Fokus Mijn Tuin

D I T D O SS I E R W O R D T G E P U B L I C E E R D D O O R S M A R T M E D I A E N VA LT N I E T O N D E R D E V E R A N T W O O R D E L I J K H E I D VA N D E R E D AC T I E VA N H E T N I E U W S B L A D

MAART ‘18

Angelo Dorny Eten wat de moestuin schaft

Bouwen en wonen Kangoeroewonen in tijden van schaarste

Ivo Pauwels Een nieuwe generatie tuinliefhebbers

JOERI CORTENS ”Hoe natuurlijker de tuin, hoe beter.

Dat is voor alle bewoners aangenaam.”

Lees meer op Fokus-online.be. #fokusmijntuin

replicastenen | sierbestrating | natuursteen | keramische terrastegels

www.marshalls.be

02

EDITORIAL ANGELO DORNY

FOKUS-ONLINE.BE

Eten wat de moestuin schaft Er valt heel wat te zeggen over het houden van een moestuin. De gezonde buitenlucht doet je goed, je krijgt meer affiniteit met de natuur en bovenal: je eet seizoensgebonden. Eten wat de moestuin schaft, geeft voldoening en schept eenheid met je innerlijke chef.

K

Elke seizoen heeft zijn charme, en hoewel ik het meer voor de zomer heb, vind ik de natuur in de herfst en de lente op haar mooist. De lente, omdat dit een onvermijdelijk seizoen is en zich geheel schaamteloos opdringt. De herfst, omdat alles dan weer in verval gaat en tegelijk de basis legt voor nieuw leven. En da’s heel mooi. Als ik de moestuin bezaai, dan denk ik trouwens altijd met de buik. Wat eet ik graag? Wat wil ik het liefst deze zomer op mijn bord hebben liggen? Paarse wortel of toch maar de traditionele oranje? Ik vind het heerlijk. Als je alleen teelt wat je echt graag eet, dan voorziet die magische plek je echt het hele jaar door van verse producten die iedereen lust. Niets is zo verleidelijk als de allereerste erwten en peultjes, die eind juni alweer helemaal verdwenen zijn en doen verlangen naar meer. Alsof je er kort maar intens van hebt kunnen genieten, met de wetenschap dat er snel weer iets anders lekkers komt.

Seizoensgebonden koken gaat wat mij betreft om respect hebben voor de natuur

Als ik de moestuin bezaai, dan denk ik altijd met de buik. Wat wil ik het liefst deze zomer op mijn bord hebben liggen?

en het verval dat daarmee gepaard gaat.

Om het erkennen dat alles vergankelijk is en de seizoenen eigenlijk een aaneenreiging van tijdelijke momenten zijn. Ik eet vrijwel nooit tomaten in de winter, tenzij ingemaakt of tot saus herwerkt, en wanneer de wintergewassen zich weer aanbieden, ben ik als een kind in een veel te grote snoepwinkel.

Luchtige maar lekkere gerechten in de zomer en stevige kost als het buiten weer kouder wordt. Het is alsof je lichaam zelf aangeeft hoe je moet eten. Ik vermoed dat dat toch hardnekkige restanten zijn van ons oerverleden, toen het de normaalste zaak was om te eten wat de natuur voorschreef.

Ik geloof echt dat seizoensgebonden eten je een beter mens maakt. Denk maar aan de waarden die het je kinderen bijbrengt.

En zelfs voor wie geen moestuin heeft, is het een verademing. Lokaal kopen bij de boer, dat draagt dan weer bij tot een korte keten. En een korte keten, dat betekent een bloeiende lokale economie. Dat gezegd zijnde: ik kan de lente nu echt proeven en ik maak me op voor de eerste zaairondes om straks, zo fier als een gieter, met de oogst naar binnen te wandelen. Geen enkel gevoel kan dat overtreffen. Geniet van de fijne momenten en kweek ze!

TEKST ANGELO DORNY, GROENJOURNALIST EN AUTEUR

06

08

14

LEES MEER...

04 Kangoeroewonen in tijden van schaarste 06 De veranda als tweede leefruimte 08

Profielinterview: Joeri Cortens

12 “Wees als beginner niet te

overmoedig met je moestuin” 14

oken is wat mij betreft altijd de reden geweest om met een moestuin te beginnen. Hoewel het er bij mij met de paplepel werd ingegeven, doet voornamelijk de keuken mij elke keer weer uitkijken naar de lente. Dat en het een zijn met de natuur.

Ik kijk er alweer zo ontzettend hard naar uit om te koken met de moestuinoogst.

Zomerzoete tomaten op het warmste moment en kraakverse spruiten als vitamineboost voor de koude wintermaanden.

04

Chronicle: Ivo Pauwels

COLOFON. PRODUCTIELEIDER: Ruben Lancksweerdt HOOFDREDACTIE: Astrid Goossens TEKST: Frederic Petitjean Niels Rouvrois COVERBEELD: Thomas Schurmans VORMGEVING: Baïdy Ly DRUKKERIJ: Corelio

SMART MEDIA AGENCY SMART STUDIO Leysstraat 27, 2000 Antwerpen Tel +32 3 289 19 40 redactie@smartmediaagency.be studio@smartmediaagency.be

Veel leesplezier Arash Tavakoli Project Manager

VERANDA’S HOUT EN ALUMINIUM

Het BLAUWE Kruis van België is een vereniging zonder winstoogmerk opgericht in 1925. Zij ijvert voor het welzijn van de dieren en voor de bescherming van de natuur.

In de praktijk vangt zij in haar drie asielen dieren op in nood. Ze krijgen er onderdak, worden er gevoed en verzorgd.

Zoveel als mogelijk tracht zij voor deze dieren een nieuw baasje te vinden. De dieren die zij niet kan herbergen zal zij doorverwijzen naar andere gespecialiseerde centra.

De vereniging heeft eveneens als doel mensen te onderrichten over het welzij van dieren en de bescherming van de natuur door publicaties, conferenties en vormingen in haar eigen didactisch centrum of in scholen.

Gesbo is een familiaal bedrijf met 50 werknemers en meer dan 37 jaar ervaring in de verandabouw.

› Modern, steellook, landelijk of rustieke stijl › Focus op kwaliteit, maatwerk en vakmanschap › Een all-in, sleutel-op-de-deur oplossing

www.blauwe-kruis.be

www.gesbo.be

Hulsen 113

B-2490 Balen

Tel. : +32(0)14 30 32 21

NIEUW

Doe wat je graag doet.

