Issuu

E Ş Cİ N S E L L E R İ N K U R T U L U Ş U a y n ı z a m a n d a H E T E R O S E KS Ü E L L E R İ D E Ö Z G Ü R L E Ş T İ R E C E K T İ R

ARALIK 1996

YIL 3

SAYI 28

EŞCİNSEL KAMU EMEKÇİLERİ 14 ARALIK'I DEĞERLENDİRİYOR LEZBİYEN BİR ANNE ANLATIYOR SIRBİSTAN: FEMİNİST BİR LEZBİYEN ANLATIYOR SAVAŞ, EŞCİNSELLER VE GERÇEKLER KÜBA: HOMOSEKSÜELLER, HOMOFOBİ VE DEVRİM NAZİLERİN EŞCİNSEL KORKUSU ODTÜ'DE NELER OLUYOR SICAĞI SICAĞINA LAMBDA

M E R H A B A KAOS GL, 1996’NIN SON SAYISI İLE KARŞINIZDA. Yeni yıl Türkiyeli eşcinsellere neler getirecek neler götürecek şimdiden bilinmez ama bildiğimiz bir şey var ki sonuçta her şey Türkiyeli eşcinseller olarak kendi ellerimizde. ‘97’yi bu bilinçle karşılıyoruz. Geçen sayımızda, iki farklı bölgeden, Cihangir ve Chiapas’ta travesti gerçekliğine yer vermiştik. Bu alanla ilgili tartışmaların devamı gelecek. KAOS GL etkinlikleri sürüyor: AIDS haftası kapsamında, 6 Aralık 1996’da, saat 12:30’da Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi’nde “Doğa ve Çevre Topluluğu”nca gerçekleştirilen “AIDS ve Toplum” konulu panele KAOS GL de çağırıldı. Panelde Dr. Serdar Tuncer ile arkadaşımız Ali Erol konuşmacı olarak katıldılar. Panelin yapıldığı anfiyi 150’den fazla öğrenci doldurmuştu. Konuşmaların ardından yapılan tartışma umut vericiydi. Aynı hafta kapsamında, KAOS GL, 7.12.1996, saat 15:00’da “Tıbbi ve İdeolojik Yönleriyle AIDS” konulu bir söyleşi organize etti. Söyleşi Özgürlük ve Dayanışma Partisi (ÖDP)’nin Çankaya/Ankara şubesinde gerçekleştirildi. Söyleşiye Dr. Selma Güngör’ü de çağırdık. Yoğun bir tartışma oldu. Söyleşiyi ÖDP’de gerçekleştirmek istememiz sadece mekansal bir olanak anlamına gelmemektedir. KAOS GL, bağımsız ve özgürlükçü bir topluluk. Dolayısıyla herhangi bir organizasyonla organik bir bağı bulunmamaktadır. Aynı şekilde bir parti olarak ÖDP ile de organik bağımız bulunmuyor. Bununla birlikte ÖDP, tüzüğünde eşcinsellere yer veren ilk parti olma özelliğini taşımakta. Tüzükteki olumluluğun, ÖDP’li lerin kafalarında birebir karşılığını bulmadığını biliyoruz. Fakat herşeye rağmen ÖDP’nin geniş tabanıyla iletişim kurma gereği duyuyoruz. Bu olanağı kurumsal çerçevede partinin bizlere tanıması da oldukça önemli bir olumluluk. Önyargıların doğrudan iletişimle ortadan kalkacağına inanıyoruz. Bununla birlikte ÖDP’nin yönetimi açısından çok önemli olduğunu düşündüğümüz bir noktanın altını çizmek istiyoruz. ÖDP içinde eşcinsel arkadaşlar olduğu halde, bu kişilerin kendilerini partilerinde açık edememelerinin nedenlerini en başta ÖDP yöneticilerinin düşünmesi gerektiği kanısındayız. Bu arada, ikinci dönem A.Ü.DTCF Psikoloji Bölüm Topluluğu’nun organize edeceği “Eşcinsellik” konulu panel olacak. Psikoloji Bölüm Başkanının yöneteceği panele bir öğretim görevlisi, bir doktor ve KAOS GL çağrıldı. Panelin tarih ve saatini Ocak sayımızda duyuracağız. “88.4 Radyo Arkadaş”ın bize aktardığı kadarıyla Gay ve Lezbiyen Kültür Programı “Radyo KAOS” Ocak ayının sonlarına doğru Ankaralılarla buluşuyor. Eski Yugoslavya’daki iç savaş döneminde, medya sayesinde neredeyse tüm Sırpları düşman bellemiştik. Oysa Sırplar arasında, çok doğal olarak, kendi devletlerinin açtığı savaşa karşı olan insanlar da var. Orta sayfalarda, “doğru haberler”in arkasında kalan gerçekleri Sırp eşcinsel kardeşlerimizin deneyimlerinde bulabilirsiniz. Bizim ülkemizde de savaş karşıtı insanlar var. Bunlardan biri ve aynı zamanda total redçi Osman Murat Ülke (Ossi)’nin tutsaklığı devam ediyor. Genelkurmay askeri mahkemesinde yargılanan total redçi Ossi, zorla askere yollandı. Askerde de sivil itaatsizliğe devam eden Ossi, tekrar hapishaneye gönderildi. Mahkum edilmek istenen yalnızca Osman Murat Ülke değil, aynı zamanda özgürlük, aşk ve devrim. Bu sayımızda yer alan V. Gay Olimpiyatı, 18. ILGA Dünya Konferansı ve Romanya ile ilgili haberler TURK-GAY’deki (Köln) arkadaşlarımız tarafından gönderildi. Yaşadığı mekanlara okuduğu KAOS GL’leri götüremeyip, okuduktan sonra imha etmek zorunda kalan arkadaşlar, dergiyi imha etmek yerine bir bankın üzerine bırakırlarsa, dergimiz başkaları tarafından da okunabilir. Yeni yılda yeni sayılarda buluşmak üzere!… Her türlü ürününüzü bekliyoruz. Lütfen zarfın üzerüne KAOS GL yazmayın.

KAOS GL SATIŞ NOKTALARI: LEFKOŞA Işık Kitabevi ANTAKYA Serah Kitabevi (Saray Cad.) İSKENDURUN Çağdaş Kırtasiye BALIKESİR Çağdaş Kırtasiye SAMSUN ANTALYA Akdeniz Kitabevi BURSA Can Kitabevi (Heykel) ADANA Püren Kitabevi (Arı Sineması Sk.), Ada Kitabevi (SİEM Dersanesi Karşısı), Kardelen Kitabevi MERSİN Dilan Kitabevi, İZMİR Kabile Kitabevi (Konak), Ayrıntı Kitabevi (Alsancak), Ayrıntı Kitabevi (Karşıyaka) DENİZLİ İleri Kitabevi, Kibele Kitabevi İSTANBUL Taksim Mefisto, Pandora Kitabevi, Zihni (Kadıköy), Pentimento (Beyoğlu Sineması Pasajı. Bu kitabevinde eski sayılarımızı da bulabilirsiniz) ANKARA Dost, ABC, Bilim&Sanat, İlhan İlhan ve İmge Kitabevleri ESKİŞEHİR Eskişehir’deki arkadaşımızla iletişimimiz koptuğu için dergi gönderemiyoruz.

KAOS GL LONDRA ADRESI: KAOS GL PO BOX 10116 LONDON SE22 8ZD ENGLAND

İstanbullu KAOS GL okurlarıyla iletişim kurmak isteyen arkadaşlar, PK: 1017 Sirkeci-İstanbul adresine yazabilirler.

KAOS GL AYLIK POLİTİK GAY VE LEZBİYEN DERGİSİ ARALIK 1996

YIL 3

HER AYIN 20’SİNDE ÇIKAR. B u

d e r g i

K A O S

G r u b u

t a r a f ı n d a n

SAYI 28 YAZIŞMA ADRESİMİZ ¨ y a y ı n l a n m a k t a d ı r .

BİR GRUP EŞCİNSEL KAMU EMEKÇİSİNİN 14 ARALIK’I DEĞERLENDİRMESİ

Bu yazıyı eşcinseller ibaresini görmeden okuduğunuzda ve yazdıklarımıza katılın ya da katılmayın tartışabilecekken sırf eşcinsel ibaresi dolayısıyla “bırakın şu ibneleri ya” diye bu yazıyı bir kenara bırakmayacak düzeye geldiğinizde sendikacılık oynamıyor, sendika gerçeğini kavrıyorsunuz demektir.

Eminiz bir çoğunuz şaşırdınız; eşcinsel kamu emekçisi ibaresini gördüğünüzde. Çünkü eşcinsel yazar, ressam, şarkıcı sıradandır da eşcinsel emekçi inanılmaz gelir insanlara. Hem kardeşim kamu emekçisi diyerek devlet memuru/işçisi kastedildiğine göre, ve de devletimiz eşcinselliği işten atma nedeni saydığını söylediğine göre hangi akla hizmet ve cesaretle şimdi bir grup (evet, hem de kişi değil grup) kamu emekçisi eşcinsel kimliğini belirterek bir eylemi değerlendiriyor. Hem bu eşcinseller nereden çıktı sorusu akıllarına takılanlara kısa bir hatırlatma: Bizler her zaman vardık. Ancak eşcinselliğimizi açıklamadan/açıklayamadan her haklı eylemde bizler de kitlenin içinde/yanındaydık. Şimdiye kadar bizlerin kişilik haklarına yapılan saldırılara bir sendika çıkıp da yanıt vermezken biz yine de sendikalıydık. Biz eşcinsel kamu emekçileri sendikalarımızın iç sorunlarını, kendi içinde düştükleri ikiyüzlülüğü daha sonra irdelemek üzere 14 Aralık’ın değerlendirmesini yapmak istiyoruz. 14 Aralık Ankara yürüyüşü kararı alındığından beri tüm sendikalarda bir korku başlamıştı: Bu eylem büyük bir kitlenin katılımı sağlanmadan sona ererse bir daha böylesine büyük organizasyonlarda bulunmak neredeyse imkansız hale gelecekti. Her ne kadar bazıları hala 15-16 Haziran’ın başarısını içini çekerek ansa da aslında o eylemin başarısız sonucundan dolayı eylemlerden kopuş başlamıştı. Hatırlarsanız (elinde Kaos GL’ninTemmuz 1995 sayısını bulunduranlar ayrıca bu eylemle ilgili bir yazıyı yeniden okuyabilirler.) kitlenin katılımı, coşkusu ve direniş gücü dolayısıyla muhteşem, söz sahibi sendikacıların basiretsizliği nedeniyle yüzkarası, medyanın

gerçek yüzünü göstermesi, devletin duyarsızlığını ve devlet babalığını gözler önüne sermesi nedeniyle de ibret vericiydi. Ama o günden beri ne değişti. Hala medyaya inananlar ve medyanın kendilerinin seslerini duyurmada yardımcı olacağını sananlar çoğunlukta değil mi. 14 Aralık öncesi düzenlenen basın toplantıları bile kanallarda ya gösterilmemiş ya da yerel tv’ler dışında önemsiz bir haber değeri verilerek kısacık gösterilmişti. “Star”larımızın aşk hayatları bile ana haber bültenlerinde daha çok yer işgal ediyor… Ya yürüyüş sırası “çıkan olaylar” olmazsa hangi kanalda ne kadar yer alacaktı bu yürüyüş? Ve nasıl yer aldı? Bunun da yorumunu yapacağız. Ancak yine yürüyüş öncesine dönmek istiyoruz. Lezbiyen, gay ve biseksüel kamu emekçileri olarak sendikalar “bizde öyle üyeler yok!” deseler de bizler, Eğitim-Sen, SES, Tüm Yargı-Sen, Enerji-Yapı Yol Sen, Or Kam-Sen, ÖES ve diğer bütün sendikalarda üye olan eşcinselleriz. Kimi ülkelerdeki sendikalarda ve konfederasyonlar içinde lezbiyen, gay ve biseksüellerin de komisyon v.b. alt gruplar altında (Alman Eğitimciler Sendikası gibi) çalışmalarını yürüttüklerini biliyoruz (bunu bizim sendikacıların da bilmesi gerekir ama…). Başta da belirttiğimiz gibi sendika içi durumları bu yazıda tartışmayacağımız için işin bu kısmını sadece belirterek geçelim. Sonuçta bizler sendikamızın üyesi olarak hak alma mücadelesi içindeyiz. Ve kimimiz sade bir üye olarak bir eylemin çok kısa sürede planlandığını/planlanamadığını görüyoruz. Tabanın eylem programlarınında söz sahibi olması/olamaması bir yana bu eylem programını öğrenmesi bile özen gösterilmeyen bir durum. Ve 15-16 Haziran'dan sonra kitleyi Ankara'da toplamak sonuç itibariyle hiçbir getirisi olmayan bir şey. Çünkü zamanında 100 bini aşkın bir kitleyi Kızılay Meydanı'na toplamış ve hiç bir somut hak alamamışken -ki soyut sözler de alınamamıştır muhattaplardan- benzer bir eylem sadece göz boyamaktan öteye geçemeyecektir. Artık gerçekten yeni mücadele yolları bulmanın, yeni mücadele yollarının uygulamaya konulmasının zamanı gelmedi mi? Ve eylem sonrası 14 Aralık'ı büyük bir başarı olarak göstermeye çalışanlar kendilerini mi yoksa üyelerini mi avutmak istiyorlar? 14 Aralık sadece kamu emekçileri değil, diğer kitle örgütlerinin de katılım ve desteğine rağmen 15-16 Haziran'ın yarısı bir kitleyi toparlayabilmiştir. Kendi başına -sönük geçmiş olsa da- iyi bir eylemdir ama önceki balayı dönemlerinin bittiğini göstermektedir. Artık eylem koymada da, üyeyi yanına almada da sıkıntılar, sıkılmışlıklar göze çarpmaktadır.

KAOS GL 28/3

Bütün bu iç yorumlara karşın büyük medyanın yansıtmalarında, yorumlarındaki tutumlarında insanın nutku tutuluyor. Bizim parmak bastığımız gerçeklerle bir eleştiri getiremeyen medya, yukarıda da belirttiğimiz gibi 'olaylar çıkmasa' idi yine kısaca değinip geçecekleri bu eylemi defalarca 'çatışma' görüntülerini ekrana getirerek 'olaylı' bir eylem olarak gösterip durdu. Ama akıllara zarar biri vardı ki bütün sözler yetersiz kalıyor kendisini tanımlamak için. Magazin Gazetecileri Ödülünü alan büyük(!) haberci-televizyoncu Reha Muhtar. Kendileri, Fatih Altaylı'yı bile isyan ettiriyordu yorumuyla. Muhtar'a göre 'sadece düşük maaşlarını protesto etmek için miting yapan memurlar' vardı ve bunların arasına girmeye çalışan yasa dışı örgütler, öğrenciler… "Olayların" nasıl olduğunu öğrenmek için de bir memur ve halkevlerinden bir kişi olmak üzere iki konuğu vardı. Konuklarına gösterdiği misafirperverlik(!) ise bir başka olaydı. "Susun, benim istediğimi anlatın, sloganlarınızı atmanız için, propagandalarınızı yapmanız için çağırmadım sizi…" diyerek konuşmacıları konuşturmadı.

Bütçeye, kirli savaşa, devletin çürümüşlüğüne tepki olarak organize edilen eylem bir kez daha gösterdiki sorun iktidarı elinde tutanlarda değil, sorun iktidarın kendisindedir. Devletin başındakiler değil, devlet bir sorundur. Düzenlenen eylemlerde muhattaplar kişi olarak ve de parti olarak değişse de neden hep aynı kısır döngü yaşandığı, memur sendikalarının fiiliyatının başladığı 6 yıldan bu yana neden her iktidardakinin muhalefetteyken dediğinin tam tersi görüntüler çizdiğini anlamamakta ısrar edenler sanıyoruzki ileride iktidarı ellerine geçirecek olurlarsa aynı tutumu sergileyeceklerinin bilincindedirler. Ve iktidarı ele geçirme sevdaları nedeniyle gerçek anlamda çözümler üretememektedirler. Bizler, artık 1 günlük iş bırakma (çoğu çalışan için işten kaytarmaya dönüştü), 14 Aralık türü kitleyi bir yere toplayıp hiçbir sonuç üretmeyen yürüyüşler, mitingler düzenleme sevdasından vazgeçilmesini, önce sendika ve sendikacılığın, sonra da iktidar ve devletin sorgulanmasını ve artık çözüm üretecek şeylerin planlanmasını istiyoruz.

"Muhteşem bir eylemdi" çocuk Üst araması yaptırmak kandırmacasından öte birşey istemeyen kişilerin Lezbiyen, gay ve biseksüel kamu emekçileri değildir, eğer ki kazanımımız polislere saldırması gibi olarak sendikalar “bizde öyle üyeler yok!” yoksa. anlatılan olay ise birazcık deseler de bizler, Eğitim-Sen, SES, Tüm Yargıdüşünme, soru sorma Sen, Enerji-Yapı Yol Sen, Or Kam-Sen, ÖES Meclisi faks yağmuruna tutmak, yetisi olan her insanı ve diğer bütün sendikalarda üye olan sonrasınında gelen bir iki cevap şaşırtmaz mı? Onbinlerce yazısını başarı olarak görmek, insanın katıldığı bir eşcinselleriz. cevap gönderenlerin iktidar yürüyüşte bu kadar koltuğunda otururken neden unutkanlık yaşayıp da o insanın üst aramasının nasıl gerçekleşeceği düşünülüyor yazdıklarını hatırlayamadıklarını sorgulamak için kişileri acaba? Polislerin uyarı atışları ne ilginçtir ki medyanın suçlamadan başka şeyleri sorgulama zamanı gelmedi mi? kendi görüntülerinden de anlaşıldığı gibi otobüsten inerken silahını ateşlemeye başlayan polislerden geliyor. Polis Bir takım gruplar, polis saldırısına maruz kalmadan merdivenlerde, Sıhhiye Köprüsü üzerinde insanları eylemini gerçekleştiriyorsa, emekçiler cop yemedikleri kovalayıp vuruyor, epeydir copunun şefkatinden(!) uzak eylemi hatırlamakta güçlük çekiyorsa o esnada orada olan kalmış tutuklu annelerini dövüyor, insanlara su sıkıyor. psikopat polisin değil de polislik kurumunun sorgulamasını Polis bir terör estiriyor ve bunun adı ne yazık ki çatışma yapacak düzeye geldiğimizde; oluyor. Polis saldırısının görüntüsü eşliğinde olayı çatışma olarak adlandırıyorlar. Sonra da, birgün, medya Medyada “olaylı mitingler” dışında da sesimizi köpeklerinin kuyruğuna basıldığında feryat figan duyurmanın nasıl mümkün olduğunu çözebildiğimizde; demokratik kitle örgütlerinden kendilerine destek bekliyorlar. Bu yazıyı eşcinseller ibaresini görmeden okuduğunuzda ve yazdıklarımıza katılın ya da katılmayın tartışabilecekken Aslında 14 Aralık'ta yapılmak istenen bir provakasyondan sırf eşcinsel ibaresi dolayısıyla “bırakın şu ibneleri ya” diye başka bir şey değildi. Artık içinden çıkılamayacak bir hal bu yazıyı bir kenara bırakmayacak düzeye geldiğinizde sendikacılık oynamıyor, sendika gerçeğini almış olan devlet-polis-mafya olaylarının haftalardır gündemdeki ilk yerini kaybetmesini sağlayabilirlerdi. Eğer kavrıyorsunuz/kavramışız demektir. ki provakasyonda başarılı olsalardı. Bazılarının düşündüğü gibi kitle örgütlerinin gücünden korktukları ya da o günkü Dileriz 14 Aralık’tan sonra günü kurtarma maksatlı kalabalıktan çekindikleri yoktu. Dedik ya 15-16 Haziran'da eylemler bir kenara bırakılır ve 6 yıllık mücadele sonrası 100 bini aşkın emekçinin 2 günlük Kızılay işgali bile geriye doğru gidişe son verilecek adımlar atılır. Bu sarsamamıştı iktidarlarını. 14 Aralık kalabalığı ne adımların atılması için ve atılması esnasında biz lezbiyen, yapabilirdi ki? Ancak akıllıca kullanabilinirse gündemi gay ve biseksüeller yanınızda, birlikte olacağız. Ve siz değiştirirdi. Ama beceremediler. Sadece güçlerinin silahsız sendikacılar (daha doğrusu heteroseksüel sendikacılar); en insanları tartaklamaya yetebildiğini gösterdiler, hepsi bu. azından homofobinizi bir kenara bırakarak sendikalarınızda/sendikalarımızda eşcinsellerin de var olduğunu ve eylemler konusunda sizden daha radikal düşündüğümüzü kabul edin artık.

KAOS GL 28/4

Yeşim T. Başaran KAOS GL’nin medyaya olan tavrı hem medya out, eşcinsel hareketinin de temel taşlarından biridir. çalışanları, hem de Türkiyeli eşcinseller tarafından Medyayla ilgili tartışılacak o kadar çok şey var ki, genel kavranamadı. Magazin habercisi zihniyetilyle, yangından zihniyetinden dolayı toptan reddi mi seçmeliyiz, toptan mal kaçırırcasına KAOS GL’ye ulaşmaya çalışan reddetmeyeceksek, hangi yöntemle karar vereceğiz, görsel gazeteciler sanırım onları neden reddettiğimizi anlamadılar. ve yazılı basının toplumla iletişim sürecinde bizim yerimiz Telefon numaramızı nereden bulduğunu sorduğumuzda ne olmalıdır ki, amaçlarımıza ulaşalım, magazin haberi “ben bulurum!” tavrıyla yaklaşanlar bile vardı. Dergimizin olmadığımızı heber peşinde koşanlara nasıl anlatacağız, ve bir tek bağlantı kanalı var, o da yazışma adresimiz, ikinci daha bir sürü soru. Bunların hiçbirini tartışmadan “insanlara sayfada görebilirsiniz. Yöntem gereği o kanalla bize ulaşmamız lazım” üç kelimesinden yola çıkarak etkisinin ne ulaşmak varken, hızlı gazetecilik adına 118’de bulunmayan olacağını, bu davranışın Türkiye eşcinsel hareketini ne bir telefon numarasına ulaşmayı yönde geliştir(mey)eceğini marifet sanan medya zihniyetiyle biz düşünmeden önümüze çıkan her hangi bağlamda biraraya gelebilir, kanalı (sadece televizyon kanalı değil iletişim kurabiliriz? Medya köyünden kastedilen) kullanmalı mıyız? Açıktır Yaşadığımız çevrelerde görünen “aaa, eşcinseller biraraya ki, hayır! Bu noktada gelmiş, birşeyler yapıyorlar, ne Lambda İstanbul’un medyayla lezbiyen veya gay ilişkisine gelelim. KAOS GL ve haberler çıkar bundan!”: bu üstün farkedişten sonra da kendilerni Lambda İstanbul yöntem ve içerik kimliğimizi gizlemeden, Amerikan dedektif dizilerinde olarak birbirinden farklı iki grup, bu hisseden Türkiyeli gazeteciler, sanki hiç garip değil, olması gereken ve kaçan birileri varmış gibi KAOS GL istemesek de olacak bir şey. Ama bu, hayatın her alanına avına çıktılar. Oysa biz buradaydık, iki grubun kendi yöntem ve biz dergideydik, biz içeriklerini tartışmalarına engel değil. yayarak yaşamak demek Yaptıklarımız üniversitelerdeydik, biz ve yapacaklarımız seminerlerdeydik, biz üzerinde de birbirimizi eleştirmemiz olan coming out, eşcinsel gerekiyor, çünkü Türkiye eşcinsel meydanlardaydık, biz heryerdeydik, biz heryerdeyiz. Üstelik herkes hareketinin ortaya çıkış ve filizleniş hareketinin de temel biliyordur diye düşünüyorum, sürecini yaşamaktayız. Yapacağımız sorumlu ve dürüst bulduğumuz yayın her şey bu hareketin ve Türkiyeli organlarının tekliflerini hiçbir zaman eşcinsellerin geleceğini belirleyecek. taşlarından biridir. reddetmedik. Siyah Beyaz, Evrensel, Herkesin bu konuda hemfikir Sosyalist İşçi, Radyo Arkadaş ve olduğuna dair iyimserliğime sığınarak Çağdaş Radyo ile görüşmeler yaptık, Lambda İstanbul’un medya her ne kadar Evrensel’in İstanbul’daki politikasından bahsetmek istiyorum. patronları ilgili röportajı gazetelerinde yayınlamaya uygun Takip ettiğim kadarıyla -ki Lambda’da bazı arkadaşlara görmedilerse de. İstanbul’da olduğum günlerde söylediğim gibi, bir çok Türkiye’deki eşcinsel arkadaşlarımız ise medyayı Lambdacı’dan daha iyi takip ediyorum Lambda İstanbul, neden reddettiğimizi anlamaya çalışmak, medya ve medya kuruluşları arasında ayrım yapmıyor, daha doğrusu eşcinsellik üzerine tartışma zemini yaratmak yerine, bunu karşılarına bir kanal çıktığında “insanlara ulaşmamız lazım” korkaklık olarak değerlendirmek kolaycılığını ve üç kelimesiyle yola çıkarak gerekli soruları sormuyorlar. “Hangi programın veya hangi derginin içinde şu şu laflar sorumsuzluğunu yaptılar. Arkadaşlarımızın coming out’dan kime, nasıl ulaşır” sorularını sormuyorlar. Dolayısıyla anladıkları kamera karşısına geçip “ben eşcinselim!” demek sorum ve/veya sorunum Lambda İstanbul’un toptan olmalı ki, bizim coming out yapmadığımızı düşündüler. reddetmediği değil -bunu sormak aptallık olur-, medyayla Oysa coming out yaşamın içinde bir süreçtir, ışıklar ve ilgili yöntemine ilişkin. İlla da örnek vermek gerekiyorsa, kamera karşısındaki beş saniye değil. Yaşadığımız lezbiyenlerin aşağılandığı Devriye’ye, her programda ibne çevrelerde lezbiyen veya gay kimliğimizi gizlemeden, esprisi yapılan Televizyon Çocuğu’na, “Lezbiyen Fato”, hayatın her alanına yayarak yaşamak demek olan coming

