SAYFA
2
SAYFA
Yerden yüksek eve yak›n TRT’de yay›nlanan Yerden Yüksek dizisine kanal yönetiminden muhafazakar aile ayar›
6
Param›z olsa otobüse bineriz Bursa’da ulafl›m zamm›na karfl› Halkevciler önce uyard›, sonra dava açt›. S›ra do¤rudan eylemde
SAYFA
11
Yap gazeteci yap Atilla Özsever, kitlesel iflten ç›kartmalarla gündeme gelen gazetecileri anlatt›
SAYFA
13
Besleme mi, isyankár m›? K›br›s’›n Osmanl›’dan bugüne ba¤›ms›zl›k mücadelesi ve adadaki halk isyanlar›
11 fiubat 2011 • 1 TL
Y›l 5 • Say› 125
TUNUS, MISIR, ARNAVUTLUK, KIBRIS, TÜRK‹YE...
Halk isyanı her yerde
Halklar, dünyan›n dört bir yan›nda neoliberal iktidarlara “Yakam›zdan düflün” diyor. Emek düflman› politikalar Tahrir’den Kurtulufl’a direniflle karfl›lan›yor
‹ktidar›n› polisle koruyan Erdo¤an, sermayenin örnek iktidar› olma iddias›yla öteki ‘Mübareklere’ ak›l veriyor. Oysa isyan sesleri Ankara’dan da duyuluyor
Siyasi mücadele, emekçi halk›n günlük yaflam›n›n bir parças› haline getirilmedi¤i sürece listede yazan oy say›s›n›n nas›l bir dönüfltürücü etkisi vard›r? Hak mücadelelerinin fark› tam da bu noktadad›r. YOL YAZISI S. 3
Toplu suç ortakl›¤› Jandarma Genel Komutanl›¤› internet sitesinde yapt›¤› aç›klamada, toplu mezarlar› a盤a ç›karmak için yap›lan kaz›larda bulunan kemiklerin 1999’da öldürülen PKK’lilere ait oldu¤unu kabul etti. Bu aç›klama asl›nda bir savafl suçunun itiraf› niteli¤inde S. 4
M›s›r K›br›s isyan etti
Türkiye
K›br›s
Devrim için erken, durmak için geç Ortado¤u’daki yeni halk hareketleri neoliberalizmin yol açt›¤› toplumsal krizin emperyalizmin ve siyasal ‹slam’›n kriziyle çak›flt›¤› koflullarda a盤a ç›kt›. Halk›n Sesi dosya sayfas›n› Ortado¤u’daki halk hareketlerine ay›rd› S. 12
K›br›s’›n kuzeyi, tarihinin en büyük emekçi eylemlerine sahne oldu. K›br›sl›lar AKP’nin neoliberal paketine bayrak açt›. K›br›sl›lar iradelerinin yok say›lmas›na öfkeli S. 5
Halkın örgütü 79 yaşında
İş kazası değil organize cinayet
Halk›n hak mücadelelerinin ana kuca¤› olma iddias›yla yoluna devam eden Halkevleri, 19 fiubat’ta 79’uncu kurulufl y›ldönümünü kutluyor. Halkevi flubeleri yeni yafllar›n›, yürüyüfller ve flenliklerle karfl›layacak S. 3
OST‹M’de meydana gelen ifl cinayetlerinden sonra hükümet ve patronlar iflçileri suçluyor. Sermaye için organize olan sanayi bölgelerinde iflyeri olan patronlar birçok kolayl›k ve teflvikten yararlan›yor. Fakat bu bölgelerde ifl güvenli¤inin ad› bile an›lm›yor S. 8
Ferda Koç / Sayfa 4
Süheyla E. Tezel / Sayfa 6
fiekerden de¤il M›s›r’dan
Hep beraber ya var›z ya...
Gökhan Bulut / Sayfa 7
Tufan Sertlek / Sayfa 9
Güç ve halk›n iletiflim hakk› Cephe sald›r›s›na karfl›...
Üniversiteli kad›n ayakta Dolmabahçe’de yapt›klar› eylem s›ras›nda gözalt›na al›nan Ö¤renci Kolektifi üyeleri karakolda tacize u¤rad›. Üniversiteli kad›nlar ‘tacize sessiz kalmayaca¤›z’ diyerek polisler hakk›nda suç duyurusunda bulundu S. 10
2
MEDYA 11 fiubat 2011 / 24 fiubat 2011
Halk›n Sesi
Kenar Notlar› Sahibinden az kullan›lm›fl liberal onunda bu da oldu; Türkiye bunu da gördü: Liberaller kıymete bindi; bugünlerde kapanın elinde kalıyorlar. Aslında bizim aşırılıklarla dolu memleketimizde liberallere pek itibar edilmez. Hep arada derede, kaypak bir konumları vardır. Ne kaymak tabakadan biridirler, ne ezilenlerin organik bir parçası. Sermayenin yükselen değerleri ve seçkin yaşam standartlarında yer yurt edinirler. Kültürel-ideolojik yaratıcılıklarıyla egemenlerin ihtiyatlı iltifatlarını ve kendini beğenmiş seçkinci tavırlarıyla, halkın kendilerine karşı kronik güvensizliğini beslerler. İltifatla güvensizlik arasına sıkışmışlıklarına bir de politik-örgütsel zayıflıkları eklenince, egemen politik güç odaklarına bel bağlamak, liberallerin siyasal tarzını oluşturur. Bu nedenle birilerine dayanarak var olma liberallerin siyasal vasatıdır. Bundan dolayı, liberallere pek itibar edilmez; politik değer verilmez. “Liboş” gibi siyasal terminolojiye girmiş bir kavram, onların siyasal-sınıfsal konumlarından türetilmiştir. Çoğu kez liberal kavramı bir küfür gibi algılanır, küfür niyetine kullanılır. Aşırılıklarla dolu memleketimizin sert siyasal kutuplaşmalarında, liberaller ender kendini gösterme imkânı bulurlar. İşte o ender anlardan birine bugünlerde tanık oluyoruz. Önce, İslamcı liberal AKP iktidarının liberal kanattan müttefiki oldular. İktidarın eteklerine tutunanarak meşrulaşmasına hizmet ettiler. Ne var ki yaklaşan seçimler nedeniyle iktidarda İslamcı miliyetçi tahkimata gidilmesi, liberalerin yedeğe alınmasına yol açtı. AKP’nin boş vaatlerle kendilerini kandırmış olduğu duygusuna kapılan liberal entelektüeller, kızgınlık ve can havliyle biraz diklendiler. Tabi hemen İslamcı müttefiklerince nankörlükleri, hadleri ve yeniden oyuna girebilmeleri için biraz sabır gerekliliği hatırlatıldı. Başbakan Erdoğan, “millete uzak” konumlarını işaret ederek liberallere birazcık ayar verdi. Tabi bunu yaparken, milletin orta sınıf-entelektüel sevmezliğini de yanına almayı ihmal etmedi. Şimdiye dek liberalleri de yanına alarak eski devlet seçkinlerine karşı geliştirdiği “millete uzak seçkincilik” söylemini, bu sefer kendilerine yöneltmesi, liberallerin canını biraz acıttı. AKP’yle liberallerin çatırdayan ittifakından cesaret alan CHP Genel Başkanı Kılıçdaroğlu, liberalleri partiye davet etti. “Yeni CHP’de niçin liberallere de yer olmasın? Liberallerin de desteğini bekliyor, istiyoruz.” Öyle ya neden olmasın? Zaten bir liberaller eksik! Onlar da katıldı mı CHP’de operasyon tamamlanır. Ulusalcılar, Kemalist laikler, sermayenin en has adamları, İslamcılar-diyanetçiler-cemaatçiler, merkez sağdan devşirmeler, Kürtlerden temsilciler… Zaten Aleviler hep çantada keklik görülüyor. Kala kala bir liberaller kalmıştı; şimdi onlar da gelirse işlem tamam. “Devrimci Kemal”, “halkçı Kemal” derken, Kemal sonunda kemale erdi. Sol parti değil, Mevlana Tekkesi mübarek: “Gel, gel, ne olursan ol yine gel / (…) Beri gel, beri ! Daha da beri ! Niceye şu yol vuruculuk ? / Madem ki sen bensin, ben de senim, niceye şu senlik benlik...” Postmodern darbeden sonra şimdi bir de postmodern sosyal demokrasiye tanık oluyor Türkiye. Aslında eski genel başkan Baykal’ın rüyaları gerçek oluyor. Fikri parti yönetiminde, kendisi tasfiye edilmiş eski genel başkanın, sağdan, soldan, cemaatten müteşekkil dergahvari parti rüyaları onun yokluğunda hayat buluyor. Baykal da tıpkı halefinin yaptığı gibi -tabiki Aleviler ve eski solcular “mecburen genetik CHP’li (!)” olduğu için - partinin muayyen yenilenme hamlelerinde sık sık Anadolu İslamı’nı ya da sağcı ünlü figürleri partiye “kazandırmaya” çalışırdı. Partinin ne kazandığı tartışmalı bir konu; ancak İslamcı-milliyetçi-liberal gericiliğin her geçen gün biraz daha meşrulaşıp yaygınlaştığı kesin. Kim olsa kendini ağırdan satardı: Liberaller daveti içeriksiz bulmuş; seçim taktiği olarak değerlendirmişler. Dahası Ahmet Altan CHP’yi liberallerin saflarına çağırıyor. Elbette ulusalcıvesayetçileri tasfiye etmesi şartıyla. Ulusalcılar da CHP’deki Kürt temsilcilerinden rahatsız. Sermayenin adamları, gazlı-tazyikli sulu emekçi eylemlerini alışkanlık haline getiren Çetin Soysal’dan rahatsız. Muharrem İnce gibileri derseniz, onlardan herkes rahatsız… Anlaşılan CHP iktidara, ilk seçim başarısızlığında inceldiği yerden kopacak bir parti içi koalisyonuyla yürüyor. Bu da vurucu bir sol parti değil, daha çok durucu ve yorucu bir parti manzarası ortaya çıkarıyor.
S
Sinemada sansür Sinema Emekçileri Sendikası ve sinema örgütleri Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın sansür uygulamalarını kınayan bir bildiri yayımladı. Sinema alanındaki sansür uygulamalarından kaygı duyduklarını belirten sinemacılar, Arzu Köksal’ın Son Kumsal belgeselinin İnebolu’da belediye başkanı tarafından yarıda kesilmesini hatırlattı. Hüseyin Karabey’in Gitmek ve Kazım Öz’ün Fotoğraf filmlerinin de Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın müdahalesiyle uluslararası festivallerin programlarından çıkarıldığını belirtti. Çayan Demirel’in Dersim 38 belgeseline getirilen dağıtım yasağına tepki gösterdi.
M I S I R
V E
T U N U S
‹ S Y A N I
I fi I ⁄ I N D A
Fırsat-tehdit ikileminde alternatif iletişim ‹LET‹fi‹M HAKKI ATÖLYES‹
M
edya kuruluşlarının, sunduğu haberlerle insanların dünyadaki gelişmeleri anlama, yaşananları anlamlandırma ve demokratik katılım için ihtiyacı olan tarafsız ve nesnel bilgiyi ürettiği ve dağıttığı iddia edilmektedir. Ancak haber içeriği de dahil olmak üzere ticari medya kuruluşları tarafından dolaşıma sokulan her türlü medya metninin egemenlerin mesajlarının ve değerlerinin meşrulaştırılmasına hizmet ettiği tartışmaları bir yana, ticari medya kuruluşlarının tarafsız ve nesnel bir kamusal tartışmanın mecrası olmaktan uzak olduğu açıktır. Neo-liberal piyasa sistemi içinde faaliyet gösteren ticari medya kuruşları, bir yandan birikimlerini ve kârlarını en çoğa çıkartmak amacıyla pazardaki faaliyetlerini biçimlendirmekte diğer taraftan da içinde bulunduğumuz dönemde sermaye birikiminin sağlandığı alanlardan biri olması dolayımıyla kapitalist sistemin devamına hizmet etmektedir. Kültür endüstrisinin en büyük parçası ve kamusal iletişimin en yaygın mecrası konumundaki medya kuruluşları üzerinde sermayenin egemenliği, medya içeriğinin emek karşıtı, kamusal faydadan ve toplumun farklı kesimlerinin hayatına dair bilgiyi ve sorunları aktarmaktan uzak bir nitelikte olmasıyla sonuçlanmakta; temsilde sınırlı, katılımcı, demokratik ve eşit olmayan bir iletişim ortamına neden olmaktadır. Medya endüstrisi en basit ifadesiyle ticari anlamda değil ancak meşruiyet ve kendisine biçilen toplumsal rolü yerine getirme anlamında bir kriz içindedir. SOSYAL MEDYA ‹LE GELEN ‹VME Böylesi bir ortamda yeni iletişim teknolojileri özellikle de internet, küresel düzeyde örgütlenmiş dev medya holdinglerinin belirleyiciliği altındaki iletişim sürecinin karşısında, ona alternatif bir iletişim mecrası olma potansiyeli taşımaktadır. Yeni iletişim teknolojilerinin kitle iletişim araçlarıyla karşılaştırıldığında sahip olduğu görece düşük maliyet, sansür ve kontrol zorluğu gibi avantajları, eşitsiz de olsa hızla yaygınlaşmaları ve günlük yaşamın giderek önemli bir parçası haline gelmeleri alternatif olma beklentilerinin yaslandığı teorik zemini güçlendirir niteliktedir. 1990’ların ikinci yarısından itibaren internet, ticari medya ortamında temsil olanağı bulamayan grupların seslerini ve mesajlarını iletmek için yoğun bir şekilde kullandığı bir mecra olmuştur. Son birkaç yıldan beri de profesyonel anlamda içerik üreticisi olmayan insanlar
Halkevleri İletişim Hakkı Atölyesi, Mısır ve Tunus isyanlarından yola çıkarak alternatif bir iletişim ne kadar mümkün sorusunu tartışıyor? tarafından üretilen içerikle hazırlanan ve Web 2.0 ve/veya sosyal medya olarak kavramsallaştırılan platformların doğuşu ve yaygınlaşmasıyla da alternatif medya deneyimleri yeni bir ivme daha kazanmıştır. En popülerleri YouTube, MySpace gibi video paylaşım siteleri, Indymedia, OhmyNews ve Wikinews gibi haber temelli uygulamalar, kişisel web günlükleri olarak adlandırılan bloglar, Facebook gibi sosyal paylaşım siteleri ve Twitter gibi anlık ileti paylaşımının yapıldığı mikrobloglar olan bu platformlar enformasyona erişimde medya kuruluşlarına bağımlılığın kırılmasının yanı sıra profesyonellerin aracılığına bağımlılığın da kırılmasına olanak sağlar nitelikte görülmektedir. MISIR VE TUNUS’TA YAfiANANLAR Özellikle son dakika gelişmelerinde, yönetenlerin iktidarlarına karşı yürütülen mücadelelerde internet üzerinden gerçekleştirilen iletişim, dolayımlanmamış, sansürlenmemiş ve anlık enformasyonun akışında özel ve önemli rol oynamaktadır. Bu durumun son örneği Mısır ve Tunus’ta yaşanan gelişmelerde ortaya çıkmıştır. Özellikle, Mısır’da başlayan Hüsnü Mübarek karşıtı gösterilerde eylemciler tarafından gönderilen Twitter mesajları, hem insanların doğrudan olay yerinden, geleneksel medyanın süzgecinden geçmemiş enformasyona erişimini sağlamış; hem de geleneksel medya kuruluşlarının eylemcileri görmezden gelmelerinin, resmi kaynaklara bağımlı haber aktarımı
yapmalarının önünde ciddi bir engel olmuştur. Geleneksel medya kuruluşları kendi muhabirlerinin haberlerinin yanı sıra bu platform üzerinden gönderilen iletileri de mesajların ulaştığı kitlenin genişliği ve mesajların görünür olmasını göz ardı edememe durumuna koşut olarak dikkate almak durumunda kalmıştır. İnternet dolayımıyla gerçekleştirilen iletişimin Mısır örneğinin ortaya çıkardığı bir diğer nokta da eylemlerin örgütlenmesi sürecinde de sosyal ağların örneğin Facebook’ta kurulan grupların önemli rol üstlendiğidir. İnternet gibi yeni iletişim teknolojilerinin ve sosyal medyanın bu süreçte oynadığı rolün önemi sadece, Mısır yetkililerinin 27 Ocak tarihinde internet erişimini kesmesi ve Tahrir Meydanı’ndaki mobil iletişimi kapatması yönündeki eylemleri dikkate alındığında bile açıktır. Diğer taraftan yeni iletişim teknolojileri karşı eylemliliğin örgütlenmesinde de kullanılmış, küresel bir mobil iletişim operatörü olan Vodafone altyapısı üzerinden insanlara Hüsnü Mübarek’i desteklemek için Tahrir Meydanı’nda toplanmalarını ileten kısa mesajlar gönderilmiştir. Dijital teknolojilerin Mısır’da yaşananlarda oynadığı rol, internet kesintisi karşısında Twitter, Facebook gibi kuruluşların mobil altyapı üzerinden insanların bu platformlara erişimini sağlayacak teknolojik yöntemleri desteklemesi ve uygulamaya koymasıyla daha da ilginç bir hal almıştır. Bu gelişmelere ek olarak İspanya, Fransa, İsveç ve ABD’deki bazı internet servis sağlayıcıları Mısır’daki insanların uluslararası
bağlantı kurabilmeleri için genişbant internet erişimiyle kıyaslandığında daha ilkel sayılabilecek bir erişim yöntemi olan çevirmeli bağlantıyı kullanabilmeleri için gerekli teknolojik uygulamaları başlatmış ve bazıları ücret de talep etmemiştir. Özetle Mısır’daki gelişmeler, yeni iletişim teknolojilerinin alternatif bir iletişim sürecini yaratabileceği ve egemenlerin yeni iletişim teknolojileri dolayımıyla gerçekleştirilen iletişim sürecini de engelleyebileceği ve/veya yönetebileceği gibi iki ayrı durumu teori ve pratik düzeyinde bir kez daha ortaya çıkarmıştır. T‹CAR‹ B‹R YATIRIM İletişim teknolojilerinin tarihinden de takip edilebileceği üzere zamansal olarak yeni ortaya çıkan her iletişim teknolojisi, iletişim ortamının daha demokratik ve katılımcı olacağı, ticari medya kuruluşlarının yanlılığının aşılacağı bir yeni medya yapılanmasının gerçekleştiricisi olarak karşılanmıştır. Ancak yine iletişim teknolojilerinin tarihi göstermektedir ki teknolojilerin bu potansiyeli ancak ticari medya aktörlerinin ilgisinden ve medya endüstrisinin bir parçası olmaktan uzak kalınabildiği ölçüde gerçekleşme ihtimali taşımaktadır ve şimdiye kadar da egemenler her iletişim mecrasına karşı işgalci bir yaklaşım sergilemekten geri kalmamıştır. Bu durumun en temelde iki nedeni bulunmaktadır. İlki her iletişim mecrasının reklam geliri için yeni bir alan olmasıdır. İnternet özelinde reklam pazarına bakıldığında küresel düzeyde internet reklam endüstrisinin ulaştığı büyüklüğün 2002’de 9 mil-
yar dolar, 2007’de ise 40.6 milyar dolar olarak açıklandığı görülmektedir. 2011’de ise internetin küresel düzeyde reklam harcamalarından elde edeceği gelirin 73.1 milyar dolara ulaşması beklenmektedir. Türkiye’de de internet reklam endüstrisi benzer bir artış eğilimi göstermektedir. İnternetin reklam gelirlerinden aldığı pay 2007 yılında 53 milyon TL, 2010 yılının ilk altı aylık döneminde ise 121 milyon TL olarak açıklanmıştır. İkinci neden ise internet gibi yeni iletişim teknolojileri dolayımıyla ortaya çıkan yeni içerik ve hizmet alanlarına yatırım yaparak medya endüstrisine giren yeni oyunculara piyasa avantajını ve hakimiyetini kaptırmanın önüne geçme bir başka ifadeyle beliren her yeni piyasanın ilerleyen zamanlarda kârlı bir alan olacağını düşünerek önceden köşe başını tutma isteğidir. Bu isteklilik medya endüstrisin yerleşik aktörlerinin bu alana yatırım yapması ve mevcut yatırımları satın alması gibi uygulamalar somutlaşmaktadır. Örneğin Eylül 2005’te dünyanın en büyük medya kuruluşlarından olan News Corporation sosyalleşme ve video paylaşım sitesi olan MySpace’i 580 milyon dolar; Ekim 2005’te de Viacom/MTV video paylaşım sitesi olan iFilm’i 49 milyon dolar karşılığında satın almıştır. Diğer bir medya devi olan CBS Corporation’a bağlı CBS Interactive fotoğraf paylaşım sitesi olan Flickr’ı Haziran 2007’de satın alırken; uluslararası haber ajanslarının en büyüklerinden Agence France Press ise Kasım 2007’de bir yurttaş gazeteciliği platformu olan Scooplive’ın %30 hissesini devralmıştır. Bu hafta içinde ise bir internet servis sağlayıcısı olan AOL bağımsız bir haber sitesi olarak kurulan Huffington Post’u 315 milyon dolar karşılığında satın almıştır. HALKIN ‹LET‹fi‹M HAKKI ‹Ç‹N Bütün bunlar göstermektedir ki alternatif bir medya deneyiminin yeni iletişim teknolojilerinin yaygınlaşması ile kendiliğinden gerçekleşeceğini, başka bir dünya için mücadele edenlerin belirlediği bir iletişim sürecinin ortaya çıkacağını düşünmek iyimserlikten öteye geçmeyecektir. Alternatif olmak bir sistem ve yapı olarak medyaya, tüm medya yapısına, onun örgütlenmesine, işleyiş sistemine, mantığına ve bu çerçevede biçimlenen ve sunulan içeriğe karşı olmak; bu çerçevede alternatiflik geliştirilmeye çalışılmayı gerektirir. Dolayısıyla alternatif bir iletişim süreci için, halkın iletişim hakkının önündeki engelleri kaldırmak, iletişim teknolojilerine erişim hakkını savunmak, bu teknolojileri hem mücadelenin bir aracı olarak kullanmak hem de bu teknolojileri mücadelenin konusu olarak görmek şarttır.
Yerden yüksek olsun da evden uzak olmasın Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT), diğer yayın kuruluşlarından farklı olarak kamu hizmeti yayıncılığı yapan daha doğrusu bu amaç için işlevlendirilmiş bir kurum. Dolayısıyla da halkın haber alma hakkı için hükümetle hiçbir bağının olmaması gereken özerk bir konumda olmalı. Buna rağmen, TRT'nin tarihi boyunca siyasi iktidarlar tarafından baskı altında tutulan bir kurum olduğunu biliniyor. Ancak AKP iktidarı dönemi boyunca hiç olmadığı kadar kuşatıldı. Bugüne dek kadrolaşma, peşi sıra gelen sürgünler, iktidarın açıktan sözcülüğü gibi pek çok TRT icraatı basına yansıdı. Bir de yansımayan kısımlar var ki kurumun AKP’nin ideolojik aygıtına dönüştüğünün kanıtı. A‹LE KANALIMIZ “TRT-1 kanalımız ‘aile kanalı’ hüviyetindedir. Bu yüzden de 4 saatlik bir canlı yayını TRT HABER kanalımızda yayınlamanın hedef kitlemiz açısından daha uygun olacağı görüşündeyiz. TRT 1 kanalımızda Ziraat Türkiye Kupası maçları vardır ve bunun dışında da bu kanalımız aile dizilerini yayınlamaktadır.” TRT, Hıncal Uluç’un Erzurum Kış Olimpiyatları’nın yayını nedeniyle yaptığı eleştirilere yanıt olarak kaleme aldığı
açıklamasında bu satırlara yer verdi. Metnin bütünündeki saldırgan dil bir yana satır arasında geçen bu açıklamalar dikkate değer. “Aile kanalı”, “aile dizisi” terimlerinin nasıl bir kavramsallaştırma süzgecinden geçtiği, nasıl bir dünya görüşüyle şekillendiği aşikar. Kutsal aileyi toplumun ana unsuru haline getirmeye, ekonomik, toplumsal sorunların çözüm adresi olarak göstermeye çalışan muhafazakar zihniyet elbette TRT’de de işbaşında. Üstelik dizileri aile hizasına çekmeye çalışarak… YERDEN YÜKSEK TRT 1’de yayınlanan bu “aile dizi”lerinden biri Yerden Yüksek. Her perşembe ekrana gelen ve baş rollerinde Altan Erkekli, Hasibe Eren gibi isimlerin yer aldığı dizi bir futbol takımı ve antrenör-
lerinin hikayesini anlatıyor, futbol takımındaki gençlerin hikayesine odaklanması tasarlanan dizi giderek antrenör ve ailesinin hikayesine dönüşmüş durumda. Ekranlarında futbol takımının genç, bekar erkek oyuncularının hikayeleri yerine aile sohbeti, saadeti göstermek isteyen TRT yetkililerinin, senaristleri “ev, aile sohbetleri, sahneleri yazın” yönünde “telkin”ler de bulunduğu kulağımıza gelen bilgiler arasında. Pekçok sebeple geri gönderilen sahnelerin kendi muhafazakar dünya görüşlerine göre yeniden yazılması isteniyor, dizideki sevgililer birkaç bölüm sonra nişanlanıyor hızla evlendiriliyor.
Futbolcuların ekmekleri okey ıstakası yaparak antrenörden gizli oyun oynadığı bir sahne var örneğin. Tabii aslında böyle bir sahne yok. Daha doğrusu senaryo taslağında var ama TRT yönetimi ‘nimetle şaka olmaz’ diyerek bu sahneyi veto ettiği için ekrana gelen görüntülerde yok. Dizideki sahneler TRT yöneticilerinin neoliberal-islamcı maneviyatına uygun olarak şekillendiriliyor anlayacağınız. Diziyi, “izleyenleri güldürürken düşündürecek, sıcacık bir öykü ile evlerinize konuk oluyor…” tanıtımı ile veren TRT üşenmemiş, izleyiciye neyi, nasıl düşündürteceğini de hesap kitap etmiş anlaşılan.
3
GÜNDEM 11 Şubat 2011 / 24 Şubat 2011
Halk›n Sesi
79 yıllık öykü Halkın hak mücadelelerinin ana kucağı olma iddiasıyla yoluna devam eden Halkevleri 19 Şubat’ta 79. kuruluş yıl dönümünü kutluyor
H Birol: ‘Yeni bir dilin alfabesini yazıyoruz’ Halkevleri Genel Baflkan› ‹lknur Birol, 79. yafl›n› kutlamaya haz›rland›klar› Halkevleri’ni, 79 y›ll›k bir halk örgütü olarak tan›ml›yor. Birol, “Gelece¤e yönelik istikametini, halk›n hak mücadelelerinden süzerek belirleyen, bu mücadelenin birikimlerini yaflad›¤› topraklara yazan bir örgütüz” diyor. “Kapitalizmin kendi hayat› üzerinde söz söyleme hakk›n› elinden ald›¤› bir dünyada, tüm ezilenlerin kendi hayatlar›n›n idaresini ve gidiflat›n› belirleme hakk›n› geri ald›¤› örgütün ad›d›r Halkevleri” diyen Birol, Halkevleri’nin, halk demokrasisinin örgütü oldu¤una dikkat çekiyor. Türkiye toplumunun liberal bir söylemin arkas›na s›¤›narak gericilefltirildi¤i, muhafazakarlaflt›r›ld›¤›, insanca yaflam için gerekli olan her fleyin piyasan›n kaderine terk edildi¤i bu yeni toplumsal düzenin, yani neoliberal düzenin karfl›s›nda yoksullar›n, emekçilerin yeni dilinin alfabesini oluflturma çabas› içinde olduklar›n› söyleyen Birol, “Halkevleri bu alfabeyi yazacak kalemi tutmaya talip olan örgütlerden birisidir” diyor. Birol, Halk›n Sesi okurlar›na da bir ça¤r›da bulunarak hemen kendilerine en yak›n Halkevi flubesine giderek Halkevi’ne üye olmalar›n› flu sözlerle istiyor: “79. y›ll›k örgütümüzün tüzü¤ünü halk›n kendi mücadelesiyle yazmak için, yoksullar›n, ezilenlerin sesi olan bu örgütün gelece¤ini birlikte belirlemek için tüm okurlar›n›z› bu çat› alt›nda buluflmaya ça¤›r›yorum.”
alkevleri 79. yaşını ülke çapında düzenlenecek çeşitli etkinliklerle kutlamaya hazırlanıyor. 19 Şubat 1932’de kurulan örgüt iki kez kapatılıp üç kez açıldı. Yoksulların muhalefet evi olma iddiasıyla yola çıktığı üçüncü diriliş döneminde Halkevleri, Türkiye toplumsal dönüşüm ve mücadeleler tarihine tanıklık eden büyük bir çınar olarak; çoğunluğu yoksul mahallelerde bulunan 63 şubesiyle faaliyetlerine devam ediyor. Örgüt, 79. yaşına, halkın hak mücadelelerinin ana kucağı olma iddiasıyla giriyor. Kuruluş yıl dönümünde Halkevciler Türkiye’nin dört bir yanına dağılan şubelerinde çeşitli etkinlikler yapacak. Ankara’da bulunan Halkevleri Genel Merkezi 19-20 Şubat’ı kapsayan iki günlük kutlama programında Halkevi
konulu resim ve heykellerin yer aldığı ‘Ben Bir Halkeviyim Burada’ sergisi ile Ankaralılarla buluşacak. Bu serginin açılışında kısa bir de müzik resitali verilecek. ÜLKE ÇAPINDA ORGAN BAĞIŞI KAMPANYASI 19 Şubat’ta halkın hak mücadelelerini basında köşelerine, haberlerine başarıyla taşıyan gazetecilere teşekkür plaketi verilecek. İstanbul’da her kuruluş yıl dönümünde yapılan geleneksel Halkevi yürüyüşü yapılacak. Halkevciler şubelerinde ürettikleri ve biriktirdiklerini 19 Şubat’ta İstiklal Caddesi boyunca gerçekleşecek yürüyüşe taşıyacak. Benzer bir yürüyüşün Ankara’da da yapılması planlanıyor. Bursa’da ise bir konser düzenlenmesi düşünülüyor. Kuruluş yıldönümü etkinlik-
leri hakkında bilgi aldığımız Halkevleri Genel Başkan Yardımcısı Samut Karabulut, kuruluş yıldönümünde ülke çapında bir ‘organ bağışı kampanyası’ başlatacaklarını aktardı. Karabulut Türkiye’de 40 bin insanın organ nakli için beklediğini, her yıl organ bekleyen 10 bin insanın ise hayatını kaybettiğini hatırlatarak bu önemli sorun karşısında Halkevciler olarak yapıcı bir şey yapmak amacıyla bu kampanyayı başlattıklarını söyledi. Karabulut, gerici propagandayla organ bağışı yapmak isteyenlerin vazgeçirildiğini ifade ederek Halkevlerinin hurafelere dayalı bu muhafazakar propagandayı boşa çıkartmak amacı taşıdığını da ifade etti. Halkevleri 2008 yılında yapılan genel kurulunda bu kampanyayı bir önerge ile tartışmıştı.
En köklü ve en genç örgüt: Halkevleri 7
9 yıl önce bir eğitim, aydınlanma, sanat ve kültür örgütü olarak kurulan Halkevleri ülkenin dört bir yanına yüzlerce kütüphane, tiyatro salonu götürmüş, bu topraklara sağlam bir kök salmıştı. İlk kurulduğunda, dil, tarih ve edebiyattan güzel sanatlara, spordan müze koluna kadar dokuz dalda faaliyet yürüten Halkevleri, kapatıldığı 1951 yılına kadar 478 şube ve 4322 halkodası ile 10 milyon 73 bin 153 kişinin okuma yazma öğrendiği adres olmuştur. 1951’de dünya emperyalist sistemi yeniden şekillenip, Türkiye’nin ABD egemenliğindeki kapitalist kamptaki yeri belirlenirken Türkiye’de gericilik tırmandırılmaya başlanmıştır. Halkevleri kapatılmış, malvarlıkları talan edilmiş, kitapları yakılmış, tiyatro salonları yıkılmış, ancak egemen sınıflar Halkevleri’nin attığı
tohumu bu topraklardan temizleyememişlerdir. Halkevleri’nden yetişen yüzlerce aydın ve sanatçı ülkenin düşünsel ve sanatsal dünyasına damgasını vurmuşlardır. İKİNCİ DİRİLİŞ DÖNEMİ: HALK ÖRGÜTÜ OLMA YOLUNDA Demokrat Parti iktidarıyla Halkevleri’nin birinci dönemi kapanırken, Halkevleri’nden yetişen “başı dik alnı ak” aydınlar ve emekçi halkın Halkevleri özlemi, 1963’te ikinci diriliş dönemini başlattı. Bu dönemde, devlet desteğinin olmadığı koşullarda, emperyalizme, gericiliğe ve faşizme karşı yükselen halk mücadeleleri Halkevleri örgütünü ayağa kaldıran ana dinamik oldu. Kent merkezlerinden mahallelere taşınan Halkevi şubeleri, toplumun derinliklerine
kök salan örgütün halkın özgücünden beslenmesini sağladı. 1960 ve 70’lere damgasını vuran bağımsızlık, demokrasi ve özgürlük mücadelesinde Halkevleri, emekçi halkın önemli bir gücü olarak yer aldı. 2. Diriliş dönemindeki bu gelişmeler sayesindedir ki, ne 1971 darbesinde yaşanan tutuklamalar ve kapatma kararları ne de 12 Eylül faşizmi Halkevleri’ni bitiremedi. ÜÇÜNCÜ DİRİLİŞ DÖNEMİ: HALKIN MUHALEFET EVLERİ 1980 darbesinden 7 yıl sonra, Halkevciler yeniden yola koyuldular. Koşullar daha çetin, imkânlar daha kısıtlı ancak mücadele içerisinde edinilen birikimler çok daha fazlaydı. 2 Diriliş döneminde pekişen bir halk örgütü olma özelliği, her türlüğü olanaksızlığı, zorluğu, baskıyı yenmek için
kazanılmış önemli bir anahtar oldu. 3. Diriliş döneminde hızla yeniden inşa edilirken temelini yoksul mahallelere atan Halkevleri, 1980 karanlığını dağıtan emek ve demokrasi hareketi içerisinde özgün bir yeri temsil etmeye, “Halkın Muhalefet Evleri” olarak anılmaya başlandı. 90’larda Halkevleri bir taraftan ülkede yükselen iç savaş ortamında ve Susurluk örneğinde olduğu gibi kontrgerilla gerçeğinin ortaya serilmesi sürecinde demokrasi cephesinin önemli bir bileşeni oldu. Diğer taraftan da yaşanan neoliberal dönüşüme karşı ilk refleksi vererek “Parasız Eğitim, Parasız Sağlık” kampanyalarıyla, yoksul emekçilerin hak mücadelelerini ve dayanışma ilişkilerini geliştirmeye çalıştı. Bu süreç, özellikle 1996 sonrası atılan adımlar bu köklü örgütü Türkiye’nin en genç örgütlerinden biri yaptı.