De GARDENA SILENO city onderhoudt uw gazon terwijl u geniet!

Bestuurbaar via de smart App, makkelijk te installeren en eenvoudig te reinigen met de tuinslang. Meer weten op gardena.com Zeer wendbaar en krachtig - ideaal voor gazons tot 500m² - onderhoudt oneven gazons met hellingen tot 25% Passion for life.

04

TOEKOMST KANGOEROEWONEN

FOKUS-ONLINE.BE

Kangoeroewonen in tijden van schaarste Kleinere gezinnen, prijzige bouwgronden, stijgende bouwkosten en de betonstop die eraan komt. De tijd dat een woning bij voorkeur groot en ruim moest zijn, is voorbij. In 25 jaar tijd is de woonoppervlakte bijna gehalveerd. “De steeds schaarser wordende ruimte moet efficiënt gebruikt worden”, klinkt het.

D

omotica, Internet of Things, allerhande digitale snufjes… Ze raken stilaan ingeburgerd in de Vlaamse woning. Maar niet alleen op technologisch vlak ondergaat de Vlaamse woning een metamorfose, ook ruimtelijk ziet het huis van vandaag en de toekomst er anders uit dan vroeger. En met anders bedoelen we vooral kleiner. Door de betonstop mag er vanaf 2040 overigens geen enkele vierkante meter meer verkaveld worden, tenzij er elders nieuwe open ruimtes gecreëerd worden. Dat zal ongetwijfeld de bouwgrondprijzen nog meer de hoogte injagen. “Bouwen is gewoon duurder geworden.

Met evenveel geld kun je vandaag minder groot bouwen”, vertelt Vincent Van Den Broecke van de Orde van Architecten - Vlaamse Raad.

“Het bouwproces is technischer, de materialen complexer, er zijn de strenge EPB-normen en de grondstofprijzen stijgen.”

Nieuwbouwwoningen boeten dus in aan oppervlakte. In 1990 was de gemiddelde oppervlakte van een nieuwe woning 222 vierkante meter. In 2016 was dat nog 133 vierkante meter. In ruim 25 jaar tijd is onze woonoppervlakte dus bijna gehalveerd.

Dat blijkt uit cijfers van de Vlaamse Confederatie Bouw (VCB). “Er is ook een duidelijke verschuiving van viergevel- naar tweegevelwoningen en tegenwoordig bestaat vijfenzestig procent van de nieuwbouw uit appartementen”, vertelt Marc Dillen, algemeen directeur van VCB. “Appartementen en kleinere bouwpercelen nemen de bovenhand.

De beschikbare oppervlakte wordt steeds schaarser en moet dus efficiënter gebruikt worden.”

De bouwsector krijgt de taak om binnen die oppervlakte te optimaliseren. “Het is de kerntaak van de architect om met de beschikbare middelen een mooi, compact

geheel te creëren, maar ook de bouwheer moet de nodige flexibiliteit tonen”, aldus Van Den Broecke. “Dat gebeurt al door bijvoorbeeld de dubbele garage, die al snel 30 tot 40 vierkante meter inneemt, op te geven of door te kiezen voor één grote familiebadkamer in plaats van een aparte badkamer voor bijvoorbeeld

de ouders en een aparte douchecel voor de kinderen. Of door voor een kleiner rijhuis of appartement te gaan.” De mogelijkheden zijn talrijk. Zo wordt ook steeds vaker voor cohousing gekozen, waarbij je samen met andere gezinnen of een bevriende familie onder één dak leeft. Of kangoeroewonen,

Bouwen is gewoon duurder geworden.

Met evenveel geld kun je vandaag minder groot bouwen.

— VINCENT VAN DEN BROECKE

waarbij je een huis deelt met familieleden.

Ook een aparte woning, maar met een gedeelde tuin is vandaag een gebruikelijke optie.

Met de betonstop in zicht zullen de bouwgrondprijzen enkel stijgen en uiteindelijk moet iedereen roeien met de beschikbare riemen. Zowel bouwheer als bouwsector.

Naast cohousing, kangoeroewonen en co kan ook herbestemming van de vele leegstaande panden in stadskernen een mogelijke oplossing zijn. Maar ook dat is geen evidente piste. Dillen: “We worden aangespoord om op die verdichting in de stadskernen te focussen, maar zowel stedenbouwkundig, fiscaal als administratief botsen we op verschillende obstakels.” Zo moeten er op voorhand kwalitatieve studies gemaakt worden op stedelijke niveaus. Studies waarin rekening wordt gehouden met stabiliteit, luchtkwaliteit, mobiliteit... “We zijn snel vijftien jaar verder wanneer zo’n dossier helemaal rond is en daar zijn de mensen vandaag niet mee geholpen”, vertelt Dillen. “Maar we moeten nu wel in actie schieten voor iedereen binnen vijftien jaar op onze deur komt kloppen.”

Een pasklare of voor de hand liggende oplossing voor de steeds schaarser en duurder wordende bouwgronden is er niet. Van Den Broecke: “Alle vraagstukken liggen wel op tafel. En dat is al heel veel.” Belangrijk is dat wie wil bouwen alle parameters in acht neemt. Het budget, de verlangens en de mogelijkheden. “Die bewustwording is al een tijd ingezet. De bouwlustige Vlamingen beseffen steeds meer dat het anders moet en dat we creatief aan de slag moeten”, besluit Van Den Broecke.

TEKST NIELS ROUVROIS

ADVERTORIAL

ATIS SET Vraag uw GR OJECT » en « STUDIEPR nkzij Fokus. onze gids da ail naar Stuur een m ox.be en info@brainb de vermeldt co FOKUS0318

U GAAT BOUWEN/RENOVEREN?

INSTALLEER SLIM! DE BRAINBOX TIPS !

Wat ook wel bekend staat als het “Doe-het-zelf” principe, biedt mooie vooruitzichten voor iedereen die van plan is om te bouwen of te renoveren. Allereerst vanuit kostenbesparend oogpunt maar vooral ook vanwege de mogelijkheid om de plaatsing van uw installatie zelf te beheren. Dit alles gebeurt immers met het volste vertrouwen, en in alle eenvoud en veiligheid. Brainbox zorgt uiteraard voor alle stappen: • de voorbereiding van de installatie (een gratis projectstudie, een volledige offerte op maat, een specifieke analyse van de behoeften...), • de installatie zelf (van het begin tot het einde van de werkzaamheden, met een Brainbox-adviseur en duidelijke handleidingen) • en de diensten na de installatie (de controles, de correcties...).

