Issuu

D I T D O S S I E R W O R D T G E P U B L I C E E R D D O O R S M A R T M E D I A E N VA LT N I E T O N D E R D E V E R A N T W O O R D E L I J K H E I D VA N D E R E D A C T I E VA N D E K R A N T VA N W E S T - V L A A N D E R E N

VOOR IEDEREEN WAT ER NODIG IS

DEC 2016

LON HOLTZER Allemaal voor optimale zorg in een zorgjob

WENDY METTEN Toegankelijkheid van ontwerp tot realisatie

REAL LIFE. REAL STORIES. REAL IMPACT.

ZORGSECTOR 2.0 Over ICT, technologie & robots

GETFLOWBOX.COM

Vergrijzing

Is het echt zo dramatisch?

Open vacatures Knelpunten in de zorg

Chronisch ziek

CHRIS VAN DER LINDEN

Bezig aan een opmars

'Als ik iets voorschrijf en de huisarts neemt het dan van me over, dan moet de patiënt opnieuw een nieuw voorschrift halen én een consultatie betalen. Dat is toch te gek?'

Lees meer online op fokus-gezondheid.be

#optimalezorg

Revalidatieziekenhuis Inkendaal is op zoek naar: •

Geneesheer-Specialist Neurologie

•

Geneesheer-Specialist Fysische Geneeskunde en Revalidatie

De zorg voor de patiënt staat centraal en alleen door en met onze 400 gedreven medewerkers maken wij graag het verschil in de zorg! De waarden in ons ziekenhuis zijn expertise in revalidatie, warmmenselijkheid, betrokkenheid en creativiteit.

Interesse? Contacteer Dr. Chris Truyers, hoofdarts • chris.truyers@inkendaal.be • 02 531 51 11

www.inkendaal.be

EDITORIAL LON HOLTZER

FOKUS-GEZONDHEID.BE

Allemaal voor optimale zorg in een zorg job Een zorgjob, ik ga ervoor. De arbeidsmarkt ligt open voor innovatieve mensen die met hoofd, hart en handen zorg willen dragen voor mensen.

Veel leesplezier Ashley Wouters, Project Manager ashley.wouters@smartmediaagency.be

COLOFON  FOKUS-GEZONDHEID.BE

TEKST LON HOLTZER, VLAAMS ZORGAMBASSADEUR, VLAAMSE OVERHEID

Productieleider:

e komen ze allemaal ooit tegen: de kleine en soms grotere zorgnoden. Denken we maar aan de hulp bij de geboorte, vaccinaties, preventieve bezoeken aan de tandarts, zelf vader of moeder worden, de confrontatie met ziekte of met een beperking, tot begeleiding bij het levenseinde. Iedere mens heeft op deze momenten behoefte aan ‘optimale zorg’.

6 procent van de bevolking in Vlaanderen 80 jaar of ouder. Tegen 2060 zal het aantal van deze groep verdubbelen tot 12 procent. IN 2015 WAS

Door de vergrijzing van de samenleving en de pensioengolf bij de werknemers in de zorgsector zullen er de komende jaren veel jobs bijkomen. Volgens een recente studie van Verso (Vereniging voor Social Profit Ondernemingen) steeg het aandeel van de social profit in de toegevoegde waarde van de Vlaamse economie tussen 2003 en 2013 met 16 procent (van 6,95 procent naar 8,03 procent). is ook continu in evolutie. Flanders Care, een initiatief van de overheid, stimuleert creativiteit en innovatie in de zorg. Die creativiteit en innovatie zijn bijvoorbeeld nieuwe vormen van zorgverlening, zoals een zorgtechnoloog, zorgorganisatie, gepersonaliseerde medicatie en nieuwe technieken, zoals thuismonitoring van patiënten met hartfalen tot doorgedreven informaticatoepassingen – Vitalink – nieuwe samenwerkingsverbanden, zoals multidisciplinaire groepspraktijken, online hulp voor preventie

en meer en meer ondernemingszin in de zorg.

Vernieuwingen in de zorgsector vragen een groter aantal zorgverleners

DE ZORG EN WELZIJNSSECTOR

volgens de VDAB de twee beroepen met de grootste garantie op tewerkstelling. Zij zijn de groep waar we nog veel jong of zelfs al wat ouder talent zoeken. Met de campagne ‘Een zorgjob: Ik ga ervoor’ blijven we vanuit de Vlaamse overheid verder inzetten om een groeiend aantal mensen te inspireren om zorg te dragen voor mensen die zorg nodig hebben.

Ruben Lancksweerdt

door de verhalen in deze bijlage en wil je graag uittesten of zorg of welzijn iets is voor jou? Dan kun je meteen een kijkje nemen op de website www.ikgaervoor.be en geheel vrijblijvend een inleefmoment aanvragen om een dagje mee te lopen met iemand uit de sector. De beste manier om te weten of je graag zorgverlener bent, is immers door het aan den lijve te ondervinden. Ondertussen wens ik jullie veel leesplezier met deze bijlage Fokus Optimale Zorg.

Vormgeving:

TOCH BLIJVEN DIT

BEN JE GEBOEID

DEZE VERNIEUWINGEN VRAGEN wel een stijging van het aantal beschikbare, goed opgeleide zorgverleners. En daar zit het probleem. De grootste tekorten doen zich voor bij verpleegkundigen en zorgkundigen. Hoewel het aantal studenten verpleegkunde (16.460) met 60 procent steeg ten aanzien van 2008, zal het aantal verpleegkundigen in de toekomst nauwelijks of niet voldoende zijn. Ook het aantal zorgkundigen zit in stijgende lijn. In 2015 waren er 109.763 zorgkundigen, een stijging met 61 procent sinds 2010.

LEES MEER...

Hoofdredactie: Elke Ramsdonck Tekst: Hannes Dedeurwaerder Hermien Vanoost Frederic Petitjean Coverbeeld: Thomas Schurmans Baïdy Ly Drukkerij: Roularta Smart Media Agency BE Leysstraat 27, 2000 Antwerpen Tel +32 3 289 19 40 meerinfo@smartmediaagency.be redactie@smartmediaagency.be

DIT IS SMART MEDIA Smart Media is een topspeler op het gebied van content marketing en native advertising. Onze campagnes worden

04 Op weg naar de zorgsector 2.0

zowel digitaal als in belanghebbende

05 Problemen versus kansen: 0-1

kranten verspreid. Onze basisgedachte

06 De opmars van de chronische ziekten 08 Profielinterview: Chris van der Linden

14 Aandacht voor toegankelijkheid van ontwerp tot realisatie

Door creatieve media-oplossingen helpen we u uw merk versterken en creëren we waarde voor uw doelgroep.

10 EHBO voor doe-het-zelvers 12 Waar knelt het in de zorg?

is een sterke focus op het onderwerp.

Door kwalitatief hoge content zorgen

wij ervoor dat uw klanten, onze lezers, actie ondernemen.

Sterk in zorg!

Unieke opleidingen én Unieke en pionier inopleidingen* praktijkgericht onderzoek

pionier in praktijkgericht onderzoek Unieke opleidingen* in de zorgsector!

* Uniek in Vlaanderen!

www.vives.be - www.vivesonderzoek.be/zorginnovatie www.vives.be - www.vivesonderzoek.be/zorginnovatie

©Karel Waignein

©Frank Toussaint

©Joke Josson

Voluit leven in een zorgzame, levende buurt voor jong en oud In onze samenleving voelen tal van mensen zich eenzaam, maar vrijwel niemand komt er openlijk voor uit. Op eenzaamheid rust een taboe. Door de vergrijzing en verdergaande individualisering dreigt het aantal eenzamen nog toe te nemen. Het gevoel niet ‘erbij te horen’ leidt vaak tot gezondheidsklachten en daarmee tot een groter beroep op de zorg. Klinkt ‘en ze leefden nog lang en gelukkig’ alleen in sprookjes? Triamant toont dat het anders kan. De meeste eenzaamheidsgevoelens zijn gelukkig tijdelijk van aard. Mensen pakken het probleem zelf aan, bijvoorbeeld door nieuwe contacten te zoeken, verwaterde contacten te herstellen, tijd te nemen om een gebeurtenis te verwerken of de verwachtingen over anderen bij te stellen. Voor anderen die wat hulp nodig hebben, organiseren lokale dienstencentra en stichtingen zoals Rode Kruis-Vlaanderen een grote dosis interventies om de eenzaamheid te helpen bestrijden. “Buurtgeoriënteerde activiteiten helpen je sociaal netwerk en kwaliteit van leven vergroten,” beaamt Angie Depape, gastvrouw bij Triamant, een vernieuwend initiatief dat woon- en leefomgevingen creëert voor een mix van leeftijden en gezondheidsstadia. “Daarom zetten we in onze buurten sterk in op het gemeenschapsgevoel. Triamant-buren kennen elkaar en engageren zich om elkaar te helpen, over generaties heen. Of die buur dan kerngezond, minder mobiel, licht of zwaar zorgbehoevend is, is niet van tel. Voluit leven en gastvrijheid staan centraal.”

Zo lang mogelijk, zo gezond mogelijk

Naast leven in een hechte gemeenschap, zijn ook vitaliteit (kiezen voor een laag risico-gezonde levensstijl) en autonomie (zelf de regie over je leven behouden) belangrijke pijlers voor een lang en gelukkig leven. Ook dat heeft Triamant knap bekeken. Bij Triamant Geluwe aan de Wervikstraat in Geluwe is alles aanwezig om lang en goed te leven: groen in de omgeving, een brasserie waar je lekker en evenwichtig

kunt eten en speeltuigen waarop ook kinderen uit de omtrek komen klauteren. Daarnaast spoort Triamant aan tot gezonde voeding, actieve beweging, intellectuele stimulatie, een doel in het leven.