Hakkını bilen, hak yemeyen, hakkını da yedirmeyenlerin politik kuvveti aranıyor! on günlerin siyasal gündemi, tam anlamıyla yapay hale dönüştürüldü. Klasik sağ zihniyetin siyaset tarzını bu dönem iyice pekiştiren Tayyip Erdoğan, yapay gündemler oluşturmak için “fırsat” kovalamaya devam ediyor. Tabii bu tarzın pirinin Melih Gökçek olduğunu belirtmeden geçmemek gerek. Tayyip, aradığı fırsatı bu kez Kıbrıs’ta ve her zamanki gibi CHP’de buldu. Bunlar olmasa da “ucube” gibi başka cin fikirlikler ortaya atardı elbette; ancak o zaman da Torba Yasa protestolarıyla ve Kuzey Afrika’daki halk ayaklanmalarının Türkiye’deki benzer dinamikleriyle karşı karşıya kalacaktı. Kıbrıs’ta 28 Ocak'ta düzenlenen Toplumsal Varoluş Mitingi'nde açılan pankartlardan hazzetmeyen başbakan, Kıbrıs halkını “besleme” ilan ediverdi. Özal’dan beri ada ekonomisine Ankara yapımı neoliberal ekonomik paketlerin yön veriyor olması, Kıbrıs’ın siyasal alanda yıllardan beri Türkiye hükümetlerinin elinde bir koz olarak kullanılıyor olması, birçok alanda uluslararası yaptırımlara tabi tutulması, bir anda unutuldu; fatura Kıbrıs halkına kesiliverdi. 285 bin kalıcı nüfuslu, 3 milyar TL bütçeli (Türkiye’ninki 312,5 milyar TL) Kıbrıs’a Türkiye’nin yaptığı net yıllık yardım 150 ile 300 milyon TL arasında değişiyor. Kıbrıslı sol siyasetçilere göre de Türkiye, bunun karşılığını dolaylı olarak kat be kat tahsil ediyor zaten. O zaman Tayyip’i asıl rahatsız eden nedir? Kuzey Kıbrıs Başbakanı İrsen Küçük’ün aldığı maaştır. Zaten bunu da kendisine bizzat soruyor, “Senin maaşın ne kadar” diye. Hatırlanacağı gibi Tayyip kendi eşdeğerlerinin maaşını hep
S
merak eder. 2004’te de Almanya Başbakanı Gerhard Schröder’e ne kadar maaş aldığını sormuştu. Tayyip’i asıl rahatsız eden bir başka neden ise Kıbrıs’ta uygulanan asgari ücrettir. AKP hükümetinin 2011 için belirlediği asgari ücretin 629 TL olduğu bir durumda Kıbrıs’ta 1.300 TL olmasının Tayyip’i rahatsız etmemesi düşünülebilir mi? Kendi maaşını eşdeğerlerinin düzeyine yükseltmeye çalışan Tayyip, işçilerin ücretini de en alt seviyeye indirmeye çalışmakta; bu ne “yaman çelişki”! Tayyip’in yeni Kuzey Kıbrıs hükümetinden de memnun olmadığını eklemek gerek. Yine hatırlanacağı gibi Kıbrıs’tan sorumlu Cemil Çiçek’in operasyonları başarısız olmuş ve seçimlerde AKP’nin desteklediği ekip seçilememişti. Çiçek’e diş geçiremeyen Tayyip de hırsını “yenilerden” almaya çalışıyor. Üstelik en kolay yoldan; babanın çocuğunu “harçlığını keserim, ha” korkutmasıyla… Unutmamak gerek bir dış mihrak var. Tayyip’te ve AKP’lilerde “yaman çelişki” çok. CHP'li Süheyl Batum'un "TSK meğer kağıttan kaplanmış, meğer Amerika içini oymuş” sözleri medyayı da onları da coşturdu. Tayyip, “bu karşılıksız kalırsa Türk Silahlı Kuvvetleri ile futbol topu gibi oynarlar” tespitini yapıp suç duyurusunda bulundu. Arınç ise Batum’un sözlerini “agresif, çatışmacı, tahkir edici” buldu. Bu şahısların TSK ile ilgili söylediklerini arşivlerden çıkarmaya gerek var mı? AKP’nin yeni orduyla arası düzeldiğine göre onu cansiperane savunabilir artık. Batum’un ABD göndermesine uygun olarak ordu da açıklamasında yeni konumunun altını
özenle çiziyor; “Çevremizde sonu belli olmayan istikrarsızlıkların yoğunlaştığı bir dönemde, sadece güvenlik alanındaki görevlerini en iyi şekilde yerine getirme gayreti içinde olan…” Süheyl Batum’un, beslendiği ulusalcı-faşizan ideolojik akım, içinde bulunduğu ilişkiler (Batum’un konuştuğu gün ADD Başkanı Tansel Çölaşan da ‘Cumhuriyet Mitingleri’ne yeniden başlayacaklarını açıkladı.) düşünülecek olursa, beklentileri boşa çıkmış, kazıklanmış bir insanın gerçek ruh halini yansıttığını görmek mümkün. Üstelik Batum gibileri az da değiller. Bu tipler (siyasi) intihara meyilli olsalar da şimdilik, seçimlere kadar CHP ve MHP arasında dağılacaklar. Ancak Kılıçdaroğlu ile başlayan “halkçı-popülist söylem” olduğu sürece CHP içindeki varlıkları ve etkinlikleri azalacak, ADD ile başlatacakları “yeni dalga”nın etkisine bağlı olarak da yeni bir siyasi parti oluşumunu (tabii ancak seçimlerden sonra) planlayacaklardır. Tayyip’in “yaman çelişki”lerinden bir diğeri ise seçimlere giderken yapmak zorunda kaldığı göz boyamalar. AKP iktidarında 306 haftadır Cumartesi Anneleri’nin çığlığını duymayan şahıs bir günde “kayıp bulucu” olmaya soyunuverdi. *** Bir başka “yaman çelişki”, biraz geç kalmış olsa da, doğal olarak AKP’nin dış politikasında yaşanıyor. Başbakan epey geciktikten, “Sayın Obama ile 6 gün içinde 2 kez görüştükten” sonra, Mısır iktidarına “şiddete başvuranlar adalete teslim edilmelidir, geçiş sürecinde yeni bir seçim yasası benimsenmelidir” çağrısında bulundu. Ancak aynı çağrıyı Sudan Devlet Başkanı Ömer
El Beşir’e, Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’a yapamıyor. (Sayın Obama ile görüşemediği içindir.) Tunus’tan sonra Mısır’da yaşananlar tüm dünyada, egemenler açısından panik, ezilenler açısından ise umut yarattı. Ancak her iki kesim de şaşkın. ABD Dışişleri Bakanı Hillary kendi şaşkınlıklarını “hiç bilmediğimiz işlerle uğraşıyoruz” diyerek ifade ediyor. Ezilenler ise ayaklanmaların devrimlere dönüşüp dönüşmeyeceği beklemesinde. Mısır’da halkın “Mübarek gidene kadar Tahrir meydanındayız” diyerek sürdürdüğü ayaklanmanın tetikleyicisi kuşkusuz Tunus’ta yaşananlar oldu. Ancak Mısır’da bugün yaşananların yılların biriktirdiği üç temel nedeni mevcut: 80 milyon nüfusun yaklaşık yarısı işsiz ve yoksulken yolsuzluk ve adam kayırma had safhada, demokratik haklar gasp edilmiş, işkence sistematik ve yaygın hale gelmiş durumda ve yanı başlarındaki Filistin halkının çektiği acıyı her gün yaşayan Mısır halkı kendi devlet başkanların İsrail’le işbirliğine katlanmak durumunda idi. Ancak her şeye rağmen bu ayaklanmanın bir devrime yani bir rejim değişikliğine dönüşmesini beklemek olası değil. Kuşkusuz bunun önemli nedenlerinden biri; o bölgedeki politikasını asıl olarak İsrail’in güvenliğine göre kurmuş olan ABD’nin bu durumu tehdit edecek bir gelişmeyi engellemek için her şeyi yapabileceğidir. Ancak bundan daha önemli olan halk hareketini devrime dönüştürecek olan gücün ideolojik, siyasal ve örgütsel olarak var olmadığı gerçeğidir. *** Her şeye rağmen umutlu olmak
için çok neden var. Çünkü artık emperyalist-kapitalist düzenin şaşaalı başarı öyküleri dünya halklarında bir karşılık bulmuyor ve emperyalist merkezlerin paniği her geçen gün artıyor. Hatırlanacağı gibi 1990’lı yıllarda uluslararası finansal sistemde, art arda çok sayıda finansal kriz yaşanmaya başlanmıştı. Avrupa Para Krizi (1992-93), Latin Amerika “Tekila Krizi” (1994-95), Türkiye Krizi (1994), Güney Doğu Asya Krizi (1997-98), Rusya Krizi (1998), Brezilya Krizi (1999), Türkiye Krizi (2001), Arjantin Krizi (2001-2002), çok sayıdaki finansal krizlerinden sadece bazılarıdır. “Çevre krizlerini” yine çevredekilerin üzerine yıkarak durumu kurtarmaya çalışan emperyalist merkezler 2008’de bizzat en merkezde, ABD’de yaşanan krizle yüz yüze kaldı. Bunu 2010’da Avrupa'da Yunanistan, Portekiz ve İspanya krizleri izledi. Emperyalist merkezlerde neoliberal politikaları yeniden yapılandırmanın tartışıldığı, yeni ekonomik önlemlerin alınmaya çalışıldığı bu dönemde, bu kez farklı bir siyasal kriz gündemde. Neoliberal politikaların iflas ettiği bu dönemde ezilmişlerin, dışlanmışların “kendiliğinden” tarih sahnesine çıkma savaşı bu. “Özne”ye duyulan ihtiyaç ise tüm dünyada ve elbette ki Türkiye’de de tüm çıplaklığıyla ortada. İşte Torba Yasa, işte Torba Yasa karşısında muhalefetin yetersizliği. AKP’nin referandum sürecinden çıkardığı en önemli deneyim; izlediği taktik olsa gerek. Birkaç göz boyama maddesiyle süslediği referandum paketi başarılı olmuştu. Referanduma “evet” denirse AKP 12 Eylülcüleri yargılayacaktı değil mi? Biz de liberallerin
öncülüğünde 12 Eylülcülerden hesap soracaktık! Referandumda evet denilen maddelerden hangileri uygulamaya kondu? AKP’nin ve sermayenin ihtiyacı olanlar. Şimdi de aynı taktik. Vergi affı, ceza affıyla başlatılan göz boyama süreci 280 maddeyi geçen Torba Yasa’ya dönüştürüldü. Unutmadan referandumda taraf olmayan TÜSİAD bu torba yasanın neresindedir acaba? Mızrağı çuvala sokmaya çalışsınlar bakalım, o mızraklı çuvalı taşıyabilecekler mi? Asıl Mısır'dan ders alması gerekenler olarak kendini değil başkalarını gösteren Tayyip’in anlaması gereken şu: ABD’de, dinin suiistimali de Hüsnü’yü kurtarmaya yetmedi, ona hiç yetmeyecek. *** Günlük siyasi mücadeleyi “önemsemeyen”, büyük hedefler/başarılar peşinde koşan solcu siyasetler ise gözünü seçim sandığına dikmiş durumda. Siyasi mücadele, emekçi halkın günlük yaşamının bir parçası haline getirilmediği sürece listede yazan oy sayısının nasıl bir dönüştürücü etkisi vardır? Hak mücadelelerinin farkı tam da bu noktadır. Emekçilerin, yoksulların, dışlanmışların günlük yaşantısının içeriğini değiştirir. İşyerinde patron karşısında haklarını bilen ve bunu isteyen, barındığı konutu rant sevdalılarına karşı savunan, bindiği otobüsü parasız kullanmak için mücadele eden, deresini enerji simsarlarına kaptırmamak için nöbet tutan, parasız eğitim hakkını sıra sıra, sınıf sınıf, okul okul yaymaya çalışan… bir yaşam kavgası. Hakkını bilen, hak yemeyen, hakkını da yedirmeyenlerin politik kuvveti aranıyor!
4
GÜNDEM 11 fiubat 2011 / 24 fiubat 2011
Halk›n Sesi
fiekerden de¤il M›s›r’dan
Toplu mezarda AKP suç ortaklığı
rdoğan'ın Kıbrıslılara “höykürmesi”, “camdan okumamak”tan kaynaklanan bir densizlikten mi ibaret; yoksa yine şekeri mi çıktı? Erdoğan'ın hakaretlerini, “urun kellelerini” hezeyanını “teknik” nedenlerle izah etmek yanıltıcı. Erdoğan'ın öfkesi esaslı ve çok katlı gerçeklere dayanıyor. Birincisini körler dahi görüyor: AKP, anayasa referandumunda MHP'ye yaptığı çıkarmayı, haziran seçimlerinde yenileme niyetinde. Bu yüzden “ırkçılık” yapmak için hiçbir fırsatı kaçırmıyor. Eh bu memlekette ırkçılığın bir kaç büyük “korkuluğu” var: Kürtler, Ermeniler, Rumlar... Irkçılık bahsinde Kıbrıs da en gözde temalardan. Bir vesile bulup “Kıbrıs fatihi” rolü kesmek her zaman işe yarar. Ama bu “öfke patlaması” niye? Erdoğan'ın öfkesi şekerden değil, Mısır'dan patladı. Ferda Tam “diktatöre karşı Mısır Koç halkının yanında” kurumlanıyordu ki, Kıbrıs'ın ferdakoc@ Türk halkı, tarihinin en büyük hotmail.com işgal karşıtı hareketine girişti. “Göç Yasası”na karşı hareket, 250 bin nufusu olan Kıbrıslı Türklerin 50 binini alanlara taşıdı. İşçi sınıfı ve ilerici-sol-devrimci güçlerin damgasını taşıyan hareket, Erdoğan'ı bir anda Tahrir Meydanı'nın hamiliğinden alıp, Mübarek'in yanına oturtuverdi. Tunus'tan Mısır'a yayılan isyan ateşinin, Kıbrıs'a sıçraması gerçekten de Erdoğan için tam anlamıyla bir kabustur. Çünkü böyle bir hareket, Erdoğan'ın, Ortadoğu halkları ile iktidarları arasındaki ilişkilerin büyük tablosundaki gerçek yerini gizlenemez hale getirecek bir “aydınlığa” yol açacaktır. Daha önce de bir kaç kez yazdım: Kıbrıs, Türkiye'deki sömürge faşizminin can damarlarındandır. Türkiye kontrgerillasının doğum yeri olan ada, dün olduğu gibi bugün de kontrgerilla ağlarının arka bahçesi durumundadır. Kontrgerillanın “arka bahçesi” meyve ağaçları ve çiçeklerle değil, kumarhaneler, batakhaneler, kara para aklama kurumlarıyla doludur. Bu “arka bahçe” kontrgerilla ilişkilerinin parasal ve operasyonel gereksinimlerinin karşılanmasında oldukça önemli bir yere sahiptir. Ve bu ağlara artık AKP de bir iktidar merkezi olarak dahildir. Bulduğu her fırsatta Kıbrıs Türklerine hakaretler yağdıran Kıbrıs işlerinden sorumlu Devlet Bakanı MHP kökenli Cemil Çiçek'in AKP'nin MHP operasyonunda önemli roller üslendiği biliniyor. Çiçek'in temmuz ayında Kıbrıs'ta açılışını yaptığı “Las Vegas ayarındaki” “beş yıldızlı otel”in yukardaki “hane”lerden hangisi olarak hizmet vereceği şimdilerde tartışılıyor. Bu tartışma nereye bağlanırsa bağlansın, MHP'den AKP'ye geçişleri sağlayan “dip akıntıları” içinde Kıbrıs'ta kurulan ilişkilerin de yer aldığı anlaşılıyor. Ama “maalesef” dünya emekçilerin elleri üzerinde dönüyor! Emekçiler de en olmadık zamanda bu gerçeği adamın gözüne sokuveriyorlar. Kıbrıs'taki karanlık ağların imalatı boyunca Kıbrıs Türk toplumunun iktisadi altyapısında yaratılan tahribat, neoliberalizm koşullarında “yaşamla bağdaşmaz” bir nitelik kazandı. Göç yasasına karşı Kıbrıs'lı Türkler'in isyanı, neoliberalizme karşı bir emekçi isyanı olmanın yanında, Kıbrıs'ı “kontrgerilla arka bahçesi” haline getiren “işgal yönetimine” karşı bir “ulusal isyan” olarak da ortaya çıktı. Meğer Türkiye işçi sınıfının da “nefesi kuvvetliymiş”! Daha bir hafta önce Ankara'da “gazladığı” emekçilerin “Erdoğan sonun Mübarek olsun” bedduası, bir hafta sonra Kıbrıs halkının ayağa kalkışıyla tutmaya başladı sanki. Kısacası Erdoğan gerçekten öfkeli. Tam işleri yoluna koymuşken; tam kontrgerillanın iktidarına çöreklenmişken; tam bu iktidarı vasıtasıyla “Anadolu Gericiliği”ni kendi etrafında bloklaştırma yolunda ilerlemişken, işgalin nimetlerinden faydalanmaya başlamışken, Kıbrıs halkı “Çek git!” diyerek meydanları doldurup “oyun bozanlık” etti. Neoliberal işgalciye karşı halk direnişi Kıbrıs halkının eşit ve özgür “birliği”nin yeni temeli olarak ortaya çıkmaya başladı. Ve Ortadoğu'nun “mazlumdan yana”, “halkçı”, “demokrat” lideri Erdoğan'ın iktidardaki yüzü, “işgalci”, “halk ve emek düşmanı”, “faşist”, “otoriter” gerçekliği ortaya dökülüverdi. Tam da sürgünden “paketlenip” Tunus ve Mısır'da sofraya oturtulan Müslüman Kardeşler’in “model”i olarak Genişletilmiş Ortadoğu Projesinin “eş başkanlığı”na yeşillenmişken olacak iş miydi şimdi bu! Hay Allah! Bak sen şu emekçinin yaptığına...
E
Hrant Dink davasında yine engel
Jandarma Genel Komutanl›¤›, internet sitesinde yapt›¤› aç›klamada, yap›lan kaz›larda bulunan kemiklerin 1999’da öldürülen PKK’lilere ait oldu¤unu kabul ederek asl›nda bir savafl suçunun itiraf etti
T
ürkiye ve dünya gündeminin alabildiğine yoğun olduğu son dönemde medya organlarında önemi kadar yer bulamayan bir konu var: toplu mezar gerçeği. Son olarak Bitlis Mutki’de savcılığın talimatıyla boş bir alanda yapılan kazıda 18 insanın kemiklerine rastlandı. Jandarma Komutanlığı ve çöp alanı arasındaki bölgede insan kemiklerinin bulunması bölgedeki kirli savaş gerçeğini ortaya koyarken, konu hakkında hükümette de muhalefette de büyük bir suskunluk hakim. Bölgedeki kayıp yakınlarında ise kazılarla yakınlarının mezarlarına ulaşma ümidi oluştu. Konuyu takip ederek hükümeti adım atması yönünde sıkıştıran tek aktör ise BDP oldu.
DOZERLER GERÇE⁄‹N ÜSTÜNÜ ÖRTÜYOR Aslında Mutki’de toplu mezarın açığa çıkması kirli savaşın güncelliğini gösteren olayları da gözler önüne getirdi. Jandarma, savcılığın talimatıyla başlattığı kazıda bulunan ilk kemiklere “ölmüş hayvan kemiği” diyerek konuyu kapatmaya çalıştı. Bölge halkının
A
falarda hala 92 zihniyeti hakim. Savcılık bizi her fırsatta işin dışında tutmaya çalışıyor, süreci tıkıyor.” 1992, bölgede kirli savaşla birlikte gelen faili meçhullerin, kayıpların ve insan hakkı ihlallerinin zirveye çıktığı yıl olarak anılıyor. Öte yandan cesetlerin gömüldüğü tarihte Mutki Belediye Başkanı olan DYP’li Mehmet Sait Birlik, olayın farklı bir boyutuna işaret etti ve toplu mezarların Ergenekon savcısı olan Zekeriya Öz’e sorulması gerektiğini belirtti. Zekeriya Öz 1998-2000 arasında Mutki’de görev yapmıştı.
‘ÖLDÜRÜP BOfi ARAZ‹LERE GÖMDÜK’ Konunun gündeme gelmesi ve suskunluğun bozulması için bölge halkı çok yoğun bir çaba içinde. BDP, MEYA-DER ve İHD gibi örgütlerin çağrısıyla 2 Şubat’ta Türkiye’nin dört bir yanında eylemler düzenlendi ve AKP’nin konu hakkındaki suskunluğunu bozması istendi. Mutki’deki toplu mezar alanına da binlerce kişi yürüdü. İstanbul, Ankara, İzmir gibi illerde de BDP’nin düzenlediği eylemlerle toplu mezar gerçeği gündemde tutulmaya çalışıldı. Eylemlerde “Hakikatleri
Araştırma Komisyonu” kurularak toplu mezarların da bu komisyon aracılığıyla araştırılması istendi. İHD, bölgede 800 civarında Mutki’dekine benzer toplu mezar bulunduğunu belirtti. Nitekim eylemlerle oluşturulan kamuoyu baskısı bazı sonuçlar verdi. Jandarma Genel Komutanlığı Mutki’deki kazılarda bulunan kemiklerin 1999’da infaz edilen PKK’lilere ait olduğunu açıkladı. Ayrıca TSK sitesinden yapılan açıklamada defin işlemleri için resmi belgelerin de bulunduğu ileri sürüldü. Böylece jandarma, bölgede yaşamını yitiren PKK’lileri toplu olarak çukurlar kazıp gömdüğünü itiraf etmiş oldu. AKP cephesi ise ülkenin boş arazilerinden insan cesetleri çıkarılırken sessiz kalmayı tercih ediyor. BDP Batman milletvekili Bengi Yıldız, AKP’nin suskunluğunu şu ifadelerle gerekçelendiriyor; “Tansu Çiller, Doğan Güreş, Hayri Kozakçıoğlu, Abdulkadir Aksu… bunlar bizim enselerimizden kurşun girerken, Başbakan, OHAL valisi ve iç işleri bakanlıklarındaydı. Bugünse AKP'nin içerisindeler. AKP bu kirlilikle yüzleşemez çünkü kendisi de bu kirliliğin içerisinde.”
“NE SORUfiTURMASI, B‹LG‹ K‹RL‹L‹⁄‹D‹R O”
Bu arada duruflma s›ras›nda Dink’in avukatlar› sevindirici bir haber ald›klar›n› duyurdular. Dink cinayetinde ihmali ve sorumlulu¤u olan, aralar›nda dönemin Emniyet Müdürü Celalettin Cerrah, ‹stanbul Valisi Muammer Güler ve Trabzon Emniyet Müdürü Ramazan Akyürek gibi isimlerin de bulundu¤u 30 kifli hakk›nda savc›l›k soruflturma bafllatt›. Ancak çok k›sa bir süre içinde devletin en yetkili kiflileri haberi yalanlad›. Önce Kamu Güvenli¤i Müsteflar› Muammer Güler, soruflturma haberini yalanlayarak ne kendisi hakk›nda ne de Celalettin Cerrah hakk›nda soruflturma aç›lmas›na izin verilmedi¤ini duyurdu. Ard›ndan ‹çiflleri Bakan› Beflir Atalay bizzat aç›klama yaparak konu hakk›nda çok fazla bilgi kirlili¤i oldu¤unu iddia etti, savc›l›¤›n henüz soruflturma bafllatmad›¤›n› söyledi. AKP cephesinden gelen tepkiler, adliye önündeki eylemde ‘Hrant’›n Arkadafllar›’ ad›na bas›n aç›klamas›n› okuyan sanatç› Yavuz Bingöl’ün sözleriyle örtüfltü; “Hrant'›n öldürülmesinin yolunu açan, buna yard›m eden, göz yuman, katili kahraman yapmaya çal›flan, soruflturmay› karartmak için düzmece rapor düzenleyen, velhas›l elinden geleni ard›na koymayan devlet görevlileri soruflturulmas›n, yarg›lanmas›n diye hala herkes seferber.”
Başbakan sandığı gördü annelerle görüştü Baflbakan Tayyip Erdo¤an, 1995 y›l›ndan bu yana 306 defa Galatasaray Meydan›’nda kay›plar›n bulunmas›, faili meçhullerin ayd›nlat›lmas› için eylem yapan Cumartesi Anneleri ile görüfltü. Dolmabahçe’deki Baflbakanl›k Çal›flma Ofisi’nde gerçekleflen görüflmeye ‹HD yöneticileri ve Cumartesi Anneleri’nden oluflan 12 kiflilik heyet kat›ld›. Anneler görüflmede baflbakana ac›lar›n› hayk›rd› ve hükümetten kay›plar›n ak›betinin bulunmas› için kararl› ad›mlar at›lmas›n› talep etti. Baflbakan Erdo¤an’›n daha önce “Kim olduklar› belli de¤il, tüzel kiflilikleri yok. Ayr›ca onlar› yönlendirenler var” dedi¤i Cumartesi Anneleri ile görüflmesinin alt›nda yatan amaç tart›flma konusu oldu. Baflbakan›n görüflme sonras› aç›klamalar› ve Cumartesi Anneleri’nin somut çözüm önerilerinin hiçbirini kabul etmemesi BDP’li Gültan K›flanak’›n dile getirdi¤i görüflü güçlendiriyor. K›flanak konuyla ilgili “Baflbakan öyle görünüyor ki sekiz y›l boyunca bekletti¤i kay›p sorununu bu seçim öncesinde, arifesinde yeterince k›ymetlenmifl bir sorun olarak görüp kullanmak için analar› kabul etti” dedi. Baflbakan, görüflme sonras› yap›lan AKP grup toplant›s›nda
Aleviler İzmir’e hazırlanıyor levi Bektaşi Federasyonu (ABF) Genel Başkanı Ali Balkız, Buca’da düzenlediği basın toplantısıyla 6 Mart’ta Alevilerin İzmir’de büyük bir miting düzenleyeceğini duyurdu. ABF Başkanı Balkız, açıklamasında Alevilerin “Eşit yurttaşlık hakkı” başlığı altında son derece insani ve meşru taleplerle cumhuriyet tarihinin en büyük eylemlerini gerçekleştirdiğini hatırlattı. Ankara ve Sıhhiye’deki dev mitingleri anımsatan Balkız, bu kez İzmir için hazırlandıklarını söyledi. Yaptığı açıklamada hükümeti eleştiren Balkız, “Biz Aleviler ne denli kararlı isek; ne yazık ki hükümet de bir o kadar, kararsız, tutarsız, savsaklayıcı,
insan hakları dernekleriyle olayın üstüne gitmesi sonucu gözler kazılara dikilince, yapılan araştırmalar kemiklerin insanlara ait olduğunu ortaya çıkardı. Ancak kazılar hala iş makineleriyle korucular öncülüğünde yürütülüyor. Oysa toplu mezarlar için Türkiye’nin de altında imzası olan BM sözleşmesinde şu hükümler yer alıyor; “Bu konudaki araştırmalarda danışman, fiziki antropolojist veya arkeolog işbirliği yapmalıdır. Mezarın derinliği, yaşı gibi ayrıntılı bir harita çıkarılmalıdır. Bütün unsurlar ayrı torbalarda veya kutulara koyulmalı, zarar görmemeli, tarih, numara verilmeli.” Ayrıca protokolde bağımsız bir komisyonun kazıda yetkili kılınması gerektiği belirtiliyor. İHD yöneticileri bölge halkının desteğini de alarak kazı alanında denetlemeler yapmak isteyince savcı Çetin Küçet çalışmaları durdurdu. Küçet, insan hakları savunucuları ve avukatlara “Siz varken kazı yapmayız. KCK tutuklularıyla görüşüyorsunuz telefonlarınızdan tespit ettik” diyerek tehditte de bulundu. Savcının kazıları koruculara yaptırdığını belirten İHD Bitlis temsilcisi Hasan Ceylan; “Ka-
Agos gazetesi baflyazar› Hrant Dink cinayetinin 16. duruflmas› 7 fiubat’ta Befliktafl Adliyesi’nde görüldü. Bu kez duruflma öncesi bine yak›n kifli davan›n takipçisi olduklar›n› belirterek Dolmabahçe’den adliye önüne yürüdü. Dink’in avukatlar› ve davan›n takipçili¤ini yürüten adalet savunucular› 16’nc› duruflma öncesi yaflanan üç geliflmeyi vurgulayarak davan›n önemine dikkat çekti: dava yeni bir hakime devredildi, A‹HM davayla ilgili bir tak›m endiflelerini dile getirdi ve AKP’nin yeni ç›kard›¤› yasayla cinayetin tetikçisi Ogün Samast’›n yarg›lanmas› çocuk mahkemesine b›rak›ld›.
geçiştirici, bir konumdadır. Daha da kötüsü Alevilerin içinden devşirdiği, Alevi toplumu içerisinde hiçbir değerleri olmayan, esameleri okunmayan kesim ve kimselerle, günün geçerli deyimi ile söylersek; çakma Alevilerle kamuoyunu oyalayıp duruyor” dedi. Balkız ayrıca AKP iktidarının ülkeyi sürüklediği tehlikelere de dikkat çekerek “HSYK ve Anayasa Mahkemesi üyelerini kendi memurları haline getirdikten sonra; sıraya Yargıtay ve Danıştay üyelerini aldıktan sonra, iki partili bir Meclis ve Başkanlık sistemi hazırlıkları ile; anlıyor, biliyor ve görüyoruz ki sivil, dinci, faşist bir diktatörlüğe doğru gidiyoruz” dedi.
“Annelerin ideolojisi olmaz” diyerek duygusal bir konuflma yapt›. Çözüm noktas›nda ise “yeni ö¤rendim” dedi¤i AKP döneminde kaybedilen Tolga Baykal Ceylan olay›n›n araflt›r›laca¤› d›fl›nda söz vermedi. Bu söylem AKP’nin faili meçhuller ve kay›plar konusunda kendi iktidar dönemini aklama çabas›nda oldu¤unu gösteriyor. Nitekim Cumartesi Anneleri de toplant›dan umutlu
ayr›lmad›klar›n› belirtti. Hasan Ocak’›n a¤abeyi Hüseyin Ocak; “Çok olumlu duygularla ayr›lmad›¤›m›z› söyleyebilirim. Özellikle komisyonunun kurulmas› konusunda ve Uluslararas› sözleflmeler konusunda baflbakan›n tavr› çok net de¤ildi bu anlamda bize umut veren bir ›fl›k yoktu” dedi. Kay›p yak›nlar›ndan gazeteci Faruk Eren, Halk›n Sesi’ne konufltu. Devlet taraf›ndan üst düzey bir yöneticinin Cumartesi Anneleri ile görüflmesinin olumlu oldu¤unu söyleyen Eren, görüflmeyi kay›p yak›nlar›n›n y›llard›r yürüttü¤ü kararl› mücadelenin bir kazan›m› olarak tan›mlad›. Eren, hükümetin ataca¤› ad›mlar konusunda ise temkinli olduklar›n› söyledi; “Ad›mlar at›lmas› olumlu. Ancak yap›lacak araflt›rmalar›n devletin tozlu raflar›nda kal›p kalmayaca¤›n› görece¤iz. Ne kadar çözeceklerini bekleyip görece¤iz. O zamana kadar da eylemlerimiz tabi ki sürecek. Ayr›ca bu konunun siyasi malzeme haline getirilmemesi konusunda aileler olarak hassas›z. 1700 kay›p var, talebimiz tümünün a盤a ç›kmas›. Hükümet; akademisyenlerden, insan haklar› savunucular›ndan ve hukukçulardan oluflacak ba¤›ms›z bir komisyon oluflturulmas› talebimizi de kabul etmeli.”
Kadrolaşmada alicengiz oyunları A
KP iktidarının ülkenin tüm kurumlarında yürüttüğü kadrolaşma çabası, türlü alicengiz oyunları sahneletiyor. Dicle Üniversitesi’nde yaşananlar ise pervasızlığın ibretlik bir örneği. Üniversitedeki kadrolaşma, 2007 genel seçimlerinde AKP’den milletvekili adayı olan Ayşegül Jale Saraç’ın, YÖK'ün gönderdiği listede üçüncü sırada olmasına rağmen cumhurbaşkanlığınca rektör olarak atanması ile başladı. Üniversitenin kadro ilan-
ları ise adrese teslim. İlanlarda aranan özellikleri alınacak personelin çok önceden bulunduğunun ispatı. Örneğin, KPSS’den alınan 37,911 puanla uzman olabilmek, ilan koşullarına eklenen “bir üniversite hastanesinin otomasyon bölümünde çalışmak” maddesi ile rektör yardımcılarından birinin sekreterinin eşine nasip olabiliyor. Ya da büro personeli ilanında “Bir üniversitenin rektörlük özel kaleminde en az 2 yıl çalışmış olmak” gibi birilerini işaret eden bir koşul kadro
tahsisini hızlandırıyor. Rektörlüğün kadro tahsisinde geliştirdiği yöntemler bununla sınırlı değil, arayacağı niteliğe uygun elemanı da “gizlice” yetiştiriyor. İlana “AB proje çevirim yönetimi konusunda eğitici olarak görev yapmış olmak”, “AB CFCU, LLP projeleri konusunda yürütme deneyimine sahip olmak” ve benzeri sertifika zorunlulukları koyan rektörlük sözkonusu sertifika programını sadece bu kadro için almayı düşündüğü kişiye duyurarak 2 ay sonra açıklayacağı kadro
için personelini de yaratıyor adeta. Yeni yönetim üniversitede hızla kadrolaşırken öğrenciler için de boş durmuyor elbette. Öğrencilere açılan soruşturmalar, öğretim üyelerinin basın açıklamalarında dahi okul içine çağrılan yüzlerce çevik kuvvet de öğrencilere dönük uygulamalar. Dicle Üniversitesi’nde yaşananlar Türkiye üniversitelerindeki kadrolaşma hızı ve çalışmalarını ortaya seren bir örnek. Benzer adrese teslim kadro ilanları yeni açılan üniversitelerde de var.