Ten slotte maakt Brainbox het leven voor particulieren veel gemakkelijker dankzij een bijna onbeperkte keuze aan accessoires, opties en afwerkingen, ze bezorgt alle onderdelen die nodig zijn voor de installatie, ze levert op werf naargelang de vooruitgang van de werken en biedt elke werkdag een technische dienst aan. Bij Brainbox krijgt u ook ondersteuning op de werf, de mogelijkheid om hulp en informatie te ontvangen om te kunnen genieten van mogelijke bonussen, het langskomen van een technieker om alle verwarmings-, elektriciteits- of ventilatie-installaties te keuren. Dit alles wordt duidelijk gedocumenteerd aan de hand van video’s die op het Youtube-kanaal van Brainbox gepubliceerd worden.

Zelf uw installaties in elektriciteit/domotica, sanitair, verwarming of ventilatie plaatsen? U hebt er ongetwijfeld al aan gedacht... de Do-ItYourself oplossing biedt mooie perspectieven aan de kandidaat bouwer of verbouwer, zelfs zonder technische voorkennis.

Met Brainbox geniet u van 35 JAAR INNOVATIE EN ADVIES TEN DIENSTE VAN UW BESPARINGEN: steeds doeltreffendere systemen van goede kwaliteit, praktisch en evolutief, in alle veiligheid en vertrouwen te plaatsen, met een besparing van 50% ten opzichte van de prijs van een installatie die door een professional geplaatst wordt. U zal trots zijn op het resultaat!

DO-IT-YOURSELF? YES YOU CAN... MET BRAINBOX!

Wenst u een prijsofferte te vragen of een afspraak te maken met uw Brainbox adviseur? Neem een kijkje op

www.brainbox.be

06

FOCUS VERANDA

FOKUS-ONLINE.BE

3 VRAGEN AAN...

De veranda als tweede leefruimte BRUNO BUSSCHOTS MARSHALLS

Wat moet je weten bij de aanleg van bestrating of terras?

“Het aanleggen van je terras of oprit doe je maar één keer. Denk goed na over de richting die je uit wilt en vergeet niet dat materiaal slechts een deel van het budget is. De keuze van de plaatser en het materiaal puur op cijfers vergelijken, is dus niet voldoende. Referenties naar bestaande realisaties van je aannemer zijn de beste waardemeter.”

Wat is het verschil tussen de aangeboden materialen?

“Het soort materiaal is bepalend voor uitzicht, duurzaamheid en onderhoudsgemak voor de komende twintig jaar.

Daarom is het belangrijk je goed te informeren over de eigenschappen van de gekozen materialen. Hoewel persbeton vroeger de standaard was, winnen de onderhoudsvriendelijkere replicastenen aan populariteit. Andere opties zijn natuursteen, uniek in variatie, en keramische tegels die door hun productieproces kleurvast en krasvrij zijn.”

Wat zijn de trends in aanleg?

“Keramische tegels in 2 cm voor terrassen zijn relatief nieuw. Het verschil met echte natuursteen is haast niet meer te herkennen. En waar vroeger de afwerking en de accessoires voor keramische tegels beperkt waren, is dit assortiment nu veel ruimer. Ook het aanbod van verschillende formaten wordt steeds uitgebreider. Zo zien we dat er steeds meer vraag komt naar grotere tegels.”

Lichtkoepels, haast onzichtbare raamprofielen en perfect geïsoleerd om het hele jaar door te genieten. “De veranda is vandaag een volwaardige leefruimte met een op en top buitengevoel”, klinkt het bij experts.

D

e tijd dat een veranda hoofdzakelijk het zomerseizoen moest verlengen, is voorbij. Vandaag wordt het hele jaar door geleefd in de veranda. Om te lezen, te spelen, tv te kijken, te eten en zelfs te koken. “We krijgen vaak klanten over de vloer die de bouw van een veranda zien als de eerste stap bij het vernieuwen van de keuken. Steeds meer mensen verlangen naar een open keuken en willen die ruimte opentrekken naar buiten toe”, zegt Bert Dierick van verandaspecialist Miniflat.

De veranda als naadloze overgang van woning naar tuin is een evolutie die zich al een tijd doorzet. Op die manier kun je perfect het buitengevoel naar binnen halen en door de positieve evolutie op het vlak van isolatiematerialen is het praktisch ook makkelijk haalbaar.

Dierick: “Alles wordt perfect geïsoleerd, conform de EPB-eisen.

Door met veel hoogrendementsglas te werken, kun je een aangenaam klimaat creëren zodat je een heel jaar lang het gevoel hebt dat je achter glas in jouw eigen tuin leeft.

Dat is niet alleen heel aangenaam, het geeft ook energie.”

Buiten leven, buiten koken en zolang mogelijk buiten zitten bij een feestje,

het is een trend van de laatste jaren.

Het is niet alleen gezellig, maar ook praktisch. Wie een feestje zoveel mogelijk buiten houdt, heeft binnen minder opruimwerk. “Omdat de beschikbare bouwruimte steeds beperkter wordt, is het dan ook belangrijk dat die ruimte op een optimale wijze wordt benut”, zegt tuinarchitect Kris Van Cauter. Een goeie relatie tussen woning, veranda en tuin is cruciaal om een mooi geheel te creëren. Van Cauter: “Dat kan bijvoorbeeld door de vloer in de veranda door te trekken naar het terras. Keramische tegels zijn zowel

kan perfect passen bij een klassieke woning, maar ik merk nog vaak dat de stijl van de woning wordt doorgetrokken in de veranda”, vertelt Van Cauter. Toch zijn vooral de moderne veranda’s populair. Haast onzichtbare raamprofielen en cleane glazen constructies om nog meer dat outdoor-gevoel te verkrijgen.

En kies je dan best voor houten, aluminium of stalen raamprofielen? “Als je alle materialen op een eerlijke manier uitlegt, dan zal je merken dat ze allemaal hun voor- en nadelen hebben”, verduide-

In de relatie tussen woning, veranda en tuin speelt de stijl van de veranda een grote rol. voor binnen als buiten geschikt en daarom ook populair.”