Vitaliteit troef

Hoe levenslustig blijven? Depape geeft het voorbeeld van Triamant Haspengouw in Velm bij Sint-Truiden, te midden van de glooiende fruitstreek. Enkele bewoners richtten er een eigen vzw op, waarmee ze zelf de middelen bijeenzochten om de ruïne in hun park weer op te bouwen en er een kapel van te maken. “Ze noemen zichzelf de ‘Vrienden van het Triamantpark’ en hebben sindsdien een beurtrol om de kapel te openen, sluiten en bloemen te vervangen.” Nu zet de vzw zich verder in voor het behoud en verzorging van enkele exotische en speciale bomen in het park. Bij de Triamantparkfeesten vorig jaar – ook door bewoners zelf georganiseerd – werd de heropgeleefde 100-jarige sequoia ingewijd door Yvonne, hun kwieke 100-jarige.

Triamant-buren kennen elkaar en engageren zich om elkaar te helpen, over generaties heen – Angie Depape, gastvrouw Triamant Geluwe

“Ook bij Triamant Geluwe moedigen we bewoners aan om zelf initiatief te nemen. Stefaan die zijn buurvrouw de post brengt, Micheline die haar slechtziende buur naar de flat begeleidt, het breiclubje dat bernadettevesten breit om te verkopen voor het goede doel. Het zit hem vaak net in kleine grootse dingen,” vult Els Defauw, bewonersadviseur in Geluwe, aan. “Hebben ze ondersteuning nodig? Dan helpen wij ze graag. Cocreatie noemen we dat.”

Meer weten over wonen en leven bij Triamant? • •

Neem vrijblijvend contact op: 0491 30 11 00 Surf naar www.triamantgeluwe.be

Autonomie behouden

Ook in de zorg vertrekt Triamant van zelfverantwoordelijkheid. Als bewoner blijf je zelf de piloot van je leven en kun je autonoom keuzes maken zolang het kan. “Bijna steeds kunnen mensen veel meer wél, dan dat ze niet meer kunnen,” zegt Defauw. “Maar je moet er de kans toe krijgen. De Triamant-community zorgt daarvoor. Ook het vertrouwde netwerk van familie, vrienden en buren rondom een bewoner wordt om een engagement gevraagd. Zij laten de bewoner niet zomaar los.” Een originele vrijwilligersaanpak zorgt voor de volgende laag. Zodra je als bewoner echter aangeeft dat je meer zorg nodig hebt, is Triamant er. “Op elk moment, dag en nacht, is er professionele zorg à la carte en op de achtergrond paraat. In crisissituaties – stel je valt op een zaterdagnacht – streeft Triamant naar drie minuten interventietijd.”

Naast een aangepaste woning zorgen we voor een omgeving waar een mix van generaties en mensen kunnen wonen en leven – Els Defauw, bewonersadviseur Triamant Geluwe

Welkom in de buurt

Triamant staat dus voor aangenaam wonen en voluit leven, met geïntegreerde zorg voor iedereen. Je kunt er ook voor korte tijd verblijven. Wie na een operatie of echtscheiding weer op zijn positieven wil komen, is evenzeer welkom. Vandaag zijn er twee Triamant-buurten: in Geluwe aan de Wervikstraat, en in het Zuid-Limburgse Velm. In 2017 volgen nieuwe buurten in Ronse, Zottegem en Bree.

TOEKOMST DIGITALISERING

FOKUS-GEZONDHEID.BE

Dankzij innovatie kunnen we niet alleen patiënten redden, maar ook situaties remediëren

Op weg naar de zorgsector 2.0 Op het eerste gezicht lijkt het een tegenstrijdigheid: ICT en technologie introduceren in een sector die het toch vooral moet hebben van menselijk contact. Maar het is intussen duidelijk dat nieuwe ontwikkelingen vooral een ondersteunende, versterkende rol hebben.

- Nico Vandenbroucke

TEKST HANNES DEDEURWAERDER

e recente staking in de non-profit heeft duidelijk aangetoond hoezeer de sector kreunt: het aantal burn-outs stijgt, de werkdruk neemt toe en er is geen of veel minder tijd voor menselijk contact met de patiënt. Uiteraard zijn nieuwe technologie en ICT hier geen zaligmakende oplossingen, maar bepaalde ontwikkelingen kunnen wel degelijk een verschil maken en de zorgsector voor een deel ontlasten. Een win-winsituatie: de zorgverstrekker kan zijn of haar werk efficiënter doen, alle betrokkenen zijn beter geïnformeerd én er komt meer tijd vrij voor interactie met de patiënt. daarvan zijn specifiek ontwikkelde medische applicaties voor smartphone en tablet, waarbij zorgverstrekkers het biometrische rapport van hun patiënten kunnen bijhouden op basis van heel actuele data. Zo kunnen ze, wanneer bepaalde bloed- of andere waarden afwijken, op een preventieve en dus efficiënte manier behandelen en wordt er kostbare tijd gewonnen. EEN GOED VOORBEELD

volop geëxperimenteerd met zelfmonitoring, waarbij bijvoorbeeld diabetespatiënten via een sensor op de huid de status van hun suikerspiegel kunnen opvolgen en bij afwijkingen tijdig aan de alarmbel trekken. Ook het telemonitoring-systeem rond bloeddrukmeting is een goed voorbeeld, waarbij patiënten thuis hun bloeddruk meten en de zorgverstrekker die parameters van op afstand kan opvolgen en tijdig kan ingrijpen. DAARNAAST WORDT VANDAAG

MAAR BIJ ZELFMONITORING moet toch enige voorzichtigheid aan de dag worden gelegd, aldus Tine Vanderplancke, coördinator Expertisecentrum Zorginnovatie aan de Katholieke Hogeschool VIVES. “Je kunt vandaag inderdaad goed voorbereid naar de dokter gaan, op basis van gevalideerde vragenlijsten die je via een digitale tool zelf invult. Maar veel preventieve tools op de markt zijn niét voldoende gecontroleerd of gevalideerd, waardoor mensen verkeerde conclusies trekken uit de resultaten.”

OOK OPTIMALE COMMUNICATIE tussen alle betrokken partijen komt de efficiëntie en dus tijdwinst in de zorgsector ten goede. Met dat doel voor ogen ontwikkelde het WitGele Kruis onder meer een sterk beveiligd online platform, dat toelaat op een vlotte manier zorggegevens met arts, patiënt, mantelzorger en thuisverpleegkundige te delen.

Technologie zal altijd aanvullend zijn, nooit vervangend

TECHNOLOGIE HELPT DE zorgsector dus zeker vooruit, alleen blijft de volledige integratie soms nog wat achter. “Er is vandaag heel veel mogelijk op het vlak van ICT”, aldus Vanderplancke. “Ik denk aan het elektronisch patiëntendossier, de verschillende apps in de gezondheidszorg, de diagnose van op afstand… Maar het wordt nog niet unilateraal toegepast in de hele zorg, ook omdat veel organisaties niet goed weten welke doelgroep ze precies voor ogen hebben.”

het nu met het vooroordeel dat de zorgsector vooral om mensen draait en dat nieuwe technologie dat contact in stijgende mate zal vervangen? Vandenbroucke wuift die kritiek weg: “Dankzij innovatie kunnen we niet alleen patiënten redden, maar ook situaties remediëren en waar mogelijk – dankzij monitoring – proactief en preventief ingrijpen.” Een visie die gedeeld wordt door Vanderplancke, die stelt dat technologie niet altijd moet worden ingezet om gezondheid

MAAR HOE ZIT

- Tine Vanderplancke “Op die manier is elke betrokkene 24/7 perfect op de hoogte van de gezondheidstoestand van de patiënt in kwestie”, aldus Nico Vandenbroucke, directeur informatica.

te optimaliseren, maar bijvoorbeeld ook om eenzaamheid te doorbreken. “Met domotica, sociale media en apps kan het contact van de patiënt met zowel zorgverstrekkers als mantelzorgers, kleinkinderen, enzovoort een stuk verbeterd worden. En daar kan toch niemand iets op tegen hebben?” van technologie als vervanging van de menselijke zorgverstrekker, wijst Vanderplancke ook een beetje naar de media, die soms wat meewarig doen over nieuwe technologie in de zorg. Bijvoorbeeld in het uitvoerig vertelde verhaal van de zorgrobot, die de patiënt kan helpen bij herstel, bij ontspanning en noem maar op. “De zorgrobot werd bijna voorgesteld als een vervanging van de menselijke zorgverstrekker. Maar niets is minder waar. Integendeel. Doordat de zorgrobot taken uit handen neemt, komt er net méér tijd voor menselijk contact en warmte. Technologie zal altijd aanvullend en ondersteunend zijn, nooit vervangend.”