KAOS GL 28/5

“Homokrasi” ya da Arslan Yüzgün’ün inanılmaz coming out’unun yer aldığı Aktüel’e nasıl ve niye çıktılar, Yeni Yüzyıl’ın cinselliğe dair yazı dizisinin eşcinsellik bölümünde ortaya çıktıklarında neden sayfanın ortasına biri gelinlikli biri smokinli iki erkek fotoğrafının basılmasına izin verdiler? Bu sorulara yanıt beklemek Türkiyeli eşcinsel hareketin bir bileşeni olan KAOS GL’nin en doğal hakkı. Tüm bu sorular soruluyor ve sorulacak da. Ama şu anda gündemde olan çok yakıcı bir konu var ki, bu gecikmiş yazıyı yazmama zemin sağladı. Sıcağı Sıcağına’nın bir bölümünde izlediğimiz gibi iki lezbiyen Ordu’dan kaçıp İstanbul’a gelmişler. Evet, iki lezbiyen Ordu’dan kaçıp İstanbul’a geldiler. Bir televizyon aracılığıyla Lambda İstanbul’dan Güneş K. Göker’e ulaştılar. Güneş K. Göker, medya tarafından bilinen bir isim olduğu için, bu televizyonun Ordulu lezbiyenleri Lambdalı lezbiyenlerle tanıştırmaları oldukça olağandı. Ve de öyle oldu. Ardından bilemediğim bir şekilde, Ordu’dan gelen lezbiyenler sıcağı sıcağına Sıcağı Sıcağına’ya çıktılar. Televizyon kanallarından numunelerini izlediğimiz magazin olmuş haberler sunuluş tarzıyla üstleri kapansa da, aslında hayatın gerçekleridir. Kadın ya da erkek eşcinsellerin şehirlerinden

kaçıp İstanbul’a gelmeleri, göç etmeleri aslında Türkiye’nin toplumsal sorunlarından biriyken, eşcinsel arkadaşlarımız bile bunu farketmede aciz kalıyorlar. KAOS GL’nin bir önceki sayısında bu konuya değinilmşti. Eğer bir iki kaçış magazin haberlerinde sunulursa, bu gerçekliğin üstü kapanır, bu insanların neyden kaçtıkları sorusunu kimse sormaz. Bu noktada soruyorum: Lambdacı arkadaşlar, Ordulu arkadaşlarımızın Sıcağı Sıcağına’ya çıkmalarında ne gibi olumlu bir şey umuyorlardı, kendileri bu işe önayak oldular mı, yoksa Ordulu arkadaşlarımız kendileri çıkmak istediler de Lambdacılar onları engelleyemediler mi, yoksa engelleme gereği bile duymadılar mı? Bu sorular yanıtsız kalmamalı. Bu sorularıma yanıt gelmezse, bunu sorumsuzluğun dikalası olacağını şimdiden belirtiyorum. Çünkü Sıcağı Sıcağına zaten korkunç bir hataydı, bu korkunç hatanın farkına varmamak ise Türkiye eşcinsel hareketine karşı yapılmış bir sorumsuzluk olacak. Tekrarlamak istiyorum; bizim sorunlarımızla bizden başka kimse uğraşamaz ve sorunlarımızla uğraşırken atacağımız her adım tarihe geçecektir, dikkatli ve sorumluluk sahibi olmamız gerekiyor.

SADECE GÜLDÜM?!… Barış Evren Şu an saat 03:00’ü gösteriyor. Aslında çoktan uyumuş olmam gerekiyordu. Ama şu anda hala yayında olan Kanal 6’da Hulki Cevizoğlu’nun sunduğu Ceviz Kabuğu isimli programda Refah Partisinin önde gelen isimlerinde biri olan Hasan Hüseyin Ceylan’ın eşcinsellere karşı gecenin köründe kustuğu kine tepkisiz kalmayıp sizlerle paylaşmak istedim. Sözde programın konusu İmam Hatip liselilerin orduya alınmaması ama büyük bir kurnazlıkla Ceylan eşcinselere de sokuşturmadan edemedi. Geçenlerde bir dini program yapımcısının Söz Fatoda programında eşcinsel ilişkisinin sergilendiğini, bu kişinin Atatürkçü olduğunu söylediğini anlattı ve o kişini Atatürkçü olamayacağını söyledi. Ama aynı kişinin dindar ve Refah sempatizanı olduğunu gözardı ediyor. Ceylan hayasızca eşcinsel ilişkinin sapıklık olduğunu vurguluyor. Bu zihniyetten ne beklenir, hoşgörü nerede. Birbirlerinin yaşamlarına saygı duyuyorlardı, saygı nerede? Demokrat olduklarını söylüyorlardı, demokratlıkları nerede? Yine aynı kişi zannedersem filmin bakanlıktan maddi destek alıp lezbiyen ilişkiye yer vermesini kınıyor ve bu kişilerin sokaklarda yürüyüp, Atatürkçü olduklarını söyleyemeyeceklerini söylüyor. Lezbiyen olmak, Atatürkçü olmaya engel mi? Atatürkçü olmak için Ceylan gibi mi olmalıyız? Atatürk’ü sevmek, laik, demokrat, cumhuriyetçi olmak için insanların cinsel yönelimleri etken olamaz. Ama Ceylan kininden bunu anlayamıyor. Heralde ona kalsa İran’da yapıldığı gibi bütün eşcinselleri idam eder. RTÜK çoğu insanın TV kapatmalarıyla tanıdığı bir kurum. Yine iki TV kanalını, Kanal D ve Show TV’yi üç ve iki gün kapatmayla cezalandırdı. Neden? İlginç?! Kanal D’de yayınlanan Söz Fatoda programında Perşembe Sohbetleri’nin sunucusu, öğretim üyesinin girdiği eşcinsel ilişkinin ve Show TV’de yayınlanan Olay Olay programında büyücü bir hocanın genç erkekleri etkileyip, cinsel ilişkiye girmesinin bantları neden olarak gösteriliyor. Oysa bu bantlarda gösterilen belirli şeylerdi. Bu görüntülerden daha fazlası heteroseksüel ilişki olarak fazlasıyla yayınlanıyor, neden bu kapatma cezasına gerekçe olmuyor? Eşcinsel ilişki sapıklık da ondan. Onlara göre bunların yayınlanması, eşcinsel ilişkiyi artıracak. Vay be, biz neymişiz. Yaşadığımız ilişkiler nedeniyle televizyon bile kapattırıyoruz. Herhalde eşcinsel ilişki nedeniyle bir bakan filan değişirse şaşırmamalıyız. Götlerini yırtsalar da “biz AVRUPALIYIZ, biz İNSAN HAKLARINA UYUYORUZ” diye, “İŞKENCE YOK, AYRIM YOK” diye, bunların koskoca bir yalan olduğu ortada. Bizleri uyuttukları düşünülebilir ama Avrupa uyumuyor. DEMOKRATLIK ayrımcılık, din sömürüsü yapmak, insanları coplamak, v.b. değildir. Gerçek demokrasi de sadece hayal çünkü. Bu çoğunun işine gelmez. Bu arada Olay Olay ya da Söz Fatoda programlarındaki gibi eşcinselleri küçük düşüren programları onaylamıyorum. Benim savunduğum bu görüntüler nedeniyle TV kapatılamaz. Ben gülmeye devam ediyorum, onların mı, bizlerin mi ağlanacak haline. Buyurun sizleri de davet ediyorum gülmeye; ha ha haa!

KAOS GL 28/6

AZINLIK-ÇOĞUNLUK VE HOŞGÖRÜ ÜZERİNE ENVER (TÜRK-GAY/KÖLN) Eylül sayısında Emil’in “Düşünceler, İzlenimler, Göndermeler, Taşlamalar” yazısındaki bir iddiası benim dikkatimi çekti ve hatta benim bu yazıyı yazmama neden oldu diyebilirim. Emil diyor ki, “Kendilerine eşcinsel diyen insanlar azınlıkta olsa da, eşcinsel edimlere girenler kesinlikle toplumda çoğunluğu oluşturur.” Eşcinsel edimlere girenlerin mutlaka eşcinsel oldukları söylenemez bence. Bu da eşcinsellerin toplumda çoğunluğu oluşturabileceklerini göstermez, ama bunun tersi de, yani eşcinsellerin azınlıkta oldukları da kesinleşmiş olmaz. Kesin bir yargıya varmak güç. Özellikle dinden ve ataerkil törelerimizden gelen değer yargılarının, ahlak anlayışını düzenlediği toplumumuzda yaşayan kimi insanlar, pek çok konuda anlatacak birşeyler bulurken, iş insan doğasının bir parçası olan cinsellik konusunu (bırakın eşcinselliği) konuşmaya gelince zorlanırlar. Eşcinsellik ise, her ne sıklıkta rastlanırsa rastlanılsın, ya varlığı inkar edilir ya da bilinen gerçekler (yasalarımızda olduğu gibi) görmezlikten gelinir. Günümüzde dürüst ve tarafsız bilginler insanın hetero-, homo- ya da biseksüel olarak dünyaya geldiğine inanırlar ki, bence bunun doğruluğu tartışma gerektirmez, insanın saç rengi, ten, göz rengi gibi cinsel yönelimi de doğuştan edinilmiştir. Eğer ki, bir insan kendi kendine aslında olduğunun dışında bir cinsellik yaşatıyorsa kendi kendini aldatıyor demektir. Birisi aslında homo- ya da biseksüelse, ama heteroseksüel takılıyorsa, bunun çeşitli nedenleri olabilir, ki burada sadece iki tip eşcinsele değinmek isterim: 1. tip daha kendisinin homo- ya da biseksüel olduğunu bilmiyordur. Belki durumu tahmin ediyordur, ama henüz böyle bir cinselliğin doğal ve normal olduğu kanısına varma erdemine erişmemiştir. 2. tip eşcinsel ise durumunu çakmıştır ama birgün mucize ile hetero olacağını umut eder ya da durumunu görmezden gelir. Çünkü bu yolla toplumda yeralabileceğine inanır ve bir bukalemun gibi o toplumun gereklerine ve normlarına çabucak uyar. Bu tipte eşcinselliğin doğallığını anlama erdemine ulaşamamıştır ve büyük bir olasılıkla da ulaşamayacaktır. Çünkü bu tip artık kendini belki de bilinçli olmadan homofobiye adamıştır ve eşcinsellik denen şeyin varlığı onu rahatsız eder, toplumdaki yerini tehdit eder: Eşcinsellik O’nun için tehlikedir. Her iki tip eşcinselin farklı karakterleri vardır: 1. tip eşcinsele kendini anlamak, eşcinselliğini farketmek şu veya bu nedenle daha nasip olmamıştır. O’na bunu ya birilerinin anlatması lazımdır, ya da kendisi eşcinsel olduğunu -çevrenin O’na verdiği, sunduğu ortama bağlı olarak tabi- biraz meraktan,

biraz da kendi karakterinin gerçeklere saygısından durumunu anlar ki, bu en ideal durumdur. Tabii ki bu yolla 1. tipin 2. tip eşcinselle dönüşme olasılığı, O’nun karakteriyle ve gerçeklere saygısıyla ilgilidir. 1. tipten eşcinsellerden biri olarak, eşcinsel olduğuma kanaat getirmeden önceki yıllara üzülüyorum, bir yandan da iyi ki de çok zaman geçmeden anladım diye şükrediyorum. Çünkü hayatı boyunca (eş)cinseliğini anlamadan yaşamış olmadan daha kötü ne olabilir ki. Bir de eşcinselliğini anlayıp da bunu kendine inkar ediyorsa, yani kendine dürüst değilse, geri gelmeyecek bir zamanı (sözde) hetero olarak yaşıyorsa ne acı. Ben bu tür (sözde) heteroların çokluğuna sıkça tanık oldum. Ve Emil’in yargısına böylelikle kolayca varabiliyorum. Belki dünya nüfusunun yarısının kadın, diğer yarısının da erkek olması gibi,aynı dünya nüfusunun yarısının homo-, diğer yarısının da heteroseksüel egilimli olduğu düşünülebilir, ki bunun tersini kanıtlamak, bu kuramı kanıtlamaktan daha zor. Ne yazık ki (sözde) hetero olarak yaşayan (aslında) eşcinsellerin varlığı -yani yokluğu- eşcinsel cemaatin bir azınlık olarak ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Çünkü kendini eşcinsel olarak tanıyan ve tanıtan dürüst insanların sayısı azdır. Ben (sözde) hetero- (özde) homoseksüelleri henüz oldukları gibi kabul ediyorum -zaten başka çarem yokama hoşgörmüyorum. Hoşgörü göstermek demek, bir insanın zayıflığına tahammül göstermek demektir. Yani ben senin “başka”lığını (eşcinselliğini, zenciliğini, aleviliğini, vs.) hoşgörüyorum diyorsam, “aslında senin durumun bir tuhaf, bana uymuyor, ama napalım, kesecek değiliz ya, sana tahammül ederim, büyüklük bende kalsın” demiş olurum. Bizim (eşcinsellerin) istediğimiz hoşgörülmek değjl, olduğumuz gibi kabul edilmektir. Birisini bir eşcinsel, zenci, ,Kürt, alevi, özürlü olarak kabul etmek, O’nu niye öyle olduğunu her zaman anlamasak bile, öyle olduğuna saygı göstermek, hoşgörmekten daha yüce bir erdemdir. Birisinin bir trafik kuralını çiğnemesini hoşgörebilirsin; seni kazıklamasını, çirkin sesiyle şarkı söylemesini, kötü huylarını hoşgörebilirsin, ama birisinin eşcinsel olması yalnız hoşgörülmemelidir, saygı da gösterilip, O eşcinsel olduğu gibi kabul görmelidir. Eşcinsel çoğunluk artık ortaya çıkmalıdır, hoşgörülmek için değil, kendini kabul ettirmek için. Bunun için de eşcinsel kişi önce kendini olduğu gibi kabul etmelidir. Yoksa eşcinseller azınlık olmaktan kurtulamayacaklar. İlk adımı da, eşcinsel olduklarını anlamış ve durumlarını kabullenmiş eşcinseller yani bizler atmalıyız. Birleşerek, birbirimizin iyi ve kötü yönlerini kabullenerek çoğunluk olmaya doğru atacağımız bu adım, birçok eşcinselin (sözde) hetero olarak hayatlarının geri kalan kısmını acıyla boşa geçirmelerine engel olabilir.

KAOS GL 28/7

MEKTUP-LAR-DAN Merhaba, Size İzmir’den yazıyorum. 21 yaşındayım. Üniversite öğrencisiyim. Size bir mektup yazmayı uzun süredir düşünüyordum. KAOS GL ile ilk kez geçtiğimiz yaz İstanbul”da tanıştım. Aslına bakarsanız bir gay olarak birçok şeyi geçtiğimiz yaz öğrendim. Eşcinsel olduğumu anladığımda 11 yaşındaydım. 5. sınıfa giderken bir gazetede eşcinsellik üzerine bir yazı dizisi yayınlanıyordu. Orada yazılanların, sınıfımdan bir arkadaşıma hissettiklerime benzemesi beni korkutmuştu. O sıralar gazetede yazılanlara göre eşcinselliği kadın olma isteği olarak algılıyordum. Sanırım bunu birçok kişi hala düşünüyordur. O yaşlarda girdiğim bunalımı bastırmaya çalıştım. Ve en azından bir süre için unuttum. Ortaokul, lise yılları boyunca kendimi farklı hissediyordum. Hiç kız arkadaşım (sevgili manasında) yoktu. Ayrıca sınıftaki yakışıklı çocuklar ilgimi çekiyordu. Bir çok platonik aşkım oldu. Bana verdikleri ise sadece üzüntü. Arada dalga geçildiğim de oldu. Lise son sınıftan sonra ise herşeyi oluruna bıraktım. Ama kendimi gay diye isimlendirmiyordum. Geçtiğimiz sene Nisan ayı başında internet aracılığıyla birisi ile tanıştım. Kendisinin evli birisi olduğunu başta bilmiyordum. Üstelik iki de çocuğu vardı. Ona aşık oldum. Geçen yaz İstanbul’a geldiğimde onunla beraber oldum. Beraber olduğum kişi dini bütün birisiydi. Kendisi aslen Trabzonlu’ydu ve yaptığının çok normal bir şey olduğunu düşünüyordu. Kendisi %100 aktifti. Fakat onunla anal ilişkiye girmedim. Onunla beraberliğimden pek bir zevk de alamamıştım. Ona eşini, çocuklarını sorduğumda söylediği hep şuydu: ben onların isteklerini karşılıyorum, onları mutlu ediyorum. Benim de mutlu olmaya hakkım var. İstanbul’da onunla beraber olmak için gitmiştim. Fakat O’nunla cinsel ilişkiye girdiğim akşamın ertesi günü ayrıldık. O Ankara’ya eşinin yanına (eşi o sırada Ankara’da annelerinin yanındaydı) döneceğini söyledi. Ben çok üzülmüştüm. O’na göre ………’e arkadaş kıyağı yapmıştım. ….. isimli bu kişi 27 yaşındaydı ve Fethullah Gülen Hocaefendi’nin müritlerindendi. Düşünüyorum da acaba eşcinsellik onlar arasında bu kadar basit ve yaygın bir olay mı? ……. bana okurken yurtta öğrenci arkadaşlarını dudaklarından öptüğünü söyledi. Arkadaşları da “Abimiz öpmeyecek de kim öpecek?” dermiş. ………’den ayrıldıktan sonra Lambda’dan bir iki kişiyi aradım. Onlarla buluştuk. Bir iki kez 5. Kat’a, Bar Bahçe’ye gittim. 2 kez de toplantılarına katıldım. Toplantılar çok faydalı oldu. Kendimin ne olduğunu kabullenmemi sağladı. İzmir’e döndüğümde değişmiş olduğumu düşünüyordum. Eylül başıydı ve ben yine internet vasıtasıyla birisi ile tanıştım. İsmi …’ydı. İstanbulluydu. O da 27 yaşındaydı fakat evli değildi. Onunla ilişkimiz arkadaş ilişkisi şeklinde başladı. Bir gece ben onu telefonla aradım. Telefonda 1 saat konuştuk. Ertesi günden itibaren bana güzel sözlerle dolu e-mail’ler atmaya başladı. Sanırım o sırada birisine ihtiyaç duyuyordum ve benim için güzel şeyler hisseden birisine ben de birşeyler hissetmeye başladım. Eylül sonunda İzmir’e geldi. Bana e-maillerinde çok ciddi olduğunu söylüyor, ilerisi için hayaller kuruyordu., evlilik dahil. İzmir’e geldiğinde muhteşem dört gün geçirdik. …… pasifti. Böylece aktifliği deniyordum.ama her ikisinin de ayrı bir zevki vardı. İzmir’den ayrılırken biraz tartışmıştık.

Çünkü o da dini bütün birisiydi. Ahmet Hulusi isimli birinin düşüncelerini benimsiyordu. Tartışmalarımız bu yüzden olmuştu. 3 hafta sonra ben İstanbul’a gidecektim. Oradan O’nunla beraber kızkardeşine Ankara’ya geçecektik. Kızkardeşine ve bir iki arkadaşına söylemişti. Bu arada ben de kızkardeşime ve bir iki arkadaşıma açıldım. Ankara’ya gideceğimiz hafta bir yanlışlık sonucu annesi benim mektuplarımı görmüş ve çok üzülmüş. Bunun üzerine ben ters giden bir şeyler olduğunu hissetmeye başladım. Ankara’ya gittiğimizde yanlış olan birşeyler vardı. …. eskisi gibi sıcak değildi. Sanki beni kendinden soğutmaya çalışıyordu. Ankara’da bayağı kavgalarımız oldu. 20 Ekim sabahı bana çalıştığı şirkette bir sevgilisi olduğunu söyledi. Ben inanmak istemedim. Fakat iyi rol yapıyordu ve inandım. Büyük bir hayal kırıklığına uğramıştım. Ağlamaya başladım. Daha sonra bana sarıldı, yalandı, dedi. Ama beni bu kadar çok sevme, dedi. Günün birinde annem ya da seni tercih etme durumunda kalırsam onu tercih ederim, diye ekledi. Ben bunlara inmanmak istemiyordum. Çünkü başta bu ilişkinin sonu ölümdür diyen kişi o değildi sanki. O gece ilk kez birisiyle anal ilişkiye girdim. Hoşuma gitmedi. Belki de yanlış bir şeyler yapmıştık. Ertesi gün beraber bir gün geçirdik Ankara’da. Çok mutluydum. Ama akşam ayrılacaktık. Ayrılma vakti çok üzgündüm. İzmir’e gelirken otobüste ağladım. Bir şeyler bitmişti. Ondan sonra 2-3 hafta ilişki sürüncemede kaldı. Ben, O’nunla telefonda neden böyle diye kavga ettim. Sonunda bitti. İlişkinin bitmesindeki ana neden ..’nın annesini üzmeme isteği. Eğer annesi üzülecekse bu işi bırakmaya hazırmış. Ve beni en çok üzen konulardan birisi de bana “bize kızlardan fayda yok” diyen kişi, bana annesi için bir kızla denemek istediğini söylemişti. Beni çok kırmıştı. 2 hafta önce İzmir’e gelmişti bir iş için. Kısa bir görüşmemiz oldu. Bana şunu dedi. “Geçen gün internet ile bana bir fıstığın resmini göndermişler, kız bir içim su”. Sadece güldüm. Rolüne kendini o kadar kaptırmıştı ki. Gerçeği gördüğünde çok geç olacak. Onun için üzülüyorum. 27 yaşındaki koskoca adam, kendi hayatını kazanabilen bir kişi ne yazık ki kişiliğini bulamamış daha. Bu son ilişkim beni oldukça yıprattı. Şu an kendimi topluyorum. Artık kafam biraz daha düzenli. Bunları sizlerle paylaşmak istedim. Her neyse sizden bir de ricam olacak. Ankara ve İstanbul’da gay’lerin örgütlenmeleri var. Fakat İzmir’de böyle bir girişim yok. Geçtiğimiz aylarda KAOS GL olarak İstanbul’da bir toplantı düzenlemiştiniz. Böyle bir toplantıyı İzmir’de de yapabilme gibi bir olanağınız var mı? En azından İzmir’li gaylerin bir kısmının bu şekilde bir araya gelebileceğini düşündüm. Şu an İzmir’de bir gay bar var. Gayler ancak orada buluşabiliyorlar. Ama orası da eşcinsel haklarının konuşulacağı bir ortam değil. İnsanlar sadece eğlenmeyi düşünüyorlar ve sanki geceyi geçirmek için birisini arıyorlar. Başıma bir iki kez geldi biliyorum. Böyle bir toplantı bizler için çok yararlı olur. Her ne şekilde olursa (mesela broşür hazırlayıp o barda dağıtabilirim, veya okula duyurular asabilirim) yardım etmek isterim. Umarım olumlu bir yanıt verirsiniz. Şimdilik hoşçakalın diyorum. Kolaylık gelsin çalışmalarınızda.

