TCC Magazine - Editie 4-2025

Varuvo is de totaalleverancier voor gezondheidsprofessionals

Zoek je één plek waar jij alles kan bestellen? Je kunt bij ons terecht voor ruim 55.000 producten op het gebied van supplementen, verzorging, voeding, zelfzorg en ondersteunende artikelen voor in de praktijk. Op onze website vind je makkelijk en snel alles wat je nodig hebt voor jouw praktijk, behandeling of consult. Van de bekende A-merken tot unieke en specialistische producten.

Kijk op varuvo.nl en ervaar het gemak van bestellen op één plek.

Jouw voordelen

Voordelig en eenvoudig inkopen via onze website tegen inkoopprijs,

Alle producten voor jouw praktijk, behandeling of consult onder één dak,

Bestellingen rechtstreeks versturen naar jouw cliënt,

Voor 21:00 uur besteld, volgende dag geleverd in Nederland en België, Gratis verzending vanaf € 75,-.

+31 (0) 88 990 86 76 | www.varuvo.nl | info@varuvo.nl

Volg ons via

Schone lakens

De afgelopen dagen slaap ik een beetje onrustig. Een paar keer per nacht word ik wakker met flarden rare dromen nog in mijn hoofd. Zo droomde ik vannacht dat ik in een sjiek hotel werkte en kamers moest schoonmaken. Het was mijn eerste dag en mijn collega legde me uit wat ik moest doen. Het was een giga duur hotel en de kamers waren een en al luxe. Tot mijn verbazing legde mijn collega uit dat we de lakens recht moesten trekken en even moesten controleren of er geen haren in bed lagen. Kussens goed leggen, sprei er weer netjes overheen en klaar. Ik was verbaasd. Hoe was het mogelijk dat je in zo’n luxe hotel niet na elke gast de lakens wast? En ik was verbaasd dat gasten niet merken dat de lakens niet schoon zijn. Dat merk je toch meteen? Schone lakens voelen, klinken en ruiken anders dan lakens waarop al een paar nachten is geslapen.

Alweer heel wat jaar geleden heb ik een cursus droomduiding gedaan. Ik vond het reuze interessant. Er lag jarenlang een boekje naast mijn bed, waarin ik direct na het wakker worden mijn droom opschreef. De klad kwam erin toen ik moeder was geworden. Ik geloof dat ik veel te blij was wanneer ik sliep en daar vooral zo lang mogelijk aan vast wilde houden. Elke minuut telde. Ook wilde ik niet het risico nemen dat ik iemand wakker zou maken met mijn geschrijf. Ik probeerde de droom te onthouden om hem dan later op te schrijven, maar dat lukte meestal niet. Nog steeds niet. Ook al herhaal ik de droom een paar keer na het wakker worden. Vijf minuten later heb ik geen idee meer.

Mijn voornemen van vandaag is dan ook om dat boekje er weer bij te pakken en mijn dromen direct na het wakker worden op te schrijven. Het tweede voornemen van vandaag is schone lakens. Niets lekkerder dan in een bed te stappen met krakende, net gewassen lakens!

Maartje Albert Bladmanager

Therapeut, Coach en Counselor Magazine is een initiatief van:

GLUCOSAMINE CHONDROÏTINE

MSM COMPLEX

Ter ondersteuning van het bewegingsapparaat Goed voor de aanmaak van kraakbeen (mangaan)

Glucosamine Complex 1500 mg bevat een mix van gelijke delen d-glucosamine HCl, n-acetyl d-glucosamine en glucosamine sulfaat 2 KCl (uit schaaldieren).

Chondroitine sulfaat 1200 mg (uit 1320 mg natuurlijk en zuiver kraakbeenextract van rund) is van de hoogste kwaliteit en gegarandeerd BSE vrij.

Superieure kwaliteit en hoge dosering OptiMSM® 1500 mg Mangaan bisglycinaat met een uitstekende opneembaarheid

Artikelnummer:

• P145 - 120 tabletten

• P146 - 240 tabletten

Proviform Glucosamine Chondroïtine MSM bevat een krachtig complex glucosamine met een hoog elementair gehalte, zuiver chondroïtinesulfaat uit sterk geconcentreerd kraakbeenextract en OptiMSM®.

Methylsulfonylmethaan (MSM) is een natuurlijk voorkomende zwavelverbinding en voedingswaardecomponent van veel

voedingsmiddelen. MSM ondersteunt meer dan 150 processen in het lichaam. OptiMSM® is een zeer zuivere vorm van MSM die 34,1% zwavel bevat en biedt daarmee een hoogwaardig en goed opneembare bron van deze essentiële voedingsstof.

OptiMSM® is een handelsmerk van Bergstrom Nutrition. OptiMSM® is GRAS gecertificeerd en Halal gecertificeerd.

VOORWOORD

INHOUDSOPGAVE

INTERVIEW MET MET HANS KLOOSTERMAN

VAN YOGA NAAR YOGI - VAN REKKEN EN STREKKEN NAAR VERLICHTING

ANNE-MARIE WEGH

UIT DE PRAKTIJK

NIEUWS

ADVERTORIAL

ZELFKRITIEK VERERGERT DWANG EN EETBUIEN – HOE KOM JE ERVAN AF?

CHARLIE PALUDANUS

UIT DE PRAKTIJK

NAP–PIONIERS EEN DRIELUIK VANUIT HET

NEDERLANDS INSTITUUT VOOR LOGOTHERAPIE EN EXISTENTIËLE ANALYSE

BEGRIJPEN MEER BEGREPEN MONIQUE DAMEN

UIT DE PRAKTIJK

HET UUR VAN HET HART KATJA VAN MEURS

GEDICHTENBUNDEL

UIT DE PRAKTIJK

LEVEN MET ENDOMETRIOSEPSYCHOLOGISCHE EFFECTEN VAN PIJN KIM DE LANGE

UIT HET HOOFD ROSEGARDEN

OOSTERSE METHODEN IN HET WESTEN DE JAPANSE WIJSHEID VAN MA SAMSARA

ADVERTORIAL

LEEF LICHTER MET DE WIJSHEID VAN PAARDEN: 8 LEVENSLESSEN VOOR EEN VRIJER EN VERBONDEN LEVEN MIRA OPDAM

UIT DE PRAKTIJK

LEESVOER

ZELFVERTROUWEN IS IETS HEEL NATUURLIJKS

East meets West!

Interview met Hans Kloosterman

Als coach en therapeut begeleidt Hans Kloosterman mensen bij het verwerken van trauma’s, het vergroten van geluk en het bewust vormgeven van persoonlijke groei. Dit doet hij via 1-op-1 coaching en het organiseren van evenementen. Zijn aanpak integreert oosterse en westerse methoden van yoga, ademhaling en mindfulness tot EFT, EMDR en systemisch werk. Daarmee helpt hij blokkades ontwortelen en balans herstellen op fysiek, emotioneel, mentaal en energetisch niveau.

Vanuit deze ervaring en inzichten schreef hij het zelfhulpboek Wat is geluk voor jou? Het boek biedt inspiratie, oefeningen en reflecties waarmee iedereen zelf aan de slag kan in zijn of haar persoonlijke leven én in werk met anderen.

Je zegt: “Alles gaat bij mij over de essentie van mens-zijn.” Hoe vertaalt zich dat in je werk met cliënten?

‘Als je de essentie van het mens zijn begrijpt, kun je eigenlijk iedereen helpen met waar hij last van heeft. Iedereen wil gehoord, gevoeld en gezien worden. Dat is een basisbehoefte vanaf de geboorte. Er is angst of er is liefde. Als je de angst en fysieke, emotionele, mentale en energetische pijnplekken of wonden kunt helen die ontstaan zijn door overweldigende informatie die op dat moment niet verwerkt kon worden, ontstaat er vrijheid van programmeringen. Het is vaak een puzzel om de wonden te ontrafelen. Ik kijk niet alleen naar het huidig leven maar ook naar familiehistorie en eventueel vorige levens om de oorzaak te vinden van het lijden. Mijn missie is om het lijden bij iedereen om te zetten naar geluk. Ik kies dus niet voor symptoombestrijding, maar ik zoek net zo lang door tot ik de oorzaak van lijden gevonden heb. Het vinden van parallellen in eerder gevormd gedrag is mijn specialiteit. Ziet een cliënt de parallel in zijn eigen gedrag, dan kan hij of zij dit ook makkelijker loslaten, vergeven en transformeren naar dienend gedrag in plaats van niet- dienend gedrag in het pad naar een gelukkig leven.’

Waar merk je dat cliënten vaak het meest verwijderd zijn geraakt van hun eigen essentie? ‘Als mensen onwetend zijn over zichzelf, dus onbewust onbekwaam blijven en naar buiten

gericht blijven, bereik je niet je essentie. Onwetendheid is de grootste belemmering in de menselijke geest. Door de weg naar binnen af te leggen via zelfonderzoek en met behulp van externe mensen zoals familie, partner, vrienden, coaches, psychologen kun je meer zelfkennis gaan vergaren. Met meer zelfkennis maak je beslissingen die beter bij je passen. Waar krijg je energie van?

Wat zijn je talenten? Waar krijg je geen energie van?

Het zijn reflectievragen die je inzichten opleveren. Door inzichten om te zetten naar acties, ontstaat een gelukkiger leven.

Als mensen een lage eigenwaarde en eigenliefde ervaren, zie ik vaak ook dat ze verwijderd zijn van hun essentie die 100% liefde en eigenwaarde is. Bij een laag zelfbeeld zie je vaak dat je hoofdzakelijk gaat kijken naar het leven van anderen in plaats van hoe je zelf je leven wilt vormgeven. Je gaat je aanpassen, ontwijken, verdoven zodat je dit gemis aan zelfvertrouwen, eigenwaarde en eigenliefde niet hoeft te voelen.

Als je letterlijk leeft in gevangenschap of in de gevangenis, ben je vaak ook niet helemaal verbonden met je essentie. Je zit in een overlevingsinstinct van vechten, vluchten of bevriezen. Echter, je ziet mooie voorbeelden van mensen in gevangenschap zoals Mandela en Ghandi, die in gevangenschap nog meer in contact komen met hun eigen essentie. Om in contact te komen met je essentie is moed, energie en een verlangen nodig om hiermee in contact te komen.’

Welke methodieken of benaderingen helpen volgens jou het meest om mensen terug te brengen naar die kern?

‘Allereerst moet er veiligheid, vertraging en verstilling gecreëerd worden. Er zijn veel wegen naar Rome. Ik kies ervoor om via zachte oosterse methoden zoals yoga, meditatie, ademhaling, mindfulness, massages en bewuste voeding, contact te maken met de te behandelen pijnplekken of blokkades. Vervolgens transformeer en ontwortel ik de pijnplekken met westerse methoden zoals systemisch werk, EMDR, EFT en TRE-lichaamswerk. Binnenkort komt daar hypnotherapie bij.’

"Achter de pijn zit helderheid, verlichting en een permanent gevoel van geluk."

Boeddha zegt: “De weg naar bevrijding is door de pijn heen.” Hoe zie jij dat terug in therapeutische processen?

‘Dat is een absolute waarheid. Achter de pijn zit helderheid, verlichting en een permanent gevoel van geluk. We zijn echter pijn vermijdende wezens, dus mijn grootste kracht en energie wend ik aan om mensen naar hun pijnplekken te begeleiden. De zelfbescherming en sabotage mechanismen zijn soms hoog ontwikkeld. Je ziet veel ‘gespartel’ zoals ik dat noem: veel praten, van de hak op de tak, mij op alle manier afleiden zodat ik ze maar niet naar de pijnplekken breng. Dit kost een hoop energie, maar het effect is groot als deze begeleiding naar de pijnplekken lukt.’

Wat zijn volgens jou signalen dat iemand pijn vermijdt in plaats van doorvoelt?

