yapan TKF-önderliğin ulusal-sosyal devrimci hattının “Sovyet Oktobr”u Kıble/Kâbe yapmasının getirdiği artı-eksileri tartışmayı da. Burada çalışmaya son verirken, 15-16 Haziran’lardan II. Tüm Türkiye Komünistler Kongresi tasarısı bileşenlerinden Sırrı Öztürk yoldaşın benim değerlendirmelerimle de çakışabilecek iki ayrı saptamasını aktarıyorum. Önce şu saptamasını: “Ulusal komünizm olmaz. Her ülkenin KP’si Dünya Komünist Partisi’nin bir seksiyonudur.” Sonra da, Türkiye Komünist Partisi’nin tarihi kahırlı önderlerinden Dr. Hikmet Kıvılcımlı’yı onore ederken, şunları belirtiyor: “Kendisi... Anadolu coğrafyasının tarihini, geleneklerini, dilini, dinini incelemek gereğini duymuştur... Ulusal ölçekte yerli olanı, bize özgü olanı irdeleyen her çalışma kimi eksiklikleri olsa da, daha ileri adımlar atılması açısından, Mark25 sizm’e bölgemizden katkı getirmek açısından, çok değerlidir.” Evet, ben de bu yazımda Türkiye topraklarından Marksizme bu yönüyle ulusal renk çalmayı önerdim. Başka bir şey değil. Komüntern modelli yeni bir Dünya KP sorunsalına gelince. “72 renkli gökkuşaklı” tarihsel hülasa, “Kızıl”ın yanında her daim baki olacak gibi, ona bir zenginlik katacak. Bunun ötesinde kapitalizmin malum yasası dünyayı da, sınıfları da ve sınıf mücadelelerini de “eşitsiz” kompartımanlara ayırdığından “farklı gelişmeler” içinde “eş-benzer gelişmeler”in bölgesel-kıtasal enternasyonalleri daha yakın bir seçenek gibi du74


ruyor. Yani, “Doğu Enternasyonali”, “Latin Amerika Enternasyonali”, “Akdeniz Ülkeleri Enternasyonali”, “ABD-Avrupa Enternasyonali”nin Komünist ve İşçi Partileri. İleride, dünya devrim sürecinin ve sosyalizmin geri dönüşsüz egemenliğinin yerküremizde kurulduğu tarihsel dönemeçte, nispi eşit bir dünyadaki farklı bir düzlemde hem merkezi, hem demokratik, hem yekpare, hem rengârenk saçılmış bir Dünya Enternasyonali hep ülküsel-ütopyamız olsun. Bu eşitlik-özgürlük-kardeşlik dünya ütopyasına, ancak toprağımızdan (sınıf-devrimci) kalkışla katkı yapabiliriz, görünür vadede. 05-12 Şubat 2007 Manisa

Kaynakça: 1 Der. Herman Weber, III. Enternasyonal-Belgeler 1919-1943, Belge Yay., İst., 1979, s.23 vd.; Sosyalizm ve Toplumsal Mücadeleler Ansiklopedisi, C. I, İletişim Yay. Ek. 2 Lenin Döneminde Komünist Enternasyonal, Belgeler, C. I, Maya Kitap, İst., 1997, s. 18-19 3 M. A. Suslov, age, Konuk Yay., İst., 1976, s.146 4 Le Duan, Vietnam Devrimi, Bilim ve Sosyalizm Yay., Ank., 1978, s.14 5 G. Dimitrov, Faşizme Karşı Birleşik Cephe, Ekim Yay., 1989, s.203-204 6 Aktaran ve karşıt görüş belirten Metin Çulhaoğlu, Gorbaçov Atılımları ve Enternasyonalizm, Gelenek/10 (Eylül-87), s.90 7 Komünist Enternasyonal Programı, Aydınlık Yay., İst., 1977, s.7-8; III. Enternasyonal, Der. H. Weber, Belge Yay., İst., 1979, s.125-195 8 Komünistler Hangi Geleneğe Sahip Çıkmalı?, Maya Kitap, İst., s.203-204; Haluk Yurtsever, Markist Bakış Açısından Program Yöntemi, Sorun Yay., İst. 1995, s.48-53 9 K. Marx-F. Engels, Komünist Parti Manifestosu, Aydınlık Yay., İst., 1979, s.17-18 10 Hatta, 1950-1970’ler Kruşçev-Brejnev dönemlerindeki emperyalizme karşı kurtulmuş azgelişmiş ülkelerin Sosyalist Sovyetler Birliği desteği ve “ilerici devlet kapitalizmi” eliyle “Kapitalist Olmayan Gelişme Yolu”na girerek sosyalizme geçiş “teorisi”de kaynağını Marx-Engels’in işbu Ruşça önsözüne dayandırabilir. 11 Haluk Yurtsever, age, Sorun Yay., İst., 1995, s.48-51 75

12 Komüntern Üyesi TKP-Üstü Örtülen Geleneğimiz, Maya Kitap, İst., 2003, s.35-88; Aynı kongrede konuşan Mustafa Suphi yoldaş ise Türkiye sanayi itibariyle zengin olmadığından bir proletarya memleketi sayılmaz diyerek, “Millî şekilde” başlayan devrimin ancak proletarya hareketini içine aldıkça süreç içinde giderek ekonomik (sınıfi-sosyal devrim-sb) içeriğe bürüneceğini belirtiyor. (bkz., s.65) 13 Lenin Döneminde Komünist Enternasyonal-Belgeler, C. I, Maya Kitap, İst., 1997, s.205 14 Kaldı ki, 1920’lerde “Türkiye’de İşçi Hareketi” ve “İşçi Sınıfının Durumu”nu okuyan Sovyet Komüntern’deki Marksist P. Kitaygorodski, Türkiye’de 1880’lerde duyulmaya başlayan “Sanayi Devrimi”nden, 1908 Jön Türk devriminden sonra Millî burjuvazi oluşturmak için başlayan Millî Sanayi, anonim şirketler ve bankalar kurulduğundan, “yabancı, karma ve saf millî sanayi”de sadece şehirlerde 200 bin ücretli proletaryadan ve Kemalist iktidar altında işçi sınıf mücadelelerinden tasviri bahisle Türk komünistlerinin elini “yerli kapitalizm” çözümlemesi yapmaları doğrultusunda güçlendiriyor. Bkz. P. Kitaygorosdski, ag. makaleler, “Türkiye Komünist ve İşçi Hareketi”, Aydınlık Yay., İst. 1979, içinde sayfalar. 15 Tabii, çarpık “enternasyonalist” yorum. Çünkü, ancak kendi ülkesinde proleter-iktidarıyla dünya devrimine can verilirken hem de tam bu yolla Sovyetler Birliği, bir halkası daha kopan dünya burjuva zincir etkisinden kurtarılabilir. Ancak çarpıklık olsa da, “iyi niyetli sovyet sevgisi” var, kesin. 16 H. Weber, III. Enternasyonal-Belgeler, Belge Yay., İst., 1979, s.113-116 17 I. Deutscher, Stalin, C. I, Ağaoğlu Yay. İst., 1969, s.409-410 18 Mahmut Güneş, agm., Devrim/5, Ocak-Şubat 1992, s.57-61 19 H. Yurtsever, Süreklilik ve Kopuş I, Devrim Sosyalist Dergi, I. Eylül/91, s.18-23 20 M. A. Suslov, age, s.148 21 I. Deutscher, Stalin II, Ağaoğlu Yay., İst., s.276 22 M. A. Suslov, age, s.36-37 23 Roy, “Doğu Meselesi Üzerine Tartışma”, Komüntern Belgelerinde Türkiye Kurtuluş Savaşı, (içinde makale), s. 126-vd., Kaynak Yay., İst., 1985. 24 Irmak Gibi-Mektuplar 1974-1978, Nihat Akseymen (R. Yörükoğlu), Tüstav Yay. İst. 2003, s.34 25 Sırrı Öztürk, 12 Mart 1971’den Portreler II, s.25-26, Sorun Yay., İst., 1994. Bugün “şarlatanlık” gibi taciz deyimler kullanarak, kendilerini ulusallıktan “azade etmeye” itina eden SİP/TKP’si önder-ideolog kimi “yoldaşlar” bir zamanlar sosyalist mücadelemizi zenginleştirmek için kadrolarına “ulusal derinleşme” çağrıları yapıyorlar ve tek başına içeriksiz-cansız olan genel/uluslararasıcılığın reel varlığını (yani içerikli-canlı varlığını-sb) ancak özgün/ulusallıkla kazanabileceğini propaganda ediyorlardı. Bkz. Aydın Giritli/alias Genel başkan Aydemir Güler/Gelenek 30, Temmuz-90 ve Metin Çulhaoğlu yoldaş/Gelenek 10, Eylül 87’de ilgili makaleleri. Hey gidi “ulusal” günler!

76


Osman Tiftikçi -AçıklamaSuha Bulut’un ‘Ethem Değerlendirmesi’ Üzerine Bir Kaç Not SORUN Polemik’in Ocak 2007 24. sayısında, Suha Bulut’un “Çerkes Ethem” üzerine bir yazısı yayınlandı. S. Bulut yazısında, Kuvva-i Seyyare Komutanı Ethem’in 1947 yılında yazdığı ve yeni yayınlanan bir kitabının değerlendirmesini yapıyor, Ethem’le ilgili yargıları tekrar gözden geçirmiş. Suha Bulut yazısının son dip notunda benim “Osmanlı’dan Günümüze Ordunun Evrimi” çalışmama da atıfta bulunarak, Ethem’i “vatan haini” ilân edenler listesine beni de dahil etmiş. Ethem değerlendirmesinde resmî tarih yazıcılarıyla aynı yere konulmaktan rahatsız olduğum için bu kısa notu yazmayı gerekli gördüm. M. Kemal Ethem’i düzenli ordunun kurulmasına karşı çıktığı, yani Batı Cephesinde de resmî ordunun kurumlaşmasını zora soktuğu, M. Kemal’e kafa tuttuğu, resmî ordu güçleriyle çatışmaya girdiği, “başıbozuk” birliklerini dağıtmak istemediği için hain ilân etmiştir. Ethem Yunan güçlerine sığınmadan önce M. Kemal ve çevresi tarafından hain ilân edilmiştir. Ben bu süreci “Osmanlıdan Günümüze Burjuvazinin Evrimi” başlıklı çalışmamda anlatmaya çalıştım (s. 441‘den s. 467‘e kadar olan bölüm.) M. Kemal’in ve daha sonraları resmî tarihin “hain” ilân ettikleri noktada Ethem hain değildir. Ne elindeki milis güçlerini dağıtmayı reddetmenin, ne Ankara’ya karşı çıkmanın hatta ne de Ankara’nın resmî güçlerine karşı haklı gerekçelerle savaşmanın vatana ihanetle bir ilgisi olamaz. Türkiye solu tarih karşısında Ankara Hükümeti’ne karşı böyle bir ihaneti(!) gerçekleştiremediği için, yani bu hükümetten bağımsız, işçi ve köylü kitlelere dayanan emperyalist işgalin yanısıra yerli egemen sınıflara ve Osmanlının kalıntısı asker ve bürokratlara da yönelmiş bir milis gücünü örgütleyemediği için boynu bükük durumdadır! Ben önce kardeşi Reşit’in sonra da Ethem’in Yunan güçlerine sığındıktan sonraki davranışlarını hainlik olarak niteliyorum. Düne kadar savaştığı düşmanın saflarına geçmenin, Yunan Genelkurmayı’nın bir dediğini iki etmemenin, bildiriler yayınlayıp, düne kadar savaştığı işgalci orduyu övmenin, Türkiyeli asker ve subaylardan Yunan ordusuna karşı savaşmamalarını istemenin bence adı budur. Üstelik bunlar birer iddia değil. Ethem anılarında bunları bizzat anlatıyor. Ben Ethem’in Kuvay-i Seyyare dönemindeki davranışlarını, sürgün yıllarında yaptıklarını vs. değil sadece bu davranışını hainlik olarak nitelendirdim. Haklı olduğumu sanıyorum. 77

Ethem ne ararsak bulabileceğimiz bir kişiliktir. Yurtseverlik, gözüpeklik, kahramanlık yanısıra, keyfilik, kendi siyasî dava arkadaşının (İzmir Valisi İttihatçı Rahmi) çocuğunu fidye için kaçırma, yalancılık (Ethem Anılarında insanın gözünün içine baka baka yalan söyler.), savaştığı düşmanın safına geçmek, yani ihanet de vardır Ethem’de. İlkeli ve dürüst biri değildir Ethem. Suha Bulut’un yazısıyla ilgili olarak bir iki noktaya daha değinmek istiyorum: Suha Bulut kimi marksist-sosyalist analizlerde Kuvva-i Seyyare’nin yoksul küçük köylülüğe dayalı devrimci, demokrat bir hareket olarak, Ethem’in de böyle bir hareketin lideri olarak gösterildiğini ama bunun doğru olmadığını söylerken (s. 61) haklıdır. Ama Suha Bulut 64. sayfada; “Kuvva-i Seyyare güçlerinin (ki köylü temelli yerel bolşevizan örgütlenmelerdi)” diye yazıyor. Yazısını da Ethem’i “Sol’a ve sınıfına‚ “ihanet” şeklinde sosyalist kürsüden yargılayabiliriz” cümlesiyle bitiriyor. En başta şu gerçekleri unutmamak gerekir: Kuvva-i Seyyare ve işgale karşı kurulan direniş örgütleri, bağımsız bir köylü hareketinin ürünleri değildi. Bunlar Osmanlı egemen sınıfları, İttihatçı yerel örgütlenmeler ve geride kalan İttihatçı kadrolar tarafından kurulmuştu. Kuvva-i Seyyare de Enver’in ve İttihat Terakki merkezinin kararları doğrultusunda Kuşçubaşı Eşref’in Salihli’deki çiftliğinde depolanan silahlar ve para sayesinde kurulmuştu. Rauf (Orbay) da subaylıktan istifa ederek bu bölgenin örgütlenebilmesi için uğraşmıştı. Zorda kalındığında halktan milis güçler oluşturmak ve bunlarla çete savaşı vermek İttihatçıların yabancı olmadıkları, sık sık başvurdukları bir yöntemdi. İtalyanlar Libya’yı işgal ettiğinde özellikle de 1912 Balkan savaşı sırasında, I.Dünya Savaşı sırasında İran ve Kafkas bölgesinde İttihatçılar bu yöntemi başarılı biçimde kullanmışlardı. Hatta başarılı oldukları bölgelerde yerel cumhuriyetler bile ilân etmişlerdi. Savaş bitip de Mütareke antlaşmasının koşullarına göre İstanbul’a dönen Osmanlı paşaları ellerindeki silah, subay ve askerleri oluşmakta olan yerel direniş örgütlerine devretmişlerdi. Çerkes Ethem ve ona bağlı silahlı güçler de işte bu süreçte ortaya çıkarılmıştı. Kuvva-i Seyyare’yi köylü temelli bolşevizan örgütlenmeler olarak nitelemek gerçekleri abartmak olur. O dönemde islâmcıları hatta Osmanlı ordusundan arta kalan birlikleri bile etkisi altına alan bolşevizm modası, doğal olarak Ethem’in güçlerini de etkisi altına almıştı. Fakat görünen o ki bu etki kendiliğindenlik düzeyindeydi, örgütlü programatik bir biçim almamıştı. Bu güçler ve çevreler içinde çalışma yapan, Ethem’le ilişki içinde bulunan komünist çevreler vardı. Ama inisiyatif bunların değil, Ethem kardeşlerin ve Ankara hükümetinin elindeydi. Ethem ise malikâne sahibi zengin bir ailenin çocuğu idi. Kardeşleri Ankara’da milletvekiliydi. Ethem güçlerinin yaptığı iş, Ankara Hükümeti 78


düzenli ordusunu kurana ve bürokratik mekanizmasını ülke genelinde oluşturana kadar, ya da devlet Ankara merkezli olarak yeniden örgütlenene kadar ortaya çıkan engelleri temizlemek olmuştur. Üstelik bu işi bilerek, isteyerek yapmışlardır. Dolayısıyla Ethem’in “sola ve sınıfına ihanet” etmesi gibi bir durum ortada yoktur. Çünkü Ethem ne solcudur ne de işçi sınıfı ve yoksul köylü diye derdi olan biridir. Hatta şunu da iddia edebiliriz: Eğer işçi sınıfının özel mülkiyete karşı, yoksul köylünün büyük mülk sahipliğine karşı bağımsız bir örgütlenmesi ve eylemi olsaydı Ethem ve kardeşleri buna karşı savaşırlardı. Burada bir nokta daha: Suha Bulut; “Ethem’de hiç sınıfsal bakış bulunmuyor.” (s.61) diye yazıyor. Bu tespiti de ihtiyatla karşılamak gerekir. Sınıfsal bakıştan ne anladığımız önemli. Bence sınıfsal bakış demek toplumsal olguları sadece sınıf adı koyarak örneğin burjuva, proletarya, küçükburjuva vs. kavramlar kullanarak çözümlemeye çalışmak değildir. Eğer böyle kabul edersek sosyalistler dışında hiç kimsenin sınıfsal bakışa sahip olmadığını kabul etmemiz gerekir. Ne patronlar, ne büyük mülk sahipleri ne de devlet adamları, bakanlar, bürokratlar bu kavramları hiç kullanmazlar. Bunun yerine ülkenin çıkarları, milletin selameti, halkın çıkarları vs. türünden geneli kapsayan kavramlara başvururlar. Bu nedenle bir kişi ülkenin, halkın, milletin menfaatleri üzerine, ya da genel ekonomik- toplumsal bir sorun üzerine bir şeyler söylüyorsa bana göre sınıfsal bir görüş bildiriyor demektir. Onun kendisinin hangi sınıf adına konuştuğunun farkında olup olmaması bu gerçeği değiştirmez.

görüşler onun da kulağına çalınmıştır. Ethem ne anılarında ne de Suha Bulut’un yazısından öğrendiğime göre- son yayınlanan kitabında sınıf kelimesini ağzına almıyor. Askerî güçleri içinde bir tane “Bolşevik Taburu” bulunan, “İslâmî Bolşevik” gazete çıkaran, (M. Kemal’in bu gazeteyi önce gaspedip sonra kapatmasına Ethem gıkını çıkarmamıştır.) Sovyetlerle ve Türkiye’deki sol çevrelerle ilişki içinde olan Ethem, sınıf kelimesini, işçi sınıfı, burjuva vs. kavramları ağzına dahi almıyor. Bunun yerine “islâmî kıstaslarla,” vatanımız, milletimiz kavramlarıyla, Ankara’yı “M. Kemal diktatörlüğü” diye nitelendirerek derdini anlatmaya çalışıyor. Bu bilinçli bir tercihtir ve Ethem’in sola uzaklığının bir göstergesidir. Ethem sınıfsal bir bakışa sahiptir ve bu sınıfsal bakış özünde M. Kemallerin, Kazım Karabekirlerin, daha öncesinde Enverlerin, Talatların sınıfsal bakışıyla aynıdır, yani burjuvadır. Son olarak diyeceğim şudur: Kuvva-i Seyyare içindeki bolşevik etkilenmelere, Ethem’in sol ile ilişkisine ve M. Kemal karşıtlığına bakarak, ortaya neredeyse bolşevik bir hareket ve devrimci, demokrat bir köylü lideri çıkarmaya çalışmak doğru değildir. Bu tavrın, kimi sosyalistlerin yaptığı gibi, M. Kemal’in sınırlı ve koşullara bağımlı antiemperyalizmini abartarak, “bugün yaşasa sosyalist olurdu” şeklinde bir sonuç ortaya çıkarmalarından farkı yoktur.