KAOS GL 28/8

MEDYA HER ZAMAN BILGI VERIR MI? Eşcinsel/Lezbiyen anneye kız çocuğu velayeti verilemez. Boşanma sebebi, toplumun asla hoşgörmeyeceği “eşcinselliğe” Türkçe deyimi ile “sevicilik”e dayanmaktadır. Böylesine marazi (Hastalık derecesine varan) bir alışkanlığı bulunan kadına kız çocuğunun velayetinin verilmesi onun geleceğini tehlikeye düşüren bir durum meydana getirebilir. Küçüğün idrak çağına erip kişiliği zarara uğradıktan sonra onu anasından uzaklaştırmak hiç bir anlam taşımaz. Velayet düzenlenirken gözönünde tutulacak husus, çocuğun sadece o andaki değil, gelecekteki yararlarının dahi her yönüyle korunmasıdır. Bu bakımdan çocuk henüz kötü alışkanlıklar edinmeden gerekli tedbirin alınması zorunludur. Hal böyle olunca, küçüğün ahlaki gelişimine, öncelikle şefkatin üstünde değer verilmesi gerekir. Öyle ise “Karşılaşılan iki kötülükten zarardan hafifinin tercih edilmesi” yolundaki kural gözetilerek çocuğun, babanın velayetine bırakılması uygun olur. Bu yönün gözetilmemesi usül ve kanuna aykırıdır. (Y. 2. H. D.’nin 21.6.1982 günlü ve 5077/5531 sayılı kararı) Kaynak: Boşanma Hukuku, 2. Cilt, Namık Yalçınkaya, Şahin Kaleli, sayfa 1950

Gazetelerde, eşcinsellerle ilgili haberlerin muğlak olduğunu her zaman görürüz. Örneğin, “bilmemnerede eşcinseller yürüdü”; yazıya destek çıkmak için konulmuş fotoğraf ise bunun nasıl bir yürüyüş olduğunu anlamamıza hiç yardımcı olmaz, çünkü çılgın giysiler giymiş birkaç adam görürüz ve bu yürüyüş ne amaçla, kimler tarafından nasıl gerçekleştirilmiştir, yürüyüş esnasında neler olmuştur öğrenemeyiz. Veya başka bir haber, “Bulgar Ordusunda Eşcinsel Avı”, başlığın altındaki yazı hiç de açıklayıcı değil. Bu nedenlerden dolayı eşcinsellerle ilgili haberlerin, hep boşluk doldurulmak için uydurularak, arşivden bir fotoğrafla desteklendiğini düşünmüşüzdür. Yukarıda gördüğünüz haberi ilk okuduğumuzda da “boşluk doldurma haberi” olup olmadığından emin olamamıştık. Ama eğer “boşluk doldurma haberi” değilse bu konu çok önemliydi, adaletin zulmüne uğramış bu kadına ulaşıp, dertlerini paylaşmamız gerektiğini, eğer arzu ederse dergimiz ve radyo programımız aracılığıyla da yaşadığı sürecü insanlara ulaştırmasına önayak olmamız gerektiğini düşündük (merak eden arkadaşlar için; KAOS GL 1996 Eylül, 25. Sayısında, Yeşim T: Başaran “Adalet ve Lezbiyenler” başlıklı bir yazıda, bu ve başka bir gazete haberinden yola çıkarak adaletin lezbiyen annelerin velayet hakları konusundaki tutumunu eleştirmişti). Bu kaygılarımızdan ötürü birkaç araştırmadan sonra, bu haberi yapanın Sabah grubundan Ersin Bal olduğunu öğrendik. Ama kendisiyle bir türlü iletişim kuramadık. Çünkü yaptığımız telefon konuşmalarında bizi oyalayıp durdu. Başka bir gazeteci kanalıyla ona ulaşmaya çalıştığımızda ise, bu sefer kendi arkadaşı olan gazeteciyi oyaladı. Bu işte bir bit yeniği var, diye düşündük. Ve uğraşmaktan vazgeçmedik. Yaptığımız araştırmalar sonrasında yukarıda gördüğünüz yargıtay raporunu bulduk, hem de tam vazgeçmişken, şanseseri. Sadece gazeteciler ve bürokratlar ve benzerleri olmayacaktı ya, aralarında haber alışverişi yapıp, ardından da bilgileri bizlerden gizleyenler; bizim gibi insanların arasında da dayanışma vardı, elbette biz haberleri gizlemiyorduk. Yukarıdaki haberin “boşluk doldurma haberi” olduğuna dair şüphelerimize gelelim. Gördüğünüz gibi Yargıtay kararı 21.6.1982 tarihli. Gazete haberindeki karar cümlesi ile rapordaki farklılıklarını ciddiye alamayacağımız kadar aynı. Ama tabi, bu Türkiye’deki lezbiyen bir annenin velayeti ile ilgili verilmiş ilk karar olabilir, o tarihten sonra da her benzer davada da aynı karar cümleleri kullanılmış olabilir. Eğer böyleyse, bu bir “boşluk doldurma haberi” değilse, o zaman aklımıza neden hiçbir şekilde yer, zaman ve benzeri teknik bilgilerin haberde yer almadığı takılıyor. Ve tabi ’90 sonrası Türkiye’sinin reality show çılgınlığından bu haberin nasıl olup da kurtulduğu. Son yıllarda tanıdığımız magazin çakalları, herhalde böyle bir olayı kaçırmaz, allem eder kallem eder ekranlara taşırdı. Evet, henüz bu sorular cevaplanmadı. Şüphemizin yanlış olduğunu da görebiliriz, ya da araştırmaya bir şekilde devam edip, daha kesin bilgilere ulaşıp bu soruları boşuna sormadığımızı görebiliriz. Bu yanıtlanmamış sorular, aklımıza başka soruları da getiriyor. Yeni Yüzyıl, Ersin Bal’ın bu haberi yer doldurmak için -eğer öyleyse- yazdığını biliyor muydu? Biliyorsa eğer, zaten inanmadığımız ciddiyetini ve sorumluluğunu göreceğiz. Ayrıca, sanki Türkiye, Susurluk’tan önce aynı değilmiş gibi, bu olayın üstüne atlayan medya, gerçekleri ortaya çıkardığını, bu sayede Türkiye’nin artık eskisi gibi olmayacağını iddia ediyor, elbirliğiyle. Oysa çığlık çığlığa bağırdıkları mafya-devlet-çete ilişkisinin görünmez dördüncüsünün medya olduğunu biz de, medyanın kendisi de biliyor.

KAOS GL 28/9

Hazırlayan: Yeşim T. Başaran KAOS GL- Seninle sohbet etmek istediğim konu hem lezbiyen hem de anne olduğun için, çocuksuz lezbiyenlerden farklı olarak yaşadığın zorluklar. Çocuğunu başından geçen bir evlilik sırasında dünyaya getirdiğini biliyorum. İstersen önce evlendiğin günlere dönelim, neden evlendin, neler yaşadın? CANAN- 88’de evlendim, 21 yaşındaydım. 21 yaşında biri olarak, yaşadığım çevede evden ayrılmanın tek yolu evlenmekti. O adam veya evlilik için öldüğüm için evlenmedim. Ayrıca, 21 yaşına kadar aile içinde göremediğim ilgi, şefkat bana çekici geldi. Birinin beni sevmesi güzeldi. Bir de annemle çok inatlaşıyordum. Annem istemişti sözlenmiştik, yine annem istemişti söz bozulmuştu. Sırf annem benim adıma karar verdi diye inat edip, 2 hafta içinde annemin “pişman olursun” laflarına rağmen, aileden ve evden kaçmak için evlendim. Evlendikten birkaç ay sonra, hiçbir yerden kaçamayacağımı anladım. Çünkü kendimden kaçamazdım. Yaklaşık birbuçuk yıl sürdü bu evlilik. O kadar sürmeyebilirdi de ama evliliğin devam edemeyeceğini anlayıp kabul ettiğimde beş aylık hamileydim ve bu herifin ailesiyle oturuyordum. KAOS GL- Hiçbir yerin yok muydu, gidebileceğin? CANAN- Yoktu tabii. Kaçmam ailemi reddetmem demekti. Bizim ailede kaçan olur ama hemen barışılır. Böyle bir karar vermiştim, kendi kendime ayakta duracağım diye, eve dönmem annemin “pişman olursun” sözlerini doğrulamam anlamına gelirdi. Evlendikten 6 ay sonra, o adamla birlikte korkarak annemlerin evine gittik. Çünkü nasıl karşılayacaklarını bilmiyorduk. Annemin elini öptük, oturduk. Annem önce surat asıyordu, sonra bağırmaya başladı. Biz de iki saat kadar oturduktan sonra kalktık, annem elini vermek istemedi ama sonra öptürdü. Bu da bir çeşit kabul edişti. Sonraları bir iki kere daha ziyaret ettik, ardından doğum yaptım. Sancılar başlayınca onlara telefonla haber verildi. Gelen cevap ise “biz pikniğe gidiyoruz” idi. Bu beni çok incitmişti, kırmıştı. Doğumumdan sonra gelirler diye bekledim, ama ne annem ne de abim gelmediler. Bunun üzerine ben de yedi ay onlara gitmedim. Çünkü telefon bile açmadılar bana. O herif bir kere gitti, ona da ters davranmışlar. Ama sonra, biz küçüğüz bir nevi hatalıyız diyerek, telefon açıp çocukla birlikte gittik. Annem telefonda “bizde böyle durumlarda adet bir iki gün yatıya kalmaktır, ona göre hazırlan gel” demişti. Ben de birkaç gün kalmak üzere gittim. İlk karşılama daha sıcaktı, ilgi çocuk üzerineydi, hediyeler verdiler, sevdiler. İkinci akşam artık o herif mi desem, o adam mı, eşim mi,

neyse işte o herif sohbet ederken havayı gerginleştirdi, ve annemle ağız dalaşına girdi. Tartışma adamın ailesiyle ilgiliydi. Bu arada anlatmam gereken birşey var. Evliliğin yaklaşık ikinci ayından sonra evlendiğim adamın bir sorunu olduğunu anladım. Ruhsal bir sorundu. Onun lise dönemlerinde başlayan birşey. Aklına olumsuz bir düşünce geldiğinde, işte ölüm, kaza, yangın, eroin gibi, karşısındaki kişi konuşuyorsa, yürüyorsa, yani ne yapıyorsa yapsın durduruyor ve bekletiyor, olumlu şeyler düşünmeye çalışıyor, doğum, deniz, çiçek, mutluluk, filan. Düşüncelere yoğunlaştığında işaret veriyor ve karşısındakinin aynen biraz önce yaptığı şeye devam etmesini istiyor, tüm detaylara dikkat ederek. İlk zamanlar bunun bir oyun, şaka olduğunu düşünmüştüm ama zaman geçtikçe bunun bir rahatsızlık olduğunu anladım. Konuştuğumda bunu kabul ediyordu ama elinde olmadığını söylüyordu. Yaptıklarının farkında olduğu için bunun bir delilik olmadığını ama yakın çevresine rahatsızlık verdiğini, tedavi edilmesi gerektiğini söylediğimde, annesin “benim oğlum deli değil, sen kendi anneni doktora götür” laflarıyla vazgeçiyordum. Bunun üzerine, ben de istediklerine uymaya başladım. Bu da bir çözüm değildi. Çünkü garip davranıyordu. balkondan atlamak, soğuk duşun altına girmek, giysilerini yakmak, yani böyle abuk sabuk şeyler. Çocuğun doğumuna kadar olan süre ve sonrasında bunlarla da uğraşıyordum. Annemlere gittiğimizde evliliği bitirmeye karar vermiştim; olumsuzlukları düzeltmeye çalışıyordum ama annemlerdeyken artık düzelmeyeceğini anladım. Anneme birşey anlatmamıştım ama annem olanları başkalarından duyuyordu. “Burası babanın evi, gelebilirsin” deyince güç aldım. Ve akşam da adamla annem kavga etmeye başlayınca teyzemin oğlu adama “bu iki aileyi biraraya getirmeye çalışma, onlar kendileri hallederler” dedi. Ama bu onun için birşey ifade etmedi, inatla kabul ettirmeye çalıştı, ve tartışma bitecek gibi değildi. Birara bana, ki bu arada kıştayız ve saat gecenin biri, “kalk gidiyoruz” dedi. Ben de gitmek istemediğimi, ayrılmak istediğimi söyledim. Şok oldu. Mücadele edecek gücümün kalmadığını, onun değişmek istemediğini, dönersem iyi şeyler olmayacağını söyledim. Bu kararı vermemde asıl neden, bir ay önce o hareketleri Can’a da yaptırmaya başlamasıydı. Çocuk ağlıyorken, olumsuz birşey düşünmüşse ve çocuğu susturmuşsa, ardından onu yeniden ağlatmaya çalışıyordu. Böyle yapıp düşünce bazında rahatlıyordu. Bu da sabrımın tükenmesine yetti. Can’ı her zaman kolladım, biz yetişkinler bile adama katlanamıyoruz. Bu nedenle çok kavgalarımız

KAOS GL 28/10

olmuştu. İşte, eve dönelim; ayrılma konuşmamızda annem bayıldı, abim bana “sen burda kalmak istiyor musun, eğer istiyorsan, annemi hastaneye götüreceğiz, bizle gel, yoksa seni götürmeye çalışır” dedi. Can uyuyordu, kardeşimi evde çocukla beraber bırakıp, abimlerle hastaneye gittik. Bunu fırsat bilen herif çocuğu alıp teyzesine götürmüş. Ertesi gün eve döndük, annem geçici felç geçiriyordu. Bir süre sonra adam geldi, beni eve götürmek istedi. Gitmeyeceğimi söyledim. Çocuğun teyzesinde olduğunu bakıma ihtiyacı olduğunu söyledi. Çocuğumu istediğimi, bakamıyorlarsa, burada bakabileceğimi, getirmezse bile dava yoluyla alacağımı söyledim. Akşam teyze geldi, ikna etmeye çalıştı. “Orada nelere katlandığını biliyorum, senin de beş kızın var, beni kızın gibi sevdiğini söylersin, sen kızının bunları yaşamasına nasıl izin verirsin, eğer dönersem, ya ben onu, ya o beni öldürür.” Ertesi gün boşanma ve velayet davası açtım. Çocuk onlarda kaldı bir ay, sonra bir komşusuyla gönderdi. Bir ay boyunca Can’ı hiç yıkamamışlar, perişan haldeydi. O bir ay çocuğu alacağıma inandığım için dayanmak zorundaydım, dönseydim Can’ın ve benim hayatımızı riske atmış olurdum. İlk celse üç ay sonra oldu. Teyzeyle konuşup boşanmaya razı etmeye çalıştım, çünkü onun hastalığını kullanmak istemiyordum. İlk davada ayrılmak istemediğini, beni sevdiğini, birlikte olmak için gerekli koşulları sağlayacağını söyledi. Dava ertelendi, ama ben “ev açsın, tedavi olsun gideceğim” dedim. Çok kızgındım çünkü. İkinci davada tanık olarak teyzemin oğlu ve abimi tanık olarak yazdırdım. Hakim tanıkları dinledi, boşanmaya ve Can’ın velayetinin bana verilmesine karar verdi. Kendime nafaka istemedim ama Can’a istedim. Nafaka 1990’da 50 bin liraydı, ayrıca Can iki haftada bir ve bayramları babasını görebilecekti. KAOS GL-Boşanıp ailenin yanına dönmek tek çözüm müydü? CANAN- İzmir’de bir kadın misafirhanesi açıldığını duymuştum. Ya eve dönecektim, ya da İzmir’e gidip orayı arayacaktım. Ayrıca kendimin dışında düşünmem gereken bir çocuk vardı, onu bırakmayı hiç düşünmedim. Evliliğimde yaşadığım yerde kontrol altındaydım, orada yaşananları annemlere, arkadaşlarıma haber vereceğimden korkuyorlardı. Arkadaşlarımla görüşemiyordum bile. Eve hapsedilmiştim, hiç yalnız bırakılmıyordum. Dolayısıyla misafirhanenin yerini, koşullarını araştıracak fırsatım yoktu. Gidebileceğim tek yer ailemin eviydi. Zorunluluktan bir dönüştü, gidebileceğim başka güvenli bir yer olsa, orayı tercih ederdim. KAOS GL- Artık yeter, deyip ailenin yanına döndün, peki orada umduğunu buldun mu? CANAN- Hayır, çünkü tam bunları yaşarken, ailemin tutumunda değişiklik yoktu, evlenmeden önce neyse, gene aynıydı. İlk birkaç ay fena değildi. Ama annem söylenmeye başladı. İstemediğimiz bir evlilik yaptın, bir de çocukla eve döndün, falan. Ben annemlerle oturmak istemiyordum. Can’la birlikte kalabileceğim bir ev istiyordum, bu koşulları yaratabilmek için de iş aramaya başladım. Bilgisayar, muhasebe kursuna gittim. Kursta tanıştığım bir kadınla iş bulmak üzere konuşurken, bana Mor Çatı’nın bir bültenini verdi. Bültendeki adrese gittim. Oradaki kadınlarla niçin oraya gittiğim üzerine konuştuk, iş aradığımı söyledim, daha önce neler yaptığımı anlattım. Bu görüşmeden bir

hafta sonra, bana bir kitap pazarlama şirketinde iş buldular. Bu işe başladım, işin yakın civarında bir yuva buldum. Sabah Can’ı yuvaya bırakıyordum, akşam da eve dönüyorduk. Bu 1991 yılında oluyordu, maaşım bir milyon, yuva ücreti altıyüz bin. Mor Çatı yuvayla görüştü, ücret ikiyüz bine indi. Bu koşullarda Can ve kendim için istediğim yaşantıyı kuramayacağımın farkındaydım. Adamın teyzesini aradım, Can 89 doğumlu, 7 ay birlikte olduğumuzu düşün, çocuk bir buçuk yaşında, 7 ayı düş, boşandıktan sonra babası görmek için Can’ı bir kere bile aramadı. Öfkeliydim. Can’a yönelik sorumlulukları olduğunu, bunu için onu zorlamak gerektiğini düşünüyordum. Çocuğu yokmuş gibi davranıyordu. Bunlara kızdığım için, ekonomik koşullardan dolayı teyzesini arayıp, yuva parasını ödemelerini istedim. Teyzesi bana adamın yeniden evlendiğini, iyi bir işi olduğunu, araba aldığını, öteki kadından da bir oğlu olduğunu ve tedavi olduğunu söyledi. Ben de bunların beni ilgilendirmediğini ve niçin tüm bunları birlikteyken denemediğini söyledim. Teyzesi de söylediklerimi ileteceğini söyledi. Daha sonra yine aradım. Teyze bu işlere karışmak istemediğini söyledi. Çünkü adam onun üzerine yürümüş. Ayrıca hiçbir şey vermeyeceklerini söylemiş. Ben çocuğu tek başıma yapmadım, dedim. Bir nafaka davası açtım. 1992 yılında mahkeme sonucunda nafaka 250.000 liraya yükseltildi. Bu parayı da o değil, annesi yatırıyordu. Bu arada işten ayrılmak zorunda kaldım, şirket iflas etmişti. Yeniden Mor Çatı’ya başvurdum. Onbeş gün sonra bana daha üretken olabileceğim, ekonomik olarak daha iyi bir iş buldular. Tüm bu süreçte Mor Çatı’ya gidip geliyordum. Bilinç yükseltme toplantılarına katılıyordum.. Benzer sorunları yaşayan kadınlarla tanıştım, söyleştim. Tüm bunlar kendime yönelmemi sağladı, yalnız olmadığımı gördüm, değerli olma hissini, kendimi sevmeyi öğrendim. Kadın kimliğimi, cinselliğimi sorgulama dönemlerimde çok şeyi gördüm. Adını koymadığım ama çok önceden de varolan kendi cinsime yönelik ilgimi keşfettim. Çocukluk dönemime döndüm, kendimi daha farklı bir gözle gözden geçirdim. Ama yine de adını koyamıyordum, bunu konuşabileceğim, tartışabileceğim birileri yoktu çevremde, pek çok şeyde olduğu gibi; bu Mor Çatı’ya gitmeye başlamamdan önceydi. Heteroseksüel kimliğiyle büyütülmüştüm. KAOS GL-Bunları Mor Çatı’da konuşabiliyor muydun? CANAN- Tüm bunları konuşabileceğim insanlar, o dönemde sadece oradakilerdi, sadece bu değil başka birçok yönüm. Oradakilerle konuştukça, pek çok konuda kafam netleşti. Kimlerle beraber olmak istiyordum, nasıl mutlu olacağım? Tüm bu sorulara yanıt buluyordum. Artık benim için Can’la bir evde oturabilmek daha anlamlı birşey haline gelmişti. Kendimi tanıdım. O sıralar 23-24 yaşlarındaydım. Kendimi bu yaşlarda tanıyabilmek hem mutluluk, hem üzüntü veriyordu. KAOS GL- Kendini nasıl tanımlıyordun? CANAN- İlk defa bir kadına aşık olmuştum. Ama cinselliğe dair korkularım, utançlarım vardı. Kendimi seviyordum ama kendi bedenime bile uzaktım. Kadınları sevmeyi, sevebileceğimi gördüm, kendimle iyice yakınlaşmıştım. Bu kabullenişle üzerimden büyük bir yük kalkmıştı. Lezbiyenliğimi bir çığlık gibi yaşıyordum. Ailemin dışındaki çevreme büyük bir çoşkuyla açılıyordum.

KAOS GL 28/11

KAOS GL- İnsanlara açılmaya başladığın zamanlar tanıdığın lezbiyen kadın var mıydı? CANAN- Bu açılma döneminde bir sürü kadınla konuştum, lezbiyen olduğumu söyledim ama konuştuğum kadınlardan hiçbiri lezbiyen değildi, ve onun arkasından benden başka lezbiyen kadın yok mu diye bir arayış içerisine girdim. Sonuçta konuştuğum kadınlar, yıllardır kadın konusunda çalışan, mücadele veren kadınlardı; onların tanıma ihtimali olduğunu düşünüyordum. Ne yazık ki onlardan beklediğim cevabı alamadım. Daha önceki dönemlerde kadınlarla birlikte olan, o zamanlar biseksüel ve heteroseksüel olan kadınlar vardı. Kadınlarla sohbetlerimde, heteroseksüel olduğunu ama aşık olabileceği bir kadın olsa onunla yaşayabileceğini söyleyen kadınlar da vardı. Bir süre böyle giti. Kadınlarla konuşuyorum, arıyorum arıyorum kimse yok. Tam da bunun arkasından bir kadın toplantısında iki kadın geldi, kendilerinin lezbiyen olduklarını ve bir grup kurduklarını söylediler, aradığım şey elimin uzanacağı bir yerdeydi. Bu kadınlar lezbiyen kadınların, diğer kadın gruplarıyla neler yapabileceklerini, nasıl bir iletişim kanalı oluşturacaklarını konuşmak istediklerini söylediler. Bir toplantı yapıldı. Bu lezbiyen kadın grubunun ismi Venüs’ün Kızkardeşleri idi. Toplantıda onlarla tanışmış olmama ne kadar sevindiğimi, gruba katılmak istediğimi söyledim. Bir hafta sonra tanışma toplantısı gibi birşey düzenlediler, ardından da gruba katılmış oldum. İki yıldır bu gruptayım, çalışmalarına katılıyorum. Bu grupla birlikte eşcinsellerin diğer çalışmalarına katıldım, insanlarla tanışma fırsatı buldum. KAOS GL- Feminist kadınlarla olan ilişkilerinde kendinle barışmanda ne denli yararlı olduğundan bahsettin. Peki lezbiyen kadınların, bir lezbiyen kadın grubunun sana kattıklarından da bahseder misin? CANAN- Bu heteroseksist sistemin dayatmalarıyla dört duvar arasında kalmış, kendini tanıyamamış, tanıma fırsatı bulamayan, kendisi gibi başka insanların da olduğundan haberi bile olmayan, heteroseksizmin ve cinsiyetçiliğin dayattıklarından dolayı kendini sapık gibi gören, hissettiklerinin hastalık veya sapıklık olduğunu düşünen, tabu olan cinselliğin konuşulmadığı bir toplumda bu sorularına cevap bulamayan insanlar ailesi ve arkadaşlarıyla cinselliğin c’sinden bile konuşamazken kendi cinsine olan ilgilerini kiminle konuşup, içinde hissettiklerini kiminle paylaşacak ki. Sonuçta Venüs’ün Kızkardeşleri’nin bana bu anlamda kattığı çok şey oldu. Kafamdaki bütün soruları tartışma imkanı buldum, konuştukça ne kadar benzer süreçlerden geçtiğimizi gördüm. Gene de beni onlardan ayıran bir yanım vardı, ben çocuk sahibi bir lezbiyendim. O arkadaşlarla birbirimize çok uzak değiliz, birşeyleri hep birlikte değiştireceğimizi, birbirimize destek olduğumuzu, bu desteğe ihtiyacı olan başka lezbiyen kadınların olduğunu biliyoruz; onlara ulaşmak istiyoruz. Yalnız olmadığımızı bilmek büyük bir güç veriyor, ondan sonra benzer sorunları konuşmak, tartışmak nispeten kolay. Ama hala, çocuk sahibi başka bir lezbiyen kadın tanımıyorum ve bu grubun içinde bu sorunları tartışamıyorum. Bu sorunu -bu arada çocuğum sorun çünkü lezbiyen olduğumu bilmiyor, başka bir sürü şey daha var- o ortama taşıyamıyorum. Çocuğumla kurduğum ortaklık açısından konuşup, bu konudaki sorularıma da yanıt bulabileceğim lezbiyen kadınlar yok. Daha doğrusu ben şu anda tanımıyorum ama tanımayı çok istiyorum.