5
DÜNYA 11 fiubat 2011 / 24 fiubat 2011
Halk›n Sesi
Kıbrısın kuzeyi, halk 7 olma hakkını istiyor A
KP güdümlü neoliberal ekonomik paketlere bayrak açan on binlerce Kıbrıslı 28 Ocak’ta Sendikal Paltform’un örgütlediği Toplumsal Var Oluş mitingiyle meydanlara çıktı. Mitingde, Kıbrıslıların iradesini yok sayarak ada ekonomisini çökerten Ankara’ya yönelik tepkiler öne çıktı. Türkiye’de olduğu gibi Kıbrıs’ta da muhalefete tahammül edemeyen ve seçim stratejisini milliyetçi söylemi tırmandırmak üzerine kuran AKP ise tepkinin nedenlerini anlamaya çalışmak yerine, şoven ve hakaretamiz bir dille Kıbrıslıları hedef almayı tercih etti. Tayyip Erdoğan, “besleme” diye aşağıladığı Kıbrıslıları, eylemlerde küçük bir grup tarafından açılan argo içerikli pankartları öne çıkararak hedef gösterdi. Aynı dönemde, Kıbrıs’ı üs olarak kullanan kontrgerillanın bazı uzantıları eylemlerde öne çıkan demokratik kitle örgütlerine dönük provokasyon ve saldırılarda bulundu. Ancak bu provokasyonlar Kıbrıslıların kararlı tutumları ile boşa çıkarıldı. Erdoğan’ın Türkiye ve Kıbrıs halklarının arasını açmaya dönük şoven söylemlerine karşın Kıbrıslı ve Türkiyeli devrimciler karşılıklı mesajlar yayımlayarak “AKP elini Türkiyelilerin de Kıbrıslıların da yakasından çek” dedi. 250 B‹NL‹K ÜLKEDE 50 B‹N K‹fi‹L‹K EYLEM Turgut Özal’la başlayan Ankara güdümlü neoliberal ekonomik paketlerle üretim yapabileceği tüm sektörleri kapatılan ve tamamen tüketim ekonomisine yönlendirilen Kıbrıs’ın kuzeyinde emekçiler ücretleri düşürecek olan hükümet
Kıbrıs’ın kuzeyi, tarihinin en büyük emekçi eylemlerine sahne oldu. Kıbrıslılar AKP’nin neoliberal paketine bayrak açtı politikalarına karşı genel greve gitti. Sendikal Platformun çağrısıyla 28 Ocak günü gerçekleştirilen mitinge yaklaşık 50 bin kişi katıldı. Hükümeti, AKP politikalarını aynen uyguladığı için eleştiren Kıbrıslılar, Kıbrıslı Türklerin kendilerini yönetme zamanının geldiğini belirtti. Eylemin en kalabalık grubunu oluşturan Kıbrıs Türk Öğretmenler Sendikası (KTÖS) mitingle ilgili olarak “Bu bir kıvılcımdır” ifadesini kullandı. KTÖS ada muhalefetinde önemli bir yere sahip olan bağımsız bir sendika. Eylemde Kıbrıs’ın kuzey yönetimi yanı sıra AKP’ye de yoğun tepki vardı. KTÖS “Ankara ne memurunu, ne paranı, ne paketini istiyoruz!” yazılı bir pankart taşırken, Halkevleri’nin adadaki dost örgütü Baraka Kültür Merkezi de “Ankara eli-
Sudan’ın güneyi ‘ayrılık’ dedi Güney Sudan’da 9-15 Ocak aras›nda yap›lan referandumun sonuçlar› 7 fiubat’ta aç›kland›. Referandum sonuçlar›na göre oy kullanan Güney Sudan halk›n›n yüzde 98.83’ü, Kuzey’den ayr›lma do¤rultusunda oy kulland›. Sudan’›n baflkenti Hartum’da düzenlenen büyük bir törenle aç›klanan referandum sonuçlar›na göre 3 milyon 837 bin 406 geçerli oydan yaln›zca 44 bin 888’i Kuzey Sudan’la birlikte kalmak için oy kulland›. Tarihi boyunca egemen güçlerin çeflitli oyunlar›na sahne olan Sudan’›n tarihi direnifllerle dolu. Afrika k›tas›n›n en büyük yüz ölçümüne sahip ülkesi olan Sudan 1881’de Osmanl› güçlerine karfl› isyan etmifl, bu isyan o zaman ‹ngilizlerin komutas›nda olan M›s›r ordusu taraf›ndan bast›r›lm›flt›. O tarihten sonra ‹ngiliz sömürgesine giren ülke ancak 1956 y›l›nda ba¤›ms›zl›¤›na kavuflabildi. 1958’de askeri darbe yaflayan ülkede ba¤›ms›zl›ktan önce bafllayan
Kuzey-Güney çat›flmalar› 1962’de iç savafla dönüfltü. 1971’deki komünist devrim hareketi baflar›s›z oldu ve ülkede büyük bir komünist av› bafllad›; birçok komünist katledildi. 1972’de “bar›fl” sa¤land› ve ülkenin güneyine özerklik verildi. 1983’te hükümet güçleri ile daha sonra baflkan yard›mc›s› olan John Garang önderli¤indeki Sudan Halk Kurtulufl Hareketi (SHKH) aras›nda, ülkenin güneyinde yeni bir savafl bafllad›. 2005 y›l›na kadar süren bu savaflta 2 milyondan fazla kifli öldü. Kuzey’deki Müslüman Araplarla Güney’deki H›ristiyan siyahîler aras›nda yaflanan savafl süresince Güney’de pek çok katliam yafland›. Bu katliamlar›n en bilineni ve sistematik olan› ise Darfur’da yafland›. 2005’te yap›lan anlaflmaya göre Güney’de bir referandum yap›lmas› karara ba¤land›. 9-15 Ocak’ta yap›lan referandumla da Güney Kuzey’den ayr›lm›fl oldu. Devlet Baflkan› Ömer El Beflir de yapt›¤› aç›klamada Güney’in ayr›l›k karar›n› tan›yacaklar›n› aç›klad›.
iklim 5 kıta
Güvencesiz göçmen iflçilerle dayan›flma Yunanistan’ın başkenti Atina’da, Atina Üniversitesi’nde 25 Ocak’tan beri direnen göçmen işçilerle dayanışmak için 11 Şubat’ta tüm Yunanistan’da eylemler yapılacak. 300 “kağıtsız” göçmen işçinin başlattığı direnişe 27 Ocak’ta polis saldırmış ve işçiler direndikleri yerden başka bir yere gitmek zorunda bırakılmıştı. Göçmen işçilerin yaşadığı sıkıntılara dikkat çekmek için yapılan direniş zor koşullarda devam ediyor. İşçiler tüm dünyadaki güvencesiz çalışanları 11 Şubat’ta eylemlerine destek olmaya çağırıyor.
ni yakamızdan çek!” yazılı bir pankart taşıdı. Adadaki faşist odaklar eylem sırasında ve 31 Ocak günü Baraka’ya yönelik saldırı ve provokasyonlarda bulundu. Eylemde pankartı almaya çalışan, daha sonra ise küfürlü bir pankartla Baraka önüne giderek provokasyon yaratmaya çalışan gruplar amaçlarına ulaşamadı. Kıbrıslılar ne provokasyona gelip eylemi gölgeleyecek bir çatışma çıkmasına izin verdi ne de geri adım attı. Saldırılar 3 Şubat günü kitlesel bir eylemle protesto edildi. Kıbrıslıların ne dediğini umursamayan AKP hükümeti ise sorunu çözmek yerine sorun yaratan bir tutum takındı. Yasemin Hareketi’nin 28 Ocak mitinginde açtığı pankarttaki argo ifadeyi (Has.tir) öne çıkararak, kışkırtıcı ve yalan
dolu ifadelerle Kıbrıslıları hedef gösterdi. Kıbrıslılara “besleme” diyen ve “dış mihraklarla” işbirliği yapmakla itham eden Erdoğan, yalnızca cumhurbaşkanına verilen en yüksek maaşın 8 bin lira ve TL’nin alım gücünün Türkiye’dekinin yarısından bile az olduğu Kıbrıs’ta ücretlerin 10 bin lira olduğunu söyledi. TÜRK‹YE’DEN DESTEK Halkevleri AKP hükümetinin ve Kıbrıs’taki kontrgerilla odaklarının sözlü, fiziksel saldırıları karşısında bir dayanışma mesajı yayımlayarak Kıbrıs halkının mücadelesini selamladı. Halkevleri Genel Başkanı İlknur Birol, açıklamasında şunları söyledi: “1974 askeri müdahalesinden sonra Kıbrıs’ın bir NATO üssü ola-
rak kalmasını garantilemek üzere politikasını oluşturan, ‘besleme’ siyaseti ile ada ekonomisini yok eden, şimdi de özelleştirmeler, sosyal hak gaspları ve maaş kesintileri ile Kıbrıslıları sefalete sürükleyen Ankara’ya ve bugün Ankara’da oturan siyasal iktidara karşı gösterilen tepki bizler açısından anlaşılmaz değildir. Erdoğan, AKP’yle Kıbrıslıların arasını açmaya çalışmaktadır. Ancak Türkiye halkları ile Kıbrıs halkının arasını açmayı başaramayacak; halklar neoliberal, gerici, faşist politikalara karşı mücadelede daha da yakınlaşacaktır. Kıbrıs halkının kendini kendi iradesiyle yönetme mücadelesini ve neoliberal politikalara karşı direnişini selamlıyoruz! Mücadeleleri mücadelemizdir!”
Bask’ta yeni parti Geçen ay kalıcı ateşkes ilan eden ETA’nın yasaklı siyasi kolu Batasuna, mayıs ayında yapılacak seçimlere girmek için yeni bir parti kuruyor. İsmi henüz açıklanmayan partinin kurulması için içişleri bakanlığına başvuran Batasuna’nın lideri Rufi Etxeberria, ETA dahil, şiddet kullanımına karşı olduklarını açıkladı ve yeni partiyi “tamamen demokratik ve siyasi yöntemlere olan bağlılığımızın doğrudan bir sonucu” olarak tanımladı. 40 yılı aşkın bir süredir Bask ülkesinin bağımsızlığı için mücadele veren ETA’nın siyasi kanadı olan Batasuna 2003’te yasaklanmıştı.
Mısır’da ABD tezgahı M
ısır halkının 30 yıllık Mübarek rejimine karşı isyanı ikinci haftasını doldurdu. Halk sokak sokak, meydan meydan çürümüş sisteme isyan ederken, emperyalistler ve işbirlikçileri de boş durmuyor. Milyonlarca Mısırlının Hüsnü Mübarek’i köşeye sıkıştıran onlarca yıllık öfkesini alaşağı etmek ve devrilmek üzere olan sistemi yeniden şekillendirmek için her zamanki gibi masa başı oyunlara başvuran ABD ve yerli işbirlikçileri 6 Şubat’ta Mısır muhalefetiyle pazarlık masasına oturdu. Müslüman Kardeşler, Baradey’in Ulusal Değişim Derneği, El Gahd, WAFD ve isyanda önemli bir rol oynayan 6 Nisan Hareketi, Mübarek’in yardımcısı, kontrgerilla şefi Ömer Süleyman’la bir araya geldi. Toplantıdan ABD’nin istediği “birlik ve beraberlik” teması öne çıktı. Mübarek’in eylülde yapılacak seçimlere kadar görevde kalmasından yana olduklarını açıklayan Clinton’un en çok korktuğu durum halkın kontrolü ele geçirmesi. Mübarek’i arayarak böylesi bir durumda Mısır’ın İran’a dönüşeceğini iddia eden Clinton, ABD karşıtı bir Mısır’a engel olmak için adımlar atacak-
‹syan›n gölgesi yetti larının garantisini vermiş oldu. ABD Başkanı Obama da yaptığı açıklamalarda Mısır halkının isyanını bastırmak için “gerekli” adımların atılmaya başladığını ima etti. Mısır halkını sistemle uzlaşmaya çağıran Obama, “Mısır halkı bunu yaparken ABD gibi güçlü bir dost ve ortağa sahip olacak” dedi. Mısır’da kontrolü kaybetmek istemeyen ABD’nin isyan süresince yaptığı her hamle sistemin yenilenmesi ve emperyalist tahakkümün sürdürülmesine yönelik oldu. Öyle ki Mübarek’e karşı açıklamalar yaparken bi-
le, ABD asıl olarak kaçınılmaz hale gelen değişimi kontrol altına alma çabasından geri durmuyor. Rejimin garantörü olan ve ABD’den yılda 1,3 milyar dolar yardım alan Mısır ordusu da ABD’nin tutumunu taklit ediyor ve ortada bir tutum sergiliyor. Kaderi masabaşı oyunlarla çizilmek istenen Tahrir Meydanı’ndaki halk ise ABD’ye ve işbirlikçilerine “defolun” diyor. Mübarek gidene kadar direnmekte kararlı olan halk hükümetle görüşenler için “Onlar bizi temsil etmiyor” diyor.
Ortadoğu’da dengeleri ters yüz eden halk isyanları, bölgedeki tüm diktatörlerin kabusu haline geldi. Bölgedeki halk isyanlarının domino etkisi yaratıp yaratmayacağı tartışması sürerken, Yemen’i ölene kadar yönetmeye niyetlenen Devlet Başkanı Ali Saleh bir açıklama yaparak, ülkede seçimlere gidileceğini ve kendisinin aday olmayacağını açıkladı. Ülkenin yarısının açlık sınırının altında yaşadığı ülkede, şimdilik zayıf da olsa eylemler yapılıyor ve bu bile diktatörlük rejimini sallamaya yetiyor.
Tunus oyuna gelmiyor T
unus’ta 17 Aralık’ta başlayan isyan hala sürüyor. İlk günlerine göre isyanın dozajı düşük olsa da Tunus halkı ülkesini emperyalistlerden ve işbirlikçilerinde arındırma konusundaki direncini sürdürüyor. Halk isyanı sonucunda 23 yıllık iktidarı devrilen ve ülkeden kaçan Zeynel Abidin Ben Ali’nin ardından Tunus’ta hala sular durulmuş değil. Halk eski sistemin bitmesini isterken, egemenler de sistemin ye-
nilenebilmesi için boş durmuyor. Halkla egemenler arasındaki çatışmada gelinen noktada halk biraz geri çekilmiş gibi görünse de eylemler hiç durmadan devam ediyor. Mısır’a oranla ordusu oldukça zayıf olan Tunus’ta yeni işbirlikçi hükümet, halkı sindirmesi ve sistemin yeni bekçisi olması için orduya takviyeler yapıyor. Daha önce halkın yanında tavır almış gibi görünen ordu, tahkimatlarla birlikte halkı katletmeye başladı ve yeni strateji-
nin işlemeye başladığını gösterdi. Tunus’ta sistemi revize eden yeni hükümete karşı halk, sokaklardan çekilmiyor. Ben Ali hükümetinden çok sayıda bakanın olduğu hükümetin lağvedilmesini isteyen Tunuslular parlamento binasını kuşattı. Ordu ve polis güçlerinin saldırması üzerine yaşanan çatışmalarda çok sayıda kişi yaralandı. Halk tamamen özgür olana kadar sokaklardan çekilmeyeceğini her gün bir kez daha ispatlıyor.
Coca Cola’ya ihtar Venezüella Devlet Başkanı Hugo Chavez, Valencia şehrinde 1,230 işçinin grevde olduğu Coca Cola Femsa fabrikasından yaptığı konuşmasında işçilerden yana olduğunu ifade etti ve “Eğer Coca Cola anayasa ve yasalara uymak niyetinde değilse bizde Coca-Cola’sız yaşarız” dedi. İşçilerin adil bir toplu sözleşme, maaş artışı, gece çalışma ödemesi ve yiyecek kuponları ve bir yemek salonu talep eden işçileri reddeden firma, sadece cenaze için yapılan ödemede artışı kabul ediyor. İşçilerin grevi sürüyor.
6
İNSANCA YAŞAM 11 Şubat 2011 / 24 Şubat 2011
Halk›n Sesi
Hep beraber, ya var›z ya yok
2
.5 aylık Kübra bebek beslenme yetersizliğinden öldü. Kübra’nın babası 2 yıl önce sigortasız olarak çalıştırıldığı limanda geçirdiği iş kazasından beri işsizdi. Ankara’da S.Y. isimli hasta kuşpalazından öldü. (30–40 yıldır Türkiye’de kuşpalazı (difteri) görülmüyordu.) Unutulmaya yüz tutmuş hastalıklar yeniden görülmeye başlandı. Eski Türk filmlerinin unutulmaz hastalıkları verem, dizanteri, kuşpalazı ve adını tıp dünyasının bile unuttuğu hastalıklar yeniden gündelik hayatımızda. Bu hastalıklar domuz gribinden farklı olarak sadece bulaşıcı değil aynı zamanda fakir fukara hastalığı. Hastalıkları da geçelim. Bu ülkede artık açlıktan ölen bebekler var, ölüm nedeni düpedüz açlık. AKP’nin yetkililerine göre her şey daha iyiye giderken, sağlık sistemimiz daha süper bir şeye dönüşüyorken, ülke tıbbi cihaz çöplüğüne dönüşürken, ilaç tüketimi, genel olarak sağlık adına harcanan para bu kadar artarken neden daha çok yoksulluk, neden daha çok iş kazaları, neden güvencesiz yaşam, neden daha az sağlık, neden açlıktan ölen çocuklar. Süheyla E. Tezel SAĞLIKTA DÖNÜŞÜM Sağlık Hakı Devlet ne için vardır? Zaten Meclisi herşey için para ödeyecek, katkı payı vereceksek vergilere ne gerek var? Satın alınabilir adalet, satın alınabilir eğitim, satın alınabilir sağlık, aklınıza gelebilecek herşey, sudan havaya herşeyin parasal bir değeri var. Bir tek insanımızın parasal bir değeri yok, beş para etmiyor. İşte yeni torba yasası yaşamımızın beş para etmezliğinin resmi belgesi! İşin güzel tarafı yapılan her yeniliğin güzel adlarla sunumu. 'Sağlıkta dönüşüm programı', 'tam gün yasası' , 'performans sistemi' gibi. İnsana hoş geliyor doğrusu, uyutma ve aptal yerine koymanın güzel adları. Sağlıkta dönüşüm neler yaptı? 2003’ten bugüne, SSK hastaneleri kapandı, sağlık ocakları kapandı, özel hastaneler hızla arttı, katkı payları arttı, daha çok tetkik, daha çok ilaç, daha çok, daha çok, daha, daha, daha… Sonuç: Sağlık giderleri 2- 3 kat arttı, fakirlik 2-3 kat arttı, unutulan hastalıklar yeniden yeniden yeniden başladı. Şaka gibi! TAM GÜN KÖLELİK, PARAN KADAR HİZMET Tam gün! “Tam günle hekimler bütün gün çalışacak ben de ona çalıştığı kadarıyla puan, performans para vereceğim” diyor yasa. Çalışmaktan kasıt ne? Bir günde 150-200 hasta bakmak. Bakacak, iki de ilaç yazacak puanını alacak. Öyle 8 saat çalışmak falan değil, doktor istediği kadar çalışabilir ne kadar çalışırsa o kadar puanı olur. Herkes mutlu! Hekimliği katipliğe ve tüccarlığa indirgerken halkı da cahil, kandırılabilir müşteri kıvamına getirmeye çalışan bir yasa. Aynı zamanda sağlık ocaklarının yerini aile hekimliği adı altında devlet teşvikli özel muayenehaneler alırken, devlet hastaneleri kamu hastane birlikleri yasasıyla özel hastaneden beter, para para diyecek yerler oldu, olacak! 13 MART’TA ANKARA’DA HERKES YÜRÜMELİ Uzun süreli insanlık dışı çalışma saatleri size bir yerlerden tanıdık gelmiyor mu? Sadece sağlıkçıların sorunu değil ki bu. Demem o ki hep beraber “ya varız, ya yokuz.” Bugün durum budur. 13 Mart’ta sağlık gündemi için TTB Ankara'da yürüme kararı aldı. Hepimiz, herkes yürümeli. Sağlığımıza, eğitimimize, adaletimize, biz sahip çıkmazsak kim çıkacak?
Paramız olsa otobüse binerdik OZAN KAPLANOĞLU
B
ursa’da UKOME’nin ulaşım hizmetleri için aldığı zam kararı Halkevcilerin “ulaşım hakkı” mücadelesinin de kıvılcımını çaktı. Halkevciler, 2011 yılı için asgari ücrete yapılan zam miktarından daha fazla olan ulaşım zammına karşı metro istasyonlarını ve otobüs duraklarını “ulaşım zamları geri alınsın” sloganları ile ‘şenlendirmeye’ başladılar. UYARMADI DEMEYİN 1 Şubat’tan itibaren uygulanmanın başlayacağı duyurulan ulaşım zamlarına karşı Halkevciler, Belediye’yi zamları geri çekmesi için uyardı. 30 Ocak’ta Belediye önünde toplanan Bursa Halkevleri, zamların uygulamaya girmesi durumunda fiili meşru ulaşım hakkı mücadelesini başlatacaklarını duyurdular. Fiili mücadelenin yanında zamları geri aldırmak için hukuksal girişimde bulunacaklarını duyuran Halkevciler zamların uygulamaya sokulduğu gün Bursa Adliye Sarayı önünde dava açmak üzere toplandılar. GEMİCİKLERİ OLANLAR İÇİN KÜÇÜK AMA... Bursa Halkevi Başkanı Suna Acar, 1 Şubat’ta Bursa Adliyesi önünde okuduğu basın açıklamasında, zamlı
Bursa’da ulaşıma gelen zamlara karşı Halkevciler önce uyardı, sonra dava açtı. Şimdi sıra doğrudan eylemde
tarifelerin uygulamaya girmeden önce 4 kişilik bir ailenin ulaşım giderlerinin, 240 TL ile 320 TL arasında değiştiğini, yapılan zamla birlikte ulaşım giderlerinin 36 TL artarken, asgari ücrete yapılan zammın 30 TL 84 kuruş olduğunu ifade etti. Ulaşımın en zorunlu ihtiyaçlardan biri olduğunu, Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin ve BURULAŞ’ın bundan kar etmek
amacında olduğunu ifade eden Acar, ulaşıma gelen zamların ciplerle gezen, gemiciklere binenler için “küçük” olduğunu söyledi. Suna Acar, Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Recep Altepe’yi, ulaşım zamlarını geri çekip, işe ve okula gidiş-geliş saatlerinde toplu taşıma araçlarını ücretsiz yapmazsa “Kendine kaçacak delik arasın” diyerek uyardı.
BELEDİYE KÅR ŞAMPİYONU Açılan davanın avukatı Umut Beyaz, belediyenin halka hizmet götürmek için kurulduğunu ve bu hizmet üzerinden kar etmesinin suç olduğunu ifade etti. Daha önce bu konuda açılan davalarda mahkemenin, ulaşım hizmetinin tüm bedelinin hizmeti alana yıkılamayacağına karar verdiğini hatırlatan Beyaz,
Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından ulaşım hizmeti vermek üzere kurulan BURULAŞ’ın hizmet bedelinin tamamını halka yıkmanın yanında buradan büyük karlar elde ettiğini vurguladı. Av. Umut Beyaz, BURULAŞ’ın Türkiye’de en fazla kar eden şirketler arasında 302’inci sırada, Bursa’da ise 31’inci sırada olduğunu da sözlerine ekledi.
‘HER PAZARTESİ VE CUMARTESİ BİR DURAKTAYIZ’ Bursa Halkevleri, Belediye’yi zamları geri çekmesi için uyarıp, dava açtıktan sonra büyük otobüs durakları ve metro istasyonlarında bildiriler dağıtmaya, “ulaşım hakkı kürsü”leri kurmaya başladılar. “Duraklar da otobüsler de bizim!” diyen Halkevciler, ilk olarak Timurtaşpaşa otobüs duraklarına kürsü kurdular. Kürsüde konuşan bir lise öğrencisi bazen tüm parasını otobüse verdiği için okulda aç kaldığını söyleyerek, zamlar geri çekilmezse okulda aç kalmak yerine parasız ulaşım hakkını kullanacağını dile getirdi. Her pazartesi ve cumartesi günü Bursa’nın herhangi bir otobüs durağında ya da metro istasyonunda olacaklarını duyuran Halkevciler, zamlar geri çekilmezse buralarda parasız ulaşım haklarını kullanacaklarını ifade ettiler. 5 Şubat’ta Şehreküstü Metro İstasyonu’na ve 8 Şubat’ta Osmangazi Metro İstasyonu’na giden Halkevciler, buralarda oturarak ulaşım zamlarını protesto ettiler. Yapılan zamlara tepkisiz kalmayan Bursalılar, şarkılara, alkışlara eşlik ederek, eyleme destek verdiler.
Mamak’ta isyanın adı ulaşım A
nkara’da son yapılan zamlarla beraber, saatlerce süren yolculuklara, balık istifi şeklinde yolculuk etmeye mahkum bırakılan Ege Mahallesi halkı yıllardır yaşamakta oldukları sorunlar karşısında isyan etti. Mamaklılar 4 Ocak’tan beri ulaşım haklarını almak için mücadeleye ediyor. Eylemler, hizmetler nitelikli hale gelinceye dek sürecek gibi görünüyor. ÖLMEK VAR DÖNMEK YOK! Ulaşıma hizmetlerine yapılan zamlarla eylemler başlatan Ankara Halkevleri, halkın uluşım hizmeterini erişme konusunda yıllardır içinde biriktirdiklerinin tercümanı oldu adeta. Halkevleri’nin çağrısıyla ulaşım hakkını savunanlar günü geldi gözaltına alındı, günü geldi yaralandı günü geldi Kızılay’dan Tuzluçayır’a kadar uzayan yaklaşık 10 km’lik yolu yürüdü ama hiç kimse geri adım
atmadı. GÖKÇEK’TEN ‘TABUTLUK’ Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek ise ulaşım hakkına sahip çıkanlara başbakanından öğrendiği demokrasiyi uyguluyor. Mahallelileri cezalandırmak için yaşları 20 ile 30 arasında değişen İkaros marka otobüsleri gönderiyor. Twitter’ında ise bu yaptıklarıyla ilgili “Halk Evleri kamu malına zarar vermekten vazgeçsin bende yeni otobüs göndereyim” açıklaması yapıyor. Halk ise tabutluk olarak adlandırdıkları otobüslere binmek bile istemiyor, Gökçek’e soruyor “Dün maden de bugün Ostim’de yarın Ege Mahallesi otobüsünde mi can vereceğiz?” HALK TERCİHİNİ YAPTI Eylemlerin yanısıra, ulaşım haklarını nasıl alabileceklerini de
tartışan mahalleliler 30 Ocak’ta yaptıkları toplantıyla mücadele çizgilerini konuştu. Açıkalın Düğün Salonu’nda yapılan toplantıda mahalle temsilcileri seçildi. Toplantıda, ulaşım hakkı mücadelesinin programı belirlendi. Mahalleli 6 Şubat günü Tuzluçayır Meydanı’nı trafiğe kapatarak ulaşım hakkına sahip çıktı. ‘TABUTLUKLARA PARASIZ BİNİYORUZ’ Bütün uyarılara, yapılan bütün eylemlere karşı geri adım atmayan Gökçek’e karşı mahalleliler, tabutluk olarak adlandırdıkları eski otobüslere kart basmadan binme kararı aldı. Bir otobüsün yandığını, bir otobüsün (– 8) derecede kapısı açık şekilde yol aldığını hatırlatan mahalleliler bu otobüslere para vermeyeceklerini ve eski otobüsler gidene kadar otobüslere kart basmadan bineceklerini söylüyorlar.
Ziraat okulu halka kapatılamaz İ
Karabiga da ilk adım Çanakkale’nin beldesi olan Karabiga’ya bir termik santral kurmak isteyen Cengiz ‹nflaat, Alcen Enerji Santrali ad›n› verdi¤i projede ilk engelle ÇED toplant›s›nda karfl›laflt›. 7 fiubat Pazartesi günü Belediye Dü¤ün Salonu’nda düzenlenmesi planlanan halk› bilgilendirme toplant›s› engellendi. Toplant› öncesi çevre köy ve ilçelerden gelenlerle buluflan belde halk› toplant›n›n yap›laca¤› salona bir yürüyüfl düzenledi. “Alt›n madenine ve termik santrale hay›r” yaz›l› pankart açt›. Eyleme kad›n ve çocuklar yöresel k›yafetlerle kat›ld›. Toplant›n›n yap›laca¤› Belediye Dü¤ün Salonu’na yürüyen belde
halk›, toplant›n›n iptali taleplerini dile getirdi. Yetkililere ‘toplant› yap›lamad›’ tutana¤› tutturdu. Toplant›n›n yap›laca¤› belediye dü¤ün salonunda ÇED toplant›s›ndan bir gün önce bir baflka toplant› vard›. Üstelik bu toplant› pazartesi günü gerçekleflecek olan›n da kaderini bir gün önceden belirlemiflti. Karabigal›lar, 6 fiubat’ta ‹stanbul Çevre Mühendisleri Odas›’ndan Emine Girgin ve Elektrik Mühendisleri Odas›’ndan Atefl Koç kat›ld›¤› bir panelde buluflmufl, termik santrallerin zararlar› üzerine konuflmufltu. Bu toplant›da termik santral için düzenlenecek ÇED toplant›s›n› yapt›rmama karar› al›nm›flt›.
stanbul’un tarihi okullarından Halkalı Ziraat Okulu (Mektebi) bir AKP klasiği sayılacak ‘kamu yararı için bakanlar kurulu kararı’ oyunuyla yandaş vakıflardan birisine devredildi. 1891’de Ahmet Cevdet Paşa’nın fikriyle Halkalı Ziraat ve Baytar Mekteb-i Âlisi adıyla Halkalı’daki arazi üzerinde kurulan okul, cumhuriyetin kuruluşuyla beraber Halkalı Ziraat Mektebi oldu. Son olarak da Halkalı Ziraat ve Tarım Lisesi'ne dönüştürülen okulun üzerine kurulu olduğu alan İlim Yayma Vakfı'na ait Sabahattin Zaim Üniversitesi’ne devredildi. Ziraat
Kentin en değerli alanlarının kamu yararı bahanesiyle AKP yandaşı kurumlara devredilmesi oyununda sıra Halkalı Ziraat Okulu’na geldi. Küçükçekmece halkı buna engel olmaya kararlı Mühendisleri Odası’nın 27 Aralık 2010’da yayınladığı bir açıklamayla kamuoyunda duyulan bu durum üzerine Küçükçekmeceliler harekete geçti. Aralarında Sefaköy Halkevi’nin de bulunduğu kitle örgütleri ve çeşitli siyasi partiler Küçükçekmece ilçe örgütleri öncülüğünde bir araya geldi. Yürütülen çalışmalar sonucu okul binasının özel üniversiteye devredilerek halkın
kullanımına kapatılmasına karşı mücadele etmek üzere ‘Küçükçekmece Yaşam ve Çevre Meclisi’ kuruldu. Küçükçekmece’deki farklı mahallelerden temsilcilerin oluşturduğu bu meclis hız kesmeden eylemlere başladı. TABELAYI DEĞİŞTİRDİLER Küçükçekmece halkı ilk eylemini 28 Ocak günü okul önündeki bir basın açıklamasıyla gerçekleştirdi.
“Ziraat Okulu sermayeye değil halka açılsın; AKP elini okulumdan çek” diyen halk burada yapılan basın açıklamasıyla okulun devredilmesine yönelik itirazlarını dile getirdikten sonra okulun girişine İlim Yayma Vakfı tarafından asılan “Sabahattin Zaim Üniversitesi Rektörlüğü” yazılı tabela, “Ziraat Okuluma Dokunma” şeklinde değiştirildi. HALK TOPLANTILARDA BULUŞTU Bu basın açıklamasının ardından çalışmalarına devam eden meclis 6 Şubat Pazar günü Sefaköy’de bir düğün salonunda yaklaşık 400 kişinin katıldığı bir halk toplantısı düzenledi. Başta Ayazma, İçkumsal, Dışkumsal semtleri halkı olmak üzere İstanbul’un sermayenin yaşama dönük saldırıdan nasibini alan bölgelerdinden gelen temsilciler bölge halkıyla beraber yaşamı savunmak üzere mücadelenin olanaklarını tartıştı. Hemen ardından, meclis temsilcileri, 7
Şubat günü Küçükçekmece Belediye Meclisi toplantısına katıldı. ‘Küçükçekmece Yaşam ve Çevre Meclisi’ önce belediye önünde bir basın açıklaması yaparak devir işleminin iptalini istedi. Ardından da belediye meclisi toplantısına katıldı. BELEDİYE BAŞKANI DA VAKIFTAN Belediye başkanı Aziz Yeniay’ın da katıldığı toplantıda temsilciler ayağa kalkarak Halkalı Ziraat Okulu’nun özel kuruluşa satılmasının Küçükçekmeceliler için kabul edilemez olduğunu belirtti. Temsilcilerin ardından tekrar konuşan belediye başkanı Aziz Yeniay ise satışı savunarak, “Arazinin İlim Yayma Vakfı’na tahsis edilmesinin bizim açımızdan hiçbir sakıncası yok” dedi. Başkan’ın sakınca görmemesi şaşırtıcı değil çünkü Yeniay bir yayın kurumuna verdiği beyanatta İlim Yayma Vakfı’ndan bursla eğitimini tamamladığını söyleyerek üniversitenin açılması için elinden geleni yapacağını söylemişti.