In die relatie tussen woning, veranda en tuin speelt de stijl van de veranda een grote rol. Maar welke veranda pas het beste bij mijn gevel? Hoort een klassieke veranda per definitie bij de pastoriestijl en vraagt een moderne woning om een strakke veranda? “Een moderne veranda

lijkt Dierick. Een complete veranda kost al snel om en bij de 30.000 euro en het prijsverschil tussen de verschillende soorten materialen is op dat bedrag niet gigantisch. Het is dus hoofdzakelijk een kwestie van smaak. Van Cauter: “Ik vind persoonlijk de combinatie eik en staal heel erg mooi. En hoe smaller de profielen zijn, hoe makkelijker het wordt om de tuin te integreren

in de veranda. Door met veel glas te werken, trek je het groen echt naar binnen.” Voor wie helemaal gek is van het buitengevoel, zijn er naast de traditionele veranda nog andere mogelijkheden. Zo zijn bijvoorbeeld ook terrasoverkappingen een trend.

“En dat kan gerust wat verder in de tuin”, aldus Van Cauter. “Als een tweede terras, met een lamellendak en/of wanden tegen zon en regen.

Ook volledige moderne bijgebouwen, dieper in de tuin, zijn steeds populairder.”

De beleving van een veranda mag dan wel veranderd zijn, het is duidelijk dat het basisidee nog steeds hetzelfde is: een veranda moet zo veel mogelijk natuurlijk licht geven. Dat creëer je door een juiste oriëntering van de ramen en door lichtinval via het dak. Op het vlak van isolatie is een dicht dak nog steeds beter dan een glazen dak.

Daarom is de combinatie van een dicht dak met een lichtkoepel erg populair. “Zo heb je het beste van twee werelden”, vertelt Dierick, die nog een belangrijke tip meegeeft: kom bij het plaatsen van de veranda niet in het vaarwater van de bestaande lichtinval van de woning.

Die moet behouden blijven.

TEKST NIELS ROUVROIS

Woonuitbreiding zonder zorgen!

Uw partner voor al uw woondromen: aanbouw, keuken- of badkamerrenova�e, terrasoverkapping ...

www.veranda-janssens.be

Mechelsesteenweg 388A, 2500 Lier, T. 015 31 29 53 info@veranda-janssens.be, facebook.com/verandasjanssens

Veranda’s Janssens is de perfecte partner bij de realisa�e van uw droomproject. Een uitbreiding van uw woning met een sfeervolle leefveranda of een s�jlvolle renova�e, waarbij ook uw keuken en/of badkamer vernieuwd wordt, bij Veranda’s Janssens kan u terecht voor een zorgeloze totaaloplossing. Naast alle type veranda’s bieden wij ook alle keuken en badkamer design, dressings en maatwerkkasten aan. Van strak modern tot hedendaags landelijk.

TORO TIMECUTTER HD ®

SNEL. COMFORTABEL. ROBUUST.

U VERDIENT HET ALLEMAAL MYRIDE® OPHANGING Regelt de beweging van het bestuurdersplatform en zorgt voor een soepelere rit dan een standaard geveerde stoel. Het vangt schokken en vibraties op zodat u productiever kan zijn en comfortabel zit.

MEER INFORMATIE OVER DE TORO TIMECUTTER HD OP WWW.TORO.BE

08

INTERVIEW JOERI CORTENS

FOKUS-ONLINE.BE

“Leven en laten leven in de tuin” Een proper en piekfijn onderhouden paradepaardje om aan de buren te tonen of een ruige tuin vol leven, spanning en plezier? Het is een makkelijke keuze voor natuurspecialist Joeri Cortens (41).

“Doe mij maar ruig en levendig. Dat is voor alle bewoners aangenaam.”

TEKST NIELS ROUVROIS

BEELD THOMAS SCHURMANS

#FOKUSMIJNTUIN

JOERI CORTENS INTERVIEW

J

oeri Cortens is geen onbekend gezicht.

Liefhebbers kennen de 41-jarige groene jongen uit Geel ongetwijfeld van de tv-programma’s Wild van dieren of Het zijn net mensen. Ook bij De weekwatchers op Radio 2 komt de natuurspecialist geregeld zijn zegje doen. Voeg daar nog een job bij Natuurpunt aan toe en je kunt hem toepasselijk een bezige bij noemen. Een bezige bij die thuis, met uitzicht op het kanaal Bocholt-Herentals, enthousiast vertelt over zijn passie voor natuur en de liefde voor zijn tuin.

Merel krijgt klappen Meer dan 33.500 Vlamingen telden het laatste weekend van januari de vogels in hun tuin tijdens Het Grote Vogelweekend 2018. Uit de cijfers blijkt dat de koolmees, vorig jaar nog op de vijfde plaats, de huismus klopt als meest getelde vogel in de Vlaamse tuinen. De merel, tijdens het vogelweekend van 2017 nog op een tweede plaats, krijgt klappen door het usutuvirus. Tijdens het vogelweekend werden in totaal maar liefst ruim 536.000 vogels geteld.

Ben je met die passie voor natuur en dier geboren?

“Dat kun je wel zeggen. Ik denk overigens dat ieder kind daarmee geboren wordt. Kinderen zijn altijd heel nieuwsgierig naar de natuur. Of het nu kippen, muizen, spinnen of bloemen zijn. Tijdens het opgroeien kan dat gevoel verdwijnen, maar mijn grootvader heeft die interesse alleen maar aangewakkerd. We gingen vaak vissen of trokken met onze fiets de natuur in. Ik was het oudste kleinkind, drie jaar ouder dan de rest. En ik ging altijd met ‘vava’ op pad.”

Heb je veel specifieke herinneringen aan die tijd?

“We keken naar vogels en vingen ze zelfs. Old school, met een doos, een stokje en een stuk touw. Dat werkte echt. Dan nam ik het vogeltje vast, bekeek het en liet het weer vrij. Tot ik op een bepaald moment besefte dat het niet altijd spectaculair hoeft te zijn. Je hoeft dieren niet altijd vast te nemen, je kunt ook gewoon genieten van hun aanwezigheid.”

Had je vooral interesse voor dieren of ook voor natuur in het algemeen?

“Het totale plaatje sprak mij aan. Ik wilde vooral buiten zijn. Ik herinner mij nog een zelfgemaakte ijsstoel. Letterlijk een stoel met een slee eronder. Daarmee gingen we sleeën op de vijver van de broer van mijn grootvader.