IN DAT VERHAAL

ADVERTORIAL

Jan Yperman Ziekenhuis zet mee schouders onder innovatief pilootproject

www.yperman.net

et kabinet van minister van volksgezondheid Maggie De Block zet momenteel volop in op de hervorming van ziekenhuisfinanciering. Er wordt nagedacht om de beleving van patiënten bij een behandeling te optimaliseren, zowel door te investeren in efficiëntie in behandeltijd als in kostprijs. En dit alles in de thuisomgeving van de patiënt. De bedoeling is dat ziekenhuizen op die manier met minder budgetten meer kunnen inzetten op kwaliteit.

te dienen. Aangezien we als eerste en voorlopig enige in West-Vlaanderen al enkele jaren patiënten

Het kabinet wilt de hervormingen doen samen met de sector aan de hand van pilootprojecten om innovatieve ideeën rond thuishospitalisatie uit te testen gedurende 4 jaar. “Het Jan Yperman Ziekenhuis heeft het initiatief genomen om samen met het UZ Gent een pilootproject rond thuishospitalisatie in

ook perfect thuis kan

Normaal gezien verblijven patiënten voor een intraveneuze antibioticabehandeling weken tot maanden in een ziekenhuis, terwijl die

worden uitgevoerd

met een infectie thuis behandelen met intraveneuze antbiotica”, aldus Caroline Gheysen, directeur beleidsinformatie, innovatie en

netwerken. “Normaal verblijven zij weken tot maanden in een ziekenhuis, waar ze alleen maar aan een infuus moeten liggen – een dure en aanslepende behandeling die, onder de juiste omstandigheden en begeleiding, perfect thuis kan worden uitgevoerd.” Samen met het UZ Gent heeft het Jan Yperman dit pilootproject ingediend bij de overheid. “Wij hebben al ervaring met deze behandeling en dus willen we onze expertise delen met anderen”, zegt Wim Terryn, specialist in infectieziektes. “Bedoeling is, om in nauwe samenwerking met de eerstelijnszorg (huisartsen, apothekers, thuisverplegers…) en andere ziekenhuizen in de regio, de best practices te bekijken en te bestuderen hoe die op een uniforme manier kunnen worden toegepast.”

#OPTIMALEZORG

ZORGOMGEVING UITDAGING

Problemen versus kansen: 0-1

Er gaat geen dag voorbij of het woord ‘vergrijzing’ duikt wel ergens op in de media. Maar helaas vaak in een negatief daglicht: onbetaalbare pensioenen, de kost van de ouderenzorg, wachtlijsten voor een woonplaats in het woonzorgcentrum... Is het echt allemaal zo dramatisch? TEKST HANNES DEDEURWAERDER

geval is met de doemberichten over een tekort aan seniorenflats of kamers in woonzorgcentra. Vooral dan omwille van de stijgende tendens bij ouderen om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen. “Het overgrote deel van de huidige 50- en 60-plussers is van plan dat te doen”, aldus Moerenhout. “Op voorwaarde dat zowel het huis als de omgeving daaraan is aangepast en een meegroeiwoning wordt.”

INTERESSANT IN DAT opzicht zijn appartementen waarvan het interieur helemaal of in grote mate wordt samengesteld uit het meubilair en de spullen van de bewoner. Op die manier kan de bewoner levenslang zelfredzaam blijven in een thuissituatie, omdat er tegelijk de nodige ondersteuning wordt geboden. Rita De Moor van de familiale groep Militza, dat erkende Groepen van Assistentiewoningen

ussen 2016 en 2030 wordt een gemiddelde toename verwacht van 37 procent van het aantal 65tot 79-jarigen. Maar is dat per se zorgwekkend, zoals vaak in de media wordt gesuggereerd? “Nee, het is een genuanceerd verhaal”, aldus Mie Moerenhout, directeur van de Vlaamse Ouderenraad vzw. “Enerzijds zullen er effectief veel meer mensen bijkomen die zorg nodig hebben, omdat we ouder worden. Anderzijds zijn ouderen actiever dan ooit. Ik ken 90-jarigen die, mits enige hulp, nog elke dag thuis hun eigen potje koken of hun was doen. Dat is heel sterk veranderd de afgelopen twintig jaar.” MEER NOG,

het zijn zelfs die senioren die steeds vaker de rol van mantelzorger op zich nemen. Zij zorgen voor kleinkinderen, nemen taken van hun kinderen over, doen vrijwilligerswerk... “Als een soort return aan de maatschappij”, aldus Moerenhout. “Hoewel ouderen voor het pensioen dat ze ontvangen uiteraard al volop hebben bijgedragen tijdens hun actieve loopbaan. Vergrijzing wordt vaak gelijkgesteld aan stoppen met werken, maar dat klopt dus eigenlijk niet.”

VERGRIJZING AUTOMATISCH LINKEN met maatschappelijke problemen is dus sterk overdreven. Net zoals dat het

Ik ken verschillende 90- en 100-jarigen die nog elke dag hun eigen potje koken - Mie Moerenhout

3 VRAGEN AAN...

(GAW) runt: “Serviceflats of GAW’s hangen hun commerciële verhaal vaak op aan de infrastructuur. Maar zorg is zoveel meer dan dat: ook en misschien zelfs vooral de dienstverlening daarrond primeert. Die moet de beperkingen waar de mensen vroeg of laat mee worden geconfronteerd, kunnen opvangen, zodat het draaglijk blijft.” DE MOOR IS er dan ook van overtuigd dat levenslang wonen in de juiste thuisomgeving – met professionele ondersteuning met het nodige respect voor het individu – eerder dan in de eigen woning, de inzet moet worden: het kost de overheid minder en het speelt in op de verwachtingen van senioren. “Vraag vandaag aan tien 80-plussers of ze in een rusthuis willen eindigen: negen of zelfs tien van hen zal gegarandeerd ‘nee’ antwoorden. Vergeet niet dat dit de generatie is die de oorlog nog heeft meegemaakt en dus weet wat het is om voor zichzelf te zorgen.” LEVENSLANG WONEN WORDT ook in de hand gewerkt door de toenemende digitalisering. “Ik stel vast dat verschillende ouderen multimedia omarmen”, aldus Joost Vansteenkiste van de Vlaamse SeniorenSite. “Ze volgen cursussen, gebruiken apps, enzovoort. Het cliché van senioren die digibeten zijn, klopt dus niet helemaal.” Waar tot enkele jaren geleden veel senioren niet eens een internetverbinding hadden, stellen ze zich steeds vaker open voor nieuwe technologie. De Moor: “Ook dat kan levenslang wonen makkelijker maken, bijvoorbeeld doordat we aangepaste domotica gebruiken of systemen hebben om bewoners met lichte dementie op afstand te monitoren en te traceren.”

JEAN-PAUL LEFEBVRE ACTIEF WONEN

Waarom je woning aanpassen? “Met een eenvoudige aanpassing aan je woning kun je nog jaren in je vertrouwde woning blijven wonen. Bovendien is de investering snel terugverdiend en realiseer je meestal een meerwaarde op je huis. Die mooie inloopdouche spreekt immers latere kopers ook aan. Aanvullend kan je gebruik maken van diverse zorgdiensten aan huis. Zo kun je in alle vrijheid, zekerheid en comfort thuis blijven wonen.”

Kan ik daar bepaalde premies voor krijgen? “Een aantal provinciebesturen geven een aanpassingspremie wanneer het gaat over aanpassingen voor personen met een handicap en senioren. Het Vlaams Gewest geeft ook een aanpassingspremie voor werken om je woning geschikter te maken voor inwonende 65-plussers of jezelf. Die premie bedraagt 50 procent van het bedrag van de voorgelegde facturen, met een maximum van 1.250 euro en een minimum van 600 euro. Alle info vind je op het gratis nummer 1700 of op info@vlaanderen.be.”

Is dit voor iedereen zo? “Het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) geeft een tegemoetkoming voor een woningaanpassing als je jonger bent dan 65 jaar. Ook voor specifieke hulpmiddelen, bij een verbouwing en bij nieuwbouw, kun je een tegemoetkoming krijgen. Voor eventueel bijkomende breekwerken die niet door hen vergoed worden, kun je soms terecht bij de Vlaamse verbeteringspremie of de Vlaamse renovatiepremie.”

® t

Lees meer online op

Dry

Di s c

FOKUS-GEZONDHEID.BE #optimalezorg

Attends, optimale zekerheid bij ongewild urineverlies. Superabsorberende kern voor een droge en gezonde huid. Uiterst dun en droog voor een comfortabel gevoel. Ook verkrijgbaar in de apotheek

Attends eerst proberen? Vraag gratis een proefpakket aan!

0800 111 51 www.attends.be

FOKUS-GEZONDHEID.BE

VERDIEPING ZIEKTE 3 VRAGEN AAN...

Wie een hoge bloeddruk heeft en daar geen dagelijkse hinder van ondervindt, zal zich niet chronisch ziek noemen

CAROLINE GHEYSEN

ONAFHANKELIJKE PROJECTCOÖRDINATOR LOCOREGIONAAL ACTIEPLAN Hoe geïntegreerde zorg voor de chronisch zieken realiseren? “De regionale en federale overheden hebben een gemeenschappelijk beleid geschreven voor geïntegreerde zorg voor chronisch zieken, dat ze willen uittesten in pilootprojecten. Op die manier kunnen zorgverleners – ziekenhuizen, dokters, apothekers, thuiszorg, kinesisten… – overkoepelend naar een patiënt kijken. EMPACT, een pilootproject in West-Vlaanderen, wil elke chronisch zieke op elk moment een gepersonaliseerde, geïntegreerde en kwaliteitsvolle zorg geven.” Wat was de aanzet? “Er is gekeken naar de zogenaamde triple aim uit de Amerikaanse zorgsector: het verbeteren van de gezondheid van de totale bevolking en van de kwaliteit van de zorg, zoals de patiënt die ervaart. Ten derde de efficiëntie verhogen, om onnodige kosten te vermijden. De overheid wil dat bereiken door de schotten tussen alle instellingen en zorgverstrekkers weg te werken, in co-creatie met de sector en verschillende onderwijsinstellingen.” Welke rol speelt West-Vlaanderen? “De overheid redeneert dat dergelijk complex beleid het best wordt opgezet aan de hand van pilootprojecten, die na een evaluatie eventueel kunnen worden opgeschaald. Daarom zijn we in West-Vlaanderen – Ieper- Roeselare-Tielt-Izegem-Poperinge-Diksmuideeen locoregionaal plan aan het uitschrijven, EMPACT, dat we bij de overheid zullen indienen. West-Vlaanderen is namelijk meer dan andere provincies aan het vergrijzen met meer chronisch zieken als gevolg.”