7
İNSANCA YAŞAM 11 fiubat 2011 / 24 fiubat 2011
Halk›n Sesi
‘Metronun adı Derbent olacak’ Kentsel dönüşüm Sarıyer’in kapısını Derbent Mahallesi ile çaldı. Halk hem mahalleleri için hem de Sarıyerli yoksullar için varlık yokluk savaşına hazırlanıyor
D
erbent, İstanbul’un Karadeniz çıkışında yer alan Sarıyer ilçesinde bir mahalle. ‘Sermayenin kenti’ rotayı kentin kuzeyine doğru çevirirken, İstanbul’un kalan son ormanlarıyla çevrili, Karadenize kıyısı olan Sarıyer İlçesi’ne açılan bir kapı Derbent. Yaklaşık 50 yıl önce Diyarbakır’dan, Erzincan’dan İstanbul’a göçenlerin mekanı olmuş bu mahalle. Zamanla üzerine binden fazla konutun kurulduğu Derbent’in üzerinde yükseldiği arazinin mülkünün tam olarak kime ait olduğu bile bilinmiyor. DERBENT DÜfiERSE TÜM SARIYER DÜfiER Karışık miras davaları, sahipsiz bir alan derken 50 yıldan uzun bir süre Derbent’e gelen giden burayı kendisine ev bilenlere dokunan olmamış. Ta ki sermayenin saldırı politikaları bir ahtapot gibi tüm kollarıyla İstanbul’u sarıp sarmalamaya başlayınca kadar. Kentin merkezinden Sarıyer’e uzanan yolların etrafı yüksek alışveriş merkezleriyle, güvenlikli lüks sitelerle dolmaya başladı bir süre önce. Bundan 3-4 ay kadar önce Taksim-Levent metro hattı da Sarıyer’in girişinde bulunan bu mahalleye kadar gelince yani bölgeye ulaşım da kolay hale gelince yeni ve yüksek fiyatlı evler için sermaye gözünü Derbent’e çevirmiş. Sarıyer’i bilenler bize Derbent’i şöyle anlatıyor: Maslak yönünden gelirken bu mahallenin biraz gerisinde Özel
Acıbadem Hastanesi açıldı. Mahallenin girişindeki metronun arka çıkışının hemen ardında lüks bir site kuruldu. Yen ve pahalı yapılarla dönüşüm Sarıyer’in içine doğru ilerliyor. ‘Sermayenin kenti’ kuzeye doğru yayılıyor. Derbent bu yayılmada fethedilecek ilk mahallelerden birisi. Anlatılanları doğrularcasına yıkımlara karşı direnen mahalleliler de direnişe destek vermeye giden Halkevcilere şöyle diyor: “Derbent düşerse Sarıyer’deki diğer tüm mahalleler de düşer.” DURAKTA ‹S‹M SAVAfiLARI Bu fikirle hareket eden Derbentliler mahallelerinden sürülmek istenmelerine karşı ilk tepkiyi metro istasyonunun açılışında göstermiş. Mahallelerinde kurulan metro durağına Darüşşafaka adının verilmesine karşı çıkmış, onlarca genç ‘Burası Derbent, Derbent kalacak’, ‘Metronun adı Derbent olacak’ sloganlarıyla eylemler yapmış. Hatta şu anda Metro durağının bulunduğu göbeğe belediyenin astığı ‘Darüşşafaka durağı’ tabelasına nazire yaparcasına ‘Çamlıtepe Mahallesi’ne hoşgeldiniz’ pankartı asılmış. YIKIM ADIM ADIM ÜZERLER‹NE GEL‹YOR Yaklaşık beş yıldır bu mahalledeki evleri boşaltıp buraya başka bir site yapmaya çalışan Cemre İnşaat, Derbent’i orada yaşayanlardan temzileyip mahallede lüks siteler kurmak
için faaliyetlerine hız vermiş. Cemre İnşaat yaklaşık bin hanelik mahallede 650 evin yıkılmasına yol açacak bir planla mahalleye gelmiş. 47 evin sahibi Cemre inşaatın teklifini kabul ederek evlerini firmaya vermiş. Anlaşma sonucu evlerin boşaltılması ise mahallede çatışma ve direnişin fitilini yakmış. 7 Şubat’ı 8 Şubat’a bağlayan gece 03.30’dan itibaren nakliye kamyonları ve yıkım araçları sözleşme imzalayan evleri boşaltıp anında yıkmak için binlerce polisin nezaretinde mahalleye geliyor. Çatışma da bu noktadan sonra başlıyor. Çatışma haberiyle beraber mahalleye giden Sarıyer Halk Medya muhabirinin anlattıkları mahallenin yıkım için işgal altında olduğunu doğrular nitelikte. “İki ay önce de iki evi içinde eşya varken yıkmışlar. Bu sefer de gece yarısı geliyorlar. Mahalle adeta polis işgali altında kalıyor. Bütün mahalleye giriyor polis çünkü 47 ev mahalle içinde dağılmış. Boşaltılacak evlerin hepsinin önüne birer kamyon çekmişler, her evin önünde bir otobüs polis. Polisler sözleşmeye imza atanların boşalttığı evlerin etrafını sarmış. Kimi evlerin içinde bile polis vardı. Bazı evler tahliye edilirken eşyaları çevik kuvvet polisi taşıdı.” D‹REN‹fi‹N SEYR‹ Mahalledeki direniş sabaha karşı tırlar, kepçeler, dozerlerin gelmesiyle başladı. Saat 04.00’ten itibaren mahallenin
Üçüncü köprüye karşı dava
H
Derbentli gençler kurduklar› barikatlar›n bafl›nda bekliyor gençleri polisi gördükleri her yerde taşlarla, barikatlarla durdurmaya çalıştı. Günün ilk ışıklarıyla direniş mahalle dışına taşındı. Saat 08.00 gibi yaklaşık 60 genç Sarıyer’i Levent’e bağlayan anayolu kesti. Polisle 500 metrelik bir alana yayılan yarım saatlik bir çatışma yaşandı. Geceyarısı mahalleye giren yıkım makineleri bu çatışmanın ardından çekildi. Saat 10.00’dan itibaren mahallelinin öfkesi sözleşme imzalanan evlerdeki eşyaların yüklendiği kamyonlara yöneldi. Öğlen saatlerine doğru bu kamyonlar da mahalleden ayrıldı. Toplanan kalabalık
akşam saat 19.00’a kadar Derbent Meydanı’nda beklemeye devam etti. Bu kalabalık daha sonra bir halk toplantısı yaptı. Direniş gece mahallenin farklı noktalarında yakılan ateşlerle sona erdi. Mahallede sözleşme imzalayan evler tahliye edildi. Fakat halkın gün boyu süren direnişi sayesinde yıkılmadı. Derbent halkı bundan sonrası için halk toplantıları yaparak ne yapacağına karar verme yolunu seçti. Kentin, rant değeri hızla yükselen Sarıyer’e doğru yayılmasının er ya da geç mahalleleri için bir varlık, yokluk savaşı verilmesi anlamına
geleceğini bilerek tüm ihtimalleri değerlendirip ne yapacaklarına karar verecekler. Derbet’te süren direnişe tanıklık eden bir Halkevcinin yorumu ise Derbent direnişinden barınma hakkı mücadelesi için çıkarılacak en mühim değerlendirmeyi içeriyor: “Derbent halkı hiçbir örgütlenmeleri bulunmasına karşı barınma hakları için etkili bir direniş sergilemeyi başardı. Bu Derbentlilerin en güçlü yanı. Fakat aynı zamanda en zayıf yanı. Çünkü barınma hakkı mücadelesinin sürekliliği için örgütlü mücadele şart.”
Kardeş dereler kendi meclislerini kurdu Karadeniz’de HES’lere karfl› mücadele içinde ortaya ç›kan Derelerin Kardeflli¤i Platformu, önümüzdeki dönem mücadele ilkeleri ve mücadelenin kurumlar›n› belirleyecek önemli bir toplant› yapt›. HES’lere karfl› mücadele edenlerin bulufltu¤u platform temas etti¤i tüm vadilerden, anakentlerden gelen temsilcilerle beraber 5. Geniflletilmifl Bölge Koordinasyon Kurulu’nu toplad›. Bu toplant› meclis fleklinde örgütlenerek bir ilke sahne oldu. Toplant›da mücadelenin süreklili¤ini sa¤layacak bir yürütme kurulu da belirlendi. 5 fiubat Cumartesi günü Rize Tek G›da-‹fl Sendikas› Konferans Salonu’nda toplanan, Rize, Artvin, Trabzon, Giresun, Ordu, Kars, Ardahan, Erzurum, Gümüflhane, Bayburt, Tokat, Amasya, Samsun, Sinop, Bart›n ve Zonguldak’taki 41 vadiden gelen 105 temsilci mecliste
İş-güç nasıl” diye soruyor biri. Öbürü “güç bela” diyor. “İşten atılmak çok güç” diyor bir başkası.” İş bulmak da çok güç” diyor berideki. Bir diğeri “çalışmak güçleşiyor bu baskılarla” diye söyleniyor. İki yıldır işsiz olanı “gücüme gidiyor” diye fısıldıyor… Bütün bunlar “dördüncü güç” medyada çalışan emekçilerin ağzından dökülüyor. Ne çok anlamı var “güç” sözcüğünün. Basın-yayın iş kolunda 2001 yılında adeta sıradanlaşan toplu işten çıkarmaların son dalgasını yaşıyoruz bugünlerde. Sabah-Atv ve Habertürk gruplarında başlayan kıyım aynı seviyede olmasa da diğer kurumlara da sirayet ediyor. Bu durum; yıllarca “stajyer” diye ücretsiz ve kayıtsız çalıştırılan, iş kolu için düzenlenen 5953 sayılı yasaya uygun çalıştırılmayan, bireysel başarının mutlaklaştırılmasıyla yalnızlaştırılan, emeğin karşılığı olarak adının veya yüzünün kitle iletişim araçlarında görünür olmasının sunulduğu emekçiler açısından da artık karşı koymanın anlamsız olduğu bir döngü haline geldi. Yüksek oranda “bu işin cilvesi” diye algılanan işten çıkarmalar, kendini bir türlü “işçi” olarak göremeyen basınyayın çalışanlarının, işvereni değil, salt işi sorgulamasını getirdi. Böylece basın emekçisinin gözüne de işin yaratanı olarak işveren ve iktidar ikilisini görmesini engelleyen bir perde indi. Sendikal örgütlenme ve dayanışma
Güç ve “ halk›n iletiflim hakk›
Konuk Yazar GÖKHAN BULUT ‹LET‹ ‹M HAKKI ATÖLYES‹
bulufltu. Derelerin Kardeflli¤i Yürütme Kurulu’nda bir önceki dönem görev alan Yürütme Kurulu Baflkan› Mehmet Gürkan, platformun dönem sözcüsü Ömer fian, Rize’den Yaflar Ayd›n ve Saltuk Deniz, Artvin
Ardanuç’tan Kamile Kaya ile Artvin fiavflat’tan Ethem Kara yeniden görev ald›lar. Giresun’dan Arzu Yeflil, Trabzon’dan Taylan Kaya, Hopa’dan Kamil Ustabafl, Kemalpafla’dan fienol Çevik, F›nd›kl›’dan Avni Ertafl, Çayeli’nden H›z›r Kad›o¤lu ile Ordu Fatsa’dan Osman
ilişkilerinin de çalışanların bilinçaltında adeta “yasa-dışı faaliyet” haline sokularak, bu faaliyete kalkışanların hallinin derhal yerine getirilmesini vurgulamakta fayda var. Ayrıca artık herkesin malumudur ki işkolundaki özelleşme ve tekelleşme ile birlikte sendika üyesi çalışanlar, gazete sahiplerinin odasında genel yayın yönetmenlerinin “telkinleriyle” sendikalarından istifaya zorlandılar. Haklarını hukuki yollardan arayan bir çalışan ise artık ne o medya grubunda iş bulabildi ne de üzerinde taşıdığı o mimle başka bir medya grubuna başvurabildi. Bütün bu genel tablo özetini, bugün yaşananlar karşısındaki o çıldırtıcı hareketsizliğin nedenlerini bir kez daha ortaya koyabilmek için yaptık. Çalışma yaşamındaki esnekleşme, tüm emekçilerin güvencesizlik çatısı altında türdeşleşmesini de getiriyor. Bu koşullar altında, değersizleşen ve yeniden proleterleştirilen basın-yayın çalışanları, etraflarına bakınca, silik bir sendika, korkutulmuş, sindirilmiş meslektaşlar ve örgütsüz toplumun tenhalığı ile karşılaşıyor. Kahredici bu yalnızlık, işin ortadan kalkmasıyla “iş-güç” diye kullanıldığında “dayanak, varlık, kuvvet” gibi anlamlara gelen gücün de yok olmasıyla katmerleniyor. İşsizleşen tekil emekçi aslında işini değil, kapitalizmin emekçilere dayattığı iş=varlık denklemini kaybediyor ve emekçi sınıfların toplumsal gücünden düşürülmesine bir
Güvenalp Yürütme Kurulu’nun yeni üyeleri oldular. Platformun yürütme kuruluna kat›lan Trabzon delegesi Taylan Kaya toplant›n›n alt›n›n çizilmesi gereken en önemli sonucunun meclisi kurma baflar›s› göstermesi oldu¤unu söyledi. Kaya, HES’lere karfl› mücadelenin sorumlulu¤unu bu meclisin yüklenece¤ini belirtti. Yürütme kurulunun bundan sonra koordinasyonu sa¤lamak görevini üstlenece¤ini ifade etti. Kaya, meclis toplant›s›nda kendisinin, Derelerin Kardeflli¤i Platformu’nun sadece HES’lere karfl› mücadeleyle s›n›rlanmayacak bir bak›fl aç›s›yla, suyun ticarilefltirilmesinin çok boyutlu bir sald›r› oldu¤u düflünülerek buna karfl› bütünlüklü bir mücadele hedefiyle hareket etmesi gerekti¤i görüflünü dile getirdi¤ini aktard›.
çentik daha atılıyor. Somut sermaye politikalarının meşrulaştırıcısı haline gelen medyanın çalışanları, işsizlik ile “terbiye edilerek”, gerici-neoliberal AKP iktidarının yaratmaya uğraştığı boyun eğme kültürünün pekiştirilmesinde de rol sahibi ediliyor. YAfiANANLARA KARfiI HALKIN ‹LET‹fi‹M HAKKI Hal böyleyken yapılması gerekenlere ilişkin sınanmış bir reçetenin olması beklenemez. Elimizde çok fazla örneğin olduğu da söylenemez. Fakat tam da burada yapılması gerekenlere ilişkin bir düşünme pratiği hayata geçirilebilir. Başta basın-yayın emekçilerinin çalışma hakkının savunulması gerekiyor. Emek güçlerinin çalışma hakkının savunulması ve korunması çabalarına katılmak, işkolundaki sendikal örgütlülüğün gelişmesi için çaba sarf etmek ilk elden yapılması gerekenler. Şimdiye kadar emekçilerin gerek savunma gerekse hakların ilerletilmesi cephelerinde sınırlı katkısının olduğu üzülerek görülüyor. Bu çaba tamamlayıcılara, geliştiricilere muhtaç. Basın-yayın alanında yaşananlar, çalışma hakkının da içine girdiği topyekun bir “iletişim hakkı” çerçevesi örülmesinin zorunlu hale geldiğini gösteriyor. İktidarın ve sermayenin saldırılarına karşı direnen herkesin, direnilen bütün alanların ortak kümesi büyük. Örgütlü, bütüncül ve programlı saldırılar karşısında tekil direnişlerin zayıf kaldığı
da açık. Basın-yayın emekçilere düşen iş kendi başlarına gelen bu durumun, mesleğin bir parçası değil emek düşmanı uygulamaların izdüşümü olduğunu, bunun da tamamen politik bir durum olarak algılanması gerektiğini bilince çıkarmak. Haklarının çevresindeki kuşatmadan ancak örgütlü emek gücü oluşturarak kurtulabilecek olan basın-yayın çalışanları, büyük manzarayı; çalışma ilişkilerinin güvencesizlik zeminine yerleştirilmesini görmeli ve dolayısıyla örgütlü emek mücadelesinin genel deneyim ve kazanımlarından da yararlanmalıdır. Ayrıca, mesleki bilgi ve uzmanlıkları halkın mücadele verdiği alanların bilgisini üretmek ve yaygınlaştırmak üzere kullanmak, sözünü ettiğimiz ortak kümenin tam içidir. Özetle, bireysel yaşamın her türlü ilerici toplumsal dayanışma ve örgütlülük ağlarıyla sürdürülmesi (artık) basit bir tercih değil aksine basın-yayın çalışanlarının önündeki tek yoldur. Halkın iletişim hakkı mücadelesi, en çok bu koşullar altında çalışan ve çalıştırılmayan emekçilerin savunmasıyla anlam bulacaktır. Ve halkın iletişim hakkı, medya emekçilerinin gücünün birleştirilerek hakları için mücadele edebilmelerinin de tek yoludur. Ve o sözcüğün son kullanımı: Gücümüz birleşmekte.
alkevleri Hukuk Dairesi üçüncü köprü projesinin iptali için İstanbul İdare Mahkemesi'ne başvurdu. Köprünün kamuya zararlı olacağını belirterek köprü projesinin iptal edilmesini talep etti. İstanbul’un kuzey ormanlarını yok edecek ve geçtiği güzergah üzerindeki evleri yıkıp, su havzalarını kirletecek olan köprünün durdurulmasını isteyen Halkevleri, dava dilekçesinde bu bilgileri sıralayarak projenin iptalini ve öncelikle yürütmesinin durdurulmasını istedi.
‘HES’çi LittleBig giymeyiz’
İ
stanbul’da yaşayan Hopalılar vadilerine, sularına sahip çıkmak için buluştu. Hopa Dereleri Koruma Platformu’nun çağrısıyla 5 Şubat Cumartesi günü İstiklal Caddesi’nde yapılan eylemde Güneşli Deresi üzerine HES yapmak isteyen ERVA Enerji uyarıldı. Bu şirkete ait LittleBig mağazasının İstiklal Caddesi üzerindeki şubesi önünde de bir pankart açıldı. Eyleme Munzur Vadisi Koruma Platformu da destek verdi.
Marifet yıkmakta değil
D
ikmen Vadisi’nde 4 yıl önce gerçekleşen kentsel dönüşüm projesinin ilk ve tek yıkım saldırısı, saldırının yıldönümü olan 1 Şubat günü bir eylemle hatırlatıldı. 1 Şubat 2007’de beş bini aşkın polis yıkım ekipleriyle birlikte mahalleye gelmiş çatışmalar gün boyu sürmüştü. 1 Şubat 2011 günü Ankara Büyükşehir Belediyesi önüne gelen Vadililer, üzerinde “Marifet yıkmakta değil yapmaktadır” yazan siyah çelengi belediyenin önüne bırakarak saldırıyı hatırlattı.
8
EMEK / ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ 11 Şubat 2011 / 24 Şubat 2011
Halk›n Sesi
Kaza değil organize cinayet A
nkara, 3 Şubat günü Ortadoğu Sanayi ve Ticaret Merkezi’nde (OSTİM) meydana gelen iki patlamayla sarsıldı. Patlamaların ilki sabah saatlerinde 4 katlı OSTİM Mega Center'da yer altı kablosu üreten tesisin jeneratör üretme bölümünde meydana geldi. İkinci patlama akşam 10 sıralarında İvedik’te boya ve tiner üreten bir işyerinde meydana geldi. İki patlamanın ardından biri mühendis 20 işçi hayatını kaybetti, 52 işçi de yaralandı. Patlamaların ardından OSTİM Yönetim Kurulu Başkanı Orhan Aydın, patlamaların oksijen tüplerinden kaynaklandığını söyledi. Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek, iki işyerini de ziyaret etti. İşçilerin hatasının olduğunu iddia eden Gökçek, Organize Sanayi Bölgelerinin (OSB) denetlenmemesinden şikayet etti. Gökçek, belediyenin OSB’leri denetleme yetkisi olmadığını söyledi. ‘İNSANLAR KENDİ HAYATINI ÖNEMSEMİYOR’ Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Ömer Dinçer, ilk patlamanın olduğu işyerinin işletme ruhsatının bulunmadığını, ikinci işyerininse sadece torna ruhsatı bulunduğunu ifade etti. Dinçer, işçilerin kendi sağlığını ciddiye almadığını belirterek şunu söyledi: “Biz yapısal ve teknolojik tedbirleri alsak bile, eğer insanlar kendi hayatlarını önemsemiyorlarsa bu çok büyük bir zafiyettir.” ‘İŞÇİLER ŞİKAYET ETMEDİ’ Patlamanın ardından Devlet Bakanı Faruk Çelik de ihmal ve işçi sağlığı konularının üzerinde durduktan sonra şunu söyledi: “İşçiler şikayet etmedi.” Patlamayla ilgili esas sorumlu kurum olan Sanayi ve Ticaret Bakanlığı sessiz kaldı. Patlamaların sebepleri işçi
İMO güvenceli iş istiyor İ
nşaat Mühendisleri Odası (İMO) Ankara Şube Başkanı Nevzat Ersan, 2 Şubat günü bir basın toplantısı düzenleyerek “Güvenceli iş güvenceli gelecek istiyoruz” adlı bir kampanya başlattıklarını açıkladı. Ersan, son dönemde işsizlik, çalışma koşullarının niteliksizleşmesi, çalışma saatlerinin uzaması, düşük ücretler, iş güvencesinin sağlanmaması, kadın mühendislerin yaşadığı sıkıntılar, mezarda emeklilik ve mesleğin itibar kaybetmesinin mühendislerin en önemli sorunları olduğuna işaret etti. Mühendislerin sorunlarına karşı geliştirdikleri 10 taleple, www.guvenceilisguvenceligelecek.org sitesi aracılığıyla 15 Nisan’a kadar imza toplanacağını belirtti. Ersan, oda olarak neoliberal saldırılar karşısında mesleklerinin tek örgütlü gücü olduklarını da kaydetti ve toplanılan imzalarla birlikte mühendislerin ortak taleplerini büyük bir eylem yaparak meclise taşıyacaklarını söyledi.
Ankara OSTİM’de meydana gelen iş cinayetlerinden sonra hükümet ve patronlar işçileri suçluyor. Sermaye için organize olan sanayi bölgeleri işçileri ölüme götürüyor
hatası ve sanayi tüplerinde aransa da iş cinayetinin güvencesiz çalıştırma ve insanlık dışı çalışma koşullarından kaynaklandığı ortada. SENDİKAYA KARŞI ‘KARA LİSTE’ Güvencesizleştirmenin önünü açan sebeplerden biri, sendikasızlık. OSB işverenleri, işyerlerine sendika sokmamak için elinden geleni yapıyor ya da sarı sendikaların örgütlenmesine göz yumuyor. OSTİM’deki işadamlarının bir araya geldikleri müteşebbis heyeti toplantılarda sendika üyesi
Küçük sanayi bölgesiyken OSB statüsüne geçilen OST‹M’de çal›flan iki iflçiyle görüfltük. ‹flçiler; iflten ç›karma endiflesi ve çal›flt›klar› iflyerinde s›k›nt› yaflayacaklar› düflüncesiyle isimlerinin yay›mlanmas›n› istemedi. Biz de bu hassasiyeti görerek iflçilerin isimlerinin bafl harfini yazd›k. Befl y›ld›r OST‹M’de bulunan ve kaynak ustas› olan H.A. plastik üzerine seri üretimde çal›fl›yor. Çal›flt›¤› befl y›la ra¤men befl y›ll›k sigortal› gözükmüyor. Eski iflyerinde sigortalar›n yatmad›¤›n› belirten H.A, yeni iflyerinde sigortalar›n flimdilik eksiksiz yatt›¤›n›
işçileri 'kara liste'ye alıyorlar. İnsanlık dışı çalışma koşullarının devam etmesinin nedenlerinden biri işçilerin değil, firmanın denetim yapması. Firmalar, işçi sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili gereklilikleri maliyet unsuru olarak gördükleri için denetim yapmıyorlar. Firmalar denetim yapsa bile işçi sağlığı açısından yeterli olmuyor. DAVUTPAŞA’NIN SORUMLULARI HALA CEZALANDIRILMADI İş cinayetlerine karşı önlem alınmamasının temel nedenler-
den biri, daha önce meydana gelen bu tür iş kazalarında sorumluların bulunmaması, bulunsa bile cezalandırılmaması. 31 Ocak 2008’de İstanbul Davutpaşa’da bir havai fişek atölyesinde su kazanının patlaması sonucu 21 işçi hayatını kaybetmişti. İş cinayetinin ardından işçilerin sigortasız çalıştırıldığı ortaya çıkmıştı. Davutpaşa’da hayatını kaybeden işçilerin yakınlarının ısrarcı eylemleri sayesinde kamuoyunda tartışılan iş cinayeti hakkında bir bilirkişi raporu hazırlanmıştı. Bu raporda Zeytinburnu Belediyesi, İstan-
bul Büyükşehir Belediyesi, İSKİ, BEDAŞ ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı “kusurlu” bulunmalarına rağmen Bakırköy Cumhuriyet Savcılığı’nın ‘sorumluların bildirilmesi’ isteği tüm kurumlar tarafından çeşitli gerekçelerle reddedilmişti. ORGANİZE SALDIRI Organize Sanayi Bölgeleri, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın onayı ile kuruluyor ve Türkiye’de 50 bin hektarlık alanda toplam 148 OSB bulunuyor. Yakın zamanda OSB sayısının 261’e çıkarılması
İşçinin gözüyle OSB söylüyor. ‹flyerine yak›n mesafede oturan H.A, sabah 7.45 akflam 7.45 aras› 12 saat çal›fl›yor. Bir hafta gündüz, bir hafta gece çal›fl›yor; bir tek pazar günleri izinli. ‹flyerinde kat› kurallar olmad›¤›n› ifade eden H.A, a¤›r bir iflinin olmad›¤›n› ama bir hayli yoruldu¤unu söylüyor. ‹flyerinde çay molas› diye bir uygulama yok. ‹flçiler çay› ancak çal›fl›rken içebiliyor. Ço¤unlukla çay so¤uyor. H.A, asgari ücrete çal›fl›yor.
630 liral›k asgari ücret d›fl›nda ald›¤› ek ödemelerle ayda toplam 850 lira ücret al›yor. ‹flyerinde fazla mesai paras› yok. Gerekçe ise ‘‹flçiler zaten 12 saat çal›fl›yor.’ ‹flyeri, sadece bir ö¤ün yeme¤ini veriyor; bunun d›fl›nda hiçbir fley vermiyor. Yol paras›n› kendisi karfl›lamak zorunda kal›yor. Kazand›¤› parayla 7 kiflilik ailesini geçindirmeye çal›fl›yor. Bir tan›d›¤› vas›tas›yla bu ifle giren H.A, sendikal› de¤il ve çal›flt›¤› süre boyunca hiç
sendikal› olmay› düflünmemifl. Net olarak ifade edemese de OST‹M’deki sendika düflmanl›¤›ndan etkileniyor. ‹flyerinde geçen konuflmalarda iflçilerin ‘sendika’ kelimesinden çekindi¤ini belirtiyor ve iflçilerin OST‹M genelinde ‘sendika’ kelimesini kullanmamaya özen gösterdi¤ini söylüyor. Nedeninin sordu¤umuz zaman, ‘görüfl fark›’ cevab›n› al›yoruz. ‹flçi sa¤l›¤› ve ifl güvenli¤i hususuna gelince, H.A,
planlanıyor. Büyük ölçekli sanayi kuruluşunun bulunmadığı OSB’ler iktidar yandaşı küçük firmaların vergi muafiyeti gibi bir dizi nimetten faydalanması için biçilmiş kaftan. Elektrik, doğalgaz gibi temel ihtiyaçları ucuza alan OSB’ler istihdam konusunda bölge kalkınma ajanslarından destek alıyorlar. Sanayinin düzenlenmesi, kentlerin kontrolsüz büyümesinin önüne geçilmesi ve sanayi üretiminin artırılması için kurulan OSB’ler belediyelere ödediği emlak vergisi dışında hiçbir vergi ödemiyor. OSB adıyla kamulaştırma yapılabiliyor. Örneğin bir süre önce Kocaeli’nin Kandıra İlçesi’ndeki köylüler, köy topraklarının çok düşük bir paraya OSB yapımı için kamulaştırılmasına karşı eylemler yapmış, Ankara’ya yürümüştü. Kocaeli’nde ‘OSB yapılacak’ denilerek kamulaştırılan kimi yerlerin Ali Ağaoğlu’na toplu konut yapımı için satılması gündeme gelmişti. OSB’ye bulunduğu ilin sanayi odası başkanı başkanlık ediyor. OSB’lerdeki önemli kararlar OSB Müteşebbis Heyeti tarafından alınıyor. Bu heyet aynı zamanda OSB’lerine sendikanın girmemesi için MİT, polis ve jandarma ile işbirliği içinde çalışıyor. Sendikaların bulunduğu tek tük OSB var ve bunlar, öncesinde küçük ölçekli sanayi bölgesiyken sonradan OSB’ye çevrilmiş bölgeler. Çorlu OSB’de müteşebbis heyetinin olası bir greve veya işçi eylemine karşı işverenlere destek olacak bir yardım sandığı kurduğu biliniyor. OSB’lerin büyük kısmı Bölge Kalkınma Ajanslarına bağlı olan Yardım Destek Ofisleri tarafından destekleniyor. Bu ofisler, OSB’lere istihdam sağlamakla görevli. OSB’lerin denetimini her ne kadar OSB’deki firmalar yapsa da genel olarak bu denetimlerden Sanayi ve Ticaret Bakanlığı sorumlu.
“Türkiye’de çal›flan iflçilerin ne can güvenli¤ine önem veriliyor ne de önlem al›n›l›yor” diyor. 2 ay önce geçirdi¤i bir ifl kazas›nda hafif yaralanm›fl ve bu kazay› iflverene bildirmemifl. Bunun nedenini flöyle anlat›yor: “Ufak bir fleydi, 2 parma¤›m makineye s›k›flt›. Ben de hemen gidip doktora gösterdim. Parmaklar›mdan biri çatlam›fl ama flimdi iyileflti.” Bir di¤er iflçi Z.Y. OST‹M’de, yevmiye usulüyle ve parça bafl›na çal›flt›r›lan iflçilerin oldu¤unu belirtti. ‹ki iflçi de OST‹M’deki ifl kazalar›n›n ard›ndan iflyerlerinde uyar› yaz›lar›n›n artt›¤›n› söyledi.
Madendeki göçükte şoför öldü
A
fşin- Elbistan Termik Santrali'ne kömür sağlayan Çöllolar Açık İşletme Kömür Sahası'nda 6 Şubat günü saat 04.00 sıralarında bir göçük meydana geldi. Toprak altında kalan 1 işçi yaşamını yitirdi, 5 işçi de yaralandı. Yaralılar, çalışma arkadaşları tarafından toprak altından çıkarıldı. Ambulansla Afşin Devlet Hastanesi'ne kaldırılan 5 işçinin tedavisi ayakta yapıldı. Hayatını kaybeden işçinin ise kamyon şoförü Yaşar Alkaya olduğu öğrenildi.
İnşaat yandı iki işçi öldü
İ
zmir’in Bornova İlçesi’ndeki bir inşaatta 31 Ocak günü meydana gelen iş kazasında 2 işçi hayatını kaybetti, iki işçi de yaralandı. İnşaatın bodrum katında kaynak çalışması sırasında izolasyon malzemelerinin alev almasıyla çıkan yangında, İsmail Ünver (48) ve kuzeni İdris Ünver (37) hayatını kaybederken, Adnan Ünver ile Adem Bara yaralandı. İşçilerin çalışmak için 20 gün önce Kırıkkale’den İzmir’e geldiği öğrenildi.
OSTİM’in sorumluları istifa etsin O
STİM’deki patlamaların ardından emek örgütleri tepki eylemleri yaptı. Herkese Sağlık Güvenli Gelecek Platformu, 6 Şubat’ta yaptığı eylemde OSTİM’in hesabının sorulması gerektiğini söyledi. OSTİM’deki patlamanın sorumlusunun devlet olduğunu belirten HSGGP üyeleri, Torba Yasa’nın bu tür iş kazalarına
davetiye çıkardığını ifade ettiler. Eylemciler, Torba Yasa’yla birlikte işçi sağlığı ve iş güvenliği tedbirlerinin ve denetleme yetkisinin uzmanlardan alınarak taşerona devredileceğini hatırlattı. DAVUTPAŞA, OSTİM’İN YANINDA Davutpaşa’da 2008 yılında
meydana gelen patlamada hayatını kaybedenlerin aileleri de Taksim Tramvay Durağı’nda eylem yaptı. Aileler, OSTİM’deki patlamada çokça söz edilen ihmali bildiklerini ve iş cinayetini gördüklerini söylediler. OSTİM’deki patlamada hayatını kaybedenlerin ailelerinin acılarını anladıklarını söyleyen Davutpaşalı aileler,
“Bir daha DavutpaşalarOSTİM'ler olmasın” diyerek Ankara gideceklerini açıkladı. ‘SÖZLERE İNANMAYIN MÜCADELE EDİN’ Davutpaşalılar, olayların sıcaklığında verilen sözlerin ve beyanatların hiçbir anlam ifade etmediğini söylediler ve kanıt olarak Davutpaşa’daki patlamayı gösterdiler. Aileler, OSTİM’li ailelere şu şekilde seslendi: “Verilen beyanatlara aldanmayın. Kaybettiğiniz canların ruhu rahat olsun istiyorsanız, adalet için mücadele edin.” OSTİM’de yaşananlarla ilgili Politeknik üyeleri de Taksim Tramvay Durağı’nda bir basın açıklaması yaptı. İşçi sayısı sınırı olmadan iş güvenliği ve işçi sağlığı önlemlerinin her yerde geçerli olması gerektiğini söyleyen Politeknik üyeleri, işçilerin örgütlenmesinin önündeki engellerin kaldırılması
gerektiğini belirtti. İş kazalarının önüne geçmek için, işyeri hekimi ve iş güvenliği mühendislerinin işveren bağımlılığının kaldırılması gerektiğini belirten eylemciler denetim yapmayan tüm sorumluların görevden alınmasını ve cezalandırılmasını istedi. ‘CENAZELERİ SAYMAYIN İSTİFA EDİN’ Ankara’da Halkevleri de bir basın açıklaması yaparak AKP’yi işçi düşmanı yasalar yapmaktan vazgeçmeye, hayatını kaybeden 20 işçinin hesabını vermeye çağırdı; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı’nın istifa etmesi gerektiğini söyledi. Denetimlerin olmamasından yakınan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek’e seslenen Halkevciler, “Önce kendi işlerini yap, insanların hayatını tehlikeye atan hurda otobüsleri trafikten kaldır” dedi.
Göz göre göre gelen iş cinayeti
A
ntalya, Konyaaltı bölgesinde bulunan Petrol Ofisi’ne ait dolum tesisinde 7 Şubat günü meydana gelen patlamada Yılmaz Dal (45) ve Hasan Yiğit (40) adlı iki işçi yaşamını yitirdi. İki işçinin de arkadaşlarının yerine çalıştığı ve mesailerini bitirmelerine rağmen çalıştırıldığı ortaya çıktı. Olaydan 2 ay önce, Körfez Gazetesi dolum tesisindeki riski ortaya koymuş; ancak risk Petrol Ofisi tarafından inkar edilmişti.
9 11 Şubat 2011 / 24 Şubat 2011
Halk›n Sesi
Tafleron PTT iflçisi direniyor
Nemtrans, DESA, Konveyör...