24 Ocak 2007

Türkiye solunda özellikle asker kişileri sınıflardan bağımsız gösterme türünden yaygın bir hastalık var. M. Kemal sınıfsal bakıştan yoksun, üstelik ekonomi de bilmiyor, 1960 darbesini yapanlar da sınıfsal bakıştan muaf! Şimdi de Suha Bulut Ethem’in sınıfsal bakıştan yoksun olduğunu yazıyor. Yukarıda belirttiğimiz gibi Ethem İttihatçı olarak yetişmiş, Teşkilatı Mahsusa faaliyetlerinde görev almış, ilk örgütlenmesini de yine İtthatçıların sağladığı imkânlarla ve onların planları doğrultusunda yapmış biriydi. Ethem İttihatçılarla ilişkisini hep sürdürdü. Onun tasfiye edilmesinin nedenlerinden biri de buydu. Ethem’i Atina’dan alıp götüren de yine Teşkilatı Mahsusacı Kuşçubaşı Eşref’ti. İttihatçılar burjuva devrimcileriydi. Net siyasî yani sınıfsal görüşlere ve programlara sahiptiler. Bu sınıfsal görüşlerinin en önemli yanlarından biri, belki de en önemlisi; İttihatçılar Osmanlı’nın sınıflı bir toplum olduğunu reddediyorlardı. Böylece sosyalizme karşı daha en başından cephe alıyorlardı. Bu görüş M. Kemal ve çevresi tarafından da hararetle savunuldu. (Osmanlı’dan Günümüze Ordunun Evrimi kitabının “Yöntem Üzerine“ başlıklı bölümünde bu görüşün gelişim süreci hakkında bilgiler vermeye çalıştım.) Gelelim Ethem’e. Ethem ne kadar cahil olursa olsun mutlaka bu 79

80


Haşim Kutlu-Kızılbaş Meydanı -RöportajKadınıyla Anılan Tek Din: Kızılbaş Alevilik

akımlarını düşündürüp bilimsel ve dönüştürücü bir yola getirebilmesi açısından işlevsel olacaktır.

Röportaj Sorusu:

Sınıflı toplumların proletaryası olan KADININ gerçek özgürlüğüne kavuşması mücadelesinin pek çok saptırıcı engeli bulunmaktadır, Birincisi sistemin "rahatlıkla" uygulayageldiği çok yönlü baskı ve terörü, ikincisi burjuva ideolojisinin besleyip ortaya saldığı "feminizm" gibi akımlar, üçüncüsü de, ne yazık ve ne hazin Sol cenahımızın bu toprakların tarihini, kültürünü ve insanını yeterince tanıyamayışı(mız).

"Kızılbaş Kadın" isimli kitabınızda verdiğiniz mesajınızı, bizler kendi payımıza aldık. Bu çalışmanızdan büyük ölçüde yararlandık. Okuması gerekenlerin okumasını sağladık. Kitabınız çeşitli konuların tartışılmasını gündeme taşıyor. Anaerkil Kadın-Ata kültürünü her açıdan inceliyor. Kızılbaşlık, “Anadolu Aleviliği” ve Bektaşi inanç, kültür, folklor ve gelenekleri üzerine çok önemli bilgileri içeriyor. Bu türden sağlam bir gelenek malzemesini tanımak, özümlemeye çalışmak gibi bir işlevi yerine getirirken, sistemi ve sistemin rahatlıkla kullanageldiği gerici, yoz ve kozmopolit düşünce akımlarına karşı bir "karşı kültür"ün pratikte-yeniden üretilmesi mücadelesini de beraberinde getiriyor. Kitabınız ayrıca, üzerinde yaşadığımız toprakların tarihini, kültürünü, coğrafyasını, sosyoekonomik yapısını, ilerici geleneklerini, din, inanç, örf ve adetlerini, folklorunu, müziğini, sanat anlayışını, masal ve mitolojisini, vb. yeterince öğrenemediğimizi de ortaya koyuyor. Özellikle de sol cenahımızdaki ülkeyi yeterince tanıyamamak, insanımızı insan yapan birikimleri tahlil edememek gibi eksikliklerimiz yüzünden teori-pratiklerimizde de onulmaz yanlışların, yanılgıların boy verdiğini görüyoruz.

Yine ayrıca Kızılbaşlık konusunda, sistemin baskıcı, saptırıcı, bilim ve akıldışı yöntemlerini karşıya alma, geri adım attırma ve aşma mücadelemizde de yararlanacak bir kaynak niteliğindedir.

Ayrıca, Kızılbaş, Alevi, Bektaşi kuruluşlarında siyasî örgütlenme konusunda hararetli bir tartışma açılmıştır. Bu tartışmalar hakkındaki görüşlerinizi de öğrenmek istiyoruz. Marksist kökenli ve incelemearaştırma konularında uzman canlarımızın bu tartışmalarda etkileyici olabilmesi için nasıl bir yol-yöntem geliştirmelidirler? Biraz uzunca bir soru yöneltmiş olduk. Sizin uzunca bir cevabınızı alabilmemiz mümkün müdür?

Cevap: SORUN Polemik Dergisi’nden arkadaşlar, ilgili olduğum alanla bağlantılı olarak bana, genel bağlamda kimi sorular yönelterek, bir tür röportaj yerine bir yazı istediler. Bana yönelttikleri soru kapsamlı görünüyordu ama yine kendilerinin deyimiyle benden “uzunca bir yanıt” almayı düşündükleri için genel ve kapsayıcı bir soru yöneltmeyi uygun bulmuşlardı.

Kitabınızın, diğer yandan kapitalist Batı'dan bilinçli -çarpıtıcı- biçimde ithal edilen "feminizm" akımlarının karşısında yararlanılacak, senteze kavuşturulacak tezlerin üretilmesinde etkili olacağına da inanıyoruz.

Önümüzdeki süreçte “8 Mart Emekçi Kadınlar Günü” de vardı ve bana yönelttikleri sorular bağlamında bu konu da vardı. Dahası bir de “burjuva feminist yaklaşımlar” konusu vardı tabi. Genel ve kapsayıcı bir zeminde, bu istekleri de göz önünde bulundurarak kadın konusuna dair, özellikle güncel olarak ne söylenebilirdi!.

Kapitalizmin kullanageldigi "feminizm" akımları, öteki düşünce akımları gibi insanımızın kafasını oldukça karıştırmıştır. Yerli iç deneyim birikim ve geleneklerimizin iyimser, dinamik bir yorumla sunulması, politikada, sanat ve estetikte pratik-yeniden üretim mücadelemizde ışığımız olacaktır. Eklektik, aşırma tezlerle yapılmaya çalışılan etkinlikler sosyal-pratikte tökezleniyor. İşçi sınıfı ve emekçi halklarımızın talep ve ihtiyaçlarının karşılanması mücadelesine katkı getirmiyor.

Tabi ki güncel olandan kopmamak gerekiyordu ama, çalışmalarımın girdiği güzergah, yakın geçmişle dahi, beni sınırlamıyordu. İnsanlık, doğal olgunluk sürecini henüz tam olarak yaşamadan müthiş bir kırılmaya uğramış ve böylece doğal olgunluk sürecinden kopmuştu. Bu durum, tarihsel sapmanın da başlangıcını oluşturuyordu ve içinden geçmekte olduğumuz tarih evresine göre insanlığın uzak hafızasıyla ilgiliydi.

"Kızılbaş Kadın" kitabınız, özellikle de sol cenahımızın yeni nitelikler kazanabilmesi mücadelesinde, gerek "özüne dönme" ve tanıma açısından, gerekse kapitalist anarşinin yörüngesine giren "feminizm"

Tam da bu noktada, konuya henüz girmemişken bir hususa dikkat çekmek istiyorum; bundan sonra ifade edeceklerim, konumuzun da bağlamından kopmadan kendi iç evrimimin hal tercümesini de bir bi-

S.P. F/6 81

82


çimde içerecek. Okuyucunun ifade edeceklerime yabancı kalmaması açısından bunu gerekli gördüm. Devam ediyorum: Günü ve günceli doğru kavrayabilmek, onun deney ve tecrübelerinin ışığında geleceğe daha doğru bir şekilde yönelebilmek için, açıktır ki, insanlığın yakın geçmişi de yeterli olmuyordu. Kapitalizmle birlikte insanlığın içine itildiği yabancılaşmanın öncelikle ve ivedilikle zihinsel kuşatmasından sıyrılmadıkça, ne günü ne de günceli, doğrudan olguların dilinden anlamak ve çözümlemek mümkün değildi. Zihnim bu gerçeğe bir biçimde çarptığında, uzak hafızaya yönelme zorunluluğu kendiliğinden beliriyordu ki, bu da, doğal olarak beni yabancılaşma gerçeğinin kaynağına, tarihsel sapmanın doğuş kapısına yönlendiriyordu, öyle de oldu. Eğer hafızam beni yanıltmıyorsa, Modern Komün Toplumu’nun nasıl olacağına ilişkin bir soruya Marx; yaklaşık olarak, sınıflı toplumların ürünü olduğumuzu, aldığımız öğretinin ve bu öğretiye dayalı olarak oluşan mantığımızın, tümüyle sınıflı toplum gerçeğine dayalı olduğunu, bu bağlamda da, bu mantıkla komünist toplumu düşündüğümüzü, onu anlamaya çalıştığımızı ifade ederek, bu yaklaşımla onu anlamanın ve tarif etmenin mümkün olmadığını, doğru da olmadığını belirtiyor, Komünist toplum için, “o kendisi olacaktır” dedikten sonra da onun için en fazla, “o toplumda herkes ihtiyacına göre yaşayacaktır” ilkesinin geçerli olacağına işaret ediyordu. Bu belirlemenin yapıldığı yerde, “herkese ihtiyacına göre” prensibini ilk kez kendisinin belirlemediğini de özellikle belirtiyordu. İnsanlığın uzak hafızasına yönelme gereksinimi duymamda, açıkça ifade etmem gerekirse, Marx’ın bu belirlemesi çok ciddî rol oynadı. Bana göre, özellikle Kapitalist sistemin bütün boyutlarıyla çözümlenmesine yönelen Marx, kapitalizm öncesi toplumlarla yeterince ilgilenemediği, özellikle de “üst yapılar” bağlamında bize çok fazla bir şeyler bırakmadığı izlenimi edindim. Dahası, ilgilendiği sınırlar içerisinde de tarihi “Ortaklık Toplumu”na, tarihsel toplum biçimleri sıralamasında yer aldığı kadar yer vermişti. Yöntem açısından, ilk ortaklık toplumunu, olabildiği kadar, bütün boyutlarıyla anlamak; tıpkı Kapitalist toplumu anlamak bakımından, onun en küçük yapıtaşı “Meta”yı anlamak kadar, belki de çok daha fazla bir anlama sahipti. Ama tabi ki Marx’a yollama yaptığım Modern ortaklık toplumuna ilişkin Marx’ın yaklaşımını doğru anlamak koşuluyla. Eğer, geleceğin toplumu ki, bu toplum, insanlığın topyekûn kurtuluşa ulaştığı “Özgürlükler Dünyası” anlamına kavuşacaksa ve “Özgürlükler Dünyası’nın gönderinde “Herkese İhtiyacına göre” yazılacaksa, dahası, bu ilkeyi gerçek anlamda duyabilmek ve yaşayabilmek için insanlık, özgürlükler dünyasına ulaşmayı beklemeyecekse, gelecekte 83

ulaşılacak bu toplumun kaynakları olan, bir geçmiş sürek de olmalıydı. Çünkü, bu ilkeyi belirttiği yerde Marx, “bunu ilk kez ben söylemiyorum benden çok önceleri söylendi” diyordu ve bu, bu topluma ait olan bir çok özelliği bilme, bilgi alanına taşıma kapısına işaret ediyordu. İnsana dair hiçbir şey gökten zembille inmemişti gelecekte de inmeyecekti. Bir nokta daha vardı üzerinde önemle durulması gereken; Marx, sınıflı toplumlar ürünü olarak zihinsel yapılanmamızla Komünist toplumu anlamamızın mümkün olmadığını, onun kendisi olacağını, bu bağlamda da, o toplumun zihinsel yapılanmasının da tamamiyle farklı olacağının altını çiziyordu. Bu bana, bu süreğin köklerini tarihsel geçmişini anlamak bakımından yeni bir kapı daha açıyordu, çünkü, içinden geçmekte olduğumuz sistemlerin tarih öğretisinin önümüze koyduğu geçmiş, diğer temel belirlemelerin yanında “vahşi”, “geri”, “ilkel” gibi kavramların ördüğü bir tarihti! Bir adım sonrası ve en doğrusu diyalektik tarih anlayışıydı ama o da, bir yandan aydınlanma döneminin lekeleriyle doluydu, diğer yandan, kendi doğal olgunluk sürecini henüz yaşamadan; “ilerlemecilik”, “çizgisel tarihcilik”,”sınıf indirgemeciliği ve ekonomizm” gibi olumsuz etkenlerin kuşatması altına girmişti. Bütün bu baskılanma altında oluşmuş bir mantık ile “Ortaklık Toplumu” nun ne tarihselliğini ne de günümüz zeminindeki evrimini anlamak, bilgilenme zeminine taşımak mümkündü, kaldı ki geleceğini anlamak!.. Tabi ki aktardığım bu bilgiler, ne genel olarak yazacaklarımın ne de bu bölümün konusudur. Ama, hem bu bölümde söyleyeceklerimin hem de daha sonraki yazacaklarımın doğru anlaşılması bakımından, mantığımı ve çalışmamı şekillendiren bu noktalara değinmeden geçemezdim. *** Yukardan beri ifade ettiklerim bağlamında belirtecek olursam, hem köken olarak aidiyetim bakımından hem de konum bakımından, önümde inceleyebileceğim çok önemli bir toplum yapısı duruyordu. Kızılbaş Alevilik. Çocukluğum ve gençliğimin önemli bir bölümü Hünkâr Bektaşı Veli Dergahı’nda geçmişti ve kendimiz hakkında epeyce güçlü bir birikime sahiptim. 20. yüzyılın başlarından itibaren, özellikle de ikinci yarısından itibaren, otantik yapısından tam çözülmeye uğrayarak, ciddî bir kopuş sürecine girmiş olmasına karşın, kalıntı düzeyinde de olsa, “Ortaklık Toplumu” na ilişkin bir çok ögeyi bünyesinde taşımaktaydı. Bunu doğrudan yaşadığım için biliyordum. Genel olarak Ortaklık toplumu süreğini takip edenlerin kendi gerçeğinden sinikçe kaçışı yaşadıkları, yenilgili yılgınlık günlerinin yaşandığı 1990’lı yılların başlarında, kısa aralıklarla iki olay yaşandı. Birisi, 1993 Temmuzunda Sivas’da gerçekleşen olaydı ve insanlar, bütün dünyanın gözü önünde organize güçlerce cayır cayır yakılmıştı. 84