- Johan Van der Heyden

De opmars van de chronische ziekten

Hoe ouder we worden, hoe groter de kans dat we één of meerdere chronische aandoeningen ontwikkelen. De vergrijzing brengt met andere woorden een stevige uitdaging met zich mee. Want hoe kunnen we dezelfde zorgkwaliteit garanderen als er meer chronisch zieken zijn?

TEKST HERMIEN VANOOST

ets meer dan één op vier Belgen ouder dan vijftien jaar, geeft aan dat hij aan een chronische aandoening lijdt. Hoe ouder, hoe meer mensen zichzelf als langdurig ziek bestempelen. Bij de 75-plussers is het zelfs bijna de helft. “Wellicht zijn die cijfers nog een onderschatting”, vertelt Johan Van der Heyden van het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid (WIV), dat elke vijf jaar een nationale Gezondheidsenquête afneemt bij 10.000 Belgen. De laatste bevraging dateert van 2013. “De cijfers berusten op zelfrapportage. Mensen die een hoge bloeddruk of diabetes hebben en daar geen dagelijkse hinder van ondervinden, zullen zichzelf misschien niet chronisch ziek noemen, terwijl dat wel degelijk het geval is.”

toegenomen levensverwachting en de vergrijzing, maar anderzijds ook met een ongunstige levensstijl, zoals overmatig alcoholgebruik, te veel suikers in de voeding, een gebrekkige lichaamsbeweging, roken….

richting.” Het aantal mensen met meer dan één chronische aandoening zit vandaag al in de lift. Bij de 65-plussers gaat het om 36,1 procent, of bijna zes procentpunten meer dan bij de rondvraag in 2008.

OM HET AANTAL chronisch zieken naar beneden te krijgen, zijn het die risicofactoren waar het beleid op zal moet werken. Makkelijk is dat niet. Vooral de meest kwetsbare groep, de laaggeschoolden, blijkt bij gezondheidscampagnes moeilijk te bereiken. Van der Heyden: “Hooggeschoolden, die de maatregelen het minst nodig hebben, voelen zich er het meest door aangesproken. De gezondheidskloof tussen laag- en hooggeschoolden wordt daardoor groter.”

VOOR DE ZORGSECTOR

verwacht Van der Heyden dat we als samenleving sowieso meer met chronische aandoeningen zullen moeten leren leven. “Vroeger stierven mensen aan infectieziekten. Nu we die onder controle krijgen, komen er andere, meer chronische kwalen in de plaats. Bepaalde vormen van kanker bijvoorbeeld evolueren in die

OP LANGERE TERMIJN

aantal chronisch zieken tussen 1997 en 2013 min of meer stabiel is gebleven – met zelfs een lichte daling in 2013 – zijn enkele aandoeningen duidelijk aan een opmars bezig. De stijging van onder meer hoge bloeddruk, diabetes, artrose en schildklierlijden heeft enerzijds te maken met de

HOEWEL HET TOTALE

betekent die stijging een grote uitdaging. Want hoe zullen ziekenhuizen, woonzorgcentra, thuiszorgorganisaties en andere zorgverstrekkers de kwaliteit van de zorg kunnen blijven garanderen als er zoveel chronisch zieken bijkomen? Een deel van het antwoord zit volgens Bart Beernaert van OCMW-vereniging W13 al in de vraag: “Door al die zorginstellingen en hulpverleners beter te laten samenwerken, zouden we in staat moeten zijn om de risicogroepen beter op te volgen en ziektes te voorkomen of op zijn minst uit te stellen.” SINDS JUNI EXPERIMENTEREN twintig pilootprojecten met wat minister van Volksgezondheid Maggie De Block ‘geïntegreerde zorg’ noemt. Beernaert coördineert het pilootproject De Brug, dat een zestigtal organisaties in de zorgre-

gio Kortrijk-Menen samenbrengt. “We zitten nog in de conceptuele fase, maar de bedoeling is dat we een oriënteringstool ontwikkelen waarmee we vlot zorgtrajecten op maat kunnen uitstippelen.” Aan de hand van een vragenlijst zullen zorgverleners de actuele toestand van de patiënt kunnen inschatten, achterhalen waar de specifieke risico’s zitten en een actieplan maken om te verhinderen dat er zwaardere zorg nodig wordt. Beernaert: “Idealiter hebben we een zorgplan klaar nog voor de patiënt in het ziekenhuis belandt. Heel anders dan vandaag, want nu schieten we vaak pas in actie wanneer de nood al té hoog is.” komt het project ook tegemoet aan de vraag van chronisch zieken om de regie van de zorg meer in eigen handen te krijgen. Omdat ze met zoveel zorgverleners en -organisaties in contact komen, raken velen het overzicht kwijt en hebben ze het gevoel dat het allemaal boven hun hoofden gebeurt en beslist wordt. “Onze tools moeten helpen om hen te empoweren”, besluit Beernaert.

MET DIE INSTEEK

Vul dan onderstaand formulier in en stuur het terug naar: Dokters van de Wereld I Dienst legaten I Kruidtuinstraat 75 I 1210 Brussel

SCHENK ONS UW LAATSTE WENS

LEGATEN GIFTEN LEVENSVERZEKERINGEN FONDSEN

WENST U MEER INFO TE ONTVANGEN OVER LEGATEN, GIFTEN, LEVENSVERZEKERINGEN EN FONDSEN?

Ja, ik wens meer informatie te ontvangen over legaten, giften, levensverzekeringen en fondsen Ja, ik wil dat de dienst Legaten me telefonisch contacteert Ja, ik zou graag de elektronische Newsletter krijgen van Dokters van de Wereld M. Mevr. Naam . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Voornaam . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Adres . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Postcode . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Stad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tel. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Geboortedatum / / E-mail . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

£ Voor meer info, contacteer An-Heleen De Greef a.degreef@doktersvandewereld.be

ADVERTORIAL

“Weer kunnen horen, dat is het paradijs” Wie slecht hoort, hoeft daar vandaag geen vrede meer mee te nemen. Voor alle hoorproblemen, tot en met doofheid, bestaan oplossingen op maat. Kristien Deleu trok vorig jaar naar AZ Delta voor een middenoorimplantaat. Sindsdien kreeg haar sociaal leven weer kleur. Kristien Deleu (42): “Sinds mijn twintigste al kamp ik met hoorproblemen. Wellicht iets aangeboren. Acht jaar geleden kreeg

ik voor het eerst een hoorapparaat, maar desondanks ging mijn gehoor verder achteruit. Gesprekken kon ik steeds minder volgen en zelfs mijn job leed eronder. Want ga maar eens bij de mensen thuis poetsen als je niet begrijpt wat ze precies willen. Eigenlijk voelde ik me hoe langer hoe meer van de buitenwereld afgesloten. Ik had er alles voor over om weer normaal te kunnen horen. Toen dokter Forton van AZ Delta

een middenoorimplantaat voorstelde, heb ik daar niet lang over moeten nadenken.” “De ingreep zelf was pijnloos. Na afloop voelde mijn hoofd wat zwaar aan en had ik af en toe evenwichtsstoornissen, maar dat was alles. Drie weken na de operatie sloten ze in het ziekenhuis het inwendige en uitwendige deel van het implantaat op elkaar aan. Dat was het paradijs. Ineens kon ik weer alles horen. Bovendien klinkt het geluid best natuurlijk, toch zeker in

vergelijking met mijn hoorapparaten. Zelfs muziek luisteren gaat nu beter. Eindelijk kan ik weer naar een musical gaan kijken. Of ik het opnieuw zou laten doen? Zonder twijfel, omdat ik nu weer deel uitmaak van de horende maatschappij en mede dankzij het ziekenfonds omdat zij tussenkomen in de kosten.”

Cochleair Implantaat SYNCHRONY

Middenoorimplantaat VIBRANT SOUNDBRIDGE

Dokter Glen Forton is in West-Vlaanderen één van de weinige specialisten als het over hoorimplantaten gaat. Hij legt uit wat je van zo’n ingreep mag verwachten. Wie komt in aanmerking voor implantaten? Dr. Glen Forton, oorspecialist AZ Delta (Roeselare): “Patiënten met een ernstig gehoorverlies in beide oren, die met conventionele hoorapparaten onvoldoende geholpen zijn. Dat kunnen ouderen zijn, maar net zo vaak behandel ik doofgeboren kinderen of volwassenen die door ziekte een deel van hun gehoor zijn verloren. Om je implantaten terugbetaald te krijgen, moet je kunnen aantonen dat je de spraak niet meer duidelijk verstaat. Uiteraard testen we dat uitgebreid tijdens de vooronderzoeken. Het goede nieuws is dat de oorheelkunde vandaag zodanig gevorderd is dat we iedereen met hoorproblemen kunnen helpen. Zelfs doven kunnen we weer laten horen.” Wat is het verschil tussen een hoortoestel en een implantaat? “De werking is helemaal anders. Het enige dat een hoorapparaat doet, is geluiden * BRON: MED-EL België

versterken. Een cochleair implantaat daarentegen neemt de functie van je slakkenhuis over. Het gaat je gehoorzenuw elektrisch stimuleren. Bij sommige patiënten is het slakkenhuis nog intact, maar stellen we vast dat de trillingen van de gehoorbeentjes gewoon niet zo ver raken. Dan volstaat een middenoorimplantaat, een VIBRANT SOUNDBRIDGE. Dat zet geluid om in trillingen. Goed om weten: ook bij een implantaat heb je een uitwendig deel achter je oor zitten. Dat vangt de geluiden op en geeft die als digitaal signaal aan het inwendige deel door.” Is de ingreep pijnlijk? “De ingreep is niet meer belastend dan eender welke andere ooroperatie. Wat we doen, is achter je oor een insnede maken, om zo toegang tot je middenoor te krijgen. Twee dagen na de operatie mag je al naar huis. De meesten patiënten nemen na afloop zelfs geen pijnstillers. Ook de risico’s zijn gering. De operatie wordt in Vlaanderen slechts in een beperkt aantal ziekenhuizen uitgevoerd, waardoor je bij de echte specialisten terechtkomt. In WestVlaanderen is dat in AZ Delta in Roeselare en AZ Sint-Jan in Brugge.”

