D I T D O SS I E R W O R D T G E P U B L I C E E R D D O O R S M A R T M E D I A E N VA LT N I E T O N D E R D E V E R A N T W O O R D E L I J K H E I D VA N D E R E D AC T I E VA N D E STA N D A A R D
OKT ‘19
LEGAL SUCCESS
Pieter Gunst De hertekening van het juridisch landschap
Financiële gezondheid Creditmanagement in een digitaliseringsgolf
Stijn Jans Security als kat-en-muisspel
JEAN-PIERRE BLUMBERG
”Door de globalisering komt de rechtszekerheid vaak onder druk te staan.”
LEES MEER OP FOKUS-ONLINE.BE. #FOKUSLEGALSUCCESS
Group S, meer dan een sociaal secretariaat sociaal secretariaat
ondernemingsloket
fonds voor zelfstandigen
KidsLife kinderbijslagfonds
02
EDITORIAL PIETER GUNST
FOKUS-ONLINE.BE
De hertekening van het juridisch landschap Wereldwijd spenderen we samen jaarlijks bijna 1.000 miljard USD aan juridische diensten. In vele opzichten doet de juridische wereld het beter dan ooit.
D
geïnformeerde beslissingen te nemen bij het engageren en evalueren van een advocaat.
e vraag naar juridische diensten blijft groeien. Vele van de grote kantoren zagen ongeziene winsten in het vorige jaar, en het traditionele partnershipmodel is nog steeds de standaard, alsook het billable hour. Maar deze cijfers maskeren een aantal fundamentele veranderingen in de juridische markt. Een markt die er in de komende jaren ongetwijfeld heel wat anders zal uitzien dan de dag van vandaag. Advocatenkantoren zijn niet langer enkel met elkaar in competitie voor cliënten en talent. De ‘Big Four’ proberen marktaandeel af te nemen van globale firma’s zoals bijvoorbeeld DLA Piper. Bedrijven pogen meer en meer juridisch werk intern te verrichten, mede door het gebruik van tijdelijke werkkrachten, gefaciliteerd door dienstverleners zoals Axiom en Vialegis. Technologie laat advocaten niet enkel toe om bepaalde taken sneller uit te voeren, het beïnvloedt bovendien ook hoe een cliënt in de eerste plaats bij die advocaten terechtkomt, en of die desbetreffende cliënt überhaupt nood heeft aan een advocaat.
De juridische markt wordt onvermijdelijk transparanter.
De juridische markt wordt onvermijdelijk ook transparanter. Het blijft een moeilijke zaak om te weten of een advocaat al dan niet de juiste kennis en ervaring heeft om een gegeven juridisch probleem op een efficiënte wijze af te handelen. Bovendien blijft ook de kostprijs van juridische diensten doorgaans nog een vraagteken. Maar vele aspecten van het juridisch dienstverleningsproces zijn meetbaar. Betere data zal cliënten toelaten om meer
Technologie speelt dan ook een toenemende rol in de juridische dienstverlening zelf. Van het doorzoeken van grote hoeveelheden documenten tot het automatiseren van bepaalde taken en processen: waar efficiënties te vinden zijn, zullen die uiteindelijk ook gerealiseerd worden. Indien niet door advocaten, dan wel door alternatieve dienstverleners. Het digitale besturingssysteem voor ons juridisch bestel is volop in aanbouw. Het aantal maatschappelijk en commercieel waardevolle applicaties, die onderdeel zullen uitmaken van dit systeem, is enorm. Terzelfdertijd wordt juridisch talent meer en meer fluïde. Dat houdt in dat advocaten regelmatiger van kantoor veranderen, en daarbovenop kiezen advocaten steeds vaker voor niet-traditionele carrières. In een wereld waar het minder noodzakelijk is om vastgebonden te zijn aan een bureau, en waarin bibliotheken als het ware toegankelijk zijn met een toetsenbord, worden nieuwe en meer efficiënte vormen van organisatie mogelijk. Het is die combinatie van data, technologie en talent dat in de komende jaren het juridisch landschap verder zal hertekenen. Het is, zonder twijfel, een van de meest boeiende en belangrijke infrastructuurprojecten van onze tijd. TEKST PIETER GUNST, MEDE-OPRICHTER EN CEO LEGAL.IO
ADVERTORIAL
04
06
08
15
LEES MEER... 04 Digitalisering: Creditmanagement heruitgevonden 06 Globalisering: Kiest Europa haar eigen vrienden nog? 08
Profielinterview: Jean-Pierre Blumberg, Linklaters
10
Recht (van) spreken
12 Expertpanel: De toekomst van de rechtspraak 15
Stijn Jans: Security als kat-en-muisspel
COLOFON. PRODUCTIELEIDER: Christian Nikuna Pemba HOOFDREDACTIE: Ellen Van Hoegaerden TEKST: Philip Doutreligne Heleen Driesen Hannes Dedeurwaerder COVERBEELD: Franky Verdickt/Lumen Photo VORMGEVING: Anouk Brusselaers DRUKKERIJ: Corelio
SMART MEDIA AGENCY SMART STUDIO Leysstraat 27, 2000 Antwerpen Tel +32 3 289 19 40 redactie@smartmediaagency.be studio@smartmediaagency.be
Veel leesplezier Casper Rommens Project Manager
Uw troeven? Uw documenten. Uw kennis. Verzamel ze, beheer ze, deel ze en bescherm ze met Knowlex, innovatieve en intelligente software exclusief op maat van advocaten, notarissen, accountants en vastgoedprofessionals.
Creëer uw kennisbibliotheek
Synoniemen en anderstalige documenten?
Sla uw bestanden op in een gebruiksvriendelijke
Geen probleem voor Knowlex. Dankzij machine
online applicatie. Zo maakt u een bibliotheek
learning en natural language processing wordt
voor uzelf, voor uw collega’s of teamgenoten. U
de zoekmachine slimmer elke keer u hem gebruikt.
beslist namelijk met wie u uw documenten deelt. Eén ding is zeker: ze zitten steeds veilig in Knowlex.
Vind al uw documentatie
Maak, maak opnieuw, maak beter Waarom telkens dezelfde documenten opnieuw opstellen? Hergebruik de bestanden die u en
Gedaan met zoeken in uw archieven of mappen.
uw collega’s hebben opgeladen in Knowlex.
De intelligente zoekmotor doorzoekt alle opgeladen
Of voeg versies met nieuwe kennis toe.
documenten. Zelfs scans zijn leesbaar.
Zo versterkt u elkaars expertise.
Maak kennis met
LOYENS & LOEFF BRAND REPORT
#FOKUSLEGALSUCCESS
03
Ketenen blockchain en AI het notariaat? Bij de aankoop van een onroerend goed bekleedt de notaris nog altijd een monopoliepositie. Volgens sommige techexperten riskeert hij echter die centrale rol kwijt te spelen of zelfs volledig buitenspel te worden gezet. Waar luidt de bel en waar zitten de complicaties?
D
e druk van legal innovation op notarissen en juridische adviseurs tout court is reëel, zegt mr. Olivia Oosterlynck van advocatenkantoor Loyens & Loeff. “Of legal high tech het beroep van notaris kan vervangen? Zo zie ik het niet, maar er is inderdaad wel wat op handen. Mijn stelling is dat de notaris zijn positie mogelijk zal moeten herzien en dat technologie hem zelfs kan helpen om zijn rol te versterken.”
NABAN) is prioriteit, geeft Oosterlynck aan. Het zou een beter werkbaar alternatief bieden voor het behoorlijk archaïsche systeem waarbij de notaris de papieren ‘minuut van de akte’ in zijn kantoor bewaart. “Een kleine revolutie klopt op de deur. Er zijn nu berichten dat de NABAN per 1 januari 2020 van kracht zou worden.”
dat het Belgisch hypotheekregister of het kadaster eenvoudig in een blockchain kan worden gegoten, gaat er onterecht vanuit dat deze registers altijd de juiste informatie bevatten. En wat met veiligheid en privacy? Mijns inziens zal de controle- en vooral de adviesrol van de notaris en de advocaten nog aan belang winnen.”
Grondboek zonder centrale positie
Voorsprong nemen met AI
Elektronische dode letter
Wanneer een adviserend advocaat vandaag zijn cliënt ondersteunt om vastgoed aan te kopen, dan moet hij alle info over het goed gaan opvragen bij een rist aan instanties: van kadaster tot stedenbouwkundige dienst, belastingadministratie en notaris. Het systeem van blockchain zou het vandaag toelaten om al deze info te centraliseren in een gedeeld grondboek of ledger. “In simpele bewoordingen creëert blockchain een netwerk zonder centrale positie”, legt Oosterlynck uit. “En juist daar komt de notaris in het vizier. Kan blockchain zijn rol innemen? Dat is een complex vraagstuk. Wie bijvoorbeeld meent
Hoewel het in onze Belgische jurisdictie voorlopig nog science fiction lijkt: in een land als Zweden werd al een eerste officiële vastgoedtransactie vastgelegd via blockchain. Ook kunstmatige intelligentie begint internationaal ingang te vinden. “Bij Loyens & Loeff zijn wij op dit moment bijvoorbeeld intensief bezig met easy contracting. Op basis van een paar handige online vragen kan een onderneming daarbij zelf een standaardcontract opstellen. Ook met betrekking tot share deals – die via een aandelenoverdracht verlopen en niet verplicht langs de notaris gaan – zien wij interessante mogelijkheden in AI.
Anno 2019 bestaat er in België nog steeds een moeilijke relatie tussen digitalisering en de aankoop van onroerend goed, stelt de advocate vast. Een toevoeging in het Belgisch Burgerlijk Wetboek in 2016 voorzag wel in de mogelijkheid om notariële akten elektronisch te laten ondertekenen. “Maar tot op heden blijft de digitale notariële akte dode letter. Om een akte elektronisch te kunnen ondertekenen, heb je namelijk een elektronische drager nodig. Die is vandaag nog niet voor handen.” Een Notariële Aktebank (afgekort:
Het gaat daar immers om grote projecten waarbij vaak honderden documenten moeten gereviewd worden.” Technologie zet het beroep van adviseur onmiskenbaar onder druk, besluit de advocate. En dat zowel in de publieke als in de private sector. “Precies omdat wij ervan overtuigd zijn dat advocaten in de toekomst ook legal tech vaardigheden zullen moeten hebben, volgen onze eigen junior profielen nu verplicht een Legal Tech Academy. In mijn opinie zou ook het notariaat zich in die mate in technologie moeten bekwamen en zich erdoor laten bijstaan.”
mr. Olivia Oosterlynck Advocatenkantoor Loyens & Loeff.