‘Ik heb dat al een beetje aangegeven in de vorige vraag. Echter als elke zin begint met: “ik denk dat ik voel”, weet je al genoeg. Ook bij TRE-lichaamswerk stel ik veel controlevragen over waar ze wat voelen in hun lichaam. Daarnaast is een bekend fenomeen in mijn praktijk dat cliënten in therapiesessie 3 niet meer willen komen, omdat ze in contact komen met hun weggestopte pijnplekken, die goed verborgen liggen in het onderbewustzijn. Ze hebben dan nog een keuze om terug te gaan naar hun oude situatie = hun normaal. Ze ervaren pijn maar pijn is voor hen normaal. Mensen begeleiden naar geluk en genieten, een nieuw normaal, kan dan heel onveilig, onbekend voelen.’

Welke rol speelt begeleiding door een coach of therapeut in het veilig leren toelaten van pijn?

‘Deze rol is zeer groot. Ik leg vaak eerst de theorie uit aan de hand van leerborden hoe de geest werkt. Ik kies vaak voor een cognitieve benadering, omdat die bekend voelt voor een cliënt. We leven namelijk voor een groot deel in ons hoofd en zijn afgesloten van fysiek en emotioneel voelen. Daarnaast vraag ik altijd wat de cliënt nodig heeft om zich veilig te voelen: ergens anders zitten, de gordijnen wat dicht, een kussen op de buik of in de rug, nog even naar het toilet. Ik begin altijd met het trekken van een reflectiekaart en daarna doe ik een geleide meditatie vanuit het veld zodat mensen gronden en in hun lijf komen. Als een cliënt geen veilig gevoel heeft, kun je niet goed met ze werken. Het is dus noodzaak dat je hier veel tijd aan heeft. Als de cliënt zich in de sessies niet goed voelt bij de coach of therapeut, is het goed om te kijken of hij of zij zich wel veilig voelt bij een andere coach. Succesvolle sessies bestaan voor 50% uit de methodieken en voor 50% uit het gevoel van veiligheid dat de cliënt ervaart tijdens de sessies.’

Hoe helpt deze metafoor ‘no mud no lotus’ cliënten om hun eigen proces beter te begrijpen of te aanvaarden?

‘Het is het mooie verhaal van de Boeddha waarin hij uitlegt dat, als je met je wortels met de modder/ pijnplekken/zaken die niet helder zijn, contact maakt, er dan een mooie lotusbloem/verlichting in je geboren kan worden en prachtig aan de oppervlakte van het meer kan stralen. Het is dus de moeite om door de pijn heen te gaan.’

Wat is er volgens jou nodig om van ‘modder’ (trauma, pijn, verlies) naar ‘lotus’ (groei, bevrijding) te komen?

‘Allereerst inzicht en bereidheid: het verlangen om niet langer vast te blijven zitten, dat je zo niet verder wil gaan. Vaak merk je dat je vastloopt, je leven niet meer stroomt. Zelf heb ik meerdere wake-up calls gehad, waaronder een burn-out en een ernstig auto-ongeluk. Die ervaringen dwongen mij mijn destructieve patronen onder ogen te zien, zoals te hard werken om pijn te vermijden of spiritualiteit gebruiken als vlucht. Pas toen ik bereid was mijn pijn écht aan te kijken, kon ik deze

transformeren en ruimte maken voor groei en bevrijding.’

Hoe balanceer jij in je werk tussen het erkennen van de pijn en het openen naar het perspectief van transformatie?

‘Je kunt gehecht raken aan pijn en hiervan je leven maken, rondcirkelen in slachtofferrollen. Maar je hebt altijd een keuze tussen lijden en geluk, pijn of plezier, angst of liefde. Je hebt een keuze om

"Je hebt altijd een keuze tussen lijden en geluk, pijn of plezier, angst of liefde."

gevangen te blijven in de dualiteit van het menselijk leven of je te bewegen/ transformeren naar de heelheid/eenheid die je bent. De twee-eenheid: oplossen/transformeren.’

Wat heb je zelf in je eigen proces geleerd dat je nu kunt doorgeven aan cliënten?

‘Naast alle methoden die ik gebruik, ben ik ervaringsdeskundige in stress, burn-out, depressie, verslaving, suïcide etc. Ik heb bijna alle ellende en soorten trauma’s en grensoverschrijdend gedrag wel meegemaakt. Dat maakt dat er een groot inlevingsvermogen en grote betrokkenheid is; dat voelen cliënten. Ze worden gehoord, gevoeld en gezien. Dat geeft rust, vertrouwen en veiligheid. Daarnaast zien cliënten dat ik een goede zelfzorgzaamheid heb, een voorbeeldfunctie uitstraal. “Practise what you preach”.’

Welke valkuilen zie jij bij professionals in dit werk bij coaches en therapeuten die zelf ook met pijn en essentie werken?

‘Ik geloof dat ik zelf door alle valkuilen heen ben gegaan. In het begin, 25 jaar geleden, wilde ik mensen beschermen of redden van hun pijn die mij was aangedaan. Behoeden met een grote wens om zelf te helen. Ik wilde soms te snel naar resultaat of een oplossing toewerken in plaats van vertragen, verzachten. Ook begon ik wel eens met een methode te behandelen zonder dat ik de opleiding klaar had, omdat ik dacht dat ik het wel snapte.

Bovendien is het hebben van intervisie en supervisie noodzakelijk. Je raakt zelf soms blind of weet het even niet. Overleg is dan heel fijn.’

Als je één boodschap zou mogen meegeven aan collega’s in dit veld, welke zou dat zijn?

‘Fijn dat jullie er zijn. Bewustzijnsvergroting en pijnplekken transformeren is mooi werk en er is veel behoefte aan, echter: “Lead by example.”’

Boek & Theatervoorstelling

Bij het boek van Hans Kloosterman is een interactieve theatershow ontstaan. Daarin reikt Hans praktische tools en werkvormen aan die direct toepasbaar zijn in de eigen praktijk. Humor, zelfspot en verdieping gaan hand in hand en nodigen uit tot zelfreflectie én professionele groei. De eerstvolgende voorstelling is 15 november a.s. in Utrecht.

Meer info & tickets via de QR-code of via: www.hanskloosterman.com

RHODIOLA-LF

Ondersteunt bij stress en vermoeidheid

. bevat het hoogwaardige extract Rhodiolife® van specialist Nektium

. met maar liefst 5% rosavinen en 1,8% salidroside

. heeft krachtige adaptogene werking

. onderbouwd met wetenschappelijke studies

Rhodiola wordt al meer dan 2000 jaar gebruikt als kruidenpreparaat. Rhodiola heeft een werking als adaptogeen. Dit wil zeggen dat rhodiola kan helpen om de veerkracht te behouden in stresssituaties. Tevens kan het ondersteuning bieden bij vermoeidheid*. Vitals maakt voor Rhodiola-LF gebruik van het hoogwaardige extract Rhodiolife® van de Spaanse producent Nektium. Nektium gebruikt een speciale extractiemethode waardoor een hoog gehalte van de meest belangrijke werkzame stoffen wordt bereikt. Uniek is dan ook het hoge percentage aan

*Gezondheidsclaims in afwachting van goedkeuring door de Europese Commissie.

rosavinen (5%) en salidroside (1,8%) ten opzichte van vele andere rhodiola-extracten op de markt. Bovendien wordt bij elke productie van Rhodiolife® middels een DNA-test gecontroleerd of het wel echt om Rhodiola rosea gaat en wordt er geanalyseerd of het extract de juiste werkzame stoffen bevat in de juiste hoeveelheden. Met Rhodiola-LF kunt u er dus zeker van zijn dat u een kwalitatief hoogwaardig en werkzaam extract in handen heeft! Lees meer over Rhodiola-LF op Vitals.nl of bel 075-6476050.

Van rekken en strekken naar verlichting

Als we het gaan hebben over waarom yoga goed voor je is, moeten we allereerst een onderscheid maken tussen de yogatraditie, die al duizenden jaren oud is, en staat voor een spirituele leefwijze, en hatha-yoga: het uitvoeren van lichaamsoefeningen op een mat - een oosterse manier van gezond en fit blijven die nog geen eeuw oud is!

yogi Van yoga naar

Intimiderende lichaamshoudingen met onuitspreekbare Sanskriet namen, als Virabhadrasana (krijgerhouding) en Natarajasana (de danser), uitgevoerd door atletische yogabeoefenaars met een ascetische uitstraling, geven ons westerlingen de indruk dat deze geworteld zijn in eeuwenoude kennis en ervaring. Maar dat is niet zo.

De eeuwenoude yoga-traditie

Voor de ‘echte’ yogi betekent het woord yoga een manier van leven: ook meditatie, bestuderen van heilige geschriften, bewust eten en drinken en omgaan met anderen. Yoga staat van oudsher voor de weg naar verlichting.

Vrij vertaald betekent het Sanskriet woord yoga verbinding, en dit is ook wat het woord religie betekent: het Latijnse religare, waar het woord religie van afstamt, betekent (opnieuw) verbinden. In beide gevallen gaat het om het verbinden van de mens met het Hogere. Om (opnieuw) een levende verbinding te krijgen met de Bron waaruit wij allen voortkomen en die het fundament vormt van ons leven.

Het ontstaan van hatha-yoga

De industriële revolutie, die in ons deel van de wereld begon in de tweede helft van de 19e eeuw, heeft ervoor gezorgd dat het zwaarste fysieke werk werd overgenomen door machines. In toenemende mate hoefden mannen niet meer het uiterste van hun lichaam te vragen om voor hun gezin te kunnen zorgen.

Hierdoor ontstond halverwege de vorige eeuw steeds meer behoefte aan lichaamsbeweging in de vrije tijd om gezond en fit te blijven na een dag lang zitten aan een bureau, staan aan een lopende bank, of werkstress. Gymnastiek en teamsport evolueerden na de Tweede Wereldoorlog naar trainen met gewichten, en dit mondde uit in de fitness- en aerobicrage van de jaren ’70.

In India vond min of meer hetzelfde proces plaats, maar daar ging men rekken en strekken, in combinatie met spierversterkende oefeningen om gezond en energetisch in balans te blijven. Zo ontstond hatha-yoga: lichaamsoefeningen, uitgevoerd op een mat.

Wellicht dat het warmere klimaat in India eraan heeft bijgedragen dat men in dit deel van de wereld koos voor rustige oefeningen op een matje, in tegenstelling tot de westerse bewegingsvormen die meer op conditie en uithoudingsvermogen waren gericht.

DOOR: ANNE-MARIE WEGH

En de meer holistische visie op de mens en gezondheid in de oosterse culturen zal ervoor gezorgd hebben dat de lichaamsoefeningen gecombineerd werden met aandacht voor een juiste ademhaling en meditatie, terwijl in ons deel van de wereld de focus meer lag op afvallen en een strak lijf waar je op het strand mee kon pronken.

Maar hoe zit het dan met de yoga-sutra’s van Patanjali, die al meer dan 2000 oud zijn, krijg ik vaak als reactie. Patanjali is de eerste die, voor zover men weet, de yogaleer op papier heeft gezet. Zijn 196 sutra’s (bondige uitspraken) zijn een beschrijving van een geestelijke weg. Er staat geen enkele instructie in voor specifieke lichaamshoudingen. De essentie van deze sutra’s is het verstillen van de geest om te komen tot samadhi (verlichting).

Yoga overgewaaid naar het westen

Dat hatha-yoga nu ook in ons deel van de wereld enorm populair is geworden, komt door het voortschrijdende inzicht dat met onze hectische, stressvolle levenswijze ontspanning en innerlijke rust minstens zo belangrijk zijn als je vetpercentage en je silhouet.

Wat ook zal hebben meegespeeld, is dat groepslessen op een mat, die geen uithoudingsvermogen vragen, met name vrouwen aanspreekt. In een fitnesscentrum zijn steevast de lessen BBB en Pilates, waarbij je vrijwel alles zittend en liggend op de grond uitvoert, het meest populair. Yoga past wat dit betreft helemaal bij de voorkeur van vrouwen.

Na verloop van tijd ontwikkelden zich verschillende yogastijlen: dynamische, zwaardere vormen, zoals ashtanga-yoga, en rustigere, zachte vormen zoals yin-yoga. Geen van deze yogastijlen bestaat al langer dan een eeuw.