Uiteraard keken we eerst of het ijs dik genoeg was. En mijn grootvader ging er altijd eerst op.

Om zeker te zijn dat het veilig was.”

Had je het gevoel dat je een buitenbeentje was?

“Helemaal niet. Wij zijn zeker geen rare kwieten (lacht). Maar de puberjaren zijn wel belangrijk op dat vlak. Conformeer je jezelf naar de groep of volg je jouw eigen weg? Die keuze bepaalt veel. Maar er zijn veel jongeren die graag de natuur opzoeken. Toen en ook vandaag.”

Veel mensen hebben thuis een eigen stukje natuur in de vorm van een tuin. Hoe ziet jouw ideale tuin eruit?

“Er is vaak een groot verschil tussen de ideale tuin in jouw hoofd en de tuin die je effectief kunt maken. Je moet vooral ruimte en tijd hebben, al kun je op een kleine ruimte ook heel leuke dingen doen. Een ideale tuin voor mij is een tuin waarin geleefd kan worden. En dat is in die van mij wel het geval. Aan het speelgoed zie je dat de kinderen buiten spelen en in de hazelaar klimmen om een kamp te bouwen.

En het zit hier vol leven. Sprinkhanen, kevers, spinnen, spitsmuizen, egels, zelfs eekhoorns.

Een strak gazon waar de kinderen niet op mogen lopen, daar ben ik geen fan van. Je moet je vooral afvragen: waarvoor dient mijn tuin? Is het een uithangbord voor de buren of wil ik in de lente met blote voeten door de tuin lopen, mijn kinderen laten ravotten en af en toe een feestje geven?”

Je hebt zelf kinderen. Moet je hen soms wijzen op de tuincode?

“Dat valt mee. De drie kinderen zijn bijna 4, bijna 6 en bijna 8 jaar oud en weten intussen wel wat kan en wat niet. Binnenkort begint er weer veel te groeien en te bloeien en de kinde-

Een ideale tuin voor mij, is een tuin waarin geleefd kan worden. ren weten welke bloemen ik liever niet heb dat ze plukken. Ze weten dat daar bijen en vlinders op afkomen en die kunnen niet blijven leven als al die bloemen geplukt worden. Maar kwaad zal ik daarvoor nooit zijn. Onlangs plukten ze nog een boeketje madeliefjes. Dat vind ik prima, want na enkele dagen verschijnen er al nieuwe bloemen.”

Genieten de kinderen van de tuin?

“Zeker wel. Vorig jaar hing ergens een tijgerspin. Dat is een prachtige spin, met een specifiek web, die doorgaans in de ruigste stukken van de tuin huist tussen hogere, wilde planten. Ik maaide een mooi padje rond de spin en als de kinderen met hun fiets passeerden, gingen ze altijd een kijkje nemen.

Dat is toch geweldig.”

Leven er meer dieren in onze tuin dan wij denken?

“Absoluut. Ik vermoed bijvoorbeeld dat de wezel en de bunzing regelmatig op bezoek komen, zonder dat ik het zie. En als mensen buiten eten zetten voor hun kat, dan komt ongetwijfeld ook de egel een kijkje nemen. Mijn eerste test voor televisie was een screentest bij de regisseur thuis. Hij vroeg mij om eens te vertellen over de dieren in zijn tuin. Er was weinig te zien dus ik bekeek enkele van zijn hazelnoten en merkte dat de eekhoorn was langsgeweest.

Hij kon het nauwelijks geloven omdat hij daar nog nooit een eekhoorn had zien passeren. Wie naar sporen kijkt, zal merken dat er veel meer dieren langskomen dan je denkt. Zo had hij ook bezoek gekregen van de groene specht, die je aan de typische uitwerpselen herkent.”

Zijn er dieren die zelfs jij liever niet in de tuin hebt?

“Ik houd niet zo van ratten, zoals de meeste mensen. Op zich vormen ratten geen probleem. Tenzij er verschillende nesten zijn.

Een mol? Die laat ik rustig woelen. Mijn tuin ligt gelukkig redelijk laag waardoor het grondwater hoog staat en een mol niet echt geïnteresseerd is. Maar heb je er toch eentje zitten, duw dan gewoon de omgewoelde grond uit elkaar. Als het gras begint te groeien, zie je er niets meer van.”

Begrijp je dat de meeste mensen mollen willen weren?

“Ik begrijp dat het vervelend is, maar ik moedig toch aan om het op een molvriendelijke manier op te lossen. Veel mensen gebruiken omgewoelde aarde om bloembakken te vullen omdat daar weinig tot geen onkruidzaden inzitten.

Trouwens, als een mollenteritorium vrijkomt, dan zal de mol van de buren het heel snel innemen. Of een zwervende mol die passeert.”

Is een tuin die respect heeft voor al zijn bewoners per definitie een ruige tuin?

“Dat kan ook perfect in een strak design, maar het woord ‘opgekuist’ hoor ik niet graag.

Vallende bladeren zijn bijvoorbeeld de basis van een nieuwe tuin. Ik breng ze samen, om te composteren of om ze onder de hazelaar te gooien, waar dan een bosbodem met humuslaag groeit. Zodat ook de hazelaar beter groeit.

Mijn advies: boots natuurlijke biotopen na en mijd meststoffen. Hoe natuurlijker de tuin, hoe beter. Dat is voor alle bewoners aangenaam.”

SMART FACT. Als je geen natuurexpert was geworden, dan was je…?

“Misschien was ik dan wel een zwerver geworden. Of nee, nog beter, een ontdekkingsreiziger.”

Grote bomen voor de eekhoorn Wie graag een eekhoorn wil spotten in zijn tuin, kan maar best enkele grote bomen planten. Daarin kan de eekhoorn huizen, naar eten zoeken en schuilen. Aansluitende bomen vindt de eekhoorn het leukst en vooral eiken, beuken en hazelaars staan hoog op het verlanglijstje. Eekhoorns – en vele andere dieren – kunnen niet voldoende vocht uit hun voedsel halen, en moeten dus ook regelmatig drinken. Voorzie daarom een kommetje met water op een veilige plek. En tot slot: richt jouw tuin zo natuurlijk mogelijk in. Daar voelen eekhoorns zich het best thuis.