Meer over... Loyens & Loeff is een toonaangevend onafhankelijk advocatenkantoor dat zowel op juridisch als fiscaal vlak een geïntegreerde dienstverlening aanbiedt aan haar cliënteel. Loyens & Loeff heeft meer dan 1400 medewerkers en 107 vennoten in 11 kantoren in de Benelux, Zwitserland en in de grootste financiële centra ter wereld. In België zijn meer dan 100 advocaten werkzaam bij Loyens & Loeff.
ADVERTORIAL
Gespecialiseerde advocatensoftware Advodata is een doelbewust & gedetailleerd softwarepakket dat ervoor zorgt dat advocaten heel efficiënt & tijdsgericht kunnen werken. Gezien de specifieke functionaliteiten, komen we graag ter plaatse om te demonstreren. Daarna zijn de voordelen onmisbaar.
www.advodata.be
Al vanaf
€
cht en ds 1989.
29/maand
PRESTATIEBEHEER
TEKSTVERWERKING
Registreer automatisch uw gewerkte uren.
Eenvoudig zelf uw briefmodellen maken.
DOSSIERBEHEER
BEREKENINGEN
Uw dossiers overzichtelijk geordend op elk niveau.
Invorderingen, intresten, huurgeld, leningen, ...
BOEKHOUDING
DPA-INTEGRATIE
Flexibel beheer over meerdere boekhoudingen.
Directe link met Digitaal Platform voor de Advocaat.
We geven met plezier & vrijblijvend een GRATIS DEMO in uw kantoor. Al heel wat advocatenkantoren kozen voor Advodata.
Advodata is een ontspanning.
Mooi toegepast op de workflow in ons kantoor.
Flexibel, gebruiksvriendelijk & altijd een goede service.
info@advodata.be
056 62 76 86
Processiestraat 2, Waregem
04
DIGITALISERING CREDITMANAGEMENT
FOKUS-ONLINE.BE
Creditmanagement heruitgevonden Efficiënt creditmanagement houdt de cashflow op peil en vormt de hoeksteen van een gezond financieel bedrijfsbeleid. Facturen tijdig betaald krijgen is van levensbelang. Steeds vaker worden hiervoor (ro)bots en artificiële intelligentie ingezet.
D
e bedrijfswereld beleeft boeiende en uitdagende tijden. Nooit eerder kwamen technologische veranderingen aan zo een sneltreinvaart op ons af. Artificiële intelligentie (AI) en het grootschalig gebruik van big data laten het bijvoorbeeld toe om nog sneller, korter en trefzekerder op de bal te spelen. En dit ook in domeinen waar we het vroeger niet voor mogelijk hielden. Zoals het creditmanagement, bijvoorbeeld. “Creditmanagement staat aan de vooravond van een nooit eerder geziene omwenteling”, trapt Guy Colpaert, managing director bij Intrum Belgium, af. “De vraag is enkel hoe snel het zal gaan. Steeds meer bedrijven beschouwen betalingen en de opvolging ervan als een wezenlijk onderdeel van de totale customer experience. Er worden op dit vlak momenteel grote inspanningen geleverd om klanten optimaal te begeleiden doorheen het hele betalingstraject.” Debtor Process Automatisation (DPA) maakt bijvoorbeeld dat het incassoproces sneller en efficiënter verloopt. Slimme bots analyseren en anticiperen hierbij zelfs het betaalgedrag van de klant op vlak van inhoud en frequentie van de boodschappen.
Maar of een human intervention dan volledig overbodig wordt? Joost Sacré, manager van het department Receivables Management Outsourcing bij Care & Collect, onderdeel van de Triple A group, is overtuigd van niet. “Met mijn voorgeschiedenis als plaatsvervangend gerechtsdeurwaarder ben ik er zeker van − hoe belangrijk automatisering in onze sector ook is − dat empathie minstens
even belangrijk blijft. De menselijke factor dus.” De begrijpelijke vrees dat bots en AI de traditionele jobs bij creditmanagement zullen uitschakelen, blijkt dus niet helemaal terecht. Het gaat dan ook voornamelijk op voor routinetaken die op zich vaak afstompend en tijdrovend zijn. Op andere niveaus zal de menselijke inbreng noodzakelijk blijven. Sacré: “Het is vooral de expertise van je
Betalingen en de opvolging ervan worden beschouwd als een wezenlijk onderdeel van de totale customer experience. — GUY COLPAERT, INTRUM BELGIUM
Deze digitale (r)evolutie kan binnen de sector ook voor nieuwe jobs zorgen. Bij bedrijven die reeds AI en bots inschakelen, zien we dat het financiële departement zelfs uitgebreid wordt met nieuwe jobs in de IT- en technologiesfeer. Een shift van profielen en competenties, zeg maar. Dat luidt een nieuwe tijd in, waarbij van onpersoonlijke, dreigende aanmaningsbrieven via gewone post geen sprake meer is. Intelligente bots versturen nu herinneringen via diverse en meer gepersonaliseerde kanalen, zoals e-mail en eerdergenoemde smsberichtjes. Hierdoor worden betalingen sneller en persoonlijker opgevolgd en het inschakelen van gerechtelijke invordering beperkt. “Digitalisering en automatisering zijn ideaal om risicoanalyses uit te voeren en vroegtijdig mogelijke problemen te detecteren”, besluit Colpaert. “Voor veel van onze klanten hebben wij de ‘eerstelijnshulp’ al volledig geautomatiseerd waardoor de effectiviteit van de processen sterk verhoogd wordt. Mogelijke hinderpalen situeren zich echter wel nog op wetgevend vlak, meer bepaald wat betreft GDPR en privacy.”
Het creditmanagement ondergaat momenteel een verregaande automatisering die mogelijk is omdat we te maken hebben met concrete data, waarbij in wezen vaak geen ‘menselijke interpretatie’ nodig is. Factuurbedragen, vervaldagen, aankoophistoriek, klantgegevens… Al die informatie is in de bedrijven beschikbaar, zij het vaak nog in afzonderlijke databestanden. Overheden, verzekeraars, telecomoperatoren, energieleveranciers en webshops, vaak met vele klanten en kleinere factuurbedragen, hebben ondertussen het betaaltraject al met succes geautomatiseerd.
Of dat alles dus een inbreuk op onze privacy inhoudt, rest nog in detail te bekijken en eventueel in een nieuw en sluitend wettelijk kader te gieten. TEKST PHILIP DOUTRELIGNE
ADVERTORIAL
HOE EEN ROBOT U SNELLER DOET BETALEN Mail to Pay is de Belgische tak van het gelijknamig Nederlands bedrijf. Onder het motto ‘developers of financial health’ helpen managing director Luc Verstraete en zijn team hun klanten om hun cashflow te verbeteren. Dit via tools en oplossingen die een geautomatiseerd en gepersonaliseerd creditmanagement toelaten, de customer experience versterken en invorderingen door externe partijen helpen vermijden. Innovatief en disruptief Voor sommigen is het nog even wennen: phonebots, chatbots of sms’jes om klanten aan te sporen tot stipte betalingen. Dat daarbij gebruik wordt gemaakt van algoritmen en machine learning maakt de aanpak van Mail to Pay vrij disruptief. Het laat hen toe om grote hoeveelheden relevante data te analyseren en om te zetten in de juiste berichten, op het juiste moment en in de gepaste tone-of-voice. Bots maken een complete, gedigitaliseerde afhandeling van de betalingsstroom mogelijk. Meer nog, ze kunnen autonoom afbetalingsplannen voorstellen en afhandelen zonder enige menselijke tussenkomst.
medewerkers die van doorslaggevend belang is. Consequent blijven en kort op de bal spelen is de boodschap. Debiteuren moeten bij de hand genomen worden en het betaalproces moet zo kort en eenvoudig mogelijk gehouden worden, bijvoorbeeld via sms-berichten met directe link naar hun persoonlijke betaal-app.”
Unieke werkwijze Luc Verstraete: “De aanpak van Mail to Pay is geënt op preventie van oplopende schulden. Zorgen dus dat een onbetaalde factuur niet bij de deurwaarder of een incassobureau terecht komt. Elke betaling gaat direct van de klant-debiteur naar de rekening van de leverancier en dit in zijn eigen vertrouwde huisstijl. Nergens is te merken dat Mail to Pay de automatisering heeft verzorgd. In Nederland is Mail to Pay vorig jaar nog door de vakvereniging van creditmanagers uitgeroepen tot meest innovatieve partij uit de branche.”
Meer weten? Scan de QR-code!
ADVERTORIAL
Up-to-date blijven in de financiële sector? Kies de opleiding die het best bij u past: e-learning, klassikaal, of op maat. Ons aanbod speelt precies in op wat u vandaag nodig hebt.
Febelfin Academy
Uw partner voor bijscholing, certificatie en examens
Learning, key for evolution Ontdek ons aanbod op
FEBELFIN ACADEMY VZW Aarlenstraat 80, 1040 Brussel
ADVERTORIAL
Weet u waarom toppresterende bedrijven datagedreven werken? Uit onderzoek van ‘Bain Research’ blijkt dat 53% van de best presterende bedrijven gebruik maken van geautomatiseerde datastromen om betere bedrijfsbeslissingen te kunnen nemen. Ook neemt 41% van deze bedrijven veel snellere beslissingen dankzij geautomatiseerde dataflows (zie grafiek). Maar waarom?
Deze bedrijven automatiseren data in hun business workflows en –beslissingen wat leidt tot een betere productiviteit, mindere operationele kosten, meer winst en een consistentere beleidstoepassing. Het is dé sleutel tot de groei en stabiliteit van een organisatie.