Olay, ortaklık Toplumu süreğinin önemli bir şahsiyeti olan Pir Sultan Abdal’ı anma gününde yaşandı. Ancak, Sivas’ta gerçekleştirilen cinayetin öngününde, benim açımdan hiçte es geçilmemesi gereken ama kamuoyu açısından ayrıntıda kalan bir olay daha yaşandı. Şöyle yaşandı: Star adlı televizyonda gerçekleştirilen ve Alevileri konu edinen bir açık oturumda, İstanbul vaizlerinden olduğu ifade edilen, soyadı Buldanlı olan konuşmacı, Alevilik için, “din de değil mezhepte, Alevilik sapık bir inançtır” şeklinde bir değerlendirme yaptı. Bu saptama Aleviler arasında pekte açığa vurulmayan ama küçümsenmemesi de gereken bir homurdanmaya neden oldu. İkinci büyük olay ise herkesin de bildiği gibi İstanbul’un Gazi mahallesinde yaşandı. Yine devletin resmî ya da gayri resmî organize güçlerince gerçekleştirildi. Bu olayın ön gününde de, bu olaya giden yolları döşeyen bir küçük olay daha yaşandı. Tabi ki yine Star adlı televizyonda yaşandı. Sulu programlardan birinde, sunucu muhatabına belden aşağı bir espri için “Kızılbaş gibi” örneğini verdi. Ama bu kez, öncelikle gençlerden, gerçek anlamıyla buluşmamış, belli belirsiz bir anlamla dışa vurulmuş bir tepkilenme geldi. Çünkü, gençlerin ezici çoğunluğu ne Kızılbaşlık hakkında ne de “Kızılbaş gibi” yle kastedilen şey hakkında doğru dürüst bir bilgiye sahip olmadan tepkilenmişlerdi. Bu olaylar, bu günde biliniyor ya da en azından hatırlanıyor olmalı. Benim için bu iki örnek, yukarıda belirttiklerimin yanında, Kızılbaşlık olgusuna yönelmem için son derece ciddî bir itme görevi gördü. Bir çok Alevi aydın ve yazarının o günlerde, biraz da paçayı ucuz sıyırmak kabilinden, “biz de Müslüman’ız, hatta Öz Müslüman’ız, bu gibi iftiralar neden yapılıyor” şeklinde savunma psikolojisi içine girmelerinin yarattığı eziklik bir yandan, “Kızılbaş gibi” söyleminin ne arkasını ne de önünü bilmeden tahrik olup sokağa dökülen gençlerin, sonuçta kendileriyle ilgili doğru dürüst hiçbir bilgilenmeye ulaşmadan heder olmalarının yüklediği sorumluluk duygusu, diğer yandan kuşatmıştı beni. Karşıdan gelen küfür de olsa, etkilenip tepkilenmeden, küfrü üreten aklı, tarihsel ve toplumsal olanı, bu bağlamda da olayları ve olguları anlamanın artık kaçınılmaz bir görev olduğunu gördüm. Bundan on yıl önce kitaplaştırdığım Kızılbaş Kadın, böylece gündemime girdi. Bugüne göre son derece sınırlı kaynaklarla çalışmasına başladığım Kızılbaş Kadın, incelemelerim boyunca gördüm ki, hem Ortaklık Toplumu gerçeğini hem de Kadın gerçeğini, üstelikte iç içe örülmüş bir şekilde önüme koymuştu. Tarihin gerisine doğru bütün kapılarımı açan son derece başat iki kavram vardı elimde. Birisi “küfür”, bir diğeri “inkâr” dı. Küfrün yolunu izledikçe inkârı kavrıyordum. Çünkü, inkâr örtüsünün altında Kadın Ata gerçeği vardı. İnkârın örtüsünü araladıkça Ortaklık Toplumu’na ulaşıyordum. Ortaklık Toplumu’na ulaştığım her tarihsel durakta ise küfür ve inkâr karşıma çıkıyordu. İnsanın 85

kendisine, insanın doğasına, insanın “Dünya Ana”sına ve nihayet bir tekmil evrenine ve evrensel gerçeğine yabancılaşmasına giden yolların taşları küfür ve inkâr taşlarıyla örülmüştü. Küfrün ve inkârın doğrudan üreticileri olanlar, her tarihsel dönüş noktasında arkalarına dönüp geridekilerini ya da alttakilerini “küfür ehli” ya da “sapık” diye suçluyorlardı!.. *** Bugün, düne göre, hem genel anlamda kadını, özel anlamda da Kızılbaş kadını, hem de Ortaklık Toplumu’nu anlamak bakımından çok daha elverişli bilgilere ulaşılmış durumda. Son on-onbeş yıllık zaman dilimi içerisinde, özellikle tarih ve arkeoloji alanında yapılan sıra dışı çalışmalar, kadim geçmişe dair daha doğru bilgilere ulaşabilmek bakımından sanıldığından da fazla veri sunmuş durumda. Bu bağlamda, çalışmalarımın beni de ulaştırdığı bilgiler; gerek Ortaklık Toplumu hakkında gerekse, ilk yaratıcı ustası olması bakımından kadını ve Kadın Ata gerçeği hakkında, bunca yıllık yürüyüşüm süresince edindiğim bilgilenmeleri, her defasında yıkmama yeniden kurmama yol açtı. Kendim için çok şey bildiğimi sandığım bir yerde hiçbir şey bilmediğimi gördüm. Bu süreç devam ediyor. Başımın bağlı olduğu Ortaklık Toplumu süreğinde, “Yol” için belirlenmiş bir temel öğreti erkânı vardır. Buna göre kişi, “bildiğinin Piri, bilmediğinin talibi” olacaktır. Söz konusu bir bütün insanlık tarihi olduğunda, açıkca ifade etmem gerekiyor ki, bildiğimiz bilmediklerimizin yanında denizde damla bile değildir. Kendim için ifade ediyorum; öğrenmeye çalıştığım, konumuz açısından bir başka bağlam da, tarihsel Ortaklık Toplumu, Kadın Atanın eseri olarak, tarih sahnesindeki müstesna yerini alır. Tarih sahnesine taşırdığı bu eseri, insanlık için bir uygarlık düzeyine ulaştırdığı uğrakta, bütün bildikleri ve öğrendiklerini kendisine borçlu olan karşı cinsi tarafından bu yürüyüşü kesintiye uğratılır. Bu, tarihsel sapmanın başlangıcıdır. Erkek Ata ile başlayan bu süre, erkeğin egemenliği ve onun örgütlü düzeyi olan devletle, özel mülk ve sınıf egemenliğiyle iç içe örülen, kapitalizmle en gelişmiş ve en yaygın zeminine oturan, zıt bir uygarlık süreğinin de başlangıcını oluşturur. Ortaklık Toplumu süreğinin, dolayısıyla, onun ustası Kadın Atanın önceliği ve önderliği kırılmaya ve kopuşa uğrar ama ortadan kalkmaz. Diğeriyle zıt iki uygarlık çizgisi olarak, her toplumsal değişim ve dönüşüm uğrağına bağlı olarak, günümüze dek evrilerek, zenginleşerek devam edip gelir. En genelde, tarihsel sapmadan bu yana yaşanılan en temel çelişki, bu iki zıt sürek arasındadır.

86


Kızılbaş Alevilik, tarihi Ortaklık Toplumu bağlamında, dünden bugüne değişip dönüşerek gelebilmiş en kadim Ortaklık Toplumu varisidir. Çünkü, Coğrafyamızda uygarlık beşiği olarak kabul edilen dört büyük uygarlık merkezinin; Kadim Mısır, Kadim Mezopotamya (SümerAkad), Kadim Arappa (İndus) ve Kadim Anadolu (Hatti-Luvi) uygarlıklarının ilk filiz verdiği alanda, “Eden”de maya tutmuştur. Eden (ya da Aden), Kadın Atanın insanlığı ulaştırdığı bir uygarlık düzeyi olarak insanlığın yitirdiği ve yeniden bir daha ulaşmayı düşlediği “yitik cenneti”dir. Yaşanmış ve yitirilmiş Eden, Kızılbaş süreği literatüründe “Rızalık Şehri” ya da “Işık Bahçeleri” olarak hâlâ yaşamaktadır. Bu bağlamda Kızılbaş Alevi süreği, bütün zamanlarından günümüze kadar Kadim Kadın Ata öğretisini, bilinenin aksine, hem de bilgelik düzeyinde, günümüze dek insanlığın en eski mirası olarak taşıya gelmiş bir “Serçeşme”dir. Kızılbaşlık deyince; dostunun da düşmanının da ilk aklına gelenin kadın gerçeği olmasının nedeni budur. Nereden nereye örneği, bu gün Türkiye gerçeğinde yaşanan tekmil çürümenin ve kadına yönelik yaygın aşağılamanın kaynağında bu gerçek yatar. Aşağılama ile yabancılaşma arasında doğrudan bağlantı vardır. Erkek egemenliği ile başlayan ama iç içe, özel mülk, sınıf ve devlet ile birbirini örerek devam eden sürek, bu tarihsel sapmanın başladığı yerde, ilkin kadını aşağılayarak ve öteleyerek, kendini tarih sahnesine oturtmuştur. Zor ve onay bağlamında, meşruluğunu sağlamanın temel bir yolu olarak aşağılama ve öteleme bilgisine ulaştı. Aynı uygarlık süreğinin bugünkü varisi, kapitalizmde yaşanan başat yabancılaşmaya giden yolların taşları ise, hep bu aşağılama kültürü ile döşendi. Yabancılaşmanın en modern biçimlerine giden yolların döşeniş kuralı, kapitalizmin ana ülkesinde de böyle oldu, geç kalan kapitalizmlerde de böyle oldu. Türkiye gerçeğinde ise söz konusu yabancılaşmanın bayrağı, hiçte küçümsenmeyecek ölçekte lumpenleşme ile atbaşı göndere çekilmektedir. 27 Şubat 2007 (Devam Edecek)

Suha Bulut - Manisa

87

88


Hıdır Diren -PolemikHrant Dink Cinayetinin Mesajı Kimleredir? Siyasî suikastlar sadece bir kişiyi değil, katledilenin üzerinden daha geniş kitleleri hedefler. Simge niteliğinde seçilen kişilerin öldürülmesi üzerinden bazı mesajlar oluşturulur. Hrant Dink cinayeti üzerinden kime, nasıl bir mesaj verilmek istenmiştir? Türkiye’deki kitlelerin bilincine neler kazınmak istenmiştir? TC için artık bir tehlike arz etmeyen 50 binlik Ermeni toplumu mudur acaba mesajın asıl muhatabı, yoksa diğer azınlıklar ve sosyal muhalefet dinamikleri de buradan kendine bir pay çıkarmalı mı? Resmî ideolojisini Ermeni, Rum ve Kürt milliyetlerine düşmanlık üzerinden oluşturmaya başlayan TC egemenleri, ulusal pazarını içteki milliyetlerin sermayesine el koyarak ve onların üzerinden oluşturduğu kine dayalı başka milliyetleri aşağılayan ulusal bilinçle varetmiştir. Daha başlangıçta farklı renk ve seslerin muhalefetini “imtiyazsız, sınıfsız kaynaşmış bir kütleyiz” tezi üzerinden reddeden ve bu reddin ayakta kalması için emekçi halkların tüm istemlerini faşizan uygulamalarla bastıran TC egemenleri varlığını kaba güce, zora başvurarak inkâr üzerinden oluşturmuştur. İşte bu anlayışın ürünüdür “derin devlet” denilen gerçek. Yüksek bir sınıf bilinci ile hareket eden burjuvazi kimin, niçin karşısında olduğunun farkındadır. Nitekim Mustafa Suphilerin daha Anadolu’ya adım atar atmaz katledilmesi bu sınıfsal bilincin nasıl bir organizasyon içinde olduğunu ele verir.* Ermeni ve Pontus Rumlarına karşı uygulanan bir dizi katliamda, Koçgiri Kürt İsyanı’nda köylerin yakılıp yıkılmasında ve Suphilerin katliamından sorumlu Kahya Yahya ile ilişkilerde adı geçen Topal Osman’ın Muhafız Kıtası olarak Ankara’da görev alması devlet olgusunun niteliğini çok açık ortaya koymaktadır. Buradan yola çıktığımızda bile devlet olgusunun salt görünenden ibaret olmadığını ve devletin kimilerinin sıkça vurguladığı gibi “derin” kısmını da kapsayan bir bütünlük içinde olduğuna varabiliriz. *

Aslında olay olgu ve süreçleri doğru değerlendirenler için hiçbir “derin”liği olmayan ve bütün ilişkileriyle günyüzünde olan devletin cinayet şebekelerinin günümüze uzanan kolları daha o zamanda atılmıştı. Daha Ocak 1921’in başında Suphilerin Erzurum’a geleceği haberi üzerine “Muhafaza-i Mukaddesat ve Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti” adıyla antikomünist bir örgüt Erzurum’da kurularak halkın, komünizm etkisinde kalmasını önlemek için faaliyetine başlıyor. Bu cemiyetin kurulması ve örgütlenmesi BMM’si ve onun Reis’inin bilgisi dâhilinde Kazım Karabekir Paşa, Erzurum Valisi Hamit Bey ve Eski İttihatcı ve Teşkilatı Mahsusa uzantılı Cafer Bey tarafından gerçekleştirilir. Bu örgütün inisiyatifiyle Kars’tan Trabzon’a kadar aşağılanma ve hakaretlere maruz kaldıkları yolculuk ve Suphilerin Trabzon’da katledilmesi gerçekleşmiştir. Bkz: Yavuz Arslan, Türkiye Komünist Fırkası’nın Kuruluşu ve Mustafa Suphi, TTK Yay., s. 305-350, Ankara, 1997.

89

Burjuva devlet örgütlenmesi askeri, polisi, mafyası, camisi, okulu ve onlarca gizli örgütlenmeleriyle birlikte zaten budur. Hemen her mahalle, köy ve kasabada kontrgerilla nüveleri üreten bu iç içe geçmiş yapı, nihaî olarak sermayenin diktatörlüğünün devamı için çalışır. Gerisi, demokrasi oyununun (burjuva diktatörlüğünün) birer figüranı olanların kuru laf kalabalığıdır. Bu coğrafyanın emekçi insanı, egemenlerin demokrasi afyonunun sınıflar mücadelesinde ne anlama geldiğini Mustafa Suphilerin katlinde, 6-7 Eylül Olaylarında, Kanlı 1 Mayıslarda, 12’li darbelerde, cezaevi tecrit, operasyonlarında, faşist katliamlarda, sokak ortası linçlerde ve tüm keyfî, fiilî infazlarda, siyasî cinayetlerde yaşayarak fazlasıyla gördü. Cumhuriyetin ilk günlerinden beri siyasî cinayetlerin “faili meçhul” bırakıldığı ve bu faillerin devletin kadrolu elemanları olarak zamanı gelince nasıl gün yüzüne çıktığını zihinsel aktiviteleri köreltilmemiş herkes görüyor. Bir siyasî katliam olarak Hrant Dink cinayetinin gerçekleştirildiği zamanlamayı iyi görmek durumundayız. Sürecin nasıl bir bir örüldüğünü biraz geriye giderek incelediğimizde, karşımıza, medyada TCK’nın 301. maddesinden yargılananların protesto edildiği mahkeme sahneleri, toplumsal linç gösterileri, ilerici kurumlara olan baskınları, Mersin’deki bayrak provokasyonunu ve her yere dikilen dev bayrakları, asker gönderme adı altında estirilen ırkçı terörü, toplumun faşist bir şiddet girdabına çekildiği filmleri/yayınları görüyoruz. Zaten ciddî bir tırmanışta olan dünya ve Türkiye’deki kara gerici, ırkçı zemin kitlelerin bilincinde meşrulaştırılmaya çalışılıyor. Hrant Dink cinayeti devam eden bu sürecin bir parçasıdır. Bu süreç toplumun hızla militarist/ırkçı bir zemine çekilerek emekçiler açısından sınıfsal bilinçlenmenin iğdiş edilmesi ve tamamen teslim alınmak istenmesidir. Burada cevaplanması gereken soru TC burjuvazisi böyle bir sürece neden girme ihtiyacı duymuştur? Ayrıca, iktidar paylaşımındaki güçler arasındaki çelişki ve çatışkılardan nasıl bir yarar umulmaktadır? İçteki ve dıştaki sömürücü çıkara dayalı gelişmeler neleri dayatmaktadır? ABD’nin Irak işgali, İran’ı tehdidi, AB’nin TC’den talepleri, içte artan pahalılık ve işsizlik, TC’nin burnunun dibinde bir Kürdistan devletinin oluşuyor olması, TC burjuvazisinin Kafkaslarda ve Yakın Doğu’daki altemperyalist projeleri ve bunların yanında ABD emperyalizminin başını çektiği İsrailİngiltere savaş ortaklığına TC’nin dahil olması gibi etkenler vardır. ABD çoktandır İran’a müdahaleden bahsediyor ve Irak işgalinin maliyetleri giderek kabarmaktadır. Üstelik tıpkı I. Paylaşım Savaşı öncesi gibi hegomonların dünyayı paylaşım planları da ortalıkta dolaşmaktadır. TC burjuvazisi Bakû-Ceyhan boru hattından sonra şimdi de Ermenistan’ı dışarıda bırakacak Gürcüstan üzerinden Azerbaycan’dan Çin’e 1 kadar uzanacak demiryolu projesi üzerinde çalışıyor. Hatırlıyoruz ki Alman emperyalizmi Osmanlının son döneminde sürekli demiryolu döşü90


yordu. Ulaşım yolları üzerinden sömürü kanallarını geliştiriyordu. Acaba bu Çin’e kadar uzanan demiryolu neyi işaretliyor? AB ve ABD emperyalizminin TC üzerinden Kafkaslar, İç Asya ve Uzak Doğu’ya mal ve sermayenin ulaşım yollarını mı döşüyor? TC burjuvazisi içte tekelleşmeye giderken küçük sermaye grupları bir bir yok oluyor ve tekelleşme altemperyalist yatırımlarla büyüyor. İç politikada milliyetçiliğin temel malzemesi olarak pişirilen Kürt düşmanlığına dayalı Kuzey Irak’ın Kürdistan’a dönüşmesi heyulası dış politikada ve altemperyalist anlamda sermaye yatırımında tam tersi yöndedir. Petrol aramadan, havaalanı, okul, altyapı, taşımacılık gibi birçok işlerde Türkiye burjuvazisi öndedir. Üstelik burası ciddî bir pazar olarak vazgeçilmez bir bölgedir. Milliyetçi zehirlerle birbirine kırdırılan, atomize parçalara bölünen emekçi halk/işçi sınıfı, emek örgütlerinden mahrum bırakılmakta varolan örgütlülüklerde etkisizleştirilmektedir. İşgücü maliyeti sürekli düşürülüyor, ülke ucuz işgücü cennetine doğru evriliyor. Burjuvazi sıkışan ekonomisini böylelikle rahatlatma telaşında. O çok korktuğu “toplumsal patlamalar”a maruz kalmamak için F Tipi tecrit politikalarını gündelik hayatın parçası haline getirilmeye çalışıyor. Devrimci/ilerici unsurlara bu çerçevede kendi hukukunu hiçe sayarak baskınlar/kıyımlar yapıyor… Bütün bu süreç yaşanırken Hrant Dink’in öldürülmesi ve demokra2 tik kesimlerin resmî ideolojiyi eleştirel anlamda “Hepimiz Ermeniyiz ” söylemiyle acıya empati kurarak olaya tepkisini koyması ırkçı polemiklere zemin açtı. Cenazenin yaratığı kamuoyu etkisinden intikam alırcasına eli kanlı birçok zevat “Hepimiz Türküz” söylemiyle Nazi’lerin iktidara gelme süreçlerini aratmayacak kafatasçı naralar attı. Demek ki bir iki yıl önce her yerde çok ucuz fiyata satılan Adolf Hitler’in Kavgam kitabı bu günlerin bilincini oluşturmak içinmiş. Ancak cinayet sonrası burjuva basın ve tv.’lerinin sürekli yayın yapması -hatta birkaç kanal Taksim’den sürekli canlı yayın yaptı- üzerinde düşünülmesi gereken bir konu. Cinayet sonrası ilk ağızdan devlet erkânının “basın üstüne düşeni yapacaktır” sözleri acaba bu canlı yayınlara mı denk geliyordu? TC devletinin hemen hemen bütün istihbarat kurumlarının cinayetin olacağını önceden bilmesi ve cinayet sonrası yaşanan fotoğraf ve kaset görüntüleri devletin kurumlarının hangi kafada olduğunu gösteriyordu. Üstelik bu bilgiler basına bilerek her kesimin çıkarsal konumuna göre sızdırılıyordu. Orduda albayken NATO’ya çalışan ve emekli olunca Danıştay saldırısıyla tanınan Vatansever Kuvvetler Güçbirliği Derneği’nden ayrılan Fikri Karadağ’ın kurduğu Kuvayı Milliye Derneği’nin silah ve Kuran’a el basarak “Türk anadan Türk babadan doğmuş, soyunda dönme olmayan Türk oğlu Türküm ben” diye başlayan yemin törenleri yoruma mahal vermeden apaçık faşizan bir meydan okuyuştur. Üstelik hemen hatırlanacağı gibi Karadağ daha önce Türkiye’de tespit ettiği 13 bin 91

