NATIONAAL PLAN HOOFDZAKEN
JAARVERSLAG 2023 Januari 2024
Nationaal Plan Hoofdzaken: terugkijken en … verder Ervoor staan “Nationaal Plan Hoofdzaken is een brede beweging die oplossingen wil realiseren voor mensen met een hersen- en/of psychische aandoening. Dat is hard nodig, want deze aandoeningen komen bij 1 op de 4 Nederlanders voor en veroorzaken grote problemen voor patiënten, hun naasten en de samenleving als geheel. We werken samen toe naar hersengezondheid en psychische gezondheid in de meest brede zin”. Dit is de eerste zin uit het Manifest Nationaal Plan Hoofdzaken (NPH) (2021), van vijf partijen samen: MIND, Health~Holland, NWO, ZonMw en de Hersenstichting. Gezamenlijk streven deze vijf partijen ernaar om mensen met een hersen- en/of psychische aandoening in 2040 5 jaar langer in goede gezondheid te laten leven. Daarbij is er speciaal aandacht voor het verminderen van gezondheidsverschillen, zoals ook terug te vinden in de (in augustus 2023 geactualiseerde) centrale missie van VWS voor het Topsectoren- en Innovatiebeleid.
Ervoor gaan Zoals elke beweging, begon ook de onze met een plan, het vinden van elkaar op de ambities, het verdelen van de taken, en dan: gaan. Als NPH-partners leven we voor wat we willen bereiken: impactgericht zijn, met het patiëntenperspectief als kern-ingrediënt van alles wat we doen, samen optrekken door een consequente inzet op ziekte-overstijgende, interdisciplinaire en geïntegreerde aanpak. En zo boekten we al resultaten: ZonMw werkte in 2023, dankzij een NPH-subsidie van VWS, aan twee programmalijnen. Daarop is door het veld actief en enthousiast gereageerd. NWO bereidt een programmalijn voor, betrekt daarin meerdere ministeries en zette in op het organiseren van een NPH congres. MIND zorgt telkens voor een sterke inbreng van het patiëntenperspectief. De Hersenstichting honoreerde binnen BRAINS twee onderzoeksvoorstellen waarvan de uitkomsten een brede patiëntengroep ten goede zullen komen, en de expertise van Health~Holland is onder meer benut bij het betrekken van bedrijven en het voorbereiden van aanvragen bij het Nationaal Groeifonds.
Verder En nu door. We hebben een olievlekwerking voor ogen: tussen nu en 2029 gaan alle betrokkenen – en dat zijn er veel - het NPH-gedachtengoed ondersteunen, dragen en praktiseren. Dat vraagt een lange adem, erop uit trekken, doeltreffend communiceren, teleurstellingen verwerken, best practices vinden en nog veel meer. Nu de olievlek nog relatief klein is, focussen wij, als vijf partijen, op wat we goed kunnen: het beïnvloeden van financiering van onderzoek en ontwikkeling, waarin ervaringsdeskundigheid altijd geborgd is. We vormen een community, betrekken onze eigen achterban, bedrijven en ministeries, en vragen patiënten en cliënten om raad, lobbyen voor financiering en zetten die verstandig in. De ambassadeurs spelen hier ook een cruciale rol in. Door het signaleren van kansen in het veld kan er focus worden aangebracht in de programmering. lees verder ››
ACTIVITEITEN 2023 WERKBEZOEK MINISTER BIJ HET NEDERLANDS HERSENINSTITUUT Op maandag 6 maart 2023 bracht de Minister van Langdurige Zorg en Sport, Conny Helder, in het kader van het Nationaal Plan Hoofdzaken een werkbezoek bij het Nederlands Herseninstituut. Bij deze gelegenheid werd het belang benadrukt van het samenbrengen van psychologie, psychiatrie, neurologie en neurowetenschappen en ging de Minister in gesprek met deskundigen vanuit de wetenschap, revalidatie en vanuit eigen ervaringen. De Minister ondersteunde met haar bezoek en gesprekken actief het Nationaal Plan Hoofdzaken en riep ook op om te komen tot een meerjarige agenda. Een verslag van dit werkbezoek en de bijbehorende podcast-aflevering die is opgenomen zijn hier te vinden: Verbinden als hersencellen — Nationaal Plan Hoofdzaken
STARTIMPULS In mei 2023 heeft het ministerie van VWS een startimpuls gegeven aan het Programma Nationaal Plan Hoofdzaken van 14 miljoen euro tot en met 2025. Met de startimpuls worden financieringsmogelijkheden ondersteund voor de drie programmalijnen van Nationaal plan hoofdzaken: 1. Patiënt van vandaag 2. Patiënt van morgen 3. Data- en kennisstructuren.
PROGRAMMALIJN 1 • PATIËNT VAN VANDAAG In 2023 heeft de eerste subsidieronde van het ZonMw programma Nationaal Plan Hoofdzaken van programmalijn 1 plaatsgevonden. Het doel van deze oproep was ‘het versneld realiseren van implementatie van beschikbare kennis en toepassing van best practices in de zorg voor mensen met hersen- en/of psychische aandoeningen’. Een programmacommissie met experts onder leiding van voorzitter Em. Prof. dr. ir. Maria Jansen is ingesteld om mee te denken over de invulling van subsidierondes en voor de beoordeling van onderzoeksvoorstellen. In deze subsidieronde zijn 42 subsidieaanvragen ingediend, waarvan 19 in november een honoreringsbrief hebben ontvangen. De projecten beslaan een breed spectrum van onderwerpen in de neurologie en psychiatrie en zullen over twee jaar resultaten hebben opgeleverd voor de patiënt van vandaag. Binnenkort is een beschrijving van alle gehonoreerde projecten te vinden op de website van ZonMw en Nationaal Plan Hoofdzaken.