Hoe kan u dit vertalen naar uw dagelijks Risk & Credit Management? Van de prospectiefase tot en met het beheer van de bestaande klantenportfolio's, het automatiseren van uw bedrijfsprocessen helpt uw risicobeleid. De beslissingsmodellen (van Creditsafe) voeren het zware ‘analytische’ werk uit, geven u de nodige beslissingen op basis van uw datacriteria en zorgen voor een gestroomlijnd en een efficiënt risicobeleid.
Verhoog de productiviteit van uw organisatie
uw kosten
Verhoog de efficiëntie van uw onboarding proces door het besluitvormingsproces te automatiseren. Laat uw medewerkers zich focussen op hun corebusiness
Bvb: indien de organisatie 10.000 kredietbeslissingen / jaar neemt en de typische tijd die nodig is om tot een beslissing te komen 1 uur bedraagt, dan bespaart u 8.000 manuren / jaar
Maximaliseer uw winst
Optimalere beleidstoepassing
U kan veel eenvoudiger beslissingen nemen die objectief zijn en ondersteunt worden door data analyses
De brug tussen sales en finance wordt geconsolideerd. De sales (en marketing) beschikken over de nodige 'business intelligence' om zich te kunnen focussen op stabiele prospecten di .c re w
Creditsafe Belgium NV - Steenweg op Zellik 12 1082 Brussel - T: 02/481.88.60 - E: info@creditsafe.be - Creditsafe is de meest gebruikte leverancier van handelsinformatie
w w
Ga naar https://www.creditsafe.com/de-standaard.html & vraag uw gratis demonstratie aan!
ts a
fe
.c
Reduceer
om
Met behulp van de 'Decision Engine' van Creditsafe, uw beslissingsmodel op maat...
06
GLOBALISERING INTERNATIONAAL RECHT 3 VRAGEN AAN...
QUENTIN SANTY SENIOR RELATIONSHIP MANAGER KBC MATCH’IT
Wat is traditioneel de eerste stap bij een bedrijfsovername? “Als je je onderneming wilt verkopen, is de eerste vraag: hoe vind ik een overnemer? Dat is niet evident, want je houdt bepaalde zaken graag discreet. Enerzijds kun je in je eigen netwerk kijken, maar dan leg je wel meteen je kaarten bloot. Of je kunt een beroep doen op een makelaar of M&A broker. Dan is de procesduur echter onzeker.” Hoe kun je matchmaking versnellen? “Een digitaal platform leent zich daar uitstekend toe. Met één muisklik kunnen ondernemers in contact komen met heel wat investeerders. Er bestaan open platformen voor het brede publiek en gesloten toepassingen als ons KBC Match’it-platform. Daar worden enkel vooraf gescreende partijen toegelaten, extra garanties naar kwaliteit en confidentialiteit toe.” Zijn digitale platformen de toekomst? “Het vinden van een tegenpartij is vaak de moeilijkste stap bij een overname. Hoe meer dynamiek je daarin kunt brengen, hoe beter. In die zin zijn digitale platformen een logische, onmisbare evolutie. Acquisitie blijft echter people business. Er komt heel wat negotiatie en onderzoek bij te pas. In alle fasen blijven advies en persoonlijke begeleiding erg belangrijk.”
FOKUS-ONLINE.BE
Kan Europa haar eigen vrienden nog kiezen? De globalisering is terug van nooit echt weggeweest. Het internationaal recht speelt een steeds grotere rol in de nationale rechtsorde. Hoe soeverein is Europa nog in haar manier van handel drijven? En in hoeverre dient de Europese Unie haar eigen wetten?
N
iets revolutionairs onder de zon met de globalisering. Jawel, nu data niet meer gebonden is aan grondgebied, rijzen er nieuwe vragen op rond rechtsmacht, maar: “Ik zou niet durven stellen dat het internationaal recht vandaag opnieuw volledig is omgevormd door de globalisering”, stelt Cedric Ryngaert, hoogleraar internationaal publiekrecht aan de Universiteit Utrecht. “De internationalisering kent al een lange evolutie. Een tendens is wel dat het klassieke multilateralisme van na de Tweede Wereldoorlog, waarbij de VS en Europa trans-Atlantisch zouden gaan samenwerken, onder druk komt te staan in een anti-globalistisch discours. De laatste decennia hebben staten veel bevoegdheden afgestaan als gevolg van de internationalisering. Daar komt nu tegenkanting op van een aantal populistische autocraten.” De gevolgen van brexit of overzeese handelsoorlog voor ondernemingen zijn rechtstreeks, maar ook indirect. Recent voerde Ryngaert samen met prof. dr. Tom Ruys van UGent een studie uit voor de Europese Centrale Bank naar de weerslag van het Amerikaans sanctiebeleid op Europa. “De Europese Unie
gaat vooralsnog niet mee in het catalogiseren van een land als Iran als ‘schurkenstaat’. Ze steunt de Amerikaanse boycot niet. Om de effectiviteit van hun eigen sancties te maximaliseren, zou het zomaar kunnen dat de VS ook maatregelen opleggen aan Europese ondernemingen die handel drijven met Iran of NoordKorea, maar misschien op termijn ook met China of Rusland.”
Tot voor kort was er vooral een hands off approach van de staat, maar die attitude lijkt veranderd. “De overheid gaat meer verantwoordelijkheid opnemen voor ondernemingen die transnationaal actief zijn, net omdat ze zo kwetsbaar zijn – voor sancties, maar ook voor allerlei andere problemen als ze zullen investeren in landen waar de rule of law niet zo sterk ontwikkeld is.”
Om de vrijhandel te kunnen vrijwaren, zal Europa meer op zichzelf moeten staan. — CEDRIC RYNGAERT, HOOGLERAAR UNIVERSITEIT UTRECHT Het zijn evoluties die tot nadenken stemmen, vindt de hoogleraar. “Hoe zit het met onze economische soevereiniteit? Kunnen wij als Europa nog steeds onze eigen economische vrienden kiezen of zullen we steeds naar de VS moeten kijken? Om de vrijhandel te kunnen vrijwaren, zal Europa meer op zichzelf moeten staan. Misschien militair, maar ook op vlak van een musculair handelsbeleid.” Bedrijven hebben de steun van de politiek nodig om een Europees front te vormen.
Advocaat Patrick Weegmann van het advocatenkantoor Weegmann De Gelas volgt de evolutie van grensoverschrijdende procedures binnen Europa vanuit zijn internationale praktijk. “Europa heeft de erkenning en uitvoering van buitenlandse beslissingen lange tijd als een ondermijning van de eigen rechtsbedeling ervaren. Dat wil zeggen dat bijvoorbeeld een vonnis van een Belgische rechtbank ten aanzien van een Duitse onderneming erg argwanend werd bekeken in de Duitse rechtsorde.” Vanaf de
jaren 60 vaardigde de Europese wetgever via een reeks verdragen en verordeningen eenvormige Europese regels uit. Die voorzagen ook voor ondernemingen soepelere procedures voor grensoverschrijdende tenuitvoerlegging. “Jammer genoeg wijst de praktijk uit dat de uitvoering van buitenlandse beslissingen zelfs vandaag de dag nog niet altijd vlot verloopt. Bepaalde rechtstradities, onder andere in de voormalige Oostbloklanden, kunnen het rechtsverkeer behoorlijk stremmen.” Een rist internationale verdragen en pogingen tot eenmaking van wetgeving verhinderen niet dat de oplossingen per rechtsstelsel blijven verschillen, constateert meester Weegmann. “Dat belemmert uiteindelijk ook de handel en verzwakt de positie van Europa als handelsmacht. Onze Belgische bedrijven hebben nog steeds een zekere scepsis om samen te werken met buitenlandse ondernemingen, zelfs binnen de Europese context. De Europese wetgever blijft uniformiteit nastreven, wat ik alleen maar kan toejuichen. Maar om die te realiseren, zullen de individuele lidstaten bepaalde nationale gevoeligheden verder opzij moeten schuiven. Dat is nog niet voor morgen, vrees ik.” TEKST HELEEN DRIESEN
ADVERTORIAL
BEDRIJVEN & INTERNET: bescherm u nu meer dan ooit met een kwalitatieve Rechtsbijstand INTERNET kan uw bedrijf laten opbloeien maar evenzeer neersabelen. U kunt bijvoorbeeld het slachtoffer worden van identiteitsdiefstal, van frauduleuze betalingen, van vervalsing van uw website enz. Vergeet ook niet de nieuwe GDPR-wet die sinds 25 mei 2018 persoonsgegevens beschermt met zware sancties. Een ander aanzienlijk risico is de imagoschade van uw activiteit of uw bedrijf. U mag daarbij niet hopen dat de tijd alle wonden heelt. Online blijft alle informatie voor altijd en overal bestaan. Onmiddellijk reageren is noodzakelijk. Maar hoe pakt u dit efficiënt aan? De onafhankelijke verzekeraar ARAG is gespecialiseerd in Rechtsbijstand. Met de garantie ARAG WEB@ACTIVE (dat deel uitmaakt van zijn BUSINESS GOLD productgamma) richt deze verzekeraar zich specifiek tot zelfstan-
digen, kmo’s, bedrijven en vrije beroepers en schenkt hen de mogelijkheid beroep te doen op gespecialiseerde juristen om hun rechten te laten gelden. ARAG neemt ook de kosten op zich die hieraan zijn verbonden (experten, advocaten, bemiddelaars …). Bovendien kunnen verzekeringnemers ook bellen naar de Legal Helpline voor juridische informatie omtrent hun rechten bij problemen, of ter preventie van eventuele problemen. Tot slot heeft ARAG ook, om u een allesomvattende oplossing te kunnen aanbieden, aan deze garantie een ‘DELETE SERVICE’ toegevoegd. Deze interventie heeft tot doel schadelijke of illegale inhoud op het internet te verwijderen of te verbergen. ARAG WEB@CTIVE biedt daarnaast nog veel andere beschermingen. Contacteer uw makelaar om er alles over te weten te komen.