500 “hain”den hesap soracağını söylemişti. Bu listenin Komünistler ve Kürtlerden oluştuğunu anlamamak için siyasî kör olmak lâzım. Dink’in katledilmesinden hangi siyasî çevreler kazançlı çıkmıştır? Daha Dink’in kanı kurumadan ve mahkeme sürecindeyken stadyumlarda birilerinin “Hepimiz Samastız” demesi ve başına beyaz bere takanların sokaklarda büyük bir özgüvenle gezmesi neyi işaretliyor? Kimi aydınlar gelişen olayları ürkütücü bulduklarını ifade ediyor, ancak yükselen ırkçılık karşısında neler yapılması gerektiği konusunda dişe dokunur somut öneriler sunmuyorlar. Aslında sunmalarını beklemekde kendi içinde bir paradokstur. Olayların bütünselliğini görmezlikten gelerek kimi, tv’deki şiddet içeren filmleri, kimi interneti, kimi işsizliği, kimi dış güçleri, kimi “derin devleti” suçluyor. Kimileri de burjuva demokrasisine taparcasına, kim kimi yargılayacaksa “katiller yargılansın” diyor. Evet, katiller yargılansın, ancak bu tür siyasî cinayetlerde katilin bir iki kişi olmadığını, asıl katilin sistemin kendini devam ettirmek için oluşturduğu örgütler ve onun ürettiği zihniyet olduğunu unutmadan. Siyasî cinayetler bir iki kullanılan insan üzerinde kalır ve onların cezalandırılması ile kapatılırsa, daha sonra yapılacak siyasî cinayetlerin hem yolu döşenmiş, hem de kitlelerin doğru bilinçlenmesi engellenmiş olur. Yani uzun vadede katilin suç ortağı olunur. Dink’in katledilişine ilk gün onbin insanımız aktif bir protestoda bulunmuş ve “Katil iktidar” sloganlarıyla doğru bir adres göstermiştir. İktidar ise kendi suçunu “derin devlete” havale etmeye yeltenmiştir. Cenaze töreninin kitlesel antifaşist bir gösteriye dönüşmemesi için uydurma bir “vasiyet” icat edilmiş, kitlelerin slogansız, sessiz, sedasız hareket etmesi sağlanmıştır. Kitlelere önderlik etmede liberal ve reformist “sol”lara trenin makası açılmıştır. 150-200 binlik kitlesel çıkış bir güne sığdırılmış, çoğalarak yaygınlaşması önlenmiştir. Hrant Dink’in katledilmesiyle kimlere mesaj verildi?: “Türkiye Barışını Arıyor” konferansı sonrası bu cinayet Kürt sosyal muhalefetine açık bir mesajdır. Nicedir sürekli saldırılar altındaki merkezi bir otoriteden yoksun sola bu cinayet açık bir mesajdır. Türk kimliğini, militarist geleneğini ve resmî ideolojiyi sorgulamak isteyen tüm aydınlara bu cinayet açık bir mesajdır. Ermeniler bu mesajın anlamını zaten 1900’lü yılların başından beri iyi biliyor… Herkes payına düşeni almıştır, ancak Devrimci ve Marksist Kadrolar bütün bu süreci iyi değerlendirerek sosyal muhalefet içersindeki yerini ve “örgütler anarşisini” andıran teori-pratik duruşunu sorgulayarak devrimci sorumluluklarını yerine getirmelidir. 92


Alman faşizminin iktidara gelme sürecinde olduğu gibi önce Hrant Dink’i öldürdüler… Sonra… Sonrasını belirleyecek olan sınıflar mücadelesi olacaktır. Ancak burjuvaziyle boy ölçüşebilecek ve onun politikaları ters yüz edecek Proletarya Devrimcilerinin kurmaylığındaki bir Sınıf Partisinden yoksunuz. Öyleyse Devrimci ve Marksist Kadrolar’ın payına düşen görev de hem “tutarlı bir iktidar mücadelesi”ni hem de “tutarlı bir demokrasi mücadelesi”ni atbaşı yürütecek olan hakikî bir Sınıf Partisini daha fazla zaman kaybetmeden örgütlemektir. 20 Şubat 2007

Serhat Munzur -DeğerlendirmeBilim, Üniversite ve Gerçekler - 2 “…Burjuva toplumunda emekçi insan, doğumundan ölümüne dek egemen sınıflar için uygun olan düşünce, duygu ve alışkanlıkların sürekli etkisi altında bulunmaktadır. Bu, bazen güç seçilir biçimler alarak, sayısız yollaryöntemler aracılığıyla gerçekleşmektedir. Kilise, okul, sanat, basın, sinema, tiyatro, çeşitli örgütler, hepsi birden kitlelerin bilincine burjuva dünya görüşünü, burjuva ahlâkını, alışkanlıklarını vb. aşılamak için silah görevini yüklenmektedir... …Onlar okul eğitimini göz önüne almaktadırlar ki, bu sınırlı bir görüştür. Fakat bir de hayat okulu vardır ve orada kitlelerin eğitimi durmaksızın yaşanmaktadır. Orada eğitimci bizzat hayattır, ...” M. İ. Kalinin

Tarih 12 Eylül 1980’i gösterdiğinde, askerî faşist diktatörlük, açık bir şekilde ülkede işbaşı yaptı. O gün itibariyle işbaşı yapan askerî dikta, ülkedeki ilerici, demokrat, devrimci ve komünistlere karşı büyük bir saldırıya geçmiş, adıgeçen kesimden bir çok insanı katletmiş, işkencelerden geçirmiş, sorgulamış, cezaevlerine atmış, sakat bırakmış ve idam etmiştir. Tüm bunlarla amaçlanan, ülkedeki her türden ilerici anlayışı yok etmek, iktidar perspektifi olan devrimci bir çıkışın önünü kesmek, böylelikle de sınıf sömürüsüne ve emekçi halkların imha ve inkârına dayanan iktidarı korumaktır.

Dipnotlar: 1 Bir BM Projesi daha vardır: “Asya Karayolları Ağı Uluslararası Anlaşması” 2 “Hepimiz Ermeniyiz” sloganı icadedilirken faşist güruhun ırkçı söylemlerle “taarruz”a geçtiğini gördük. Serçeşme Dergisi, Sayı: 25, s.25’de Esen Uslu’nun yazısında “Bugün Hepimiz Hrant Dink’iz”, “Bugün Hepimiz Ermeniyiz” sloganın ortaya atılışına “Bugün Hepimiz Kürdüz”, “Bugün Hepimiz Aleviyiz”, “Bugün Hepimiz Romanız” diyerek bir “tashih” yapma ihtiyacını duymuştur. Çünkü, kitlesel çıkışların örgütlenmesi ve bu çıkışların sloganları çok önemlidir.

93

Faşist diktatörlük, sınıf sömürüsüne dayalı tekelci sermayenin iktidarını korumak ve iktidarın gelecekteki hakkaniyeti için önlemler almıştır. Bu amaçla, devrimci bir kalkışmanın bir daha yaşanmaması için yasal ve fiilî alanda bir çok değişiklik gerçekleştirmiştir. Bunların başında elbetteki anayasanın değiştirilmesi gelmektedir. Değiştirilen bu anayasa, askerî iktidarın karakterine uygun olarak açık faşist bir niteliğe sahiptir. Daha açık bir ifade ile söylemek gerekirse, bu anayasa, sınıf sömürüsüne ve emekçi halkların imha ve inkârına dayalı gizli devlet iktidarını, daha açık bir şekilde gözler önüne serme özelliği taşımaktadır. Gelinen bu yeni süreçle birlikte, ülkede, emekçi halklar üzerindeki baskı ve sömürüyü arttırmak amacıyla köklü değişiklikler gerçekleştirilmiş, darbe ve getirdiği anayasa değişikliği ile yeni kurumsallaşmalar yaratılmıştır. Bunların başında YÖK, DGM, YHK vb. ilk akla gelenlerdir. Bu türden bir anayasanın koruyucu çatısı altında oluşacak kurumların gerek dönemin devrimci güçlerini imha politikasıyla denetim altında tutması, gerekse gelecekteki sosyal sınıfsal hareketlenmelerin sindirilme yöntemiyle önünün kesilmesi yönünde politikalar yürütmesi kaçınılmazdır. Tüm bunların sonucunda ise politik, sosyal ve kültürel alan94


larda köklü değişiklikler yaşanmış, darbe ile amaçlanan, emekçi halkı sindirme politikaları görece hedefine ulaşmıştır. Yaşamın her alanına kısıtlamalar getiren ve bu amaçla kurumlar yaratan askerî diktatörlük, baskı kıskaçlarını üniversite gençliği üzerine de kurmuştur. Düşünen, üreten, sorgulayan ve değişimdendönüşümden ve devrimden yana olan üniversite gençliğini kendisi için en büyük tehditlerden biri olarak gören devlet mekanizması, ilericidevrimci öğrencileri katletmiş, işkencelerden geçirmiş, cezaevlerine atmış ve hatta idam etmiştir. İleriki dönemlerde ise üniversite gençliğinin siyasal-sosyal bir devrim yönünde çaba sarf etmesinin önünü de kesebilmek amacıyla YÖK’ü kurmuştur. Temel amacı üniversitelerdeki her türden ilerici anlayışı ve hareketi yok etmek olan YÖK, üniversitelerdeki en demokratik ve yasal etkinlikleri bile yasaklamış, bu amaca uygun olarak tarihsel seyri içerisinde, birçok öğretim üyesine ve öğrenciye soruşturmalar açmış, çeşitli cezalar vermiş, üniversitelerden uzaklaştırmış, disiplin cezalarına tâbi tutmuştur. Faşist her diktatörlükte olduğu gibi, 12 Eylül darbesi de, düşünmeyen, sorgulamayan, toplumsal sorunlar karşısında duyarlı olmayan ve toplumsal değişim-dönüşüm yönünde her hangi bir aktivitede bulunmayan bireylerden oluşan bir sosyal tabaka yaratmak istemektedir. Bu isteğini gerçekleştirmek için de, gençliği sosyal-siyasal mücadeleden, işçi sınıfından, ayırıp apolitikleştirmek yöntemini kullanan sistem, bunun aracı olarak ta üniversite gençliğinin önüne YÖK’ü koymuştur. Genelde 12 Eylül askerî faşist diktatörlüğünün tüm ülke gençliği üzerindeki etkisi özelde ise YÖK’ün üniversite gençliği üzerindeki etkisi (yakın tarihimiz değerlendirilirken politik ve sosyal alandaki farklılaşmayı vurgulamak için milat olarak adlandırılan), 12 Eylül öncesi ile karşılaştırıldığında daha açık bir şekilde anlaşılmaktadır. Genelde 12 Eylül ve uygulamaları özelde ise, YÖK ve uygulamaları ülke gençliği üzerindeki olumsuz sonuçlarını her geçen gün arttırarak devam ettirmektedir. Üniversitelerde okuyan gençlik -isteyerek ya da istemeyerek- sistemin çıkarları doğrultusunda hareket etmekte, sorgulamaktansa susmayı ve itaat etmeyi tercih etmekte, üretmektense tüketmeyi, toplumsal çıkarlardansa bireysel çıkarları ve bencilliği öne çıkarmakta, ilerici-devrimci bir tutum sergileyerek politik bir tavır almaktansa, âdeta “bana dokunmayan yılan bin yaşasın” özdeyişini vurgulamakta, sosyal sorunlara karşı ise, son derece duyarsız kalmaktadır. YÖK’ün üniversitelerinde okuyan herhangi bir bireyin böylesine olumsuz bir tablonun yaratılmasına vesile olduğunu düşünmek zor olmasa gerek. Günümüz üniversitelerindeki verili durum değerlendirildiğinde, öğrenci gençliğin etkisizleştirilmesi ve apolitikleştirilmesi hedefi ilede kurulmuş olan YÖK’ün, bu görevini büyük oranda yerine getirmiş olduğunu düşünebiliriz. YÖK’ün kuruluşundan günümüze üniversitelerde iste95

diği gibi bir gençlik yaratmış olmasının yanında, üniversite gençliği içerisinde YÖK uygulamalarının, gençliği pasifleştirmek, toplumun ve ülkenin sorunlarına duyarsız hâle getirmek amaçlı olduğunu bilen, devrimci- ilerici, demokrat, komünist, öğrencilerde mevcuttur. YÖK’ün baskıcı uygulamalarından pek sık nasibini alan bu kesim, soruşturmalara tâbi tutulmakta, okuldan uzaklaştırılmakta ve hatta YÖK’ten atılarak eğitimle olan tüm ilişkisi kesilmektedir. YÖK ve 12 Eylül’ün yarattığı hâkim gerici kültür, tüm toplum üzerinde olduğu gibi gençlik üzerinde de yoz ve kozmopolit bir kültür yaratarak kültürel çürümenin yolunu açmıştır. Sistem ve sistemin uygulamalarının sonucu olarak etkisizleştirilmiş aileler çocuklarının devrimci politik tutum içerisinde olmalarındansa, gerici ve yoz kültür içerisinde olmalarını tercih etmektedirler. Sistem devrimci politik davranışlardan uzak bireyler yaratmak amacıyla kitleleri dine, futbola, uyuşturucuya, arabesk ve yoz bir cinsel yaşama yönlendirmektedir. Bunun sonucunda ise, kapitalizmin yabancılaştırma politikalarına uygun olarak; her geçen gün, ülkenin hemen her yerinde seri katiller, tecavüzcüler, çocuk istismarcıları, gaspçılar, cinnet getirerek ailesini yok edenler artarak türemiştir. Genel bir değerlendirme yapıldığında görülecektir ki, bilimsel bilgi üretmek gibi bir amacı olan üniversite, bu işlevini yerine getirebilmek için her türden baskı ve zorlamadan uzak olmak durumundadır. Bunun dışındaki bir alternatif, üniversitenin, baskı uygulayan mekanizmanın denetimi altında olmasını zorunlu kılar. Bilinmelidir ki baskı altında tutulan, bilimsel bilgi üretmekle yükümlü bir üniversitenin, bu türden bir uygulamaya tâbi tutulmasının nedeni politiktir. Politik nedenlerden kaynaklı baskı altında tutulan herhangi bir kurumun, kendisini baskı altına alan mekanizmanın sınıf çıkarlarına uygun olarak hareket etmesi zorunludur. Böyle bir zorunluluğa tâbi üniversitenin bilim ürettiğini ileri sürmek, adı geçen baskıcı eğilimin sınıf çıkarlarına hizmet etmek demektir. Ülke ölçeğinde düşünüldüğünde, üniversiteleri YÖK aracı ile baskı altında tutan sistem, kendi sınıf çıkarlarının gerektirdiği biçimde hareket etmekte, üniversitelerde bilimsel bilgi ve ilerici düşünceleri anında yok etme çabası içerisine girmektedir. Askerî faşist bir diktatörlüğün anayasasının ürünü olan YÖK, dayandığı yasal zemin ve uygulamaları ile aslında sömüren sınıf çıkarlarını korumak amacıyla hareket eden politik bir kurum olduğunu tüm çıplaklığı ile gözler önüne sermektedir. Bu yönü itibariyle üniversitelerin ve üniversite öğrencilerinin politikadan uzak olmaları gerektiğini vurgulayan hâkim anlayış, egemen sınıfın hizmetinde olan her türden politikanın üniversitelerde var olabileceğini ki, YÖK başlı başına politik bir kurum olarak bunun en belirgin örneğidir- emekçi halklardan yana olan ilerici ve devrimci her hangi bir politi96


kanın ise, kesinlikle kabul edilemeyeceğini açıkça ortaya koymaktadır. Tüm bu verili durum göstermektedir ki, ülkemiz üniversitelerindeki bilimsel gelişimin önündeki en büyük engel, kendisini YÖK vasıtasıyla gösteren devletin ta kendisidir. Bu anlamda YÖK sisteminin antidemokratik, bilim düşmanı ve faşizan yapısı, üniversite eğitimini, bitirildiği çalışma ehliyeti derekesine indirgenmiş bir sertifikayla belgelenen herhangi bir kurstan farksızlaştırmıştır. Bu sistemin sınav sistemi, ortaöğretim katsayıları v.b. gibi uygulamaları hukukî olarak değilse bile fiilî olarak üniversitelerin kapılarını emekçi halk çocuklarına kapamıştır. Bu durum burjuvazinin propagandasını yaptığı biçimsel burjuva anayasal eşitlik kavramına bile aykırıdır. İmkânı olan sayılı işçi çocukları için ise üniversite, daha farklı işlerde çalışabilme ehliyeti bakımından sınıf atlama hayallerini besleyen bir kursa dönüşmüştür. Tüm bu koşullarda gerçek eğitim ve bilgi edinme, sistemin okullarında değil de, Kalinin hocanın dediği gibi, “hayat okulunda” yani kitlelerin edindiği gerçek eğitim alanında sınıflar mücadelesinin içinde alınmalıdır. 4 Ocak 2007 (Devam Edecek)