KAOS GL- Aslında, sen de ben de çok iyi biliyoruz ki, evli birçok kadın kapılar ardından, ismini koymadan lezbiyenliği yaşıyor. Bu belki de bizi en çok çıldırtan şey, yani adının konmaması ve toplumsal ikiyüzlülük, öyle değil mi? CANAN- Evet, öyle! Şey var, ben bunu gerek kadın hareketindeki kadınlarla tanışmadan önce yaşadığım mahalleden, gerekse kadın toplantılarındaki tanıklıklardan biliyorum. Bunlar hep konuşulur. Kadınlar birbirlerine el şakaları, laf atmalar, falan. Bazı şeylerin tanımlamasını yapıp, adını koyarsan çok ürkütücü oluyor. Onlara, hastalık, sapıklık dedikleri şeyleri kendilerinin yaşadıklarını söylersen, toplumun ikiyüzlülüğünün dengesi bozulur. Öyle insanlara ben, kendime dair tanımlarımı söylersem, istismara bile uğrarım. Çünkü bu yanımı çok az ima ettiğim bir kadının elleri her fırsatta üzerimdeydi. Bu adı konmamış ikiyüzlülüğün kahvelerde, şurda burda, erkek mekanlarında yaşandığını da biliyorum. Bu evli kadınlar kocalarıyla, heteroseksist toplumun öğrettiği ve beklediği gibi, görevmiş gibi yaşıyorlar. Asıl cinselliklerinin, yani kadınlarla olan birlikteliklerinin adı konsa, karşımıza en büyük eşcinsel düşmanı çıkar. Yani çıkıp da, sen busun desen, heralde taşlarlar. KAOS GL- Sonuç olarak, kendi çevrende, kendine lezbiyen diyen çocuk sahibi hiçbir kadın yok. CANAN- İlk zamanlarda, lezbiyen kadınlar ararken, şimdi de çocuk sahibi lezbiyenlere ulaşmak istiyorum. Yurt dışında çocuklu lezbiyenlerin örgütlendiklerini biliyorum. Burada da, biz birbirimizi bulsak, deneyimlerimizi paylaşsak, bir dayanışma içine girsek istiyorum. Mesela bir gün Can’la yüzleşmek zorunda kalacağım. Can’ı her ne kadar olumlu şekilde yetiştirmeye çalışsam da, o da heteroseksist bir toplumda yaşıyor. Reddettiğimiz değerlerle yetişecek, bu noktada toplumu bir ahtapota benzetiyorum. Ahtapotun kollarından biri bense, diğerleri gelenekler, örf, adet, devlet, eğitim sistemi. Benim dışımdaki kolların da etkisi büyük olacak. Ben onunla ne kadar konuşsam da, okulda arkadaşlarıyla konuşurken, kendi yaşamında istese de istemese de etkilenecek, toplumun etkileriyle büyüyecek, kişiliği bu şekilde gelişecek. Ben ahtapotun sadece bir koluyum. Boşandığım zaman, evlen, çocuğunu babasız bırakma, demişlerdi. Ben de, yalnız başına çocuk büyüten tek kadın ben değilim, diyordum. Mücadele etmeliyim, bunun için de benim gibi düşünen kadınlarla dayanışma içine girmem gerekiyor. Zaten benim de o dayanışmaya ihtiyacım var. Birbirimizle dayanışmamız gerekiyor. Bu cendereden başka bir çıkış yolu göremiyorum. KAOS GL- Sevgili ilişkilerinde bu dayanışmayı yaşamıyor musun? CANAN- Yoğun yaşadığım bazı ilişkilerde, çocuğum sorun oldu, birlikte olduğum kadın açısından. İlki şeydi, kendi çocuğu olmadığı için kıskanıyordu, bu kıskançlıkta öfke vardı, çocuktan uzak durmaya çalışıyordu, yokmuş gibi davranıyordu, onu hep tersliyordu. Ben Can’la birlikte bir yaşam istiyordum. O kadın için Can yokmuş gibi yapamazdım. Neden paylaşmak istemiyorsun diye sorduğumda, hem Can’ı hem beni kırıyordu, incitiyordu. Can ona ne kadar yaklaşmaya çalışsa, sevgilim onu itiyordu. Bu konuşmalardan sonraki süreçte, Can’la arkadaş olmayı denediğini gördüm, bir süre sonra gayet iyi anlaşır gibi oldular, birbirlerini sevmeye başladılar. Sevgilimin içinde her zaman kendi çocuğuna sahip olma isteği vardı, bundan

KAOS GL 28/12

dolayı benim doğurduğum çocuğa olan aksi davranışlarını anlamak güçtü benim için. Daha sonra bu ilişki başka nedenlerle bitti. Bir süre sonra, tanıştığım, birlikte olduğum başka bir kadın, İstanbul’da yaşamamasına rağmen, onun özellikle erkek çocuklarına olan soğukluğu -bana göre cinsiyetçiliği, çünkü bu politik bir red idi- önyargısı dolayısıyla, görüştüğümüz çok az zamanlarda Can’ın varlığı onu agresifleştiriyor ve sinirli davranışlar içerisine sokuyordu. Benim bir tercih yapmamı istiyordu, ya ben ya Can, gibi. Ama benim böyle bir tercih yapmam söz konusu değildi. Bu ilişkide, sigara içmem de sorun olmuştu, ilişkimiz bir çıkmaza girmişti. Bunu İstanbul’a son gelişinde oturup, konuştuğumuzda o çocuğu anneme ya da babasına bırakmamın benim için uygun olacağını savunuyordu. Böyle bir şeyin mümkün olamayacağını söyledim. O da beni Can’la birlikte kabul edecek bir sevgili dileğinde bulundu ve ayrıldık. Ben o ilişkinin ilerisini göremiyordum, çünkü sigara biri için vazgeçilebilecek birşey ama Can değil. Zaten benden Can’dan ayrılmamı isteyen birisinin samimiyetine de inanmıyorum. Ama bu kadınla hala görüşüyoruz, birbirimizden haberdarız. Yani şu ana kadar sevgililerimle yaşadığım ilişkilerde bir dayanışma görmedim. Can da her ne kadar benim lezbiyen olduğumu bilmese de, ya da yanımdaki kadının sevgilim olduğunu anlamasa da, o bir şekilde o kadınla yakınlığımı anlıyor ve kıskanıyor. KAOS GL- Diğer kadınlarla olan konuşmalarımdan bildiğim kadarıyla lezbiyen anneler, lezbiyenliklerini yaşarlarken vicdani olarak rahatsızlık duyuyorlar. Yani istediğin anlamda üçlü bir ilişki oluşturamamnın dışında, çocuğuna karşı neler hissediyorsun. CANAN- Bu noktada şey var, Can’a nasıl baktığım. Bir kere tüm bu konuşmaların içerisinde çocuğum, oğlum gibi laflar ağzımdan çıkmış olsa da, Can’ı kendi malım gibi görmüyorum. Ben onu dünyaya getirmede bir aracım sadece. O ayrı bir birey, düşünceleri, kaygıları olan, kendi sorularını soran, tartışan, gerekirse benimle kavga eden ki etsin, hayatı paylaştığım bir insan. Ne ben onun malıyım, ne de o benim. Ben onu belirlemek istemiyorum. Aynı şekilde onun da beni belirlemesini istemiyorum. Birlikte yaşadığımız, birlikte yaptığımız şeylerde mümkün olduğunca ortak davranmaya çalışıyoruz. Belki bunları yetişkinlerden bile beklemek biraz şey ama onun kendi ayakları üzerinde durması, özgüveni olan bir birey olması için bir yerden başlamak gerekiyor. Bütün bunları bir katılık, bir soğukluk içerisinde değil, birbirimizi severek, sevdiğimizi göstererek, söyleyerek yaşamaya çalışıyoruz. Bu benim Can’a bakışım. Bunca zaman böyle yaşadık.

Benim kendimi çok geç tanıdığım, kendim için çok geç birşeyler yapmaya başladığım, bunu başkalarının yapmayacağını bildiğim için vicdan azabı çekmiyorum. Ben buyum. Zamanı geldiğinde -bu zaman ne zaman gelir, bilmiyorum- oturup konuştuğumuzda, onun anlayabileceği şekilde kendimi anlattığımda umuyorum beni anlar, iyimser bir bekleyiş bu tabi. Ne kendimi ne de onu aldatmak istemiyorum, hissetmediğim bir şeyi yaşamak istemiyorum, hissetmediğim birşeyi ona mazeret gösterip yalan söylemek istemiyorum. Çünkü aramızda yalana dayalı bir ilişki yok. Ama o şimdien küçük bir heteroseksüel, beş yaşındayken ciddi ciddi, anne benim ne zaman sevgilim olacak, diye sordu, cinsiyet tanımlamasının olmaması hoştu. Ben sabırlı olmasını istedim. Zaten birinci sınıfta bir kız arkadaşını beğendiğini anlatmaya başladı. Onun cinselliği üzerinde belirleyici değilim, kendini ne şekilde tanımlarsa tanımlasın, onun yanında olacağım. KAOS GL- Klasik bir soru; son olarak neler söylemek istersin? CANAN- Toplumda insan yetiştirilmiyor, kadın veya erkek yetiştiriliyor. Bir takım roller dayatılıyor. Hepimiz öyle büyüdük. Belki biz biraz kabuğunu kıranlardanız. Cinsiyetçiliğin, erkek çocuğu oyuncaklarla falan şiddete, egemen olmaya yöneltmenin, kız çocuğunu eve kapatıp gelecekte ki heteroseksüel kadın rolüne, kimliğine hazırlamanın karşısındaki bir kişi de olsak, bir kişiyiz işte. Bu rollerden bağımsız yetiştireceğimiz bir çocuğun da önemli olduğunu düşünüyorum. Onu baskıcı toplumsal rollerden uzak tutmak görevi bizim üzerimize düşüyor. Kadınlık kadını, erkeklik de erkeği boğan birşey. Bu rollerden hiç kimse memnun değil. Adamlar ağlayamıyor bile, be, böyle salakça bir şey olur mu? Ağlayamayan erkeklere acıyorum, adam duygularını yaşayamıyor düşünsene. O da aşık oluyor, acı çekiyor ama üzerine yüklenen değerlerden dolayı bunu gösteremiyor. Kadın da bunun karşısında, kendisine yüklenen görevlerle, yuvayı dişi kuş yapar söylemiyle, habire yuva yapıyor ama o yuvanın içinde ne kadar mutlu, ne kadar kendini yaşıyor, bu da bir soru. Kadının mutlu olacağı, erkeğin de ağlayacağı bir gün gelecek! Yalnız başına lezbiyen bir anne olarak yaşamak çok ağır ama burada seninle söyleşirken bahsedemediğimiz, değinemediğimiz o kadar çok konu var ki, söyleyecek o kadar çok sözümüz var ki, ama buna KAOS GL’nin sayfaları yetmeyecek, diğer insanlar isyan edecek. Üstelik KAOS GL’nin sayfa sorunu varken, ben artık susayım, başka sayılarda devam ederiz diyelim.

“Sarılıp gövdesine sımsıkı bir kadın kendini doğurabilir isterse” Edip Cansever Kendinize sarılmaktan korkmayın

KAOS GL 28/13

KÜBA

HOMOSEKSÜELLİK, HOMOFOBİ VE DEVRİM: KÜBA’NIN LEZBİYEN VE GAY DENEYİMİNİ ANLAMAK İÇİN NOTLAR1 LOURDES ARGUELLES & B. RUBY RICH özetleyerek çeviren: devrim Bu

makale, Kuzey Amerikalıların kitlesel göçlerinin2 ve Castro Kübası’nın baskıcı ve homofobik olduğu şeklindeki indirgeyici varsayımlarının ötesinde Kübalı eşcinsellerin içinde yaşadıkları şartlara bakılması gerektiğini ileri sürüyor. 1950’ler boyunca birçok eşcinsel erkek turizm endüstrisine veya üst sınıf Kübalılara hizmet eden mesleklerle uğraşıyorlardı. Lezbiyenlerse neredeyse bütünüyle kapalı bir hayat sürüyorlardı. Küba toplumunun homofobik yapısına 1959 Devrim’i sonrasının tutuculuğu da eklendi ve gay yaşamı, Amerikalıların Küba’yı cinsel olarak sömürmesinin bir parçası olarak görüldüğünden saldırıya uğradı. Her şeye rağmen, 1970’lerden beri eşcinsellerin içinde yaşadıkları şartlar olumlu yönde değişime uğradı ve lezbiyenler de, kadınların Küba toplumuna giderek daha fazla oranda entegre olmasından yararlandılar. Tümüyle kabul görmeseler de birçok Kübalı eşcinsel, yazarların da öne sürdüğü gibi, devrim sonrasında Küba’da kalmayı cinselliğin metalaştırıldığı ve pazarlandığı toplumlara göç etmeye daha çok tercih etmeye başladılar. _______________________________________________________

Devrim Öncesi Küba Hayatlarının önemli bir kısmını yurtdışında geçiren burjuva (kentsoylu) eşcinseller dışında, eşcinsel ilişkileri olan çoğu Kübalı (cinsel kimlikleri ne olursa olsun) devrim öncesinde daha özgür bir yaşam ve iş edinebilme umuduyla başkent Havana’ya yerleşme eğilimindeydi. Ülkenin iç bölgelerinde dengesiz kalkınma modelinden dolayı iş olanakları hayli sınırlıydı. Daha da önemlisi heteroseksüelliğin zorunluluğuna ve alternatifsizliğine vurguda bulunan Küba’nın Afrika ve İspanyol kökenli ataerkil kültürü kırsal bölgelerde çok daha güçlüydü. Aynı zamanda, devrim öncesi kasabaların ve şehirlerin küçüklüğü hayatı daha içli dışlı bir hale getiriyordu: Dolayısıyla bireylerin cinselliğini kontrol altında tutmak kolay bir görev ve kurallardan sapmaya karşı etkili bir caydırıcı oluyordu. Taşrada yaşayan ve eşcinselliğini açıkça yaşayan erkek ve kadınlar çoğunlukla ya dışlanıyor ya da mahallenin ibnesi rolünü (mahallenin delisinin eşcinsel versiyonu) üstlenmek durumunda kalıyorlardı. 1950’lerin Havanası’nda bile işçi veya küçük burjuva eşcinsel için günlük yaşam kolay değildi. İşsizlik oranı çok yüksekti ve 50’li yıllar boyunca düzenli olarak 1 2

artışını sürdürdü. Azgelişmiş sanayiden dolayı iş sahaları çok dardı. Varolan meslekler de, özel hayatın rahatlıkla denetlenebileceği sıkı ve kapalı bir iş hayatı talep ediyordu. Bütün kadınlar ve özellikle lezbiyenler için çalışmak çoğu zaman cinsel tacize uğramak anlamına geliyordu. Şu anda Miami’de yaşayan ve terzi olan lezbiyen Aida’nın hatırladıkları şunlar: “İş yerinde her zaman bir erkek arkadaşınız varmış gibi davranmak, sürekli hikayeler uydurmak ve hatta bazen sizi işe bırakması için bir erkek dostunuzu ayarlamak zorunda kalabilirsiniz... Aksi takdirde başınız dertte demektir çünkü sizi okşamak ve size cinsel organlarını göstermek için her gün, her saat, her dakika peşinizde dolaşırlar.” Önemli oranda büyüyen meslek sektörleri turizm, uyuşturucu şebekesi, kumar ve fahişelikle ilgili olanlardı. Bunlar da çoğunlukla Amerikan suç şebekeleri ve dolaysız olarak Batista’nın politik aygıtına bağlı olan Küba burjuvazisinin bazı üyelerinin denetimindeydi. Bu sektörler, iki yüz bin ikişiden fazla işçinin küçük tüccar, kasino işletmecisi, hizmetkar ve fahişe olarak istihdam edilmesini sağlıyordu.

İlk olarak Signs, A Journal of Women in Culture and Society’de 1984 Yaz sayısında yayımlanmıştır. Küba’da 1959 yılındaki devrimden sonra birçok Kübalı eşcinsel A.B.D.’ne ve diğer kapitalist ülkelere göç etmişlerdir.

KAOS GL 28/14

Gelişmiş kapitalist ülkelerde cinsel baskıların şiddetle yürütüldüğü bu süre boyunca Küba’da, eşcinsel arzu daha çok, yasadışı ve karlı marjinal pazarlara kanalize edildi. Bunun sonucunda, Kübalı eşcinseller Amerikalı turistlerin homoerotik deneyimleri için taleplerini karşılamada ayrıcalıklı bir kiralık meta muamelesi gördüler. Eşcinsel arzunun diğer müşterileri de, cinsel ilişkilerde kadın rolü olarak görülen “pasif” taraf olmadıkları sürece eşcinsel olarak değerlendirilmeyecekleri düşünülen ve dolayısıyla homoerotik edimlerde bulunmada kendilerini özgür hisseden Küba burjuvazisinin erkek evlatları ve babalarıydı. Kübalı heteroseksüel erkekeler arasında yaygın başka bir eğilim de, lezbiyen bir fahişenin zevklerine bir geceliğine ortak olmaktı. Toplumsal baskılar da, devrim öncesindeki işsizlik sorununa ek olarak binlerce eşcinselin bu yeraltı dünyasının bir parçası haline gelmelerinde etkili oldular. Öğrenci olan birçok eşcinsel bile sık sık gittikleri barlar aracılığıyla bu altkültüre eklemleniyorlardı. Devrim öncesi Küba’nın çok keskin bir şekilde katmanlara ayrılmış sınıfsal yapısından dolayı işçi sınıfından heteroseksüel birçok erkek, yaşamlarını ya bu yeraltı dünyasına ya da Küba’nın kentsoylu (burjuva) eşcinsellerinin denetiminde olan eşcinsel underground yaşamına girerek kazanıyorlardı. Bu çağın kentsoylu erkek eşcinsellerinin büyük bir çoğunluğu yaşadıkları suçluluk duygusundan sıyrılmak için kendi sınıflarından olan eşcinsellerle ilişkiye girmekten kaçınıyorlar ve alt sınıflardan heteroseksüel maço erkeklerin peşinde koşuyorlardı. Dolayısıyla devrim öncesi eşcinsel ilişkilerin tam da bu yaşanış biçimleri cinsel sömürüyü üretiyordu. Devrim öncesinde Havana’nın yeraltı dünyasında ve kentsoylu eşcinsel underground yaşamında, eşcinsel arzunun bu şekilde metalaştırılması doğal olarak eşcinsel yaşam tarzlarının toplumun genelinde daha kabul edilebilir bir duruma getirmedi. Geleneksel iş yerlerinde ve aile içinde “ibnelere” karşı alay ve şiddet karışımı bir tavır sözkonusuydu. Kadın cinselliğinin bütünüyle bastırılmasından dolayı daha az görünürlüğü olan lezbiyenler ya tamamen yok sayılıyor ya da alay konusu oluyorlardı. Yasal yaptırımlar veya resmi tacizler nadir olsa da, böyle bir “tolerans” toplumsal bir kabullenmeden çok, Küba’nın politik aygıtını denetim altında tutan yeraltı

dünyasının ekonomik çıkarları ve karlarının belirleyiciliğinden kaynaklanıyordu. Havana yeraltı dünyasının tüketim yapısı, geleneksel sosyal yaşamdan kopukluğu ve kendi üyelerini bile etkisi altına alan suçluluk ve öznefret duygularının yaygınlığından hiçbir zaman bir “gay kültürü” veya “gay duyarlılığını” üretemedi. Edebiyat ve diğer sanat dallarında eşcinselliğin dışavurumu, Brezilya, Meksika ve Arjantin gibi diğer Latin Amerika ülkelerindeki gaylerin entellektüel ve sanatsal başarılarıyla karşılaştırıldığında çok azdı. Eşcinsel çevreye sempatiyle yaklaşan izleyiciler bile çoğunlukla aynı cinsiyetten insanların ilişkilerine alayla karışık bir aşağılamayla bakıyorlardı. Homofobiye cahillik de eklenince, özellikle lezbiyenlere tepkiler çok kaba ve ironik oluyordu. Guillermo Cabrera Infante’nin son metinlerinden şu bölüm dönemin tipik yaklaşımlarına iyi bir örnektir: “Margarita adeta yüzer ve tepinir gibi o kadının altında ve üstündeyken, doğanın ona vermediği bir aleti kendi yaratmaya çalışıyor gibiydi.” Eşcinsel ilişkilerin günlük hayatın cinsellik söylemine ve onun katı cinsel kimliklerine karşı oluşturabileceği olası tehditler ya kişilerin özel hayatlarının dışına taşamadığından etkili olamamış ya da Santeria (Batı Afrika inanç ve ritüelleriyle, Roma Katolikliğinin bir karışımı olan Afriko-Küba kültü) gibi dini pratiklerin içinde kendilerine yaşam alanı bulabilmişlerdir. Santeria tanrıları törenleri sırasında her türlü seks ayrım gözetmeksizin yapıldığı için, Kübalı lezbiyenler ve gayler için cinsiyet rollerinin aşıldığı bir cinsellik anlamını taşımasından ötürü övülüyordu. Sonuç olarak, devrim öncesinde, modern anlamda politik lezbiyen ve gay kimlikleri (yani duygusal olduğu kadar politik ve sosyal yönleri de olan tanımlamalara dayalı kimlikler) oluşmuş değildi. Karşı cinsiyete yönelik erotik sadakat (kadınlar içinse mutlak anlamda bir bağımlılık) eşcinseller tarafından bile “normal” olduğu varsayılan bir durumdu. Dolayısıyla bu dönemin insanları için eşcinsellik basitçe geleneksel evlilik rollerine eklemlenebilen bir ilişki biçimiydi. Kimileri için de yalnızca cinsel fantezileri karlı bir metalaştırma yoluydu. Büyük bir çoğunluk da eşcinselliğin hayatı bir utanç ve suçluluk deneyimine dönüştürdüğünü düşünüyordu.

Sürecek Ocak 1997 sayısında : Devrim sonrası ve 1970’lerde Küba’daki gay/lezbiyen yaşamı. 18. ILGA-Dünya Konferansı lglf (Lesbian & Gay Liberation Front- Lezbiyen & Gay Kurtuluş Cephesi) 29 Haziran-5 Temmuz tarihleri arasında Almanya’nın Köln kentinde 18. ILGA-Dünya Konferansı’nı düzenliyor. Altı gün boyunca workshoplar, genel toplantılar, konuşmalar, paneller ve çeşitli renkli programlar düzenlenecek. Konferansta özellikle şu konulara yer verilecek: • İnsan hakları ve insan hakları ihlalleri • Uluslararası düzeyde (Birleşmiş Milletler, Uluslararsı Af Örgütü, Avrupa Birligi) lezbiyen/gay lobi çalışmaları • Lezbiyen/gay kurtuluş mücadelesi çalışmalarının ekonomik boyutları • Sendika çalışmaları • HIV ve AIDS • Çağdaş medyalar, tanıtım yolları ve bunların potansiyeli • Lezbiyen ve gay özürlüler Konferansın kapanışının ertesi günü geleneksel GAY PRIDE yürüyüşü yapılacak. Bu yürüyüşe 1996’da 20 bin gösterici katılmıştı. Bu yürüyüşe ilk kez Türkiyeli eşcinsellerden oluşan bir grup olan TÜRK-GAY de katılmıştı.

KAOS GL 28/15

SIRBiSTAN BİR FEMİNİST LEZBİYENİN SAVAŞ DÖNEMİ NOTLARI Lepa MLADJENOVİC Savaş, tüm insan haklarını sınırlar. Yaşadığım kentin sokaklarında yürüyen erkekler savaşla birlikte katil, tecavüzcü, savaş suçlusu ve milliyetçi oldular. Şiddet arttı ve gerçek daha fazla erkek oldu. Zaten hiç varolmamış lezbiyenlerin sosyal alanları iyice azaldı. Yaşadığım kentte kadınları seven kadınların birçoğu, kendilerinin lezbiyen tutkularını ifade edebilecekleri aşamada değillerdi. Lezbiyen kimliklerini tanıyabilmeleri ya da kadınları sevmenin gerçekte politik bir bağlamın da olduğunu görmeleri için sosyal koşullara sahip değildiler. İki yıl önce lezbiyenlerin oluşturduğu Labris grubu ve altı yıl önce hem gaylerin hem de lezbiyenlerin oluşturduğu Arkadija grubu savaşın bir yıl öncesine kadar vardılar. Bu süre boyunca, kendimizi ortaya koymanın ve gözönünde olmanın özlemleriyle bir araya gelip, örgütlendik. Şimdi, yaşadığım ülkenin hükümetinin insanlığa karşı yapılan savaşın başlamasından ve savaşı sürdüren milliyetçi politikalardan sorumlu olduğunun bilinciyle, bir feminist lezbiyen olarak burada yüzyüze geldiğim kimi önemli olaylara dikkat çekmek istiyorum. AYRIMCILIĞIN HİYERARŞİSİ Savaş yaşamsal ihtiyaçları hiyerarşik sıraya koyuyor. Yaşam hakkı ve yaşamı sürdürme hakkı herşeyin önüne geçiyor. Savaş içindeki bir ülke gerçeğinde, lezbiyen hakları içinde herhangi bir alan kalmıyor. Ama Sırbistan ve Hırvatistan’da savaş sürerken kurulan insan hakları örgütlerinden söz edersek durum değişir. Çünkü, barış hareketi ve insan hakları örgütleri, savaş sürecinde insanların yaşama ve yaşamlarını sürdürme haklarını savunmanın yanısıra geleceğin sivil toplumunun çekirdeğini oluşturacakları için de önemlidirler. Hiçbir insan hakkının diğerlerinden ayrılamayacağı, daha da önemli insan hakkının olmadığı, tüm insan haklarının evrensel ve bütün insanları ilgilendirdiği prensipleri üzerinden çalışmaları beklenir. Ama böyle olmadı. Yaşadığım kentte kurulan insan hakları derneği ayrımcılığın hiyerarşisini, erkek egemen hiyerarşinin değerlerini ve savaşın mantığını kendi içinde tekrar üretti: Ayrımcılığa maruz kalan insanları, meşru olanlar ve bir başka zamanda ilgilenilecek olanlar diye ayırdılar. Eski Yugoslavya’da feministler bu durumu daha önce yaşamıştı. Komünizm yıllarında, ideoloji, ilk önce proleterlerin sorunlarını çözeceğiz, daha sonra diğer sorunlar da otomatik olarak çözülecek diyordu. Bu yüzden de lezbiyenler hiç bir zaman onların gündemine girmedi.