ADVERTORIAL
Hoe evolueert de juridische dienstverlening in M&A processen? David Roelens: “M&A processen zijn veelal complex en tijdrovend. In het due diligence proces moeten grote hoeveelheden documenten worden nagelezen en verwerkt. De informatie is niet altijd gestructureerd beschikbaar. Ook de transactiedocumentatie wordt steeds complexer en het hele proces vereist een meer doorgedreven project management. Advocaten moeten dit kunnen verzoenen met de verwachting van klanten om hen efficiënt doorheen het traject leiden.” Christoph Michiels: “Er is dan ook een groeiende vraag naar geïntegreerde oplossingen waarbij de verschillende competenties worden samengebracht. Dit vertaalt zich verder in een tendens naar vaste fee afspraken eerder dan de klassieke benadering op basis van het aantal gepresteerde uren.” Wat is hierin de rol van legal tech? Christoph Michiels: “Op vandaag zien we in de markt dat diverse legal tech oplossingen worden aangeboden die deelaspecten van het M&A proces ondersteunen. Voorbeelden hiervoor zijn software die grote volumes data screenen op basis van bepaalde criteria, zoals bv. clausules rond beëindiging, wijziging van controle of niet-concurrentie. Dit gebeurt op basis van natural language processing of artificiële intelligentie.” David Roelens: “Andere voorbeelden van dergelijke software zijn contract automation tools, workflow management oplossingen en digitale samenwerkingsplatformen waarbij alle actoren in het proces efficiënt informatie en documenten kunnen delen en verwerken.” Worden legal tech al gebruikt in de praktijk? David Roelens: “We zijn als kantoor betrokken in een 50-tal M&A transacties per jaar. Omwille van het volume aan werk hebben wij zelf een automation tool ontwikkeld die al onze advocaten toelaat om ontwerp documentatie snel, kwalitatief en consistent op te stellen. Deze oplossing is uniek in de Belgische markt. Hierdoor kunnen we onze dienstverlening verbeteren en inzetten op een efficiënt project management. Deze tool is ontwikkeld samen met Deloitte, één van de grote voordelen van onze samenwerking.” Christoph Michiels: “Voor het managen van onze processen en interactie met onze klanten hebben we een digitaal samenwerkingsplatform. Dit platform gebruiken we ook steeds meer in M&A transacties. Daarnaast hebben we diverse software oplossingen ontwikkeld onder meer voor het managen van het corporate compliance proces. Deze software is intussen al uitgerold in 30 landen van ons netwerk.” Marc Van tieghem: “Met Legal Management Consulting (LMC) bieden we ook een volledig nieuwe dienstverlening aan waarbij we klanten ondersteunen bij de optimalisatie van de werking van hun juridisch departement. Legal tech kan hierbij een belangrijke rol spelen.”
David Roelens
Partner Laga, head of corporate M&A team
Christoph Michiels
Partner Laga, corporate M&A team, head of innovation
Marc Van tieghem
Partner Laga, corporate M&A team, head of LMC
ADVERTORIAL
Ons vertaalteam staat voor u klaar
Juridisch vertalen, een vak apart! Van Arbitragerecht tot Zeerecht: JMS Textservice is al sinds 1997 hét juridische vertaalbureau voor al uw processtukken, contracten, rapporten en correspondentie. Met ons uitgebreide team in-house vertalers en ons internationale netwerk ervaren freelance vertalers vervullen wij graag uw juridische vertaalopdrachten, in elke gewenste taalcombinatie en altijd binnen de gewenste deadline. Voor een vrijblijvende prijsopgave kunt u ons bellen of een e-mail sturen.
T +31(0)299 351 851 E info@jmstext.nl W www.jmstext.nl
08
INTERVIEW JEAN-PIERRE BLUMBERG
FOKUS-ONLINE.BE
J
ean-Pierre Blumberg heeft bijna 40 dienstjaren op de teller bij Linklaters, met 6.000 medewerkers een van de grootste advocatenkantoren ter wereld. Hij bekleedde er verschillende topfuncties en is daarnaast ook actief als columnist bij Trends, als gastdocent bij diverse universitaire instellingen en als bestuurder van bedrijven. Met deze ervaring en staat van dienst is hij bijzonder goed geplaatst om de golf van technologische evoluties, die zijn sector de laatste jaren doormaakte op vlak van automatisering en digitalisering, in een juiste context te plaatsen en om realistische toekomstprognoses te maken.
Innovatie en automatisering moeten pragmatisch benaderd worden en een concreet doel dienen.
De zakenadvocatuur in tijden van disruptie en digitalisering Vanuit zijn kantoor in Antwerpen begeleidt Jean-Pierre Blumberg, co-head Global M&A bij Linklaters, dagelijks belangrijke fusies en overnames met impact op wereldschaal. Innovatie, digitalisering en automatisering spelen hierbij een steeds belangrijkere rol.
TEKST PHILIP DOUTRELIGNE
BEELD FRANKY VERDICKT/LUMEN PHOTO
Hoe kijken jullie binnen het kantoor tegen deze (r)evoluties aan? “Wij omarmen elke vorm van vernieuwing maar bekijken dit wel pragmatisch. Er moet steeds een nuttige toepassing voor zijn. Decennia geleden bijvoorbeeld was de impact van maatwerksoftware, zoals tekstverwerking, op onze manier van werken al ronduit revolutionair. In één stap van manueel opgestelde documenten en contracten naar een geautomatiseerde versie die snel doorbladerd, geamendeerd en non-lineair gelezen kon worden. Later was ons kantoor één van de eerste om SAP-software te implementeren in de eigen bedrijfsprocessen. Om het hoofd te bieden aan toekomstige ontwikkelingen, hebben wij tevens een head of technology in dienst die een team van bijna 100 medewerkers aanstuurt, en die innovaties bedenkt en toepast die van nut kunnen zijn op de eigen bedrijfsvoering en die van onze klanten. Met Nakhoda hebben we ook een eigen
ADVERTORIAL
Corporate Finance 4.0: onvermijdelijke evolutie De inzichten over aandeelhouderschap en financiële bedrijfsstructuren deinen steeds verder uit. Corporate Finance 4.0 vormt een logische stap in deze evolutie waarbij externe invloeden exponentieel toenemen. Philippe Craninx licht toe: De financiële bedrijfsidentiteit De financiële beoordeling van een bedrijf is geen geïsoleerde momentopname. Kennis over alles wat bedrijfs- en aandeelhouPhilippe Craninx, Managing derswaarde mee bepaalt Partner Corporate Finance bij Moore Belgium en hoe dit zal evolueren is onontbeerlijk. Philippe Craninx: “Corporate Finance handelt over de lange termijn financiële structuur van bedrijven: groeifinanciering, herfinanciering, de verhouding tussen eigen en vreemd kapitaal, de structuur van hun aandeelhouderschap…”
Voortschrijdend inzicht Craninx: “Om te begrijpen hoe we bij Corporate Finance 4.0 zijn aanbeland, moeten we de chronologische evolutie schetsen.
Corporate Finance 1.0 kwam in de jaren ’70 ’80 voort uit het besef dat de waarde van geld niet statisch is. De theorie rond cost of capital, cash flow, working capital… werd dominant bij het bepalen van een overnameprijs. Corporate Finance 2.0 ontstond in de jaren ‘80 met de veralgemeende toepassing van een uitgewerkt stappenplan bij een verkoopproces: Long list, Short list, intentieverklaring… De procesmatige aanpak leidde overtuigend tot betere resultaten. Toen kwam de versnelde globalisering: Corporate Finance 3.0 ontstond met de uitbouw van internationale M&A netwerken. Corporate Finance 4.0 tenslotte, antwoordt op de gevolgen van de wereldwijde bankencrisis (2008) en de vaststelling dat een overname soms waarde vernietigt: risicobeheersing en goede voorbereiding van de integratie maken deel uit van een totaalaanpak die de inzichten uit de voorgaande fases bundelt.”
Meerwaarde creëren bij overname? “Het is deze geïntegreerde aanpak waarmee Moore Belgium zich onderscheidt. Actief in ruim 100 landen begeleiden we bedrijven en aandeelhouders vanuit onze wereldwijde expertise én vanuit onze complementaire metiers op vlak van finance & consulting. Deze geïntegreerde aanpak is nódig. In het huidige bedrijfsleven zijn alle aspecten onderhevig aan internationalisering: juridische kaders, fiscaliteit, disruptieve technologie, concurrentiële druk… Zakendoen wordt steeds uitdagender en zowel aandeelhouders als bedrijfsleiders hebben dus nood aan steeds sterkere adviseurs.”
www.moorecf.be
JEAN-PIERRE BLUMBERG INTERVIEW
#FOKUSLEGALSUCCESS AI- en technologieplatform in het leven geroepen. Hiermee koppelen we onze sterke juridische expertise aan opkomende technologieën zoals onder andere machine learning. We ontwikkelen hiermee juridische toolkits en producten voor onze klanten waardoor ze zich sterker kunnen opstellen in deze tijden van disruptie.” Welke invloed heeft dit op uw specifiek vakgebied? “We leven nu in een totaal andere wereld. Digitale toepassingen en technieken zijn mainstream geworden. Voortschrijdende globalisatie verhoogt de complexiteit van de wereldhandel. We kopen vandaag met meer gemak online van een Chinese fabrikant dan vroeger van de winkelier om de hoek. Dit werpt uiteraard vragen op met betrekking tot de precieze nationaliteit van de bedrijven en de rechtsregels die erop van toepassing zijn. In de grote markten zoals de Europese Unie en de Verenigde Staten valt het allemaal nog best mee, vanwege de hoge graad van interne harmonisering inzake recht en handelspraktijken. De complexiteit verhoogt echter exponentieel indien je bijvoorbeeld een grote wereldwijde fusie tegelijk moet aanmelden bij de mededingingsautoriteiten in de EU, de VS, China en nog twintig andere landen. Het is de rol van de zakenadvocatuur om die processen te begeleiden en om transparantie en rechtszekerheid te brengen in die complexiteit.” Moeten we enkel naar techbedrijven kijken? “Digitalisering heeft een impact op alle takken van de economie en de handel, niet enkel de techbedrijven. We mogen zeker niet vergeten dat het in Europa eerder traditionele bastions waren, zoals de automobielindustrie, via robotica, en de banken, via het betalingsverkeer, die de digitalisatiegolf in beweging gezet hebben. Ook in de verschillende geledingen van de juridische sector, de magistratuur, advocatuur, notariaat, deurwaarders, zal de verdere automatisering bijdragen tot een verbeterde productiviteit. Zo zijn er al verschillende experimenten geweest met algoritmes die rechterlijke uitspraken kunnen voorspellen.”