De werking van hatha-yoga

Voor de leek zien veel yogahoudingen er ingewikkeld uit, en de diepe werking die eraan wordt toegeschreven, inclusief de invloed op onze hormoonhuishouding en onze psyche, maakt dat ze ook iets mysterieus krijgen. Maar zo heel bijzonder is het allemaal niet. De essentie van de meeste yogahoudingen is dat ze beweging willen brengen op plaatsen en in gewrichten waar het vastzit.

Vrijwel niemand maakt gedurende de dag gebruik van het hele bereik van al zijn of haar gewrichten. Op plekken waar niet of nauwelijks beweging meer is, vermindert de doorbloeding en afvalstoffen hopen zich er op. Gewrichten verstijven, spieren verkorten en verzuren en weefsels verontreinigen.

De yogahoudingen zien er zo moeilijk uit omdat ze erop gericht zijn om alle gewrichten in hun uiterste stand te zetten en weer te doorbloeden. En als gewrichten in hun uiterste stand worden gezet, worden de spieren die ermee verbonden zijn, gerekt, en treedt een ontspanningsreflex op.

De fijnstoffelijke, energetische dimensie van ons wezen loopt parallel aan de fysieke dimensie. Waar de doorstroming van bloed en lymfe stagneert door een gebrek aan beweging, zetten ook spanningen en emoties zich vast en ontstaan er energetische blokkades.

"De essentie van de meeste yogahoudingen is dat ze beweging willen brengen op plaatsen en in gewrichten waar het vastzit."

Slechts een paar relatief eenvoudige rekoefeningen zijn er nodig om je te verlossen van het gevoel dat we aan het einde van een werkdag kunnen hebben: vermoeid, overprikkeld, geïrriteerd en een hoofd vol gepieker.

Rekoefeningen, zeker als ze vanuit rust en aandacht worden uitgevoerd, openen de deur naar je weer lekker voelen in je lichaam, een glimlach op je gezicht en liefde in je hart.

Het ontwaken van de innerlijke yogi

De beoefening van hatha-yoga kan vanzelf leiden naar een meer spiritueel leven. Als het lichaam goed wordt onderhouden en de levensenergie blokkade vrij stroomt, bloeien de chakra’s open en word je sensitiever. Een grotere gevoeligheid leidt tot andere (gezondere) eet- en drinkgewoontes. Verzachting van je spieren en weefsels leidt tot zachtmoedigheid in denken en doen en meer levensvreugde. Beter en bewuster ademen leidt tot meer verbinding met je lichaam en je emoties. Als het rustiger wordt in je hoofd, ga je de zachtere stem horen van je intuïtie.

Meer ruimte in je lichaam leidt tot meer ruimte in je hart, tot meer inlevingsvermogen en compassie. En zo kan dus het lichaam rekken en strekken je brengen op de weg van de yogi: iemand die niet langer geïnteresseerd is in status, bezit en macht, maar gericht is op groeien in bewustzijn en liefde.

Zijkant bovenlichaam

Binnenkant bovenbenen en bekken

Achterkant benen

Rug

Bovenbeen

Psoas (heupbuiger) en bovenbeen

Borst en rug

Schouders

Yogaserie

Ik kijk terug op 35 jaar lesgeven en een weerbarstige praktijk. Niet alle yogahoudingen zijn mogelijk voor iedereen en sommige zijn ook ronduit blessuregevoelig. Maar het hoeft ook niet zo moeilijk en spectaculair. Zoals bij iedere sport is er een groep beoefenaars die de grenzen opzoekt van de mogelijkheden van hun lichaam. En dat mag. Wij moeten alleen niet het gevoel krijgen dat wij dit ook allemaal moeten kunnen om uit yoga te halen wat erin zit. Sterker nog, die spectaculaire houdingen zijn eerder acrobatische hoogstandjes en strelend voor het ego, dan dat ze het lichaam openen, ruimte maken en tot ontspanning leiden.

Gebaseerd op mijn kennis en ervaring heb ik een serie yogahoudingen samengesteld die je kunt doen zittend op een stoel, waardoor het nog makkelijker wordt om te rekken, zonder blessures door een verkeerde lig- of zithouding. Het geeft je meteen ook een idee wat je kunt doen voor meer ontspanning en je beter voelen tussen de bedrijven door, thuis of op je werk. Je hoeft niet een uur de tijd te maken en een mat uit te rollen. Elke strekking van deze serie staat op zichzelf en kan je energie al in een paar minuten een boost geven.

De strekkingen werken in op de belangrijkste gewrichten en spiergroepen. Ze zijn eenvoudig, vereisen geen spierkracht en ook geen basislenigheid. Adem rustig en bewust naar je buik. Met de uitademing mee ontspan je je lijf steeds dieper, waardoor de strekking zich vanzelf ook verdiept.

Een beetje bewegen (wiebelen/schommelen) in een houding kan het lichaam een extra impuls geven om te ontspannen. En ook voel je dan nog beter waar jouw lijf stijf en pijnlijk is, waar de weefsels het rekken hard nodig hebben. Beweeg naar deze gebieden toe.

Begin met even wat bewegingen om warm te worden, als voorbereiding op het rekken. Het maakt niet veel

uit hoe of wat. En eindig de serie, als je hiervoor de tijd hebt, met een paar minuten stil zitten met je ogen dicht. Volg met je aandacht je in- en uitademing en voel wat het rekken en strekken gedaan heeft voor je lichaam. Gewoon aandacht voor wat er is, zonder er gedachten of analyses op los te laten.

Deze serie verbetert de algehele doorbloeding en soepelheid, stimuleert de buikorganen en vergroot je vitaliteit. De spanningen en emoties van de dag worden losgemaakt, verwerkt door de buikademhaling, en vloeien af. Twee à drie keer per week een half uur tot een uurtje strekken zal merkbaar doorwerken in alle dimensies van jouw wezen: lichamelijk, mentaal, emotioneel, energetisch en spiritueel.

Een yogadocent kan stimulerend en motiverend werken, maar in principe heb je niet iemand nodig om rekoefeningen te doen. Je voelt vanzelf wat heel prettig of juist pijnlijk is. Gewoon beginnen met de serie en luisteren naar je lichaam.

Anne-Marie Wegh begeleidt stilte- en yogaretraites en schrijft boeken en artikelen over spiritualiteit. www.anne-marie.eu

fotograaf: Eva Hietkamp

Heup

Rug en heup

HÉT KWALITEITSMANAGEMENTSYSTEEM VOOR JOUW PRAKTIJK

Een kwaliteitsmanagementsysteem helpt je om je organisatie te doorgronden, te beheersen en te verbeteren. Je krijgt daardoor beter inzicht over wat er zich in je praktijk afspeelt. Een kwaliteitsmanagementsysteem is niet alleen belangrijk voor jezelf, maar ook voor instanties als de Overheid, Gemeenten (WMO) en de zorgverzekeraars.

QualityinCare heeft jarenlange ervaring in het opzetten van kwaliteitssystemen. Gericht op de kleinschalige gezondheidszorg. QualityinCare heeft een online totaaloplossing voor kwaliteitsmanagement. Ons systeem komt voort vanuit de praktijk en sluit daarom helemaal aan bij jouw praktijk!

Wat krijg je bij QualityinCare?

Makkelijk en volledig kwaliteitsmanagementsysteem

Kwaliteit voor een betaalbare prijs

Persoonlijke service

Stille leegte

Stel je eens voor, wat als gedachten verstommen? Wat als er steeds minder gedachten in je hoofd oppoppen? Wat als het gepieker weg is, die eindeloze stroom van ‘Wat moet ik doen?’ en ‘Wat als ik dit fout doe?” Wat is er dan?

Waarschijnlijk is het raar. Want hoe vervelend ook, die gedachten zijn wel vertrouwd. Ze zijn altijd aanwezig, als een soort van gezoem in je hoofd. In mijn boek Onderzoekend leven, van stressvol leven naar simpelweg zijn noem ik dát wat denkt en gedachten formuleert, de adviseur. De adviseur die zegt: “Pas op, gevaar! Kijk uit!” Je kan tegen de adviseur praten, hem negeren, of zelfs met hem discussiëren. Het in gesprek gaan met onze innerlijke adviseur geeft ons gevoel van controle. In de hoop dat je hem kunt overtuigen jou met rust te laten. Te stoppen met het geven van dat eeuwige ‘advies’. En dat het een keer gewoon goed is …

Maar in die momenten dat er geen gedachten zijn, de adviseur stil is, is er niks. Is er stilte. Voelt het leeg. En dat zijn we niet gewend. Hebben we dan nog wel het gevoel alles onder controle te hebben? Zijn we dan nog wel veilig?

Peggy van Stralen is trainer, coach/counselor, energetisch en psychosociaal therapeut. Auteur van het boek Onderzoekend leven, van stressvol leven naar simpelweg zijn. Ze heeft haar praktijk in Nuenen (NB). Haar begeleiding is complementair en holistisch, persoonlijk afgestemd op ieders hulpvraag. Vaak bestaat een sessie uit gesprek en helende energie. Een krachtige combinatie. www.vanstralen.nu

Op zo’n moment is er geen script meer. Geen to-do-lijst die je leven bepaalt. Geen innerlijke criticus die alvast een ongezouten recensie schrijft over iets wat je gedaan hebt of een gedetailleerd plan schrijft over hoe je iets in de toekomst moet aanpakken. Een moment zonder gedachten lijkt alsof een radio, die 24/7 aan stond met de grootste hits en de meest deprimerende nieuwsberichten, plotseling is uitgezet. Geen input, geen prikkels. Er is alleen jouw beleving en dat wat je beleeft.

Gedachten (op)volgen kost tijd en energie. Hoe stom het ook klinkt, het geeft je wat te doen. Ik noem het wel eens een hobby die veel van ons met allure bezigen. Onze gedachten geven ons de hoop dat we iets kunnen sturen. Dat we controle hebben over de kans van slagen op wat we doen en laten.

Grote kans dat bij het niet meer bezig zijn met de adviseur en alle gedachten die er oppoppen, er naast stilte ook zoveel ruimte ontstaat dat het beangstigend kan aanvoelen.

Als een stille leegte of lege stilte…

Het is een ander soort stilte dan de stilte bij afwezigheid van geluid van buitenaf. Van mensen die praten, een hond die blaft of de tv van de buren die hard staat. Geen geluid in je hoofd, stilte in jezelf, dat is iets anders. Innerlijke stilte.

Een leegte die simpelweg geen woorden nodig heeft. Waar je eindelijk kunt ervaren wat je hart en je intuïtie te zeggen hebben. Zonder al dat gekakel in je hoofd, zonder de verstorende ruis in je hoofd.

De uitnodiging ligt in kleine momenten om dit te onderzoeken. Te ervaren. Je te laten dragen door een moment van niets. Van stilte. Van leegte. Er mee te zijn. Gewoon voor dat moment, hoe anders het ook kan voelen. Ik ben benieuwd.

Psychische aandoeningen vergroten kans op

dementie: tot elf keer meer risico

Het ziekteverzuim in Nederland blijft stijgen en steeds vaker zijn mentale klachten de oorzaak. In het eerste kwartaal van 2025 lag het verzuimpercentage opnieuw hoger dan een jaar eerder. Na griep en verkoudheid vormen psychische klachten, zoals stress, overspannenheid en burn-out, de meest genoemde reden voor verzuim (CBS, 2025). Uit de TNO Arbobalans (2024) blijkt dat 75 procent van de verzuimende werknemers met psychische klachten aangeeft, dat deze (deels) samenhangen met werk. Toch blijft in veel organisaties een structureel gesprek over mentale gezondheid op de werkvloer achterwege.

De belangrijkste oorzaak van werkgerelateerd verzuim is een te hoge werkdruk, in 2024 genoemd door 27 procent van de verzuimende werknemers (CBS, 2025). De mentale druk op werkenden neemt al jaren toe, mede door voortdurende reorganisaties, personeelstekorten en verandering in werkmentaliteit. Toch blijft de impact van een onveilige of toxische werkcultuur vaak onderbelicht.