97 S.P. F/7

Dergi’mize Yöneltilen Eleştiriler Üzerine

Eleştiri: 15/16 Haziran Hareketi ile ilgili Almanya’da çağrılı olarak katıldığınız 2006 yılı haziran ayındaki etkinlikleri ve yankılarını izledik. Kolektifinize yapılan bu çağrıyı yeterince değerlendiremediğinizi gördük. Konuşmacıları aynı karede bütünlük içinde değillerdi. Sırrı Öztürk, Vahit Tulis ve Nihat Varol ayrı ayrı şeyler söylediler.15/16 Haziran’ın örgütlenmesinde, eylemde, mahkemelerde, hapishanelerde Proleter Devrimci bir tavır sergileyen Sırrı Öztürk’ün (SÖ) çizmeye çalıştığı çerçeve Vahit Tulis (VT) ve Nihat Varol (NV) tarafından âdeta provoke edildi. Gerek Hamburg Radyosunda, gerek Kolektifinizi çağıran sınıf ve tarih bilinçli işçilerin düzenlemiş olduğu panel-söyleşide ve ayrıca SU tv'deki programlarda konuşmacılar arasındaki bariz çelişki; 15/16 Haziran Hareketi hakkında büyük bir beklenti içindeki işçileri, sendikacıları, sosyalist aydınları tatmin etmek bir yana, giderek âdeta skandala dönüştü. SU tv’nin sunucusu konuşmacılar arasındaki bariz farklılık ve çelişkiyi yakaladı. Ve ÖDP çizgisindeki konumu gereği bu çelişkiyi kullandı. VT “komünist ajitasyon” dışında bir şey söylemedi. Kendisine yöneltilen soruların cevabını SÖ'ye havale etti(!). Sorun Kolektifi’nin gündeminde tutulan “Komünistlerin Birliği” gibi hayatî bir sorun karşısında âdeta bocaladı. Hareketin kolektif örgütlülüğünü öne çıkarması gerekirken, kendisinden söz etti. VT düzenlenen etkinliklere yeterince hazırlanmamıştı. Oysa bu süreci yaşamış biri olarak daha hazırlıklı ve donanımlı olması kendisinden beklenirdi. NV ise, bilgi birikimi, bilinç ve donanımı itibariyle bu etkinliklere katılmamalıydı. Salt işçi sınıfından gelmek yetmiyor. Hele 15/16 Haziran gibi bir konuda söz söyleme yetkisini kendisinde görüp de ÖDP’li sunucunun liberal ve reformist çizgisinin yönlendirmeleri karşısında tuzağa düşmesi bir komediydi. SU tv sunucusu İtalyan patentli “Zeytin Dalı” projesini Türkiye'de de gerçekleştirmek isteyen bir “proje”nin taraftarıydı. Bütün konuşmacılara bunu empoze etmeye çalıştı. Yalnızca SÖ bu tuzağa düşmedi. “Komünistlerin Birliği" gibi devrimci ve Marksist Kadroların gündemindeki yakıcı bir sorunu sık sık telaffuz etmeye çalıştı. Sunucu ise, SÖ’nün sözünü sık sık kesip VT ile NV'ye söz vererek, onların da katkısıyla(!) “Komünistlerin Birliği” söyleminin hangi manaya geldiğinin kitlelerce kavranmasına meydan vermedi. Elbette ve doğallıkla Devrimci ve Marksist Kadrolar radyo ve tv’lerde özgürlüklerini şu aşamada kullanamazlardı Komünistlere, mücadelenin ateşinden gelenlere mikrofon uzatmak öyle kolay değildi. Bu 98


açıdan Kolektifinizi eleştirmiyoruz. Fakat ilk defa pasaport alabilen, ilk defa uçağa binen ve ilk defa radyo ve tv’de konuşma imkân ve fırsatını yakalayanlar olarak bu araçları daha yetkin kullanabilirdiniz. SU tv’nin sizlere ayırdığını daha önceden duyurduğu iki saatlik süreyi yarım saat kesmesi de çok ilginç bir olaydı. SÖ’nün uygun bir üslup ve yöntemle çizmeye çalıştığı BİRLİKÇİ söylemi SU tv’nin ve sunucusunun siyasî çizgisi ile uyuşmuyordu. Bu yüzden SÖ Komünistlerin sosyal muhalefet dinamiklerine önderlik etmesi ve ileri unsurları, hareketlendirip seferber etmesi gibi sorunları gündeme getiremedi. Sözü ve süresi kesildi. 15/16 Haziran konulu bir programa katılan VT ile NV ise, SÖ’nün çizdiği tabloya katkı sunmak bir yana, O’nun yapmaya çalıştığının üstünün küllenmesine yardımcı oluşları gözlerden kaçmadı Sözün özü: Komünistlerin kendilerini özgürce ifade edebileceği bağımsız bir radyo ve tv’den, ayrıca günlük bir gazeteden yoksun oluşları henüz demokrat dahi olamayan kimi araçlar tarafından kendi amaçları doğrultusunda kullanılabilmektedir. Bu durumda Komünistlerin de bu araçları yerinde ve tutarlı biçimlerde kullanmaları açısından, gerek konuşmacıların seçimi, gerekse hazırlıklı olması hususunda daha özenli hareket etmesi beklenir. Cevap: Eleştiri ve önerilerinizi Kolektifimiz de kendi içinde ayrıntılı değerlendirmiş, bu etkinliklerden edindiğimiz sonuçlarla çıkardığımız dersleri tartışmıştır. Yalnızca sizlerden değil, pek çok birey ve çevrelerden de benzer nitelikte eleştiriler aldık. Kolektifimizin 15/16 Haziran hakkındaki görüşlerini Sırrı Öztürk yetkili olarak temsil etmeye çalışmıştır. Bir dahaki sefer hem konuşmacıların seçimi, hem de hazırlıklı olma açılarından daha donanımlı olmaya özen gösterilecektir. Konu hakkındaki bilinciniz ve duyarlılığınız için sizi kutlar ve teşekkür ederiz.

Eleştiri: Dergi’nizde çok çeşitli eğilimlerden imzalar yer alıyor. Daha önce yer alan bazı imzalara da daha sonra yer verilmiyor. Neden?

Cevap: SORUN Polemik’in ilk sayısında bu sorunuzun cevabını vermiştik, Dergi’mizde Yayın Kurulu’nun imzalı yazıları dışında yarın birlikte yürüyeceğimiz “yol arkadaşları" ile “yoldaş” olmayı özlediğimiz bizim insanlarımızın imzalarına da yer verilmesi Kolektifimiz’in süzgecinden geçirdiği bilinçli bir tavırdır. Günümüz şartlarında ‘sosyalist demokrasi’yi içimize sindirmemiz gerekiyor. Bu türden bir yayın politikasının hangi manaya geldiğini donanımlı insanlarımız anlamakta gecikmiyor, yayın politikamızın doğruluğuna inanıyoruz. Hayat ve mücadele de bunu doğrulamaktadır. 99

Kimi imzaların sürekli yer almayışının nedenlerini ise ait olduğu imzalardan sormanız gerekir. Özel hayatı, işi, üretimi ve donanımıyla bütünlük içindeki Devrimci ve Marksist Kadrolar Dergi'de rahatlıkla yer almaktadır. İlişkilerimizi temiz ve ilkeli tutamayanlar ise, bu aracı kullanamamaktadır. Kolektifimiz'de iş ve emek sevgisi ile özveri ve çalışkanlık öne çıkmaktadır. Proleter Devrimcilerin elindeki bu aracı benlik egosunu tatmin ve kariyerizm açısından bir “atlama tahtası” olarak görenler zaman zaman ve doğallıkla çıkmışlardır. Fakat bu gibilerinin niyetleri hiçbir zaman Kolektifimiz’de vücut bulmamıştır. Eleştiri: Bir yılı aşkın bir zamandır gündeme taşıdığınız İşçi-Kitle Gazetesi ve bu konuyu içeren Çağrı Broşüründen sonra, anılan gazete etkinliği gerçekleşmedi. Niçin? Cevap: Gerek Dergi'mizde, gerekse çeşitli telif çalışmalarımızda Devrimci ve Marksist Kadroların bilincine ve yüreğine hitap eden yazılarımızda gündeme taşıdığımız bütün önerilerin arkasındayız. Geri adım atılması bir yana, önerilerimizin ne derece hayatî ve önemli olduğunu hayat ve mücadele doğrulamaktadır. Sorumluluklarımızı tartarak gündeme getirdiğimiz İşçi-Kitle Gazetesi projesini dillendirdiğimizden bu yana hemen hemen bütün siyasî sol eğilimler birer "işçi gazetesi” çıkarma ihtiyacını duydu(!) Sol cenahta hâkim olan “benim partim, benim gazetem, benim internetim, benim kültür merkezim, benim sendikam, benim kitle örgütüm, benim yayınevim, benim radyom, benim televizyonum, vs.” gibi burjuva mülkiyetini andıran anlayışına yeni bir halka eklememek için İşçi-Kitle Gazetesi projemizi şu aşamada gündeme getirmiyoruz. Kolektifimiz çalışanları “ben” egosunu yıkıp, "biz" ve "bizim" denilmesini bilince taşımaktadır. Hâkim gerici sınıfların, faşizmin her geçen gün kaba güce ve zora rahatça başvurduğu bir düzeneği tersyüz etmek için “biz” ve “bizim” diyerek kolları sıvamayı daha doğru buluyoruz. Kaldı ki, burjuvazi de cenahımıza karşı birlikte hareket edecek düzeyde tarih ve sınıf bilinci ile kaba güce ve zora başvuruyor. Kolektif aklı, bilinci ve eylemi örebilmenin yolu da “biz” ve “bizim” diyebilmekten geçiyor. Birlikte iş yapmayı, birlikte yürümeyi, deneyim aktarımında bulunmayı ve de paylaşmayı gündemine alamayan bir sol asla SOL değildir. İşçi-Kitle Gazetesi projesi, işçi sınıfının kendi davasına sahip çıkacağı, kendisinin yazacağı, dağıtacağı, örgütleyeceği araçlardan biridir. Kolektifimiz, maddî-manevî destek ve katkısıyla bu önemli aracın yalnızca ateşleyicisidir. Gereken hazırlık yapılmıştır. Sıra birlikte iş yapılmasına kalmıştır. Gündeme getirdiğimiz bu önemli konu birilerini de öylesine hareketlendirmiştir ki, her siyasî sol eğilim “dergi platformu” ya da “platform” arayışlarından sonra hızla ve âdeta “Allah söylettirmişçesine” kendi “iş100


çi gazetesi”ni çıkarmaya yönelmiştir! Hatta önemli bir örgütlenme olan “İlerici Gençlik Sendikası” girişiminde dahi “benim gençlik sendikam” anlayışı kolektif adımların atılmasını içerden darbelemiştir. Bu “atak” da yetmemiş şimdi ise herkes kendi “işçi kurultayı”nı örgütlemeye yönelmiştir. SORUN Polemik’in gündemi bellidir. Açılan “ben” merkezli anlayışlardan ve “grup partisi” (örgütü olarak da okunmalıdır) anlayışları dışında tartışmaya ve eleştirel katkıya açık ve muhtaç tezlerimizin senteze kavuşturulmasının kavgasını vermektedir. Birileriyle asla yarışmıyoruz. Parti olmadığı halde parti imiş gibi davranan eğilimlerle mücadele ediyoruz. Bilimsel Komünizm ve Marksizmin yorumu, -özümlenmesive pratikte yeniden üretimi denildiğinde, bundan "Komünistlerin Birliği”ni gündeme getirmeyi anlıyoruz. Bu yöntemin Devrimci ve Marksist Kadroları II. Tüm Türkiye Komünistleri Kongresi (II. TTKK)’ne taşıyabilmesi için çeşitli istişari toplantı, konferans, kurultay, vb. etkinlikleri düzenlemeyi doğru buluyoruz. Bunun gerçekleşebilmesi yolunda ve de bu tarihi görevi üstlenmeye aday yoldaşlarımızla II. TTKK’yı örgütlemeye aday çeşitli Kurum’ların işbaşı yapmasını arzuluyoruz. Yalnızca arzulamıyor, bunun iklim ve altyapısını oluşturabilecek etkinliklerden geri durmuyoruz. Elbette “inşa”, “oluşturma” “iklim ve altyapı” diye diye ebediyete kadar tren yolu misali birleşmeyen yollar gibi yürüyecek değiliz. Bir yerde yapma fiili ile herkes-hepimiz yüzleşeceğiz. Görüş ve tezlerimiz sınanacaktır. İşçi-Kitle Gazetesi projemiz de, izahına çalıştığımız araçların üretilmesinde rol alabilecektir. Mevcutların dışında bir işlevselliği olmasını düşündüğümüz için acele de etmiyoruz. "Bizim” denilmesini bilincinde tartıp, emek güçlerini buluşturmak durumunda olan yol arkadaşlarımızın katkısını bekliyoruz. Böylelikle “grup partisi” anlayışlarını aşıp Sınıf Partisi bilincini gündemleştirmiş ve de merkezi, disiplinli Kurum ve Araç’larımızı üretmiş olacağız. SORUN Polemik

ŞAHMARAN

Puslu boranlı bir mapushane sabahında O dost bakışlı gözlerin karşımda Anlık bir sevinç Ama hayır Bu bir ölüm ilanı Olmadı TACI Böyle gitmek olmadı Diyor Ve yanık bir hüzün kaplıyor içimi Anılar döküldü kirpiklerimden Katre katre Ah şahmaran yürekli yoldaş Az rastladım senin gibilere Firari gecelerde Güvenle sırt sırta verip Gardaş gardaşa Vuruştuk aynı barikatlarda Emeğin kurtuluş hakkı için Aynı dolçadan içtik ab-ı kevseri Aynı dilden söyledik Bu dağda ceylan gezer Zülfünü tarar gezer Türküsünü Karapapak Karapapak Terekeme Terekeme Bodrumdan bozma evin Bir kervan otağıydı Her gurbetçinin Her işçinin Her işsizin Konakladığı Bir rızalık şehriydi Ortakçıl toplumdan kalan Lokma ve niyazı eksilmezdi

101

102


Turgay Ulu F Tipi Yaşamaktan Bir Kesit -2

-Mektup-

Merhaba...

Zalimlerin mengenesine düştüğümde Hiçbir kerpeten sökemedi dilimden Ne adını ne adresini Çünkü biz sır yolcusuyduk Serini meydana koyan İşte gazetede resmin Gene işçi gömleğin kareli Kutsal ateşe atılmaya hazır Duruşun rüzgar yeleli Ve ben onbir yıldır hasretim Siper sohbetlerine Şimdi derbeder oldun Benim yerime Secdegahım yarim Gül assın mezar taşına Biraz daha sabretsen Olmazmıydı Birlikte direnirdik Ölüm denen düşmana

“Kapı dövdüğüm” gerekçesiyle “70 gün mektup ve açık görüş yasağı” cezası verdiler. Hem İnfaz Hakimliği hem de Ağır Ceza itirazlarım reddedilip cezam “uygun” bulundu..... Behiç Aşçı’nın temsil ettiği süreç bir şekilde sona erdi. Şimdiden sonra ne olacak, nasıl olacak göreceğiz artık. Henüz bir bilgilenme sahibi olamadık. Ortak alanlara çıkanların anlatımına göre, haftada 10 saat uygulaması yapılmıyormuş. Şu anda onları, haftada bir gün, 2 saat görüştürüyorlar. Zaten bakanlığın yayınladığı yeni genelgede, uygulama 10 saat olarak belirtilmiş ama, pratik işleyiş her cezaevinin kendi idaresine bırakılmış. Genellikle idareler, “personel yetersizliği” vb. gerekçelerle bunu uygulamıyorlar. Mevcut durumda o işleyişi oturtabileceklerini sanmıyorum. Yeni bir organizasyon yapmaları gerekir. Daha onlarda pratik olarak nasıl uygulayabileceklerini bilmiyorlar. Muhtemelen deneme-yanılma yöntemiyle bir formül bulacaklar. Herhalde pilot hapishane olarak, Edirne F Tipi’ni seçmişler. Orada denerler. Aldıkları neticeye göre bir formül bulurlar. Ne kadar doğru bilmiyorum ama, bir tutuklu arkadaşın aktardığına göre, mevcut durumdaki ranzaların üstüne bir kat daha ekleyip, üç kişiliklere altı kişi yerleştirmeyi düşünüyorlarmış. Altı kişi için buralar fiziki olarak çok kullanışsız olur. Anlaşıldığı kadarıyla, F Tiplerini o kadar seferber olup yaptılar ama, şimdi kendileri de işin içinden çıkamıyorlar. Yeni inşa ettiklerinin çoğu L Tipi. Onlar da tamamen çalıştırma maksadıyla projelendirilmiş cezaevleri...

4 Şubat 2007 2 Nolu F Tipi Cezaevi Kandıra-Kocaeli

Turgay Ulu 3 Şubat 2007 2 Nolu F Tipi Cezaevi Kandıra-Kocaeli

103

104


OGNYANA MİTKA GRIBÇEVA

“Karanlıklar en alçak insanı da en yüz kızartıcı suçları da örter” Mitka Grıbçeva*

I. Partizanın Gömütü Köylük yerden oğlan çocukları Daha onsekizine girmemiş kır yoksulları İşliklerden fabrikalardan kız çocukları Daha onaltısına girmemiş çiçeği burnunda Süslediler bu baharda kızıl gelincikler gibi Kayalıklarda koyaklarda gömütlerini Çakırdikenleriyle yan yana II. Partizanın Yüreği Korkulacak şey mi ölüm Hele düşünülecek şey mi açlık Yener her bir şeyi bu bilinç Yırtılır en karası karanlıklar Kızıl kanlar karışınca toprağa taşa III. Partizanın Yurdu

Taner Korkmaz’ın Kandıra-Kocaeli 1. Nolu F Tipi Hapishanesinden Kolektifimiz’e gönderdiği kartı aynen yayınlıyoruz.

105

Bunca kurbanlar boşuna mı Kanlarımızla sulandı ana yurt Yüreğimiz ağlıyor gizden gize Ay ışığında kor gibi yanıyor için için Şafak sökecek neredeyse Hafiften bir yel esiyor bahar kokulu Erik ağaçları bu yıl erken çiçeğe durmuş Al gelincikler süslüyor alkanlarımız üzerinde Ala çiçek misali ana yurdu

106


Sırrı Öztürk Dersim… Dersim… - 4

-Gezi Notları-

“Kızılbaş Kadın” ve Batılı Feminizm 12'li faşist askerî darbeler döneminden sonra daha yoğunluklu olarak Batılı Feminizm akımlarının Türkiye’yi kuşattığı görüldü. Kapitalist Batı’nın büyük ölçülerde kullandığı feminist akımların Anadolu’yaYukarı Mezopotamya’ya bilinçli biçimde sistematik olarak taşındığı ortam ve süreçlerde Kızılbaş Batınî inanç ve kültür geleneğini yani yerlikültürel iç deneyim ve geleneğini doğru değerlendirmeyi öne çıkararak bu kuşatmayı kırmayı denemeliyiz diye düşünüyorum. Kapitalist Batı’dan aktarılan ve bilimselliği tartışmalı akımlara kaynaklık eden tezlerin yerine Anadolu-Mezopotamya emekçi halklarını vareden ve üzerinde yaşadığımız topraklardaki dil, tarih, kültür, gelenek, görenek, inanç ve folklorlarını ayrıntılı incelemek ve bu temeldeki telif çalışmalara ağırlık vermek yöntemiyle Batılı feminist akımların tahribatına karşı gerekli bir barikat örülebilir. Bu türden nitelikli çalışmaları özendirip sahiplenmek durumundayız.