09
3 VRAGEN AAN...
LUC VERSTRAETE MANAGING DIRECTOR MAIL TO PAY BELGIUM
Welke voordelen biedt een geautomatiseerd creditmanagement? “Het laat bedrijven toe om klanten-debiteuren op een persoonlijke en geautomatiseerde manier te benaderen vanaf de factuur, over de herinnering of aanmaning tot en met de betaling. Dit om klanten te behouden en de tussenkomst van een deurwaarder te vermijden. Data-analyse via algoritmes en machine learning leiden hierbij tot het juiste betaalverzoek op het juiste moment, zonder menselijke tussenkomst.”
Het zijn traditionele bastions als de automobielindustrie en de banken die de automatiseringsgolf in beweging gezet hebben. Hoe past blockchain in dit plaatje? “Blockchain blijkt nu al bijzonder waardevol bij het opstellen van ‘slimme contracten’ voor koop/verkoop-verrichtingen die ook het betalingsverkeer automatisch afwikkelen. Dat zal van toenemend belang zijn in de grensoverschrijdende handel, maar ook bijvoorbeeld in het notariaat voor het afwikkelen van vastgoedtransacties. Ook de komst van de digitale, virtuele munt zal een disruptief effect hebben. Bitcoin heeft een beweging in gang gezet die nu volop opgepikt wordt door giganten als Google, Amazon en Apple. Maar, we moeten kritisch blijven. De uitgifte van cryptomunten staat juridisch en macro-economisch nog niet op punt en noopt tot voorzichtigheid.” Wat is het belang van onze nieuwe vennootschapswetgeving in deze context? “Ook in het recht is er een noodzaak ontstaan om het hoofd te bieden aan mogelijke disruptieve tendensen. De hervorming van het vennootschapsrecht had als algemene doelstelling de modernisering en vereenvoudiging van onze huidige structuren. Dat was onder meer nodig om het hoofd te bieden aan de zogenaamde light vehicle competition in Europa. Sommige lidstaten trachten het Delaware van de Europese
Unie te worden, waar alle belangrijke ondernemingen hun zetel vestigen. Op basis van de statutaire zetelleer, die nu ook in België van toepassing wordt, kan een bedrijf zijn zetel vestigen in een land van keuze. Zelfs wanneer de werkelijke leiding van de onderneming niet in dat land gevestigd is. Vandaar de introductie van de BV (besloten vennootschap) in ons land, die de flexibele vennootschapsvorm wordt en de concurrentie kan aangaan met buitenlandse vehikels.”
Indien u niet in de juridische sector terechtgekomen was, hoe zou uw leven er nu dan uitzien?
Moet de creditmanager vrezen voor zijn job? “In het geval van de ‘klassieke’ creditmanager is het antwoord ‘ja’. De ‘nieuwe’ creditmanager zal over andere competenties moeten beschikken, die dichter aanleunen bij de job van marketeer of data-analist. De bekommernis zal vooral uitgaan naar de beste manier om klanten te behouden. De automatisering maakt alvast tijd vrij voor belangrijkere zaken zoals het beheren van cashflow en de afwegingen tussen risico en rendement.”
“Ik ben sinds mijn vroege jeugd gefascineerd en gepassioneerd door muziek. Een tijdlang speelde ik zelfs trompet, samen met mijn broer Alexis. Onze ouders dachten namelijk dat piano voor overlast bij de buren zou zorgen. Mijn broer koos voor een professionele muzikale carrière en groeide later uit tot een gevierd klassiek gitarist. De kans is dus vrij groot dat ik ook een artistieke roeping als pianist gevolgd zou hebben, mocht ik niet gevallen zijn voor Vrouwe Justitia.”
Welke spraakmakende evoluties zitten er nog aan te komen? “Twee verdere evoluties staan ons nog te wachten. Enerzijds de verdere ontwikkeling van mobiel bankieren en betalen. Anderzijds zal Europese richtlijn PSD2 de manier waarop dienstverleners connecteren met de bankrekening van de debiteur fundamenteel veranderen. Alvast een mooie opportuniteit voor de creditmanager om een effectiever en privacy compliant beleid te voeren.”
SMART FACT.
ADVERTORIAL
KBCMatchit.be Waar het ideale bedrijf voor overname er zo uitspringt
Ontdek KBC Match’it, het online matchmakingplatform voor de bedrijfsoverdracht KBC Match’it is een gesloten digitaal platform, toegankelijk voor ondernemers die hun bedrijf willen verkopen en investeerders op zoek naar interessante overnamedossiers. Via het platform kunnen kopers en verkopers met elkaar in contact treden in een context van discretie en vertrouwen.
Meer weten? Neem een kijkje op www.kbcmatchit.be
010
TOPIC ADVOCATUUR
FOKUS-ONLINE.BE
Recht (van) spreken Je hebt je diploma in de rechtsgeleerdheid op zak, maar dan moet de belangrijkste keuze nog komen: waar ga je concreet aan de slag? Kies je als bedrijfsjurist voor de ‘veiligheid’ en ‘zekerheid’ van een groot bedrijf in de privésector? Of toch eerder voor de ‘vrijheid’ van de onafhankelijke advocaat?
D
e keuze voor de ene richting doet uiteraard geen afbreuk aan de andere. Maar er zijn wel degelijk consequenties. Maar meer nog dan de gevolgen gaat het over de motivatie: uiteindelijk zoek je ook als jurist bepaalde waarden en vrijheden in je job, die de keuze mee bepalen. Jean-Sébastien Sablon specialiseerde zich onder meer in ondernemingsrecht en koos met zijn kantoor Sablon-Goethals resoluut voor de advocatuur. “Ten eerste omwille van de diversiteit”, zegt hij daarover. “Doordat ik voor verschillende bedrijven werk, krijg ik heel uiteenlopende rechtsvragen. Het feit dat ik veel op de baan ben en veel contacten heb met klanten, rechtbanken, collega’s advocaten, notarissen … speelt ook zeker mee. Last but not least is er de onafhankelijkheid: ik ben mijn eigen baas.”
Sablon vult diversiteit vooral in als ‘verschillende materies en klanten’, van Sprundel als ‘takenpakket binnen het bedrijf ’. Zoals de kruisbestuiving met collega’s, de uitbouw van een juridisch departement of team, diverse complexe juridische dossiers als financiering en herfinanciering… “Als advocaat sta je vaak toch meer langs de zijlijn”, zegt de bedrijfsjurist hierover.
“Je geeft weliswaar gespecialiseerd advies, maar je blijft toch steeds een beetje outsider. Je verschijnt op een belangrijk moment in het vennootschapsleven, maar eens de deal getekend is, verdwijn je even snel, tot de volgende gelegenheid zich voordoet. Als bedrijfsjurist kun je vaak meer wegen op en/of aan de knoppen draaien van een dossier. En dit al vanaf een heel vroeg stadium.”
Als bedrijfsjurist kan je vaak meer wegen op en/of aan de knoppen draaien van een dossier. – BART VAN SPRUNDEL
Diversiteit en onafhankelijkheid: klinkt mooi. Waarom kiest iemand dan voor een groot bedrijf als werkgever, waar het speelveld toch iets strakker omlijnd is? “Bij mij was het een kwestie van de andere kant van de tafel verkennen”, aldus Bart van Sprundel, Director Legal Affairs bij Telenet. “Ik ben mijn professionele carrière in een groot advocatenkantoor begonnen, waarbij ik vooral werkte rond vennootschappenrecht, grote fusie- en overnametransacties (M&A). Maar na een tijd begon het te kriebelen. Ik wilde een meer holistisch beeld over een sector, de strategische drivers van een transactie en het bedrijf, de plaats die bepaalde ‘nonlegal’ argumenten in beslissingsprocessen innemen… Toen de kans zich voordeed, heb ik de sprong gewaagd en ben ik inhouse legal manager geworden. Eerst bij Hansen Transmissions International/ZF Wind Power, vervolgens bij Telenet.”