WWW.SPECIALISTENNET.COM

Depressie, angst, bipolaire stoornis, ze vergroten allemaal de kans op dementie, zeker als je last hebt van meerdere aandoeningen tegelijk. Volgens nieuw Frans onderzoek verdubbelt de kans op dementie bij twee aandoeningen. Heb je er vier, dan wordt het risico zelfs elf keer zo groot.

Het is al langer bekend dat psychische ziektes de kans op dementie verhogen. Maar volgens de wetenschappers was nog nauwelijks onderzocht wat er gebeurt als iemand meerdere aandoeningen tegelijk heeft. “We laten in deze studie het sterke verband zien tussen een stapeling van psychiatrische stoornissen en een verhoogde kans op het ontwikkelen van dementie, in het bijzonder bij angst- en stemmingsstoornissen”, schrijven de onderzoekers in vakblad BMJ Mental Health.

WWW.SCIENTAS.NL

Verzuim door mentale klachten

blijft stijgen

De Vereniging EMDR Nederland (VEN) introduceert het keurmerk EMDR-therapeut VEN®, een titel die de kwaliteit van EMDR-therapeuten zichtbaar en toetsbaar maakt. Met dit initiatief wil de VEN zowel patiënten als verwijzers duidelijkheid bieden over wie aantoonbaar is opgeleid volgens de officiële EMDR-standaarden.

De term EMDR-therapeut is in Nederland niet wettelijk beschermd. Bij patiënten, verwijzers en zorgprofessionals bestaat steeds meer behoefte aan transparantie en kwaliteitsborging. Het nieuwe keurmerk biedt hierin uitkomst.

Alleen therapeuten die voldoen aan de eisen van de VEN en EMDR Europe, mogen de titel EMDR-therapeut VEN® voeren. Hiermee zijn zij opgeleid volgens de standaarden van EMDR Europe, met minimaal een registratie als EMDR Europe practitioner. Daarnaast werken zij volgens de richtlijnen van de beroepsgroep en zijn zij verplicht om voldoende bij- en nascholing te volgen.

WWW.WATISEMDR.NL

EMDR-therapeuten krijgen keurmerk VEN®

Onderzoek:

Uit het promotieonderzoek van specialist autisme en zorg, Kim Jonkman, blijkt dat de autismezorg in Nederland vaak niet aansluit op wat mensen met autisme zelf het meest waardevol vinden. Zij vergeleek de vormen van ondersteuning die daadwerkelijk worden gebruikt, met wat betrokkenen ervaren als effectief. Haar conclusie: er is een kloof tussen aanbod en behoefte en die verschilt bovendien per doelgroep.

Jonkman toont aan dat autismezorg meer aandacht moet besteden aan de beleving en wensen van mensen zelf. Zij onderstreept dat goede ondersteuning niet standaard hoeft te zijn – maar persoonlijk. Zorgverleners, scholen en beleidsmakers kunnen deze inzichten gebruiken om beter aan te sluiten bij wat mensen echt helpt. Bijvoorbeeld door meer ruimte te maken voor rust en herkenning, in plaats van vooral te focussen op ‘aanpassing’ of ‘zelfredzaamheid’.

WWW.GGZNIEUWS.NL

Ben jij een therapeut die het verschil wil maken?

Maak de stap naar ECP-therapeut

Een ECP-therapeut maakt

het verschil in het leven van anderen!

Voor veel therapeuten in de complementaire zorg is er niets belangrijker dan persoonlijke groei en professionele erkenning. Ben jij dat?

Overweeg dan om ECP-therapeut te worden. ECP staat voor European Certificate in Psychotherapy (ECP) en is een Europees brede accreditatie voor therapeuten.

Als ECP-therapeut ben je gecertificeerd om cliënten te begeleiden in hun psychotherapeutisch proces, waarbij je werkt aan het verbeteren van hun mentale gezondheid, emoties en welzijn. Of het nu gaat om stress, angst, trauma of depressie, als ECP-therapeut ben je in staat om met diverse therapeutische technieken en methoden mensen te ondersteunen in hun herstel.

Waarom kiezen voor de ECP-opleiding?

– Internationale Erkenning: Het European Certificate in Psychotherapy is een wereldwijd erkend diploma, wat betekent dat je in heel Europa en daarbuiten als gecertificeerde therapeut kunt werken.

– Diepgaande Opleiding: De opleiding biedt een grondige kennis van psychotherapeutische theorieën, technieken en praktische toepassingen.

– Persoonlijke en Professionele Groei: Je leert niet alleen hoe je anderen kunt helpen, maar ontwikkelt jezelf ook als persoon en als therapeut.

– Carrièremogelijkheden: Als gecertificeerde ECPtherapeut heb je toegang tot een breed scala aan werkplekken, van zelfstandig ondernemerschap tot werk in zorginstellingen.

Ben jij klaar om de volgende stap te zetten in je carrière en mensen te helpen?

Schrijf je nu in bij een van onze ECP-opleidingen en wordt een gecertificeerde ECP-therapeut! Dat kan je doen bij een van onze opleiders: academie-psychotherapie.nl | viktorfrankl.nl | kempler-instituut.nl | psychology-integration.eu |nsg-academy.com

Echinacea2 purpureaangustifolia

Echinacea, ook wel bekend als de rode zonnehoed, is een bijzondere plant die al eeuwenlang wordt gewaardeerd om zijn unieke eigenschappen. Deze formule combineert twee krachtige Echinacea-soorten waaronder Echinacea purpurea en Echinacea angustifolia, zorgvuldig samengesteld in een optimale dosering om het beste uit beide planten te halen.

Duo-extract: Echinacea purpurea & Echinacea angustifolia

Veel supplementen bevatten slechts één variant van Echinacea of hanteren een lagere dosering van Echinacea angustifolia. Vitakruid combineert twee soorten Echinacea, elk met 300 mg extract, zodat je optimaal profiteert van de unieke bioactieve stoffen in beide plantensoorten.

Echinacea purpurea: goed voor de luchtwegen**

Echinacea purpurea staat bekend om zijn ondersteuning aan de luchtwegen.** De plant bevat polyfenolen en chichorinezuur, die bijdragen aan een verzachtende invloed op de luchtwegen en helpen om vrijer te ademen.**

Echinacea angustifolia: ondersteunt het immuunsysteem**

Echinacea angustifolia is een waardevolle toevoeging aan deze formule vanwege het gehalte aan echinacosiden, een stof die niet voorkomt in Echinacea purpurea. Deze bioactieve stof ondersteunt het immuunsysteem.**

Maar de voordelen van Echinacea angustifolia reiken verder. Deze plant is ook goed voor de nieren en urinewegen.** Hij ondersteunt de nierfunctie en helpt bij het behoud van een gezonde vochtbalans.**

Hoge werkzaamheid door unieke drievoudige standaardisatie

Echinacea2 is het eerste Echinacea product op de Nederlandse markt met een drievoudige standaardisatie op drie bioactieve stoffen. Hierbij is Echinacea purpurea-extract gestandaardiseerd op 6% polyfenolen en 4% chichorinezuur en Echinacea angustifolia-extract op 4% echinacosiden.

Vitamine C: extra ondersteuning voor de weerstand

Naast het krachtige duo-extract is er 40 mg vitamine C toegevoegd. Vitamine C heeft een ondersteunende werking voor het immuunsysteem en draagt bij aan de bescherming van gezonde lichaamscellen. Daarnaast helpt deze vitamine om vermoeidheid te verminderen en ondersteunt het een gezonde huid en bloedvaten.

Echinacea² purpurea-angustifolia

• Twee krachtige extracten: Echinacea purpurea (300 mg) en Echinacea angustifolia (300 mg)

• Drievoudig gestandaardiseerd voor optimale werkzaamheid

• Ondersteunt de luchtwegen en het immuunsysteem**

Ontdek alles over Echinacea² purpurea-angustifolia op Zakelijk.vitakruid.nl

Zelfkritiek

verergert dwang en eetbuien – hoe kom je ervan af?

Zelfkritiek is één van de belangrijkste triggers van eetbuien en een dwangmatige relatie met eten, sporten en het lichaam. Maar de invloed van de innerlijke criticus gaat verder: ook in vriendschappen, relaties en werk kan hij verlammend werken. Waar komt die stem vandaan? Hoe gaat hij te werk? En vooral: hoe help je jezelf én jouw cliënten er losser mee om te gaan?

Een demonstratie van de criticus

Nog voordat dit artikel goed en wel op papier stond, sprong mijn innerlijke criticus al in: ‘Niet goed genoeg!’ ‘Wie gaat dit lezen?’

Na uren schrijven had ik slechts een titel en losse flarden. Twijfel, uitstelgedrag en afleiding lagen direct op de loer.

Dit is hoe de criticus werkt: hij bekritiseert, verlamt en stuurt je gedachten alle kanten op. Terwijl ik rationeel wéét dat ik veel cliënten heb geholpen om met hun criticus om te gaan en dus iets zinnigs te melden heb, vindt die stem mij een opschepper. Zo sterk kan de macht van zelfkritiek zijn.

Hoe werkt de innerlijke criticus?

De criticus is vaak hard, ongenuanceerd en onaardig. Praat je semi-zorgzaam een schuldgevoel aan. Is vaak neerbuigend of juist agressief. Legt op alle slakken zout en weet genadeloos te drukken op alle pijnpunten en alles dat niet goed genoeg is.

Als tiener liet mijn criticus me weten dat ik niet leuk of aantrekkelijk genoeg was – voer voor mijn boulimia. Als dertiger vond hij dat ik geen vrolijke kleding meer mocht dragen. Pas later, rond mijn veertigste, leerde ik hem doorzien en hanteren.

Veel cliënten herkennen dit patroon: de criticus is een innerlijke stem die niets goed genoeg vindt. Hij werkt vaak samen met de perfectionist, de pleaser en de slavendrijver. Samen jagen ze iemand voort, zonder rust of voldoening. En wat je ook doet: het is nooit genoeg.

Waarom hebben we een criticus?

Hoewel hij onaardig klinkt, is de oorspronkelijke functie van de criticus beschermend. Hij wil voorkomen dat je wordt afgewezen of belachelijk gemaakt. Hij verzamelt daarvoor stemmen en boodschappen uit je verleden: van ouders, leerkrachten, leeftijdsgenoten, maar ook uit media en cultuur.

Voorbeelden zijn vaak schrijnend herkenbaar:

- Een ouder die zegt dat je te dik wordt.

- Een leerkracht die je dom noemt.

- Een moeder die zichzelf voortdurend afkraakt en diëten volgt.

De criticus neemt die boodschappen over en herhaalt ze eindeloos. Zogenaamd om je te beschermen, maar in feite vergroot hij je angst en onzekerheid.

Zelfkritiek en eetstoornissen

Bij mensen met eetstoornissen is de criticus vaak bijzonder sterk aanwezig. Hij stimuleert enerzijds streng diëten, sporten en presteren, want ‘het kan altijd beter’ en jaagt anderzijds schuld en schaamte aan na een eetbui of een mislukking. Het resultaat is een vicieuze cirkel van controle en verlies van controle.

Zelfkritiek is dus niet onschuldig: het is een directe trigger voor dwangmatig gedrag en eetbuien. Maar ook therapeuten kennen deze stem. Misschien herken je zelf dat je sessie ‘beter’ had gemoeten of dat je als mens tekortschiet. De criticus laat zich ook in onze praktijkruimte horen.

Van vijand naar bondgenoot

Belangrijk is te beseffen dat de criticus slechts een deel van ons is. In een gezonde dosis kan hij nuttig zijn: hij helpt plannen scherpstellen en risico’s zien. Gebruik je je criticus zo, dan is het een effectieve, oplettende, rationele vriend. Maar blijf alert. De criticus slaat vaak door op momenten van moeheid, stress en teleurstelling. Zodra hij overheerst, is het dus tijd om de regie terug te pakken.

De kunst is om de criticus te leren herkennen, zijn bedoelingen te doorzien en hem niet klakkeloos te volgen maar zelf de regie te houden.

Vijf manieren om de criticus te hanteren

1. Bedank en laat los Bij elke niet-helpende gedachte kun je denken: Dankjewel voor de tip, maar ik neem hem niet aan. Hiermee verbreek je de automatische identificatie met de criticus.