Verwarm de leefveranda Een leefveranda die het hele jaar door wordt gebruikt, kan niet leven van zonlicht alleen. Verwarmen is dus noodzakelijk en dat kan op verschillende manieren. Een vaak gebruikte oplossing is het verlengen van de leiding van de bestaande verwarming, maar ook een kachel wordt vaak gekozen voor de gezelligheid. Een derde mogelijkheid is het plaatsen van een leidingloze warmtepomp en uiteraard is ook vloerverwarming een interessante optie.

09

SEIZOENS AANBIEDING Izy benzinemaaier HRG416 PK

Izy benzinemaaier HRG466 SK

Benzinemaaier HRD536C TX €1.549,-

€719,-

€499,-

€1.299,-

€599,-

€399,-

Benzinemaaier HRX476 VK

Benzinemaaier HRX537 VK

€1.199,-

€1.449,-

€1.199,-

€999,-

Zitmaaier HF2417 HB €4.899,-

€4.149,-

Trimmer UMS425 €379,-

€299,-

Profiteer nu van de Honda Deals www.honda.be

Deze actie is geldig tot en met 30 september 2018

ZIE ZELF HET VERSCHIL IN

3 WEKEN

Vanaf nu beschikbaar in de winkel!

WEEK 1 MEER ENERGIE

WEEK 2 EEN GEZONDE SPIJSVERTERING

WEEK 3 EEN GLANZENDE VACHT

START NU ZELF DE 3 WEKEN CHALLENGE

012

EXPERTPANEL MOESTUIN

FOKUS-ONLINE.BE

“Wees als beginner niet te overmoedig met je moestuin” De smaak van zelfgekweekte groenten kun je nergens mee vergelijken. Maar hoe begin je aan je eigen groententuin?

Welke gewassen kweek je en wanneer? En hoe bescherm je je opbrengst? Drie experts delen hun tips en tricks.

LUC VAN EMELEN. Tuincentrum Van Emelen Aarschot

MARLEEN VAN DER VELDEN. Stafmedewerker Boerenbond

ROEL VAN LOOY. Regiomanager Intratuin

Welke soorten moestuinen zijn er allemaal?

“Als je best wat plaats hebt, kun je je gerust aan een ‘echte’ moestuin wagen, maar om die tot zijn recht te laten komen, heb je wel wat oppervlakte nodig. Anders kun je je bijvoorbeeld beperken tot een kruidentuintje, met bijvoorbeeld munt, laurier, basilicum en tijm. Dat is trouwens ook een prima optie als je niet zo veel tijd in je nieuwe groene hobby wil steken. Nog een mogelijkheid is om een serre te zetten. Het grote voordeel daarvan is dat je op die manier veel beter de temperatuur kunt controleren waaraan je groenten blootgesteld worden. Zo wordt het veel gemakkelijker om je oogst te vervroegen of om plantjes te kweken die warmte nodig hebben, denk bijvoorbeeld aan komkommer of meloen.”

“Een moestuintje kun je op heel veel verschillende manieren aanpakken, het zal er natuurlijk vooral van afhangen hoeveel plaats je hebt. Je kunt perfect, zoals onze grootouders het deden, tien meter prei en tien meter sla planten, maar op één vierkante meter of in een bloemenbak kun je ook al heel leuke dingen doen. Nog een optie is om een verticaal tuintje te starten, in dakgoten die je tegen de muur bevestigt. Mijn raad zou zijn om als beginner niet te overmoedig te starten en het aanvankelijk beperkt te houden. Ik zie vaak dat mensen vol goede moed aan een grote moestuin beginnen, maar er na een jaar al de brui aan geven omdat het veel meer werk is dan ze gedacht hadden.”

“Er zijn verschillende opties om met een moestuin te starten, maar zeker negen op tien van onze klanten begint met een klein stukje balkon waar ze een ‘moestuintje op poten’ installeren, met zes à twaalf plantjes. Sla, tomaten en aardbeienplantjes zijn vaak klassiekers om mee te beginnen, maar ook kruiden. Ben je meer gevorderd, dan kun je een stukje tuin gaan gebruiken.

Dikwijls beginnen mensen ook binnen te zaaien en verplanten ze de plantjes daarna over naar de buitentuin. Dit gezegd zijnde, is ook de serre aan een comeback bezig, maar wel niet de grote serres van vroeger, eerder de kleine exemplaren. Mensen wonen kleiner tegenwoordig en hebben in hun tuin vaak geen plaats meer voor een echt grote serre.”

Welke gewassen kweek je best en in welke periode?

“Op dit moment mag je gerust al sla, veldsla en bloemkool beginnen te planten. Als je een serre hebt, kun je al tomaten en paprika voorzaaien: je laat het zaad kiemen en zet het in een potje. Voor bijvoorbeeld andijvie is het nog te vroeg, die gaat doorschieten. Wat de opbrengst betreft, moet je weten dat vooral het weer je grootste vijand is en ook de meest onvoorspelbare. Het weer bepaalt voor meer dan de helft of je een mooie opbrengst gaat hebben. In 2016 bijvoorbeeld heeft de aardappeloogst maar 10 procent van de voorspelling opgebracht. In 2017 was dat dan plots 120 procent. Je ziet, het is moeilijk in te schatten.”

“Je kunt nu beginnen met tuinboontjes en sluimererwten, die zijn vrij goed bestand tegen de koude. Met radijzen zou ik nog even wachten, dat is nog net iets te vroeg. Als je een serre hebt, mag je ook al sommige slasoorten planten die koudebestendig zijn, mizuna bijvoorbeeld, een heel lekkere Japanse slasoort.

Voorjaarsspinazie kan ook. Je kunt ook al tomaatjes voorzaaien in een klein bakje en die plantjes om de paar weken in een grotere bak overplanten. Tegen mei kun je die dan buiten zetten en dan ben je in juni tomaatjes aan het eten. Dat brengt natuurlijk telkens wel wat werk mee en die bakken staan bij veel mensen ook in de weg (lacht). Alweer dus misschien niet iets voor absolute beginners.”

“Het is momenteel heel koud en wisselvallig, dus ik zou nog redelijk voorzichtig zijn. Als je nu een tomaat buiten plant en het vriest, is die plant natuurlijk morsdood. Ik zou op dit moment beginnen met plantjes binnen op te zaaien, zodat de wortel mooi gevormd is. En dan kun je die binnen enkele weken zonder veel problemen naar buiten brengen. Met sla moet dat zeker lukken, maar ook rozemarijn en tijm bijvoorbeeld.