Met die zijlijn gaat Sablon niet helemaal akkoord. “Voor verschillende klanten doe ik lopende adviezen. Dat komt in de praktijk eigenlijk neer op wat een bedrijfsjurist doet, zij het dan extern.” Al geeft hij wel toe dat het soms kriebelt om de stap te zetten naar een bedrijf. “Maar dan wil ik niet dat mijn werk zich louter beperkt tot louter juridische vraagstukken, maar eerder naar de ruimere werking van het bedrijf.” Of werkzekerheid ook een rol speelt in de keuze voor de ene dan wel de andere richting? “Dat is geen eenduidig te beantwoorden vraag”, aldus van Sprundel. “Ten eerste omdat er een enorm divers spectrum bestaat qua mogelijkheden en invulling: er is niet zoiets als dé advocaat, net zomin als er iets is als dé bedrijfsjurist. Bovendien is het antwoord afhankelijk van het (soort) bedrijf waarvoor je kiest. Wel is het zo dat je als advocaat je eigen cliënteel opbouwt en dus de nodige tijd moet investeren in het scherp houden van die relaties. In elk geval: bij mij persoonlijk heeft werkzekerheid nooit als argument meegespeeld in mijn keuze.” Ook Sablon wil niet gezegd hebben dat deze of gene keuze meer werkzekerheid biedt. “Als wij klanten verliezen, verliezen we omzet, dat klopt. Dus dat is een factor van onzekerheid. Anderzijds kan een bedrijfsjurist als werknemer ontslaan worden.” De boodschap is dus om hoe dan ook telkens het beste van jezelf te geven, bereikbaar te zijn en nauw contact met de klanten te onderhouden. TEKST HANNES DEDEURWAERDER
ADVERTORIAL
ADVERTORIAL
KIJK EENS MET ANDERE OGEN NAAR UW PENSIOEN
LEGAL STAFFING SOLUTIONS
UIT VOORZORG ... NU DENKEN AAN LATER MET HET VRIJ AANVULLEND PENSIOEN VOOR ZELFSTANDIGEN (VAPZ) EN DE PENSIOENOVEREENKOMST VOOR ZELFSTANDIGEN (POZ)
ONTDEK ONZE PENSIOENPRODUCTEN VOOR ADVOCATEN, GERECHTSDEURWAARDERS EN ANDERE ZELFSTANDIGEN
FOR AND BY LAWYERS
Hebt u vragen of wenst u een gepersonaliseerd voorstel, mail gerust naar info@vkag.be of bel naar 02 534 42 42
www.vialegis.be GULDEN VLIESLAAN 64, B-1060 BRUSSEL - INFO@VKAG.BE - WWW.VKAG.BE IBP toegelaten op 30/07/2007 onder nr. 55002
cpah_uil_150x130_horiz_nl.indd 1
10/09/19 09:59
ADVERTORIAL
“ELKE M&A TRANSACTIE KAN MAAR ÉÉN KEER GEBEUREN, ER IS GEEN TWEEDE KANS” Corporate Finance, done differently
Een bedrijf overnemen, je onderneming verkopen of een investeerder aantrekken is voor bedrijfsleiders een ingrijpende gebeurtenis waar heel wat specifieke zaken bij komen kijken. Een optimale begeleiding door ervaren professionals is bij zulke operaties primordiaal. The Capital Link, een M&A en Corporate Finance boutique uit Mechelen spreekt over hun ervaringen. Tussen alle grote consultants, zakenbanken en advocatenkantoren heeft The Capital Link gekozen voor een boutique-model voor het begeleiden en adviseren van fusies en overnames. Die aanpak wordt erg gesmaakt door onze opdrachtgevers, zegt oprichter Christian Boehme. “Er is momenteel veel kapitaal beschikbaar op zoek naar rendement. Succesvolle ondernemingen worden voortdurend benaderd door adviseurs met de vraag om eens te praten. De agenda is steeds dezelfde: “er zijn veel geïnteresseerde investeerders en kopers”, “de rente staat historische laag en de waarderingen zijn hoog” en “het is nu dé moment en wij kennen dé perfecte partij”. Wij benaderen potentiële klanten op een heel andere manier. We willen eerst heel duidelijk vernemen wat hun doelstellingen en behoeften zijn. Vaak gaan we met onze opdrachtgever eerst werken aan een strategisch plan, waarbij het M&A-aspect soms pas in een latere fase op de tafel komt te liggen. Zo hebben we al meerdere ondernemingen begeleid waarbij er eerst gewerkt werd aan een groeistrategie, al dan niet met overnames, om dan pas investeerders aan te trekken of een deel van de aandelen onder te brengen bij een strategische partij.”
THECAPITALLINK.COM
Een tweede bijzonderheid is dat The Capital Link een “end-to-end” aanpak nastreeft, zegt Boehme. “Veel M&A- en Corporate Finance-adviseurs zijn uitsluitend gefocust op ‘dealmaking’. Wij zorgen dat het volledige project op de rails blijft. Niet enkel het vinden van de juiste partij is van belang, alle facetten van de transactie moeten aandacht krijgen. Naast het Corporate Finance-gedeelte zijn we ook de ‘orkestmeester’ van onze opdrachtgever. Van in het begin willen wij alle adviseurs aan tafel hebben, advocaten, accountants, due diligence-adviseurs en andere consultants die betrokken worden bij de opdracht. Zo wordt er een team met verschillende disciplines samengesteld dat heel nauw samenwerkt. Die aanpak resulteert in een uitstekende kwaliteit en een grote efficiëntie en maakt dat er niets over het hoofd wordt gezien. Wij zijn heel ‘hands on’ en zien er niet tegen op om onze handen vuil te maken (lacht).” Zijn er sectoren die eruit springen of die de voorkeur wegdragen van The Capital Link? “De Belgische markt is te klein om maar met enkele sectoren bezig te zijn. Het is wel van belang dat we de business heel goed begrijpen. Voor biotech bijvoorbeeld kunnen we geen toegevoegde waarde leveren. Dat is zo’n hypergespecialiseerde industrie, daar beginnen we niet aan.” The Capital Link sloot in de eerste drie kwartalen van 2019 af met een twaalftal dossiers, voor een totale waarde van om en bij de 275 miljoen
euro, waaronder de transactie van Nordic aan Down 2 Earth en de verkoop van Emeritis aan Deloitte. Boehme: “Het grootste gedeelte van de Belgische M&A-mid market bestaat uit deals van ondernemingen met een bruto bedrijfswinst (EBITDA) tussen 1,5 en 5 miljoen euro. Al treden we ook geregeld op bij transacties van ondernemingen die daar flink boven zitten. Zo adviseerden we dit jaar de familiale aandeelhouders bij de verkoop van de Fero-groep, een specialist in wegsignalisatie, aan het Duitse AVS. Dat is op zijn beurt in handen van Triton Partners, een paneuropees private equity-fonds.” M&A is een gespecialiseerd vak waar deskundigheid voor nodig is, zegt Boehme. “Onze aanpak, kennis en ervaring zorgt ervoor dat het ganse proces in goede banen wordt geleid. Nog steeds denken sommige bedrijfsleiders van KMO’s dat de transactie tot stand kan komen met hun huisadvocaat en boekhouder, maar vaak is dat niét zo. Een M&A-traject kan een verdomd stresserende bedoening zijn voor een ondernemer. Je wordt aanvankelijk het hof gemaakt, maar zodra het proces op gang komt, word je geconfronteerd met zaken waar specifieke kennis voor nodig is, zoals due diligence en allerlei juridische overeenkomsten. Een belangrijk onderdeel van onze taak bestaat dan ook uit de focus te behouden en rust te bewaren. Maar dat hoort erbij en we zien dit ook als onze rol. Je hebt maar één kans: zodra de contracten getekend zijn, is het over and out.”
012
EXPERTPANEL RECHTSPRAAK
FOKUS-ONLINE.BE
Over de toekomst van de rechtspraak gesproken… De rechtspraak legt haar eigen historiek vast in vonnissen en arresten. Ze geeft daarmee ook deels haar toekomst vorm, al ziet niet iedereen de contouren daarvan nog even duidelijk als vroeger – ondanks of met dank aan de steeds complexere wet- en regelgeving.
LUK CASSIMON. Advocaat dispute resolution & tax litigation; PwC Legal
PHILIPPE JADOUL. CEO Vialegis – Legal & Tax Staffing Solutions
LUC WYNANT. Advocaat corporate law, advocatenkantoor Van Olmen & Wynant
Welk beeld blijft u bij van de rechtspraak uit het begin van uw carrière? “Ik ben zeven jaar geleden als advocaat begonnen. In die periode werd er aan de balie amper gewerkt met elektronische communicatie. Het overleg met de rechtbanken verliep via brieven en faxen. Conclusies moest je in papier neerleggen of desnoods op de post doen met een aangetekende brief. Op vlak van communicatie was de advocatuur dus tot enkele jaren terug nog behoorlijk archaïsch. Daarnaast was de rechtspraak in die periode naar mijn aanvoelen nog meer zwart-wit dan inmiddels het geval is. Je had partijen met tegengestelde belangen, waarbij de ene partij gelijk kreeg van de rechter en de andere ongelijk. Alternatieve opties om partijen te verzoenen, lagen minder voor de hand.”
“De rechtspraak is, net zoals overigens een groot deel van de juridische wereld, steeds gekenmerkt geweest door een gebrek aan efficiëntie en een enigszins verouderde manier van werken. In de juridische praktijk heeft zich dat onder meer geuit in archaïsche tradities, lange wachttijden, onbestaande of ontoereikende informaticahulpmiddelen, heel wat manuele verrichtingen en onvoorspelbare rechters. Op zich waren het geen slechte tijden voor advocaten: veel cliënten kozen er nog voor om hun geschillen daadwerkelijk voor de rechtbank te laten uitvechten. Er was nog weinig sprake van arbitrage of bemiddeling, laat staan van risicoanalyse.”
“De rechtspraak heeft via vonnissen en arresten altijd concrete invulling gegeven aan datgene wat de rechtsregels voorschrijft. Bijvoorbeeld in het aansprakelijkheidsrecht – in het verkeer, maar ook in het financiële of medische domein – is de rechtspraak steeds in grote mate richtinggevend geweest voor de principes die gelden binnen de desbetreffende rechtstak. Wanneer ik terugkijk naar dertig jaar geleden, dan had de rechtspraak naar mijn aanvoelen een grotere inhoudelijke rol dan op dit moment het geval is. Vandaag is de hoeveelheid wet- en regelgeving immers enorm toegenomen. De wetgever lijkt de ambitie te hebben om iedere casus, elke praktijk in regels te willen gieten.”
Hoe is de rechtspraak sindsdien geëvolueerd? “Op vlak van digitalisering heeft justitie intussen heel wat initiatieven genomen. We hebben nu een DPA-Deposit – Digital Platform for Attorneys – waarmee we als advocaat onze conclusies en stukken veilig kunnen neerleggen via het internet. Disputen zijn ook minder een zaak geworden van ‘juist’ tegenover ‘fout’. Onder andere in het fiscale domein nemen cliënten steeds vaker buitengerechtelijke manieren in overweging om hun geschil op te lossen. Bemiddeling wint aan populariteit. Dat heeft ook te maken met de doorlooptijd van een procedure. Leid je nu een zaak in bij het Hof van Beroep in Brussel, dan kan die pas ten vroegste gepleit worden in 2030. Dat doet cliënten al sneller naar andere opties uitkijken.”
“Er zijn – gelukkig maar – ontwikkelingen geweest, maar het blijft toch allemaal erg traag gaan. Allereerst duurde het jaren vooraleer conclusies per fax mochten worden neergelegd. De mogelijkheid tot elektronische neerlegging is nog maar van recente datum. Justitie is een verouderd apparaat waar modernisering en veranderingen vaak met argwaan worden bekeken. Dat geldt op alle niveaus: bij rechters en parket, maar ook in de advocatuur waar de representatieve beroepsorganisaties vaak vooral dingen verbieden eerder dan in te spelen op de veranderende context. Nieuwe hulpmiddelen creëren of aanbieden is allesbehalve een evidentie. Menig minister van justitie heeft zijn tanden al stukgebeten op de modernisering van het juridisch apparaat.”