En nadien? Hoor je onmiddellijk weer? “Toch niet. Het oor moet eerst kunnen herstellen van de operatie. Pas na drie weken schakelen we het uitwendige deel aan. Gaat het om een middenoorimplantaat, dan kun je op dat moment weer prima horen. Bij een cochleair implantaat lukt dat nog niet. Dat is normaal, omdat je gehoorzenuw niet veel meer gewend is en je hersenen het verleerd zijn om geluidsignalen te interpreteren. Je moet dus opnieuw leren luisteren. De eerste keer stimuleren we heel zachtjes. En we bouwen in de weken die volgen op totdat je weer ‘normaal’ hoort. Van bij de start ga je ook langs bij een logopedist-audioloog, die je helpt om de geluiden te leren interpreteren. Bij de meesten gaat de revalidatie vlot, al hangt het ook sterk af van de context waarin je dagelijks vertoeft. Heb je een gezin met kinderen, dan word je meer gestimuleerd en gaat het allicht iets sneller dan wanneer je alleen woont.” Klinkt het geluid natuurlijk? “Een implantaat gaat uiteraard het natuurlijk horen niet vervangen. Afhankelijk van het type implantaat hoor je akoestisch

of elektrisch. Via een middenoorimplantaat hoor je het geluid akoestisch wat meer klinkt als natuurlijk horen. Bij een cochleair implantaat spreekt men van elektrisch horen. Patiënten geven aan dat dit wat ‘metalig’ klinkt in het begin, maar na verloop van tijd begrijpen zij spraak evengoed. Zowel met een middenoorimplantaat als met een cochleair implantaat kunnen mensen evengoed na verloop van tijd opnieuw genieten van muziek.”

Dr. Glen Forton

PROFIELINTERVIEW CHRIS VAN DER LINDEN

FOKUS-GEZONDHEID.BE

‘Besparen in de zorg? Schrijf minder pillen voor’ Chris van der Linden is die flamboyante Hollander uit de reeks Topdokters op Vier. Maar evenzeer is hij die neuroloog die al dertig jaar lang patiënten met de ziekte van Parkinson of andere bewegingsstoornissen aan een comfortabeler leven helpt. Hoe ziet hij de toekomst van onze zorg? TEKST HERMIEN VANOOST

ls student geneeskunde wilde Chris van der Linden eigenlijk psychiater worden. Gebeten door de werking van ons brein wilde hij patiënten met een psychische aandoening een betere toekomst geven. De toen nog gangbare, maar bedenkelijke psychoanalytische theorieën van Freud – “wat heeft die ons toch lang weten te belazeren” – brachten hem uiteindelijk op andere gedachten, zijnde de neurologie, dat andere domein binnen de geneeskunde dat met de hersenen bezig is. Ondertussen heeft van der Linden, die verbonden is aan het AZ Sint-Lucas in Gent, een rijke expertise opgebouwd rond bewegingsstoornissen. Zozeer dat hij op straat mensen met beginnende ziekte van Parkinson kan detecteren.

U bent al dertig jaar neuroloog. Wat is er in al die tijd veranderd? “Onder invloed van erfelijkheidsonderzoek zijn de inzichten sterk uitgebreid. We weten nu bijvoorbeeld dat bepaalde neurologische aandoeningen oorzaak vinden in een gebrekkig afweermechanisme. Giftige stoffen worden onvoldoende afgebroken en tasten de hersencellen aan. Het is erg waarschijnlijk dat mensen die Parkinson ontwikkelen daar al in hun jeugd aanleg voor hadden. Naar behandeling en chirurgie hebben we eveneens aanzienlijke stappen vooruit gezet. Elektroden kunnen we nu veel fijner in de hersencellen plaatsen, waardoor je heel precies een gebied in militza_Advert_100x120_2.pdf het brein kunt activeren of afremmen.

BEELD THOMAS SCHURMANS

We weten ook beter welke medicatie voor welke patiënt geschikt is en zal aanslaan. Je mag ervan uitgaan dat de geneeskunde de komende jaren die weg verder zal inslaan en nog meer zal personaliseren.”

Meer gepersonaliseerd en dus ook duurder? “Dat staat buiten kijf. Ik heb ook geen idee wie dat zal betalen. Ik vind dat België een fantastische gezondheidszorg heeft. Het percentage van het Bruto Nationaal Product van de gezondheidsuitgaven is in België lager dan in Nederland. En ook de toegankelijkheid van de zorg is beter dan in Nederland. Maar dat we keuzes zullen moeten maken, is duidelijk. Al-

België heeft een fantastische gezondheidszorg

“Als er één manier is om te besparen, dan wel via de medicatie. Ik heb de indruk dat we als artsen allemaal terughoudender mogen zijn wanneer we geneesmiddelen voorschrijven. Neem nu slaapmiddelen. Die worden voorgeschreven alsof het snoepjes zijn, terwijl ze net heel verslavend werken. Langdurig gebruik van preparaten met benzodiazepine heeft hetzelfde effect als chronisch gebruik van alcohol. Gezond is dat niet, maar ik begrijp wel waarom dokters ze voorschrijven. Patiënten zijn het gewend om iets te krijgen. Dokters die geen pillen voorschrijven, zijn slechte dokters. En wat me ook opvalt: als ik geneesmiddelen voorschrijf en de huisarts neemt het nadien van me over, dan moet de patiënt telkens opnieuw een nieuw voorschrift halen én een consultatie betalen. Dat is toch te gek voor woorden, niet? Verder zou het goed zijn als de huisarts een centralere rol in de zorg krijgt, een soort gatekeeper. Heel veel mensen trekken te pas en te onpas naar de specialist, terwijl ze net zo goed door de huisarts geholpen kunnen worden. Van mij mag iedereen eerst via de huisarts passeren.”

leen, hoe begin je eraan? Je kunt aan die 76-jarige vrouw met ondraaglijke tremoren moeilijk zeggen: ‘Je bent te oud, we opereren niet.’ Volgens sommigen moeten de erelonen van de artsen dan maar naar beneden. Daar valt bij een aantal specialismen misschien iets voor te zeggen, maar je moet wel toegeven dat artsen keihard werken en kwaliteit leveren. Daar mag iets tegenover staan.”

Peter Degadt van Zorgnet Vlaanderen stelt het hoge aantal subspecialisten in vraag. Hij ziet graag meer artsen met een generalistische kijk in de ziekenhuizen verschijnen. Terecht?

Ziet u andere mogelijkheden om te 1 30/11/16 besparen in de 19:31 zorg?

“Laat ons zeggen dat ik de redenering erachter kan volgen. Ik merk het in ons ziekenhuis ook. Zodra het over de

'Heel veel mensen trekken te pas en te onpas naar de specialist ter

Vlaamse Parkinson Liga Parkinson, een neurodegeneratieve aandoening, reeds 200 jaar gekend maar nog altijd niet af te remmen of te genezen. De ziekte treft man en vrouw, jong en oud. Dit bij 25.000 à 35.000 Vlamingen. Als patiëntenvereniging voor en door parkinsonpatiënten en partners, kent de Vlaamse Parkinson Liga, of kortweg VPL, de problematiek van de parkinsonpatiënt door en door, informeert en ondersteunt waar kan. In West-Vlaanderen zijn er 4 lokale afdelingen bij jou in de buurt:

Gent-Oostakker

in een groene omgeving

www. Groenvinkstraat 2 9041 Oostakker Tel. 09 251 47 39

Brugge

langs de Damse Vaart

.be info@militza.be

Noorweegse Kaai 24 8000 Brugge Tel. 050 611 711

Tielt-Waregem: Christian Vandeputte

Brugge: Anne-Marie Peellaert

056/703.058 | 0478/064.591

050/673.938 | 0474/545.602

vdprigolle@telenet.be

horizon22@gmail.com

Roeslare - Zuid West-Vlaanderen:

Oostende: Lut Moereels

Luc Vanden Meersche

059/426.309 | 0496/127.931

0471/979.445 vdmeersche.luc@skynet.be

moe.lut56@gmail.com

Help ons, deel deze informatie, steun ons: BE68 0014 7822 524

Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar. Secretariaat geopend van MA to DO van 09.00 tot 13.30 | Diestsevest 33/302, 3000 Leuven | 0478/961.680 www.parkinsonliga.be | info@parkinsonliga.be

#OPTIMALEZORG

PROFIELINTERVIEW CHRIS VAN DER LINDEN

Als euthanasie zorgvuldig gebeurt, na onafhankelijk onderzoek door meerdere artsen, en als alle regels gerespecteerd worden, heb ik er geen probleem mee hersenen gaat, verwijzen de collega’s naar mij door, terwijl een andere invalshoek soms net interessant kan zijn. Om die reden zouden er specialisten moeten komen die van alle specialismen wat weten en zo andere links kunnen leggen.”