Savaşın ortaya çıkardığı yeni ayrımcılığın hiyerarşisi lezbiyenlerin özellikle de açılmaları (come-out) bakımından, durumlarını daha da zorlaştırdı. Çağdaş kuburların dışındaki savaş onların suçluluk duygularının şiddetlenmesini bekliyordu. Barış hareketi zorlayıcı heteroseksüelliğiyle sürüyor ve lezbiyenlerin varlığına alan tanımıyordu. Belgrad’daki lezbiyen grup Labris bu imkansızlıklarla dolu koşullara rağmen son iki yılda iki bülten çıkardı, birçok Tv ve gazeteyle röportaj yaptı ve lezbiyen varoluşuna dair workshoplar organize etti. Bunlar sürerken de, Labris grubu “pis lezbiyenler” diye nitelendirilerek buluştukları mekanlardan kovuldu ve lezbiyen çalışmaları organizasyonu devam ederken de polise şikayet edildi. Ayrıca kimi lezbiyen aktivistler faşistlerce “sokaklardan defolun” ve “camilerde müslümanlara katılın” denilerek sokakta dövüldüler. LEZBİYENLERİN SAVAŞA YANITLARI Savaş erkek düşüncesinin ürünüdür. Peki, savaş zamanında lezbiyenler ne yapabilirler? Belgrad’daki lezbiyen grubumuzdaki birçok lezbiyen “bu bizim savaşımız değil”, “kendimi bu savaşın içinde görmüyorum” dedi. Geldikleri ülkeleri çoktan unutmuş olan çingeneler gibi lezbiyenlerin önemli bir çoğunluğu ülkenin kim tarafından yönetildiğiyle, savaşın kim tarafından kazanılacağıyla ve hangi milletin tarafını tutmak gerekliliğiyle ilgilenmiyorlardı. Kendilerini savaşın yansımalarında görmüyorlardı. Belgrad’daki lezbiyenlere daha sonra ne oldu, kimisi kenti terketti. Çok az lezbiyen savaşa katılırken, önemli bir çoğunluğu da savaş karşıtı harekete katıldı. Grubumuza katılan lezbiyenler sınırlı olduğu için, genellemeler yapmak oldukça zor. Ama benim düşünceme göre, eğer lezbiyenler kendi kimlikleriyle ilgili çalışmak için sosyal şartlara sahip olmasalar ve hala kendilerini reddederek korku ve endişe içinde yaşasalar, çevrelerindeki gerçekliğin zorladığı politik sorumluluğu alabileceklerini söylemek çok zor olur. Ama hala süregiden kendiyle barışıksızlık ve korku, farklı biri olarak yaşamak için hala çok enerji sarfettiriyor. BİR FEMİNİSTİN SORUMLULUĞU Yaşadığım kentteki feministler açısından düşünüldüğünde “sorumluluk” farklı bir içeriğe sahiptir. Feminist politikalar bizleri ilk, savaşın bozgununda duyduğumuz acı ve umutsuzlukla harekete geçirdi. Bu politikalarla savaştan sağ kurtulan kadınlarla dayanışmak

KAOS GL 28/16

için ve kadınları barış gruplarında örgütlemek için çalışmalara başladık. Belgrad’da savaşın başlamasından hemen sonra ilk olarak bir kadın barış grubu kurduk: SAVAŞA KARŞI SİYAHLI KADINLAR (WOMEN IN BLACK AGAINST WAR). Böylelikle toplumun bir kısmı tarafından karşı çıkılan, bir kısmı tarafından da savaşa karşı oldukları için destekledikleri çalışmalarımıza başladık. Her Çarşamba, savaşa karşı olduğumu belirtmek için simsiyah giysiler giydim. Savaşta ya da barış sürecinde cinsel tacize uğramış kadınlarla birlikte çalışmak için “Cinsel Şiddete Karşı Kadın Merkezi”nin organizasyonunu 1993’de tamamladık. Geçen üç yıl boyunca bu merkezde kadınları savaşın ve kadın olmanın acılarının üstesinden gelmeleri için destekledim, onlarla birlikte çalıştım. Savaşın içinden gelen ve tecavüz edilmiş kadınlarla çalışırken, erkeklerin kadınlara yönelttiği şiddetin, savaşın şiddetiyle birlikte düşünülmesinin gerekliliğini öğrendim. Çünkü erkeklerin şiddeti savaşın şiddetiyle aynı mantığı içeriyor. Her ikisinde de kontrol-iktidar-intikam ve onur kavramlarının mantığıyla hareket ediliyor. Erkeğin ve savaşın şiddetine maruz kalmış kadınların iyileştirilmesi de hep aynı engellere takılıyordu ve bunları aşmak da çok zordu. Kadınlarla birlikte çalıştıkça gördük ki, erkek egemen toplum kadınları yok ediyor ve onlara çok az alan bırakıyor kendilerini gerçekleştirmelerinin önünü tıkamak için. Öncelikle her kadının ve lezbiyenin dünya üzerinde kendileri gibi bir başkasını tanıyabilmelerini sağlayacak

herhangi bir işaret olmadığını bilerek şu soruyu kendilerine sormaları gerekiyor: bulunduğum yerde ne yapabilirim? Eğer savaşın öneminden dolayı lezbiyenlerin coming-out (açılma) süreçlerinin önü tıkanmışsa, savaştan sağ kurtulan kadınlarla çalışmayı onlara yardım etmeyi savaş ivedi olarak önümüze sürmüşse ve hala lezbiyen hakları insan hakları kapsamı içinde görülmüyorsa, lezbiyenler kendilerini reddetmelerinden vazgeçmeleri için nasıl desteklenecek ve kendi mekanlarını nasıl yaratacaklar? Basit ama başarılmasının da bir hayli zor olduğunu da bildiğim bir yanıt vereyim: lezbiyenler ikişer ikişer ya da üçer üçer açılmalılar, diğerleriyle organize olmalılar. Bunlar bizim en temel ihtiyacımız ve bizim ülkemizde barış hareketinin gelişimi için de gereklilik. Böyle düşünen lezbiyenler, lezbiyen haklarının da insan haklarının dahilinde olduğunu bilerek, savaştan etkilenen kadınlarla çalışmalı ve lezbiyen kalmalılar. Bu arada, dış ülkelerden her zaman savaştan etkilenen kadınlara desteğe hazır olan lezbiyenler de geldiler, destek oldular. Hırvatistan, Sırbistan ve Bosna’daki kadın gruplarında gönüllü çalışmak için gelmiş bir çok lezbiyen vardı. Savaş zamanı şartlarında kendi lezbiyen varoluşlarının afişe edilmesinden korkmalarına rağmen, hepsi çalıştıkları kentlerdeki lezbiyenlere destek oldu. Bizim ülkemize gelmeyi düşünen lezbiyenlere bir çağrıdır bu: bizi kendini gizlemeyen lezbiyenler olarak destekleyin, çünkü sizler dış ülkelerde lezbiyen kimliğinizi açıkladığınızda bizim kendi çevremizde alacağımız risklerden daha az alıyorsunuz. İhtiyacımız var desteğinize.

Adlarýn silinmesi Belgrad, 27 Haziran 1992 1992 yazı korkunçtu. Bosna-Hersek’teki savaş dehşet vericiydi. Hırvatistan’daki savaş bitmişti ama gelen haberler iyi değildi. Belgrad’daki barış hareketleri güçsüzdü ve birkaç sokak gösterisi üç ayda bir organize ediliyordu. Haziran başında birçok fakültenin öğrencisi, dersleri ve sınavları boykotu da içeren uzun bir öğrenci protestosu yapmaya karar veriler. Öğrenciler şehir merkezinde bulunan Felsefe, Edebiyat ve Matematik fakültelerinin binalarını işgal ettiler. Tüm ilerici ve demokrat insanlara gelip kendilerine katılmaları için çağrı yaptılar. Eylem sürecinde, kimi öğrenciler sınıflarda uyuklarken, bir çoğu da aralıksız süren tartışmalar, sunuşlar, müzik dinletileri ve savaşa karşı, demokrasiye vurgu yapan etkinlikler yaptılar. Arkadija, bu eylemlerin lezbiyen ve gay onur günü için uygun bir ortam olduğuna ve 24 Haziran’da “Lezbiyenler ve Gayler… Çevresel Hareketin Stratejisi” başlığında bir toplantı yapmaya karar verdi. Öğrencilerin özyönetim kurulu bu etkinliğin yapılmasına izin vermedi ve tartışmaya çağrı afişlerini yırttılar. Daha sonra 103. Salonun önünde 50’ye yakın kişi, tepki duyan profösörler, öğrenciler ve diğerleri bu uygulamanın demokrasi prensiplerini çiğnediğini anlatmaya çalıştılar insanlara. 103. Salonun girişinde body-guardlar gibi durup “Buranın kutsallığını bozdurup içeri giremezsiniz” diyen ilahiyat fakültesi öğrencileri vardı. Kim olduğumuzu deklare etmek de zordu kimi arkadaşlarımız için. Belgrad’da yaşayan Müslümanlar evlerinin önünde isimlerinin yazılı olduğu tabelaları müslüman oldukları anlaşılmasın diye çıkarmak zorunda kalıyorlar. Belgrad’daki Arnavutlar dilleri farklı olduğu için ağızlarını açamıyorlar. Fahişelik yapan kadınlar ilk yardıma ihtiyaç duyduklarında bağıramıyorlar: nasıl söyleyebilirler kim olduklarını ve nasıl cesaretleri olabilir tecavüze ve şiddete maruz kaldıklarını ifade etmeye. Üniversitenin koridorlarında Çingene öğrenciler yok; HIV virüsü taşıyan insanlara karşı hiçbir dikkat yok, lezbiyenlerin ve gaylerin varlığına işaret eden hiçbir şey yok. Tekerlekli sandalyelerle ulaşımın sağlanabileceği olanaklar yok, yollarda sadece hiçbir özrü olmayan, heteroseksüel, beyaz, Sırp kadın ve erkekler yürüyeceklermiş gibi… Kendi adlarımıza, kimliklerimize alan açmak için uğraşıyoruz. Diğer insanların çevrelerinde hiç duymadıkları binlerce adın ve kimliğin olduğunu bilmeleri için çaba sarfediyoruz. Bu kez olmadı ama 92 öğrenci protestosu da bitmedi.

Çeviriler: Murat YALÇINKAYA

KAOS GL 28/17

George L. Mosse Derleyen ve Çeviren : Selçuk Gökoluk Naziler cinsiyetler arasında kesin ve belirsiz olmayan bir işbölümünü savundular. Hitler bu işbölümünü III. Reich1 boyunca uygulanacak bir yönergede yaşama geçirerek canlı tutmaya çalıştı. Kadın ve erkek arasındaki işbölümünün eşitsizliği, Hitler tarafından ayrımcılık olarak görünmüyordu. Hitler’e göre kadınlar önemliydiler. Çünkü onların içgüdü ve duyguları akıllarına güvenme eğiliminde olan erkeklerde çoğu kez eksik olan niteliklerdi. Ancak bu önemlilik, işbölümü sürdürülmek zorunda olunca sonuçsuz kalıyordu. Hitler, Alman kadınlarına şöyle sesleniyordu: “Bu, doğanın ve tanrının mucizelerinden biridir; cinsiyetler arasında bir çatışma, herbiri doğanın koyduğu görevi yerine getirdiği sürece olanaksızdır.” Himmler’in Das Schawarze Korps’unun başyazarı Gunther d’Alquen, cinsiyetler arasındaki ayrımı canlı tutmanın, sanatı hasta ve anormal olan herşeyden temizlediğine inanıyordu. Nasyonal Sosyalizmin, Yahudiler’in kültürel üstünlüğüne son verdiğine, sanatı eşcinsellerin ve “erkeksi” kadınların kuşatmasından kurtardığını anlatıyordu. Böylelikle sanat, aşağılık tutkuların hizmetindeki anlık deneyimler olmaktan çıkmış, değişmez ve tanrısal düzenin yansıması olmuştu. Normal denen cinsel davranış, gerçek yaratıcılık için bir önkoşuldu; hatta, d’Alquen’e göre “farklı olan” doğanın yasalarını tanıyamazdı. Farklı olanları hoşgörmek, volk2 ve ulusun yozlaşmasına neden olabilirdi. Bu yolda geleneksel saygınlıklar ve yaratıcılığın idealleri, Nasyonal Sosyalizm tarafından kendi icatlarıymış gibi öne sürüldüler. Cinsiyetlerarası işbölümü doğanın bir parçası olarak düşünülüyordu; onun bir yüzyıldan fazla zamadır saygınlığın sürdürülmesinde canalıcı bir yeri olmuştu. Toplumdışı diye adlandırılan insanlar -Yahudiler, eşcinseller, suçlular, deliler- toplumu cinsiyetlerarası işbölümünü parçalamakla tehdit ediyorlardı. Ulusal simgelerde her zaman gizli olarak varolan homoerotizm ve erkeklik ideali şimdi saygınlık ile çatışma içine girme tehlikesiyle karşı karşıyaydı. Ulusçuluk ile saygınlık arasındaki birinin diğerini desteklediği bağlaşma 1

Naziler’in Almanya’da iktidarda oldukları dönem; bin yıl süreceğini varsayıyorlardı ama sadece oniki yıl sürdü. (ç.n.) 2 Almanca’da “halk” anlamına gelen bu kelime, İngilizce metinde aynen kullanıldığı için metne sadık kalmak amacıyla ben de öyle kullandım. (ç.n.)

bölünebilirdi. Wilhelm Frick’in tüm eşcinsellerin hadım edilmeleri gerektiği şeklindeki önerisi, amacı saygınlığı himaye etmek ve aynı zamanda erkek bir toplum olarak III. Reich’ın imgesini korumak olan bir politikanın belirtisiydi. İktidarın ele geçirirlmesinden hemen sonra genelde pornografiyle, özelde eşcinsellikle savaşmak için eyleme geçildi. Hitler iktidara 30 Ocak 1933’te geldi. 23 Şubat’ta tüm pornografik yayınları olduğu gibi, eşcinselleri savunan veya onların özgürlüğünü isteyen örgütleri yasaklayan bir yasa çıkarıldı. Bunun ardından -Röhm tasfiyesinden3 kısa süre sonra- gizli polis tüm bilinen ve kuşkulanılan eşcinselleri fişlemeye başladı. Ekim 1934’de, polis bünyesinde görevi eşcinsellikle savaşmak olan bir özel timin oluşturulması, eşcinsellere eziyet edilmesine devlet politikasının bir önceliği haline getirdi. Eşcinsellere zulmedilmesiyle cinsiyetlerarası işbölümünün sürdüdülme çabası arasındaki yakın ilişki, eşcinsellere karşı savaşan aynı time çocuk düşürmeyi önleme görevi verildiğinde ortaya çıkmış oldu. Naziler lezbiyenliğe karşı özel bir yasa çıkarmadılar. Bu, eşcinsellik korkusunun, partinin Männerbund (erkek birliği) temelinde kurulmuş olmasından kaynaklandığını gösteriyor. Tıpkı, eşcinselliğin cinsiyet rollerini karıştırması gibi, çocuk düşürme de doğanın kadınlara verdiği özel görevi geçersiz kılıyordu. Reichzentrale’nin görevi cinsiyetlerarasındaki ayrımı canlı tutmak ve bu ayrımı normal ile anormal cinsel davranış arasındaki farklılığı bulandırarak ortadan kaldırmak isteyenlere işkence etmekti. Eşcinsellere eziyet edilmesinin arkasındaki itici güç, Heinrich Himmler’di. Bütün Nazi liderleri içinde III: Reich’ın cinsellik politikasını ve korkularını en fazla o anlatıyordu. Hitler, yaygın destek sağlamak için kendini saygınlık lafının içine gizlemişse, Himmler de III. Reich’a yönelik sapkın cinsellik tehdidi ile kafasını bozmuştu. Himmler’in genç bir erkek olarak kendi cinselliği ile mücadelesi konumuzla yakından ilgili -onun “demirden” cinsel özdenetim çabası, namus konusunda aşırı titizliği ve geleneksel kişiliği bize onu yeterince tanıtıyor. Himmler’e göre kadınsılık tanım gereği zayıflık, erkeksilik güç ve saldırganlık anlamına geliyordu. SS’lerin liderleri ve 3

Röhm: SA birliklerinin şefi bir Nazi lideri. 1934’de bir iktidar hesaplaşmasında çok sayıda adamıyla birlikte, Hitler’in emriyle katledildi. Sebep olarak eşcinselliği gösterildi.

KAOS GL 28/18

kurucusu olan Himmler’in özel hislerinden ayrı olarak Röhm’ün kaderi diğer Nazi liderleri için de bir uyarı görevi görmüş olmalıydı. Daha önemlisi Röhm’ün ölümünden bu yana eşcinsellik sürekli gündemde tutuluyordu. SA’ların beli kırıldıktan sonra, sıra kiliseye gelmişti. Katolik kilisesi, rahiplerine ve keşişlerine yönelik eşcinsellik suçlamalarıyla hizaya getirilmek isteniyordu. Sonunda, Almanya’daki yirmibeşbin rahip ve tarikat üyesinden yalnızca altmışdört tanesinin taraflı mahkemelerce mahkum edilebilmesine karşın, Almanya din adamlarının ahlaksızlıktan ötürü yargılanmalarına sahne olmuş oldu. 1938’de eşcinsellik suçlaması bu kez , orduyu daha iyi denetleyebilmek için, eski bir genelkurmay başkanına yöneltildi. Eşcinsellik suçlaması, etkili bir politik silah olduğunu kanıtlamıştı, aynı zamanda yeni rejime de meşruluk kazandırıyordu.. Eşcinselliğin bu şekilde kullanımını Himmler planlamıştı. Ancak, o bu tehdidin gerçek olduğuna inanıyordu. Himmler’e göre Naziler iktidara geldiklerinde Almanya’da iki milyon kadar örgütlü eşcinsel vardı! SS’ler arasında ayda birden fazla eşcinsellik olayının görülmeyişini kabul etmesine karşın, Himmler eşcinselliği her an tüm Almanya’ya yayılabilecek bulaşıcı bir hastalık olarak görüyordu. Eğer denetlenmezse eşcinsellik Cermen ırkının sonu anlamına gelirdi. Bu yüzden her ikisinin de önderinin Himmler olduğu, polis ve SS’de eşcinsellik, suçların en tehlikelisi olarak görülüyordu. Himmler 1937’de eşcinselliği ortaya çıkan her SS üyesinin idamını emreden bir yönerge çıkardı. Savaş sırasında da, Himmler’in uyarısıyla Hitler polis ve SS’in temizliğini korumak amacıyla bir yönerge yayınladı. Bu yönerge, eşcinsel edimler için ölüm cezasını devam ettiriyor ama aynı zamanda eşcinsellik tanımını yeni boyutlara taşıyordu. Okşama artık tamamıyla giyinik olarak yapılsa dahi, eşcinsellik tanımı içine alınırken, birbirini öpen erkeklerin cezası idamdı. Ancak II: Dünya Savaşına kadar aylık sürgünlere ve şüpheli eşcinsellerin emekli edilmesine karşın hiç kimse eşcinsellik suçundan ötürü idam edilmedi. 1937 yönergesi kağıt üzerinde kalmıştı, ancak Nazi hareketi için simgeselliğin önemini bir kez daha göstermiş oldu. Eşcinsellik tanımları yapılan cinsel edimlerin çok ötesine gitti. Himmler kendine temel olarak XIX: yüzyılın kapsamını sürekli genişleten eşcinsellik tanımını aldı. Bu tanım eşcinsellikle erkeklik, hastalıkla sağlık arasındaki zıtlığı vurguluyor ve böylece yapılan bir cinsel edimi, eşcinselin kişiliğinin tüm boyutları üzerinde bir yargıya varacak şekilde genişletiyordu. Suç ve gençlik üzerine 1940’da yayınlanan güvenilir bir Nazi raporuna göre, eşcinseller doğuştan asosyaldi. Eşcinsellikle temas kuran genç yalnızca ahlaki bir tehlikeyle karşılaşmış olmuyor, beraberinde kişiliğinin tüm yönlerini tehlikeye atıyordu. Burada söz konusu olan, eğer yayılırsa Almanya’yı yok edebilecek bir stereotipti; eşcinsellik bulaşıcı bir hastalık olarak böylesi bir dinamiğe sahipti. Hitler’in yönergesi ve yönergedeki kapsamlı eşcinsellik tanımı yalnızca doğrudan Himmler’in kontrolü altındaki polis ve SS birliklerinde hayata geçirildi. Orduyla çalışan birimler bile bu yönergenin kapsamı dışında kaldılar. Ayrıca göreli olarak eşcinsellikten ötürü daha fazla kovuşturmalara rastlanan Hitler gençliği için benzer bir yönerge çıkarılmadı. Weimar cumhuriyeti döneminde seyrek olarak mahkumiyet kararı alınmıştı, ancak sözde ahlakdışı cinsel edimler için

ceza gerektiren eski ceza yasasının 175. paragrafından ötürü, mahkumiyet kararları III. Reich döneminde büyük ölçüde yükseldi. Bir cinsel edimce eşlik edilmese de her türlü okşama ahlakdışı davranış olarak mahkemeye götürülüyordu. Himmler ise eşcinsel edimler için cezanın “bunlar sanki hiç olmamışlar gibi yaşamdan sökülüp atılmalarını” gerektirdiğini söylüyordu. Himmler eşcinselliğin kadınlarla ilişki eksikliğinden ötürü ortaya çıktığını düşündüğü için fahişeliğe göz yumdu. Fahişelere iyi davranılmalıydı, aksi takdirde Alman gençliği eşcinsellik tuzağına düşebilirdi. Bu konuda, Himmler III. Reich’ın resmi siyaseti ile doğrudan çatışıyordu. Nazilerin iktidarı almasıyla iffetsizliği artırabilecek herhangi bir göze çarpan davranışın bir saldırı olduğu ilan edilmişti. Kamu binalarının çevresinde ve onsekiz yaşından küçüklerin kaldığı evlerde fuhuş yasaklandı, fuhuşun artmasına karşı bir yönerge yayınlandı ve genelevler kapatıldı ise de Himmler kararından geri adım atmadı. Eşcinselliğin yıkıcılığı fikrince sürüklenen Himmler, kentlerdeki gençler için fahişelerle ilişkinin özellikle önemli olduğunu çünkü köylerde sağlıklı bir cinselliğin muhafaza edildiğini söylüyordu. Yüzyılların hristiyan öğretisine karşın köy delikanlısının yine de geceleri sevgilisinin penceresine tırmanıp yatağına girdiğini anlatıyordu. Bu bazı gayri meşru çocuklarla sonuçlanabilirdi, ancak bu sorun değildi, eski gelenek devam ederdi. Fahişelerin normalliği koruma işlevleri vardı ve görevlerini yerine getirmeleri için rahat bırakılmalıydılar. Himmler, heteroseksüellerin özel yaşamları konusunda söylentiler çıkarılmamasını isterken, sıra eşcinsellere geldiğinde ses tonu değişiyordu. Artık, ansızın, seksle ilgili tüm konular özelden çıkıp genel hale geliyor, bir halkın yokolmasını ya da yaşamasını belirliyordu. Bu değişikliğin nedeni bizi onun vermiş olduğu bir söylevinin merkezine yani yeni Alman devletinin tanımlanmasına götürüyor. Himmler dinleyicilerine Almanya’nın erkek bir devlet olduğunu söylemişti. Anaerkil ve amazon toplumları varolmuştu, ancak almanlar binyıldır bir Männerstaat (erkeklerin yoldaşlığına dayalı devlet) olarak hüküm sürmekteydiler. Almanya’yı seçkin bir erkek sınıfı yönetmekteydi ama bu sınıf eşcinsellik yüzünden yokolabilirdi. Böylesi bir yokoluş nasıl gerçekleşebilirdi? Himmler burada, geleneksel zayıf ve erkeğe benzemeyen eşcinsel imgesini yineliyordu ama eşcinseller için erotiğe duyulan aşkın bireysel yetenek ve başarıya verilen önemin yerini aldığını vurguluyordu. Himmler, eşcinsellerin ortaya koyduğu tehlikeyi bürokratik terimlerle açıklıyordu. Mevkiler artık yeteneğe göre değil, birbirlerini tanımalarına karşın normal insanlarca tanınamayan (böylece anlattığı stereotiple çelişkiye düşüyordu) bir eşcinseller ağı yoluyla dağıtılacaktı. Eşcinsellerin komplosu Himmler’in yürekten inandığı evrensel Yahudi komplosuyla yanyana görülmeliydi. Her iki grup da Alman irade ve erdeminin amansız düşmanları olarak Alman devletini ve ırkını yoketmeye kararlıydılar. Himmler eşcinselliğin yayılmasıyla birlikte cinsel seçimin en sağlıklı olanın seçilmesinin yerine geçmesinden korkuyordu. Aynı nedenden ötürü kadınların devlet hizmetinde bulunmalarını kabul etmiyordu; “hiç kimse kadınların seçilmesinin yeteneğe dayandığını söyleyemezdi”. Himmler güzel ama yetersiz genç bir kadını her zaman işe yarar ama yaşlı ve çirkin bir kadına tercih

KAOS GL 28/19

edileceğini öne sürüyordu. Güzel genç kadın kısa süre sonra evlenip işten ayrılacaktı, eşcinseller içinse böyle bir ümit yoktu, onlar yerlerinde kalıp yönetimi ele geçireceklerdi. Eşcinseller geçmişte çok popüler olan tıbbi örnekçenin kullanımıyla bir yere sıkıştırıldılar. Onların ağır bir psişik hastalıktan ıstırap çektikleri söyleniyordu, bu varsayılan gerçeğin kanıtı tıp biliminden değil kişisel gözlemlerden geliyordu. Himmler liderlerine Cizvitlerin yalan söylediğini ama kendi yalanına inanmadığını, eşcinsellerinse yalan söyleyip buna inandıklarını söylüyordu. Ayrıca eşcinseller arasında bağlılık olmadığını -kendi komplo kuramına aykırı bir sav- kendi postlarını kurtarmak için birbirlerini ihbar ettiklerini öne sürüyordu. Ancak hasta olan herkes gibi eşcinseller de tedavi edilebilirdi, Yahudilere ise yardım edilemezdi çünkü onlar aşağılık ırktılar. Himmler’e göre, örneğin, erkek fahişeler disiplin, spor ve çalışma yoluyla bağışlanabilirlerdi, bunlar eşcinsellerin ve düzenli, sözde normal toplumun dışındaki herkesin reddettiği varsayılan işlerdi. Eşcinseller sistemli olarak tutuklanıp, toplama kamplarına konulduklarında Himmler düşüncesini değiştirdi. Kamplarda, eşcinsellerin ne kadar iyi çalıştıklarına ve disiplinli olduklarına bakılmaksızın bir kadınla yatırılıyorlar ve cinsel tepkilerine göre serbest bırakılıyorlar veya öldürülüyorlardı. Sonucu belirleyen Himmler’in eşcinselliğe neden olduğunu düşündüğü kadınlarla cinsel ilişki için fırsat yokluğu yargısıydı. Himmler, eşcinselliği tüm bedeni ve zihni zehirleyen bir hastalık olarak görüyordu. Eğer eşcinsel iyileştirilemezse öldürülmeliydi. Himmler söylevine eski zamanlarda Alman eşcinsellerinin bataklıklarda boğularak öldürüldüklerini anlatarak devam ediyordu. Ancak bu bir ceza değildi,

yalnızca anormal yaşamın tükenmesiydi. Eşcinsel bataklığa gömülürken cellatları nefret veya öç duygusu hissetmezlerdi. Burada gerçeklikle simgecilik kesiştiriliyor kurban kendi ağırlığından ötürü bataklığa gömülüyordu. Hiçbir insan eli onun ölümünde neden olmuyordu ve onun yaşamı sanki asla varolmamış gibi sona ermekteydi. Böylece doğa kendi hatasını düzeltmiş oluyordu. Modern dünyada bu tür yöntemlerin artık olmamasına Himmler’in sızlandığına şüphe yok. Toplumdışı basitçe “sona erdirilmekteydi”. Eğer bu tür idam şekli artık yeniden uygulanmasa da dili kullanılmaya devam edildi. Yahudiler de benzer şekilde “sona erdiler” veya “söndüler”. Toplumdışı yalnızca öldürülmüyordu, o hiç varolmadı sayılıyordu. Varolan düzenin dışında duran veya ondan ayrılan anormal yalnızca elenmiyor, onun cennet veya cehennemde ölüm sonrası yaşamı olduğu da kabul edilmiyordu. Eşcinsellik de dahil olmak üzere Himmler’in korkularının temelinde cinsiyetlerarasındaki işbölümünün kalkabileceği tehdidi yatıyordu. Bu yüzden Himmler erkek eşcinselliğini teşvik eden erkeksi kadınları da hedef almıştı. Eşcinseller önce akıl hastalığına tutulup sonra devlete karşı komplo kuruyorlardı. Ahlaksızlık çemberini tüm düzenin düşmanı Yahudiler tamamlıyordu. Nazi cinsellik düşüncesinin temelinde toplumdışıların yıkmak istediği, burjuva saygınlığının özü cinsiyetlerarası işbölümü yatıyordu. Açık olan cinsiyetlerarası işbölümünün orta sınıf saygınlığı için temel olduğudur. Burada erotizme yer yoktur, eşcinsellikse doğaya aykırı, yozlaşmış bireyciliğin bir hatasıdır. Bu tür düşünceler zaman ilerledikçe değişmeyecekti.