2. Verschuif je aandacht

In plaats van in discussie te gaan, richt je je op wat nu wél belangrijk is: een taak afronden, iets aardigs doen of simpelweg een moment van rust nemen.

3. Activeer je compassionele zelf

Naast de criticus hebben we allemaal een compassioneel deel: de innerlijke stem die weet wat goed voor ons is. Door dit deel te oefenen, bijvoorbeeld met een korte meditatie of compassietraining, ontwikkel je meer mildheid en keuzevrijheid.

4. Laat stemmen voorbijgaan

Zie kritische gedachten als voorbijdrijvende wolken. Je kunt ze horen zonder ernaar te handelen. Praktische manieren zijn: jezelf gronden in het hier-en-nu, muziek luisteren of je voorstellen dat gedachten via een teflonlaagje van je afglijden.

5. Creëer afstand

Formuleer gedachten bewust op verschillende niveaus:

- Ik denk dat ik dit niet kan.

- Ik merk dat ik de gedachte heb dat ik dit niet kan.

- Ik ben er klaar mee dat ik steeds de gedachte heb dat ik dit niet kan.

Deze verschuiving maakt ruimte en verlaagt de impact.

Voor jou als therapeut

Als therapeut is het waardevol cliënten deze strategieën te leren, maar ook zelf alert te blijven op de eigen innerlijke criticus. Het risico is dat we streng zijn voor onszelf in ons vak: altijd beter willen doen, altijd beschikbaar zijn, nooit falen. Het kan bevrijdend zijn om juist die stem te herkennen en er met compassie naar te kijken. Want hoe meer we mild zijn voor onszelf, hoe krachtiger we dat kunnen doorgeven aan onze cliënten.

Tot slot

Mijn criticus vindt dit artikel natuurlijk te lang en te veel. Maar dit keer laat ik hem praten zonder ernaar te handelen. De criticus ontmaskeren is al een overwinning.

Ik ben benieuwd wat jij herkent in je eigen innerlijke criticus én die van je cliënten. En vooral: wat jou helpt om steeds meer te gaan staan voor wie je bent?

Want uiteindelijk is dat waar het om draait: leven en werken vanuit mildheid en vrijheid, in plaats van vanuit angst en kritiek.

Charlie Paludanus is eetstoornis- en traumatherapeut, oprichter van Vrij van Eetstoornis en auteur van de boeken Bevrijd jezelf van eetbuien & boulimia en Een emmer kots in de kast Ze staat bekend om haar verfrissende en positieve aanpak van eetstoornissen. Met de focus op persoonlijke ontwikkeling in plaats van op eten en gewicht. En een grenzeloos vertrouwen in de veerkracht en het verandervermogen van de mens. Charlie is zelf het levende bewijs dat je 100% kunt herstellen van een eetstoornis. Ze bevrijdde zichzelf van de boulimia waar ze tussen haar 20e en 27e aan leed. vrijvaneetstoornis.nl

Beweeg soepel, presteer sterk*

MorEPA Kurkuma

Een krachtige combinatie van omega-3, kurkuma en vitamine C.

*Kurkuma helpt de gewrichten soepel houden en draagt bij tot de instandhouding van sterke botten, terwijl vitamine C een rol speelt bij de normale vorming van collageen voor het behoud van een goede werking van kraakbeen en botten.

Ontdek het volledige gamma van MINAMI op www.minami-visolie.nl

MorEPA Platinum

De krachtigste formule van Minami, met maar liefst 1 gram EPA en DHA per softgel!

Astrid Waernes is psychosociaal therapeut en runt al 17 jaar WAERNES. Ze heeft zich jarenlang verdiept in het gedrag van kinderen en volwassenen en begrijpt steeds meer hoe belangrijk de taal is die we tegen elkaar spreken. Ze schreef drie boeken.

www.waernes.nl

Die ene zin die blijft hangen

Soms zijn het niet de grote gebeurtenissen, maar is het een enkele zin die je je hele leven bijblijft. Ik was een jaar of tien toen mijn oma bij ons thuis oppaste. Ze zat samen met haar zus op de bank toen ik vrolijk de kamer binnenhuppelde. “Wat eten we vanavond?” vroeg ik.

“Sperziebonen met aardappels en vlees”, antwoordde ze. Mijn spontane reactie: “Bleeh!”

Ik draaide me om en liep terug de gang in. Achter mij hoorde ik mijn oma zacht tegen haar zus zeggen: “Ach, gewoon een verwend kreng.”

Stokstijf bleef ik staan. Ik? Een verwend kreng? En vooral het woord “kreng”. Maar ik was toch een goed kind? Ik deed mijn best, was vriendelijk en behulpzaam. Het raakte me diep, en ik wist toen nog niet dat die woorden een onzichtbaar litteken zouden achterlaten.

Want wat gebeurt er als een kind zoiets hoort? Een kind leeft nog sterk vanuit de overtuiging dat woorden de waarheid zijn. Wat een volwassene zegt, neem je aan als feit. Mijn brein registreerde: “Ik ben verwend, dat mag niet. Ik moet zorgen dat niemand mij ooit zo ziet.”

Dit fenomeen heet “interne overtuigingen”: het kind neemt de woorden van een belangrijke volwassene op als waarheid en leeft daar onbewust naar. Onbewust ga je je gedrag aanpassen. Ik deed extra mijn best om niet te veel te vragen, niet te veel te willen, en vooral om niet egoïstisch over te komen. De angst om “verwend” gevonden te worden, wandelde als een stille schaduw met me mee.

Zo werkt het bij veel kinderen en als volwassene kom je daar later pas achter: een enkele zin, misschien gedachteloos uitgesproken, kan een overtuiging vormen die jarenlang je gedrag beïnvloedt. Ons brein is op jonge leeftijd als nat cement: indrukken worden makkelijk vastgelegd en harden daarna uit tot patronen. Het zijn vaak kleine opmerkingen: “Stel je niet zo aan.” “Doe maar gewoon.” “Je bent altijd zo druk”, die bepalen hoe je naar jezelf gaat kijken.

En toch… diezelfde zinnen kunnen, als we ouder worden, ook een uitnodiging zijn. Een uitnodiging om stil te staan bij waar onze overtuigingen vandaan komen. Klopt het nog wat ik toen ben gaan geloven? Is het werkelijk waar dat ik verwend ben, of was dat slechts een losse opmerking uit frustratie of vermoeidheid van een persoon?

Vaak stel ik aan mijn volwassen cliënten de vraag: “Wat is het naarste wat iemand ooit tegen je heeft gezegd?” Bijna altijd komt er dan meteen een zin naar boven, vaak uit de kindertijd. En die zin blijkt vaak de basis te zijn van een belemmerende innerlijke overtuiging. De kracht zit erin dat we als volwassenen opnieuw kunnen kiezen. We hebben de kans om die oude stem te vervangen door onze eigen stem door die ene zin te leren veranderen, zodat hij ons niet langer klein maakt maar ons juist kracht geeft.

Misschien is dit wel de mooiste boodschap: woorden kunnen raken, maar ze hoeven ons niet te bepalen.

NAP–Pioniers

Een drieluik vanuit het Nederlands Instituut voor Logotherapie en Existentiële Analyse

Ruim dertig jaar zijn de Nederlandse Associatie voor Psychotherapie (NAP) en het European Association for Psychotherapy (EAP) onderweg – een avontuurlijke reis door een geaccidenteerd landschap vol toppen en dalen. Een tocht die vraagt om volharding, visie en steeds weer pioniersgeest. Als latere directeur-bestuurder van het Nederlands Instituut voor Logotherapie en Existentiële Analyse (NILEA) beleefde ik deze reis van drie decennia mee. Telkens weer traden vertegenwoordigers vanuit NILEA op beslissende momenten naar voren om verantwoordelijkheid te nemen – precies die houding waar Viktor E. Frankl, grondlegger van de logotherapie, zo op wees: het leven vraagt ons om antwoord en om daden.

Toch dreigt, met de wisseling van generaties, de oorsprong van het ECP naar de achtergrond te verdwijnen. En dat zou een gemis zijn. Want de geschiedenis van het ECP en de NAP vertelt niet alleen waar we vandaan komen, maar ook wat ons naar de toekomst trekt, onze hoop voedt, ons de moed schenkt om eraan te beginnen en welke richting we mogen blijven kiezen.

Daarom wil ik hier een drieluik laten zien: Frans Peeters (hypnotherapie), Marlot Rappard en Willem J. Maas (beide logotherapie). Een triptiek van mensen die als pioniers in Nederland bijdroegen aan de ontwikkeling van de NAP, én aan de opbouw van het European Certificate for Psychotherapy - het felbegeerde ECP. Hun verhaal is niet alleen geschiedenis, maar tegelijk inspiratiebron voor de toekomst van ons vak.

Pieter Hoekstra – NILEA

"De geschiedenis van het ECP en de NAP vertelt niet alleen waar we vandaan komen, maar ook wat ons naar de toekomst trekt."

DEEL 1

De NAP: waar kwaliteit, erkenning en samenwerking samenkomen ECP - Een stevige basis, een veelbelovende toekomst

In gesprek met Frans Peeters Het lijkt misschien alweer lang geleden, maar het fundament van de NAP werd gelegd eind vorige eeuw, in een tijd van verandering. Tijdens een congres in Zwolle riep minister Els Borst het alternatieve veld op om zich te organiseren en gezamenlijke kwaliteitscriteria te ontwikkelen. Geen eenvoudige opdracht, gezien de veelkleurigheid van mensbeelden en behandelmethodes. Maar juist in die uitdaging ligt de kracht van de psychotherapie: diversiteit in verbinding.

NAP - Europese kwaliteit, Nederlandse verbinding

In diezelfde periode ontstond in Wenen de European Association for Psychotherapy (EAP). Met de geest van het Verdrag van Maastricht als inspiratie - vrijheid van personen, diensten en kennis - kreeg de EAP als doel opleidingen en standaarden voor psychotherapie in heel Europa op elkaar af te stemmen. Het Eurocertificaat voor Psychotherapie (ECP) werd geboren: een kwaliteitskeurmerk dat staat voor gedegen opleiding, professionele toewijding en een Europese erkenning van vakmanschap.

Samen sterk voor professionele psychotherapie

In Nederland pakte een groep pioniers, onder wie Willem Maas, Marlot Rappard en ikzelf de handschoen op. Zo werd de Nederlandse Associatie voor Psychotherapie opgericht, als nationale vertegenwoordiger van de EAP. Vanuit een klein kantoor in Egmond aan den Hoef, bemand door vrijwilligers, groeide de NAP uit tot hét platform voor therapeuten die verder willen kijken dan hun eigen praktijk. Het ECP bood en biedt daarbij een brug: bestaande therapeuten konden zich bijscholen om het certificaat te verkrijgen, en opleidingsinstituten scherpten hun programma’s aan om nieuwe generaties klaar te stomen.

De kracht van menselijkheid, geborgd in kwaliteit

Die basis staat nog steeds. De NAP heeft zich ontwikkeld tot een solide koepelorganisatie met een heldere visie: professionalisering van de psychotherapie, brede erkenning en toekomstbestendige samenwerking. Op basis van het ECP werden uiteindelijk de werkzaamheden van de therapeuten vrijgesteld van btw, iets waarvan andere therapeuten ook gingen profiteren. Politiek, verzekeraars en beroepsverenigingen weten ons te vinden. Voor cliënten betekent dit meer duidelijkheid, voor professionals meer draagvlak en voor de samenleving een stevige borging van kwaliteit en toegankelijkheid.

Psychotherapie met erkenning, kracht en toekomst De toekomst? Die is veelbelovend. Want psychotherapie verdient een sterke stem, nationaal én Europees. De NAP staat klaar om die stem te laten klinken - samen met jou.

DEEL 2

Hoe de NAP Europa veroverde

In gesprek met Marlot Rappard Wie mag Nederland vertegenwoordigen? Begin jaren ‘90 is de oprichting van de NAP een feit. Maar al snel duikt een spannend vraagstuk op: wie mag Nederland vertegenwoordigen binnen de EAP?