Veel kruiden zijn wintervast, die kunnen dus nogal goed tegen de kou. We zien trouwens ook wel dat de kennis over wat je wanneer moet zaaien bij het grote publiek wat verloren is gegaan. Dat is boerenwijsheid die verdwenen is, het is ook onze taak om mensen daar opnieuw over te informeren.”

Hoe bescherm je je tuin op een ecologische manier?

“Door een vliegdoek over je planten te spannen, kun je de hoeveelheid chemische bestrijdingsmiddelen al snel met de helft inperken. Er zijn ook natuurlijke bestrijdingsmiddelen: lieveheersbeestjes zijn bijvoorbeeld dol op bladluizen. Het heeft ook een beetje met je verwachtingen te maken. Als je geen ‘perfecte’ appel wilt zoals in de supermarkt, hoef je niet zo snel naar chemicaliën te grijpen. Ecologisch tuinieren wordt trouwens almaar populairder, zeker bij hobbykwekers, ook omdat de wetgever steeds meer insecticiden verbiedt. Als je natuurlijk een veld van tien hectare hebt, wordt dat lastig, maar een tuintje van tien of vijftien vierkante meter kun je perfect manueel insectenvrij krijgen.”

“Mijn motto over chemicaliën is: zonder is gezonder (lacht).

Het is niet alleen gezonder, maar ook goedkoper en het brengt minder kopzorgen mee: hoe moet je die middelen juist gebruiken? Wanneer precies? Welk middel voor welk ongedierte? Hoe houd je die spullen weg van kinderen en huisdieren? Zeker als beginnende tuinier heb je andere zorgen dan je daar druk om te maken. Als ik bijvoorbeeld slakken heb, laat ik die opeten door mijn kippen. Of ik verwijder ze zelf met de hand. Je groenten afdekken met een net kan wel handig zijn, maar zorg dan wel dat het een net is met fijne mazen. Je beschermt je planten dan meteen tegen slakken én bijvoorbeeld koolwitjes.”

“Er zijn wel wat manieren om planten op een natuurlijke manier te beschermen. Heb je bijvoorbeeld de witte vlieg op je tomaten, plant er dan basilicum bij. Die vlieg zal snel zijn biezen pakken. Zit je met slakken, leg dan lavakorrels of schelpjes in je moestuin. Slakken kruipen niet graag over die scherpe stenen.

Nu goed, als je planten massaal ziek worden, zal je soms wel eens moeten spuiten, dan is er geen alternatief. Bio-tuinieren is trouwens aan een echte opmars bezig, veel mensen zijn erin geïnteresseerd. Toch is ook daar nog educatie nodig. Als mensen een plantje zien in onze serre dat biologisch gekweekt is, maar er iets minder mooi uitziet, zullen alleen de echte kenners specifiek daarvoor kiezen.”

TEKST FREDERIC PETITJEAN

Iedereen kan tuinieren

Natuurlijk met DEZADEN.NL

LOGO DE ZADEN.indd 1

www.dezaden.nl

19-02-16 12:39

JE EIGEN MOESTUIN: LEKKER EN GEZOND

Uit eigen tuin!

Zelf lekkere kruiden kweken of heerlijke, gezonde groenten eten uit je eigen moestuin?

Groot gelijk. Groenten en kruiden zijn niet alleen lekker, maar hebben ook een positieve invloed op onze gezondheid. Bij Horta vind je een enórm assortiment én tips voor een succesvolle oogst.

Een zeer gevarieerd assortiment kwaliteitszaden voor uw moes- of siertuin

Veel kruiden zijn niet alleen lekker, maar hebben bovendien een bewezen werking tegen verschillende, vaak voorkomende gezondheidskwaaltjes. Een ‘bloem’lezing: • Keelpijn, hoest: salie, tijm • Kalmerend: Sint-Janskruid, munt, rozemarijn, dille • Maag- en darmversterkend: basilicum, dille • Hoofdpijn, koorts: citroenmelisse

EEN MOESTUIN IN ENKELE STAPPEN Wil je naast kruiden ook groenten kweken in je eigen moestuin? Goede timing, van maart tot begin april is het namelijk dé ideale periode om te beginnen zaaien. En zeg nu zelf: eten smaakt toch altijd beter als je weet waar het vandaan komt?

Voor het aanleggen van je nieuwe moestuin, moet je slechts rekening houden met een handvol eenvoudige handelingen uit het Horta Stappenplan.

1. Plan je tuin 2. Vind de geschikte plaats 3. Optimaliseer je bodem 4. Zaai de juiste groenten 5. Geef voldoende voeding 6. Pak problemen ecologisch aan 7. Oogst regelmatig

HORTA MOESTUINDAG ZATERDAG 31 MAART

✓ Aan de slag in de vierkantemetertuin ✓ Groenten, fruit, aardbeien en kruiden kweken ✓ Ruime keuze groenteplanten en -zaden

10 10%%

Alles wat je hiervoor nodig hebt, is te vinden bij Horta! Van tuingereedschap tot een vierkantemetertuin, van potgrond tot alle mogelijk plantenzaadjes.

KO ING RTING KORT *

*

op alle tuinartikels els

op alle tuinartik

WAT EN WANNEER ZAAIEN?

* Enkel geldig op zaterdag 31 maart 2018, zie voorwaarden in de winkel

Wanneer je kan zaaien, hangt af van de groente en van de plaats waar je ze wilt zaaien.

Hiervoor vind je op www.horta.org een overzichtelijke zaaikalender. Uiteraard vind je hierop de traditionele groenten als wortelen, sla en tomaten, maar ook ‘vergeten groenten’, zoals schorseneren of rammenas. Héérlijk.

Interesse in de zaden van Sluis Garden? Er is keuze uit ruim 600 soorten groenten-, kruiden- en bloemzaden.

Voor wie het ten slotte nog wat origineler mag, vind je bij Horta ook verschillende SUPERFOODplantjes, boordevol vitamines, mineralen en antioxidanten. Denk maar aan aardpeer, zoete aardappel, mierikswortel of quinoa.

Heb je de smaak te pakken en wil je ook aan de slag in je eigen kruiden- of moestuin?

Kom dan snel langs in de Horta winkel in je buurt en laat je bijstaan door echte experts.

Meer info op www.horta.org

i

Download je zaaikalender op www.horta.org/moestuin

Bezoek www.sluisgarden.nl voor een overzicht van onze Belgische wederverkopers.

Interesse om wederverkoper te worden van onze Sluis Garden zaden?