UPS iflçisi 272 günde kazand›
N
emtrans işçilerinin 27 Aralık’ta Gemlik’te başlattıkları direniş İstanbul Levent’teki İş Bankası Kuleleri önünde sürüyor. İşçiler tüm gün İş Bankası önündeler. Nemtrans işçilerinin yanı sıra DESA Deri işçilerinin İstanbul Sefaköy’deki direnişi 18 Ocak’tan, Konveyör işçilerinin direnişi 17 Aralık 2010’dan ve Bericap işçilerinin direnişi 25 Aralık 2010’dan bu yana sürüyor. Buca Belediyesi’ndeki taşeron işçilerin direnişi belediyenin işe iade sözü vermesi üzerine 21 Ocak’ta sona ererken, Sa-Ba işçileri de 12 Ocak’ta kazanıma ulaştı.
T
aşeron PTT işçilerinin direnişi destek eylemleriyle sürüyor. Aralık ayında işten çıkarılan PTT işçileri 5 Ocak'tan bu yana direnişte. 5 Ocak'ta Topkapı AVPİM önünde direnişe geçen işçilere 7 Ocak'ta Sarıyer PTT’sinden atılan işçiler de katıldı. Sarıyer halkı 30 gündür direnen işçilere dayanışma eylemiyle sahip çıktı. ‘Taşeron kaldırılsın’ diyen ve güvenceli iş isteyen işçilerin taleplerine karşı Sarıyer halkı, “Direnişiniz direnişimizdir” dedi.
Taşeron baharına doğru 2011’in bafllamas›yla birçok iflyerinde tafleron flirketlerle yeni ihaleler ve anlaflmalar yap›lmaya bafllad›. Her yeni anlaflma ya da ihale döneminde oldu¤u gibi yüzlerce iflçi iflten ç›kar›ld›. Patronun uzatt›¤› ka¤›d› imzalad›¤› veya imzala-
mad›¤› için sendikal›/sendikas›z birçok iflçi iflten ç›kar›ld›. Ço¤unda tafleron flirketin ifl de¤iflikli¤i dayatmas›n› kabul etmeyen, ücretlerine zam istedi¤i için veya sendikal› oldu¤u için iflverenin tehditlerine maruz kalan ama
boyun e¤meyen iflçiler iflyerlerinin önünü direnifl alan›na çevirdi. 2011’de ulaflabildi¤imiz bilgilere göre 14 iflyeri önünde 200’e yak›n iflçi aktif bir flekilde direniflte. ‹flverenin sürekli tehdidi ve polis bask›s› alt›nda bekledi¤i direnifl alanlar›nda
iflçiler diken üstünde de¤il; aksine kendi hayatlar›n› yeniden yarat›yor ve direnifli bir okula, bir yaflam alan›na çeviriyorlar. Bu okulda bir mezun, binlerce arkadafl›na yol gösteriyor. Direnifllerdeki kazan›mlar di¤er direnen iflçilerin yolunu ayd›nlat›yor.
Kuzeyden güneye sağlık işçisi direniyor S amsun Gazi Devlet Hastanesi’nde taşeron şirket bünyesinde çalıştırılan iki sağlık işçisi Devrimci Sağlık İşçileri Sendikası’na (Dev Sağlık-İş) üye oldukları için işten çıkarıldı. İşten çıkarılan iki işçinin 26 Ocak günü hastane bahçesinde başlattıkları direniş yoğun polis baskısına rağmen sürüyor. Hastanedeki ağır çalışma koşulları, insan gibi muamele görmeme ve uzun süren mesailer, kullandırılmayan izinler, gidilemeyen tatiller, düşük ücret işçileri harekete geçirdi ve sendikalı olmaya karar verdiler. Bir süre ‘Hangi sendika’ sorusuna cevap bulmaya çalışan işçiler sağlık alanında örgütlenen ve mücadeleci bir sendika olduğuna kanaat getirdikleri Dev Sağlık-İş’te örgütlenme kararı aldılar ve sendikalı oldular. Patron, sendikalı olan işçileri sık sık tehdit etmeye başladı. İşçileri sendikadan istifa ettirmeye çalışan patron başarılı olamayınca Ali Aslan ve Cemalettin Kömpe adlı iki Dev Sağlık-İş üyesi işçinin işini değiştirerek hastaneden uzaklaştırmaya çalıştı. Taşeron sağlık işçilerinin hak mücadelesini daha fazla büyümeden önlemek isteyen patron, iki işçiye başka işte çalışmayı dayattı ama işçiler kabul etmedi. Patron bu sefer Arslan ve Kömpe’yi işten çıkararak Dev Sağlık-İş’i durdurmaya çalıştı. İşten çıkarılan iki işçi 27 Ocak günü hastane bahçesinde direniş çadırı açtı. Artık, patronun uzaklaştırmaya çalıştığı Dev Sağlık-İş, her gün hastane bahçesinde olacaktı. Bunu gören patron, hemen polisten yardım istedi. Yoğun polis baskısına rağmen çadırını kurup direnişe
BEDAfi iflçileri direniyor
devam eden işçilere Samsun’un emek ve demokrasi güçleri destek olmaya başladı. Direniş, kısa sürede hasta ve hasta yakınlarının desteğini aldı. YEPYENİ BİR HAYAT GELİR Dev Sağlık-İş öncülüğünde taşeron sağlık işçilerinin başlattığı Adana Numune Hastanesi’ndeki direniş devam ediyor. Direniş çadırı kurulmasından kısa bir süre sonra kent muhalefetinin eylemlere başlama noktası haline gelen Adana Numune Hastanesi, bir yaşam alanı olarak da öne çıkıyor. Son olarak 6 Şubat günü, taşeron firmaya bağlı çalışırken işine son verilen 107 kişi arasında bulunan Pınar Fırat, Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi bahçesinde eylem yapan işçilerin katıldığı törenle nişanlandı. Pınar Fırat (22) işten çıkarılmadan önce pazarlamacılık yapan Halil İbrahim Saygı (24) ile 6 Şubat 2011’de nişanlanmaya karar vermişti. Fırat işten çıkarıldıktan sonra çift, direnişteki arkadaşlarına destek olması için nişanlarını direniş çadırında yapma kararı aldı. Taşeron sağlık işçileri 4 Ocak’tan bu yana Adana Numune Hastanesi bahçesindeki direnişlerini sürdürüyor. 30 işçinin başladıkları direnişe işten çıkarılan diğer işçiler de katılmaya başladı. Hastanelerde temizlik, bilgi işlem ve özel güvenlik ihalesini yeni bir firma aldığı için 1 Ocak günü 30’u güvenlik 40’ı yemekhane, 37’si otomasyon bölümünden olmak üzere 107 kişi işten çıkarılmıştı.
Kameralara sığmayan direniş B
irleşik Metal-İş üyesi üç işçi Bursa’da bulunan İspanyol sermayeli Tecasa Isı Sanayi A.Ş’nin önünde 27 Ocak’tan beri işlerine sendikalı olarak geri dönmek için direnişte. İşçiler, Birleşik Metal-İş’in bakanlığa yaptığı yetki başvurusunun hemen ardından işten çıkarıldı. Üç işçilik bu direnişe fabrikadaki birçok işçi ya dolaylı olarak katılıyor, ya da doğrudan destekliyor. İşçiler öğlen arasını, çay molalarını, işe giriş ve işten çıkış saatlerini destek saatlerine çevirmiş. Fabrikadan çıkan işçiler yoklama yapıyor: “Kadir Demiral, burada. Üzeyir Turgut, burada. Murat Ümit, burada. Tecasa işçileri, burada. Patron, İspanya’da.” Öğle yemeğine çıkan işçiler yemeklerini, çay molasına çıkan işçilerse çaylarını direnişteki arkadaşlarıyla paylaşıyor. İşçilerin direnişteki arkadaşlarıyla
İ
stanbul Gaziosmanpaşa bölgesinde BEDAŞ’ta çalışırken iki günlük iş bırakma eylemi yaparak ödenmeyen ücretlerini alan işçiler, haklarını aradıkları için işten çıkarıldı. Alkama adlı taşeron şirkette çalışan 10 işçi, 15 Aralık 2010’da 2 aylık ücretlerini alamadıkları için iki günlük iş bırakma eylemi yapmışlardı. Eylemin ardından ücretlerini tamamen alan işçiler 21 Ocak günü işten çıkarıldı. İşten çıkarıldıklarını sözlü olarak duyan işçiler 24 Ocak günü işyerlerine gittiklerinde Alkama şirketi yetkilileri sözleşme yenilediklerini ve BEDAŞ’ın ismi geçen 10 işçiyle çalışmak istemediğini söyledi. İşçiler bu süreci tutanak altına alarak hukuki işlemlere başladı. Aynı hafta içinde işçiler Tes-İş’e gidip durumlarını anlattı; ancak Tes-İş yetkililerinden ‘Uğraşamayacağız’ cevabını aldılar ve işçiler 1 Şubat günü Gaziosmanpaşa BEDAŞ İşletmesi önünde çadır kurarak direnişe geçti. İşçilerin direnişi soğuk havaya rağmen sürüyor. İşçilerin aileleri ve arkadaşları direniş alanını ziyaret ediyor.
Adana’da direnifl çad›r› iflçilerin yaflamlar›n› yeniden üretti¤i bir alana dönüfltü. Çad›rda yap›lan niflan töreninden bir görüntü
görüşmesini engellemek için iş çıkışından 15 dakika sonra hareket eden servisler artık daha erken kaldırılıyor. EMEĞE SALDIRAN KAMERA İşçilerin işten çıkarılma bahanesi ise oldukça ilginç: ‘Teknolojik gelişme’. Patron, fabrikanın bölümlerinin teknolojik olarak birleştirileceğini açıklamış ve Birleşik Metal-İş üyesi üç işçi bu teknolojinin gerisinde kalmış. Halkın Sesi’ne konuşan ve yıllardır Tecasa’da çalışan işçiler yeni teknolojik gelişmenin kapılara takılan kameralar olduğunu söylüyor. İşçiler ne olursa olsun işlerine sendikalı olarak geri dönene kadar direnişlerini sürdüreceklerini söylüyor. İşçilerin kararlılığı, direnişin patronun kamerasının kadrajına sığmayacağını gösteriyor.
Sapphire işçileri nasıl kazandı? S
apphire işçileri 35 gün boyunca sabah 8’den akşam 6’ya kadar gökdelen önünde direndiler ve kıdem tazminatlarını aldılar. 35 gün süren Sapphire işçilerinin direnişinde kazanımı sağlayan önemli noktalardan birini direniştekilerden birinin anlatımıyla aktarıyoruz. Sapphire işçileri direnişlerinin 32’nci günündeyen Sapphire Tower’da işadamlarının davetli olduğu önemli bir parti düzenlendi. Bir aydır gökdelenin önünde bekleyen işçiler de ‘Bu binayı biz
yaptık, biz de katılacağız’ diyerek bu etkinliğe katılmak istediler. Gökdelenin güvenlikçileri işçileri içeri almadı. Öfkelenen işçiler gökdelenin girişinde partiye gelen işadamlarının arabalarının önünü kesti ve işadamlarını yanlış girişlere yönlendirdi. Olayı fark eden güvenlikçiler işçilerin üzerine yürüdü. İşçiler çekilmedi. Güvenlikçiler polis çağırdı. Güvenlikçiler ve polisler birlikte işçilere saldırdı. Yaşanan arbedenin ardından bir yetkili geldi ve polislerin arkasında durarak
işçilere hakaret etti ama işçiler tarafından yakalanacağını düşünmüyordu. Çok kısa bir süre işçilerin arasında kalan yetkili polis tarafından işçilerin elinden alınarak gökdelene kaçırıldı. İşçiler hemen kapıya yüklendi ama sayısı fazlalaşan polisleri geçemedi. İşçiler, bu sefer slogan atarak eylemlerini sürdürdü. Ertesi gün, gökdelenin sahibi Nahit Kiler, işçilerin paralarını yatıracağını söyledi; bir sonraki gün de paralar yattı. İşçiler şimdi güvencesizliğe ve
ölümlere karşı inşaat sendikası kurmak istiyor. Sapphire Tower’da insanlık dışı koşullar sürüyor. Direnen işçiler, “Arkadaşlarımız eve bir ekmek götürmek için sesini çıkaramıyorlar ama bu direnişten sonra yanımıza gelip bize katılmak istiyor” diyor. Çoğu Kürt işçi, sendikalaştıklarında sigortasız, düşük ücretle, ölümle burun buruna çalışmayacaklarına inanıyor ve kendilerine güvendiklerinde başarılı olacaklarını da biliyor.
Ö
rgütlenme haklarını kullanarak TÜMTİS’e üye oldukları için işten çıkartılan 163 UPS işçisinin sürdürdüğü direniş zafere ulaştı. TÜMTİS ile işveren arasında bir protokol imzalandı. Anlaşma koşullarına göre 272 gündür direnişte olan 163 işçinin 151’i İstanbul, İzmir, Ankara ve Balıkesir’deki UPS işyerlerinde işe başladı, 4 aylık boşta geçen süre tazminatları taraflarına ödendi. İşe başlamayan işçilerin 12 aylık brüt ücretleri tutarı ile kıdem ve ihbar tazminatları işçilere ödendi.
Cephe sald›r›s›na karfl› gerilla tarz› ermaye sınıfı 20 yıldır emekçilere karşı tam bir S savaş başlatmış durumda. AKP hükümeti ile bu saldırı tam bir cephe saldırısına dönüştü. Saldırının hedefi muharebe meydanından sürülmüş olan emekçi birlikleri tekrar toparlanamaz hale getirmek, direniş örgütlerini tamamen etkisizleştirmek, sınıf bilincine sahip emekçilerin morallerini bozmak, savaşma duygularını köreltmek. Torba yasa ve istihdam stratejisi ile savaşamaz hale getirilen emekçilerin yeniden bir ordu (sınıf) olarak muharebe meydanına dönmesini engellemeye; güvencesizleştirme, esnekleştirme, bölüp parçalama yollarıyla emekçileri tek tek “çalışan bireyler” haline getirmeye çalışıyorlar. Güvencesizleştirilerek, yoksullaştırılarak korkak-ürkek birer canlı mertebesine düşürmeyi hedefliyorlar. 3 yıldır sıfır zamla çalışan bir işçi biraz mırıldanmaya cüret etse tam bir böcek muamelesi görüyor: “Nesiniz siz, sokaktan şimdi toplarım senin gibi 10 tane adam.” İşte bu kadar… Sermayenin emeğe Tufan düşmanlığı öylesine esaslı ki, Sertlek hiçbir zaman “tamam, düşmanı yendik, karargaha geri dönebiliDev Sağlık-İş riz” denmeyecektir. Çünkü serGenel Sekreteri maye tam 150 yıldır her gece işçi sınıfı tarafından gırtlağına çökülecek korkusuyla yaşadı. İşveren Sendikaları Konfederasyonu Başkanı Halit Narin 12 Eylül darbesini o yüzden “Bugüne kadar işçiler güldü, bundan sonra biz güleceğiz.” diye pervasız bir utanmazlıkla karşıladı. Bu nedenle durmayacaklar. Muharebe meydanını terk etmemiz yeterli gelmeyecek onlara. Evlerimize kadar girip soframızdaki lokmaları azaltmaya devam edecekler, çocuklarımızın iyi bir eğitim, iyi bir sağlık hizmeti almasına engel olmaya çalışacaklar. Yeni buldukları kartlı sistemle parasını ödeyemediğimiz için susuz, yakıtsız bırakacaklar bizi. Bu da yetmeyecek derelerimize, ormanlarımıza fütursuzca el koyacaklar. Kentlerimizi rantiyeye peşkeş çekecekler. Bedenlerimizi, emeğimizi köleleştirdikleri yetmeyecek, ruhumuzu da parçalayarak ele geçirmeye çalışacaklar. Yoksulluk çürütür çünkü. Çürüyenlerimiz ya birer suçlu olup hapishanelere doldurulacak ya da birer gölge insan olarak varlıklarını sürdürecek. Bir kısmımız ya tarikata, cemaate sığınarak ya da AKP teşkilatına girip Tayyip’in fotoğrafı önünde secde ederek ayakta durmaya çalışacak. Kısacası bir daha bir araya gelemeyecek hale getirecekler yoksul emekçi halkları, bir daha bir ordu (sınıf) oluşturamayacak hale… Evet cephe muharebesini kaybettiğimiz kesin! Şimdi yeniden bir ordu olmaya yönelmek için bulunduğumuz her yerden karşı saldırıya geçme zamanıdır. İşini kaybeden, ekmeği küçülen işçi, tarlasına traktörü sokamayan çiftçi, doğal yaşam alanları talan edilen köylüler, en temel haklarını kullanmakta zorlanan kent yoksulları, öğrenciler, borç batağı içinde yüzen vatandaşlar, iflas batağındaki esnaf, Kürtler ve Aleviler… Bütün haksızlığa uğrayanlar… İşyeri direnişleri, güvencesizliğe karşı işçi hareketleri, HES’e karşı giderek büyüyen köylü hareketleri, öğrencilerin yumurtalı eylemleri… Bu hareketlerin hepsi kendi tarzıyla ve güçleriyle sermaye ordusunun kalbine vuruyor. Kalbine diyorum çünkü artık sermaye sınıfı için her saldırı hamlesi onun için ölümcül öneme haiz. Dereleri metalaştırmak, işçileri köleleştirmek zorunda. Çünkü artık bu saldırılardan alacağı her bir ganimet hayati öneme haiz onun için. Krizden çıkamaz halde. Çıktık derken yeni bir kriz dalgasıyla yeniden sarsılıyor. Bu nedenle elini attığı her alanda gördüğü direnç onu tahmin ettiğimizden daha fazla yıpratıyor. Kentte, kırda, işyerinde, okulda, mahallede mücadeleyi sürdürenler kendi tarzlarıyla yeni bir mücadele stratejisinin taşlarını döşüyorlar. Birbirinden bağımsız gelişen bu dinamikler bir taraftan kendi gücünü büyütürken diğer taraftan ortak bir mücadele hattının oluşturulmasına yönelebilmelidir. Artık eskisi gibi bir parti veya sendikal örgütlülük önderliğinde bir mücadele hattı oluşturmanın (epeyce bir süre daha) imkanı olmadığı açık. Önümüzdeki süreç bütün mücadele dinamiklerinin kendi tarzlarıyla doğrudan sermaye iktidarına yönelmesine ve ortak bir mücadele hattının zeminlerini oluşturmasına hizmet edecektir. Bu süreçte devrimcilerin temel işlevi sermaye karşıtı daha fazla dinamiği ortaya çıkarmak, harekete geçmesini sağlamak ve ortak bir denize akmasına yardımcı olmaktır.
Halk›n Sesi Sahibi ve Sorumlu Yaz› ‹flleri Müdürü Ali Ergin Demirhan Telefon / Faks 0212 245 90 37 Adres Tomtom Mahallesi Örtmealt› Sokak No: 6/3 BEYO⁄LU/‹STANBUL Bas›ld›¤› Yer Art Matbaac›l›k Yay. ve Amb. San. Tic. Ltd. fiti. Bask› Tesisleri Kocaeli /‹ZM‹T (0262 335 45 29) 15 günlük Yayg›n, Süreli, Türkçe yay›nd›r.
10
KİBELE 11 fiubat 2011 /24 fiubat 2011
Halk›n Sesi
GÖZALTINDA TAC‹ZE KADINA DÖNÜK fi‹DDETE KARfiI
H›ncal kad›n›n 100 dolara olan›n› sever! Peki ya siz? ıncal Uluç deyince aklıma ilk olarak ipek kravatıyla viskisi eşliğinde, ağzının kenarından akan salyaları arada bir silmek suretiyle yaptığı futbol yorumları ve güzellik yarışmaları/genç kadın bedeni ticareti geliyor. “Rusya’da 100 dolara harika kızlarla birlikte olabilirsiniz.” diye tavsiye ettiğinde hiç kimse ona çocuklar ve ölüler de dahil mi? diye sormadığından şimdi bu kadar rahat ölmüş bir kadının bedeni üzerinden ticaret-siyaset yapabiliyor. Viagranın nimetleri üzerine yazdığı onlarca yazıyla yıllardır yaşlı erkekleri küçük kız çocuklarına tacize özendiren kadın düşmanı zampara, şimdilerde kendisine kucak açmış Çalık tarafından tahsis edilmiş köşesinden toplumu bir “gerçekle” yüzleştirme çabasıyla meşgul. Selcan Su testisi su yolunda Ad›yaman kırılır atasözüyle özetlenebileKartal cek olan Defne Joy Foster’ın Halkevi ölümüyle ilgili yorumlarının “ucubeliği” bir yana, burada dikkate alınması gereken önemli bir sorun var. O da şu: İçinde yaşadığımız toplum AKP hükümeti ve cemaatler tarafından, çok çeşitli biçimlerle, çok çeşitli araçlarla ve çok farklı yüzlerle yeni bir tür kadın düşmanlığıyla sarmalanmaya çalışılıyor. İkincisi düzenlenen Halkın Hakları Kadın Forumu’nda tartışıldığı ve sonuç bildirgesinde yazıldığı gibi “AKP diğer sermaye yanlısı iktidarlardan farklı olarak kadın düşmanı politikalarını, uyguladığı sosyal politikaların bir parçası olarak örgütleyebilmektedir. AKP’nin sırrı kamusal hakların piyasalaştırılması sürecini kadınların aile içindeki geleneksel rolünü daha da gerici biçimlerde yeniden üretilmesini sağlamaktadır. Özellikle son yıllarda art arda düzenlenen aile şûralarında kadının annelik durumu toplumsal örgütlenmenin ana unsuru olarak tanımlanmaktadır. Aile eğitimden sağlığa pek çok temel ihtiyacın karşılandığı birim olarak tanımlanmakta; üç çocuk doğurma, engelli kadınların kısırlaştırılması, kürtajın yasaklanması ve türbanın kamusallaştırılması gibi öneriler ve anneliğin yüceltilmesi, kadın bedenini denetlemeyi öngören kadın düşmanlığı siyasetinin araçları olarak öne çıkmaktadır. Ailenin ve anneliğin yüceltilmesi ve kadınların fıtratları gereği eşitlik talep edemeyecek insanlar olarak tanımlanması, güvencesizleştirme temeline yaslanan neoliberal yurttaşlığın doğallaştırılmasının araçlarından biridir. Kadın ile erkeğin eşit olmadığı söyleminin doğallaştırılması, emekle sermaye, yoksulla zengin ve birinci sınıf yurttaşla ikinci sınıf yurttaşın eşit olmadığı söylemini meşrulaştırmaktadır.” Kadınlar ama özellikle de anneler neoliberal gerici saldırganlığın iktidarı tarafından bu saldırının örgütçüsü ilan edilmiştir. Anne kadınlar veli toplantılarında para toplamalı, engelli çocuklarının evde bakımlarını üstlenmeli, boş vakitlerinde cemaat-parti örgütlenmelerinde yer almalıdırlar. Bu rol dışında hiçbir rol “kadına yakışmaz”, “analığa yakışmaz” ilan edilmiştir. Bu yeni kadın düşmanlığının örtülü-örtüsüz, modern-çağdışı çok çeşitli yüzleri vardır. Tehlikeli olan bilindik yüzleri değildir, tehlikeli olan ipek kravatlı, elinde viski olan “taraf”tır. Çünkü o bir yandan özgürlüğü savunur ama özgürlük hakkından yararlanacakları kendisi belirler. Cemaat ilişkilerini kadınların yaşamı bakımından bu denli tehlikeli kılan da bu yüzdür. Bu nedenle, Uluç’un kendi yüzüne tuttuğu aynayı herkesin kendi yüzüne tutması hayırlıdır. Gözlerinizin içine içine bakıp orada bir yerlere sirayet etmiş az da olsa bir kadın düşmanlığı sezerseniz korkmayın, kadınlara güvenin: Bu düzen yıkılacak, kadın düşmanlığı da o yıkıntıların altında kalacak!
Üniversiteli kadın ayakta
H
Kadın kentler kurmaya
konuda vereceğim mücadeleyi daha fazla güçlendiren bir olay yaşadık. Çünkü bu politik bir saldırı. Buna benim politik hırsımı güçlendirecek birşey olarak bakıyorum ben” dedi.
2
7 Ocak’ta Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın Erzurum’da gerçekleştirdiği öğrencilerle buluşma toplantısıyla ilgili, Erzurum ve İstanbul’da protesto gerçekleştiren Öğrenci Kolektifi’nden 29 kişi gözaltına alınmıştı. Gözaltına alınan öğrencilere polisin saldırısı sert olmuş, özellikle kadın öğrencilere yapılan saldırı cinsel şiddet içermişti. Üniversiteli Kadın Kolektifi, maruz kaldıkları sözlü, fiziksel ve psikolojik şiddeti protesto etti, şiddet uygulayan polisler hakkında suç duyurusunda bulundu. Yıldız’da yürüyüşe katılan ve ilk etapta gözaltına alınan öğrencilerden, Üniversiteli Kadın Kolektifi’nden Nida Karabağ ile maruz kaldıkları şiddeti ve üniversiteli kadın mücadelesini konuştuk. Karabağ’ın anlattıklarına göre polis 4 Aralık’ta Dolmabahçe’de, karnına vurarak bebeğini düşürmesine neden olduğu üniversiteli kadının hikayesinden ders çıkarmamıştı. Aksine, polisin özellikle karınlarına vurmaya gayret gösterdiğini söyledi. Gözaltına alınırken, erkek arkadaşlarına yönelen küfür ve hakaretlerin de bizzat kadınları aşağıladığını söyleyen Karabağ, kadınların gördüğü şiddetin erkek arkadaşlarına gösterilenden daha yoğun olarak aşağılayıcı bir muamele ile olduğunu anlattı. TAC‹ZE SESS‹Z KALAMAYIZ Bu tür bir eyleme imza atan Üniversiteli Kadın Kolektifi’nin, taciz karşısında gösterdikleri bu refleksi nasıl geliştirebildiklerini sorduk. Yaşadıkları durumun politik olduğunu nasıl farketmişlerdi? İki sene öncesine dönerek İTÜ’de güvenlik görevlisinin sözlü tacizi karşısında gösterdikleri tavrı hatırlatan Karabağ, “O gün kadın öğretim üyelerinin bile, ‘basına duyurulmayabilirdi, sessiz kalınabilirdi’ şeklinde tavır aldığı bir ortamda biz bu konudaki ilk refleksimizi göstermiş olduk.
Ü
niversiteli kadın: “Kadın olduğum için tacize maruz kalma riski altında olamam kesinlikle. Gözaltında olduğum için bunu kabul edemem. Sokakta, eylemde olduğum için bu ihtimalin yaşanmasına göz yumamam”
Bugün yaşanan olay da bunun uzantısı. Kadına yönelik şiddet, hem erkek egemen kültürün bir sonucu hem de AKP’nin kullanmayı tercih ettiği bir yöntem” dedi. Yaşadıkları ve zaman zaman çeşitli kodlarla tarif ettiği taciz olayına anında söz söyleyebilmiş olmanın da daha önceden yaptıkları eylemin verdiği güçle olduğunu söyleyen Karabağ, bu suç duyurusunun da bundan sonra bir çok kadına güven ve cesaret vermesini istediklerini belirtti. “Daha önceki çalışmalarınıza rağmen, yaşadıklarınızı duyurma konusunda çekince duyanlar oldu
mu aranızda?” sorumuza Karabağ, “Ben dahil olmak üzere elbette oldu. Polisin şiddetine karşı ilk verdiğimiz tepki tacizci, tecavüzcü olduğunu söylemek olmasına rağmen, ilk etapta yaşadığımız şeyin verdiği şok ve travma nedeni ile bir çekincemiz oldu. İlk önce ben de kimseye söylemeyi düşünmedim ama sonra söylemenin daha doğru olacağını düşündüm” diye cevap verdi. Bu ilk düşünceyi nasıl değiştirdiğini sorduğumuzda, “Çünkü ben kadın olduğum için tacize maruz kalma riski altında olamam kesinlikle. Gözaltında olduğum için bunu
kabul edemem. Sokakta, eylemde olduğum için bu ihtimalin yaşanmasına göz yumamam, diye düşündüm. Sesimi yükseltmenin başka bir kadında, laf atmanın dahi taciz olduğu konusunda bilinç yükseltecek birşey olduğunu düşündüm” diye konuştu. Yaşadıkları cinsel şiddetten bahsetmekte zorlanan Karabağ’a “Bu elbette bir psikolojik travmanın bir etkisi. Bir çekince olabilir mi peki?” diye sorduk. “Bu çekince değil, yaşadığım travmayla ilgili. Ama bunu dile getirmiyor olmamın, cinsel şiddet hakkında söyleyeceklerimi eksilten bir yanı olamaz. Bu
Ev işçileri bir çatı kuruyor E
Ev iflçilerinin düzenledi¤i dayan›flma gecesine Grup Heyula müzikleri ile renk katt›.
v işçileri bu kez, örgütlenme deneyimlerini paylaşacakları, önümüzdeki dönemler için eylem planları hazırlıkları yapacakları, örgütlü ev işçisi kadınlar için bir mekanı kurmak için çalışmalarını sürdürüyor. “Bir ilki başlatıyoruz. Bugüne kadar sistemin bütün pisliğini yuttuk, düzenin bütün yükünü nasırlı ellerimizle taşımak zorunda kaldık. Üstelik güvencesiz ve son derece yıpratıcı koşullarda! Ama artık yeter diyoruz ve makus talihimize bir son demek için yola çıkıyoruz” diyerek kendilerine ait bir mekanın mali kaynaklarını yaratmak ve örgütlenme masraflarını
karşılamak için kollarını sıvayan ev işçisi kadınlar, ilk olarak 5 Şubat’ta Taksim Leyla Teras’ta gerçekleştirdikleri etkinlikle işe başladı. Tayfa Bandista ve Grup Heyula’nın şarkıları ile renklendirdikleri geceye 100 civarında kişi destek verdi. İlk gece için hedefledikleri sayıyı yakalayan ev işçileri, dayanışma etkinliklerini sürdürmeyi planlıyor. Etkinlik planları ile ilgili görüştüğümüz Ev İşçileri Dayanışma Sendikası’ndan Gülhan Benli, yapacakları diğer dayanışma aktiviteleri hakkında bilgi verdi. Benli’nin aktardığına göre, 27 Şubat’ta, Gaziosmanpaşa’da Yapı
Sanat Kültür Evi oyuncuları “Azizname” adlı tiyatro oyunu ile ev işçilerine destek verecek. Ev işçisi kadınlar, ayrıca oluşturdukları tiyatro grubu ile bundan sonra, kendi oyunlarını kendileri sahnelemeyi planlıyor. Nisan ayında gerçekleştirilecek 2000 kişilik bir konser hazırlığında olan Ev İşçileri Sendikası Girişimi adına konuşan Benli, tüm etkinliklerinin halka açık olduğunu ve tüm halkı ve kitle örgütlerini dayanışma etkinliklerine katılmaya çağırdıklarını belirtti. Benli, 15-16 Haziran’a kadar bir dayanışma ve örgütlenme mekanı temin etmek istediklerini söyledi.
G
eçen yıl 8 Mart’ta kadın kenti ilan edilen Diyarbakır’da, “Uluslarası Kadın Kentlere Doğru” konferanslarının üçüncüsü 5-6 Şubat’ta gerçekleştirildi. Bu yıl “Kadınlar yeni bir yaşam yaratıyor” sloganı ile yapılan konferansların ana vurgusu, mevcut kent yaşamının, kır yaşamının aksine kadını eve kapattığı, kadının yaşam alanını daralttığı oldu. Kadın dostu belediyeler yaratmanın ve kadını kent yaşamında özne olarak var etmenin yollarının tartışıldığı konferansta Avrupa’da göçmen kadınların karşılaştıkları sıkıntılar tartışıldı. Konferansta konuşma yapan BDP Eşbaşkanı Gülten Kışanak, “"Amed kadın kenti iddiasını koruyor. Kadın kenti olarak ilerlemek için güçlü bir mücadele veriyor... Kürt kadınları yerel yönetimlerde güçlü bir misyon ve rol üstlenmiş bulunmaktadır. Bizler kadınların özgürlük mücadelesini yürütürken, erkek ve devlet boş durmayarak kadınların özgürlük mücadelesini baltalamak için mücadele yürütüyor. Önceki 2 konferansımızı hazırlayan arkadaşlarımızın hepsi tutuklu ve halen cezaevindedirler. Şu net görülmelidir ki yargılanmak istenen kadınların özgürlükçü ve eşitlikçi mücadelesidir. Çünkü şu anda her yönüyle kadınların gerçekleştirdiği faaliyetleri ve mücadelesi yargılanıyor. Ancak bu tutuklamaların mücadelemizi engellemesi söz konusu bile olamaz" dedi.
fi‹DDETTEN MUAF DE⁄‹L‹Z “Üniversiteli kadının genelde kocası yoktur, babası yanında değildir, öyleyse üniversiteli kadın şiddete uğramaz mı, özgür müdür?” diye sorduk. “Aksine” diye cevap verdi ve ekledi: “Üniversiteli kadın güvenlik görevlisinin, öğretim üyelerinin, öğrencilerin şiddetine uğruyor. Daha yakın zamanda İzmir’de üniversiteli bir kadın tecavüze uğradı. Sivas Emniyet Müdürü’nün açıklaması en somut örneği. ‘Üniversite varsa geneleve ne gerek var’ diyor. Geçtiğimiz sene üniversiteli bir kadın bebeğini tuvalete bırakıyordu. Tecavüz olup olmadığı araştırılmadı bile.” Üniversiteli kadınlar, cinsel şiddete uğradığını fark ediyor muydu peki? Karabağ’a göre üniversiteli kadın da fiziksel olarak etkilenmediği bir durumun taciz olduğunu düşünmüyor. Güvenlik görevlisinin sözlü tacizinin öğretim üyeleri tarafından bile büyütülmemesi gereken bir konu olarak düşünülmesi de bunun göstergesi. Polisin cinsel şiddetinin son yumurtalı eylemlerde olduğu gibi anaakım medyada yer almamasını neye bağladığını sorduk. Anaakım medyanın kadın sorununu görünür kılmayı tercih etmediğini söyledi: “Anaakım medya bu konuyu gündeme getirirse kendi yaptığı programlarla, dizilerle, haber biçimleri ile çelişir. Erkek egemen yapıyı taşıyan, kadını meta olarak sunan cinsiyetçi medyanın tacize karşı ses çıkaran kadın görüntüsünü göstermek istememesi doğal.” Karabağ, son olarak Üniversiteli Kadın Kolektifi’nin cinsel şiddetle mücadeleyi sürdüreceğini söyledi.