Kaynak: Nationalism and Sexuality AVRUPA ROMANYA’YI KINIYOR Romanya’nın eşcinsel ilişkileri yasaklaması Avrupa Parlementosu’nda korku ve öfkeye yol açtı ve altında Romanya’nın da imzasının bulunduğu Avrupu İnsan Hakları Anlaşması’nın ihlali şiddetle kınandı. Yapılan bir açıklamada parlementerler yetişkin insanlar arasındaki eşcinsel ilişkileri bile şuç olarak görülmesini ayıpladılar ve Romanya devlet başkanının kısa bir süre önce yürürlüğe giren sözkonusu yasanın derhal kaldırılmasını talep ettiler. Buna göre Romanya’nın eşcinsellerin cezai takibatını öngören düzenlemeleri derhal ve istisnasız kaldırması isteniyor. Romanya’nın da üyesi olduğu Avrupa Konseyi de bir süre önce aynı talepte bulunmuştu. Söz konusu yasa Romen adaletine lezbiyen ve gayleri beş yıla kadar hapis cezasına çarptırma olanağı tanıyor. Uluslararsı insan hakları örgütlerinin açıklamalarına göre Romanya’da halen 50-70 kadar kişinin cinsel kimliklerinden ötürü tutuklu bulunduğu sanılıyor. Romen makamları bu konuda bilgi vermeyi reddettiğinden kesin sayı bilinmiyor. Romen gaylerin belirttiğine göre polisin ufacık bir kuşkusu soruşturma açılmasına yeterli olabiliyor. Devletin bu politikası ayrıca medya tarafından da olumlu karşılanıyor. Avrupa’nın kınama hareketi üzerine bir Romen gazetesi kışkırtıcı bir biçimde “Acaba AB’ye girebilmek için herkesin ibne mi olması gerekiyor?” diye soruyor. Ayrıca Romanya parlementosundaki milletvekilleri de yaptıkları açıklamalarda eşcinselleri hiçe saydıklarını ortaya koydular. Eşcinseller için kullandıkları sözcüklerde totaliter rejimin tahrik ve tatbikatından geri kalmadılar. Şüphesiz eşcinsellere karşı halen süregelen bu uygulama Romanya’nın AB’ye üyeliğine engel olacaktır. Bu durumun Romen makamlarını ne derecede etkileyeceği sonuçta Avrupa ülkelerinin baskısına bağlı. Avrupa parlementosu bulunduğu taleple önemli bir adım atmış oldu.

KAOS GL 28/20

PEMBE ÜÇGEN Terry Boughner

∇

∇ ∇

∇

Gay katliamı Dachau, Buchenwald, Sachsenhausen ve Flossenburg’da gerçekleşti. Bu ve diğer kamplara eşcinseller çalışmak ve ölmek için gönderildiler. Yalnızca birkaç yıl önce -teknik olarak bir suç olmasına karşın- çok sayıda insan görülür bir şekilde eşcinsel olarak yaşamaktaydılar. Bu görünür gaylerin pek azı yaşadıkları güvenlik duygusunun bir yanılsama olduğunu ve kısa süre sonra içinde bulundukları göreli rahat ortamın Nazilerin yükselişiyle sona ereceğini kavrayabildi. Dachau’da bir Noel öncesinde sekiz eşcinselin asıldığı çelikten beş direkle uzun bir beton platform vardır. Bu sekiz adam dört aşık çiftti. iki aşık bir direğe boyunlarından bağlanmışlardı. Kasıtlı olarak birbirlerinin pek az uzağına bağlanıyorlardı, böylelikle birbirlerinin acı çekişini görüyor ama avutmak için birbirlerine dokunamıyorlardı. Platformun önünde bir noel ağacı hazırlanmıştı, diğer eşcinsel mahkumlar bunun önünde durmaya ve arkadaşlarının ölümüne noel şarkılarıyla eşlik ettirildiler. SS’lerin ve Gestapo’nun şefi Heinrich Himmler tıpkı bir “Yahudi sorunu” olduğu gibi bir “eşcinsel sorunu” olduğuna inanıyordu. Onun düşüncesine göre, eşcinseller yabancı yaratıklardı, gerçek insan olmayan bir üçüncü cinstiler. Bu onların çoğunluktan neden farklı olduğunu ve özellikle aralarında neden bu kadar çok dehanın var göründüğünü açıklayabilirdi. Bundan başka Himmler eşcinsellerin tüm dünyayı gizli bir “üçüncü cins düzeni” yoluyla ele geçirmek için bir komplo örgütlediklerini düşünüyordu. Bu yüzden eşcinsellerin yok edilmesi gerekiyordu. 1937’de, eşcinsellerin yakalanıp hapsedilmesi amacıyla özel olarak Gestapo’nun ikinci bölümü oluşturuldu. Binlercesi tutuklanıp Dachau’ya ve diğer kamplara gönderildiler. Bu kamplarda eşcinsellere onları diğer mahkumlardan özellikle vahşi bir şiddet uygulamak için ayıran pembe üçgenler takıldı. Kampa vardıktan sonra eşcinseller soyundurulup, “ben bir ibneyim, efendim” diye bağırtılıyordu. Ardından traş edilip, numaralandırılıyorlardı, çağrıldıklarında her zaman için -örneğin- “ibne 4567” diye cevap vermeliydiler. Eğer iki erkeğin sevgili oldukları biliniyorsa birine muhafızlar tecavüz ederken, bu diğerine seyrettiriliyordu. Daha sonra ölene kadar sopayla dövülüyor ya da cinsel organlara saldırmak için özel olarak eğitilmiş köpeklere veriliyorlardı. Bu kamplardan sağ kurtulanlara tazminat ödenmedi. Hatta, Nazilerin eşcinsel kurbanlarının acıları savaştan sonra büyük ölçüde unutuldu. Hitler’in; eşcinselliği yasadışı sayan kararı Batı Almanya’da 1969’a kadar kitaplarda kaldı.

Out of All Time’dan çeviren Selçuk Gökoluk

ABONELİK İÇİN YURT İÇİ 1 YILLIK ABONE BEDELİ 1.750.000.-TL (POSTA DAHİL) T. İŞ BANKASI MEŞRUTİYET ŞUBESİ (ANKARA) ALİ ÖZBAŞ 4213 0544328 NO’LU HESABA YATIRILMALIDIR YURT DIŞI 1 YILLIK ABONE BEDELİ: 75 DM YA DA 50 $ T. İŞ BANKASI MEŞRUTİYET (ANKARA) ŞUBESİ ALİ ÖZBAŞ 4213 0544328 NO’LU HESABA YATIRILMALIDIR DEKONT YA DA FOTOKOPİSİNİ MUTLAKA ALİ ÖZBAŞ P.K. 53 CEBECİ/ANKARA ADRESİNE POSTALAYINIZ.

KAOS GL 28/21

TEMEL İÇGÜDÜ (BASIC INSTINCT) YÖNETMEN :Paul VERHOEVEN OYUNCULAR :Sharon STONE, Micheal DOUGLAS Hemen hepiniz Temel İçgüdü’yü izlemişsinizdir sanırım. Çünkü film gösterime girmesiyle Türkiye’nin gündemine oturmuştu. Bir yandan filmin promosyon kampanyasında Douglas ve Stone ikilisinin seks sahnelerinin abartılmasıyla bir yandan da filmin sansürlenmesiyle. Bu yüzden aşağıdaki satırları bir film özeti veya film eleştirisi espirisiyle değil fakat “film izlenimleri” gözüyle okumanızı diliyorum. Sinema koltuğuna oturmanızla bir seks sahnesinin içinde buluveriyorsunuz kendinizi. Fonda adrenalinizin artmasını sağlayan bir müzik ardından buz kıracağıyla işlenen bir cinayet. Fail konusunda bir ipucu yok. Yalnızca sarışın bir kadın. Yüksek tansiyonla başlayan tipik bir Holywood gerilimi. Gerilim filmlerinin asli unsuru olan psikolojik dengesini yitirmiş insan tiplemelerini bu filmde çokça bulmak mümkün. Filmin odak noktası Catherine Tramell (Sharon Stone) bir lezbiyen. Erkeklerle de ilişkileri olan, bir erkeği öldürmekle suçlanan bir lezbiyen. Bunun yanısıra ünlü bir yazar. Psikoloji mezunu. Zeki, güçlü, zengin ve çekici bir tipleme. Ve sürekli katillerle birlikte olmaktan hoşlanan bir kişilik. Filmin diğer baş karekteri Nick Curran (Micheal Douglas) eski bir kokain bağımlısı. Turist vurmaktan sabıkalı bir polis. Seksüel olarak sado-mazoşistik özellikler sergiliyor. Filmde psikolog rolündeki Elizabeth Garner’ın da Nick ile ilişkisi var. Filmdeki ikinci lezbiyen karakter. Ve mazoşistik bir seksüel yaşam. Üçüncü lezbiyen karekter ise Catherine’in sevgilisi Roxy. “Dyke” diye tanımlanan erkeksi bir lezbiyen. Daha önce kardeşlerini jiletle doğramış bir katil. Ve bu dörtlü içinde çeşitlenen kombinasyonlar. Film Catherine Tramell’in rock yıldızını öldürmekle suçlanması ve soruşturmayı Nick’in üstlenmesiyle başlıyor. Catherine’in evine giden Nick’i Catherine’in sevgilisi Roxy karşılıyor. Bu konuşmada bile lezbiyen ilişki kendini hisettiriyor. Çünkü karşımızda çekici ama kadınsı olduğu kadar erkeksi bir tipleme buluyoruz. Daha sonra Nick ve Catherine’in tanışma sahnesi. Oldukça etkileyici ve zeki bir kadın yazar. Film boyunca patronun kim olacağı belli oluyor. Kendi başına herşeyi (buradaki herşey genelin kabul ettiği değerleri ifade etmektedir) elde edebilmiş bir kadın. Bunun yarattığı büyü ve büyünün otoritesi. Dedektifimizin etkilenmemesi mümkün değil. Soruşturulan cinayet tıpkı Catherine’ın son kitabında anlattığı biçimde işlenmiş. Bu yüzden film boyunca hem şüphe üzerinde yoğunlaşıyor hem de ondan uzaklaşıyor. İşe renk katan Catherine’in yakın çevresindeki tüm insanların katil olması. Catherine’in Nick’le ilgilenmesindeki temel etmen de Nick’in kokain aldığı bir anda turistleri vurması. Nick bu olaydan aklanmak için terapi görüyor ve terapistiyle ilişki içinde. Terapisti Elizabeth onun için hem bir seksüel obje hem de bu olaydan kurtulabilmesinin anahtarı. Terapisti Nick’in Catherine’le ilgilenmesinden hoşlanmıyor ve Nick’e Catherine’le aynı okulda okuduklarını ve onun dengesiz bir insan olduğunu söylüyor.

Yasemin ÖZALP

Filmin ilerleyen bölümlerinde öğreniyoruz ki Catherine ve Elizabeth arasında bir ilişki yaşanmış. Hatta Catherine Elizabeth’in uzun bir süre kendisini rahatsız ettiğini anlatıyor. Daha sonra da Elizabeth’in evliyken başka bir kadınla daha ilişkisi olduğunu ve kocasının da vurularak öldürüldüğünü öğreniyoruz. Ayrıca Catherine okuldayken Elizabeth’in kendisini takıntı haline getirip taklit ettiğini, saçlarını bile onunla aynı renge boyattığını söylüyor. Böylece cinayet şüpheleri birden Elizabeth’in üzerinde yoğunlaşıyor. Tahmin edebileceğiniz gibi bu arada Nick ve Catherine arasında bir ilişki başlıyor. Bir sevişme sahnesinin ardından tuvalete gittiğinde Roxy ile karşılaşan Nick’in Roxy’e “erkek erkeğe konuşalım” demesi filmin en önemli noktalarından biri bence. Lezbiyenlik ve erkekliği özenti (transeksüalizm) bir kez daha birbirine karıştırılıp içiçe geçiyor. Ayrıca o sahnede Nick yaşadıkları seksi överek cinsellikteki fallus egemenliğini bir kez daha vurguluyor. Erkek olmadığı için Roxy’yi aşağılar bir tavırda. Ve bir kez daha şu mesaj veriliyor; “Bir kadın fallus olmadan yapamaz(!)” Daha sonra Nick Catherine’in arabası tarafından takip ediliyor ve bu kovalamacanın ardından araba kaza yapıyor. Ama Nick arabanın kapısını açtığında karşımızda Catherine yerine kızgın ve incinmiş olan Roxy’nin cesedini görüyoruz. Filmin sonunda Nick’in polis partneri öldürülüyor ve Nick bunu o sırada aynı binada bulunan Elizabeth’ın yaptığını düşünerek onu vuruyor. Daha sonra Elizabeth’ın evinde rock yıldızının öldürülmesinden de sorumlu olduğunu gösteren kanıtlar bulunuyor. Ve film Nick ile Catherine arasındaki bir sevişmenin, Catherine’in son anda buz kıracağı kullanmaktan vazgeçmesiyle noktalanmasının ardından bitiyor. Yine bilindik bir senaryo. Üç lezbiyen karekter. Her üçü de katil ya da en azından katil zanlısı. Yani üç psikoseksüel bozukluk=suçlu kişilik mesajı. Bir erkek karekter. Elizabeth’le sevişme sahnesinde sadisitik yönü özellikle vurgulanıyor. Yani o da psikoseksüel bozukluk olarak adlandırılan bir eğilime sahip. Ve o da bir suçlu. Filmde insanların cinsel eğilimlerinin onların iyi bir vatandaş olmasını nasıl etkilediği vurgulanmaya çalışılıyor. Her zamanki gibi eşcinselliğin yanına toplumsal yaşamda kabul görmeyen bir başka faktör eklenmiş ve eşcinseller bir kez daha karalanmaya çalışılmış. “Erkekleri ve ‘erkekliği’ yaşamınızdan atamazsınız ve o yanınızda durmayı da bilmez ve size hükmeder; çünkü üstündür.” mesajı da size sırıtıyor. Tam bir Holywood filmi. Çünkü beyaz, erkek ve heteroseksüel değilseniz ancak karalanmaya layık görülüyorsunuz. Filmdeki popüler psikiyatrik yaklaşımlar da biraz psikolojiyle ilgilenen birisi için hiç yabancı değil. Ortalama kitleye hitab eden içi boş bir senaryo. İşte hepsi bu. Son olarak şunu söylemek istiyorum ki, film Türkiye’de gösterime girdiğinde tanıtımlarında hep Micheal Douglas ve Sharon Stone’ın seks sahneleri ön plana çıkartılmıştı. Odak noktası lezbiyenlik olan bir film için bu durumun herhalde Türkiye’ye özgü olduğunu düşünüyorum. Bu da ayrı bir tartışma konusu.

KAOS GL 28/22

Her yanım “yeni bir ülke bulamazsın” diyen Kavafislerle dolu. Buna rağmen gidiyorum, yeni bir ülkeye başka bir denize. “Zaman” kadar gerçek bu yolculuk, bir düş değil, sen kadar gerçek güzel adam. Gezginlerin ortak kaderi midir, aynı yere gidiyorduk. Daha ilk durağa gelmeden rastladım sana. Sıcak ekmek, defile ve yağmurun ıslattığı toprak kokuyordu gözlerin. Bir karanfil büyütmeye başladım içimde sana ve Devrim’e dair. Senin hiçbir şeyden haberin yoktu. Çünkü elin elime değmemişti. Gözlerimi kapıyordum bütün garlar Haydarpaşa oluyordu, yağmur yağıyordu. Her sabah bir demet papatya koyuyordum kapına, sen sevgilinden biliyordun, onu daha çok seviyor muydun? Yağmurun dindiği gündü, elin bir çiçek gibi açsın istedim avuçlarımda. Saçlarının nehir sarısı aksın istedim yüzüme. O gün gittiğim her yere rengarenk gölgeni de götürdüm. Yağmurun dindiği günün gecesiydi, seni düşünmekten yorulmuştum. Dostumu düşündüm uzun uzun, dostumu ve sevgilisini ve yine maviyi. Mavi mavi dinledim. Bulutlar gitti. Sesin seni gördüğüm ilk günden beri kulaklarımda biliyor musun güzel adam. Yağmurlar dindi ben dinmedim. Rengarenk gölgeni götürdüm yatağıma. Saçlarının sarısı aydınlattı odamı, tek tek bütün tellerini okşadım. Dudağının en güzel kenarından Beyrut kokusu geliyordu, içime çektim. Güneş bir mızrak boyu yükselene kadar seviştik. Rengarenk gölgeler düş görür mü güzel adam, “ellerim yanıyor, ellerim yanıyor” diye diye uyuyakalmışsın. Belli belirsiz bıyıkların sol omuzuma değiyordu. Dudağının en güzel kendini sol omuzumdan kaldırıp gamzemin üstüne getirdin. Gözlerim seni gördüğüm gün yatağımın yanına astığım mavi kartona takıldı. Rengarenk gölgenle Güneşi beklediğimiz ilk gece yazmıştım “W. Sheakspear”dan bir alıntıyı o mavi kartona; “sevgin benim olsun, onlara kalsın sevişmenin tadı”. Sessiz sedasız ağladım. Sevda üstüne sevda düşer mi güzel adam? Sen o kadar masum musun?

Ali Ferhat

KAOS GL 28/23

DEDÍKODU

ÇÝRKÝNLÝKTEN GÜZELLÝÐE

Bilmiyorum hiç dikkat ettiniz mi, veya düşündünüz mü? Niçin günümüzde en çok seyredilen TV programları futbol maçları ve dedikodu programları? Bence her ikisinde birkaç benzer ortak özelliği olması. Bunlardan birincisi izlenmesi için hiç bir altyapı ve kültür gerekmemesi, ikincisi her ikisinin de halkı uyutmak için ideal programlar olmaları ve sistem tarafından bilinçli olarak kışkırtılmaları, üçüncüsü ise işleyiş farkı da olsa her ikisinin de belden aşağı olması. Bırakın TV programlarını, zaten insanlar arasındaki çoğu konuşma da TV programlarından farklı değil. Özellikle toplumumuzda insanın temel gereksinimlerinden biri olan seks ihtiyacını kimi toplumsal baskılardan dolayı sağlıklı bir şekilde karşılayamaması, bu konuda korkunç aç, duygu ve düşüncelerine saygısız, kendi cinsel kimliğini bilmeyen, bilmediğinden dolayı başkalarına anlayışsız, herşeyde olduğu gibi bu konuda da dar düşünen ve bu özelliklerin getirisi olarak bu konuda korkunç meraklı ve ilgili bir toplum oluşmuştur. Bu cinsel açlığın yarattığı merakın büyük bir etkisi olacak ki insanlarımızın en çok yaptığı, dinlediği ve izlediği “kimin eli kimin cebinde” programları ve konuşmaları oluyor. Bir nevi şeyiyle yapamayıp diliyle tatmin olma olayı. Sadece dedikodu yapmanın başlı başına iğrenç ve çirkin bir eylem olduğu gerçek. Bir de bunun üstüne belden aşağısı girince iyicene pis kokuveriyor hatta kusturuyor. Herşeyin pahalı olduğu günümüzde insan hayatının ve özel hayatın bu kadar ucuz olması ve bu kadar ucuz sergilenmesi gerçekten büyük bir acıdır. Zannedersem kafalar değişmedikçe kafaların yanında bu sömürü sistemi değişmedikçe bu ucuzluk devam edecek. Alın size bir habercilik örneği, gizli kamera ile milletin yatak odasına girmek, kişinin özel hayatını kurcalamak ve kendi çarpık düşünsel kavramsal programlarıyla halkımıza ahlak satmak, fatolarımız ve paparazilerimiz, ve bunu izleyen yığınlar. Ülkemizde bu kadar ekonomik sosyal problemler varken halkı uyutanların, insan ilişkilerini iyicene uçurumlaştırıp para kazananların acaba milletin cinsel açlığını gideren patroniçelerden, mamalardan, pezevenklerden ne farkı var hep düşünürüm. İnsanın nesnel ve öznel hayatına saldıran bir toplum daha ne kadar küçülebilir?