Neem contact op met onze verdeler Vanacker Bloembollen via info@vanacker.be

TOPPRODUCT

Thermowood terrasplank € 4,75 / lm PARKET - LAMINAAT - VINYL - KURK - BINNENDEUREN - TRAPPEN - TIMMERHOUT - PLAATMATERIALEN - ISOLATIE KASTEN OP MAAT - WAND & PLAFONDBEKLEDING TUINHOUT - TERRASPLANKEN - TUINSCHERMEN - CARPORTS TUINHUIZEN - TUINMEUBELEN - DOE HET ZELF PRODUCTEN - VERVEN - BEITSEN & OLIËN - VERNISSEN - . . .

ONTDEK AL ONZE ACTIES IN WOODNEWS TUINSPECIAL 2018!

ONTDEK HEM OP WOODTEX.BE OF FACEBOOK.COM/WOODTEX

WOODTEX HOUT IN AL ZIJN VORMEN

BOOMSESTEENWEG 680, 2610 WILRIJK I 03 827 39 56 WOODTEX.BE I WOODTEX@WOODTEX.BE

014

CHRONICLE IVO PAUWELS

FOKUS-ONLINE.BE

‘Er staat een nieuwe generatie tuinliefhebbers op’ De wereld verandert en de tuinen evenzeer. Er staat een nieuwe generatie tuinliefhebbers op van jonge mensen die hun tijd zorgvuldig managen, die snel willen leren en in de tuin volop willen genieten, op een ecologisch bewuste en smaakvolle manier.

Een tuin, hoe klein ook, draagt

M

et twee gaan werken, kinderen grootbrengen... legt beslag op de beschikbare tijd. Vrije tijd wordt schaars en steeds vaker anders ingevuld. Bovendien worden tuinen gemiddeld veel kleiner. En net die kleine tuinen moeten nog meer functies vervullen dan voorheen. Het zijn oasen van rust, comfortabele buitenkamers en vaak architectonische pareltjes die bewust arbeidsarm zijn. Hierbij zijn bomen en struiken vaak slechts de omlijsting van de tuin, onder meer om geluid en inkijk te weren.

En toch, binnen dat kader groeit er een nieuwe aandacht voor de natuur.

Een vijver vol leven of een zwemvijver die natuur en plezier verbindt, papa’s en mama’s die met hun kleine kinderen een moestuintje aanleggen, zodat die kunnen smullen van radijsjes uit de hand, van torentjesbloemkolen en van soep van zelfgeteelde pompoenen.

Perkplantjes moedigen daarnaast jonge tuiniers aan. Ze maken de zomerse tuin instant feestelijk. De aanleg van een eenvoudig kruidentuintje kan hierbij een prima investering zijn wanneer de barbecue weer lustig wordt aangestoken in de zomer. Keukenkruiden brengen meer smaak, krikken het culinaire niveau

zonder twijfel bij tot de levenskwaliteit.

op en hebben elk hun eigen verleidelijk parfum dat niet alleen de neuzen van keukenprins en –prinses verleidt, maar ook ijverige bijen aantrekt.

Met dat alles voor ogen is het niet moeilijk te begrijpen dat de tuinaannemer niet meer weg te denken is uit ons versnipperde landschap aan tuinen. Hij is een alleskunner die zowel thuis is in solide verhardingen, onberispelijk vijvers kan aanleggen, maar ook oog heeft voor bomen en planten. Hij is de technicus die de verlangens van de tuinbezitters concretiseert. Hun slogan is niet voor niets: ‘een tuin is keihard genieten!’, op een duurzame, arbeidsarme én ecologische manier.

Anderzijds kruipt groen waar het niet gaan kan. Daktuinen in de binnenstad, moestuintjes op een groot balkon, groendaken… De tuinliefhebbers van nu hebben nieuwe wensen en prioriteiten. Gelukkig kunnen ze kiezen uit een overweldigend aanbod aan mogelijkheden en is de fantasie niet te beteugelen.

Een tuin, hoe klein ook, schenkt ademruimte en draagt zonder twijfel bij tot de levenskwaliteit.

TEKST IVO PAUWELS, RADIO 2

TUINMAN EN AUTEUR

Permanent Puntige MessenTM

ELIET verticuteermachines

ALS UW TUIN KON KIEZEN, KOOS HIJ ELIET...

ELIET kantensnijders

Een mooie tuin met een intens groene en volle grasmat, perfect getrimde grasboorden en weelderige bloemborders die gevoed worden met de rijpe compost die je zelf uit het snoeiafval van je eigen tuin recycleerde…

Dankzij ELIET machines ligt zo’n droom binnen ieders bereik.

Luister dus naar je tuin en kies voor ELIET!

Vind de erkende ELIET verdelers op www.eliet.eu.

HAKBIJLprincipe ™

HAKBIJLprincipe ™

ELIET versnipperaars

ELIET EUROPE NV | 056 77 70 88 | INFO@ELIET.EU | WWW.ELIET.EU

Gevonden! De beste paaskortingen Maak je huisdier blij met Pasen: • Ontvang tussen 28 maart en 8 april per kassaticket een krasbiljet en waag je kans • Korting* kan je inruilen tussen 9 en 30 april #mymaxizoo *

Maxi Zoo Belgium

Vind een winkel in je buurt op

www.maxizoo.be

Korting kan eenmalig ingewisseld worden in alle Belgische Maxi Zoo winkels. Korting geldig op het totale kassaticket.

Niet geldig op Fit+Fun voeding, levende dieren, boeken en cadeaubonnen. Coupon inwisselen aan de kassa. Niet cumuleerbaar.

* g Tot 20 % kortin

MAXI ZOO STERKTES Expert advies Kwalitatieve producten Ruime keuze Eerlijke prijzen

27,99

/m²

incl.btw

Keramische Terrastegel Blue Stone Light 60x60x2cm ref:IMBLUELIGHT2

Ontdek onze uitgebreide collectie terrastegels

www.IMPERMO.be

ANTWERPEN • OOSTENDE • GEEL • WETTEREN SINT-TRUIDEN • SINT-PIETERS-LEEUW OUTLET: HASSELT • WAREGEM

Ontluikende meubels voor puur buitenzijn Ontdek emflor in al haar facetten.

Stevige meubels voor puur buitenzijn.

Ontdek elk lid van de familie.

Ontdek de mogelijkheden.

sales@emflor.com 011 39 89 63

www.emflor.com