Vadili kadınlar ‘sağlık’lı tartıştı Dikmen Vadisi Bar›nma Hakk› Bürosu’nda bir araya gelen Vadili Kad›nlar, sa¤l›k hakk›n›, ve kad›n olarak sa¤l›k hizmetine ulaflabilme olanaklar›n› konufltular. 6 fiubat’ta Ankara Tabip Odas› (ATO) Kad›n Komisyonu’ndan Müge Yetener ve Handan Kurtbafl’›n kat›l›m› ile gerçeklefltirilern toplant›da kad›nlar, Genel Sa¤l›k Sigortas› düzenlemesi sonras› yaflad›klar› s›k›nt›lar› ve bunlar›n çözümlerini konufltu. Öncelikle kad›nlar›n sa¤l›k hakk›na ulaflmak için ulafl›m gibi temel ihtiyaçlar›n›n, paral› ulafl›m, zamlar ve ulafl›mdaki nitelik
bak›m›ndan noksanl›klar nedeni ile karfl›lanmad›¤›ndan bahseden kad›nlar en yak›n hastanenin 45 dakikal›k bir mesafede oldu¤unu söyledi. Ankara’daki y›kl›mlar›n sa¤l›k hizmeti ve ulafl›m hizmetini de sona erdirdi¤ini konuflan kad›nlar aile hekimli¤i uygulamas›n› da tart›flt›. KADINLARA SA⁄LIK GÜVENCES‹ Toplumsal cinsiyete dayal› ifl bölümü ve güvencesiz çal›flma biçimleri nedenleri ile sa¤l›k hizmetine ancak eflleri ve kocalar› üzerinden ulaflabildikleri, sa¤l›k hizmetinde aile hekimli¤i nedeni
ile gördükleri s›k›nt›lar› kendi deneyimlerinden yola ç›karak tart›flt›lar. Gittikleri sa¤l›k kurulufllar›nda elektrik, su, do¤algaz ya da çal›flanlar›n maafllar› gibi sorunlarla u¤rafl›ld›¤›na tan›k olduklar›n› aktaran kad›nlar, sa¤l›k hizmetinin bu nedenle yeterli derecede al›namad›¤›ndan yak›nd›. Bir kad›n yap›lan tetkiklerin sonucunu geç ald›¤›n› söylerken, bir çok kad›n tedavi süresinin uzat›larak her muayenede yap›lan ücret kesintisi nedeni ile sürdürdükleri tedavilerini yar›da b›rakt›¤›n› paylaflt›.
Toplant›dan ç›kan sonuçlara göre kad›nlar, ev ifllerini yüklendikleri için kalp, kad›n hastal›klar›, kanser gibi ciddi gördükleri bir hastal›¤a yakalanmad›klar› müddetçe, hastaneye gitmiyor. ATO Kad›n Komisyonu 12-13 fiubat’ta da Mamakl› kad›nlarla, kad›n ve sa¤l›k hizmetlerine eriflilebilirli¤ini, Mamakl› kad›nlar›n deneyimleri ›fl›¤›nda konuflacak. ATO Kad›n Komisyonu 6 Mart’ta kendi ev sahipli¤inde gerçekleflecek söyleflinin haz›rl›klar›n› da Mamak’taki etkinlikle konuflmufl olacak.
Selek için adalet vakti S
osyolog - yazar Pınar Selek’in de aralarında bulunduğu 5 kişinin yargılandığı Mısır Çarşısı’nda meydana gelen patlama ile ilgili davada yerel mahkeme, Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin bozma kararına karşın, beraat kararında direndi. Duruşma 22 Haziran’a ertelendi. 9 Şubat’ta İstanbul 12. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen duruşma öncesi biraraya gelen Hala Tanığız Platformu üyeleri, Avrupalı parlamenterler, kitle örgütü temsilcileri, yurtdışı destek komiteleri ve yabancı gözlemci avukatlar Pınar Selek için destek açıklaması yaptı. Grup adına açıklamayı yapan ABTürkiye Karma Parlamento Komitesi Eşbaşkanı Helena Flautre “Pınar Selek, işkencenin sistematik olduğu bir polis devleti döneminde PKK ve Kürt sorununu anlama isteğini çok pahalıya ödüyor." dedi. Pınar Selek kendisinin patlamadan sorumlu tutulduğunu bir buçuk ay sonra öğrenmiş, hakkında daha önce verilen iki beraat kararı, bilirkişi raporlarına rağmen Yargıtay tarafından bozulmuştu. Yargıtay, kararlarında, sonradan defalarca işkence ve baskı altında ifadesi alındığını vurgulamasına rağmen kendisi hakkında beraat kararı verilen gencin Pınar Selek ile birlikte Mısır Çarşısı’na bomba yerleştirdiklerine ilişkin beyanı dayanak olarak göstermişti. Dava 13 yıldır sonuçlanmadı.
11
YÜZ YÜZE 11 Şubat 2011 / 24 Şubat 2011
Gazeteciler neden direnemiyor?
Halk›n Sesi
’Yaz gazeteci yaz’ diyordu grup Derdiyoklar ‘70’li yıllarda. Medya alanı giderek tekelleşirken gazeteciler günden güne güvencesizleşti, sendikasızlaştı. Bugün gazeteciler geçmişte olduğu gibi birçok direnişe, hak arama eylemine tanık oluyor, onları yazıyor. Kendisi de diğer emekçiler gibi güvencesizleşiyor ve işten çıkarılıyor. Gazetecinin yazmasının yanında yapmasının da önemi artıyor. Halkın Sesi medya
alanında son dönemde yaşanan işten çıkarmaları, medya alanını, gazetecilerin güvencesizleştirilmesini ve nasıl örgütlenmesi gerektiğini emek alanının sorunlarına duyarlılığı ve sendikalarda verdiği eğitimlerle tanınan Maltepe Üniversitesi’nde Yardımcı Doçent olarak görev yapan ve aynı zamanda Halkevleri Danışma Kurulu üyesi olan gazeteci akademisyen Atilla Özsever ile konuştu.
HERKES‹ ETK‹L‹YORLAR AMA KEND‹LER‹N‹ HAYIR
Bu sefer ‘yap gazeteci yap!’ G G azetecinin ürettiği ürün, insanların fikirlerini etkiliyor, düşüncelerini şekillendiriyor, hangi siyasi partiye oy vereceğini etkiliyor
Geçtiğimiz günlerde Habertürk ve Sabah’ta çok sayıda işten çıkarma yaşandı; ancak işten çıkarılan gazetecilerde neden bir direniş eğilimi ortaya çıkmadı? Ocak ayının başından bu yana Sabah gazetesi, Habertürk ve çeşitli dergi organlarından 360 kişinin işten çıkarıldığı ifade edildi. Sabah’tan 60, Habertürk’ten 60 kişi işten çıkarıldı. İşten çıkarılanlarla ilgili olarak 31 Ocak 2011’de Türkiye Gazeteciler Sendikası’nın (TGS) İstanbul Cağaloğlu’ndaki Genel Merkezi’nde bir toplantı yapıldı. Ben de oradaydım. Toplantıya Sabah ve Habertürk’ten işten çıkarılanlardan gelenler 10 – 15 kişiydi. Ciner Grubu’nun sahip olduğu Newsweek dergisinden işten çıkarılan 15 - 20 kişi toplantıda yer aldı. Newsweek’ten 4 Ocak’ta 70 kişi işten çıkarılmıştı. Dolayısıyla en azından son dönemde işten çıkarılan 200 kişiyi düşündüğümüzde sınırlı sayıda arkadaşımız gelmişti. İşten çıkarılan arkadaşlarımız, ‘sorgu odalarında’ ifade verdiklerini belirttiler. Bu durumu genel yayın yönetmenine söylediklerinde genel yayın yönetmeninin ve kıdemli gazetecilerin olayı çok da dikkate almadıklarını ifade ettiler. Neden böyle bir sorgu yapmışlar? Yanlış bir fotoğraf gazeteye girme aşamasındayken müdahale etmişler. Bu durum, orada görev yapan gazetecilerin sorgulanmasına sebep olmuş. Kanuna göre bir insanı işten çıkarmadan önce bir gerekçe sunmanız gerekir. Gerekçeyi hazırlamak için böylesi bir yönteme başvurulduğunu düşünüyorum. Çünkü yasa diyor ki; işten çıkarılmadan önce yazılı gerekçe bildirilir, işçinin savunması alınır. Bunların ifade tutanağı adı altında yapılması gazeteci arkadaşlarımızı rencide etmiş ve kendilerini sorgu odasındaymış gibi hissetmişler. Gazetecilerin sendikalaşmaya karşı genel bir çekincesi mi var yoksa TGS’ye karşı bir tepki mi söz konusu? Toplantıda, Newsweek’ten çıkarılan arkadaşlar “Biz üç buçuk yıl önce Aktüel’de çalışırken TGS’li olduk; sonra dergi değiştirdik. Sendikalı olduk da ne değişti? İçimizde yüksek lisans yapanlar var ama sendika bize sahip çıkmadı” şeklinde ifadelerde bulundular. Burada ‘Her şeyle sendika ilgilenir’ düşüncesi dikkatimi çekti. Halbuki sendika tüm çalışanlardan oluşur. Sendika o arkadaşlardan da ibaret. Ben orada kısa bir konuşma yaptım. “İşten çıkarılan arkadaşlarımız işe iade davaları açmalı ve alacaklarıyla ilgili hukuki bir süreç işletilmelidir” dedim. Bu sürecin de sendika temsilcileriyle arkadaşlarımızın oluşturduğu bir komite kurularak takip edilmesi gerektiğini söyledim. Burada hukuki sürecin yanında kamuoyu oluşturulması da önemli. Örneğin işten çıkarmalarla ilgili gazeteciler diğer emek örgütleriyle birlikte hareket edebilir, konuyla ilgili CHP’den soru önergesi vermesi istenebilir; ancak Newsweek’ten ayrılan arkadaşların, ‘Önce tazminatımızı kurtaralım’ şeklinde düşündüklerini gördüm. Gazetecilerin sınıf bilinci burada ortaya çıkıyor. Gazeteciler kendilerini ne yazık ki işçi olarak kabul etmiyorlar. Bu yüzden gazeteciler emekçi kesimlerin verdiği
mücadelelere uzak duruyorlar. Gazeteciler neden sınıf bilincini yitiriyor peki? Gazeteci, gerektiğinde başbakanla, bakanlarla, holding patronlarıyla görüşüyor, basın kartı sahibi oluyor ve toplumda belli bir saygınlık sahibi oluyor. Gazetecilik bir statü mesleğidir ve bu statü kendisine bir saygınlık sağlar. Bu durum gazeteciyi sınıf bilincinden uzaklaştırıyor. Aynı zamanda gazeteciler kendi aralarında rekabete açık insanlardır. Haber atlatma açısından aynı gazetenin mensupları arasında rekabet yaşandığına ben tanık olmuştum. Mesleğin getirdiği bu rekabetçilik de sınıf bilincinden uzaklaştırıyor. 2001 krizinin ardından gazetecilerin fazlaca tepki göstermediğine tanık olduk. Radikal gazetesinde işten çıkarılanlar ve bir de Atv –Sabah grevini hatırlıyorum. Bunun dışında çok bir tepki yok. Bunun tarihsel süreci nasıl? Medya sektöründe ilk kanun 1952’de çıktı ve İstanbul Gazeteciler Sendikası (İGS) kuruldu. 1960 Askeri müdahalesinin ardından 1961’de Milli Birlik Komitesi bugünkü Basın İş Kanunu’na benzeyen bir yasa değişikliğini kabul etti. Bu süreçte 9 gazete patronu değişikliği kabul etmedi ve 3 gün gazetelerini çıkarmadı. Bunun üzerine 1961’de İGS önderliğinde ‘Basın’ adı altında bir gazete çıktı ve bu gazete neredeyse
azeteciler kendilerini ne yazık ki işçi olarak kabul etmiyorlar. Bu yüzden de emekçi kesimlerin verdiği mücadelelere uzak duruyorlar
Elbette bedel ödenmezse bu işler kolay kolay olmaz. Benim 25 yıllık gazetecilik dönemim var ve 5-6 defa işsiz kaldım 100 bin tiraja ulaştı. Çalışanlar 10 Ocak 1961’de vilayete yürüdüler ve sonuçta patronlar Milli Birlik Komitesi’nin gazetecilere sağlamış olduğu hakları kabul etti. Yani haklar sağlandığı zaman gazeteciler mücadele verebiliyorlar. Bu noktada 1990’lardan sonra medyadaki mülkiyet yapısında meydana gelen değişim önemlidir. Bu dönemde özellikle bir tekelleşme oldu. Yani, gazete sahiplerinin aynı zamanda televizyon sahibi olması, banka sahibi olması, sınai ve ticari kuruluşlara sahip olması, gazete sahiplerinin gazetelerini de kendi çıkarları doğrultusunda şekillendirmesine neden oldu. Bu süreçte sendika giderek tasfiye oldu. 1991’de Doğan Grubu’nun aldığı Milliyet’te ilk tasfiyeler
başladı. 1994 yılına geldiğimizde TGS 18 işyerinde örgütlüydü bugün için sadece Anadolu Ajansı’nda toplu sözleşme yapabiliyor. Orada da 500 üyesi var. Bugün baktığımızda basın işkolunda 15 bin civarında çalışan var. Bu çalışanların sadece 500’ü toplu iş sözleşmesinden yararlanabiliyor. Dolayısıyla sendikalaşma oranı ya da toplu iş sözleşmesinden yararlanma oranı yüzde 3’tür. Tüm sektörü dahil ettiğimizde çalışan sayısı 30 binin üzerinde oluyor ve sendikalaşma oranı yüzde 1,6’ya düşüyor. Medyanın mülkiyet yapısı, sendikalara karşı yürütülen tasfiyeler, gazetecileri ürkütüyor. Gazeteciler sendika üyesi olduğu zaman bir fişlenme duygusuyla, endişesiyle karşı karşıya kalıyor. Son dönemdeki işten çıkarmaları medyanın yapısındaki bir değişiklik olarak yorumlayabilir miyiz? Evet. Yeniden yapılanma süreci olarak ifade ediliyor. Hem TRT hem de AKP’ye yakın medya gruplarında AKP’nin dünya görüşlerine yakın bir kadrolaşma söz konusu diyebiliriz. Yeniden yapılanma bir kadrolaşma hareketi olmanın yanı sıra ücretlerin düşmesi ve patronlara biat eden gazetecilerin yaratılması olarak da görülebilir. Özellikle hazirandaki seçimlerin sonucuna göre medyada bir takım yeni gelişmelerin olacağı söylenebilir. Doğan Grubu’nun el
değiştirmesi söz konusu olabilir; bunları hep birlikte izleyeceğiz ama olumlu bir süreç işlemiyor. Gazetecilerin örgütlenmesi için neler yapılmalı, gazetecilerin, toplu iş sözleşmesi yapmadan da bazı haklarını kazanmaları mümkün mü? Gazetecilikte böyle şeyler çok zor. İş bulamama endişesi, işten çıkarılma korkusu, sonunu bilememe korkusu var. Dolayısıyla mesele dönüp dolaşıp siyasi müdahaleye geliyor. Bugün gazetecilerin iş güvencesini sağlamak için gazetecilerin sendikalaşmasının önünü açacak yasaların çıkarılması gerekiyor. Medya alanındaki tekelleşmenin sınırlandırılması ve medya patronlarının kamu ihalelerine girmesinin engellenmesi gerekiyor. Medya platformları oluşturup okur ve izleyicileri de bu platformlara katmak lazım. Gazetecinin ürettiği ürün insanların fikirlerini etkiliyor, düşüncelerini şekillendiriyor, hangi siyasi partiye oy vereceğini etkiliyor. Bunun için halkın haber alma hakkını dikkate alarak bu tarz örgütlenmeleri oluşturmak, okur ve izleyici desteklerini almak da önemli. Gazetecilerin sorunlarının çözümü yönünde bir kamuoyunun oluşturulması gerekiyor. Bu arada internet gazeteciliği ve yerel gazetelerde de örgütlenme çalışmalarının olması gerekiyor. Onun ötesinde gazete örgütleri emek kesiminin diğer örgütleriyle dayanışma içinde olmaları lazım. Gazetecinin örgütlenmesi sadece kendisi için değil diğer toplumsal kesimlerin örgütlenmesi açısından da önem kazanıyor. Ben 1970’li yılların ortalarından itibaren gazetecilik yaptım. Sendika üyesiydim. Hürriyet’te çalışırken bile, Hürriyet sendikalıydı, oradaki arkadaşlarımız Tekel’de, Sümerbank’ta bir toplu sözleşme yapıldığında bu haberi alırlardı. Bu haberin gazeteye girmesi sağlanırdı; çünkü genel yayın yönetmenimiz de sendikalıydı. Bir takım sendikal haklar gazetelerde yer aldığı zaman, gazeteci ‘Belki bizde de bir iyileşme olur’ duygusuyla daha bilinçli hareket ediyordu. Elbette bedel ödenmezse bu işler kolay kolay olmaz. Benim 25 yıllık gazetecilik dönemim var ve 5-6 defa işsiz kaldım. Bir yandan medya çalışanları kendi sorunlarının çözümü ve örgütlenme konusunda ciddi bir mücadele vermeli, aynı zamanda yasal korumanın ve iş güvencesinin pekiştirilmesi için de siyasal çaba gösterilmelidir.
Gazetecilerin sıkıntıları tüm dünyada var Gazeteciler, işsizlikle burun buruna olmalarının yanında düşük ücret alıyorlar. Ayrıca ücretler arasında büyük farklar var. Kayıt dışı çalışma, stajyer çalışma, kadrosuz çalışma mevcut. Gazetecilerin bir yıpranma hakkı vardı; bu da 2008’de SSGSS ile ortadan kalktı. Gazetecilerin editöryel bağımsızlığı yani siyasal iktidara karşı bağımsızlığını savunması durumu neredeyse sıfırlandı. Muhabirliğin küçümsenmesi ve az eleman çalıştırma durumu var. Ayrıca Türkiye’de 27 İletişim Fakültesi var ve yılda 5 bin kişi mezun oluyor. Gazeteci arzı çok fazla ve istihdam bu açıdan sorunlu gözüküyor. Bu sorunlar sadece bizde yaşanmıyor. Yakın dönemde İngiltere ve ABD’de de
kitlesel işten çıkarmalar oldu; sendikaların toplu sözleşme yapması güçleştirildi. Mesela İtalya’da sendikalar 3 senedir toplu sözleşme yapamıyor. İsviçre’de gazeteciler 6 yıldır toplu sözleşme yapmıyor. Almanya’da gazetecilerin yüzde 50’si istihdam edilmiyor. Gazeteciler özgür olmadıklarını, gözetlendiklerini söylüyorlar. İsveç’te hükümet, gazetecilerin e-postalarını istihbarat örgütlerine gönderebiliyor. Alman polisi, gazetecilerin kaynaklarını inceleyebiliyor. İngiltere’de gazetecilerin gösterilerde fotoğraf çekmesi yasak; ancak güvenlik güçleri fotoğraf çekip gazetecilere veriyor. ABD’de, 89 yaşında saygın ve ünlü bir gazeteci olan Helen Thomas, İsrail hakkında söz söylediği için işten çıkarıldı.
Atv-Sabah grevinin dersi T abii Sabah ve Atv açısından baktığınız zaman 2007 yılında bir sendikalaşma söz konusuydu. O zaman Atv-Sabah daha Çalık’a devredilmemişti. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’nun elindeydi. O dönem bir sendikalaşma söz konusuydu. O zaman 700 çalışandan 400’ü TGS üyesi oldu ve ardından toplu iş sözleşmesi süreci başladı. Bu süreç devam ederken gazete ve televizyonu Çalık Grubu aldı. Çalık Grubu, sendikalı gazetecilere baskı uyguladı ve çoğu arkadaş sendikadan istifa etmek zorunda kaldılar. Ardından prosedür gereği greve çıkıldı. Greve sadece 10 kişi katıldı ve 10 kişi de zaman içinde işten çıkarıldı ve kimse kalmadı. Şimdi Sabah’tan en son işten çıkarılan o 60 kişi arasında 2007 döneminde sendikalı olduğu için istifa etmek zorunda bırakılan gazeteciler de vardı. Dolayısıyla sendikadan istifa etmenin bir çözüm olmadığı ve iş güvencesini sağlamadığı da bu vesileyle ortaya çıkmış oldu. Bu durum bir ders niteliği taşıyor.
Yukarıdan aşağı muhalefet
Ü
lkemizdeki sendikal mücadele batı ülkelerindeki sendikal mücadeleden farklı bir seyir izler. Avrupa’da ciddi bir sınıf mücadelesi vardı. Bu mücadele içinde önce işçi sendikaları kuruldu arkasından işçi partileri kuruldu hemen ardından da işçileri koruyan yasalar koyulur. Örneğin İngiltere’deki işçi sendikası konfederasyonunun kuruluşu 1896’dır. İngiliz İşçi Partisi ise 1906 yılında kurulmuş ve işçi sınıfını koruyucu yasalar da hemen arından çıkmıştır. Bizde ise önce 1947’de sendikalar kanunu çıkmıştır. Ardından siyasi partiler kendine özgü işçi büroları oluşturmuştur, daha sonra da 1952’de Türk-İş kurulmuştur. Sola baktığımızda 1961 Anayasasıyla birlikte sendikal haklar ortaya çıkmıştır. 1961’de TİP kurulmuş ardından 1967’de DİSK kurulmuştur. Bizde ters bir mücadele süreci var. Bu durum sendikal hareketin aşağıdan yukarı değil yukarıdan aşağıya geliştiğini gösteriyor. Bu yüzden 1960’ta verilen haklar 1971 ve 1980’de tekrar geri alınıyor.
12
DOSYA 11 Şubat 2011 / 24 Şubat 2011
Halk›n Sesi
A raplar isyanda İslamcılık krizde hareketleri Ortadoğu’daki yeni halk ı toplumsal neoliberalizmin yol açtığ nel krizi ve krizin, emperyalizmin ge kıştığı Siyasal İslam’ın krizi ile ça ır. Kısa vakoşullarda açığa çıkmışt erine yol dede yönetim değişiklikl ket açması beklenen bu hare kçi neoliberal dalgasının, yeni bir işbirli netimin ve/veya siyasal İslamcı yö i ve devrimci kurulmasıyla sona ermes kün enerjisini yitirmesi de müm değildir
Devrim için erken durmak için geç Yönetilenler eskisi gibi yönetilmek istemiyor, yönetenler eskisi gibi yönetemiyor. Üstelik bu hareketler, dünyanın kaçınılmaz yeniden şekillenişinde pay sahibi sınıfsal tepkiler
Arap tarihinde siyasal akımlar on yüzy›l içinde Arap toplumlar› farkl› siyasal ak›mlar›n yükselifline sahne oldu. Önce liberalizm, sonra Arap Milliyetçili¤i ve onun içinde ya da gölgesinde geliflen Marksizm ve ‹slamc›l›k, daha sonra da milliyetçili¤in gölgesinden s›yr›larak kendi özgün durufllar›n› oluflturan ‹slamc›l›k Ortado¤u’da hakim oldu. fiimdi ise Arap toplumlar›, gelmifl geçmifl politik ak›mlar›n elefltirisi ve mevcut ulusal/s›n›fsal mücadelelerin yol göstericili¤inde yeni bir politikleflme evresine giriyor. Araplar kendilerini, I. Dünya Savafl›’n›n ard›ndan emperyalist güçlerce imal edilmifl bir dünya düzeninin içinde yaflamaya itilmifl buldular. 1920’lerin bafl›nda, Ortado¤u’daki hemen hemen her yeni devlet, Britanya ve Fransa’n›n stratejik ihtiyaçlar›n› karfl›lamak için oluflturuldu. Yenilmifl Osmanl› ‹mparatorlu¤u’ndan, kendi insan ve ekonomik kaynaklar›n› kendisi yöneten bir tür ulusal federasyon içinde kurtulmay› uman Araplar, kendilerini Britanya ya da Fransa vesayeti alt›nda devletlere parçalanm›fl halde buldular. Lenin’de ve Wilson ilkelerinde net olarak ifade edilen kendi kaderini tayin vaadine ra¤men, Britanya ve Fransa “geçifl yönetimi” aldatmacas› ile hakimiyetlerini sürdürdü. Araplar yaflananlar› bir ihanet olarak gördü. Bu, ayn› zamanda Arap halk›n› anayasal ve parlamenter hükümet alt›nda modern ça¤a götürmeyi vadeden liberal liderli¤in baflar›s›zl›¤› olarak da görüldü. Böylece liberalizmin Arap dünyas›ndaki yükselifl ve düflüfl öyküsü k›sa sürede tamamland›. Bu tersliklere karfl› halkç› yan›t, hem ‹slamc› hem de laik radikal Arap milliyetçili¤i biçiminde geldi. Müslüman Kardefller gibi ‹slamc› milliyetçiler, ‹slam’›n demokrasi, sosyalizm ve milliyetçilik dahil çeflitli ideolojik e¤ilimlerle uyumlu oldu¤unu savunarak, ‹slam’› yeniden yorumlamaya girifltiler; yaln›zca laiklik ve komünizm, dinle husumetlerinden dolay› d›flland›. Irak’taki Baasç›lar gibi laik milliyetçiler, faflizmden komünizme kadar, dönemin Avrupa’s›nda mevcut olan genifl bir ideolojiler yelpazesinden ilham ald›lar. ‹slamc› ve laik her iki milliyetçi e¤ilim, halklar›n›n kaderleri
S
üzerinde tam egemenlik ve kontrolü yeninden kazanma ortak amac›n› paylaflt›lar. II. Dünya Savafl›’n›n ard›ndan bu kez ABD hegemonyas› alt›nda bir baflka dünya düzeninin yarat›lmas› büyük umut yaratt›. Ne var ki, yeni umut, Araplar›n Felaket olarak tan›mlad›klar› fley, yani ‹srail’in oluflturulmas› taraf›ndan da¤›t›ld›. Uluslar aras› iliflkilere art›k ABD ve Sovyetler çekiflmesi yön veriyordu. 1952’de M›s›r’da iktidara gelen laik milliyetçi Cemal Abdül Nas›r, Sovyetlerle yak›n iliflkileri, Ba¤lant›s›zlar Hareketindeki öncü rolü, ‹srail karfl›t› tutumu ve Arap birli¤i siyasetiyle döneme damgas›n› vurdu. Nas›r, di¤er Arap devletleriyle birlikte 1967’de ‹srail’e açt›¤› savafl› 6 günde kaybedince, Arap milliyetçili¤inin gerileme evresi bafllad›. Bu dönemde yeni bir enerji a盤a ç›karan Filistin devrimi laik milliyetçi ve Marksist ak›mlar›yla sahne ald›ysa da 1980’lerde art›k sahne Siyasal ‹slam’›nd›. ABD’nin Yeflil Kuflak siyaseti, Sovyetlerin Afganistan iflgaline karfl› ‹slamc› direnifl, ‹ran devrimi ve Sovyetlerin çöküfl süreci solu ve laik milliyetçili¤i geriletirken ‹slamc› ak›mlar› güçlendirdi. 1980’ler ve 1990’lar boyunca Ortado¤u Siyasal ‹slam’›n yükselifline ve laik milliyetçi rejimlerin ‹slamc›laflmas›na sahne oldu. 2000’lerde ise Siyasal ‹slam’›n toplumsal ve ulusal kurtuluflta halklar›n beklentilerini karfl›layamad›¤› alternatif bir toplum projesine ve/veya kurtulufl perspektifine sahip olmad›¤› görülmeye ve Siyasal ‹slam’›n pratik sorgulamas›n› içeren hareketler geliflmeye bafllad›. ‹flgale karfl› direniflte Taliban, El Kaide, Hamas gibi örgütler iç çat›flmalar› körükleyerek, baflar›l› bir ulusal kurtulufl hareketini imkans›z k›ld›lar. 2000’li y›llarda kat› bir neoliberal program uygulayan ‹ran’›n molla rejimi, 2009’da büyük ayaklanmalarla sars›ld›. Arap dünyas›nda yeni tip ba¤›ms›z iflçi hareketleri uyan›rken, M›s›r’da, Ürdün’de, Lübnan’da iktidar› çeflitli biçimlerde paylaflan Siyasal ‹slamc› ak›mlar bu iflçi hareketlerine karfl›lar›na ald›. Siyasal ‹slam’›n yaflanmakta olan bu krizinin sonuçlar›n› hep birlikte görece¤iz.
Ortadoğu’da Siyasal İslam’ın gücüne bakılarak isyan dalgasının Siyasal İslam’ın yelkenini dolduracağı iddia edilebilirse de, burada Siyasal İslam’ın özgün krizi karşımıza çıkmaktadır
Ö
rgütsüz ve bir politik stratejiden yoksun kitle hareketleri olarak patlak veren Mısır ve Tunus isyanları, en fazla bir lider değişikliğine yol açıp daha sonra da sönmeye mahkûm apolitik isyanlar mı? Devlet başkanlarıyla özdeşleşmiş emperyalizm işbirlikçisi neoliberal rejimlerin devrilmesi talebiyle harekete geçen kitlelere apolitik demek ne kadar rahatsız ediciyse, devirdiğinin yerine ne koyacağını bilmeyen örgütsüz, stratejisiz, önderliksiz kitlelere politik demek de o kadar yanlış. Öyleyse söz konusu olan, hem politik hem apolitik, daha doğrusu politikleşme sürecinde olan halk hareketleridir. Bu, mevcut halk hareketlerinin ‘öznel’ koşullarına dair gerçekliktir. Sürecin bir de bu halk hareketlerini yaratan ve gelişkin bir önderliğin olması halinde devrimi olanaklı kılacak olan ‘nesnel’ koşulları var. Yönetilenler eskisi gibi yönetilmek istemiyor, yönetenler eskisi gibi yönetemiyor. Üstelik bu hareketlerin gelip geçici aşırılıklar olmaktan çok, dünyanın kaçınılmaz hale gelmiş yeniden şekillenişinde pay sahibi sınıfsal tepkiler olduğuna dair güçlü olgular var. Bu toplam kriz halini irdeleyerek henüz ölmemiş ama ölmekte olan “eski”nin unsurlarını ortaya çıkardığımızda, henüz doğmamış ama doğmakta olan “yeni”nin nasıl bir şey olduğunu öngörebiliriz. Yönetilenleri harekete geçiren şey neoliberal ekonomi politikalarının yol açtığı toplumsal krizdir. Özellikle 2000’li yıllarda hızlı bir özelleştirme ve piyasalaştırma süreci yaşayan Ortadoğu ülkelerinde servet bir avuç azınlığın elinde birikirken ücretler düşmüş, kazanılmış haklar gasp edilmiş, işsizlik oranları genç nüfusta yüzde 40’lara tırmanmıştır. Küresel ekonomik krizin arifesinde 2007-2008’de patlak veren ekmek isyanlarına, özelleştirme karşıtı eylemler, yeni tip bağımsız sendikalar öncülüğünde gelişen yaygın grev ve işçi direnişleri eşlik etmiştir. Küresel ekonomik kriz ise, finansal sermayenin gözdesi Körfez ülkelerini vurmuş, bu ülkelerdeki çöküntü Mısır, Ürdün, Suriye gibi
Emperyalist menkezlerin tedirgin raporlar›ndan: “Bu hareketler ayn› zamanda popülizmin ve Marksizmin dirilifline neden olacakt›r.” pek çok Arap ülkesinden gelen göçmen emeğinde tersine bir göçe yol açmıştır. Bu koşullarda gıda ve enerji fiyatlarında süren spekülatif dalgalanmalar yoksulluk kıskacındaki halklar açısından bardağı taşırmıştır. Bu da mevcut isyan dalgasını besleyen toplumsal koşulları yaratmıştır. Yönetenleri eskisi gibi yönetemez hale getiren şey ise, harekete geçen kitlelerin taleplerine yanıt verememenin ötesinde, neoliberal ekonomik düzeni ve askeri dayanaklarıyla ABD liderliğindeki emperyalist sistemin gittikçe derinleşen ve sonu görünmeyen bir kriz içinde olmasıdır. 2008’de patlak veren küresel krize hala kalıcı biz çözüm bulamayan emperyalist merkezler, eşitsizliklerin giderilmemesi halinde tüm dünyanın yeni bir toplumsal devrimler çağına sürüklendiğini en yetkili ağızlardan dile getirmekle birlikte, kriz karşısında eşitsizlikleri artıran sermaye yanlısı politikalara sarılmaktadır. Küresel krizin başında, Aralık 2008’de, IMF, hükümetleri uyardı: “Malî sistemde küçük seçkin bir kesimin çıkarı yerine herkesin çıkarını gözeten bir yeniden
Arap devriminden niye korkalım ki lavoj Zizek, Tunus ve Mısır’daki hareketleri değerlendirdiği yazısında, Araplara ilişkin önyargıları eleştirdi: “Tunus ve Mısır’daki ayaklanmalarda Müslüman köktencilik bariz bir şekilde sahne dışıydı. Halk, yalnızca baskıcı bir rejime, onun yolsuzluklarına ve yoksulluğa karşı ayaklandı ve özgürlük ve ekonomik umut talep etti. Batılı liberallerin, Arap ülkelerinde gerçek demokratiklik anlayışının sadece dar bir liberal elit kesimle sınırlı olduğu ve büyük kitlelerin sadece dini köktencilik ya da milliyetçilik saikleriyle harekete geçebileceği yolundaki negatif inancının yanlış olduğu kanıtlandı. Tunus’ta yeni bir geçici hükümet atandığında, İslamcıları ve daha radikal solu dışladı. Bilgiç liberallerin tepkisi: “İyi, ikisi de aynı
S
kapıya çıkar, iki totaliteryen aşırılık” şeklinde oldu. Ama işler bu kadar basit mi? Gerçek uzun dönemli çelişki tam da İslamcılar ile sol arasında değil mi? Rejime karşı bir an için birleşmiş olsalar bile zafere yaklaştıklarında bu birliktelik parçalanır, ve genellikle ortak düşmanlarına karşı verdikleri mücadeleden çok daha ölümcül bir kavgaya dönüşür. Batılı liberallerin ikiyüzlülüğü nefes kesice: Açıkça demokrasiyi savundular ve şimdi halk din adına değil, laik bir özgürlük ve adalet talebiyle tiranlara karşı ayaklandığında, büyük bir kaygıya düştüler. Neden dertleniyorsunuz? Neden özgürlüğe bir şans verilmesine sevinmiyorsunuz? Mao Zedong’un eski bir sözü bugün her zamankinden daha fazla yerine oturuyor: “Göğün altında büyük bir kaos var-şahane bir durum.”
yapılanma olmadıkça dünya çapında ülkelerde şiddet içeren protestolar olabilir.” 2007’de gelecek 30 yıl içindeki küresel eğilimleri değerlendiren bir İngiliz Savunma Bakanlığı raporu yayımlandı. Raporda şunlar yazılıydı: “Zengin ve yoksullar arasındaki uçurum muhtemelen artacak ve mutlak yoksulluk küresel bir sorun olarak kalacaktır. (...) Bunlar aynı zamanda, salt muhtemelen dinî, anarşist ya da nihilist hareketlerle ilişkili kapitalizm karşıtı fikirlerin yeniden çıkmasına neden olmakla kalmayacak, aynı zamanda popülizmin ve Marksizmin dirilişine neden olacaktır.” Ortadoğu’da sol hareketlerin zayıflığına ve Siyasal İslam’ın gücüne bakılarak mevcut isyan dalgasının Siyasal İslam’ın yelkenini dolduracağı iddia edilebilirse de, burada da Siyasal İslam’ın kendi özgün krizi karşımıza çıkmaktadır. Siyasal İslam, kendini gerek emperyalizmle bütünleşme gerek karşıtlık içinde ifade ettiği bütün ülkelerde kitlelerin özlemlerini karşılayan bir toplum projesi sunmaktan ve sistemin krizini onarmaktan oldukça
uzak sonuçlar elde etmiştir. Bölgede neoliberal politikaların 2007-2011 döneminde yarattığı hareketliliğin bir parçasının da 2009’da İran’ın molla rejimine karşı gelişen isyan olduğu hatırlanmalıdır. Gazze’de Hamas, Lübnan’da Hizbullah iktidarı alternatif bir toplum projesi sunamamakta, bölgeyi emperyalist denetime uygun hale getiren etnik ve dini ayrışmaya dayalı siyaseti beslemektedir. Sınıf temelli siyaseti reddeden Siyasal İslam; Mısır’da, Ürdün’de, İran’da, Lübnan’da, Cezayir’de neoliberal politikaları desteklemekte ve buna karşı gelişen işçi hareketlerine ya karşı çıkmakta ya da kayıtsız kalmaktadır. Bu hareketler başka bir politikleşme kanalı açmaktadır. Üstelik şu anda karşısında mücadele edilen rejimler de, “laik diktatörlük” diye anılmakla birlikte anayasasında “İslam devleti” yazılı olan ve toplumsal yaşamı İslami kurallara göre düzenleyen İslamcılaşmış rejimlerdir. Sonuç olarak, Ortadoğu’daki bu yeni halk hareketleri neoliberalizmin yol açtığı toplumsal krizin, emperyalizmin genel krizi ve
Siyasal İslam’ın krizi ile çakıştığı koşullarda açığa çıkmıştır. Bu yeni hareket dalgası geçici bir aşırılık değil yeni bir düzen kurulmadan sönümlenmesi mümkün olmayan bir kaçınılmaz başkaldırıdır. Sınıfsal dinamiklerin tetiklediği bu hareketler ideolojik, politik ve örgütsel anlamdaki yetersizliklerinden dolayı bir devrimle sonuçlanmaktan henüz uzaktır. Yine de, kısa vadede yönetim değişikliğine yol açması beklenen bu hareket dalgasının, yeni bir işbirlikçi neoliberal ve/veya siyasal İslamcı yönetimin kurulmasıyla sona ermesi ve devrimci enerjisini yitirmesi de mümkün değildir. Bu hareket dalgası kendi politik öznesini yaratana kadar, düzenin bekası için kitlelere kısmi tavizler veren yeni yönetimler kurulacak, Siyasal İslam gibi kitleleri sistemle bütünleştirme yeteneği kuvvetli akımlar büyük olasılıkla bu yönetimlerde rol alacak, zaman zaman sokaklar terk edilecektir. Ancak bu geri çekilmeler geçici olacak, halk hareketi her defasında kendisini karşıtı karşısında sınayarak devrimci politik özneyi yaratacaktır.