Niet alleen de NAP, maar ook de Nederlandse Vereniging van Psychologen (NVP) klopte aan. Zij zwaaiden met hun statuut-erkenning, maar konden niet aantonen dat ze de meeste psychotherapeutische modaliteiten vertegenwoordigden. Dat bleek doorslaggevend. De uitkomst? De psychologen verlieten het toneel en de NAP kreeg de officiële erkenning.

Hoe een certificaat geschiedenis schreef

Eenmaal binnen bij de EAP begon het pionierswerk: de totstandkoming van het ECP. Het voelde alsof we geschiedenis schreven. De vergaderingen waren intens, vaak urenlang, maar we wisten: dit is iets groots. We bouwen aan iets dat er nog niet bestaat.

Het was een periode van energie en creativiteit. De EAP bruiste van ideeën –een Europees kwaliteitskeurmerk was in de maak.

Wanneer vergaderen een moloch wordt

Maar pionieren sloeg al snel om in bureaucratie. Zodra het ECP een feit was, veranderde de sfeer. De EAP werd een log apparaat, met drie dagen durende vergaderingen en regels die tot in detail waren dichtgetimmerd.

Toch waren er lichtpuntjes. Na de lange dagen belandden de afgevaardigden uit alle hoeken van Europa samen aan tafel. Juist daar, bij een goed glas wijn, ontstonden de echte contacten. In de wandelgangen en tijdens de diners werd vaak meer bereikt dan in de officiële notulen.

Bergen papier en een trage digitale revolutie

In Nederland werd het ECP geïntroduceerd. Vanaf 2010 vervulde ikzelf de rol van Registrar. Alles ging nog met papieren dossiers in kasten. Digitalisering liet eindeloos op zich wachten. Het was een wereld van stapels papier, formulieren en eindeloos corresponderen.

Waarom de wandelgangen tellen

Tot ongeveer 2019 bleef ik betrokken bij zowel NAP als EAP. Niet als therapeut, maar met een scherp oog voor de context. Juist die afstand hielp mij. Ik voelde me het meest thuis in de wandelgangen: dáár hoorde je de verhalen, dáár werd het échte werk gedaan.

En nu?

Na een periode van stilte is het contact met de NAP weer aangehaald. Het nieuwe bestuur schakelt mijn kennis en ervaring geregeld in. Ik weet hoe de regels werken en bij wie je moet zijn. Die kennis deel ik graag. Zo blijf ik, ook zonder formele functie, toch onderdeel van dit bijzondere Europese netwerk.

"Politieke weerstand en juridische beperkingen konden niet voorkomen dat we een netwerk en kwaliteitsstructuur neerzetten die vandaag nog steeds relevant zijn."

DEEL 3

Met visie en vasthoudendheid hebben we het fundament gelegd - sterker door elke tegenwind.

In gesprek met Willem J. Maas

Van pionieren tot positioneren - een verhaal van doorzettingskracht en resultaat

In de vroege jaren ’90 begon een kleine, vastberaden groep professionals met een ambitieus doel: het stevig neerzetten van de Nederlandse Associatie voor Psychotherapie (NAP) in het nationale en Europese veld. Met Frans Peeters nauw betrokken bij de oprichting en de moed om - soms tegen de stroom in - nieuwe contacten te leggen, werden de eerste stappen gezet. Natuurlijk was er bij de oprichting van de NAP geen financiële basis. Die werd door het Nederlands Instituut voor Logotherapie en Existentiële Analyse voorgeschoten. We kunnen daarom dankbaar zijn dat in de eerste paar jaren de oprichters van de NAP vrijwilligerswerk hebben verricht. Zonder NILEA geen ECP; zonder de vrijwilligers geen NAP en ECP.

We hebben gebouwd aan iets blijvends - juist door niet mee te buigen met de storm

Hoewel de weg bezaaid was met stevige tegenstand, onder meer van gevestigde beroepsverenigingen, hielden we koers. We brachten EALT en Hypnotherapie onder de aandacht, zochten de dialoog met de NvvP en behielden - tegen de druk in - de pas verworven NUOCstatus.

Een belangrijke mijlpaal was het veiligstellen van het ECP voor Nederland tijdens de EAP-vergadering in Rome. Dat gebeurde terwijl anderen probeerden deze erkenning elders onder te brengen. De overtuiging dat zingeving het hart van psychotherapie vormt, bleef ons kompas, gesteund door wetenschappelijke initiatieven zoals die van Dominique Debats.

Elke hindernis werd een opstap — zo reikten we verder dan ooit gedacht

Samen bouwden we STIPO op, tilden we EALT naar een hoger plan en voerden we het gesprek op beleidsniveau. Politieke weerstand en juridische beperkingen konden niet voorkomen dat we een netwerk en kwaliteitsstructuur neerzetten die vandaag nog steeds relevant zijn.

Dat dit alles tot stand kwam in een tijd van beperkte middelen, grote misverstanden en formele tegenwerking, maakt de prestatie des te groter. Het is een verhaal van vasthoudendheid, visie en samenwerking - en van het bereiken van tastbare resultaten, juist omdat we ons niet lieten afleiden door de weerstand, maar die gebruikten als motivatie om de fundamenten van de NAP te verstevigen.

Meer informatie over opleidingen van NILEA: www.viktorfrankl.nl

Begrijpen

meer begrepen

In onze cultuur ligt er een sterke nadruk op rationaliteit. Cliënten kunnen onze spreekkamer binnenkomen met vastgezette overtuigingen. Rationaliteit kan ook een vertrouwde overlevingsroute zijn, bijvoorbeeld door weg te blijven van pijnlijke gevoelens. Wanneer iemand vastzit in rationaliteit, kan het voor begeleiders lastig zijn om hen te helpen hun perspectief te verruimen. Mogelijkheden buiten de vertrouwde paradigma’s passen lang niet altijd ‘in het hoofd’, terwijl een verschuiving van perspectief buitengewoon dienend kan zijn om in een andere beweging te komen. De cliënt loopt immers vast in zijn of haar benadering en komt zelf met de beschikbare middelen niet meer verder. Wanneer je meer ervaringsgericht dan vanuit een cognitieve aanpak werkt, is het vaak handig het willen begrijpen even te parkeren. Immers, er is éérst de ervaring en dan pas het begrijpen daarvan, wat doorgaans samengaat met vallende kwartjes en nieuwe inzichten. Minder functioneel is het, wanneer dit ‘parkeren’ een starre richtlijn wordt en leidt tot een taboe op willen begrijpen. De ervaring dát een bepaalde benadering effect heeft, moet dan genoeg zijn en het hoe en waarom ervan mag niet meer bevraagd worden. Het maakt werkelijk uit wat de aard van het willen begrijpen is. Zowel voor cliënt als voor begeleider.

Begrijpen en begrepen worden Specifiek in begeleidingsrelaties speelt begrijpen een belangrijke rol als het gaat om het ervaren van veiligheid. Dat is geen psychologisch, maar een biologisch mechanisme, al zijn die twee sterk aan elkaar verbonden. Het zenuwstelsel zoekt in de interactie - buiten het bewustzijn om - actief naar signalen van veiligheid. Wanneer die ontbreken, blijven de verdedigingsmechanismes actief. Dit heeft direct gevolg voor het effect van de begeleiding, omdat het de gedragsmogelijkheden beperkt en de waarneming beïnvloedt. De cliënt kan zich

niet openstellen en aannemen wat de begeleider te bieden heeft.

Begrijpen maakt de omgeving voorspelbaar. Voorspelbaarheid is een belangrijk veiligheidssignaal, in het bijzonder voor kinderen en mensen met trauma. Elk herstelproces is een nieuwe route en daarmee biologisch in meer of mindere mate onveilig. Wat je altijd gedaan hebt, is wel voorspelbaar en kan daardoor veiliger voelen dan de nieuwe route, ook al is dat risicovoller. Dit beseffen geeft een ander perspectief op mensen die in destructieve situaties blijven zitten. Een buitenstaander kan daar iets van vinden, maar de persoon om wie het gaat, weet werkelijk niet hoe het anders kan, of kan blokkeren bij de onzekerheid over nieuwe stappen in een nog onbekende wereld.

DOOR: MONIQUE

Wanneer de cliënt de begeleider begrijpt, maakt dit de relatie voorspelbaar. Een begeleider die voorspelbaar is in gedrag en heldere kaders biedt, biedt het zenuwstelsel van de cliënt de mogelijkheid om tot rust te komen. Wijzen op controlethema’s daarentegen is om verschillende redenen niet functioneel. Het kan al snel worden opgepikt als afwijzing, zeker als de cliënt zich al kwetsbaar voelt. Bovendien is er meestal sprake van een overlevingsmechanisme dat zijn uiterste best doet om het zenuwstelsel via voorspelbaarheid weer in een toestand van veiligheid te brengen. Dat erkennen en waarderen betekent dat er ruimte is voor de zelfbescherming en kwetsbaarheid van de cliënt. Controledrift verdwijnt vanzelf wanneer deze niet langer nodig is.

Wat verder een niet te onderschatten impact heeft op de ervaring van veiligheid, is begrepen worden. Wanneer de cliënt zich begrepen voelt, is de begeleider veilig te benaderen en kan de cliënt zich openstellen. Er is geen zenuwstelsel dat zich niet enigszins ontspant, wanneer de persoon zich werkelijk gehoord, gezien en begrepen voelt. Dit vraagt compassievol luisteren, zonder te willen fixen of aan te nemen dat je weet hoe iemand zich voelt. Fixen en invullen geeft zelden de steun waar behoefte aan is, waardoor iemand zich juist onbegrepen gaat voelen. Dat is dan weer een teken van gevaar en aanleiding om alert en voorzichtig te blijven. Wanneer je als begeleider je kunt opstellen als getuige in het verhaal van de cliënt, ben je open voor diens belevingswereld. Vanuit die basishouding kan de weerstand omlaag en kan er ruimte ontstaan voor vertrouwen en overgave.

Je lichaam begrijpen

Zeker wanneer cliënten getraumatiseerd zijn, kan het lastig zijn hun lichaam te ‘bewonen’. Bij pijn en moeilijke gevoelens wegblijven is een

"Er is geen zenuwstelsel dat zich niet enigszins ontspant, wanneer de persoon zich werkelijk gehoord, gezien en begrepen voelt."

belangrijk overlevingsmechanisme, maar het nadeel van chronisch uit je lichaam zijn is, dat je de boodschappen van je lichaam niet meer verstaat of zelfs herkent. Opnieuw contact maken met het lichaam is een belangrijk instrument om weer grip te krijgen op je ervaring en inzicht in je proces. Als begeleider kun je je cliënt hiermee helpen. Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen emoties en sensaties. Emoties zijn grofweg te verdelen in varianten van bang, boos, blij en bedroefd. Bij sensaties gaat het meer om woorden als warm, koud, hongerig, misselijk, trillerig, strak, zacht, verdoofd, helder, bevroren, beklemmend, vrij enzovoort. Niet iedereen heeft voldoende vocabulaire ontwikkeld om zijn lichaamssensaties te kunnen beschrijven. Uitbreiding van de woordenschat is een groot goed. Je leert daarmee je lichaam, jezelf en je ervaringswereld beter kennen. Met het benoemen word je je meer bewust van wat je ervaart, ook al begrijp je het nog niet. Als je weet wat je ervaart, kun je het benoemen. Zo heeft je woordkeuze effect op de manier waarop je contact maakt. Dus ook voor begeleiders is het een belangrijke kwaliteit om te ontwikkelen. Enerzijds om de eigen ervaring in het contact te kunnen benoemen, maar ook om de cliënt te kunnen leren de ervaringsmogelijkheden uit te breiden.

"Uitbreiding van de woordenschat is een groot goed. Je leert daarmee je lichaam, jezelf en je ervaringswereld beter kennen."

Specifiek voor begeleiders

Als begeleider kun je een scala aan dynamieken tegenkomen bij de cliënt en heb je de nodige keuzes te maken in wat op enig moment de beste aanpak is.