IV. Partizanın İşi

Yerli-kültürel iç deneyim birikim ve geleneklerimizin esin kaynağı olmasıyla kapitalizmin yoz ve kozmopolit kültür politikaları hem daha kolay karşıya alınmış, hem kültürel erozyon en aza indirilmiş, hem de bilimselliği tartışmalı tezlerin yerine düşünce-davranış dünyamıza yeni bir soluk getirilmiş olacaktır.

Komünistler işbaşı yapsın hele bir yol PARTİ işini bilir Bir adım daha ileri atabilmek için Neyi nasıl temizleyeceğini Önce karanlıklar aydınlığa kavuşmalı Halk düşmanı hainler Ajanlar provokatörler Faşistler temizlenmeli bir bir ÖNCÜ/Zeki Öztürk

*

1916 Bulgaristan doğumlu, kadın gerilla. NAZİ faşizmine karşı ülkesinin en önde gelen partizanlarından, namı diğer Ognyana. Yaşadım Diyebilmek İçin ve Seni Halk Adına Ölüme Mahkûm Ediyorum adlı eserleri ile tanınır.

107

İlk (ilkel denilmesini uygun bulmuyoruz, çünkü asıl ilkellik günümüzdeki kendine, doğaya ve topluma yabancılaşmış insanların düşünce-davranışlarında yansımaktadır.) ortaklık toplumu, eşitlik, özgürlük, kardeşlik gibi komünal ilişkiler temeli üzerine kurulacak moderndevrimci-dönüştürücü atılımlar emek ve kadın sömürüsüne daha rasyonel bir darbe vurulmasının da itici gücüdür. Kadının-erkeğin-insanın sosyal-evrensel kurtuluşu bu temelde yükselecektir. Sol'un Ana-Kadın, Kadın-Ata ve "Kızılbaş Kadın" gelenek ve kültünü inceleme durumundaki canlarımızın, iyimser, dinamik, ilerici bir yorumla senteze kavuşturucu tezlerle bu süreci geliştirip güçlendirme, yöntemiyle ayağını sağlam biçimde yere basması gerekiyor. Sol'un bu konudaki politikasızlığı ancak bu yöntemle aşılacaktır diye düşünüyoruz. Batılı feminist akımları eklektik ve alıntı mantığıyla devşirilen malzemeyi Anadolu-Mezepotamya emekçi halklarının gelenek ve kültürleri üzerine oturtmaya çalışmak kapitalist yabancılaştırma yöntemlerine hizmet anlamına gelecektir. 108


‘Anadolu Aleviliği’ Sünnileştirilme Kuşatmasında Dersim gezilerimizde çok açık biçimde gördük: Kızılbaş, AleviBektaşi inanç, gelenek ve kültü Osmanlıdan günümüze büyük bir kuşatma altındadır. Daha da gerilere Yezid ve Muaviye ihanetlerine kadar gidilecek olursa bu kuşatmaların nedenleri daha ayrıntılı görülebilir. Bilindiği gibi, ‘Anadolu Aleviliği’, asimilasyon anlayışları dışında, arının binlerce çiçekten alıp bal eylediği eylemi misali insanlığın tek tanrı dinleri, mitolojileri, masalları, kült, folk, inanç, gelenek-görenek, dil, vb. birikimlerinin etkisiyle oluşmuştur. Zerdüştilik/Yezidilik, Budizm’den, hatta Musa, İsa'dan büyük ölçülerde esinlenmiş bir inanç, kült ve gelenek sistemidir. ‘Anadolu Aleviliği’ bu süreçlerden edinilen birikimlerden Yukarı Mezopotamyaya Anadolu’daki halklara ve Dersim’lilere ulaştı. Halkların kültürleri, dışardan gelenler, özellikle de Arap-İslâm'dan ne kadar etkilendi? Orta Asya'dan getirilen inanç ve kültler ne kadar korundu? Özsüz, köksüz kültler hangi ölçülerde erozyona uğradı? Hangi ileri tezler senteze kavuştu? Veya senteze kavuşmaya aday? Bu ve benzeri "sevimli" tartışmalar uzmanları tarafından hararetle yapılmaktadır. Dersim’de arkeolojik çalışmalar yapılmamış olsa da dil, tarih, folklor, masal, vb., konularda önemli çalışmalar gün geçtikçe artmaktadır. Bu yolda yapılan tartışmaların Kızılbaş, Alevi-Bektaşi inanç, gelenek ve kültünü tahrip etmeden yeni sentezlere kavuşturulmasını diliyoruz. Sol cenahtan gelen insanlarımızın bu insan malzemesinin kültünü doğru değerlendirerek, Modern Yezid ve Muaviyelere fırsat vermemelerini, düşünce-davranış dönüşümlerindeki gelişmelerin sistemli, tutarlı politikalarla süreç içinde oluşacağını hesaba katmaları beklenecektir. Kimi "sol"ların gaza bastığı süreçlerde fren görevini yerine getirecek Kurum ve Araç'ların işbaşı yapmasının ne ölçüde hayatî bir mesele olduğu ortadadır. Bilimsel-sınıfsal açıdan yapılan tahlil ve değerlendirmelere itibar edildiğinde; ‘Anadolu Aleviliği’, ezilen, sömürülen yoksul köylülüğün isyan, başkaldırı ve ayaklanma geleneğinin ideolojisidir. Yavuz Selim’in bu ideolojiyi karşıya alıp 40 bin Kürt-Zaza ve Dersimli Kızılbaşı katledişinin sınıfsal nedeni, hâkim devlet anlayışına ve Arap-İslâma karşı oluşu yüzündendir. Kadın Ata geleneğine ve ortaklık toplumu anlayışına bağlılığındandır. Millî düşmanlık değildir. Osmanlı hâkimiyetinin yoksul Kürt, Türk, Zaza Aleviliğine ve Dersimli Kızılbaşlığa karşı oluşu, feodal despotluğa karşı isyan, başkaldırı, ayaklanma ve hak arama örneği olmasının yarattığı korkudur. Arap-İslâm ile devletin "Kızılbaş Kadın" kültüne düşman oluşudur.

109

İnsanın insan oluşuna karşı olan Arap-İslâm ile Osmanlı yönetimi ve günümüzdeki uzantısı TC Devletinin uygalayageldiği inkâr, imha ve asimilasyon (Türkleştirme-Sünnîleştirme) politikalarına karşı gardını alan Anadolu ve Mezopotamya emekçi halkları tarihsel, sosyal ve kültürel açıdan olduğu kadar sınıfsal talepleriyle de haklı bir zemindedir. Tarihsel seyri içinde askere gitmeyen, vergi vermeyen, isyan eden, başkaldıran, ayaklanan ve hak arayan insanlarımızı sürekli olarak "suçlu” görüp gösteren bir zihniyetin günümüzde iyice çözülüp çürüdüğünü ilginç örnekleriyle görüyoruz. Dersimliyi talep ve ihtiyaçlarını dillendirmesi karşısında "suçlu" göstermek artık eskimiş bir yöntemdir. Ezilen ve sömürülen emekçi halkların dünyanın her yerinde olduğu gibi Anadolu’daki sesine kulak vermek zorundadır, hâkim gerici sınıflar ve onların sağlı "sol"lu politikacıları. İşçi sınıfı ve emekçi halk hareketlerini kaba güce ve zora başvurup çeşitli demagojilerle suçlamak artık aşınmış bir politikadır. Bu politikaların hâlâ “işbaşı” nda oluşu cenahımızın kusuru (suçu) yüzendendir. Kapitalist anarşinin tarihsel-sosyal haklılığından değil. Dersimli tipolojisi dağı, taşı, ovası, suyu, iklimi, bitkisi, ormanı, hayvanı ve tabiat harikasının da bir ürünü olan halkı da, bu etkenlere uygun, doğal, özgür bir hayat tarzını seçmiştir. Bu tipolojiyi oldukça doğru resmeden insanlarımızın çıkmış oluşu da sevindiricidir. Aynı zamanda sistemin çok yönlü kuşatmasını, inkâr, imha ve asimilasyon politikalarını da açığa vuran çalışmaların yetkinleşmesi de olumlu bir gelişmedir. Dersimli tipolojisinden ürkenlerin "bu çıbanı deşmek" yöntemlerini sistemli kurumlaşma yöntemleriyle karşıya almadan önce emekçi halkın nabzını doğru tutmak, talep ve ihtiyaçlarını yerinde öğrenmek gerekiyor. Devletin "Türk-İslâm Sentezi" biçiminde adlandırılan geleneksel politikasını sağlı “sol”lu bütün burjuva partileri içine sindirmiştir. 12'li faşist askerî darbelerden sonra 3 bin Alevi köyüne cami yaptırılmıştır. Tahtacı, Göçer Aleviler, özellikle de Maraş katliamından sonra faşist partilerin içine çekilmiştir. Katliam ve Alevi karşıtlığı karşısında faşist partileri birer "koruyucu" olarak gören insanlarımızın dram ve trajedilerini, onları suçlamadan doğru değerlendirmek gerekiyor. Sünni asimilasyon Osmanlıdan başlayıp TC Devletinin devlet eliyle burjuva yetiştirme politikaları uzantısında ve özellikle de 1938’den sonra asimilasyon politikalarına hız verilmiştir. Kızılbaş geleneğinde mezar taşlarına işlenen koç figür ve heykelleri sistemli biçimde tahrip edilmiştir. Hâkim gerici sınıflar koç figürü ve heykelciklerini gördükçe, demek ki, Koçgiri’yi hatırlamakta, Koç Uşağı Aşireti’nin direniş geleneğinden 110


korkmaktadır. Günümüzde koç figürlü veya heykelciklerini taşıyan tek bir mezar taşı bırakılmamıştır. Sistemin bu başarısını, sünni asimilasyonun hangi düzeyde olduğunu nerelere kadar uzatıldığını örnekleriyle sergilemek zorundayız.

“Kırda Ateş Politik” Dersimli yazarlardan M. Ali Eser arkadaşı gezilerimiz sırasında, Festivalin birinci günündeki törenlerde iyi bir rastlantı olarak görmüş ve ayaküstü sohbet etmiştik. Kendisini 1987 sonu sosyalist basın-yayın faaliyetleri döneminde çıkan ‘Yeni Demokrasi’ Dergisinin sorumlusu Tuncer Dilaveroğlu ile birlikte görmüş ve tanışmıştık. Dersim’de karşılaşınca sarılıp kucaklaşmış, aradan geçen zamanın özlemini gidermeye çalışmıştık. Festivalin kortejine güneşten sakınmak için bizzat katılmamış, gölgeden izlemeyi tercih etmiştik. O ise, katılarak sohbetimizi yarıda bırakmıştı, M. Ali Eser'i 1987’den bu yana ilk kez görebilmiştim. O tarihten bu yana hapishanedeki hayatını dışardan izlediğim devrimcilerden biriydi. Düzgün ve direngen bir hapishane hayatını yaşamış, kimi sağlık sorunlarıyla boğuşmuştu. Kitap ve Dergi faaliyetlerimizi arkadaşları eliyle kendisine iletiyorduk. Fiziksel ve ruhsal (moral) sorunları olup olmadığının haberlerini alıyorduk. O’da hapishane hayatını yerinde değerlendiren insanlarımızdan biriydi. Düzenli okuyuşu, Devrimci ve Marksist hareketimizin sorunlarına bakış açısını geliştirip kendi meşrebince eleştirel katkı sunuşu ve ayrıca direngen kimlik ve kişiliği ile öne çıkışını dikkatlice izliyordum. M. Ali Eser ile bir de İstanbul Emniyet Müdürlüğü, Gayrettepe hücrelerinde yanyana bulunmuştuk, 12 Eylül 1980 sonu, 1987–1992 Dergiler Platformu’nun düzenlediği bir etkinlik yüzünden derdest edildiğimizde bazı ortak anılarımız da vardı. Kalp şikâyetlerim üzerine hastaneye sevkim yolunda, kadınlı erkekli bir otobüs dolusu Dergiler Platformu taraftarlarıyla O’da hücre arkadaşı Tuncer ile birlikte demir kapıları kırarcasına protestolarda bulunmuş, polisten gördüğü fiziksel darbelerle başı gözü yarılmış, kanlar içinde bırakılmıştı. Aynı direngenliği 19 Aralık 2000’de Ümraniye F Tipi Cezaevi’ne yapılan baskın ve katliamlar sürecinde de göstermişti. İçerideki okuma birikimini yazma eylemiyle sürdürüyordu. Dışarı çıkar çıkmaz çalışmaları gecikerek de olsa yayınlanma şansını yakalayacaktı. Kitapları arasından "Kırda Ateş Politik" isimli olanı Dersim gezilerimizde okumak üzere yanıma almıştım. Öteki kitaplarını henüz edinemedim ve okuyamadım.

111

M. Ali Eser hapiste kendini yetiştirmiş, önüne somut bir iş koymuş ve bana göre önemli bir romancı ve şair olarak dışarıdaki hapishaneye adımını atmıştı. Söz konusu kitabını su gibi okudum. Önemli ölçüde de yararlandım. Özellikle kır faaliyetini seçmiş siyasî bir eğilimin Dersim'deki etkinliklerinde Bölge halkı, gerilla ilişkilerinde çok önemli diyaloğu vardı ve gözlemleri oldukça çarpıcıydı. Gezilerimiz sırasında yer yer bizim de bizzat görüp saptamaya çalıştığımız sağlam Kızılbaş tipolojileri yerli yerine oturtulmuştu. Bu portreler gerçek hayattan alınmıştı. Soyut kurgulardan oluşmuyordu. Yazar Dersim emekçi halkının sağlam kalmış kimlik ve kişiliklerini sosyal realizmin çarpıcı yöntemleriyle resmetmeyi başarmıştı. Kitabın ana kahramanı Cemal Aga portresi Sol cenahımızın örnek alacağı bir Kızılbaş erdem ve ahlâkının doruğu niteliğindeydi. Yalnızca düşünmeyen davranan-bilinçlenen bir militanın harekete katılışının eşsiz bir örneği idi Cemal Aga. O'nun dışında da yine yaşanmış direngenlik örneği göstermiş gençlerin de destansı öyküleri vardı kitabında. Eli ayağı yakılan, işkencenin en iğrencinin uygulandığı sıralarda konuşmayan, arkasından adam getirmeyen, yoldaşını ele vermeyen bir gencin trajik öyküsü de kitabın çarpıcı sahnelerinden biriydi. Sistemin Dersim "çıbanını" deşmek için uygulanagelen yöntemleri, keyfî ve fiilî infaz yöntemlerinin belgelenerek açığa vuruluşu, Dersimli insanımızın olumlu ve olumsuz yanları, kırda yaşanan sorunlar, Sol’un çok yönlü ders ve sonuçlar çıkaracağı yaşanmış olaylar bir romanın akışı içinde işlenmişti. M. Ali Eser bir süreci belli disiplinler gözeterek belgelerken, sorumlu eleştirel katkısını da ihmal etmiyordu. "Kırda Ateş Politik" isimli kitap Kardelen Yayıncılık tarafından Eylül 2005 tarihinde yayınlanmış. 480 sayfalık kitabın kapak resmini ise Aşkın Ayrancıoğlu yapmış. Kapak resminde Munzur'un dağ silsilesi kayaya hüzünlü bakışlı bir portre işlenirken kayalıklara kızıl bayraklarıyla gerillayı andıran silüetler resmedilmiş, yer yer de ateş kızıllığı öne çıkarılarak konu idealize edilmiş. Gezilerimiz sırasında bu türden idealizasyon yerine Devrimci ve Marksist bakış açısıyla gözlem yapıp değerlendirilecek olay, olgu, veri ve benzeri malzemelerle karşılaşacaktık. "Kırda Ateş Politik" ismi üzerine bazı eleştirileri de dinlemiştim gezi süresince. Cenahımızda “politik” sözcüğü, Sol klasiklerin Türkçeye tercümelerinde sıkça rastladığımız "ekonomi politik" sözcüğünü çağrıştırıyor. Türkçe ile Fransızcayı kaynaştıran bu arabesk tercüme anlayışı yerine bizler "siyasal ekonomi" diyerek biraz daha anlaşılır, dil kurallarını daha az zedeleyen bir tercüme anlayışını tercih etmiştik. 112