Müslüman Kardeşler şimdi ne yapacak? M
ısır’da bütün muhalefeti ezen rejim yasakladığı Müslüman Kardeşler’le de çelişkili bir ilişki içinde oldu. Bölgenin bu köklü örgütü şimdi yeni yönetime katılmak için müzakere masasına oturdu. Mısır kökenli ünlü Marksist düşünür Samir Amin, “Mısır’daki hareketler” başlıklı yeni yazısında, Müslüman Kardeşler örgütünün yeni süreçte nasıl bir rol oynayabileceğini yazdı: “Müslüman Kardeşler “başarı” elde edilmesi ve “seçimlere” gidilmesi halinde, parlamentodaki en büyük güç olacaktır. ABD bunu selamlamakta ve Müslüman Kardeşler’i “ılımlı” olarak nitelemektedir. Bunun anlamı, uslu durmak ve İsrail’in elini Filistin işgalini sürdürmesini sağlayacak biçimde serbest bırakarak ABD stratejisine
tabi olmayı kabul etmektir. Müslüman Kardeşler ayrıca tamamıyla dışa bağımlı olan mevcut “piyasa” sisteminin sürmesinden de yanadır. Aslında, aynı zamanda, egemen “komprador” sınıfın da bir parçasıdır. İşçi grevlerine ve toprak üzerindeki mülkiyetini sürdürmek amacıyla köylü mücadelelerine düşmanca bir tutum takınmaktadır.
Mısır’a dair ABD planı Pakistan modelini çok andırmaktadır ki bu model, “siyasal İslam” ile ordu istihbaratının bileşiminden oluşmaktadır. Müslüman Kardeşler, Kıptilere [Mısır’ın yerli Hıristiyan halkına] yönelik tutumlarında hiç de “ılımlı” davranmayarak, böylesi bir siyasetle ittifaka girmesini telafi edebilecektir.”
13
TARİH 11 fiubat 2011 / 24 fiubat 2011
Halk›n Sesi
Yayılan vakfın ilmi
Peşkeş çekilen bir tarihtir
Halkalı Ziraat Okulu, tarımda yarattıklarının yanısıra bu toprakların işgale karşı direnişine ve İstanbul’daki ilk komünist örgütlenmeye de mekan olmuş bir değer
İ
lim Yayma Vakfı'nın öncülü İlim Yayma Cemiyeti, 1951 yılında kuruldu. Demokrat Parti hükümeti ile yakın ilişkiler geliştiren cemiyet, kısa süre içinde imam-hatip okulları ve yurtlar açmaya başladı. 1953 yılında "kamu yararına faaliyet gösteren" dernek statüsüne kavuştu. Cemiyet 1972 yılında İlim Yayma Vakfı'nı kurarak faaliyet alanını yüksek lisans ve doktora eğitimine doğru genişletti. Kurucuları arasında Recep Tayyip Erdoğan, Kadir Topbaş, Ahmet Davutoğlu, Kemal Unakıtan, Korkut Özal, Numan Kurtulmuş gibi isimler bulunan vakıf, yükseköğretim öğrencilerine burs veriyor ve öğrenci yurtları açıyor. Üniversiteye adı verilen ve faizsiz bankacılık teziyle adını duyuran Sabahattin Zaim de vakıf kurucuları arasında yer alıyordu. Zaim, Abdullah Gül'ün hocası, onun siyasi hayatının mimarı olarak biliniyor. Cemaat sermayenin gelişmesine fikren ve fiilen katkıda bulunan Zaim, İslamcı antikomünizmin de önemli isimlerinden biriydi. YÖK’ün, İlim Yayma Vakfı’na Prof. Dr. Sabahattin Zaim adlı üniversite için izin verdiği 2009 yılında Milli Eğitim Bakanlığı da Eski Darüşşafaka Lisesi’ni imam hatip lisesi yapması için İlim Yayma Cemiyeti’ne izin vermişti. Ziraat Bankası’nın, Milli Emlak’a devrettiği ve oradan da Hazine’ye bağışlanan eski Darüşşafaka Lisesi, 2007’de bakanlığa verilmiş, bakanlık da tarihi okulu tekrar okula çevirme kararı alarak imam hatip lisesi yapması için İlim Yayma Cemiyeti’ni seçmişti.
V
akıf Gureba Hastanesi, Cevizli ve Unkapanı TEKEL binalarından sonra bir kamu malı olan Halkalı Ziraat Okulu ve arazisi yine iktidarca peşkeş çekiliyor. Bu kez, İlim Yayma Vakfı’nın açacağı, özel Sabahattin Zaim Üniversitesi’ne. Kurulacak üniversitede ziraatle ilgili herhangi bir bölüm bulunmamasının yanı sıra eski eser binalarıyla üniversitenin kullanımına verilecek bu SİT alanının korunması mümkün olamayacak. Okul arazisinin olası İstanbul depreminde toplanma merkezi olarak kullanılabilecek bölgedeki tek açık alan olmasının yanı sıra tarihi geçmişi onu daha da değerli kılıyor. Halkının büyük bir kesiminin toprakla uğraştığı Osmanlı’da çiftçi halkın üretiminin arttırılması önemli bir mesele olarak görülmüş, yüksek ve orta seviyede ziraat okulları açılmıştı. Tanzimat sonrasında, Yedikule’de kurulacak dokuma fabrikasına nitelikli eleman sağlamak ve pamuk üretimini geliştirmek amacıyla açılan uygulamalı tarım okulu Ziraat Talimhanesi’nin(1847-1851) kısa süre sonra kapatılmasının ardından yeni bir ziraat okulu açılması teşebbüsü 1878-79 yıllarında Ahmed Cevdet Paşa’nın Ticaret ve Ziraat Nazırlığı zamanında gündeme geldi. Bu teşebbüse Fransa Grinyon Ziraat Yüksek Okulu’ndan mezun olan Amasyan Efendi öncülük etti, dolayısıyla bu okul model olarak alındı. Bizdeki ziraat okulu zamanla işlevsizleştirilip nihayetinde de cemaatlere peşkeş çekilirken bu okulun halen varlığını devam ettirdiğini ayrıca belirtmek gerek. Halkalı’da yer satın alınması, binasının yaptırılması gibi sebeplerden dolayı okulun kuruluş çalışmaları 1891’e kadar sürmüştür. Okulun ilk öğrencileri Mülkiye Baytar talebeleridir ve derslere Ahırkapı’daki Tıbbıye-i Mülkiye Mektebi’nde devam ederler, inşaat tamamlanınca da Halkalı’daki okula nakledilir-
Halkal› Ziraat Okulu, ziraat, ormanc›l›k, hayvanc›l›k alan›nda pekçok ö¤renci yetifltirdi. Baflar›l› mezunlur›n› Avrupa ülkelerine göndererek incelemelerde bulunmalar›n› ve döndüklerinde okulun ilgili flubelerinde görev almalar›n› sa¤lad›. ler. Okulun resmi açılışı 13 Ekim 1892 günü Ziraat Bankası Müdürü Celal Bey tarafından yapılır. Açılış töreninde bir yıl önce sınıflarını birincilikle geçen Mehmet Akif (Ersoy) ve Agadon Efendi’ye hediyeler verilir. Baytar Mektebi, 1895’te buradan ayrılarak Kadırga’ya taşınınca Halkalı’daki okul Ziraat Mektebi olarak kalır. Okula daha sonra ormancılık ile ilgili dersler de eklenerek orman memurları da bu okulda yetiştirilmeye başlanır, 1910’da Orman Mekteb-i Âlisi kurulunca ormancılık eğitimi okuldan ayrılır, okul Halkalı Ziraat Mekteb-i Âlisi adını
alır. 1914’e dek her yıl 20-30 dolayında mezun veren okul öğrencilerinden başarılı olanlar uzmanlık öğrenimi için Avrupa ülkelerine gönderilir, döndükten sonra okulda ihtisasları ile ilgili şubelerde görev alırlardı. I. Dünya Savaşı sırasında okul öğretimini durdurdu fakat kıtlık ve tarımsal ürün yetersizliği büyük boyutlara ulaşınca savaşın sonuna doğru yeniden açılır. Okula bağlı olarak bir de Çiftlik Makinisti Şubesi açılır. Mondros Mütarekesi sırasında tekrar kapanmak zorunda kalan okul, Cumhuriyet döneminde yeniden teşkilatlandırıldı.
Karadeniz’in çayı Halkalı’dan Halkal› Ziraat Okulu, kurulufl amac›na uygun olarak Osmanl›’dan bu yana tar›m alan›nda önemli çal›flmalar yapan mezunlar yetifltirmifltir. Ülkemizde Karadeniz Bölgesi için önemli bir gelir kayna¤› haline gelen çay tar›m›, bu okul mezunlar› arac›l›¤›yla mümkün olmufltur. Çay tar›m› konusunda ilk ciddi giriflim, 1917’de okul ö¤retmenlerinden Ali R›za Erten Bey’den gelir. Do¤u Karadeniz ve Kafkasya’ya yap›lan bir teknik gezinin ard›ndan, Rize ve Artvin illerinin çay tar›m› için en uygun bölge olaca¤› kanaatine varan Ali R›za Bey’in haz›rlad›¤› rapor, 1. Dünya Savafl›
nedeniyle hemen uygulanamaz. Savafl sonras›nda iflsizli¤in ve dolay›s›yla göçün artt›¤› bölgeye yeni ifl sahalar› kazand›rma düflüncesinin de etkisiyle, dönemin hükümetince ç›kar›lan Çay Kanunu ile Ali R›za Bey’in iflaret etti¤i bölgeler, Rize ili ve Artvin’in Borçka
‹lçesi çay ekim sahas› olarak belirlenir. Hükümet taraf›ndan görevlendirilen, yine Halkal› Ziraat mezunlar›ndan Ziraat Umum Müdürü Zihni Derin’in de içinde oldu¤u bir teknik heyetin o bölgeye gidifli ve ard›ndan Zihni Derin’in özel gayretleri ile çay tar›m› yayg›nlafl›r.
1927’de çıkarılan yasa ile ziraat, veterinerlik ve ormancılık konularında yüksek öğretim vermek için Ankara Yüksek Ziraat Enstitüsü’nün kuruluş çalışmalarına başlanınca Halkalı Ziraat Mektebi kapatıldı, öğrencileri, İstanbul’daki Orman Mektebi’ne devredildi. 1933’de Ankara’da Ziraat Fakültesi’nin açılması üzerine Ziraat Meslek Lisesi’ne dönüştürüldü. 2005 yılında Bakanlar Kurulu Kararı ile kapatılıp yerine Halkalı Zirai Üretim İşletmesi Tarımsal Yayım ve Hizmetiçi Eğitim Merkezi Müdürlüğü kuruldu.
İlk komünist küme Ziraat’te Türkiye topraklar›nda ilk komünist gruplar, küçük örgütler olarak ortaya ç›kt›. ‹stanbul’daki ilk komünist “küme”, Mondros Mütarekesi’nin imzaland›¤› günlerde, Halkal› Ziraat Okulu’nda teflekkül etmifltir. Bu hücre, ikisi usta 4 isçi taraf›ndan kurulmufltur. Bunlardan biri, savafl s›ras›nda Rus ordusundan kaçan okulun demirci ustas› Bolflevik ‹van, bir di¤eri, savafl s›ras›nda Almanya’ya usta iflçilik için gönderilen, Tersane ve Tophane fabrikalar›nda çal›flm›fl torna ustas› Ahmet’ti. Grubun yöneticisi de okul
ö¤retmenlerinden biriydi. Ahmet Usta’n›n Kad›rga’daki evinde 30 Ekim 1918’de toplanan grubun ald›¤› kararlarla halka, isçilere, emekçilere ça¤r› mahiyetinde bir duyuru ç›kart›ld›. Halk› birlik olmaya, emperyalist ordulara karfl› savaflmaya ça¤›rd›lar. Rusya’da baflar›ya ulaflan sosyalist devrimi kutlad›lar. Ancak grup varl›¤›n› uzun süre devam ettiremedi, baz› üyeleri polis taraf›ndan tutukland›. Di¤erleri de Anadolu’ya geçip cepheye gittiler. I. Dünya Savafl›’n›n ard›ndan bafllayan iflgallere karfl› direnifle geçen
örgütlerden biri, Halkal› Ziraat Okulu’nda kurulan bu örgüttü. Bu dönem Anadolu’da bafllayan hareketin yay›n organ› olan ve Sivas’ta bas›lan ‹rade-i Milliye gazetesinin ç›kan nüshalar›n›n önemli bir k›sm› propaganda için her tarafa gönderiliyordu. Sivas Ziraat Çiftlik Mektebi Müdürü olan Süleyman Fahri ‘nin anlat›mlar›na göre ç›kan gazete resmi zarflar kullan›larak gizlice tüm Türkiye’ye da¤›t›l›yordu. Bu zarflardan birisinin gitti¤i adres de Halkal› Ziraat Mektebi’ydi.
‘Besleme’ Kıbrıs’ın vergi isyanları K
ıbrıs’ta gerçekleşen ve “Ankara elini yakamızdan çek” pankartıyla derdini özetleyen mitingin ardından Erdoğan, Kıbrıslılar için “besleme” dedi, ayrıca protestocuların tespit edilerek “gereğinin yapılması”nı istedi. Kıbrıslıların kendilerini kendi iradeleriyle yönetme talebi de, muhalefete ayar verme çabası da Kıbrıs’la ilişkilerin ilk kurulmaya başladığı yıllara dayanıyor. “Yavru vatan” Kıbrıs’la 1571’den itibaren bağımsızlık sorunu var. Bu tarihte Kıbrıs’ı topraklarına katan Osmanlı, aslında çöküş sürecine girmişti. Dolayısıyla, Osmanlı’nın bu gidişatından Kıbrıs da nasibini alıyordu. Kıbrıs da imparatorluk topraklarının tümünde olduğu gibi vergiye tabiiydi. Kıbrıs’ın bir ada olmasından dolayı ekonomik kaynaklarının kısıtlı olması, su kaynaklarının yetersiz olması, mültezimlik görevi yapan Osmanlı vali ve paşalarının baskıyla getirdikleri ağır vergiler, kilisenin ağır ekonomik baskıları, ada halkını zor duruma sokmuştu. Vergilere karşı isyanlar burada da kaçınılmazdı. Örneğin Çil Osman adlı muhassıl bir senelik görevi sırasında koyduğu ağır vergilerle halkı oldukça kızdırmış ve linç edilerek öldürülmesiyle sonuçlanan
olaylara sebep olmuştu. Halk, sarayına saldırarak onu ve 18 arkadaşını öldürerek devlete ait malları yağmalamıştı. Osmanlı, yeni görevliler göndererek zararın karşılanmasını istemiş, isyan eden Rumların yanı sıra Türklerden de para istenince, bir kısmı Dizdar Halil başkanlığında Temmuz 1765’te ayaklanmış, Anadolu’dan gönderilen askerlerle bastırılmışlardı. 1833 yılında Baf’taki Polili İbrahim Ağa İsyanı (bkz. Gavur İmam İsyanı Şarkısı), Limasol’daki Parmaksız Zabit İsyanı, Nikolas Theseus ve Keşiş Yoannikos gibi isimlerle özdeşleşen isyanlar, Rum ve Türklerin ezilen kesimlerinin Osmanlı düzenine karşı Kıbrıs’ta tepkileri olarak tarihe geçmiştir. Osmanlı döneminde ekonomik güçlüklerin yanı sıra ada oldukça bakımsız bir görünüm içerisindeydi. Şehir ve kasabalarda terkedilmişlik havası hakimdi. Ağır vergilerden dolayı üretim 19. yüzyıl ortalarından itibaren ağır darbe yemişti. Tarıma elverişli toprakların ancak onda biri ekilmekteydi üstelik şeker kamışı gibi önceki dönemlerde geniş çapta üretimi yapılan bazı ürünlerin üretimi de durmuştu. Şaraba, tütüne konan ağır vergiler bunların üretimine de darbe vurmuştu. Halkın Osmanlı yönetiminden hoşnutsuzluğuna dair
Kıbrıslının gözünden...
İngiliz Viskonsülü Mr. Sandwith; “Müslümanlar da Hıristiyanlar da kötü yönetimden eşit derecede hoşnutsuzluk getirmektedirler. Bu kötü yönetim ticari canlılığın hüküm sürdüğü bugünlerde ada kaynaklarının gelişmesini durdurmaktadır. Hükümet Kıbrıs’tan 230,000 liralık bir gelir elde etmekte ve yönetimin mas-
rafları 30,000 lirayı bulmaktadır. Aradaki 200,000 liralık fazlalıksa dönüp dolaşıp Kostantinopol’daki Hazineye gitmektedir. Ülkenin kalkınması için herhangi bir harcama yapılmamaktadır. Ne yol açılmakta ne de kışın akan derelerin üzerine köprü yapılmaktadır” şeklinde aktarmaktadır.
1878’de imzalanan K›br›s Anlaflmas› ile ada, ‹ngilizlere b›rak›ld›. Ancak Osmanl›lar adan›n adalet, din ve e¤itim kurumlar›n› yönetmeyi sürdüreceklerdi. ‹ngilizlerin adaya gelifli, ertesi y›l yay›mlanmaya bafllayan ilk Türkçe gazete Ümid’in 4. say›s›nda flöyle yorumlan›yordu: “Berlin Kongresi günlerinde, Greklerin ve Anadolulular›n and›r›fl› (muht›ra) Saffet Pafla'ya takdim edildi¤i s›rada, ‹stanbul'un o büyük diplomat›, ne gibi bir yol takip etmeyi kestiremiyor ve K›br›s'› Majeste Kraliçe yönetimine vermekle, Türk yönetiminin hem belalardan kurtulaca¤›n› ve hem de, bu konuda devletleraras›nda k›skançl›k yaratarak büyük ölçüde yararlar
sa¤layaca¤›n› san›yordu. Böylece, bu küçük beyinli 'büyük' diplomat, o büyük aday› kurban etmeyi baflard›... Son günlerde ‹stanbul bas›n›nda ç›kan yorumlara göre K›br›s, haklar›m›z›n korunmas› için verilmifltir; fakat gerçekte yönetim, uygarl›k ve özgürlükle geliflen büyük ‹ngiliz yönetimini, bizim için adeta ikinci bir adet haline gelen bulafl›c› rüflvet hastal›¤›yla etkilemek amac›n› gütmüfltür. Ama ümitlerimizin baflar›s›zl›¤a u¤rad›klar›n› görerek, oyuncaklar›n› yitirdikleri için a¤layan küçük çocuklar gibi davranarak, adan›n kayb›ndan ac› duyuyoruz. Ac› duyman›n zaman› geçmifltir... Frenklerin bizden yapmam›z› talep ettikleri devrimleri yaparak, geriye
kalan topraklar›m›z› koruyabilirsek, flimdilik gelece¤imizi güvenlik alt›na alm›fl oluruz. Bize dedelerimizden kalan miras›, birkaç ç›lg›n temsilci, maalesef heba ediyor.” Hukuken kendi egemenli¤inde bulunan bir ülkede yay›mlanan bir gazetede, bu kadar sert elefltirilerin yap›lmas›na izin vermeyen Osmanl›’n›n giriflimi ile bir kaç ay içinde gazetenin yay›n› durdu. K›br›s idari olarak ‹ngiliz yönetiminde bulunsa da hukuki olarak Osmanl› hakimiyetinde say›ld›¤› için, Osmanl› zaman zaman adadaki Türk bas›n›na müdahale etmifl, bazen desteklemifl ama ço¤unlukla gazetelerin ülkeye girifli yasaklanm›fl hatta kapat›lmalar› için ne gerekiyorsa yap›lm›flt›r.
14
SPOR 11 Şubat 2011 / 24 Şubat 2011
Halk›n Sesi
Gökçek elini spordan çek YILMAZ BOZKURT eçen hafta Ankaragücü Teknik Direktörü Ümit Özat’ın taraftara yumruk atmasıyla başlayan kriz, Ankaragücü içinde sanki yeni yaşanıyormuş gibi yansıtıldı; birçok olayın üzeri de bununla örtülmeye çalışıldı. Gökçeklerin 100 yıllık Ankaragücü tarihini nasıl bir noktaya getirdiğini herkes biliyor. Kendi taraftar gruplarını yaratan Gökçek ailesi, tribünlerdeki öfkeyi başka yerlere aktarmaya çalışıyor.
G
Ankaragücü'nde yaşananlar ile ilgili "Bastır Ankaragücü: Kent, Kimlik, Endüstriyel Futbol ve Taraftarlık" kitabının yazarları Berkay Aydın ve Duygu Hatipoğlu ile yaptığımız röportajı yayımlıyoruz:
Gökçekler kulübün başına nasıl geçti? Taraftar buna nasıl yaklaştı? Melih Gökçek aslında Ankara'nın başına geçtiği 1994’ten beri birçok kez Ankaragücü yönetimine talip olduğunu belirtmişti. Konuya ilişkin olarak, zamanında ANAP içerisinde yaşanan saflaşmalardan ötürü önünün kesildiğini öne sürmüştü. Futbol takımlarına 'hizmetten' çok sahip olma amacının örnekleri özellikle Hacettepe örneğinde belirginleşti. Gökçek, en sonunda 2009-2010'da kamuoyunda pek de tartışması olmayan şekilde kulübün yönetimine oğlunu oturttu. Kendisi “Onursal Başkan” sıfatıyla bir yönetici gibi davranıyor fakat bugün mahkemelik olan bir süreç var. Eski yönetim ve Ankaragücü'nün eski yöneticileriyle kulübe toplu üye alımı konusunda 'anlaşma yaptıklarından' bahsedip, bunun hayata geçirilmediği iddiasında Gökçek tarafı. Buna karşın, kongrede tüzüğe aykırı şekilde, yaklaşık 400 üye kaydı yapıldığından kongre geçersiz sayıldı; Gökçek yönetimi itiraz haklarını kullanacaktır. Gökçekler geldikten sonra kulüpte değişen noktalar nelerdir? Taraftarların Gökçeklere bakışı nasıl? Genel kamuoyundaki desteklerini yitirmekle beraber, Gökçekler kendilerine daha yakın duran tribün gruplarına imkânlar sunarken, kendilerine eleştirel yaklaşan gruplara inanılmaz zorluklar çıkarttılar bu süreçte. Kimi maçta bilet fiyatları yüz lirayı sırf bu yüzden aştı. Bunun yanında bu şekilde taraftarlar arasında farklı gerilimleri de tetiklemiş oldular ve aslında bundan da yararlanır durumdalar. Tribün gruplarının içlerinde ciddi tartışmalar oldu, kısaca zaten eskiden beri çok da huzurlu olmayan camia çok daha huzursuz bir hal almış oldu. Ankaragücü tribünlerinde kendilerinden önce oluşmakta olan daha bağımsız taraftar grupları süreçten son derece olumsuz etkilendiler... Kendilerinin kulübe gelişi sonrası zaten Ankaragücü tribünlerinde gayet fazla olan tribün gruplarının sayısı 10'u aştı. Gökçekler niçin Ankaragücü'nün yönetimine bu kadar ısrarla talip oldular? Öncelikle bir noktayı belirtmek gerekiyor. Kendilerinin kulübün başına geçmesinden
önceki dönemde dışarıdan 'Ankaragücü AŞ' adıyla çok sınırlı sayıda ortağıyla bir şirket kurdurdukları ortada. Bunun kayıtları rahatlıkla bulunabilir. Önceki dönemin başkanı kulüple aynı ismi taşıyan şirkete karşı dava açmasına karşın, Gökçekler göreve geldikten sonra yaptıkları ilk iş kulüp adına davadan çekilmek oldu. Aslında kulüpteki iktidarları şu anki gibi 'hukuki bir baskı' altında olmasa net olarak yapmak istedikleri, kendilerine yakın isimlerden kurdukları şirkete kulübü fiilen devretmek, bir nevi Üçüncü Dünya tipi 'özelleştirme/kulüp şirketleşmesi'... Buradaki farklılık kulüp şirketinin 'borsada hisselerinin' olması falan değil, doğrudan kendilerine yakın isimlere kurdurulan şirketin fiilen Ankaragücü'nün sahibi olması... Bu konuda bahsedilen şirketin kayıtlarında buna imkân sağlayacak değişikler yapmaları dikkat çekiyor. Ankaragücü, kentin en sevilen en popüler ve gerçekten hareketli bir taraftar kitlesi bulunan kulübü. Bir açıdan kentin önemli bir değeri. Sonuçta 'elde edilmesinin' önemli olduğu düşünülen bir değer. Gökçeklere geniş kitle desteğiyle ciddi anlamda kalkan işlevi görebilecek bir değer aynı zamanda. Kendisinin Ankara'da Ankaraspor'a, bir şekilde milyon dolarları sağladığını ama yeterli desteği ve ilgiyi göremediğine ilişkin açıklamaları hatırlamak gerekiyor. Ankaragücü ise gerçekten elde etmeyi başından beri arzuladıkları kentin en popüler kulübü... Başkanlığına doğrudan oğlunu getirmesi ise sanırım sınırlı sayıda ülke ile birlikte sadece Türkiye'de olabilecek anormalliklerden birisi.
Gelecek dönem için Ankaragücü'nde ne gibi gelişmeler olabilir? Ankaragücü taraftarları ne gibi bir tavır alabilir? Şimdilik işin aslı hukuki sürecin netleşmesi gibi bir durum söz konusu. Birçok taraftarın kulübe ilişkin ciddi motivasyon sıkıntısının yanında, kimi grupların yüksek düzeyde rahatsızlığı söz konusu; bunun yanında kulübün kimliğini temel alan ve kulübün Gökçekler ailesinin 'malı haline getirilmesinden rahatsız olan' bağımsız taraftarlar son dönemde çok daha aktif durumdalar. Gökçek yönetiminin ise bunlara karşı, genel olarak kendilerine yakın farklı gruplar üzerinden destek toplamaya çalıştıkları görülüyor. Ama açık bir şey var ki, göreve çeşitli vaatlerle talep oldukları günden bu yana genel Ankaragücü kamuoyunda inanılmaz ölçüde güç kaybetmiş durumdalar. Fakat elbette şimdilik güç onlarda. Renkli taraftar kitlesi ve yüzyılı aşan geçmişiyle Ankaragücü, İmalat-ı Harbiye işçilerinin Kurtuluş Savaşı için Ankara'ya geçtikleri tarihten itibaren Ankara için çok özel bir değer ve bunun yanında biraz da 'zor bir camia'. Gelecek günlerde bu 'zorlukları' ve Gökçek yönetiminin durumunu daha net görme şansımız olacak... Taraftarların gruplar şeklinde ciddi anlamda bölündüğü, çok ciddi sıkıntıların yaşandığı bir dönem sonrası neler olur bunu zaman gösterecek.
‘Şikayet yok’ OSTİM’deki iş cinayetlerinin ardından birçok bakan açıklama yaptı. Daha önceki iş cinayetlerinde olduğu gibi hemen hepsi patlamanın sorumluluğunu işçilere yüklemeye çalıştı; ancak Devlet Bakanı Faruk Çelik’ten çılgınca bir açıklama geldi. Çelik; “İşçiler, işyerini şikayet etmedi” dedi. Çelik işçilerden ölmeden önce konuşsaydı işçilerin ölüm şikayetini dinlerdi.
Öğrenciden polis olursa İnsanlık anıtını insanlar yıkıyor Başbakan Erdoğan’ın ‘ucube’ diye adlandırdığı İnsanlık Anıtı başbakanın emriyle yıkılıyor. İnsanlar tarafından yıkılan anıt, ülkemizde kültür ve sanata verilen değeri de gösteriyor. Bu arada Ertuğrul Günay’dan da “Başbakan anıtı yıkmıyor; kaldırıyor” şeklinde bir açıklama bekliyoruz.
Üniversitelere sivil polislerin rahatça girmesi için elinden geleni yapan AKP, İstanbul Üniversitesi’nde çıkarılan bir yıllık OHAL niteliğindeki önleyici arama kararının ardından okullardaki polisiye macerasını sürdürüyor. Milli Eğitim Bakanlığı, “Okul Güvenliği Projesi” ile öğrencilere “Çocuk Polis Kartı” vererek, öğrencilerin polise muhbirlik yapmasını istiyor.
Sporsuz olimpiyat Erzurum, 25. Dünya Üniversiteler Kış Oyunları’na ev sahipliği yaptı. 27 Ocak günü başlayan kış olimpiyatları, 6 Şubat günü kapanış etkinliği ile sona erdi
Büyük umutlar yarat›larak organize edilen k›fl olimpiyatlar›, çok sanc›l› bir süreçle bafllad›. Erzurum’a kar ya¤mamas› üzerine suni kar makineleri al›nd›; yetmedi kar duas›na ç›k›ld›. Olimpiyatlar›n bafllamas›na çok az bir zaman kala kar ya¤d›; Erzurum rahat bir nefes ald›.
A
lp disiplini, biatlon, buz hokeyi, körling, kayakla atlama, kayaklı koşu, kuzey kombine, snowboard, serbest stil kayak, artistik paten, short track olmak üzere 11 dalda yarışın yapıldığı organizasyona 52 ülkeden 1.593 sporcu katıldı. Türkiye oyunlarda tek madalyasını artistik patinaj buz dansı serbest dans klasmanında Alper Uçar ve Alisa Agafonova çifti ile kazandı ve 23. oldu. ‘BU KADAR KUSUR KADI KIZINDA DA OLUR’ Olimpiyatlar, başlangıcından itibaren sportif anlamından çok, gösterişli açılışlar, aksaklıklar ve sıkıntılarıyla gündeme geldi. Ulaşım, barınma, tercüme, elektrik, internet gibi en temel hizmetlerde yaşanan sıkıntılar ve aşırı güvenlik önlemi sebebiyle katılımcılardan şikâyetler geldi ve Uluslararası Üniversite Sporları Federasyonu (FISU) Türkiye’yi uyarmak zorunda kaldı. İlk sıkıntı ulaşım alanında yaşandı. Sporcuları havaalanından kaldıkları olimpiyat köyüne taşıması için anlaşılan şirket, parayı beğenmediği için açılış günü sefer düzenlemedi. Bunun üzerine civar belediyelerden tahsis edilen servisler, Erzurum’u bilmedikleri için sporcuları istedikleri yere ulaştıramadı. İlk gün müsabakalarında elektrik kesintisi, ilerleyen günlerde internet kesintisi yaşandı. Tercüme sorunu oyunlar boyunca devam eden bir sorun oldu. İskoçya’dan sadece körling maçlarının fotoğrafını çekmek için gelen Leslie Ingram-Brown adlı İskoç bir gaze-
teciye izin verilmedi. Sıkıntının tercüme eksikliğinden kaynaklandığı ortaya çıktı. Öte yandan gazetecileri yönlendiren görevlilerin İngilizce bilmemesi yabancı konukların ağırlanmasında sıkıntılara yol açtı. GÖNÜLLÜ KÖLE Olimpiyatlarda Türkiye’nin çeşitli üniversitelerinden gelen 2 bin 200 üniversite öğrencisi ‘gönüllü’ adı altında karın tokluğuna çalıştırıldı. Gönüllülerin hak ve sorumlulukları, organizasyondan önce basılan gönüllü broşüründe yer alıyor. “Gönüllülük fedakârlıktır” ifadesiyle başlayan broşürde öğrencilere, hiçbir şeye ses çıkarmamaları ve çalışma saatlerinde esnek olmaları salık verildi. Tam gün çalışan gönüllülere yemek fişi veya kumanya verilirken, yarım gün çalışanlara içecek verildi. AMAÇ ERZURUM’U PAZARLAMAK Olimpiyatlarda spor ikinci hatta üçüncü plana atılırken, yatırımlar ve harcamalar daha ön plandaydı. Öne çıkan vurgu 750 milyonluk yatırım oldu. Nitekim Gençlik ve Spor Genel Müdürü Yunus Akgül’ün 9 Ocak günü yaptığı açıklamada ‘spor’, bir yatırım aracı olarak geçti. 9 Ocak günü ulusal gazete ve televizyonların spor müdürleriyle birlikte akşam yemeğinde bir araya gelen Akgül, tesisleri sadece 10 gün sürecek oyunlar için inşa etmediklerini vurguladı. Erzurum’a yeni spor yatırımları gerçekleştirileceğini anlatan Akgül, kenti spor alanında adeta pazarlayacaklarını ifade etti.