Wanneer benoem je bijvoorbeeld schaduwkanten bij je cliënt en wanneer is het beter ruimte te bieden aan het zelf ontdekken ervan? Soms is mildheid en souplesse op zijn plaats, soms een ferme, heldere afbakening en soms is het beter om de onbewuste tendensen bij de cliënt even te laten voor wat ze zijn. Bewegen in dit krachtenveld is voorwaar niet eenvoudig. Of je passende keuzes maakt, is sterk afhankelijk van je begrip van waar je mee te doen hebt en welke van je vermogens je in kunt zetten.

Een voorbeeld uit het boek Het kwaad in het sprookje van Jungiaans analytica Marie Louise von Franz is het volgende: Zij en een andere therapeut liepen beide bij een patiënt tegen vergelijkbare problematiek aan. Ze legden hun casussen in supervisie voor aan Carl Gustav Jung, de bekende Zwitserse psychiater.

Op basis van het effect bij de cliënten adviseerde hij in het ene geval mild en welwillend te blijven. In het andere geval was zijn advies om de patiënte onverbloemd op haar destructieve aard te wijzen en de analyse te beëindigen.

Von Franz deed het met het zweet in haar handen. Na een aantal jaren zonder behandeling was haar patiënt weer volkomen in orde.

Juist bij keuzes als deze is het van belang dat de begeleider zelf begrijpt waarom hij een bepaalde aanpak kiest voor de cliënt.

Het kan zijn, dat de begeleider vanuit helder inzicht de juiste keuze maakt of het juiste advies geeft. Het kan zijn dat hij dat vanuit een goede verbinding met zijn innerlijke hulpbronnen doet. Het kan ook zijn, dat de juiste weg toevallig bij zijn eigen paradigma past. En dan kan het zijn, dat de begeleider verkeerd kiest. Met als mogelijk gevolg schade, ook al was dat niet de bedoeling. De belevingswereld van de cliënt kan werkelijk een andere zijn dan de begeleider in beeld heeft.

De kers op de taart

Tot slot is er nog een heel mooie variant van willen begrijpen. Dat is er een die niet voortkomt uit overlevingsmechanismes of ten dienste staat van een zuivere begeleiding. Dit willen begrijpen is een teken van emergentie: de natuurlijke, uitgaande nieuwsgierigheid die voortkomt uit veilige hechting en ons juist in contact brengt met een grotere wereld en vernieuwing. In deze staat van zijn kan er werkelijk een ontdekkingsreis plaatsvinden en zijn diepe transformaties mogelijk. Het is de kers op de taart van procesbegeleiding, wanneer je vanuit die veilige basis samen met je cliënt diens beweging kunt onderzoeken.

Bronnen:

Deb Dana - Verankerd in veiligheid

Monique Damen - Doen wat je kunt, weten wat je doet Marie-Louise von Franz - Het kwaad in het sprookje Gordon Neufeld - Laat je kind niet los Stephen Porges - Replacing Stockholm Syndrome with new framework of appeasement (webinar)

Monique Damen begeleidt mensen naar hun innerlijk kompas. Ze is onder meer geschoold in Jungiaanse psychologie, opstellingenwerk, polyvagaaltheorie, hechting en trauma. Veiligheid in verticale relaties heeft haar bijzondere aandacht. Van haar hand zijn inmiddels twee boeken verschenen: Het onzichtbare zien en Doen wat je kunt, weten wat je doet. Meer informatie: www.kommacoaching.nl/boek

Verkrijgen in verschillende soorten en maten Tablet - Poeder - Mengsel - Lactosevrij

Bloesem Remedies Nederland | St. Jansstraat 3 | 5964 AA Meterik Tel. 077-2300011 | info@bloesemremedies.com www.bloesemremedies.com | www.farfalla.nl | www.celzouten.com

Scan de QR-code voor meer informatie Van passie naar

Duidelijke doelgroep, aanbod & boodschap

Marketing & sales die bij jou passen

Meer klanten & stabiele omzet

Focus, structuur & overzicht

Groei als ondernemer

1-op-1 coaching of in een kleine groep. Jij kiest wat bij jou past!

Katja Ngo-van Hoof is als psychosociaal therapeut gespecialiseerd in het begeleiden van zwangere en kraamvrouwen. Ze begeleidt ouderparen bij het verlies van het (on) geboren kind en bij het verwerken van een traumatische bevalling.

www.counseling-warande.nl

Frons

Je komt binnen met een frons.

Je lijf… Dat hier helemaal niet wil zijn, alert, paraat, hoog in haar beschermingsinstinct, Je hoofd dat de kritische stem van de omgeving en je moeder met zich meedraagt, En je buik die de spanning opslaat… omdat jij je niet veilig voelt.

En je hart… je kunt er niet bij.

Is dat zo?

Of is je hart bang… Voelt het zich niet veilig, verdrietig en boos? Je benoemt het nog niet… je kan er nog niet bij. En zo zit je in mijn praktijk, met je frons en met de paplepel van je opvoeding: “Doe maar normaal.”

Na de eerste sessie vertel je me dat je verwarring ervaart. Jij, je plots zo bewust van je verdoving. De verwarring krijgt de ruimte, zodat jij in alle rust kan gaan verzachten. Verzachten om te helen. Je frons blijkt steeds je boodschapper te zijn, die verweven zit in je gedachten: doe maar normaal.

We zetten je systeem uit met de houten poppetjes, jij met je frons de beklager. Je kleine zus het clowntje, papa onzichtbaar in de schaduw van je mama. Mama en je grote zus afwisselend elkaars redder en slachtoffer. En je man, de toeschouwer van de situatie.

“Mijn man,” zeg je, “mijn man ziet mijn werkelijke ik, mijn innerlijke ik.”

“Kun je ook zo naar jezelf kijken”, vraag ik je. Jezelf toestemming geven om je werkelijke ik te zijn, jezelf te ontmoeten, bij jezelf thuis te komen, jezelf te omarmen. Niet langer heimwee naar je “eigen ik- persoon” die je

hebt ontmoet in Nepal. En het oude patroon dat je nu terug hebt aangenomen in Nederland. Heroverweeg en creëer de ruimte om jezelf terug welkom te heten.

Verwarring maakt plaats voor verwondering. Je frons verdwijnt, je gaat open.

En nu je hart zich opent, wordt iets aangeraakt waar je niet wilt zijn. Onveiligheid in haar allergrootste vorm. Je valt, gaat diep, kan niet anders dan vertragen. En van hieruit ontstaat ruimte en moed, het trauma uit je verleden zo verweven met je bevalling.

De stagnatie van je bevalling… De stagnatie tijdens het sporten… De controle loslaten… Het grijpt je naar je stem… Verbonden aan het bed… “Ik wil dit niet.”

Je schrijft een brief naar het verleden, je hebt je trauma een stem gegeven. Bestaansrecht. Jij beslist, jij vertraagt, jij hebt je pijn benoemd. Het is er, het was er, dit is wat het is, dat was wat het was, het is voorbij. Het verleden is voorbij. Het heeft niks van jou gekregen, het heeft je wel wat afgenomen. Jij bepaalt, jij beslist, jij neemt terug wat van jou is. Jij bent hier, hier met je verleden. Je veroordeelt jezelf niet langer. Je wordt eigenaar van je beschadiging en laat de verbinding met het verleden los. Het dient je niet langer. Er ontstaat ruimte om te helen.

Dan is het even stil. Durf je te kijken naar wat er nog ligt. Ruimte voor een nieuw begin met veiligheid als hoofdingrediënt. Voor jezelf, je kind en de mensen met wie jij je verbindt.

het hart Het uur van

BOEKRECENSIE DOOR: KATJA VAN MEURS

In Het uur van het hart, waarschijnlijk zijn laatste boek geschreven samen met zijn zoon Benjamin, omdat zijn geheugen hem steeds meer in de steek laat, beschrijft Irvin Yalom (1931) zijn laatste bevindingen in het geven van eenmalige onlineconsulten aan mensen (patiënten) van over de hele wereld. Een uur van mens tot mens en van hart tot hart met elkaar spreken, vandaar de titel.

Dit is niet bepaald een sinecure voor de zeer ervaren Yalom - Noem me liever Irv- alleen al zodat de ander hem als gelijkwaardig ziet; hij bemerkt namelijk met regelmaat dat zijn reputatie als gerenommeerd existentieel psychiater, emeritus-hoogleraar psychiatrie aan de Stanford universiteit en auteur van vele fictie en non-fictie boeken, hem een stratosferenstatus geeft. De ander kan zo van hem onder de indruk zijn dat diegene a.h.w. dichtklapt. Dan is het voor hem soms zoeken naar de reden waarom iemand een consult bij hem heeft aangevraagd. Als hij het gevoel heeft vast te lopen, weet hij dat zijn professionele mantra: de relatie is de remedie, een doorstart kan geven.

Hij zegt hiermee dat de ontwikkeling die de patiënt doormaakt, vooral voortkomt uit de hechte, veilige relatie met de therapeut en veel minder het gevolg is van een specifieke interventie, diagnose of medicatie. Iets wat zijn zoon in het nawoord nog eens bevestigd vanuit data uit meerdere wetenschappelijk bronnen. De motivatie van de patiënt en de onderlinge vertrouwensband tussen patiënt en therapeut blijken de grootste succesfactor voor het welslagen van een therapie, hierna komen de therapievorm en interventies.

“Natuurlijk is het een hele opgave om tijdens één sessie een vertrouwensband op te bouwen met de patiënt, maar als ik mijn eigen mantra serieus wil nemen en het standpunt wil blijven verkondigen dat de onderlinge band genezing bewerkstelligt, dan moet mijn aandacht in die losse uren voor een groot deel uitgaan naar het snel creëren van onderling vertrouwen. Jezelf openstellen – je kwetsbaar, medelevend en menselijk betonen – en de patiënt aanmoedigen hetzelfde te doen.” (blz. 187)

Het creëren van een vertrouwensband is essentieel voor zijn hier-en-nuaanpak.

Omdat hij in deze eenmalige consulten de ander iets mee wil geven waar ze mee verder kunnen, past hij zijn hier-en-nu-aanpak vrij direct toe: `Kunnen we het over onze relatie hebben, hoe vind je het gesprek tussen ons gaan?´ of: `Kun je woorden geven aan jouw gevoelens van dit moment, over mij, over ons?´

Op zijn directheid wordt gereageerd. De ander schrikt soms en kan onwennig zijn met de situatie; deze manier van communiceren kennen ze niet. Het is leerzaam om te lezen hoe Yalom dit aanvliegt, ook hij worstelt soms nog, probeert uit wat wel of niet aanslaat bij de ander, waarbij hij zijn handelen tot zijn patiënt kritisch onder de loep neemt. Hij stelt zichzelf nooit boven zijn patiënt en stelt zichzelf reflectief en leergierig op. Wat inspirerend is, ook op zo´n hoge leeftijd. Je bent nooit te oud om te leren en je te blijven ontwikkelen! Mede door zijn oprechtheid en eerlijkheid (hij heeft er bijvoorbeeld ook geen moeite mee om zijn excuses te maken als dat nodig is) komt er eigenlijk altijd wel een (verrassende) draai in het gesprek. Er wordt een inzicht opgedaan. Hij geeft de ander ook terug hoe hij het gesprek ervaart, met het idee dat wat er tussen hem en de patiënt gebeurt, ook gebeurt tussen de patiënt en diens sociale contacten.

“In de kern worstelt de grote meerderheid van de patiënten die ik de afgelopen zestig jaar heb gezien, met interpersoonlijke verbondenheid (de verbinding met anderen).”

(blz. 107)

Tijdens zijn eigen opleiding tot psychiater leerde hij dat het idee van de therapeut als leeg scherm niet reëel is. Je verlangt van de patiënt een kwetsbare

openheid terwijl je zelf niets aan de dag legt. Hierop past hij zelfonthulling toe. Achterliggende angsten bij therapeuten bij deze zelfonthulling worden door hem, en zijn zoon, weerlegd. Het iets over jezelf vertellen hoort wel bij te dragen aan het gesprek, aan de relatie, aan iets waar de patiënt wat aan kan hebben. Zijn proces-bevorderende zelfonthulling gaat hij ook experimenteel toepassen in de vorm van de rollen omdraaien: de ander mag hem persoonlijke vragen stellen.