Wat met de vergrijzing? Laat die zich in uw werk voelen? “Enorm. Ik zie meer en meer mensen die op latere leeftijd bewegingsstoornissen ontwikkelen. Klassiek begint de ziekte van Parkinson tussen de 50 en 65 jaar, nu zie ik mensen van 80 tot 85 jaar in de wachtkamer verschijnen. Ze beginnen te beven, maar zijn voor de rest vrij gezond. Natuurlijk ga ik hen helpen, maar je kunt je afvragen hoe lang dat allemaal houdbaar is.”

Dat we langer leven, weegt op de organisatie van onze zorg? “Zonder twijfel. Nu al wordt alles in het werk gesteld om ouderen zolang mogelijk thuis te houden. Pas wanneer het echt niet meer gaat, verhuizen ze naar een rusten verzorgingstehuis. Maar dan nog zijn ze met velen. Op termijn wordt het moeilijk om die zorg vol te houden. Mensen willen zelf ook niet altijd meer naar zo’n verpleeghuis. In Nederland komt er volgend jaar een wetsvoorstel op tafel dat stervenshulp wil voorzien voor ouderen die vinden dat hun leven voltooid is. Er hoeft in dat geval geen sprake te zijn van ‘ondraaglijk of onbehandelbaar lijden’, zoals bij euthanasie. Dat

rwijl ze net zo goed door de huisarts geholpen kunnen worden.'

is heel vooruitstrevend, maar ik denk dat je die evolutie niet meer kunt tegenhouden. Mensen willen zelfbeschikking.”

Kreeg u de vraag naar euthanasie zelf al? “Ja, ik heb bij twee psychiatrische patiënten, die ik al heel lang kende, euthanasie uitgevoerd. Telkens was het voor zowel de patiënt als de familie een verlossing. Zolang het zorgvuldig gebeurt, na onafhankelijk onderzoek door meerdere artsen, en als alle regels gerespecteerd worden, heb ik er geen probleem mee. Veel mensen vinden euthanasie een zwaar onderwerp, maar ik denk en praat er vlot over. Misschien omdat het door mijn job heel dicht bij me komt. Ik zie dagelijks hoe fout het in een mensenleven kan lopen. Maar ik heb natuurlijk makkelijk praten, ik heb geen god om in te geloven.”

SMART FACTS Als Chris van der Linden geen neuroloog was geworden, dan… “….werkte ik wellicht in een andere tak in de gezondheidszorg of had ik een technische job. Ik ben altijd erg geïnteresseerd geweest in nieuwe technieken, niet alleen in de gezondheidszorg, maar ook bijvoorbeeld rond de infrastructuur van een stad.”

GOED NIEUWS OVER PARKINSON Een slecht functionerend stressverwerkingsmechanisme in de hersenen speelt een belangrijke rol bij het ontstaan van Parkinson. Dat stelt professor Patrik Verstreken (VIB-KU Leuven) na onderzoek van de synapsen, de contactplaatsen tussen de zenuwcellen die voortdurend elektrische signalen doorgeven. Om dat ‘spervuur’ van signalen te verwerken, hebben synapsen speciale mechanismen ontwikkeld, zo ontdekten de wetenschappers. Als die niet goed werken, ondervinden de synapsen schade en vermindert de communicatie in de hersenen.

GOED NIEUWS OVER ALZHEIMER Onderzoekers van het Imperial College in Londen zijn erin geslaagd om via gentherapie de ontwikkeling van de ziekte van Alzheimer bij muizen te voorkomen. Ze hebben daarvoor een gewijzigd virus met een specifiek gen in de hersenen gebracht. Dat gen, PGC1-alfa genaamd, zou de vorming van amyloïde plaque tussen de zenuwcellen in de hersenen verhinderen. Wie weet wordt gentherapie dus wel de eerste succesvolle behandeling tegen Alzheimer.

WONINGAANPASSINGEN HULPMIDDELEN PLUSSERVICES

We adviseren naar een optimale inrichting van uw woonomgeving en coördineren de uitvoering voor een perfect resultaat.

OKRA-ZORGRECHT

Blijf Actief - Vlaanderen Hoofdzetel: Koningin Astridlaan 97 B11 - 8200 Sint-Michiels Brugge

Haachtsesteenweg 579 // 1030 Brussel // tel. 02 246 57 72 // zorgrecht@okra.be // www.okrazorgrecht.be

www.blijfactief.be

13137-11-16 ADV 150Bx120H.indd 1

Jouw zorg, onze zorg Voor een luisterend oor, informatie op maat en fijne ontmoetingen:

BEL NU GRATIS 0800 95 700

9/12/16 11:59

10 OVERZICHT EERSTE HULP

EHBO voor doe-het-zelvers

Bij verwondingen is het niet altijd nodig meteen naar de dokter te bellen of de spoedafdeling binnen te vallen. Met de nodige EHBO-kennis en wat koelbloedigheid kom je vaak ook al een heel eind. Zes tips van Wesley Blommerde, voorzitter van EHBO Team Vlaanderen.

FOKUS-GEZONDHEID.BE

Te diep in het glas gesneden

Bacteriën blazen?

“De verzorging van snijwonden hangt af van de diepte. Kleine wondjes maak je altijd eerst schoon met fysiologisch water. Hier is het van het allergrootse belang géén ontsmettingsmiddel of -alcohol te gebruiken – dat mag je nooit doen bij snijwonden. Eenmaal de wonde schoongemaakt, kan HAC worden aangebracht, een geconcentreerde oplossing die ook zeep bevat. Heb je dit niet in huis, dan kun je ook gewone huishoudelijke zeep gebruiken.”

“Bij een schaafwonde geldt dezelfde behandeling als een snijwonde: eerst fysiologisch water, vervolgens HAC en absoluut géén ontsmettingsalcohol. En er zijn nog veelgemaakte fouten. Zo gaan veel mensen de wonde, als ze vuil is, eerst schoonmaken met een – al dan niet gebruikte – zakdoek. Dat mag je dus nooit doen, want zo kan de wonde ontsteken. Wat ook niet goed is, en wat veel ouders doen bij kinderen, is blazen op de wonde. Je mond zit namelijk vol met bacteriën.”

(Liever niet) op de blaren zitten

Rennen, springen, vallen, opstaan en ijs leggen

TEKST HANNES DEDEURWAERDER

“Hier maken we onderscheid tussen eerste-, tweede- en derdegraadsbrandwonden. Maar in alle gevallen geldt: eerst water, de rest komt later. Veel mensen maken hierbij de fout de brandwonde kort onder stromend (lauw) water te houden, terwijl dat minstens 10 minuten moet. Bij eerstegraadsbrandwonden kan Flamigel of een andere zalf achteraf volstaan, bij tweedegraadsverbrandingen met blazen groter dan twee euro, moet je meteen naar de spoed en bij derde graad sowieso.”

“Wat je bij een verstuiking moet doen, is meteen ijs aanbrengen om zwelling tegen te gaan. Let wel, dat mag niet rechtstreeks op de huid, omdat je zo vrieswonden kunt veroorzaken. Wikkel het ijs dus altijd eerst in een (hand)doek. Geen ijspakket in de diepvries? Neem dan iets anders dat er in zit, desnoods een pak spinazie – dat heb ik ook nog moeten gebruiken. Vervolgens kun je een zalf aanbrengen, bijvoorbeeld Flexium, dat hebben de meeste mensen wel in huis.”

Van het stokje

Neem een allergie niet te licht op

“In een situatie waar iemand bewusteloos geraakt, moet je vooral de controle behouden. Als je iemand bewusteloos ziet liggen, kijk dan eerst of de situatie veilig is. Spreek hem of haar vervolgens aan. Geen reactie? Kantel dan het hoofd en ga boven de borstkas hangen om te kijken, voelen en horen of de persoon nog ademt. Is er geen ademhaling, dan moet je beginnen reanimeren. Helaas zijn er nog altijd veel te weinig mensen die dit kunnen, terwijl het eigenlijk heel eenvoudig is.”

“Allergische reacties zijn erg verschillend. Wanneer iemand rode vlekken op de huid krijgt, kun je er beter mee naar de huisarts gaan, zeker als je niet weet wat de oorzaak is. Maar als iemand slecht reageert op bijvoorbeeld een wespensteek, dan moet je onmiddellijk een ziekenwagen bellen. Vooral omdat het niet zelden gebeurt dat mensen in zo’n geval niet meer kunnen ademen, wat een levensbedreigende situatie creëert.”

Bij Het Poetsbureau kennen wij geen crisis! Wil je werken voor een gezond groeiend bedrijf? Dan ben je bij ons aan het juiste adres! Uitstekende en correcte verloning met vele extralegale voordelen zoals maaltijdcheques, hospitalisatieverzekering, persoonlijke coaching, opleidingen en vele andere, kom vrijblijvend langs voor een gesprek in één van onze kantoren. Bent u opzoek naar een uitstekende huishoudhulp? Onze betrouwbare huishoudhulpen staan voor u klaar zonder bijkomende kosten! Contacteer ons gratis op 0800/99.005 of vind het dichtstbijzijnde kantoor op www.poetsbureau.be

051 920 908 VOOR EEN

GRATIS BROCHURE OF VRIJBLIJVENDE

www.visual.be

AFSPRAAK

VERGROOT UW WOONCOMORT

Belangrijkste Belgische beursgenoteerde vastgoedvennootschap.