Dersim’de politik olmayan hiç bir şey yoktur. Kırdaki ateş de dolayısıyla politik idi. Dil ve ses uyumu açısından kitabına daha uygun gelen bir isim bulabilirdi M. Ali Eser. Bu türden bir çalışmayı üreten yazardan Sol cenahımızın kimi sorunları ve özellikle “Komünistlerin Birliği” ile yaşanan “Öndersizlik Krizi” sorunları karşısında sorumlulukla yararlanacağımız eleştirel katkı yapmasını da bekleyeceğiz. Mücadelenin ateşinden gelen her insanımızın bir görevi ve ödevi olduğunu da biliyor ve anlamaya çalışıyorum. Zira ortada bu görevi kendi alanında layıkıyla yerine getirecek roman, şiir, resim, müzik dalında büyük bir boşluk var. Çeşitli ve çok yönlü idealizasyon ve mistifikasyonları aşarak tarihimize devrimci, iyimser, dinamik yorumlarla nice eserler katılacaktır. Bunun sevindirici kimi işaretleri de vardır. Aynı gelenekten Muzaffer Oruçoğlu şair, romancı, ressam ve deneme yazılarıyla M. Ali Eser'lerin öncülü bir konumdadır. Her ikisini de daha nice çalışmalarında yakından izleyeceğiz. Katkılarını bekleyeceğiz. Eleştirilerimizi de eksik etmeyeceğiz. Söz kitaptan açılmış iken Ali Taşyapan'ın Duvarın İki Yakası-2 kitabından da söz etmek ihtiyacını duydum. Yazar TKP(ML) Davasının baştan 4. sanığı. Kaypakkaya, Oruçoğlu, Kılıç ve Taşyapan. Kitap Tohum Yayınları tarafından Şubat 2001'de yayınlanmış. 472 sayfa. Kapak Resmini Aşkın Ayrancıoğlu yapmış. Ali Taşyapan TKP(ML) hareketini kendi bakış açısıyla olduğu gibi yazmış. Oruçoğlu da anlamlı bir önsöz eklemiş. Kitap anı ve roman tekniği açısından oldukça iyi. Nesnel gerçekliği anlatışı bakımından da başarılı. Sürecin sorgulanması ve kır faaliyetini temel alan çalışma biçimleri ile örgütsel ilişkilere, ideolojik, teorik meselelere yaklaşım olarak da oldukça yararlı malzemelerle dolu. Örgütsel ayrışmanın öyküsüne de yer vermiş. Ali Taşyapan’ın kitabından da önemli ölçüde yararlandım. 35 yıldan sonra dahi olsa TKP(ML) hareketinin oluşumu, cezaevi yaşamı, mahkemeler ile Türkiye’nin feodal mi kapitalist mi olduğuna ilişkin "sevimli" tartışmalara ve yer yer fiziksel tartışma ve baskılara kadar uzanan çelişkileri ustaca kaleme almıştır. Yazar sosyalizmin yeniden bir umut olacağına inanmaktadır. Kimileri O'nu dar grupcu açıdan eleştirse de Ali Taşyapan dar grup partisi ile Sınıfın Partisi’nin ayrı şeyler olduğunun ayırdındadır. Kapitalist Türkiye'de devlet tekelci hegemonyasının ve emperyalist hegemonyaların Bölgedeki çıkar, sömürü ve sömürgeci politikalarının hangi manaya geldiğini görebilmektedir. TKP(ML) sempatizanlarının Oruçoğlu, Eser, Taşyapan ve şu an isimlerini anmadığım onlarca mücadelenin ateşinden gelen arkadaşlarının deneyimlerini öneri ve eleştirel katkılarını özenle tartışıp yararS.P. F/8 113

lanmalarını diliyor ve özlüyorum. TKP(ML) geleneği ve uzantısı örgütlenmelerden pek çok devrimci insanımızı tanıdım. Bu geleneğin insanlarının Devrimci ve Marksist Kadroların yeni nitelikler kazanmasına meşreplerince katkı yapacağına inanıyorum. İnsan malzemesi olarak da Kızılbaşlık geleneğinin yabancılaşmamış kimi öğelerini taşıdıklarını biliyor ve görüyorum. Bu insan malzemesinin söze feodalizm ve Çin deneyiminden esinlenmiş teori-pratik’ten başlamak yerine Bilimsel Sosyalizm-Komünizm temeline dayalı, aynı zamanda günümüzün sorunlarına çözüm yöntemini özümsemiş çalışmaları öne çıkarmalarını beklemekteyiz. Ayrıca, bu gelenekten bazı anarşist, troçkist ve “althusserci” eğilimleriyle koparak ayrışanların durumunu da çeşitli “vukuat”larıyla izliyorduk. Gezimizde bu akımların yankılarıyla tortularının işaretini de aldık. Sağlam kalmış Kızılbaş portrelerinin eserlerinde yansıtılması ve belgelenmesi açısından Qopo ve Çıban isimli kitaplardan da söz etmek istiyorum. Cafer Demir’de anılan kitaplarıyla Dersimli militan ve sağlam portrelerin çiziminde oldukça başarılı malzemeleri derleyip sunmayı denemiştir. Kurgu ve yöntem olarak henüz romancılığın ilk basamaklarında olmasına rağmen, gerekli bir işe soyunduğu için kutlanmalıdır. Kızılbaş Qopo portresi Dersim’de henüz kaybolmamıştır. Devrimci ve Marksist Kadrolar bu portrelerden büyük ölçüde esinlenerek, yerli iç deneyim, birikim ve geleneklerimizden yararlanmayı denemiştir.

Kızılbaş Batınî (Rafızî) Öğretisinin Temelleri Değerli araştırmacı dil bilimci Haşim Kutlu’nun ‘Kızılbaş Kadın’ isimli kitabından bir alıntı yapma ihtiyacını duyduk. Yazarın çeşitli kaynaklardan derlediği ‘öğreti’ şöyle sıralanmaktadır (Age, s.53): “(Öğreti) ‘oniki yol erkânı’ olarak adlandırılmakta ve üyelik koşulları içinde sayılmaktadır. Buna göre, yola giren her Kızılbaş çift; 1) Nefsine göre değil, ihtiyacına göre davranmalıdır. 2) Kendi yol ve erkân ölçülerine göre davranışta bulunmalı, sabır ehli olmalı, şer minderinde değil; hak ve adalet meydanında olmasını bilmelidir. 3) Yumuşak huylu, alçak gönüllü olmalı, hal dilini elden ve dilden bırakmamalı, didişmemeli, hal gücü (çözüm gücü) olmalı. 4) Cömert olmalı, yol kardeşine karşı nefis ölçülerine göre değil yol ölçülerine göre yaklaşmalı, ondan malını esirgememeli. Paylaşmacı olmalı, gereksinimi olana kendinde var olanı esirgememeli. 5) Gözünün gördüğüne ‘görmedim’ dememeli. Kulağının duymadığını ‘duydum’ dememeli. Kimsenin hakkına, canına, malına, dil ile, kulak ile, göz ile, el ile, ten ile, ruh ile tecavüzde bulunmamalı… 114


6)

İkrar verilen meydandan, Pirden, Rehberden, Musahipten rızasız ve habersiz iş yapmamalı, yol kardeşini zora sokmamalı. 7) Dövene ve sövene kul olmamalı. Haksız ve zalim kapısına varmamalı. Onlardan adalet dilenmemelidir. 8) Yol sırrını yol düşmanıyla konuşmamalı. Düşmanla dil ve yol sahibi olmamalı. 9) Ne yalan söylemeli ne de yemin etmelidir. 10) Mutlaka bir işin ve bir mesleğin sahibi olmalı, çalışmayı en büyük ibadet saymalı, hünerle üretip hürmetle tüketmesini bilmelidir. 11) Bildiğine bilmiyorum dememeli. Bildiğini, öğrendiğini, bildirmeyi ve öğretmeyi zahmetten saymamalı, bildiğinin piri, bilmediğinin talibi olmalı. 12) Yol dışından yola karşı düşmanca bir yönelme olursa, canı başı hak yoluna koymakta tereddüt etmemeli.” Yukarıda yer verilen “öğreti” günümüzdeki Sol cenahımıza neleri öğretmektedir? Günümüze kadar yer yer varlığını koruyup ulaşan bu “öğreti” bulunduğumuz coğrafyadaki işçi sınıfı ile emekçi halkların inanç kültürünün bir parçasıdır. Sosyalizmi inşaa edeceğimiz zemini tanıyabildiğimiz ölçüde, başarımızın yol-yöntemi de belirginleşecektir. Eklektik ve aşırma tezlerle idare-î maslahatçıların sosyalizme verdiği zarar bu yöntemle izole edilecektir. “Çıkış Hattı” arayışları orijinal sınıf ve emekçi halk ilişki ve çelişkileri arasından çıkacaktır.

Alevi İnancının Farklı Yorumları ve... Anadolu Alevi-Bektaşi geleneğinin “İslâmiyet’in doğuşundan günümüze dek geçen yaklaşık 1400 yıllık süreçte, Ehlibeyt olmak ve Ehlibeyti seven Alevi olmak hiç kolay olmamış; hemen her dönemde aşağılanmaya, akıl almaz karalamalara ve türlü yöntemlerle bireysel ve toplumsal kırımlara maruz kalmışlardır.” İslâmiyet’in gelişme ve yayılma dönemine kadar ‘Anadolu Aleviliği’ni inanç, kültür ve gelenek olarak biçimlendiren pek çok etken olmuştur. Bu süreçte “Muhammed-Ali” diyenler akıl almaz zulüm ve kıyımlardan geçirilmiştir. “Anadolu Selçuklu Devleti’nden, 1299’da kurulan Osmanlı Devletine gelindiğinde de olumlu bir değişme olmadı. Hatta Osmanlı döneminde en büyük toplu kırımları yedi Ali yandaşı Aleviler, 1517’de Halifelik erkini de alan Yavuz Selim, Anadolu’da köy-köy, kasaba-kasaba tespit ettirdiği Alevilerden 40 bin (kimi tarihçilere göre 80 bin) kişiyi kılıçtan geçirtti. Kuyucu Murat da bir o kadar masum Alevi’yi diri diri kuyulara gömerek katlettirdi. Alevilerin inanç önderlerinden Hallacı Mansur’u sadece katletmekle kalmadılar, başını gövdesinden ayırıp cayır-cayır yaktılar, külünü nehre attılar. Seyyit Nesimi’nin derisini yüzdüler. Pir Sultan Abdal’ı darağacında astılar. Yandaşlarına kan kusturdular. ‘Ana-bacı tanımazlar’ diyerek, na115

muslarına namussuzca iftira ettiler. Genelde ise kadınlara en aşağılık muamelelerde bulundular.” Osmanlı’dan Cumhuriyete sarkan süreçte de Aleviler devletin baskı ve teröründen nasibini büyük ölçülerde almıştır. Din olgusunu sömürücü-sömürgeci anlayışları için kullanagelen siyasî iktidarlar Aleviler üzerindeki akıl almaz baskı ve kıyımlarını sürdürmüştür. İster “Arapİslâm, Sünni-İslâm, Siyasî-İslâm. Resmî-İslâm” olarak adlandırılsın, ister ırkçı, milliyetçi açılardan değerlendirilsin, bütün burjuva partileri Alevileri tıpkı proletaryaya olan sınıfsal kin ve düşmanlığı yerine koymuşlardır. “1978’de Kahramanmaraş ve Sivas’ta, 1980’de Çorum’da çolukçocuk, kadın-erkek, yaşlı-genç, hasta-gebe demeden yüzlerce masum Alevileri katlettiler. 2 Temmuz 1993 günü Sivas’ta, bir araya gelen Büyük Birlik Partisi, Milliyetçi Hareket Partisi, Refah Partisi ile Aczmendi, İBDA-C, Hizbullah gibi Kürt-Türk kırması ırkçı, faşist İslâmcılar, Madımak Oteli’ni ateşe verip Alevi-Sünni inançlı Türk-Kürt etnik kimlikli 35 aydını ‘Allah-u Ekber’ çığlıkları atarak cayır-cayır yaktılar, 1995’te İstanbul Gazi Mahallesi ve Ümraniye’de 22 kişiyi ise, bizzat devletin polisleri sokaklarda kurşunladılar.” “A’dan Z’ye devleti yönetenlerin hemen hepsi seçimlerde oy almak için Alevileri tanıyıp onlara övgüler yardırdılar, ama seçildikten sonra Alevilerin inanç ve kimliklerini yasal zeminde tanıyıcı olmadılar.” “Aleviler, ‘Türk’ ve ‘Kürt’ etnik kimlikleriyle kendilerini bir ‘azınlık’ görmedikleri gibi, inançları itibariyle de bir ‘azınlık’ değillerdir.” “Aleviler, ne Türk etnik kimliğiyle, ne de Kürt etnik kimliğiyle tanımlanabilirler.” “Aleviler, Türk ve Kürt etnik kimlikli olarak dil, ırk, mezhep ve cinsiyet ayrımı yapmadan tüm insanları kucakladıkları için egemen olan kısır dünya görüşlü hem Türk, hem de Kürt etnik kimlikliler tarafından horlanırlar, hakarete uğrarlar ve dahi katledilirler.” Melezin melezi Osmanlı padişahları gibi uluslarötesi tekelci sermayenin yerli ortağı ve işbirlikçileri kara gerici ve ırkçı kimlikleriyle Kızılbaş, Batınî, Rafızî inanç ve kültürüne bilinçli düşman gibi saldıragelmişlerdir. Aleviler, Türk, Kürt ulusal kimlikleriyle kendilerini “azınlık” görmezler. Ulusal ve dinsel-inançsal kimlikleriyle de “azınlık” değillerdir. Bulunduğumuz coğrafyada yaşayan Türk, Kürt, Laz, Çerkes, Ermeni, Rum, Yahudi, Süryani, vb. emekçi halkları Hıristiyan-Müslüman ayrımı yapılmadan her etnik grup ve her inanç sahibinin eşit ve özgür yaşama haklarını kundaklayan resmî tarih anlayışı ile resmî ideolojilerin kuşatmasıdır. Konu, yeri gelmişken söylemek durumundayız: Devlet tekelci kapitalizmi yıkılmadan, emperyalizmin binbir kuşatmasına karşı sömürülen 116


ve ezilen emekçi halkların mücadelesi bütünleştirilerek tutarlı bir kanala çekilmeden emekçi halkların sosyal kurtuluşu sağlanmadan, kitaplara sığdırılamayan bu sorunlar çözüme kavuşturulamayacaktır. Etnik ve inanç kökenleri ve kültürleriyle halkların eşitliği ve özgürlüğü kapitalizm altında asla mümkün olmayacaktır. Çözüm sosyalizmdedir. Ulusal ve dinsel-inançsal kimlikleriyle “Lozan”daki haklarını talep etmek ile AB’ye bel bağlayan “çözüm” önerileri halkların taleplerini karşılamayacaktır. Alevilerin Cemevlerinin; Cami, Kilise, Havra ve Sinagog gibi ibadet yeri sayılması için olağanüstü bir çaba sarfettiklerini biliyoruz. Bu talepler Resmî İslâm’ın sözcüsü (Diyanet İşleri eski Başkanı Mehmet Nuri Yılmaz) tarafından: “Müslüman’ın tek mabedi vardır, o da Cami’dir. Cemevleri bölücülüktür!” biçiminde karşılamıştır. Diyanet İşleri eski Başmüfettişi Abdülkadir Sezgin ise, daha ileri giderek: “Aleviler PKK’den sonra en büyük bölücü tehdit unsurudur.’’ diyerek, resmî ideolojinin, Resmî İslâm ile nasıl bir ittifak içinde olduğunu göstermektedir. Günümüzdeki Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Ali Bardakoğlu ise, Alevi talepleri karşısında: “Diyanet Sünni bir kuruluş değildir (...). Sünnileşmek gibi politikamız yoktur.” diyebilmiştir. (Tırnak içindeki alıntılar Lütfi Kaleli, Şah Hatayi ve Pir Sultan, Alev Yayınları, s.59-60’tan alındı.) Sistemin işçi sınıfı ve emekçi halklara karşı uygalayageldiği kaba güce ve zor’a başvurusunu Aleviler “hak gaspı” olarak görmektedir. Resmî İslâm’ın uygulamaları farklı etnik ve inanç grupları tarafından birer “hak gaspı” olarak değerlendirmesini, bir adım öne çıkıp bilimsel yöntemle izah etmek görevini; Devrimci ve Marksist Kadroların Kurumsal, Merkezi, Disiplinli Bilim Kurulu ya da Akademi ve Enstitü gibi Araç’larımızla ancak yerine getirilebilecektir. Kimi Alevi kuruluşlarının “Diyanetten pay almak” isteyişini, Aleviliğe “ihanet etmek” biçiminde suçlayan Alevilere de rastlanmaktadır. Bu türden değerlendirmeler, haklı bir sosyal muhalefetin Kızılbaş, AleviBektaşi geleneğinin sesini kesmek, Resmî İslâmî, resmî ideolojilerin inkâr, imha ve asimilasyoncu politikalarına katkı vermek anlamına gelmektedir.