lees verder ››
PROGRAMMALIJN 2 • PATIËNT VAN MORGEN VWS heeft zich vanuit de startimpuls met 2,5 miljoen gecommitteerd aan de ontwikkeling en uitrol van een zogenaamde NWA themalijn 2 call. Dit bedrag wordt door NWO verdubbeld tot 5 miljoen. Van medio 2023 tot eind 2023 is VWS hierover in gesprek geweest met ook de ministeries OCW en SZW onder leiding van NWO. Er is in gezamenlijkheid toegewerkt naar een thematische scope voor de te ontwikkelen call. De goedkeuring daarvan ligt momenteel bij VWS als opdrachtgever. De verwachting is dat de call in samenwerking met een schrijfgroep vanaf februari 2024 ontwikkeld zal worden. Beoogd moment van call publicatie is medio mei 2024.
PROGRAMMALIJN 3 • DATA- EN KENNISSTRUCTUREN Programmalijn 3 van het ZonMw programma Nationaal Plan Hoofdzaken richt zich op het beter delen van kennis en data, door het opzetten van kennis- en innovatiestructuren te stimuleren. In 2023 is vanuit programmalijn 3 een bijdrage geleverd aan de internationale FLAG-ERA Joint Transnational Call 2023. Onder andere door onze bijdragen kunnen vier Europese projecten van start waar een Nederlandse projectgroep bij aangesloten is.
COORDINATION AND SUPPORT ACTION (CSA) BRAIN HEALTH De Europese Commissie heeft in augustus 2023 het project Brain Health goedgekeurd. Dit betekent dat op 1 November 2023 een (mede) door de EU gefinancierd project van 2 jaar is gaan lopen waarin het gelijknamige Europese Partnerschap wordt opgezet. ZonMw, VWS en NWO zijn aangehaakt bij dit project, waardoor we nauw betrokken zijn bij de acties. Hierbij kan gedacht worden aan de agendering, governance en infrastructuur. We zullen ons met name in gaan zetten voor de ontwikkeling van de Strategic Research Agenda (SRIA), met aandacht voor ‘research infrastructures and enabling services’ (ZonMw en NWO) en ‘global outreach’ (VWS). Het gedachtengoed van Nationaal Plan Hoofdzaken wordt hier ook goed in meegenomen. Ook de European Federation of Neurological Associations (EFNA) is (onder meer via NPH ambassadeur Joke Jaarsma) betrokken. De grotere netwerken die ten grondslag aan deze samenwerking liggen zijn ERA-Net NEURON, JPND, de European Brain Council en EBRAINS.
lees verder ››
FLAMINGO In het kader van het Nationaal Plan Hoofdzaken wordt tevens een aanvraag bij het Nationaal Groeifonds voorbereid, onder de naam Flamingo. Drie netwerken bundelen daartoe hun krachten: Zilveren Kruis als vertegenwoordiger van grootzakelijke klanten en de Wellbeing Community, het publiek-private Destress-consortium o.l.v. Christiaan Vinkers en Nationaal Plan Hoofdzaken. Dat samenwerking tussen private en publieke kansen biedt in de preventie van mentale klachten, blijkt ook uit een recente analyse, uitgegeven door Topsector Life Sciences & Health. De ambitie van Flamingo is een mentaal gezonde werkomgeving met veerkrachtige werkenden, zodat iedereen meedoet en floreert. Dat is nodig, want velen hebben moeite met balanceren van verwachtingen in de werk- en privécontext, met o.a. stress tot gevolg. Van de werkenden geeft 1,6 miljoen mensen aan last te hebben van burn-outklachten (20%), 3% heeft de beroepsziekte overspannenheid of burn-out en de verzuimkosten wegens werkstress waren in 2021 3,3 miljard euro. In Flamingo willen we een Wellbeing@Work Institute realiseren: een zelfvoorzienende coöperatieve entiteit die op basis van meerdere businessmodellen als kennis- en innovatieinstituut fungeert voor het (door)ontwikkelen en vermarkten van effectieve interventies voor werkenden en organisaties.
BRAINS Ook is vanuit het Nationaal Plan Hoofdzaken BRAINS opgezet. Dit is een samenwerking tussen de Hersenstichting, Alzheimer Nederland, Stichting MS Research en EpilepsieNL. Binnen deze samenwerking bundelen de gezondheidsfondsen gedurende 10 jaar hun PPS-toeslagen voor Onderzoek & Innovatie. Samen met een bijdrage van onderzoeksinstellingen en bedrijven is de gezamenlijke ambitie een investering van €15 miljoen over 10 jaar In de eerste ronde in 2023 zijn twee projecten toegekend. Het eerste onderzoek dat nu van start gaat binnen BRAINS, is een onderzoek naar de bloed-breinbarrière van Amsterdam UMC. Zie ook: Eerste onderzoek samenwerking BRAINS van start! — Nationaal Plan Hoofdzaken In 2023 is ook de tweede ronde gestart. Deze wordt begin 2024 afgerond. In 2024 wordt ook het programma geëvalueerd door de fondsen die binnen BRAINS samenwerken, en worden de voorwaarden voor de volgende ronde in lijn gebracht met de nieuwe PPS-toeslag regeling.
Colofon Nationaal Plan Hoofdzaken is een samenwerking tussen de Hersenstichting, MIND, ZonMw, NWO en Health~Holland. Nationaal Plan Hoofdzaken heeft als doel om de kennis en data over hersen- en psychische aandoeningen met elkaar te combineren en te delen, zodat er sneller betere oplossingen voor patiënten in praktijk kunnen worden gebracht. www.nationaalplanhoofdzaken.nl