Blijf wonen in je vertrouwde omgeving dankzij trapliften van Strobbe Mobility Solutions. Wij garanderen een stijlvolle oplossing voor iedere trapsituatie, met keuze tussen diverse stoelen en kleuren. 24/7 persoonlijke service.

Voornaamste investeerder in zorgvastgoed op het Europese vasteland: • Portefeuille verspreid over 4 landen: België, Frankrijk, Nederland en Duitsland; • 129 activa: woonzorgcentra, revalidatieklinieken, psychiatrische klinieken, centra voor acute zorgen, ...

Ambachtenstraat 46 8870 Izegem info@strobbemobility.be

Wij passen een investeringsbeleid toe dat streeft naar een hoog dividendrendement en een kapitaalbescherming op lange termijn voor onze aandeelhouders.

www.strobbemobility.be

T. +32 (0)2 373 00 00 • info@cofinimmo.be • www.cofinimmo.com

DVERTORIAL 1/12/16 A13:34

5163-Strobbe-Advert (125x175).indd 1

Mobiele alarmering en dwaaldetectie

De zorgcentrale: zorgverlening van de toekomst U wil zelfstandig thuis blijven wonen maar u wil er zeker van zijn dat u in een crisissituatie meteen hulp krijgt?

Meer nog, u wil kunnen rekenen op iemand die ervoor zorgt dat u niet in een crisissituatie terecht komt of die u structureel ondersteunt in een bepaalde problematiek? Dan is de zorgcentrale van het Wit-Gele Kruis voor u de juiste keuze.

MÉÉR DAN EEN ALARMCENTRALE! De zorgcentrale gaat veel verder dan enkel het opbellen van hulp in een crisissituatie. Sluit u aan bij de zorgcentrale van het Wit-Gele Kruis, dan kan u erop rekenen: ▶

dat we bij de aansluiting alle relevante gegevens (naast contactpersonen en medische gegevens, eveneens risicofactoren en hoe die eventueel verholpen kunnen worden...) bijhouden in uw persoonlijk dossier.

▶ dat een professionele medewerker, met kennis van uw persoonlijk dossier, bij een noodoproep de meest aangewezen interventie organiseert en de situatie blijft opvolgen tot die genormaliseerd is. dat er, indien nodig, meteen een verpleegkundige bij u thuis langskomt om u te helpen. ▶ ▶ dat we na de interventie contact met u opnemen om te horen of alles goed verlopen is. ▶ ▶ dat we samen met u, uw mantelzorger, uw arts en andere zorgverleners bekijken hoe we mogelijke crisissituaties en incidenten in de toekomst kunnen voorkomen.

▶

dat we, indien u dat wenst, in overleg met uw mantelzorger en behandelende arts afspraken kunnen maken om u op bepaalde tijdstippen preventief op te bellen voor verdere opvolging en ondersteuning.

Een systeem voor dwaaldetectie Dankzij de automatische locatiebepaling, kan het mobiele alarm ook gebruikt worden voor dwaaldetectie. In overleg met de mantelzorger wordt er dan een ‘veilige zone’ ingesteld. Bevindt de persoon zich buiten deze zone, dan krijgt de zorgcentrale hier een melding van. We verwittigen de mantelzorger en indien nodig volgen we verder op.

Alarmering via smartphone en smart watch Wij bieden ook een variant op de mobiele alarmering aan op basis van de B-Cared app op de smartphone (Android of smart watch (Samsung Gear S2). Deze app maakt ook welzijnsmeldingen mogelijk en bevat eveneens een valsensor.

12 EXPERTPANEL ZORGBEROEPEN

FOKUS-GEZONDHEID.BE

Waar knelt het in de zorg?

Artsen en verpleegkundigen hebben een vaste stek veroverd in de knelpuntberoepenlijst van de VDAB. Hoe komt dat eigenlijk? Waarom komen we in de zorg zoveel handen te kort? En hoe kunnen we de zorgjobs aantrekkelijker maken? TEKST HERMIEN VANOOST

LYDIE VERFAILLIE

YERMA COPPENS

WILLY VERTONGEN

HOOFDVERPLEEGKUNDIGE OP DE AFDELING INTERNE GENEESKUNDE BIJ AZ DELTA IN ROESELARE

GERIATER AZ SINT-JAN BRUGGE-OOSTENDE

CEO VAN MEDERI (THUISVERPLEEGKUNDIGEN) EN VOORZITTER VAN DE FEDERALE NEUTRALE BEROEPSVERENIGING VERPLEEGKUNDIGEN

©MARC WALLICAN

Waarom is dit volgens jou een knelpuntberoep?

“Als hoofdverpleegkundige ben je niet bezig met de dagelijkse zorg voor de patiënten, maar sta je in voor de organisatie van je afdeling. Jij bent het aanspreekpunt voor collega’s, artsen en directie. Naast uurroosters maken, patiëntendossiers opvolgen voor de artsen en allerhande werkgroepen bijwonen, ben je verantwoordelijk voor kwaliteitsvolle en patiëntveilige zorg. Door die combinatie ligt de druk best hoog. Ik kan me voorstellen dat het takenpakket niet elke verpleegkundige aanspreekt, want tenslotte kies je initieel voor deze job omdat je graag voor mensen zorgt. Ikzelf probeer dat op te vangen door toch zoveel mogelijk op de dienst rond te lopen en met de patiënten en hun familie te praten.”

“Geriatrie is een jonge discipline in de geneeskunde, die zich richt op de zorg voor ouderen. Die doelgroep is in onze samenleving naar de achtergrond verdrongen. Om het cru te stellen: het is niet sexy om met ouderen bezig te zijn. Als geriater ben je bovendien niet alleen met het medische bezig. We zijn internisten, maar denken ook na over de organisatie van de zorg rond de patiënt. Moeilijke ethisch-maatschappelijke thema’s, zoals palliatieve zorgen en euthanasie, die vaak ten onrechte gemedicaliseerd worden, komen eveneens op ons pad. Als geriater steek je veel tijd in overleg, met alle mogelijke betrokkenen. Ook het financiële speelt mee: als geriater verdien je minder dan de gemiddelde ziekenhuisarts. Dat komt omdat geriaters geen technische handelingen met machines uitvoeren.”

“Een verpleegkundige moet zowel denken als doen. Het is een job die psychisch én fysiek zwaar is en waarin je een grote verantwoordelijkheid draagt. Omdat er in de zorg 24 uren per dag mensen nodig zijn, werk je vaak in een wisselend uurrooster en ook ’s morgens, ’s avonds of in het weekend. Tegenover al die eisen staat een niet zo overdreven hoog loon. Ook dat speelt mee. De vergrijzing laat zich eveneens voelen, maar dat is volgens mij niet het grootste knelpunt. We worden ouder, maar blijven ook langer gezond. Verpleegkundige is niet zozeer een knelpuntberoep omdat er een stijgende vraag is, maar wel omwille van de vereisten van de job.”

Welke gevolgen heeft het tekort aan zorgverleners voor de patiënt?

“In tegenstelling tot enkele jaren geleden blijven de vacatures voor hoofdverpleegkundigen lange tijd openstaan. Sommige afdelingen moeten zich daardoor enkele weken of maanden zonder directe leidinggevende beredderen. Uiteraard wordt er altijd wel iemand aangeduid die de verantwoordelijkheid tijdelijk op zich neemt, maar dat beperkt zich tot de opvolging van de dagelijkse gang van zaken. Problemen ten gronde aanpakken, gebeurt niet. Als er lange tijd niemand aan het stuur staat, bestaat bovendien het risico dat procedures minder nauw worden opgevolgd en elke medewerker het op zijn eigen manier aanpakt. En dat komt de kwaliteit van de zorg natuurlijk niet ten goede.”

“Niet alle kwetsbare ouderen komen vandaag op de geriatrische afdeling terecht. Daardoor missen sommige patiënten de juiste multidisciplinaire zorg. Ouderen die een heupprothese krijgen, worden dan bijvoorbeeld verzorgd op de afdeling orthopedie, terwijl net is aangetoond dat ze op een afdeling geriatrie beter genezen en revalideren. Als geriaters bekijken wij immers het totaalplaatje, niet die ene ingreep. Om die reden is het hoopgevend dat er nu overal in Vlaanderen orthogeriatrische-afdelingen ontstaan, waar geriaters en orthopedisten samen aan het stuur staan. Maar dat lukt niet altijd, net omwille van dat personeelstekort.”

“Het tekort laat zich zeker niet in alle takken van de verpleegkunde voelen. Hoogtechnologische diensten of universitaire ziekenhuizen vinden meestal makkelijk mensen, woonzorgcentra hebben het moeilijker, zeker in regio’s waar veel ziekenhuizen zijn. Natuurlijk heeft het gevolgen voor de patiënt als een afdeling onvoldoende personeel vindt, maar algemeen vind ik niet dat je kunt zeggen dat de kwaliteit van de zorg door dat tekort verminderd is. We kunnen eerder stellen dat de zorg professioneler geworden is.”

Welke oplossingen zie jij?

“Het zou zeker helpen als de sector wat positiever in het nieuws komt. Als er iets wordt verteld, dan gaat het altijd over meer realiseren met minder middelen. Nu wil de regering bijvoorbeeld de zogenaamde rimpeldagen afschaffen, de extra vakantiedagen voor oudere werknemers in de zorg. Zo’n ingrepen werken allerminst uitnodigend. Of de job van hoofdverpleegkundige bij de jongeren voldoende bekend is? Dat denk ik wel, want verpleegkundigen in spe lopen allemaal minsten enkele weken stage bij een hoofdverpleegkundige.”