“Alevilik İslâm mı, Ayrı Bir inanç mı?” Tartışması Kızılbaş, Alevi-Bektaşi inancının çeşitli yorumları, inanç temeline dayalı toplulukları da bölmüştür. Bu bölünmeleri şöyle sıralamak mümkündür: a) Hz. Ali’nin Tanrı olarak telakki edilmesi, Alevi inancının temelini oluşturur. b) “Tanrı benim cismimdedir” Gök Tanrı kavramının Hz. Ali ile özleştirilmesi. 117

c) Hz. Hüseyin etrafında teşekkül eden Kerbela matemi kültürünün etkisi. d) Kızılbaşlığı bilimsel temeline dayandıran Marksistlerin yorumuna karşı çıkanlar ise, “Ali’yi elimizden alıyorlar” eleştirel tepkilere neden olmaktadır. “Nejat Birdoğan da 20-26 Ekim 1994 tarihli Aktüel dergisine verdiği demeçte ‘Alevilik İslâm dışıdır’ demek suretiyle büyük tartışma yaratmıştır. Arkasından Faik Bulut, 1997’de yayınladığı ‘Alisiz Alevilik’ adlı kitabıyla bu tartışmayı daha da boyutlandırmıştı.” Birdoğan özetle şunları söylemişti: “Anadolu’nun gizli kültürü olmaktan hızla çıkma sürecini yaşayan Alevilik, içeriğini oluşturan bir takım temel öğelerle İslâm dışındadır. İslâm, kendi alanında kendi üyelerine göre bir dindir. Alevilik ise, İslâm’ın içeriğiyle bağlantısı olmayan, dünyasal bir inançtır. Kökeni, İslâm’dan çok öncelere dayanır. Alevilikte, Şaman ve Zerdüşt dininin geleneklerini bulmak zor değildir. Alevi ibadeti ele alındığında müzik, saz eşliğinde semah, şiir ve çoğu cemlerde içki olduğu görülür. Bunların hangisi İslâm’a uyuyor? Hiçbiri. Alevi namaz kılmaz, Ramazan orucu tutmaz, hacca gitmez. Bu inançta kıyamet, günah tartımı ve dolayısıyla cennetcehennem yoktur. Alevi, suçunu dünyada işler ve cezasını da bu dünyada çeker. İbadette içki içmek, saz çalmak, semah dönmek hangi dinde vardır? Allah’ın insan olduğu inancına hangi dinde rastlıyoruz?” Ünlü Kızılbaşlar “Biz -hacca- ölüye değil, diriye gideriz!”der. “Terk-i dünya” edene “öldü” demez, ”Hakka Yürüdü” derler. Yemin etmezler. Hünkâr Hacı Bektaş (1209-1271) “Bilimle gidilmeyen yolun sonu karanlıktır.” derken idealist-metafizik görüşleri ta o zamanlarda karşıya almıştır. Tasavvuf kanalında akla uygun ve “birimiz hepimiz, hepimiz birimiz” özdeyişine göre oluşturulan “Kırklar Meclisi”de gösteriyor ki, ‘Anadolu Aleviliği’nde, din, dil, ırk, mezhep ve cins ayrımı yoktur. Bu inanç ve kültür insanı özne yapan bir yaşam biçimidir. ‘Anadolu Aleviliği’nin ne Arap-İslâm ne şeriata bağlı Mevlevilikle ne de Şiilikle bir ilişkisi vardır. Sünniler, Şiiler Batınî manadaki “Vahdet-i Vücut”, “Vahdet-i Mevcut” inancını ne kavrayabilir, ne de kabullenebilirler. Bir inancı, kültü ve geleneği olanı karalamaya çalışırlar, sevmezler, dışlayıp kırım ve kıyımlardan geçirilmesini isterler. Siyasî İslâmcılarla resmî ideolojinin ideologları Kızılbaş, AleviBektaşi inancını onun için camiye sokup işini bitirmek istemektedirler. Kızılbaşlarda ihtilâlci ideolojilerin önemli etkisi bulunmaktadır. Anadolu’da Yukarı Mezopotamya ve Dersim yöresindeki halk hareket118


leri, isyan ve başkaldırıların tarihsel-sosyal nedenleri vardır. Hâkim gerici iktidarların baskı ve terörüne karşı Kızılbaş, Alevi-Bektaşi geleneklerinin kendi meşreplerince karşı çıkışını “isyancı-eşkıya” olarak isimlendirip suçlanması, aslında savunulacak niteliklerdir. “Alevilik İslâm mı, Ayrı Bir inanç mı?” tartışmasında, “Ali Doğan da benzer şeyler söylüyordu: “Alevilik, İslâm’ın dışındadır ve kendine özgüdür. Kimsenin Aleviliği yok saymaya hakkı ve yetkisi yoktur. Aleviler inançlarını kendi kuralları ve gelenekleriyle yaşarlar.” Alevi inancını Resmî-İslâm söylemiyle örtüştüşen, gerici Cem Vakfı Genel Başkanı Prof. Dr. izzettin Doğan’ın yukarıdaki görüşlere tepkisi şöyleydi: “Bu düşünceyi savunmak için zır cahil olmak lâzım. Bu tezi, eline verilen kâğıdı okumaktan aciz olan Ali Doğan’ın kulağına fısıldayan Diyanet’in ajanlarıdır. Maksat da Alevileri antipatik göstermek, AleviSünni çatışmasına çanak tutmak, ya da Alevilerin Diyanet’ten almaları gereken payın önünü kesmektir. Alevilik İslâm’ın özüdür. Alevi, İslâm’ı Hz. Ali gibi yorumlayan ve onun yorumlarına itibar eden insanlara verilen isimdir.” Görüldüğü gibi, Anadolu’ya özgü, insanı düşünce-davranışta merkeze koyan bir felsefî duruşu herkes ideolojik, sınıfsal, kültürel ve ahlâkî açıdan ve de yaptığı siyasî seçimine göre değerlendirmeye yönelmiştir. Alevilikte sık sık adı geçen “Batınî sözcüğünün sözlük anlamı: İç, içyüz, gizli, görünmeyendir. Zahiri sözcüğünün anlamı da: Dış, dışyüz, her şeyin dış görünenidir.” “Batınî sözcüğü, bir de ‘tevil’le açıklanır. Tevil: Yorumlama’dır. Yani (tevil etmek) görünen anlamdan başka bir anlamla bakmak. Demek ki, Batınî sözcüğünün anlamı, bir şeyin görünen yüzünü, görünen anlamından çıkarıp, yeni bir anlama çevirmektir.” “Kabile yönetiminden feodal devlet yaratma sürecinde İslâm, Araplara Müslüman olmayan halkları sanki aşağılama hakkı veriyordu! Bu halklar Farslar, Türkmenler, Kürtler, Berberiler, Hintliler, Yunanlılardı. Yerleşik olmayan ve bir türlü komün hayatı yaşayan bu halkların Müslüman Araplarca aşağılanması, Müslümanlığın dayatılması ve sözü edilen halk kültürlerinin Arap-İslâm kültürüyle eritilip yok edilmek istenmesi, Batınîliğin gelişip yayılmasına neden oldu.” “Batınîlik, Arap-İslâm zorbalığına karşı bir seçenektir. Batınîlik, bir felsefedir, bir düşüncedir, evrensel bir dünya görüşüdür. Bu görüşe göre Evren yaratılmamıştır, kendiliğinde vardır; ne başı vardır, ne de sonu. Ahret yoktur, ne varsa bu evren içindedir. Yeniden dirilme, yargı günü diye bir şey yoktur.” 119

“Cennet, insanın bu dünyayı gönlünce yaşamasıdır. Cehennem, yine insanın dünyada çektiği sıkıntıların adıdır. Akıl, insanı insan eden temel koşuldur. İnsan, iyiyi-kötüyü onunla seçer, onunla ayırır. Bu nedenle en güvenilir ölçü akıldır. İnsan ancak kendi gücüyle erdemli olabilir ve mutluluğa ulaşır. Bütün insanlar kardeştir. Yeryüzünde sınırların bulunması doğru değildir; doğada sınır yoktur. Sınırı mülk sahipleri koymuştur. Şeriat, bilgisiz, geri kalmış topluluklar için bir aldatmacadır. Belli bir olgunluğa, bilgeliğe erişen bir Batınî için ne dinin, ne başka bir inancın önemi vardır. ” (Yusuf Ziya Bahadınlı’dan aktaran, L. Kaleli, age., s. 72-73. ) Alevi-Bektaşi inancında “hata”, “yanlış, yanılgı; suç, günah” anlamına gelen İslâm anlayışına gösterilen hoşgörü ile izah edilir. Günümüz koşullarında uluslarötesi tekelci sermayenin diktatörlüğünün egemenliğinde hegemonlar insana ve insanlığa ait ne varsa kaldırıp atmıştır. “Hoşgörü” yerini ideolojik, sınıfsal kine, artı-değer sömürüsüne ve sömürgeciliğe bırakmıştır. Hâkim gerici sınıfların dünya çapındaki diktatörlügüne karşı sınıfsal kin duymadan da insanî ve insanlığa dair hiç bir düşünce-davranış çizgisi gelişme gösteremiyor. Geleneksel Alevi “hoşgörü “ anlayışının günümüzdeki yorumu Aleviler arasında bir tartışma konusu da olmuştur. Sağlı “sol”lu burjuva partileri Kızılbaş, Alevi-Bektaşilerin ilerici, demokrat ve barışçı, ortaklaşmacı geleneklerini sömürmede bayağı başarılı olmuştur. Alevi oylarını “cantada keklik” gören burjuva politikalarına karşı olağanüstü bir tepki vardır. Alevi toplulukları siyasallaşma sürecine -arayışına- girmiştir. Kızılbaş, Alevi-Bektaşi inanç, kültür ve gelenekleri üzerine yapılagelen tartışmalar, sistemin inkâr, imha, asimilasyon uygalayageldiği koşullarda yapılmaktadır. Devrimci ve Marksist Kadrolar, binbir çeşit örgütlenme ve tartışma ortamına itilmiş bizim insanlarımızı bilimsel doğrularla tanıştırıp eğitmek ve kazanmak durumundadır. Bu görevini yerine getirebilmek için de ayağını bastığı topraklardaki insanı bütün değerleriyle tanımak zorundadır.

İdealist-Metafizik-Din Eksenli Egemenler İşçi Sınıfının-Emekçilerin Sosyal Ahlâkını Köleleştirmek İster Kızılbaş, Alevi-Bektaşiliğin siyaset felsefesinde materyalist bilimle bağlaşan, metafizikle hiçbir bağı olmayan derin manalar vardır. Maddî dünyaya dönük, değişim ve dönüşümü isteyen işçi sınıfı ve emekçilerin felsefesiyle farklı bir yerde değildir. Merkezî feodal-sünni Osmanlı devletini düşündüren bu felsefî inanç, kültür ve gelenek, ezilen ve sömürülenlerin sesi olarak, hâkim gerici iktidarları kökten sarsmıştır. Sünni-İslâm’ın din konusundaki bütün söylemlerinin tam tersini Alevi felsefesinde görebiliriz. Hacı Bektaş Veli, Yunus Emre, Nesimî, 120


Şah Hatayî, Pir Sultan, Şeyh Bedreddin ve öteki ilk materyalist bilginler yaşadıkları dönemin düşünce-davranış çizgilerinden her konuda fersah fersah ilerdedirler. Sünni-İslâm’ın şeriatına ve buna dayanan devletine, yoksul emekçi halkların isyan, başkaldırı ve hak araması yolundaki bu öğretiyi anlamak, ilerici, iyimser, dinamik bir yorumla özümleyerek kitlelerin eğitimine katkı getirmek Sol cenahımızın sorumluluğundadır. “Sol cenahımız” derken, kapitalizmi kutsayan, düzeniçi mücadeleyi öne çıkaran liberal, postmodern ve yeni-solları kastetmiyoruz. Mücadelenin bütün biçimlerine aday, güvenilir, ciddî ve donanımlı Kurumsal Merkezi Disiplinli bir Araç’ın devrimci ütopyasını kuruyoruz. Yani “Tutarlı bir demokrasi mücadelesi” ile atbaşı yürütülecek “Tutarlı bir iktidar -siyasalsosyal devrim- mücadelesini” bilincimizde biçimlendirecek bir düşüncedavranışı gündeme taşımak istiyoruz. “Aleviliğe Ali’siyle, Hacı Bektaş Veli’siyle ve de mutasavvıf-bilgin ozanlarıyla din demekte ısrar edenler bilsinler ki, Alevilik yaşamla bütünleşmiş ‘madde’nin dinidir; ‘madde’ye ilişkin bir inanç sistemidir ve felsefî materyalizm temeli üzerinde yükselmiştir. İnsan canlı maddedir, hem de evrendeki en gelişmiş maddedir. Alevilik inanç sistemi insanı ve insanî değerleri doruğa çıkartır. İnsan ve insan sevgisinin üstünde hiç bir değer tanımaz. İnsan sevgisinin üstün sayıldığı yerde, insan emeği öne geçer ve emeğin yarattığı işe saygı duyulur. Bu güzel değerler, felsefî materyalizm olan, diyalektik materyalizm üstüne kurulmuş siyasî ve ekonomik sistem bilimsel sosyalizmin, komünizmin yücelttiği en öne koyduğu değerlerdir.” (İsmail Kaygusuz, Görmediğim Tanrıya Tapmam, Alevilik-Kızılbaşlık ve Materyalizm, Alev Yayınları, s.12) “‘Hakk Halktır, Halk da Hakk’tır’ belgisinden yola çıkmış Hacı Bektaş Veli Hurdanamesi’nde: ‘Şeriatta bu senin bu benim, Tarikatta hem senin hem benim (ya da seninki de senin benimki de), Hakikatta ise ne senin var ne benim. Cümle varlık Hakk’ındır, yani Halk’ındır’ buyuruyor. Demek ki, tasavvufta ve onun halka indirilmiş Alevilik inancında ‘dünyanın tek sahibi var: Hak=Halk. Ve bütün varolanlardan eşit biçimde yararlanılmalıdır.” “(...)Bir değişik dünyadan, içinde paranın-pulun geçmediği ve bireylerin birbirinden, toplumun bireyden ve bireyin toplumdan razı olduğu bir dünyadan sözedeceğiz. Bu dünyada senin-benim yoktur; bizim var, herkesin var. Kimsenin malı mülkü yok ve kimse kimseyi sömürmüyor; sevgiyle emeği birleştirmiş, ürettiklerini meydana koymuşlar, yani ‘canı cana, malı mala katmış’, herkes birbirinden razı ve mutlu yaşıyorlar.”

121

“Marx Manifesto’da şöyle demektedir: “Mülkiyet ilişkileri sürekli olarak değişikliklere, tarihî dönüşümlere uğramıştır... Komünistler, teorilerini tek formülle özetleyebilirler: Özel mülkiyetin ortadan kaldırılması.” “Marx daha dünyada yokken ve henüz bu sözler söylenmeden, bilinmeyen bir dünyanın bir kentinde; özel mülkiyet ortadan kalkmış, alım-satım yok ve herşey herkesin, herkes çalışıyor ve her şeyden yararlanıyor.” “Başımız Buyruk’a Bağlı’ diyen Alevi canlar! “Aleviliğin ve Alevi toplumunun arzu ettiği dünyayı ve yönetimini, beş yüz yıl önce İhtilâlci Kızılbaş siyaseti saptamıştır. Rıza şehrini kurmak! Bu dünya Komünizmin ve komünistlerin de istediği dünyadır. İşte bunun içindir ki, ‘İşçiler ve Aleviler yol musahibidirler.’ Kızılbaşlığınızı yadsımayın ve İhtilâlci Kızılbaş siyasetine sahip çıkınız! İşçiler ve Aleviler Omuzomuza Rıza Şehrini Kurmaya!” (Age, s. 170-177)

122


Bizden Haberler • 10 Eylül 1920-TKP ve Günümüzdeki Komünist Hareketin Hayatî Sorunları Forumu Gerçekleştirildi Alev Yayınları Kolektifi, Stalin Arşivi-Komünist Bakış Kolektifi, Yeni Durum Kolektifi, Yeni Dünya İçin Çağrı Dergisi ve Sorun Yayınları Kolektifi’nin birlikte düzenlediği Forum,18 Şubat 2007 pazar günü, saat: 10.00-17.00’de İstanbul-Kadıköy BEKSAV Kültür Merkezi’nde gerçekleştirildi. Konuşmacılar: Yakup Akbaş, Sorun Yayınları-SORUN Polemik Dergisi; Ahmet Koçak, Alev Yayınları Kolektifi; Çetin Deste, Yeni Dünya İçin Çağrı Dergisi; Can Ateş, Stalin Arşivi-Komünist Bakış Kolektifi adına konuşmalarını yaptı. Forumu Sırrı Öztürk yönetti ve bir açış konuşması yaptı. Saygı duruşunda bulunuldu. Süreci anlatan bir film gösterildi. Tebliğler sunuldu. Forumu izleyenlerin soru, öneri ve eleştirilerine yer verildi. Forumu düzenleyenler soruları cevapladı. Sırrı Öztürk’e yöneltilen sorulara cevap verildi. Forum’un kısa bir değerlendirilmesinin ardından etkinliğe son verildi. Forumu 120 kişi izledi. Forum konuşmalarının kitaplaştırılması düşünülmektedir.

kerenin yenilenmesine, ayrıca duruşmanın 8 Mayıs 2007 tarihinde, saat: 9.30’da yapılmasına karar verildi.

• 12. İzmir Kitap Fuarı (21-29 Nisan 2007 Tarihlerinde)’na Etkinliklerimizle katılıyoruz

Bu yıl 12.’si düzenlenen İzmir Tüyap Kitap Fuarı’na etkinliklerimizle katılıyoruz. 5. Bursa Tüyap Kitap Fuarı’nda gerçekleştirdiğimiz “Anadolu Alevi Kültü ve Sol’un ‘Politikası’” Panel-Söyleşimizi, Turabi Saltık, Suha Bulut ve Esat Korkmaz arkadaşlarımızın yanı sıra yazarımız Tolga Ersoy’un da katılımıyla İzmir’de de, gördüğü yoğun ilgi nedeniyle tekrarlayacağız. Etkinliği Sırrı Öztürk yönetecektir.

• 5. Bursa Kitap Fuarı’nda “Anadolu Alevi Kültü ve Sol’ un ‘Politikası’ Panel-Söyleşi Etkinliğimiz Başarılı Geçti Bu yıl 5.’si düzenlenen Tüyap-Bursa Kitap Fuarı’na Alev Yayınları Kolektifi ile ortak stand açarak birlikte katıldık. “Anadolu Alevi Kültü ve Sol’un ‘Politikası’” Panel-Söyleşimizde ise Turabi Saltık, Suha Bulut ve Esat Korkmaz konuşmacı olarak katıldı. Etkinliği Sırrı Öztürk yönetti. İzleyenlerin çeşitli sorularına cevap verildi. Etkinliğe 60 kişi katıldı. Panelimizin gördüğü yoğun ilgi nedeniyle aynı konunun İzmir Kitap Fuarı’na da (21-29 Nisan 2007) tekrarlanması kararlaştırıldı. Sürenin sınırlı olması yüzünden yeterince cevaplanamayan sorularla diyaloglar Fuar standımızdaki sohbetlerle sürdürüldü.

• “Osmanlıdan Günümüze Ordunun Evrimi” Kitabımızın yazarı Osman Tiftikçi ile Sırrı Öztürk’ün Yargılanmasına Devam... Ocak 2006 tarihinde Sorun Yayınları Kolektifimizce yayınlanan “Osmanlıdan Günümüze Ordunun Evrimi” isimli kitabımızın yazarı Osman Tiftikçi ve Kolektifimiz’in sorumlusu Sırrı Öztürk hakkında Genelkurmayın talebi doğrultusunda TCK’nın 301. Maddesine göre açılan/açtırılan davaya 6 Mart 2007 günü saat; 9.30’da, İstanbul 2. Asliye Ceza Mahkemesinde yapılan duruşmayla devam edildi. Duruşmaya yurtdışında bulunduğu için katılamayan Osman Tiftikçi’nin tevkif edilerek getirilmesine ve ihzaren celbi konusunda cevaplanmayan müzek123

SORUN Polemik Dergimiz, Emek güçlerini bilinç ve kararlılıkla buluşturup bütünleştiren Proletarya Devrimcileri tarafından üretilmekte ve dağıtılmaktadır. Dergimiz, yurtiçinde ve dışındaki insanlarımızın iş, emek sevgisi, çalışkanlığı, özverisi, paylaşımı ve dayanışmasıyla işlevsel olmaya çalışmaktadır. Başka bir umarımız da yoktur. Okurlarımızı Dergimiz’in elden dağıtımına katkı sunmaya çağırıyoruz.

124


125

Sorun-Polemik-25  

Yönetim Yeri ve letişim: Akbıyık Değirmeni Sokak, No: 33/B, Sultanahmet-Eminönü-stanbul Posta Kodu: 34122 Telefon : (0212) 638 81 82 Fax : (...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you