“De tendens van juridisering neemt jaar na jaar toe. Dat geeft aanleiding tot een erg complexe, regelgebaseerde wetgeving. En hoe meer regels je krijgt, hoe meer mogelijke conflicten er ontstaan. In heel wat wetsgebieden is de hoeveelheid wetgeving significant uitgebreid; in de milieuwetgeving, het vennootschapsrecht, maar ook in het burgerlijk recht. We krijgen daarnaast te maken met domeinen die almaar aan belang winnen, terwijl ze vroeger niet eens bestonden. Een goed voorbeeld is de GDPR-wetgeving: de fundamenten en principes zijn bijvoorbeeld pas in de jaren 1990 ontstaan, maar in die mate geëvolueerd dat zij (te) verregaande verplichtingen oplegt aan bedrijven en particulieren.”
Welke nieuwe ontwikkelingen en accenten liggen er in het vooruitzicht? “In het algemeen denk ik dat je als advocaat, maar ook als rechter, steeds meer specialist zal moeten zijn. In de fiscaliteit heb je bijvoorbeeld de directe belastingen en btw, op zich al twee verschillende takken. Dan gaat het toch over vrij complexe nuances, die je als advocaat moet uitgelegd krijgen aan een rechter. En die moet over álle fiscale zaken oordelen. Een andere tendens is dat de fundamentele mensenrechten in de rechtszaal meer en meer aandacht krijgen. Naast het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens is er sinds enkele jaren ook het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Er komen steeds meer instrumenten bij: toch ook wel typerend voor hoe complex alles wordt.”
“Net als in vele andere sectoren vindt ook in de juridische wereld een zekere vorm van disruptie plaats, al is het wachten op de grote ‘big bang’. Veel legal tech-initiatieven in binnenen buitenland zijn erop gericht de juridische dienstverlening efficiënter en/of goedkoper te maken. Nieuwe spelers wagen zich op het terrein en verontrusten de bestaande spelers. Er ontstaan nieuwe juridische beroepen als legal interim managers, compliance specialisten of DPO’s. Robotisering en artificiële intelligentie spelen geleidelijk aan ook in de rechtspraak een grotere rol. In de VS is online dispute resolution al min of meer ingeburgerd. Geleidelijk waait die over naar onze contreien. De grote, internationale advocatenkantoren hebben de kennis en de middelen om te investeren in nieuwe technologieën, de kleinere leven in onzekerheid en hopen dat ze nog tijdig op de trein kunnen springen.”
“De vraag is waar de grens ligt voordat er niemand nog het bos door de bomen ziet. We leven in een wereld waarin alles razendsnel evolueert en niemand nog het globale beeld beheerst. De wetgever loopt vaak achter de feiten aan en moet dan achteraf de dingen remediëren of reguleren. Wat je daarbij ziet, is dat er andere vormen van benadering van het recht ontstaan. Zo heb je bijvoorbeeld de nog vrij recente praktijk van rulings, waarbij een overheidsinstantie een bepaalde situatie gaat beoordelen alvorens er een geschil ontstaat. Omwille van de complexiteit is het vaak een onbegonnen zaak om elke regel die er bestaat correct na te leven. Je kunt er dus soms maar beter op anticiperen.”
TEKST HELEEN DRIESEN
ADVERTORIAL
Our Connected Capital Solutions to support your shareholder value creation Strategy EY Parthenon enables fast-track growth and portfolio strategies to help you realize your full potential for a better future
From strategy to execution, how much value can your capital create?
Corporate finance Supporting better decisions around financing and funding capital expansion and optimizing capital efficiency Buy and integrate Enabling strategic growth through better integrated and operationalized acquisitions, joint ventures and alliances
Š 2019 EYGM Limited. All Rights Reserved.
EY can support your shareholder value creation. ey.com/be
ADVERTORIAL
Dictation
Laat je stem het werk doen Spraaktechnologie doet je advocatenkantoor groeien
Voor ondernemende advocaten bieden mobiele technologieĂŤn een praktische, proactieve manier om hun productiviteit te maximaliseren. Deze applicaties zorgen ervoor dat juridische professionals hun firma doen groeien zonder tijd en geld te investeren in een onderliggende serverinfrastructuur of in onderhoud en ondersteuning. En nog belangrijker: mobiele technologie biedt juridische professionals de mogelijkheid om de tijd die ze besteden aan administratief werk te beperken en meer tijd te besteden aan juridische analyse en klantenservice. Voor een demo of een gepersonaliseerd advies voor uw kantoor, stuur een mailtje naar info@dictation.be. Voor meer informatie over onze oplossingen: www.dictation.be of T 03 449 94 66.
Leysen Dictation Service Center
Sell and separate Enabling strategic portfolio management and better divestments to help you maximize value from a sale Reshaping results Helping you transform or restructure your organization for a better future by enabling business-critical and capital investment decisions
EY Transaction Advisory Services De Kleetlaan 2 1831 Diegem ey.com/en_be/transactions
014
BRAND REPORT EVEREST LAW
FOKUS-ONLINE.BE
De onsexy waarheid van IT-litigation Veel bedrijven worstelen met de implementatie van hun grote IT-projecten. Budgetten escaleren of termijnen worden consequent overschreden. Toch aarzelen ondernemingen vaak tot het kalf verdronken is om juridische stappen te zetten.
E
igenaardig en bovenal erg jammer, vindt Johan Van Driessche, advocaat en partner bij advocatenkantoor voor ondernemingen Everest Law. Want de investeringen en risico’s verbonden aan de onderschatting of mislukking van IT-implementaties zijn groot. “Vandaag wordt er heel veel gesproken over blockchain, GDPR of cybercriminaliteit als het gaat over de IT. En effectief, dat zijn opwindende thema’s. Ontegensprekelijk een pak sexyer dan de invoering van een nieuw CRM- of ERP-pakket of de bouw van een nieuwe website. Maar laten we eerlijk zijn, veel meer bedrijven gaan vandaag ten onder aan een mislukte ERP-implementatie dan aan een grootscheepse cyberaanval.” Juridisch kader scherpstellen Tegenstrijdig genoeg, zo stelt meester Van Driessche vast, wordt
in heel wat juridische dossiers discussie gevoerd over projecten met een relatief beperkte impact op de bedrijfsvoering, terwijl geschillen in IT-projecten pas op tafel komen als de schade al aanzienlijk is. “Bij de aankoop van onroerend goed of machines bijvoorbeeld worden prijs- of termijnoverschrijdingen of problemen met functionaliteit snel en scherp gesanctioneerd. Die reflex hebben bedrijven blijkbaar nog niet als het gaat over hun IT-investeringen.” Internationale surveys tonen nochtans aan dat 1 op 5 van de grootschalige IT-projecten in bedrijven volledig mislukt. Veel van die failures zijn juridisch gekoppeld aan onduidelijke contracten, te weinig heldere afspraken over wie voor wat verantwoordelijk is en te rooskleurige offertes. “Raam- en uitvoeringsovereenkomsten in
IT-projecten zijn vaak erg technisch en voornamelijk uitgewerkt door of op maat van de IT-provider. De positie van de klant – bijvoorbeeld rond scope, leveringstermijnen of meerkosten – wordt veel minder ondersteund.” Drempelvrees Onscherpe analyses of foute keuzes in de voorbereiding en uitvoering van IT-projecten kunnen grote gevolgen hebben. Toch is de drempel om juridische ondersteuning in te roepen hoog, stellen ze bij Everest Law vast. “De oorzaak? Opdrachtgevers zijn vaak voor een stuk afhankelijk van hun ITleverancier omdat ze al bepaalde engagementen zijn aangegaan. Vaak zijn ook al aanzienlijke bedragen geïnvesteerd. Bedrijven zijn ongerust dat een conflict zou escaleren. Ze missen soms ook de technische of juridische kennis om goed te kunnen
analyseren waar men voor staat. Daardoor kloppen ondernemingen niet zelden bij ons aan wanneer het kalf eigenlijk al verdronken is.” Beter voorkomen dan… Er is een enorme nood aan meer juridische achtergrond en informatievergaring, maar ook aan meer begeleiding bij implementaties van IT-projecten. “Wij proberen als advocatenkantoor drieledig te werken”, geeft Van Driessche aan. “Enerzijds begeleiden we onze klant, of het nu de IT-leverancier is of de opdrachtgever, naar een duidelijk contractueel kader met transparante financiële en juridische afspraken rond een duidelijke scope. In geval van dreigende geschillen proberen we samen met de klant de zaken recht te trekken vooraleer ze ontsporen. Als het dan toch tot een escalatie komt, staan we klanten juridisch bij. Een grondige bagage in de IT-wereld
komt daar overigens zeer van pas.” IT-conflicten tijdig en succesvol oplossen, beschouwt de raadsman van Everest Law als een gedeelde verantwoordelijkheid van zowel leveranciers als opdrachtgever. “De oproep is vooral: wacht niet te lang om bij IT-geschillen juridisch advies in te winnen en rond tafel te zitten. Alleen zo kan je de situatie voor de verschillende partners nog omkeren tot een win-win. Laat je te lang gedijen, dan eindig je met enkel verliezers.”
Johan Van Driessche Advocaat - vennoot
Meer over... Everest is een advocatenkantoor voor ondernemingen dat een groep gespecialiseerde advocaten huisvest in diverse rechtsdomeinen. Haar juridische dienstverlening is gericht op de elementen waar het voor u als onderneming werkelijk om draait: kwaliteit, prijsbewustheid, specialisatie – dat alles volledig in teken van uw business. Onze advocaten hebben een gedegen reputatie in bemiddeling, advies en procedure. Verschillende van hen zijn ook academisch actief. Everest heeft vestigingen in Brussel, Gent, Brugge en Antwerpen. Meer info: www.everest-law.eu
BRAND REPORT DE GROOTE DE MAN
Bescherming van persoonsgegevens, een blijvende uitdaging voor bedrijven in de toekomst
B
edrijven zitten volop in een digitale transitie. Immense hoeveelheden data, vaak van gevoelige aard, worden onderling gedeeld, gebruikt en opgeslagen. Dit noopt alvast tot grote omzichtigheid op vlak van databescherming en risico-inschatting. Advocatenkantoren zagen hun rol in deze materie de laatste jaren sterk toenemen maar ook veranderen, vooral hun mogelijke rol als Data Protection Officer (DPO) treedt hierbij op de voorgrond.
bescherming van deze gegevens was nog nooit zo groot als nu. Voor veel bedrijven betekent dit dat nieuwe competenties moeten ingeschakeld worden met het oog op een veilig en optimaal databeheer en –gebruik, en niet uitsluitend om zogenaamde datalekken te voorkomen. De verantwoordelijkheden gaan verder en gespecialiseerde advocatenkantoren kunnen bedrijven hierin de breedste ondersteuning bieden.