Her zaman ilgimi çekmiştir. Ne zaman sokağa çıksam kendi kendime yaşadığımız toplumda ne çok çirkin insan olduğunu düşünürüm. Bu çirkin insan enflasyonunun nedenini yıllarca düşünüp, kafa yorduktan sonra bulduğumu söyleyebilirim. Herhangi bir insanı ya da kendinizi ele alın, en mutlu olduğumuz halimizle, en kederli, üzüntülü halimiz arasındaki farkı düşünün. Ne kadar büyük değil mi? İşte insanımızı çirkin kılan en büyük kaynak korkunç mutsuzluk. Problemlerini anlatamayan, çözemeyen, kendi duygu ve düşüncelerine bile saygısız, hiçbir şeye ses çıkaramayan, herşeye ya sabır diyen, bunun neticesinde etrafa somurtup kendini çirkinleştiren, yüz mimik ve çizgileri ile ağlamaklı, kederli, kızgın ifadeler veren insanlarımız. Bu korkunç mutsuzluğun kaynağı ise sömürü sistemi ve bu sisteme hizmet eden, insana hoşgörüsüzlük aşılayan, kanadını kolunu kıran gelenek ve göreneği. Bazen tüm insanlara “ne olur artık gülelim” demek, haykırmak geliyor. Ama bu sistem yıkılmadan bu sistem içinde gülebilmek emin olun cenaze evinde gülmenin yarattığı nahoşluktan, kendini pembe gözlüklerle soyutlamaktan öteye geçmiyor. Etrafta gülebileceğimiz ne kalmış ki. Hiç, hem de hiçbir şey. Tüm insanlara şimdi soruyorum. “Bu çirkinlik içerisinde zincirlerimizden başka kıracak neyimiz var?” Artık güzelleşelim ne olur. Yıkalım bu duvarları, önce kafalardaki duvarları yıkarak. Temizleyelim önyargıları, çıkartalım tüm at gözlüklerini. Küçük hesaplar peşinde koşmanın yanlış olduğunu, birden köşe dönmenin olamayacağını anlatalım. En büyük kazancın dostluk, sevgi, aşk olduğunu söyleyelim. Birleşelim tüm dostlarla. İnsanı yok eden, mutsuz eden, çirkinleştiren sisteme dur diyelim. Omuz omuza diyelim. Hak, adalet, eşitlik diyelim. Herşey kardeşçe, eşit, ortak, yarin yanağından gayri diyelim. Anlatalım tüm insanlara sevginin iyisi kötüsü olmadığını. Söyleyelim insanlara hayatta en kutsal şeyin insan onuru ve sevgisi olduğunu. Anlatalım insanlığın sadece şu anı yaşamak olmadığını, geçmişten birşeyler alıp özümseyip geleceğe aktarmak olduğunu. Diyelim ki “sen ağa, sen bey, dur”. Biz ürettik, biz tüketeceğiz. Biz ürettik, biz yöneteceğiz. Biz ürettik, biz öğreteceğiz. Aşkı öğreteceğiz, sonsuzluğu öğreteceğiz. Dönüşümü öğreteceğiz. Herşeyin biz olduğunu öğreteceğiz. Yalanları hurafeleri değil. Derimiz yüzülüp, tuza basılsa da En-el Hak demeyi öğreteceğiz. Hu dönüşümü bilip ölümsüz olanlar. Hu geçmişi, şu anı, geleceği yaşayanyar. Bizler engizisyonda yandık, bizler vurulduk, kırıldık, kesildik ama yine yaşadık. Bir öldük, bin geldik, bin ölsek sonsuz geleceğiz. Bizi yok etmek mümkün mü? Mümkün mü dürüstlüğü, düşünceyi, aşkı yok etmek? Bir köşelere takılırım, ölsem bile ben. Önümüzde koca dağlar olsa bile, bizler birer dalgayız. Kaya ederiz, taş ederiz, ordan oraya savrulan toz ederiz. Gel ey sevgili, gel aşk, gel dost gidelim omuz omuza Yaşayalım insanca Yaşayalım insan olmanın güzelliğini Getirelim devrimleri

IŞIK

KAOS GL 28/24

ASK ÜZERÍNE BÍR TANIKLIK Gerçekte arzuladığım şey karşımda mıydı bilemiyorum ama içimdeki tutkuyu paylaşmak zorundaydım. O sakallarıyla omuzlarımda ve göğsümde daireler çiziyor bense duvara dayadığım bacaklarımı gererek onun altından gelişimi kolaylaştırıyorum. Gözlerine bakıyorum onun, küçümsenmiş sevgilerin bu kadar şehvetli olabileceğine inanamıyorum. Gözlerimi kapattım, başımın ağrısı azalmaya başladı. Düşlerimde sürünerek bir yerlerden geçiyorum. Beynimden parça parça görüntüler geçiyor. Karnım aç. Yakında yerde yatan bir adamı farkediyorum. Kim bu yatan? Uyuyor mu yoksa ölü mü! Adam beni görünce birden ayağa kalktı, etrafımda dönüp durmaya başladı. “Hey kimsin sen? Başımı döndürdün”. “Tanımadın mı beni? Ha! Ha! Ha! Birazdan anlayacaksın kim olduğumu. Burda ne yapıyorsun? Tüm ganimetleri parçalamak isteyen bir korkaksın. Sen başka ne yapabilirdin ki?” Gözümü açtığımda ondan kurtuldum. Camiden ezan sesi geliyor. Caminin kalabaklığı bahçeye dek taşmış. İçimdeki bilinmezlik beni bir kayıp dünyaya getirdi. Bahçede namaz kılan insanların arasına giriyorum. Değersiz olmak ve sonsuzluk bu arayışımı güçlendiriyor. Tutkulu bir aşık olamadım bugüne dek, emek bile vermedim ki sevdiğimi ya da nefret ettiğimi belirteyim. Namaz kılmak istiyorum ama gözlerimi her kapatışımda o anlayamadığım yaratık etrafımda dönmeye başlıyor. Bir ışık görmek istiyorum. “Elini çabuk tut be adam, bu karanlık yerden gitmeliyim. Sohbet edilmez mi hem senle?” Ellerim kulaklarımın arkasında ve sonra yere eğiliyorum. Başımı bir bu yana, bir o yana çeviriyorum. Dualar aralıksız dudaklarımdan çıkıyor. Yanımdaki adamı biryerlerden çıkartıyorum. Evet. Onunla otobüste tanışmıştım! Çamlıca yokuşunun olduğu durakta hep aynı saatte binerdi otobüse. Gözlerimi kapattığım an o yaratık yine karşıma dikildi. “Benim yaşadıklarım seni ilgilendirmez. Sen tüylü, buruşuk suratlı ve şişman birisin ama sana benzetiyorum kendimi”. Senden kurtulmanın yolu yok mu? Deniz yolculuğuna çıkmalıyım hemen, hayır denize atlayıp yüzebilirim. Ruhum üstümü çıkarıp soymalı beni. Etrafımdaki yüzlerce adam ibadetlerini bitirip, tutkularının doruklarında boşalacaklar. Spermleri damla damla yağıp beni serinletecek. Yanımdaki adamın bakışları o kadar sıcak ki sanırım yaşadığı aşklarını içtenlikle gösteriyor. O beni sever miydi yoksa her geçen gün sevgisi azalır mıydı? O mutlu olduğunda ben mutsuz olmak isterdim, o mutsuzsa ben içimden katıla katıla gülmeliydim. Onunlayken başka erkeklerle yatmalıyım, o yokken ona sadakat için yeminler etmeliydim ve günlerce ağlamalıydım. Beni fazla tanımamalıydı, aramızda mesafe bırakmalıydım. Vücudumuzu dişleyerek sevişmeli, uygarlıkları olduğu yerde bırakmalıydık. Başımın ağrısı devam ediyor. İmamın bağırarak konuşması beynimde zonkluyor. Yanımdaki beni farkedip konuşmaya başlıyor. Seni daha önce gördüm mü bilemiyorum. Hayır, seni yeni tanıdım. Ama Seviyorum. İğrenç soytarı yine bizi gözlüyor. Gözlerimi açık tutup onu yok etmeliyim. “Kaçamazsın. Sen herşeyin bedelini ödemelisin. Sen kimseyi bu zaman dek sevmedin. O adamı da sevemezsin. Çabuk ayrıl burdan. Onca yer varken, niye burayı seçtin? Kendi mekanından çıkma, sıçan gibi orada takıl kal!” Onunla yürümeye başladığımdan beri vücudumun tümünü bir ateş sardı, güneşten korunmalıyım. Nereye doğru gittiğimin farkında değilim. Başımın ağrısı geçmedi. Yüzümü yıkamak için oraya gidiyoruz. Ellerimle saçlarıma şekil veriyorum. Aynalardan onunla bakışınca nefesim sıklaştı. Girdiğim yerden imamın konuşmasını duyabiliyorum. Gözgöze geldiğim bu adamla içgüdülerimin amacını gerçekleştirmeliyim. Güçlü ve cüsseli vücudu beni sarıyor. Yaşamı daha katlanabilir bir duruma sokmak için, mırıltıyla konuşuyoruz. “Yakalayacaklar seni, git buradan. Hesap soracaklar senden!” Fırtına mı kaplıyor. Işığa yaklaşmalıyım. Yolumu bulamadım. Allahım sen benim yakınımda değil misin? Ya ruhum, sen nerdesin beni kollamıyor musun? Ruhum içime sığmıyor, bedenimi savuruyor. Vahşi bir at gibiyim. Yavaşlayıp inmek istiyorum. İmamın konuşmasını artık duymuyorum, tüm ilahi güç bende. Herşeyi ben yönetiyorum.

Cengiz

İ L E T İ Ş İ M 24 y.o. very attractive Russian gay (190 cm, 84 kg, black hair, blue eyes, strong body) would like very much to be a good friend for a Turkish young man. I am very passinate and funny, many interests and I am very much eager to meet this guy during my visit to Turkey next year. Please write to : IAP c/o Artem Morozov St. Petersburg, POBox 10, 195197, RUSSIA

KAOS GL 28/25

LEZBİYEN - GAY - HETEROSEKSÜEL Genç Kuşak ve Yetişkinler ile Eğitim Çalışması için Kavramsal Düşünceler Silke Brucker, Hans Fuhrmann, Christine Holzkamp, Lela Lähnemann, Peter Lehmann 1. Önsöz

2. “Cinsel Yönelim/Hayat Tarzı” konulu keşif çalışmasının gerekliliği

Genç Kuşak ve Aileden Sorumlu Berlin Eyalet Hükümeti Yönetim Kurulu - Eşcinsel Yaşam Dairesi Başkanlığı’ndan (Lähnemann), Eşcinsel Kadın ve Erkekler için İletişim ve Danışma Merkezi çalışanları (Silke Brucker, Hans Fuhrmann, Peter Lehmann) ile ve ayrıca bir bilimsel danışmanın (Christine Holzkamp) da katılımıyla oluşturulan “Cinsel Yönelimler” isimli bir çalışma grubu, 1990 yılından beri Genç Kuşak (artı kadın) ve Aileden Sorumlu Berlin Eyalet Hükümeti Yönetim Kurulu - Eşcinsel Yaşam Dairesi Başkanlığı’nın insiyatifi ile çalışmalarını sürdürmektedir. Bu çalışma grubu tarafından irdelenen sözü edilen konunun temeli, çeşitli gençlerle yapılan eğitim çalışmalarından elde edilen deneyimlere dayanmaktadır.

İnsanın cinselliği ile ilgili çeşitli anlatımlar vardır. Bunlar, lezbiyen, gay, heteroseksüel, biseksüel tanımlamalarıyla sınıflandırılırlar. Fakat halkın yüzde beşi mi, yüzde onu mu yoksa daha fazlasının kendisini eşcinsel olarak hissettiği ya da yaşadığı önemsizdir. Lezbiyenin, gayin, hetero- ve biseksüelin artık rededilemeyen varlığı sonucu ortaya çıkan sorulara bir pedagojik görüş geliştirme ihtiyacı doğmuştur. Cinsel yaşamlar (hayat tarzları) değişim süreçleri içerisinde anlam kazandılarsa da diğer taraftan çoğu cinsel yaşam tarzları tabulaştırılmıştır (eşcinsellik, transseksüellik, poligami, sadomazoşizm, vb). Bu değişik hayat tarzları farklı şekillerde değerlendirilmektedirler. Heteroseksüellik standart cinsel yaşam olarak kabul edilmektedir.

Söz konusu irdelenen konu yazılırken içinde bulunduğumuz ortam (Almanya), bir yandan erkek eşcinselliğin suç olmaktan nihayet kaldırıldığı, diğer yandan ise gaylerin (ve lezbiyenlerin) herkese açık kimi yerlerde şiddete maruz kaldığı ve ayrıca var olduklarının inkar edilmesi sonucu lezbiyenlerin dışlandığı bir toplum. Bu konu(lar) ile ilgili devam etmekte olan ya da sırada bekleyen kanun değişiklikleri, toplumun tümünü lezbiyenleri ve gayleri kabul görmede bir güvence olmadıklarını da belirtmek gerek.

Çoğu insanın cinsel yönelimi konusunda bilinçlendiği dönem ergenlik dönemidir. Tabulaştırma ve reddetme, eşcinsel olarak cinsel gelişme göstermiş çocukların ve gençlerin “coming-out”unu güçleştirmektedir. Lezbiyen ve ibne tanımlamaları anlam olarak birer küfür olarak kullanımı genişlemektedir. Ayrımcılıktan şiddet kullanımına kadar herşey insanların düşmanca duygularının birer ürünüdür. Bu tip insanlar, eşcinselliğin onlarda yaratığı korkular ve önyargılar ile yeterince yüzleşip tartışmamışlardır. Eşcinsel korkusu (homofobi) kişinin kendi hemcinsine karşı olan korkusuyla birlikte, üstlendiği cinsel rolün getirdiği şüphelere karşı savunmaya geçişini de kapsamaktadır. Lezbiyenlerin, gaylerin ve transseksüellerin “başka” oldukları gerekçesiyle ayrımcılığa maruz kalışları gerçeği, yaşam pedagojisinin ayırıcı özelliklerinin belirlenmesi için yeterli bir neden diyebiliriz.

Bu yazı temel koşulları, hedefleri, konuları, yöntemleri, genç kuşak ve yetişkinler ile yapılan eğitim çalışmalarının hedef gruplarını belirlemektedir. Öğretsel dökümanlar ise başka bir konu başlığı altında hazırlanmalı ve derlenmelidir. Bu yazı, okul içi ve okul dışı eğitim çalışmaları yürüten pedagoglara yöneliktir. Yetişkinler için düzenlenen eğitim ve erginleşme toplantılarına özellikle lezbiyenlerin ve gaylerin katıldığını gözlüyorduk. Bundan dolayı, olabildiğince hetereseksüellere de ulaşılabilsin amacıyla toplantılar nasıl tasarlanmalıdır sorusu bizim için önemlidir. Düşüncelerimizi tartışırken, şu an kullandığımız dil ile düşüncelerimizi sık sık ifade edemediğimizin bilincine vardık. Şu an konuştuğumuz dil bile, kullanılan ve eksik olan kelimeleriyle erkek (heteroseksüel) egemenliğini yansıtmaktadır. Eşcinsellerin öncülüğü ile kuvvetlenen “eşcinsellik ve toplum” konulu politik tartışmalar da yeni tanımlamaların oluşumunu yansıtmaktadır. Fakat bunlar tamamiyle çelişkili bir şekilde tartışılmaktadırlar ( örneğin cinsel yönelim, homofobi, heteroseksüellik gibi).

3. Temel Koşullar ve Hedefler Bu tarz bir yaşam pedagojisi için ön koşul, pedagogların hetoroseksüelliğin bir düşünüş olduğu, diğer bir deyişle toplum tarafından tanımlandığı ya da toplumda standart olarak kabul edildiği konusunda bilinçlenmesi. Ayrıca, heteroseksüelliğin “doğal” bir hayat tarzı olduğu ve toplum içerisinde yer alan çoğu insanın kalıplaşmış fikir ve kabul ediş yumaklarına göre tanımlandığını fark etmesidir. Heteroseksüelliğin efsanevi anlatımının “Normal olan budur” şeklinde üretilmesi, çoğalmanın cinselliğin merkezi hedefi olarak öne sürmesi olgusunu belirleyici bir şekilde desteklemektedir. Bu ön koşul nedeniyle, cinsellik toplumun tüm kesimlerinde ve günlük yaşam ilişkilerinde sadece heteroseksüellik olarak ortaya çıkmaktadır. Diğer tarz cinsel ilişkiler ve onlara bağlı hayat tarzları bu nedenle

KAOS GL 28/26

görülmezler, daha doğrusu kendilerini göstermemeleri istenir. Herhangi bir keşif ve eğitim çalışması öncellikle bu heteroseksüelliğin efsanevi anlatımını yumuşatmalı, cinselliğin ve ilgili hayat tarzlarının tartışmasını sık sık tartışmalara sunmalıdır.

temsil edilmelidirler. Genel olarak cinsellik (heteroseksüellik olarak) üzerinde konuşulduktan sonra eğer eşcinsellik ilk olarak ele alınırsa, eşcinselliğin değersizliği, düzen içerisindeki fazlalığı, sınır dışılığı devam edecektir. Homo- ve heteroseksüel hayat tarzlarının birlikte ele alınmaması, var olan çeşitlilikleri gizleyecek ve hetero merkezli hayat tarzları da en ince ayrıntısıyla bir standart olarak kabul görüşü devam edecektir. Bu koşullar altında gençlerin, hayat tarzlarını korkusuzca ve tarafsız bir şekilde geliştirmelerine şans tanınmayacaktır.

Homo- ve heteroseksüellik toplumsal anlamda ve değerde ele alınmalıdırlar. Aynı şekilde homo- ve heteroseksüel insanların hayat tarzlarından elde ettikleri sonuçlar da ele alınmalıdır. Çünkü; toplumun hetereseksüel yönelimi, diğer Eşcinsellik tartışmaya açılırken , lezbiyen ve gay hayat hayat tarzlarının dışlanmasına neden olmaktadır. tarzlarına göre farkları vurgulamak gerekmektedir. Her ne Lezbiyenler, gayler, biseksüeller toplumdan sınır dışı kadar lezbiyenler ve gayler kısmen aynı olan ayrımcılığın tecrübelerini taşıyor olsalar da, sık sık eşit olarak ele edilmektedirler, hastalık mikrobu ile özdeşleştirilmektedirler ve aşağılanıp hor görülmektedirler. Ve kusursuz küçük aile alınışları doğru değildir. Erkek olmak ve kadın olmak imajı ile zorunlu heteroseksüellik, heteroseksüelleri de bir geleneksel bir toplumda, güçlü olma ve güçsüz olma normal yaşam çerçevesi içerisinde tutmaktadır. konumları ile farklı ilişkiler içerisindedir. Buna göre gayler Heteroseksüel kişi bu çerçevenin dışına çıkıp çıkmaması erkek olarak toplumun baskın grubuna dahil olurken, aynı (çok eşlilik, partnersiz çocuk yetiştirme, eş değiştirme ..vb.) zamanda gay olarak toplumun mağdur grubuna dahil toplum tarafından denetlenmekte, bundan dolayı bu tip olmaktadırlar. Lezbiyenler ise hem kadın olmanın hem de olaylar genellikle gizli tutulmaya çalışılmaktadır. Fantazileri lezbiyen olmanın verdiği konum ile toplumun mağdur olan ile kendi hayat tarzlarının sosyal, duygusal ve cinsel grubuna dahil olmaktadırlar. yönlerini, geleneksel kadın olma - erkek olma tanımlanmaları ötesinde öğrenmek istediklerinde, değişik 4. Konular ve Yöntemli Düşünceler tarzdaki toplumsal ayrımcılığın kılıfı altında olsa da zorla Eşcinsel hayat tarzları, ve lezbiyen dayatılan heteroseksüel tarzın ve gay danışmanlığı Berlin Dairesi Homo- ve heteroseksüel hayat baskısıyla karşılaşmaktadırlar. tarzlarının birlikte ele alınmaması, var Başkanlığı’nın konu(lar) ile ilgili tecrübeleri, sadece eşcinsellik Sonuç olarak, cinsel yönelim olan çeşitlilikleri gizleyecek ve hetero konusunun pedagojik açıdan konusundaki sorularla tartışmalar merkezli hayat tarzları da en ince nitelendirildiği toplantıların zenginleştirilebilir. ayrıntısıyla bir standart olarak kabul heteroseksüeller tarafından ziyaret edilmediğini göstermiştir. Kendi yaşamını olduğu gibi kabul görüşü devam edecektir. Bu koşullar Heteroseksüel kadın ve erkeklerin etmek ve bunu toplumsal altında gençlerin, hayat tarzlarını standartlara uygun hale önerilen erginleşme toplantılarına korkusuzca ve tarafsız bir şekilde getirmemek demek, kendi iç katılmama nedenleri olarak, geliştirmelerine şans tanınmayacaktır değerlerini dış sistemin etkenleri üzerlerinde etkili olan korku, tabu ile yüz yüze getirmek ve tartışmak ve tavırlar tahmin edilmektedir. demektir. Bu, şu anda geliştirilmiş Bundan dolayı, “bu benim de hayat tarzını korkusuzca ve istediği şekilde yaşayıp konum” çağırışımını onlara da yapması için, ele alınan şekillendirmek için bir ön koşuldur. konuların içeriği heteroseksüel kadın ve erkeklere de hitap edecek şekilde düzenlenmelidir. Okullu ya da değil gençlerle yapılan çalışmalarda cinsellik ve hayat tarzları konusunu kapsayıcı bir şekilde konuşmaya Örneğin; dökebilmek için pedagogların bireyin kendi cinselliği • Kadınların geleneksel ideallerin ötesinde yaşam hakkındaki düşüncelerini bilebilmesi ön koşuldur. gerçekleri ve yaşam planları Çalışmanın hedefi bir taraftan kendi cinselliğini, diğer • Küçümsenen ve değer verilmeyen kadın arkadaşlıkları taraftan ise diğer insanların cinselliklerini kabul görmektir. • Baskıcı heteroseksüellik Kabul görme hoşgörme ile başlar. Fakat burada kullanılan • Erkek birlikleri (grupları) - erkek arkadaşlıkları hoşgörme şu an aslında tahammül etme olarak kendini • Erkeklik - erkek rolleri göstermektedir. Heteroseksüellerin eşcinsel insanlarla • Farklı olmak: Sığınmacılara, kaçaklara, sakatlara, kurdukları iletişim aslında sık sık uzak duralım eylemiyle lezbiyenlere ve gaylere karşı yapılan ayrımcılık ve lütüfta bulunurcasına bir davranıştır, vurdumduymaz bir onların toplum sınırların dışına itilişleri. tutumdur. Önemli olan (yazının amacına göre), eşcinselliği bir bütün ve bir temel öğe olaraktan genel anlamda Diğer tavsiye edilebilecek olanak ise cinsel yönelim pedagojinin içerisinde, özel anlamda da cinsel pedagojinin konusunu her defasında bağlayıcı bir çerçeve içerisinde ele içerisinde anlaşılması gereğidir. Lezbiyen, gay ve biseksüel alınmasıdır. Örneğin düzenli grup toplantıları, erginleşme hayat tarzları heteroseksüel hayat tarzları ile eş değerde toplantıları veya grup çalışmaları. Burada bireylerin

KAOS GL 28/27

kendileri değil de grubun kendisi bu konu(lar) ile yüzleşip tartışmaya karar vermelidir. Bu “Lezbiyen ve gay toplantılarına sadece lezbiyenler ve gayler gelir ” önyargısını kaldıracaktır. Belirlenen bu önlemler uygundur, ve belki de uzun erimli ve derin konulu toplantılar, kendilerince bu konu(lar) ile ilgilenme düşüncesine akıllarına getirmeyen pedagogların da ilgisini uyandıracaktır.

Kadın ve erkeklerin toplum içerisinde üstlendikleri değişik roller ile cinsel hayat tarzları hakkında sorulan soruların ilişkisi, ve konunun kişiye özel oluşu nedeniyle kimi durumlarda eğitsel erginleşme ve birbirine bağlı eğitim toplantıların kadın ve erkek olarak ayrılmış gruplar şeklinde tavsiye edilmesi ve yürütülmesi önemlidir. Akılcı bir yöntem de aşamalı olarak bu tür ayrımların yapıldığı karışık toplantılardır.

Uzun süreli erginleşme ve eğitimin devamını sağlayan (günübirlik/bir kaç günlük) toplantı çalışma tarzının iki ağırlık noktası olmalı; Bilgi ve bireyin kendi kendine kazandığı deneyim/kendi kendine yüzleşmesidir

5. Kim/kimler Keşif Çalışması ve Erginleşme Toplantılarını uygulamalı ?

Bilginin yönelimi belirlenen konulara, toplantının kapsamına ve hedef kitleye bağlıdır. Tüm konulara gerekli zemin teşkil edecek konu bizce “toplumumuzun belirleyici yapısı olarak baskıcı (zorunlu) heteroseksüellik”tir. Adeta bu çoğumuz için bir nevi “görülmez leke”dir.

Bize sıkca sorulan bir soru, tarif ettiğimiz keşif çalışmaların ve erginleşme toplantıların öncelikli olarak lezbiyenler ve gayler tarafından yürütülüp yürütülmemesi idi.