“Het zou een goede zaak zijn als ouderen een zichtbaardere rol in de samenleving innemen. Enerzijds komen we handen tekort om onze bejaarden de juiste zorg te geven, anderzijds zijn er veel 65-plussers die bereid en in staat zijn om mee problemen op te lossen. De zorg voor ouderen is vandaag zo gemedicaliseerd, terwijl er informeel veel mogelijkheden zijn. Daarnaast is het hoog tijd om het mandaat en de vergoedingen van geriaters te herbekijken. Het verschil met andere specialisten is te groot, terwijl we net zo’n grote verantwoordelijkheid dragen.”

“Een bredere kijk op zorg, waarbij de verpleegkundige competenties ten volle gewaardeerd worden, moet ervoor zorgen dat meer mensen kiezen voor een zorgjob. Dat de opleiding verpleegkunde vier jaar is geworden en er meer inschrijvingen zijn dan verwacht, stemt me hoopvol. Die langere opleiding helpt om de job terug aanzien te geven. We komen van een tijd waarin de verpleegkundige niet meer moest doen dan wat de arts dicteerde. Nu zien artsen in dat er handelingen zijn waar verpleegkundigen beter in zijn. Als we de juiste dingen door de juiste mensen laten doen, denk ik dat wel al ver komen. Zo is het evenmin nodig om alles door een hoopopgeleide verpleegkundige te laten doen, zorgkundigen kunnen, mits duidelijke afspraken, eenvoudige taken overnemen.”

De Belgische organisatie voor kinderen en volwassen met een stofwisselingsziekte organiseert de Warmste Camino / Camino 4 Life. Een warme actie van Buencamino i.s.m. Wandelsport Vlaanderen:

De missie van BOKS vzw is kinderen met een zeldzame stofwisselingsziekte een langer en kwaliteitsvoller leven te geven. Iedereen kan ons hierbĳ helpen om een kind met een stofwisselingsziekte een extra levenskans te geven door financiële steun op BE70 7510 0149 2325.

Een 6-daagse wandeltocht naar domein De Schorre in Boom •

Dag 1 : zondag 18 december: Koksĳde - Koekelare (ca. 30km)

•

Dag 2 : maandag 19 december: Koekelare - Beernem (ca. 30km)

•

Dag 3 : dinsdag 20 december: Beernem - Gent (ca. 30km)

Voor meer informatie:

www.boks.be

•

Dag 4 : woensdag 21 december: Gent - Berlare (ca. 30km)

•

Dag 5 : donderdag 22 december: Berlare - Sint Amands (ca. 25km)

•

Dag 6 : vrĳdag 23 december: Sint Amands - Boom (ca. 18km)

Deelname: €5 per wandeling/dag, inclusief verzekering tegen ongevallen ten voordele van Belgische Organisatie voor Kinderen en volwassenen met een Stofwisselingsziekte (BOKS) en De Warmste Week van Studio Brussel. Steun deze actie door deel te nemen, of door een gift op BE97 0689 0278 1249 (Buencamino VZW), met vermelding “De Warmste Week”. Meer info en inschrĳvingen via info@buencamino.be of 0498/88.42.00

info@boks.be | www.boks.be | Alice Nahonlaan 7, 9120 Melsele

Vind onze actie ook op dewarmsteweek.stubru.be !

Word jij onze nieuwe collega?

Surf snel naar smartmediaagency.be of mail naar vacature@smartmediaagency.be

14 CHRONICLE WENDY METTEN

FOKUS-GEZONDHEID.BE

Aandacht voor toegankelijkheid van ontwerp tot realisatie Niet alleen rolstoelgebruikers hebben baat bij een toegankelijke omgeving. Ook ouders met een buggy, toeristen met bagage of leveranciers met een stootkar. Iedereen wil snel zijn weg vinden in een gebouw of ontvangt graag gemakkelijk te begrijpen documenten. TEKST WENDY METTEN, WAARNEMEND ALGEMEEN DIRECTEUR, INTER

ekker een avondje theater of opera? Een weekendtripje naar zee? Klinkt allemaal supertof. Maar niet altijd voor iedereen. Voor mensen met een beperking gaat er dikwijls een hele voorbereiding aan vooraf. Een aangepaste toegang, parking, een aangepast toilet is heel wat minder vanzelfsprekend dan je zou denken. Zelfs een dagje shoppen met de buggy ontaardt in een ware zoektocht naar toegankelijke winkels. BelgiĂŤ al veel inspanningen voor toegankelijkheid. Dat is wettelijk ook verplicht door onder andere de VN-conventie voor personen met een handicap en de Vlaamse toegankelijkheidsverordening. Toch zijn er op dit moment nog veel (on) zichtbare drempels. Een toegankelijke omgeving vraagt aandacht tot in de kleinste details. Gebouwen en de omgeving moeten toegankelijk ingericht zijn, van de parking tot de inkom en het toilet. Dat noemen we de keten van toegankelijkheid. GELUKKIG GEBEUREN IN

dan ook erg belangrijk, maar we moeten ons ervan bewust zijn dat niet alles van waarde meetbaar is. Om te komen tot een echt toegankelijk resultaat, is er doorgedreven aandacht en begeleiding nodig, van concept tot realisatie. Daarom is samenwerking met en ondersteuning van verchillende TOEGANKELIJKHEID METEN IS

actoren broodnodig. Lokale besturen, bouwheren, overheidsinstanties, projectontwikkelaars, gebruikers en architecten moeten meehelpen om de toegankelijkheid te verhogen. Overal. is er gelukkig wel vooruitgang geboekt. De provinciale en Vlaamse toegankelijkheidsregelgeving uit 2010 zette veel in gang. En dankzij het subsidiebeleid van de provinciale en Vlaamse overheid kan Inter toegankelijkheidsadvies geven in verschillende sectoren, zoals welzijn en gezondheid, cultuur, toerisme en erfgoed. Daarnaast hebben we samen met het Vlaams Infrastructuurfonds Persoonsgebonden Aangelegenheden (VIPA) inspiratiebundels gepubliceerd over toegankelijkheid in de zorgen welzijnssector. Informatie over toegankelijkheid lees je op www.toegankelijkvlaanderen.be en op www.navigeerenparkeer.be vind je alle voorbehouden parkeerplaatsen in West-Vlaanderen terug. DE VOORBIJE JAREN

Alle actoren moeten hun schouders zetten onder toegankelijkheid

ook heel wat toegankelijke evenementen in Vlaanderen. Dranouter was het eerste festival dat Inter mee toegankelijk maakte. Ook de meeste lokale besturen maken werk van toegankelijkheid door een convenant met Inter. Een goed toegankelijkheidsbeleid heeft een geĂŻntegreerde benadering nodig: alle actoren moeten hun schouders zetten onder toegankelijkheid. ONDERTUSSEN ZIJN ER

Lees meer online op

FOKUS-GEZONDHEID.BE #optimalezorg

SOB-5965-BannerPlayUnified-Magazineadv.indd 1

13/12/16 13:04

I n1dagvanbadnaardouche

Ouder worden zonder zorgen U kan bij ons terecht voor: • mobiliteitsoplossingen: rolstoelen, rollators, scooters, … • bandagisterie: stoma materiaal, armkousen, incontinentiemateriaal, borstprothesen, lumbostaten, breukbanden • orthopedie: steunzolen, braces, zitschalen

Voormeeri nformati ebel

050/322020

U kan rekenen op: • eigen ervaren bandagisten • advies aan huis • volledige administratieve opvolging • levering en aanpassing op maat Waar vindt u ons ? • onze bandagisten komen gratis bij u thuis na afspraak • in onze mobiliteitswinkel - Leopold 2 laan 9, 8400 Oostende Contacteer ons : Klant Partena Ziekenfonds? Partena Gezondheidshop regelt alles voor u. Bel 09/269.32.70, mail info@partena-gezondheidshop.be of bezoek onze webshop www.partena-gezondheidshop.be

jpg

dsfgsusurf wLLwwwwwL http://w ww.clipartkid.com/imag es/440/navy-blue-solid -color-template-heartstickers-zazzle-S7H4a Ook voor instellingen is Medeios dé partner voor aankoop, renting en levering van diverse mobiliteitsoplossingen. Voor een afspraak of demo, bel 0498/88.42.19 of mail info@medeios.be

Bel 0498/88.42.19 of mail naar info@medeios.be

Last van urineverlies? Reken op iD Innovatieve producten Belgisch bedrijf #1 in ziekenhuizen 35 jaar expertise

to help you care

Surf naar www.id-direct.com & vraag uw gratis staal aan of vraag advies aan uw: - mutualiteit - Thuiszorgwinkel - thuisverpleegkundige - apotheek

Otolift,

uw onopvallende traplift

1 Uw trapleuning blijft 2 Brede kant trap blijft vrij 3 Montage op uw treden 4 Dunste enkele rail ter wereld 5 Supercompacte opklapbare stoel

3 5

Marktleider in de Benelux

Huren al vanaf ĂŠĂŠn maand mogelijk

Landelijke servicedienst 24/7 Direct uit eigen fabriek, dus snelle levertijden

Bel gratis 0800 - 59 003 of ga direct naar www.otolift.be

Vrijblijvend Otolift thuisadvies?

Marktleider in de Benelux

Stuur mij de gratis brochure Ik heb een rechte trap Ik heb een trap met bochten Naam Adres Telefoon

Bij Otolift kunt u de traplift geheel gratis en bij u thuis uitproberen

Meer dan 130.000 tevreden klanten in de Benelux!

Stuur deze bon in een ongefrankeerde envelop naar: Otolift Antwoordnummer 17014, 2810 VK Bergambacht, Nederland

Nieuwsblad BE 2016

Postcode/plaats

O T OL I FT