Meer dan databescherming alleen
Databescherming is slechts één van de aandachtspunten in het kader van digitale transities. We zien in de praktijk dat bedrijven ook nood hebben aan bijstand bij o.m. onderhandelingen en contract drafting en dit niet alleen op vlak van privacy, ICT en IP, maar ook de klassieke rechtsdomeinen, zoals contracten- of arbeidsrecht. Discussies over wie de verantwoordelijkheid draagt
Ingrid De Poorter van het advocatenkantoor De Groote De Man verdiept zich geruime tijd in Privacy en ICT-recht: “De hoeveelheid data die bedrijven opslaan en beheren, maar ook actief inzetten en verkopen, neemt exponentieel toe. De nood aan een deugdelijk beheer en aan
bij de uitwisseling van data en vraagstukken over aansprakelijkheid zijn bijvoorbeeld bijkomende onderwerpen waarover advocaten kunnen adviseren.” Complexe internationale context
globalisering van het bedrijfsleven en grensoverschrijdende samenwerking en dienstverlening zal de behoefte aan een totaaloplossing zich in de toekomst enkel nog scherper stellen”, verduidelijkt Ingrid De Poorter. Praktische ondersteuning
“Zeker voor bedrijven in een internationale context, wordt het nog complexer. De doorgifte van data buiten de Europese Unie, wordt bijvoorbeeld strikt geregeld. Het is noodzakelijk om hierbij een juridisch sluitend kader te creëren waaronder datawisseling toegelaten is. Een groot voordeel bij de toenemende uniformering van de wetgeving zowel Europees als globaal is dat het advocaten toelaat om hun internationale klanten ook op dat vlak te bedienen. Bedrijven met meerdere buitenlandse vestigingen zijn op die manier in één keer geholpen. Met de verder oprukkende
Ingrid De Poorter: “Naast de meerwaarde die de juridische dienstverlening van de advocaat biedt, merken we dat bedrijven bijkomend op zoek zijn naar praktische ondersteuning. Ook hierin kan de advocaat een belangrijke rol spelen, bijvoorbeeld in de rol van DPO of als ondersteuning van de DPO binnen het bedrijf. Advocaten kunnen hierbij hun klanten toegankelijke guidelines, checklists en tools aanreiken die de complexe materie bevattelijk maken en waarmee bedrijven vervolgens zelfredzaam aan de slag kunnen.
Meer over... De Groote – De Man heeft de blik strak op de toekomst gericht. Wij zien het recht niet als een beperkende factor, maar als een hulpmiddel om u en uw bedrijf te laten groeien. Wij zetten in op innovatie en samenwerking met één doel: glasheldere, pragmatische oplossingen, op uw maat. We combineren die vernieuwende aanpak met doorgedreven expertise in verschillende rechtsdomeinen: Privacy & IT, Ondernemingsrecht, Aansprakelijkheidsrecht, Vastgoed en Familierecht. Meer informatie: www.degroote-deman.be
Voor meer complexe procedures, zoals de behandeling van klachten of het melden van een datalek bij de toezichthoudende autoriteiten, blijft de advocaat wel steeds stand-by”. Ingrid De Poorter komt tot het besluit dat een advocaat gespecialiseerd in Privacy en ICTrecht de uitgelezen positie bekleedt om bedrijven ook in de toekomst bij te staan in hun digitale transities.
Prof. dr. Ingrid De Poorter Managing Partner De Groote – De Man
STIJN JANS CHRONICLE
#FOKUSLEGALSUCCESS
015
Security als kat-en-muisspel $1.000.000. Dat is het bedrag dat Apple bereid is te betalen aan ethische hackers, securityexperts of hobbyisten die erin slagen om een iPhone te hacken. Enige voorwaarde? Apple vertellen hoe ze dat gedaan hebben, en er daarna geen woord meer over reppen. Dat is de evolutie van de securityindustrie.
S
ecurity heeft veel weg van een kat-en-muisspel. Een bedrijf brengt een applicatie op de markt, terwijl een groep gebruikers het leuk vindt om na te gaan of alles wel netjes beveiligd is. Blijkt misbruik mogelijk en komt het bedrijf dat te weten, dan volgt er een update. En het spel begint weer opnieuw. Ontwikkeling van applicaties gaat vandaag razendsnel. Iedere dag worden nieuwe versies online geplaatst, marketing hunkert ernaar en snelheid is extreem belangrijk in tijden waar bedrijven in een oogwenk vergeleken worden met hun concurrenten. De oplossing om dat op een veilige manier te doen? “Foutloos programmeren!” Oftewel: alle mogelijke kwetsbaarheden opsporen door middel van een automatische of manuele test. Helaas blijkt het een utopische gedachte om te stellen dat je daarmee 100 procent veilig bent. Tijd, budget en vooral creativiteit vormen limiterende factoren. Laat tien interne mensen de veiligheid testen, een elfde gebruiker buiten je bedrijft slaagt er misschien, op een creatieve manier, in om bijvoorbeeld al je klantendata te hacken. Het alternatief ? Samenwerken met tientallen, honderden, zelfs duizenden creatieve mensen: de gebruikers op het internet. Zo blijf je dat kat-en-muisspel een stapje
voor. Waar het vroeger wachten was op een incident om een probleem te identificeren, kun je door samen te werken uit eerste hand alle informatie krijgen en razendsnel een oplossing naar buiten brengen.
Ethical hacking lijkt dé sleutel tot een veiligere omgeving.
Dat is ook wat bedrijven als Apple, Facebook, Microsoft en anderen inzagen en voluit gingen voor ‘ethical hacking’. Ze vechten niet langer tegen de creatieve gebruikers − ethische hackers − van hun applicaties, maar werken samen. Deze bedrijven hebben een brug gebouwd naar de buitenwereld. Zo krijgen ze waardevolle informatie, het brengt een nieuwe dynamiek en stelt creativiteit ter beschikking. Ook in België zijn er bedrijven die op deze manier werken: Colruyt, Kinepolis, Telenet, Brussels Airlines… Tientallen bedrijven treden vandaag in dialoog met hun gebruikers, en geven een beloning indien iemand erin slaagt om hun beveiliging te omzeilen. Enkele jaren geleden zouden we zonder twijfel moord en brand schreeuwen als iemand probeert te hacken. Vandaag omarmen we die creativiteit, dagen we uit, en belonen we de resultaten die op een verantwoorde manier worden gedeeld. Ethical hacking kan zo wel eens dé sleutel zijn tot een veiligere omgeving. TEKST STIJN JANS, ETHISCH HACKER BIJ INTIGRITI
ADVERTORIAL
Digitale transformatie en cybersecurity: juridische risico’s
De mate waarin ondernemingen vandaag succesvol inzetten op nieuwe technologieën en hun digitale transformatie, bepaalt in belangrijke mate hun succes van morgen. Hoewel nieuwe technologieën zoals cloud computing, IoT en artificiële intelligentie aanzienlijke opportuniteiten opleveren, brengen zij ook grote risico’s met zich mee. Een van de belangrijkste risico’s waaraan ondernemingen vaak onvoldoende aandacht besteden is informaticabeveiliging. Een IT beveiligingsincident heeft vaak een belangrijke operationele en zelfs bedrijfskritische impact. Denk hierbij aan de recente incidenten met de Petya worm, de WannaCry ransomware en de EternalBlue exploit, waardoor wereldwijd talloze bedrijven werden lamgelegd. Of de diverse data lekken waardoor talrijke (biometrische) gegevens beschikbaar worden op het darknet. Laurens Dauwe, cybersecurity expert bij het advocatenkantoor Osborne Clarke, ziet naast deze operationele risico’s ook belangrijke juridische risico’s van IT beveiligingsincidenten: “Nieuwe regelgeving zoals onder meer de
Q_1910081219ID_Artikel-De-Standaard-Advertorial_255x130mm_Oct-2019_PRINT_Belgium.indd 1
01 101 0 11 1 0
Algemene Verordening Gegevensverwerking of GDPR, de NIS Richtlijn en de zogenaamde Cybersecurity Act veronderstellen dat ondernemingen passende beveiligingsmaatregelen implementeren. Zo niet stellen zij zich bloot aan aanzienlijke financiële sancties en burgerrechtelijke aansprakelijkheidsvorderingen. Voor ondernemingen is het dan ook cruciaal om niet alleen de operationele maar ook de juridische risico’s van IT beveiligingsincidenten correct in te schatten en te beperken. Zeker nu de bevoegde regulatoren steeds vaker controleren of ondernemingen hun ITrisico’s in kaart brengen”. Osborne Clarke is een internationaal advocatenkantoor gespecialiseerd in de begeleiding van cliënten bij hun digitale transformatie. Het cybersecurity team helpt cliënten met alle juridische aspecten van de afhandelingen van cybersecurity incidenten, zoals het opstellen van actieplannen, de communicatie en dialoog met de bevoegde regulatoren en gerechtelijke instanties, advies inzake medewerkingsplichten met gerechtelijke instanties en de begeleiding bij juridische procedures.
08/10/2019 14:10
ADVERTORIAL
• • • • • • •
EU-CLAIMS E-INVOICING CONTRACTING DUNNING STRATEGY WAKE UP CALL CASH COLLECTION LEGAL COLLECTION
EU-CLAIMS Rapid & effective debt collection within European Union. No Cure, No Pay.
Contact : info@advia.be
www.advia.be
Hertendreef 30 BE - 2900 Schoten | ANTWERP | Belgium T +32 (0)3 612 21 31 - F +32 (0)3 400 52 21 Part of DAS Legal Finance Netherlands