Bu işi lezbiyen ve gay olanların yapmasındaki fayda onların bu konularda bire bir iletişime geçebilmelerinden ve konuları doğrudan yüzleştirebilme yetilerinden dolayıdır. Örnek lezbiyen ve gay bu durumda somut ve yaşayan bir örnek teşkil etmektedir. Bilgiler birinci elden gelmektedir ve Bununla birlikte kimi değişmez cinsel ilişkiler ve oluşumu açık ifadelerle güvenilirliği yüksektir. Kimseden saklısı hakkında verilen ve birçok kişi tarafından onaylanan olmadan yaşayan lezbiyenlerin ve gaylerin tanınması, bilimsel ama yanlış bilgiler (bilimsel sorulara verilen korkuların ve önyargıların yenilmesinde yardımcı olacaktır. cevaplar gibi), özellikle erginleşmenin bilişsel bölümüne Sabit fikirli insanların lezbiyenler ve gayler ile doğrudan dahildir. karşı karşıya gelmeleri durumu, bazı olguları harekete Bu tarz basmakalıp ifadeleri ve geçirebilecek (ama bu olmak sorulara bağlı güvenilir olmayan zorunda değil) bilişsel bir Çoğu insanın cinsel yönelimi cevapları da kapsamlı bir şekilde uyumsuzluğa yöneltebilecektir. Bu irdeleyebilmek için kişinin konusunda bilinçlendiği dönem ergenlik durumda kişi istisnalar tasarlamakta tecrübeleri ve konu(lar) ile ve kaçınmak için yöntemler dönemidir. Tabulaştırma ve reddetme, yüzleşmesi, harekete geçmemizin eşcinsel olarak cinsel gelişme göstermiş geliştirmektedir. Örneğin fikirlerini, hedefi ve aracıdır. Bu, grup “bu lezbiyen/gay iyi biri, ama bir çocukların ve gençlerin “comingpedagojisi/kalıp pedagojisi istisna”, “bu kadın bir lezbiyen out”unu güçleştirmektedir yöntemleriyle küçük gruplar olamayacak kadar çok güzel” ya da içinde yapılan çalışmalar “bu adam kadınsı değil, o bir gay sonucunda somut sorular ile olamaz” gibi söylemlerle ifade ulaşılabilir. Sorular ne kadar somut sorulursa, siz ve grup ne etmeye başlar. kadar güvenilir olursanız, kendinize ve diğerlerine karşı Lezbiyen ve gay pedagoglar kendilerini tanıtmakla, eşcinsel dürüst ve açık olma şansınız o kadar büyüktür. Çalışmalar, gelişim gösteren gençlerin kimlikleri konusunda bilinçlenme bireyin kendisine ve başkalarına yeni bakışaçıları olanağını sağlamış olurlar. edinebilmek için, kendisi hakkında korkusuzca düşünmeyi ve konuşmayı sağlamalıdır, içtenliği ile -özellikle Diğer taraftan, “heteroseksüellik (emredilmiş gibi) heteroseksüel kadın ve erkeklerde- görünmez lekeleri toplumsal standarttır” konulu tartışmaya karşın kendi sorgulamalıdır ve ortaya çıkarmalıdır. heteroseksüel yönelimlerinin bilincine varmış heteroseksüel pedagoglar da heteroseksüel gençlerin kimlikleri konusunda Örnek Sorular: bilinçlenmelerinde yardımcı olmaktadırlar ve dolayısıyla önemlidirler. • Nasıl, nerede, ne zaman heteroseksüellik ile yüzleştim? • Bu soru bende ne gibi duygulara, uyarılara (örneğin İlgili kurumda çalışan ve konuyu ele almak isteyen lezbiyen kızgınlıklara) ve düşüncelere neden olmaktadır ? ve gay pedagoglar, kendilerine, ne kadar açık olmaları • Nasıl, nerede, ne zaman kadın, erkek eşcinselliği ile gerektiğini sormalıdırlar. Çünkü; coming-out bireyin verdiği yüzleştim? Bu benim için ne demek, ne demek idi ? bir karardır, ve lezbiyen ve gay konuşmacıların davet • Ne tür bir duyarlığa sahibim/sahiptim ? edilmeleri, konuyu göz ardı etmeden heteroseksüel roller • Kendimi nasıl anlarım ? içerisinde davranmalarıyla buna bir olanak sağlar. • Nerede neyi açık yaşarım ? Nerede neyi saklarım ? Öğretsel anlamda lezbiyene/gaye/heteroseksüel kadınlara/ heteroseksüel erkeklere karşı olan önyargıların formüle edilmesi, bunların üstesinden gelinmesi için önemli bir adımdır.

Lezbiyenlerin ve gaylerin davet edildiği, örneğin önceden belirlenmiş bir keşif toplantısının, teorik ağırlıklı bir derse dönüşmesi engellenmelidir. Belirlenen konu daha çok günlük yaşam ile bağlantılı olmalıdır.

KAOS GL 28/28

Ayrıca bu konu(lar) ile ilgili keşif ve eğitim çalışmalarının yürütülmesinin tüm pedagogların görevi olduğu (heteroseksüeller de) tartışılmaz bir konudur. Bu tarz çalışmalar için lezbiyen ve gay kurumları ile bilgilerin ve deneyimlerin alış verişi çok önemlidir. TARTIŞMA 1. Çalışma grubu içerisinde sorulan temel bir soru, heteroseksüel ve eşcinsel hayat tarzların seçimi konusunda karar verme olanağı ile ilgili idi. Heteroseksüel yaşam sürdüren bir kadın, kendisinin heteroseksüellik için karar vermediğini, hatta şimdi (40 yaşlarında) bu durum hakkında düşünmeye başladığını söyledi. Kendisinin hiçbir zaman bu konuda bir karar verme olanağına sahip olmadığını, toplumun ona heteroseksüel rolü içerisinde yetiştirildiğini düşünüyordu. Bir başka kadın ise buna karşılık, tek taraflı bir yetiştirilmede (heteroseksüellik olarak standart) söz konusu cinsel hayat tarzı için karar verme olanağının ya standardı kabul etmekten ya da etmemekten (birçok lezbiyen ve gayin yaptığı gibi) ibaret olduğunu belirtti. Karar verme olanağı • yaşam hakkındaki bilinçsizliğe • hayat tarzlarında artan özgür olma konumuna rağmen var olan toplumsal baskıya • bireyin kendi bilincine • yaşa bağlı olduğunun altı çizildi.. Sonuçta herkesin, buna bilinçli olarak karar vermemiş olsa da, kendi hayat tarzından sorumlu olduğu konusunda çoğunluk hemfikir oldu.. 2. Konunun tanıtımında kullanılan “lezbiyen - gay heteroseksüel” sınıfları eleştirildi. Bunların kalıpsal fikir yürütmelerini teşfik ettiğini, toplumsal dışlamaları vurguladığını, ve çizdikleri kalıpların sıkça dışına çıkan yaşam süreçleri ve değişiklikleri için uygun tanımlamalar olmadıklarını vurgulandı. Buna rağmen, katılımcılar günümüz koşullarında bu tür tanımlamalara ihtiyaç duyulduğunu, yoksa toplumdaki değişik yaşam tarzlarının eşdeğer ele alınmamalarından dolayı ve lezbiyenlerin ve gaylerin ifade edilmemelerinin onların görmezlikten gelinmeleri sonucunu getireceğini belirttiler. Bunun dışında öngörülen hedef, sınıflandırmaya neden olan bu tür tanımlamaların üstesinden gelmek ve sınırların dışına çıkıp bireyin hayat tarzını ve cinsel kimliğini eş değerde kabul görmek gerektiğidir.

Bu bağlamda ek olarak söylenen, biseksüel hayat tarzı tanımlamasının da bu sınıflandırmanın içine dahil edilmesi gerektiğidir. Yalnız, bu tanımın dahil edilişi bir yönden heteroseksüellikteki, diğer yönden ise eşcinsellikteki farklılıkları ve farklı iktidar konumlarını silmemelidir. (“hepimiz aslında biseksüeliz” sözünün getireceği sonuçlara karşın) 3. Eşitlik ilkesine dayalı ve benimsenmiş bir lezbiyen/gay/biseksüel/heteroseksüel birlikte yaşamın ütopyasından yola çıkılarak, günümüzde lezbiyenlerin ve gaylerin daha ziyade gettolarda yaşadıkları belirtildi. Bunun tek nedeni toplum tarafından dışlanmalarından değil aynı zamanda kendi kimliklerini güçlendirmek ve kendilerini rahat hissetmek için kendilerini dışlamalarıdır. Bir lezbiyen katılımcı kendi gözlemlerine dayanarak, gettolaşmanın ciddi ve olumsuz psikolojik birikimlere ve çelişkilere (belirli gruplarda) neden olduğunu belirtti. 4. Toplantının devamında okul ve okul dışı çalışmalarda konunun pratik olarak başka bir şekilde ele alınışın olanakları konuşuldu. Konunun tüm planlamaların çerçevesi ve yıllık ders programı içerisinde ele alınması istendi. Bir katılımcı ise tecrübelerine dayanarak, ders yönetmeliği içinde yer alacak “eşcinsellik/değişik hayat tarzları” konusunun bilişsel bir bakışaçısıyla tüm eğitim ve öğretim yılında sadece iki ders saati içinde ele alınacağını ve bunun getireceği sonuçlarınn tehlikeli olabileceğini söyledi. Okullarda ve kurumlardaki “uyuşturucu/bağımlılık” konusunun tecrit edilmiş bilimsel bilgilendirmeler ile merakı daha da kamçıladığı örneğini verdi. Buna karşılık bir diğer katılımcı ise, öğrencilerin “lezbiyen/gay hayat tarzları” konusunda meraklanmalarını tamamiyle arzuya değer bulduğunu söyledi. Hayat tarzlarının eşit olarak ele alınışının ders ilkelerine yerleşmesi uzun süreceğinden, katılımcılar, konunun günümüz zamanında hedef alınarak işlenmesi gerektiğini belirttiler. Örneğin bu, bir bütün olarak birçok ders saati içerisinde yürütülebilir. Eşcinsellik hakkında bilgi işin (sadece) birinci adımı. İlkokul üçüncü sınıfta yer alan “aile” konusunu, gizlisi saklısı olmayan hayat tarzlarının tanımlanması için bir olanak sunduğu hatırlatıldı. Bunun üzerine aşağıda yer alan pratik öneriler sunulmuştur; • Veli toplantılarında konunun tarışılması • İşaretlerin yerleştirilmesi (örneğin pankart asılması) • Filmlerin gösterimi • Öğrenci günleri ve proje günleri • Ailelerin danışmanlarla görüşmesi.

Almanca’dan çeviren: BADIR (Hamburg’tan arkadaşımız Sibel TÜRKER”e teşekkür ederiz.)

KAOS GL 28/29

O.D.T.Ü.’DE NELER OLUYOR

KADIN ARKADAŞA Arnela Ten Meer*

Çok değil, daha 1996 Mayısı’nda Selçuk’la O.D.T.Ü.’de oturmuş konuşurken bu günlerde yaptıklarımızı kastederek biri gelip bize “Hadi şunları yapalım!” dese, güler geçerdik. Birbirimizden başka tanıdığımız Düşüncelerimiz gay yoktu. Tabi lezbiyen de! Herşey KAOS GL’nin Mayıs ayında Bahar kaynaştı Şenliği’nde stand açmasıyla başladı. Bu stand aracılığıyla tanışan bir kaç ırmağın arkadaş KAOS GL toplantılarına gitmeye başladılar, ardından okulda bir denize dökülüşü gibi. söyleşiye konuşmacı olarak katıldılar. Selçuk o söyleşiye gitmişti. Orda Bir kelime konuşmaksızın başlayan tanışıklık sayesinde Haziran’ın ilk günlerinde KAOS GL’nin ne anlar yaşadık. Pazar günleri yapılan toplantılarına gitmeye başladık. Orada olup bitenler Ona hislerim tıpkı ve O.D.T.Ü.’den olan arkadaşlarla tanışmamız artık yaşamlarımızda bir deniz mavisi gibi derin. takım değişimler olacağının sinyallerini veriyordu. Gay ve lezbiyenlere Ona arkadaşlığım candan. ulaşmanın, onlarla düşüncelerimizi ve deneyimlerimizi paylaşmanın, İstiyorum bazen daha da önemlisi bir şeyler yapmanın yolları olmalıydı. ona dokunmayı. Eylül sonunda üniversitedeki derslerin de başlamasıyla Hayır! Nedeni yok, “Sayımız az da olsa, her hafta buluşalım!” dedik. İtiraf etmeliyim ki hissetmek için sadece buluşma zamanı ve yeri iki ay boyunca üzerinde oldukça tartışılan bir bedeninin sıcaklığını, konu oldu. Her şeyden önce başka insanlara ulaşmak neredeyse yanıbaşımda duymak için olanaksızdı çünkü ilan ya da afiş asmamız üniversitenin Kültür İşleri evet, yanıbaşımda. bölümüne bağlı bir topluluk ol(a)madığımız için “yasaktı”. Onunlayken Üniversitedeki başka bir topluluğun içinde bir grup oluşturarak bu engeli tamamlanmak için. aştık. Artık yer ve zamanın değişmemesine karar verdiğimiz (Cuma Evet, onu seviyorum akşamları, 17:30, Mimarlık kantini, masada KAOS GL olacak) haftalık nasıl sevilirse buluşmalarımıza ek olarak iki haftada bir Pazartesi günleri 15:00’de bir kadın gay & lezbiyen filmleri göstermeye başladık. Geçen sayıda okuduysanız Oysa korkuyorum. biliyorsunuzdur, gösterdiğimiz ilk film “Maurice” idi. Şu anda kitabını Ona sarılmaktan korkuyorum piyasada da bulabileceğiniz İngiliz yazar E. M. Forster’ın “Maurice” ve ne çok sevdiğimi adlı romanını, yönetmen James Ivory romana ve yazara hayli sadık göstermekten. kalarak çekmiş. İkinci olarak İngiliz ressam, yazar ve yönetmen Derek *Hollanda Antiller’inde Kroçao Adası’nda Jarman’ın “Edward II” adlı filmini gösterdik. Sırada İspanyol yönetmen yaşayan bir lezbiyen şair Pedro Almodovar’ın “Law of Desire”ı (Arzu Kanunu) var. Haftalardır başlamaya çalıştığımız Workshop nihayet 16 Aralık pazartesi saat 15:30’da, siz dergiyi almadan yaklaşık bir hafta önce, başladı. Workshop için 20 kişilik bir oda almıştık ama 60 kişi geldi. Sohbet çok olumluydu, başka arkadaşlarla da tanıştık, ODTÜ’deki varlığımızı duyurduk. Ayrıca önyargılara karşı savaşmanın yöntemlerine dair deneyim edinmiş olduk. Bundan sonra workshop’ları, iki haftada bir film gösterimleriyle dönüşümlü olarak sürdürmeye çalışacağız. Workshop’ın başlığı “Gay/Lezbiyen Kimliği”, sırayla tartışmak istediğimiz konular da şunlar: “Gay/Lezbiyen Olmak” (yapıldı),“Neden ve Nasıl Coming Out”, “1960’lardan Günümüze Gay/Lezbiyen Özgürleşme Hareketi” , “Alternatif Yaşam Tarzları”. Bu noktaya gelmek, kolaylıkla tahmin edebileceğiniz gibi hiç de kolay olmadı. Yapacaklarımıza izin verme yetkisi olduğunu düşünen, tutucu ve azgelişmiş beyinli bir takım insanlar nasıl oluyor da, O.D.T.Ü.’de “böyle” birileri olabiliyor ilk başta algılayamadılar. Şu anda, dönem başındaki sayımızın iki katıyız. Birbirimize ulaşma, yaşadıklarımızı ve yaşamayı arzuladıklarımızı birbirimizle paylaşma fırsatını yakalamış olmanın yanı sıra, kendi yaşadıkları heteroseksüel ilişkilerin ve kendi yaşam biçimlerinin dışında sürüp giden farklı yaşamlar ve deneyimler de olabileceğini hayal bile edemeyen, imza atmaktan başka işleri olmayan bu iktidar sahiplerine burada olduğumuzu ve hep de olacacağımızı duyurma şansını yakaladık. Biraz daha önyargısız olabildiklerinde, cinsel organlarımızın sahip olduğumuz tek şey olmadığını da görebilecekler belki de.

Çevirenler: Dilek veYeşim

5. Gay Olimpiyat Oyunları 1-8 Ağustos 1988 tarihleri arasında Amsterdam’da yapılacak. Avrupa kıtasında ilk kez gerçekleştirilecek olan 5. Gay Olimpiyatları, Hollanda’nın başkenti Amsterdam’da 30 spor dalındaki yarışmalara sahne olacak, müsabakalara 12 bin sporcu katılacak. 1982’den bu yana dört yılda bir yapılan Gay Olimpiyat oyunlarının tümü ABD ve Kanada’da gerçekleştirilmişti.

KAOS GL 28/30

1988’de İ.T.Ü. İnşaat Mühendisliği’nde 2. sınıftaydım. Pazartesi sabahları benim için tam bir kabus olurdu. Sınıftaki beş kız kendi aralarında moda üzerine söyleşirken, 90 erkekten büyük bir bölümü haftasonu maç skorları hakkında hararetli yorumlar, diğer bir kısmı ise karı-kız muhabbeti yaparlardı. Oysa benim haftasonu yaşantımı, aşklarımı, heyecanlarımı anlatabileceğim hiç kimse yoktu. Gerçi, gerek ders konusunda ve gerekse (katlanabilirsem), hetero-geyik muhabbetlerinde bile aranan bir insandım ama kendimi gerçek anlamda ifade edememenin acısını duyardım içimde. Bu anlamda yalnızdım. Ders aralarında, her defasında, büyük bir ümitle koşardım kantine. İnsanların yüzlerine, gözlerinin içine bakardım ama nafile. Hiçbiri benimle aynı dili konuşmuyordu . Kendimi yabancı bir yerde sığınmacı gibi hissediyordum. “Lanet olsun” diyordum istatistiklere. Hani toplumun %3-5’i eşcinseldi. Eğer öyle olsaydı bu kantinde onlarca gay olması gerekirdi. Ama göründüğü kadarıyla tek gay bendim. Kısa saçlı, uzun saçlı, yakışıklı, sakallı, irili ufaklı, sıradan yüzlerce erkek ve ben, onları köşemden seyreden bir gay. 3. sınıftayken şöyle düşündüm: “Evet, burada yalnızım. Ama, burada yaşamak en az etrafımdakiler kadar benim de hakkım. Babam, oğlu gay olduğu için vergiden, ben ise gay olduğum için okul taksitlerinden muaf tutulmuyoruz ki. Üniversiteler demokratik ve bilimsel ortamlar ise beni cinsel kimliğimden dolayı dışlayamazlar.”

Sonra kız, erkek bütün yakın arkadaşlarıma, o yıl kantindeki erkekler arasında en yakışıklı seçtiğim erkeği gösterdim. Onu nasıl da arzuladığımı ve onunla ilgili aşk fantazilerimi anlattım onlara. Hepsi şok oldu. Onların kafalarındaki gay imajı travestiydi. Kimisi inandı, kimisi inanmadı. Ama dedikodu kulaktan kulağa yayılıp, herkesin kafasını karıştırdı. Hakkımda bahisler oynandı, numara yapıyor dendi, hatta tiyatrocu’dur diyenler bile oldu. Aylar sonra uzayan saçımla, traşımla, hafif makyajımla, gözlerime kalem sürmemle, renkli kıyafetlerimle, kısacası bir haftalık “travestiliğimle” hakkımda yapılan “ibne’dir-değildir” tartışmalarında taraf oldum ve son noktayı koydum. O zamana kadar beni hep kirli sakallı ve maço görenlerin karşısına, bu sefer kafalarındaki “ibne” imajına uygun halde çıkarak; fiziksel görünümün önemli olmadığını, insanın kimliğini istediği gibi kamufle edebileceğini, dolayısıyla eşcinsellik ile fiziki görünüm arasında bir bağ kurmanın doğru olmayacağını ve de görüntüm ne olursa olsun, yalnız da olsam bir gay olarak var olduğumu anlattım onlara. 4. sınıfa geçtiğimde bazı asistanlar ve bütün öğrenciler gay olduğumu bilirlerdi. Yüzde yüz kabul görmese de, gerçek kimliğimle bilinmek, “varolduğumu” hissetmek beni rahatlatıyordu. İlk zamanlar bana küsen birkaç kişi ve beni tehdit eden dinci bir grupla, aylar süren tartışmalar, usanmadan yaptığım açıklamalar ve bilgilendirme gayretlerim sonucu uzlaşabilmiştik.

KAOS GL 28/31

Sonunda insanlar “ibne’dir ama zekidir, çalışkandır, şakacıdır ve zararı yoktur” diye kabullendiler. Fakat diğer sınıflarda dört kişi daha vardı ki, onları kendime çok yakın hissediyordum. Ama onlar bütün dostluk çabalarıma rağmen, hem birbirlerinden hem de benden uzak durdular. Belirli süreçlerden sonra herkesle arkadaş olabilmiştim ama bu “tuhaf” dört kişiyle hiç samimi olamadım. Hele bir tanesiyle konuşurken yavaşça gaylikten bahsetmeye başladığımda, o bütün yumuşaklığıyla bana “şey… benim İsviçre’de kız arkadaşım var… yazları beraber oluyoruz” diye masallar anlatır ve kaçar giderdi. Beni okulda kahreden asıl bunların korkaklığıydı. Mezun olduk. Herkes hayatın içinde kayboldu. Aradan yıllar geçti. Bir tanesini gay bar’da gördüm. Alkollüydü, dans ediyordu. “Orospu” dedim içimden. Daha sonraları, diğer bir tanesinin travesti kılığında dolaştığını duydum. En sonunda üçüncüsünü, karanlık bir akşam Taksim Parkı’nda, bir lambanın loş ışığının aydınlattığı bankta oturduğunu gördüm. Yalnızdı. Sigara içiyordu. Yanına oturdum. Hiç konuşmadan sigara içtik bir süre. Beni hatırlayınca eşcinselliği, eşcinsel hareketin önemini konuştuk. Hasret giderdik. Güzelim okul yıllarından bahsederken pişmanlık duyduğunu hissettim. Ama neye yarar. Onu Lambda toplantılarına davet ettim. Dördüncü kişiden ise halen haber alamadım.

Coşkun

KANADA’DA TOPLUM VE EŞCİNSELLİK Nisan, 1964 Vancouver’de, Kanada’nın ilk eşcinsel destek grubu, “Association for Social Knowledge” kuruldu. Mayıs, 1969 Federal Hükümet, Kanada Ceza Yasası’nda yer alan yetişkinlerarası eşcinsel ilişkilere ilişkin yasalarda gerekli değişikliklerin yapılmasını kabul etti. Haziran, 1969 New York, Stonewall Inn’de bir polis baskını sırasında eşcinsellerle polis arasında bir çatışma çıktı. Bu olay aynı zamanda gay özgürleşme hareketinin de sembolik başlangıcı olarak kabul edilir. Ağustos, 1971 Parliament Hill bölgesinde, Kanada tarihinde ilk gay yürüyüşü gerçekleştirildi. Ağustos, 1973 Toronto, Vancouver, Montreal ve Ottawa’da ilk ulusal “Gay Pride Week” organizasyonları düzenlendi. Haziran, 1976 Montreal’de, gay kuruluşlarına, olimpiyatlar öncesi düzenlenen polis baskınlarını protesto etmek amacıyla o güne kadar gerçekleştirilmiş en geniş çaplı gay yürüyüşü yapıldı. Ağustos, 1977 12 yaşındaki bir ayakkabı boyacısı olan Emanuel Jacques, tecavüze uğramış bir şekilde ölü bulundu. Bu olay gaylerin politik ve toplumsal gelişmelerine karşı ulusal düzeyde ani ve güçlü bir tepkiye neden oldu. Aralık, 1977 Quebec, cinsel yönelimler temelinde bireyler arası ayrımcılık yapılmasının yasaklandığı ilk eyalet oldu. Şubat, 1981 Toronto polisi tarafından “War Measures Act”(Savaş Önlemleri

Yasası)den bu yana görülmüş en geniş çaplı toplu tutuklanmalarla sonuçlanan baskınlar gerçekleştirildi. Bu olaylarda dört gay hamamı basıldı ve 300’den fazla erkek tutuklandı. Ertesi gece, 3000 kadar protestocu Toronto şehir merkezinde yürüdü. Bu protestolar “Kanada Stonewall Olayı” olarak değerlendirildi. Aralık, 1986 Ontario, insan haklarına ilişkin kanunlarında, cinsel yönelimler temelindeki ayrımcılığı yasaklama yolunda yeni düzenlemelere ve değişikliklere yer veren ikinci eyalet oldu. Temmuz,1987 Manitoba’da insan haklarına ilişkin yasalar, eşcinsellerin korunmasını kapsayacak şekilde genişletildi. Kasım,1989 Kanada Hak ve Özgürlükler İmtiyaznamesi ışığında, ilk kez bir mahkemede cinsel yönelimlerin ayrımcılığa temel oluşturmasını yasaklayan bir karar alındı. Kanada Federal Mahkemeleri’nce Ontario’da bir hapishanede tutulan Timothy Veysey’e yalnızca heteroseksüel evli çiftler için hazırlanan ziyaret ortamının sağlanması kararı alındı, partnerine görüşme ve ziyaret hakkı tanındı. Ekim,1990 Toronto belediyesi, aynı-cins eşlerin haklarını arttıran ilk belediye oldu. Ardından Vancouver belediyesi, Toronto’yu takip etti. Ocak,1991 Ontario, eyalet hükümeti için çalışan eşcinsellerin partnerlerine, evli çiftlere tanınan hakları tanımak için düzenlemeler yaptı. Temmuz,1991 Nova Scotia’da insan haklarına ilişkin düzenlemelerin toplandığı

KAOS GL 28/32

kararnameye, cinsel yönelimlerle ilgili bir madde eklendi. Nisan,1992 Federal Hükümet, 1959-1968 yılları arasında RCMP tarafından memuriyet yapan gayleri açığa çıkarmak amacıyla bir araştırma yapıldığını ve yüzlercesinin de bu sebepten işlerinden atıldıklarını doğruladı. Haziran,1992 İngiliz Kolombiyası ve New Brunswick’de insan hakları kararnamelerine cinsel yönelimleri de içeren yeni düzenlemeler getirildi. Ağustos,1992 Ontario Yüksek Mahkemesi, Kanada İnsan Hakları Kararnamesi’nin cinsel yönelimlere ilişkin ayrımcılığa karşı herhangi bir koruma getirmediği gerekçesiyle anayasal olmadığı hükmüne vardı. Dava, bir Ottawalı gay eylemci olan Graham Haig ve gay olduğunu açıklamasının ardından orduyu terk etmeye zorlanmış eski bir silahlı kuvvetler komutanı Joshua Birch tarafından başlatılmıştı. Federal Hükümet olayın daha yüksek mahkemelere taşınması kararından vazgeçti ve insan hakları kararnamesinin cinsel yönelimleri temel alan bir ayrımcılığı yasaklayacak yönde yorumlaması sorumluluğunu yerel mahkemelere bıraktı. Ekim,1992 Silahlı Kuvvetlerin eşcinsellere yönelik yasaklama ve sınırlamaları kaldırıldı. Temmuz,1993 Saskatchewan’da insan haklarının korunmasını esas alan kararlar lezbiyenleri ve gayleri de içine alacak şekilde yeniden düzenlendi.

Kaynak: Maclean’s 16 Mayıs 1994 Çeviren: Bora