Körling: Buzdaki satranç Erzurum olimpiyatlar›nda ‘yeni bir oyun’ gibi gösterilen körlingin tarihi 16. yüzy›la kadar uzan›yor. Tarihi kay›tlar, körlingin ‹skoçya’da 1541 y›l›nda oynand›¤›n› gösteriyor. 1924’ten beri k›fl olimpiyatlar›nda olimpik bir spor olarak yer alan körling, 1998 y›l›ndan itibaren de resmi spor olarak olimpiyatlarda yer al›yor. Körling, 42 metre boyunda ve 4 buçuk metre geniflli¤inde buz pistte oynanan bir k›fl sporu. Sporcular, 20 kilogram a¤›rl›¤›ndaki körling tafl›n› pistin sonunda bulunan iç içe geçmifl üç halkan›n merkezine en yak›n noktalarda durdurmaya çal›fl›r. Bir körling tak›m› dört kifliden oluflur. Bir kifli körling tafl›n› f›rlat›r. Pistin karfl›-
s›ndaki bir di¤er kifli, tafl› f›rlatana nereye do¤ru f›rlatmas› gerekti¤ini söyler, iki kifli de özel süpürgeler kullanarak, buzun sürtünmesini azaltarak ya da art›rarak tafl› istenilen do¤rultuda yönlendirmeye çal›fl›r. Oyun, on set oynan›r. Bir sette toplam 16 at›fl yap›l›r. Kural olarak her oyuncu iki kez at›fl yapar. Beraberlik bozuluncaya kadar yeni set oynan›r. Bir tak›m›n kaybetti¤i kesinleflse bile oyun sonuna kadar oynan›r. Körlingte bir oyuncu oyunda yap›lmas› gereken her fleyi yap›yor. Oyunda beceriden çok, zekâ ve baflar›l› strateji belirleyici oluyor. Bu yüzden körling ‘Buz satranc›’ olarak da adland›r›l›yor.
Halkın takımı emekçinin yanında B
eşiktaş Halkın Takımı taraftar grubu 5 Şubat günü sendikalı oldukları için işten çıkarılan NEMTRANS işçilerini ziyaret etti. Levent’te bulunan İş Bankası önündeki çadıra kadar yürüyen taraftarlar, “İşçiyiz haklıyız Beşiktaşlıyız”, “Direne direne kazanacağız” sloganları attılar. İşçilerle sohbet eden taraftarlar her zaman işçilerin yanında olacaklarını dile getirdiler. Çadırın önünde açıklama yapan taraftarlar
Türkiye iş kazaları sıralamasında Avrupa’da birinci; dünyada ikinci. Her 6 dakikada bir iş kazasının olduğu Türkiye’de 3 kuruşluk işçi sağlığı masrafı patronlar tarafından maliyet olarak görülüyor.
“HES’lere hayır diyenlerin yanında olacağız, barınma hakkı mücadelesi verenlerin yanında olacağız, tribünlerimizde yükselen sesi bastırmaya çalışanların karşısında olacağız. Biliyoruz ki sizleri sindirmek isteyenler sendikasızlaştırmak isteyenler, bizleri de tribünlerde tektipleştirmek istiyorlar. Buna karşı direneceğiz. Onurlu Nemtrans işçisinin yanında olacağız” dediler. Nemtrans direnişi devam ediyor.
Patronlar herşeyi düşünüyor
Torba Yasa’dan ne çıkacak? Mecliste görüşülen Torba Yasa’nın içinde emekçileri güvencesizleştiren maddelerin olduğu biliniyor. Yasadaki birçok maddenin üstündeki bilinmezlik perdesi de Ankara’da emekçiye sıkılan biber gazı ve tazyikli suyla açığa çıkmış oldu.
KÜLTÜR SANAT
15
11 fiubat 2011 / 24 fiubat 2011
Halk›n Sesi
Bob Marley 66 yafl›nda 6 Şubat Pazar günü Bob Marley’in doğum günü idi. İnsanlara "Aslında herkes sevdiği insana bakarmış gibi hayata baksa; Belki de hayat, bu kadar acı vermekten vazgeçerdi insanlara" diyerek seslenen Bob Marley yaşasaydı, doğum gününde 66 yaşına girecekti.
Sakl› Hayatlar
‹kinci say› ç›kt›
Çorum Katliamı sonucu İstanbul’a göç eden bir Alevi ailenin hikâyesinin anlatıldığı Saklı Hayatlar filmi 11 Mart'ta gösterime giriyor. Dramaistanbul Film Atölyesi’nin hazırladığı film, önyargıların yol açtığı bir trajediyi aşkın ve masumiyetin aynasında sorgularken, ayrımcılığı da gözler önüne seriyor.
Galata Fotoğrafhanesi Fotoğraf Akademisi tarafından ekim ayında yayın hayatına başlayan Fotoğrafsız Dergisi’nin ikinci sayısı çıktı. Bu sayıda“Belgesel Fotoğraf” ve dolayımındaki tartışılmaya muhtaç sorunlar ele alınıyor. Derginin üçüncü sayısının teması ise “basın fotoğrafçılığı.”
Kürt Alevi A¤›tlar› 8 yıl önce ağıtların peşine düşerek yüzlerce köy, kasaba, ilçe dolaşan araştırmacı Bese Aslan, doğup büyüdüğü yöre olan Maraş ve civarında tam 300 cenaze törenine katılarak ölü evinde yakılan ağıtları derledi. Derleme kitapçığı ve 12 ağıttan oluşan “Ocak ve Kül”, Kalan Müzik’ten çıktı.
Meydanda yenilip perdede intikam alanlar GONCA fiAH‹N
K
urtlar Vadisi Filistin vizyona girdi. Zamanlaması da tam bir Kurtlar Vadisi klasiği oldu. Kafalara geçirilen çuval skandalının ardından Kurtlar Vadisi Irak’ı patlatmışlardı, çuvalın intikamı alınmıştı. Filistin versiyonu ise ‘Mavi Marmara’ saldırısına ‘one minute’ diyor. “Gazze’ye insani yardım malzemeleri götürmeye çalışan gemilere yapılan kanlı baskın üzerine Polat Alemdar ve arkadaşları Filistin’e gitmiştir. Yapılacaklar bellidir: Bu baskının askeri planlayıcısı ve yürütücüsü olan İsrailli komutan ele geçirilmelidir. Filistinlilerle kurulan ilk temaslar sayesinde hedefine adım adım yaklaşmaya çalışan Polat Alemdar’ı bazı sürprizler beklemektedir. Hedeflerindeki kişi olan Moşe Ben Eliezer in kural tanımaz gaddarlığı ve teknolojik imkânları işleri zorlaştırmaktadır. Polat, Moşe’ye ulaşmaya çalışırken, Filistin’de masum insanların nasıl öldürüldüklerini görür. Moşe, köyleri yıkmakta, çocukları öldürmekte ve Polat’a yardım eden herkesi hapse atmaktadır. Ancak teknolojik imkânlar ve kural tanımazlık, Moşe’yi kurtarmaya yetmeyecektir.” Film, resmi sitesinde kısaca bu şekilde tanıtılmış. Senaryodaki mantık hataları, karikatürleştirilmiş intikam hikayesi ve adeta bir bilgisayar oyunu misali tek kurşunla
Savaş meydanında yenilenlerin intikamını almak beyaz perdede kahramanlara kalıyor. Her ülke sinemasının mutlaka bir Rambo’su oluyor devrilen insanlar; bunların hepsi bir yana toplumdaki bir travmadan nemalanma fırsatçılığına düşmesi eleştirmenlerin en çok tepkisini çeken şey oldu. Filmin çekimleri ‘Mavi Marmara’ baskınından önce başlamış, sonbaharda vizyona gireceği duyurulmuşken bu tarih 2011 yılına ertelenmişti. Filmin başında Mavi Marmara baskını ile ilgili sahnelerin ardından film boyunca baskından söz edilmemesi ve senaryonun geri kalanında hiç yer almaması doğal olarak soru işaretleri yarattı. Muhtemelen film çekimleri bitmek üzereyken ‘Mavi Marmara’ saldırısı görüntüleri filmin başına eklenmiş, eğreti de dursa filmin dramına dram katmış. Nitekim yapımcı şirket, film için gala düzenlenmeyeceği duyururken “Galalar kutlama amacıyla düzenlenir, bu film ise büyük bir dramı anlatıyor” diyerek filmdeki dramın dozuna(!) dikkat çekiyor. RAMBO M‹SAL‹ İsrail basını ise filmi ‘Türk Rambo’ olarak manşetlerine taşıdı ve bu lakap Türkiye’deki
Polat Alemdar hayranları tarafından da epey benimsendi. Polat Alemdar gerçekten de Rambo ve Çatlı kırması bir karakter oldu. Rambo’yla benzerliği meydanlarda yaşanan yenilgileri ekrandan tamir etmeye soyunmasına dayanıyor. Rambo serisinin birinci filmi ‘İlk Kan’, Vietnam yenilgisinin ardından savaşın yarattığı tahribatla birlikte toplumda yükselen anti-militarist hareketlenmeye ve savaşta yer alan askerlerin toplumdan dışlanmasına karşılık olarak toplumun empati kurmasını sağlamayı görev edinmişti. İlk film olağanüstü bir ilgi gördü ve Rambo, Amerika’nın temsil ettiği tüm değerlerin simgesi konumuna yerleşti. Serinin devam filmleri Amerika’nın soğuk savaş ve antikomünizm propagandasını yaparak seyirciye fetih öyküleri anlatmayı sürdürdü. Slavoj Zizek’in ifadesiyle “Sinema size arzu ettiğiniz şeyi vermez, neyi arzu etmeniz gerektiğini söyler.” Kurtlar Vadisi Filistin de Filistin halkının direnişine kulak vermeye değil ırkçılık, şiddet, savaş ve nefret yönündeki arzuları körüklüyor.
Beyoğlu'nun 'ucubesi' Muammer Karaca yıkılıyor Beyo¤lu'nun en eski tiyatro binalar›ndan biri olan Muammer Karaca Tiyatrosu'nu Emek Sinemas›'n›n ak›beti bekliyor. Bina, otel yap›lmak üzere AKP'li Beyo¤lu Belediyesi taraf›ndan y›k›lmak isteniyor. 1955 y›l›nda tiyatro sanatç›s› Muammer Karaca taraf›ndan kurulan, uzun y›llar Dostlar Tiyatrosu taraf›ndan kullan›lan ve pek çok oyuncunun yetiflti¤i bu binan›n, daha önce otele dönüfltürülmesi gündeme gelmiflti. fiimdi ise y›k›larak lüks bir otel yap›lmas› yönünde ad›m at›l›yor. Y›k›m planlar› iki aflamal› olarak yürürlü¤e kondu. ‹lk aflamada tiyatronun bulundu¤u binan›n imar plan›nda de¤ifliklik yap›larak turizm alan› olarak tahsis edilmesi karara ba¤land›. Tiyatro binas›, Büyükflehir Belediyesi mülkiyetinde bulunuyor. ‹BB Emlak Müdürlü¤ü taraf›ndan 3 Kas›m 2010 tarihinde verilen dilekçede Beyo¤lu 317 ada 18 parselde yer alan tiyatro binas›n›n ticaret, hizmet ve turizm alan›na al›nmas› istendi. Bir süre önce ‹stanbul Büyükflehir Belediye Meclisi, tiyatro binas›n›n bulundu¤u arazi ile
ilgili imar plan› de¤iflikli¤i teklifini görüfltü. De¤ifliklik ile sosyal kültürel tesis alan›nda bulunan yerin turizm alan›na al›nmas› tasarland›. ‹BB AKP Grup Baflkan Vekili Ergün Turan ise, binan›n eski oldu¤unu ve depreme dayanakl› olmad›¤›n› iddia ederek y›k›lmas› gerekti¤ini savundu. Tiyatroseverler ise binan›n onar›larak depreme dayan›kl› hale getirilmesi ye-
rine neden y›k›lmak istendi¤i sorusunu soruyor. AKP’li belediyenin giriflimine karfl› harekete geçmeye haz›rlanan tiyatrocular, yap›lanlar›n flafl›rt›c› olmad›¤›n›, binan›n bir süredir bilinçli olarak bak›ms›z b›rak›ld›¤›n› belirtiyorlar. Dikkat çekilen bir baflka nokta ise binan›n, bir süredir “çok amaçl› salon” ad› alt›nda AKP örgütlerinin
toplant›lar›na ev sahipli¤i yapt›¤›, binan›n tiyatro ile özdeflleflen kimli¤inin yok edilmeye çal›fl›ld›¤› yönünde. Y›k›m karar› hayata geçecek olursa, Muammer Karaca Tiyatrosu’nun 20 y›ldan uzun süredir kirac›s› olan Genco Erkal yönetimindeki Dostlar Tiyatrosu da sahnesini kaybetmifl olacak. Sivas Katliam›’n› anlatan “Sivas 93”
Heykeltraş yıkıma dava açtı K
ars Belediye Meclisi, Tayyip Erdoğan’ın ‘ucube’ dediği anıt için yıkım kararı aldı. “İnsanlık Anıtı”nın heykeltıraşı Aksoy, yıkım kararının imzaladığı sözleşmeye aykırı olduğunu söyleyerek Erzurum İdare Mahkemesi’ne dava açtı. Bir yandan yıkıma karşı kampanya sürüyor. Belediyenin aldığı yıkım kararı Kars Valiliği'ne incelenerek onay verilmesi için iletilirken, Aksoy kararın iptali için Erzurum İdare
Mahkemesi'ne başvurdu ve eseriyle ilgili telif haklarının gözetilmediğini söyledi. Aksoy, heykel ile ilgili sözleşmesi olduğu için bir yıkım kararı alınamayacağını vurgulayarak sözleşme metninde eserin içeriği, yeri, boyutu ve ne kadara yapılacağına dair her şeyin belirli olduğunu belirtti. Konuyu Uluslararası Anıtlar ve SİTler Konseyi'ne de taşıyacaklarını hatırlatan Aksoy "Karmaşayı hukuk giderecek" diye konuştu. Heykeltraş Mehmet
Aksoy’un avukatı Turgut Kazan’ın 1. İdare Mahkemesi Başkanlığı’na verdiği dilekçede Anayasa'nın 64'üncü maddesindeki "Eser sahibinin izni olmadan, eserde en küçük bir değişiklik yapılamaz" ifadesiyle Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 17’nci maddesinde yer bulunan "Malik eseri bozamaz ve yok edemez" ifadesi yer aldı. Kazan, Yüksek Koruma Kurulu'nun anıtla ilgili yıkım kararı aldığı iddialarının da doğru olmadığını söyledi.
“Kafkasya’da bar›fl, Türkiye’de demokrasi temelinde bu adaletsizli¤i reddediyoruz.” Yıkıma karşı imza kampanyası sürüyor. Kafkasya Kültürleri Araştırma Merkezi (Kafkas Kültür) ve PolitiKARS.com öncülüğünde başlatılan "İnsanlık Anıtı Yıkılmasın" kampanyası ise sürüyor. Kampanyanın internet sitesi ile facebook ve twitter sayfalarında şimdiden binlerce kişi yıkıma karşı olduğunu açıkladı.
adl› oyun nedeniyle çeflitli bask›lar gören Dostlar Tiyatrosu’nun geçen y›ldan beri Muammer Karaca Tiyatrosu’ndaki seans say›lar› sürekli olarak azalt›lm›fl, daha önce her cuma, cumartesi ve pazar oyun sahneleyen Dostlar Tiyatrosu’nun binay› kullanma hakk› ayda sadece ikiye indirilmiflti. AKP’li belediyenin tiyatro binas›n› kullanan ekiplere karfl› yasakç› tavr› Muammer Karaca Tiyatrosu’nda yap›lmas› planlanan “Laz Marks” gösteriminin engellenmesiyle de gündeme gelmiflti. 2009 y›l›nda gerçekleflen ve protestolara yol açan olayda, Y›lmaz Okumufl'un kaleme ald›¤›, Marks'›n kapitalist de¤er yasalar› ile güncel siyaseti Karadeniz a¤z›yla ve halk deyimleriyle aktaran "Laz Marks" oyununun bu salondaki gösterimleri iptal edilmiflti. Öte yandan belediye, pek çok özel tiyatronun oyun sergiledi¤i, atölyeler düzenledi¤i salonun kullan›c›lar› aras›na AKP kad›n ve gençlik kollar›n› da sokmufl, bu durum önceden planlanm›fl tiyatro oyunlar›n›n iptal edilmesine neden oldu¤u için tiyatrocular taraf›ndan tepkiyle karfl›lanm›flt›.
Bir şey olmayacak! K
ültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay, arkeologlar tarafından yapılan kazılarla gün ışığına çıkarıldıktan sonra, hükümetin kararıyla kumla kapatılan ve baraj suları altında kalacak olan antik şehir için “Allianoi'ye bir şey olmayacak” dedi. Antalya'nın Demre İlçesi'nde incelemelerde bulunan Bakan Günay, "Allianoi'ye bir şey olmayacak mı?" sorusuna "Olmayacağını tahmin ediyoruz. Çünkü orada daha özel bir koruma yöntemi geliştirilerek su tutuluyor" diye cevap verdi. Günay'ın "bir şey olmayacak" dediği antik kent için Çevre ve Orman Bakanı Veysel Eroğlu da, "Roma döneminden kaldığına göre, yıllardır demek ki toprak altında. Birkaç yüzyıl daha toprak altında kalmasının bize göre bir mahsuru yok" demişti.
FilmMor başlıyor 9
. Uluslararası Gezici Filmmor Kadın Filmleri Festivali Başlıyor. 25 ülkeden filmler ve konuklar, tema bölümleri, toplu gösterimler, panel, konferans ve atölylerle Filmmor Kadın Filmleri Festivali, 12-20 Mart'ta İstanbul'da, 26-27 Mart'ta Van'da, 2-3 Nisan'da Antalya'da, 910 Nisan'da Trabzon'da olacak. Festivalde, "Kadınların Sineması", "Kadınlardan Ortadoğu", "Kendine Ait Bir Cüzdan", "Annelik Meselesi", "Cinsiyetler" bölümlerinde 88 kadın yönetmenden altmışı aşkın film gösterilecek. Sinemada cinselliğe dair "O İş Anlattığınız Gibi Değil", sinemada sansüre dair "Yasaklar ve Yalanlar", "Film Okuma", "Queer?" gibi atölyeler, Kamerun ve Filistin Kadın Filmleri Festivali ile buluşmalar ve filmlerin yönetmenleriyle söyleşiler de festival etkinliklerinden.
SOKAĞIN SESİ
ÜRETEN BİZİZ YÖNETEN DE BİZ OLACAĞIZ
11 Şubat 2011 / 24 Şubat 2011
16 Halk›n Sesi
‘Haydi AKP İl binalarına’
M›s›r halk›n›n demokrasi talebini gören ve destekler nitelikte aç›klamalar yapan AKP hükümetinin kendi ülkesinin emekçisine yan›t› cop, biber gaz› ve tazyikli su oldu. Eylemde çok say›da emekçi yaraland›.
Tayyip sonun mübarek olsun Patronlara teşvik, emekçiye güvencesizlik getiren Torba Yasa, tepkilere rağmen mecliste kabul ediliyor. AKP, emekçilerin itirazına cop, biber gazı ve tazyikli suyla yanıt veriyor
E
mekçiler açısından büyük hak gaspları içeren Torba Yasa, Meclis’te görüşülmeye başlandığı sırada DİSK, KESK, TTB ve TMMOB’nin Türkiye’nin 81 ilinden Ankara’ya gelen temsilcileri 3 Şubat günü “Torba Yasa’ya hayır” dedi. Ankara’da Kurtuluş Parkı’nda buluşan binlerce emekçi, Torba Yasa’nın iptal edilmesi için TBMM’ye doğru yürüyüşe geçti. Sendika ve odaların yanı sıra demokratik kitle örgütlerinin de katıldığı yürüyüşte en çok, Mısır’daki isyanda halkın taleplerinin görmezden gelinemeyeceğini Mısır hükümetine hatırlatan Başbakan Tayip Erdoğan’a yönelik “Tayip sonun Mübarek olsun” sloganı atıldı. AKP hükümeti daha yürüyüş başlamadan emekçilerin taleplerini ‘yasa dışı’ ilan etti. Yürüyüş kararının kamuoyuna duyurulmasının ardından önce Ankara Valisi Alaattin Yüksel, ardından da İçişleri Bakanı Beşir Atalay, ‘Meclise yürümek kanunsuzluktur’ şeklinde açıklamalarda bulundu. BİBER GAZI, COP, TAZYİKLİ SU Meclise yürüyen emekçiler Mithatpaşa Köprüsü yakınlarında polis barikatıyla karşılaştı ve polis emekçilere saldırmaya başladı. İlk başta ufak çaplı arbedeler şeklinde başlayan çatışmalar daha sonra büyüdü. Polisin biber gazı kullanarak gerçekleştirdiği ilk saldırılarda emekçiler önlerindeki panzerleri ve polis kalkanlarını yumurtaya buladı. Polis, daha sonra panzerle tazyikli su sıkmaya başladı.
Polisin saldırısı başlamadan önce emekçiler, polisi barikatı kaldırmaları konusunda uyardı. Bu sırada eyleme katılan 57 CHP’li milletvekili de barikatın önündeydi. Çatışma başladığında barikatın arkasında kalanlar sadece 57 CHP’li milletvekiliydi. Çatışma sırasında Ankara Emniyeti’nin Ankara Büyükşehir Belediyesi’ne güvenerek çatışmaya girdiği, Ankara Büyükşehir Belediyesi yazan su tankerlerinin polis panzerine su taşımasıyla ortaya çıktı. Polisin saldırısı karşısında Kolej Kavşağı’na çekilen emekçiler burada, Kurtuluş Parkı’ndan topladıkları masa ve sandalyelerle bir barikat kurdu. Polis, emekçilerin barikatını aşamadı. MISIR’I GÖRDÜ KENDİ EMEKÇİSİNİ DÖVDÜ Mısır halkının demokrasi talebini gören ve destekler nitelikte açıklamalar yapan AKP hükümetinin kendi ülkesinin emekçisine yanıtı cop, biber gazı ve tazyikli suyla oldu. Eylemde çok sayıda emekçi yaralandı. Eylemin ardından Sakarya Caddesi’nde buluşan emekçiler burada polisin saldırısını ve AKP’nin emek düşmanı politikalarını protesto eden bir basın açıklaması yaptı. Ankara’daki saldırı aynı zamanda İstanbul’da KESK İstanbul Şubeler Platformu tarafından protesto edildi. DİSK, KESK, TTB ve TMMOB’nin, Torba Yasa’yı protesto etme nedenleri yürüyüş sırasında en önde taşınan pankartta özet bir biçimde yer alıyordu. Pankartta şu ifadeler yer aldı: “İşsizlik fonunun yağmalanmasına,
esnek ve kuralsız çalışmaya, güvencesizliğe ve taşeronlaştırmaya, kadın emeğinin sömürülmesine, çocuk emeğinin sömürülmesine, sigorta pirimlerinin cepten ödenmesine, sürgünlerin yasallaştırılmasına, ödünç memurluk uygulamasına karşı TBMM’ye yürüyoruz” TORBADAN GÜVENCESİZLİK ÇIKIYOR Pankartta yer alan ifadelerin hepsi, Torba Yasa adı altında mecliste görüşülerek yasalaşıyor. İşsizlik sigortasının patronlara tahsis edilmesinin önünü açan ve vergi borçlarına af niteliğinde yapılandırmalar getiren yasa işverenler açısından teşvik anlamına geliyor. Torba Yasa’da yer alan deneme süresinin 2 aydan dört aya çıkarılması ve aynı şekilde denkleştirme süresinin 2 aydan 4 aya çıkarılması gibi uygulamalar yıllardır Metal Sanayicileri Sendikası’nın (MESS) toplu iş sözleşmeleri süreçlerinde dayattığı maddeler arasında yer alıyordu. Stajyerlik uygulamasının yaygınlaştırılarak stajyer ücretlerinin düşürülmesi de işçilerin karşı çıktığı maddeler arasında. Emekçilerin en çok karşı çıktığı maddeler arasında Torba Yasa’nın belki de özünü oluşturan ve 2010 yılının Mayıs ayında Ulusal İstihdam Stratejisi raporuyla gündeme gelen, güvencesiz çalıştırma biçimlerinin yaygınlaştırılması yer aldı. Torba Yasa’da uzaktan çalışma, evden çalışma, çağrı üzerine çalışma, part time çalışma gibi güvencesiz çalışma biçimleri tanınıyor. Bu çalışma biçim-
M›s›r halk›n›n demokrasi talebini gören AKP hükümeti polisini emekçisine sald›rtt› lerinin özelliklerinden biri de hiçbirinde işçilerin sigortalarının tam yatırılmaması. Emekçiler bu maddeye karşı çıkarak, kısmi zamanlı çalışmanın azaltılmasını ve pirimlerin tam olarak yatırılmasını talep ediyor. Torba Yasa, kamu çalışanları açısından da önemli hak gaspları içeriyor. Yasa, kamu çalışanlarını adeta ‘mevsimlik çalıştırmayı’ öngörüyor; yasa aynı zamanda kamu emekçilerinin rahatça sürgün edilebilmesinin önünü açıyor. Yasa bir yanıyla da işçi sağlığı ve iş
güvenliğini hiçe sayarak işçileri iş kazalarına karşı korumasız bırakıyor. İşyeri denetimlerini iş müfettişlerinin elinden alarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı memurlarına veriyor. Torba Yasa, 2010’daki Ulusal İstihdam Stratejisi’nin önüne koyduğu ve emekçilere yönelik büyük bir saldırı anlamına gelen “Kıdem tazminatının kaldırılması, bölgesel asgari ücret uygulaması ve özel istihdam bürolarının kurulması” hedeflerinin ön adımı niteliğinde.
Emekçiler Torba Yasa’y› protesto için AKP il binalar›na yürüdü. Trabzon, Mersin, Adana ve ‹stanbul’da KESK’in ça¤r›s› ile biraraya gelen iflçiler ortak taleplerle AKP il binalar›n›n önlerine giderek ‘Tayyip sonun mübarek olsun’ dedi. Trabzon Merkez Postanesi önünde buluflan Trabzon muhalefeti eylemlerini meflaleli yürüyüflleri ile parlatt›. Ankara’daki polis sald›r›s›n› k›nayan aç›klamay› okuyan KESK Trabzon Dönem Sözcüsü Recep Gülay, “Yaflananlar›n sorumlular› AKP ve Erdo¤an’d›r” dedi. 8 fiubat’ta Adana Büyükflehir Belediyesi Tiyatro Salonu önünde buluflan emekçiler, AKP il binas› önünde yapt›klar› aç›klamayla, 3 fiubat’ta oldu¤u gibi AKP’nin maskesini indirmeye devam edeklerini belirtti. SES Adana fiube Baflkan› Mehmet Antmen, “AKP emekçilerin sabr›n› daha fazla zorlamamal›, yasay› derhal geri çekmelidir” dedi. AKP Akdeniz ‹lçe binas›na yürüyen Mersinli emekçilerin yürüyüflü karfl›s›nda polisin engelleme çabas› baflar›s›z oldu. Polisin biber gaz› ile sald›rd›¤› iflçiler, “Barikat›-n›z, v›z gelir bize v›z” dedi. En önde üzerlerine torba geçirmifl dört iflçinin yürüdü¤ü ‹stanbul’daki torba yasa protestosunda OST‹M’de hayat›n› kaybeden iflçiler için sayg› duruflunda bulunuldu. ‹flçiler yasa geri çekilmezse, greve ç›kabileceklerini aç›klad›.
81 ilden emekçiler dört koldan Ankara’ya yürüdü T Yürüyüfl sürerken yürüyüfle kat›l›m› azaltmak için Ankara valisinin yapt›¤› ‘Yürüyüfl kanunsuzdur’ fleklindeki aç›klama, emekçilerin eyleme kat›l›m›n› daha da art›rd›.
orba Yasa’nın Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu’ndan geçip mecliste görüşülmeye başlamasının ardından KESK, DİSK, TTB ve TMMOB bir araya gelerek Torba Yasa’ya karşı bir eylem takvimi açıkladı. Dört örgüt Torba Yasa’yı protesto etmek için 1 Şubat günü Ankara’ya doğru yola çıktı. Emekçiler kitlesel uğurlamaların ardından İstanbul, İzmir, Diyarbakır ve Trabzon’dan dört koldan yürüyüşe geçti. İstanbul yürüyüş kolu, ilk durağında Gebze’de büyük bir coşkuyla karşılandı. Gebze’deki ana caddelerden birini trafiğe
kapatan emekçiler Torba Yasa’ya karşı taleplerinin yazılı olduğu pankartı da bir üst geçide astı. İstanbul kolu, sonraki durakları olan Kocaeli, Bursa ve Eskişehir’de de coşkuyla karşılandı. Yürüyüş kolu, Bursa’da Birleşik Metal-İş’e üye olduğu için işten çıkarılan ve işlerine geri dönmek için direnişe geçen Tecasa işçilerini ziyaret etti. Trabzon yürüyüş kolu Bulancak, Giresun, Ordu, Samsun, Amasya ve Çorum’dan geçerek Ankara’ya ulaştı. Yürüyüş kolundaki emekçiler geçtikleri kentlerde, emek ve demokrasi güçlerinin katıldığı kitlesel yürüyüşler düzenledi. Eylemciler, yürüyüşler sırasında dağıttıkları bildirilerle halka Torba Yasa’yı anlattı. İzmir kolu, ilk durağı olan Aydın’da polisin engellemesiyle karşılaştı. Polisle emekçiler arasında kısa süreli arbedeler yaşandı. Emekçilerin kararlı tutumu karşısında polis geri adım attı. Polisin yürüyüşü engelleme çabası Aydın çıkışında tekrar ortaya çıktı. Polis tarafından keyfi bir biçimde engellenen emekçiler bu engeli aşmasını da bildi. Aydın’ın ardından Denizli ve Uşak’ta kitlesel bir şekilde
karşılanan yürüyüş kolu Torba Yasa’ya karşı yürüyüşünü Afyon’da da sürdürdü. Diyarbakır’dan yola çıkan emekçiler önce Büyükşehir Belediyesi önünde bir araya gelip sloganlarla Sosyal Güvenlik Kurumu önüne kadar yürüyüş düzenledi ve buradan otobüslere binerek Ankara’ya hareket etti. Diyarbakır’dan yola çıkan yürüyüş kolu geçtiği tüm illerde AKP binalarına yürüyüşler düzenledi. Urfa, Antep, Adana ve Mersin’deki yürüyüşlere çevredekiler de katıldı. Diyarbakır yürüyüş kolu da Mersin çıkışında polis tarafından bir süre bekletildi. Adana’daki eyleme Adana Numune Hastanesi’nde işten çıkarılan ve işlerine geri dönmek için bir aydır hastane bahçesinde direnişte olan taşeron sağlık işçileri de katıldı. Ankara yürüyüşüne Adana’dan beklenenin üzerinde katılım oldu. Antep’te gerçekleştirilen yürüyüşe Türk-İş’in Antep’teki şubelerinin temsilcileri de katıldı. Yürüyüş sürerken yürüyüşe katılımı azaltmak için Ankara valisinin yaptığı ‘Yürüyüş kanunsuzdur’ şeklindeki açıklama, emekçilerin eyleme katılımını daha da artırdı.
Torba, kör ediyordu Ankara’daki torba yasa mitingine dönük polis sald›r›s› sonucunda bafl›na gaz bombas› isabet eden bir iflçi beyin kanamas› geçirerek görme kayb› yaflad›. Çankaya Belediyesi’ne ba¤l› Belde Afi’de temizlik iflçisi olarak çal›flan Serap Tu¤ral uzun süre hayati tehlike yaflad›. AKP’nin “ileri demokrasi” anlay›fl›na uygun olarak bafllamadan yasad›fl› ilan edilen mitinge kat›lan 10 bin emekçiden biri olan Tu¤ral, Ankara E¤itim ve Araflt›rma Hastanesi’ne kald›r›ld›. Sa¤ gözünün üstüne gaz bombas› isabet eden Tu¤ral’›n kafl›n›n
üzerinde kemik k›r›lmalar›na rastland›. 32 yafl›ndaki temizlik iflçisi Serap Tu¤ral “Kad›n Eli Projesi” kapsam›nda Çankaya Belediyesi’nde ifle bafllam›flt›. Öte yandan KESK Genel Sekreteri Kas›m Birtek ile KESK Hukuk, T‹S ve Uluslararas› ‹liflkiler Sekreteri ‹lhami fiahbaz hastanede tedavi gören Tu¤ral’a ziyarette bulunarak destek oldu. Tu¤ral ise emniyet hakk›nda dava açaca¤›n› belirterek “Beni bu hale getirenler cezaland›r›ls›n istiyorum. Dayak yedim diye susup oturmam, kimse de susturamaz” dedi.