Tijdens één van zijn consulten wordt hij bevraagd door de patiënt en dit levert een boeiend gesprek op; hij raakt zo enthousiast dat hij dit in gaat zetten in volgende consulten. Zijn openheid - en daarmee ook kwetsbaarheid - kweekt intimiteit en daarmee vertrouwen, wat de ander aanspoort hetzelfde te doen. Nog een interventie die ik niet onbenoemd wil laten, is de vrije associatie uit de freudiaanse psychoanalyse. De patiënt zegt alles wat in hem opkomt, zonder censuur of selectie, alles te delen aan gedachten, gevoelens, herinneringen, beelden en zelfs willekeurige woorden.

Dit kan de patiënt helpen zijn eigen innerlijke wereld te verkennen, onbewuste processen bloot te leggen en inzicht te krijgen in de oorzaken van zijn klachten of problemen.

Yalom past dit een paar keer toe in verschillende casussen waarbij de patiënt in eerste instantie vast lijkt te zitten.

“Denk een paar minuten hardop. Laat je geest vrij stromen, zeg alles wat in je opkomt, verzwijg niet, doe niet aan zelfcensuur en forceer niets.” blz 149.

Hoewel mensen ook dit onwennig en eng kunnen vinden, spoort Yalom ze aan het toch te proberen, zich ervoor open te stellen; er is geen `het niet goed doen´ in deze.

Vaak breekt er dan iets los bij de patiënt en in het gesprek. Andere wendingen en invalshoeken komen omhoog, waar Yalom op inhaakt.

Als bewonderaar van Yaloms werk leest ook dit boek weer als een trein.

Toegankelijk, ook voor niet-therapeuten, des te aantrekkelijker voor

wel-therapeuten.

Uit alles waar hij je deelgenoot van laat zijn; zijn gedachten, ideeën, gevoelens, gespreksvaardigheden kun je zelf nagaan wat weerklank bij je vindt en of en hoe je het zou toe willen passen in je eigen werkzaamheden. Maar ook gewoon als mens in je dagelijkse leven, in verbinding met anderen: belangstelling tonen, naar elkaar luisteren, openstaan voor de ander zonder gelijk in te vullen of denken het wel te weten, de ander als gelijkwaardig medemens benaderen. Het zijn allemaal menselijke, sociale vaardigheden die je als professioneel luisteraar als een ruwe diamant kunt slijpen.

Met zijn therapeutische behandelingen is hij nu voorgoed gestopt, of dit boek echter zijn laatste is…?

Benjamin Yalom over zijn vader: ”Als je net als ik een blik achter de schermen zou kunnen werpen, zou je zien dat vrienden en familie geamuseerd met hun ogen rollen, want mijn vader beweert al zeker vijftien jaar bij hoog en bij laag over elke boek dat het `zijn laatste´ is, maar de ideeën blijven komen en daarmee zijn boeken.”

Irvin Yalom is opnieuw getrouwd in januari 2024 met Sakino Mathilde Sternberg, een klinisch psycholoog, uit Duitsland. Ze schreven samen een boek, dat, naar het schijnt, dit jaar uitkomt.

Behaal in no time jouw studiepunten voor 2025

Volg videocolleges van de beste psychologen, psychiaters en andere gedragsexperts

Trauma

Wanneer is er écht sprake van een trauma en wat is de impact van zo'n ingrijpende gebeurtenis? Leer hoe je een posttraumatische stressstoornis (PTSS) kunt herkennen en wat je kunt doen en moet laten om bij te dragen aan verwerking en herstel.

10 videolessen

Erkend certificaat 8 NFG-punten

Parels, op de bodem van je ziel

PARELS, OP DE BODEM

VAN JE ZIEL

Ria Schoot Uiterkamp

In de gedichtenbundel Parels, op de bodem van je ziel van Ria Schoot Uiterkamp vind je 76 gedichten onderverdeeld in 9 thema’s, omlijst met prachtige bloemenfoto’s van haar partner Ronald.

De gedichten beschrijven wat je tegenkomt op je innerlijke weg en gaan over het herkennen en loskomen van ego patronen en het toelaten van ruimte, plezier, licht en liefde.

Je kunt de prachtige parels op de bodem van je ziel vinden door op een diep niveau te voelen en te ervaren dat opgebouwde beelden over wie je denkt te zijn, niet waar zijn. Hoe meer laagjes opgebouwd zelfbeeld van je afvallen, des te meer lichtheid, innerlijke rust en vreugde er in je leven komen.

Ik hoop dat deze gedichtenbundel je raakt, verwarmt, versterkt of vertrouwen geeft.

“Ik hoop dat deze bundel je zal inspireren om op zoek te gaan naar je eigen unieke parels op de bodem van jouw ziel”.

Ria Schoot Uiterkamp

Fragment: 2 gedichten uit Parels, op de bodem van je ziel

Vliegend in het luchtruim gedragen door de wind vind je jouw weg

innerlijk kompas weet de goede richting en houd je op koers.

Heb je de schitterende paarlen op de bodem van je ziel gezien?  altijd al lagen ze hier, maar je zag ze niet

puurheid zo vanzelfsprekend stralend omdat het besloten ligt in haar aard aan jou om ze te zien.

Voor normale slijmvliezen

• Unieke SBA24-formule verkregen uit bessen en zaden van de duindoornplant

• Bevat het omega 7 vetzuur en daarbij ook nog de omega vetzuren 3, 6 en 9

• Bevat geen gluten, lactose, soja, gist of suiker

• Geschikt voor vegetariërs en veganisten

• Pharma Nord is een Deens bedrijf dat producten ontwikkelt en produceert onder voortdurende farmaceutische controle.

Bio-Omega 7 bevat vitamine A, die goed is voor de slijmvliezen in de darm en de longen, goed is voor het gezichtsvermogen en helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit.

Een andere kijk

Steeds meer verlang ik terug naar de tijd dat er genoeg tijd, ruimte en geld was in de geestelijke gezondheidszorg. De tijd waarin niet alleen de diagnose en het aantal minuten voor een behandeling centraal staan. Maar het gesprek waar het veel meer gaat over de vraag: ‘Wat is je overkomen’, wat is jouw diepste pijn en wat is jouw diepste verlangen?’

Anita Laumann is integratief therapeut, poh-ggz, docent social work, schreef in 2020 het boekje De kunst van veerkracht, schildert, schrijft theaterstukken, woont samen met Joop en poes Isabelletje en is Omanita van 5 bonuskleinkinderen.

www.authenticum.nl

We meten, diagnosticeren en behandelen, maar wat zijn we nou eigenlijk aan het doen? Als we ons die vraag stellen, begeven we ons op het filosofische vlak. Een verstillende vraag. Dan raakt de psychologie de filosofie, de oorsprong van het denken over ons zijn en over onze pijn. De eerste psychologen waren immers filosofen.

Er is weinig besef van het belang voor een filosofische blik in gangbare psychologische interventies. We worstelen allemaal met het leven, met onszelf, met relaties, met wat we ten diepste verlangen maar niet krijgen. Met trauma en verlies. Met de vraag wat we hier allemaal met elkaar aan het doen zijn. Hele normale existentiële vragen, waar we steeds meer hulp voor vragen, alleen de antwoorden vinden we niet in de DSM-V, niet in de GGZ.

En voor die existentiële vragen is geen diagnose nodig. Alhoewel een heel grote groepering dat wel steeds vaker eist. Stante pede, ik wil een oplossing voor mijn lijden en daar moet een psycholoog maar voor zorgen. Wat echter meer waarde zou kunnen toevoegen, is een filosofische aanpak in aanvulling op de psychologie. Een aanpak met veel meer focus op het verklaren van hoe het leven nou eigenlijk werkelijk in elkaar zit en hoe we ons daarmee moeten leren verhouden. En dan in het bijzonder hoe we ons moeten verhouden tot elkaar. Filosofie als antwoord op het waarom en psychologie over het hoe en het wat van de menselijke geest en het menselijk gedrag.

Stichting Orthokennis

Dé leverancier van orthomoleculaire kennis

WEBINAR | ONLINE | ON-DEMAND

Chronische stress

In dit gratis webinar van ongeveer 45 minuten gaat ir. Angélique De Beule in op het verschil tussen acute en chronische stress en legt zij uit hoe de stressrespons werkt. Ook geeft zij uitgebreide informatie over hoe stress en stressgerelateerde aandoeningen kunnen worden behandeld met voedingsadviezen en orthomoleculaire suppletie.

45 minuten Angelique de Beule

Op www.orthokennis.nl vindt u meer informatie en kunt u zich aanmelden. Mocht u vragen hebben over onze clinics of diensten, neem dan gerust contact met ons op.

Telefoon: +31 (0)75 640 81 80 E-mail: info@orthokennis.nl Website: www.orthokennis.nl

Mogelijk gemaakt door:

endometriose Leven met

Psychologische effecten van pijn

Een op de tien vrouwen heeft endometriose. Maar wat is endometriose eigenlijk? Wat houdt het in?

En vooral: kun je er wat aan doen? Dit waren mijn vragen toen mijn plaatsvervangende gynaecoloog op de spoedeisende hulp constateerde dat ik endometriose had.

Ik belandde in 2021, aan het begin van een kersvers jaar, twee keer op de spoedeisende hulp met onverklaarbare hevige pijn, met misselijkheid en het gevoel bijna flauw te vallen tot gevolg. In de jaren daarvoor had ik vaker last gehad van heftige vermoeidheid die in aanvallen kwam opzetten en buikpijnklachten, maar ik weet dit zelf aan een terugslag in het herstel van een zware burn-out die ik net te boven was gekomen. Er was vast een somatische component, zo relativeerde ik het.

Dat het iets met mijn menstruatie van doen had, vermoedde ik allerminst.

Wat ik met terugwerkende kracht wel besefte, was dat ik al tien jaar migraine had tijdens mijn menstruatiedagen, en dat ik steeds heftigere menstruaties kreeg naarmate ik ouder werd. Voor die klachten had ik immers al eerder de stap naar een gynaecoloog gezet om te kijken of ik iets kon gaan gebruiken om de bloedingen minder hevig te laten zijn.

Van endometriose hadden mijn omgeving en ik nog nooit gehoord. Nadat die diagnose uit de mond van de jonge gynaecoloog in opleiding was gerold, struinde ik nog dagenlang het internet af op zoek naar meer informatie over mijn aandoening. Wat ik miste toen ik in shock op de bank lag, was één informatiebron waarin ik er alles over kon lezen en waarin ook iets van hoopvolle informatie en/of perspectief gedeeld werd. Ik denk dat de meeste patiënten graag zelf ‘de regie willen nemen’ als het erom gaat hun kwaliteit van leven te vergroten.

Maar het medische boek dat ik als welkomstcadeau ontving toen ik lid werd van de patiëntenvereniging, was geschreven door specialisten en omvatte veel medische informatie en een reeks ellendige afbeeldingen waarop duidelijk werd waar de endometriose allemaal kon huishouden. Voor specialisten en collega’s was dat ongetwijfeld heel informatief en fijn, voor patiënten minder opbeurend. De kadertjes met ervaringsverhalen las ik gretig, de nare plaatjes sloeg ik maar over. Bij het lezen van het boek bekroop het apocalyptische gevoel me dat het vanaf nu alleen nog maar erger kon worden. Boeken voor patiënten kwam ik helemaal niet tegen, behalve in het Duits of in de meer esoterische hoek, waarin de verdrukking van de vrouw meer op de voorgrond stond. Allemaal goed en wel, maar ik voelde me als vrouw niet verdrukt. En ik had wel deze ingrijpende aandoening en was op

zoek naar manieren om ermee om te gaan. Hoe kon het zijn dat er zo weinig over geschreven was?

Kortom: het was tijd voor een hoopvol boek met een brede kijk op endometriose en leefstijlinterventies, inzichten en tips van experts en mezelf over wat je zelf kunt doen in het dagelijks leven om je kwaliteit van leven te vergroten.

Misschien ben jij wel een van die vrouwen die net de diagnose hebben gekregen. Of ben je al jarenlang bekend met deze ziekte en wil je kijken wat je allemaal nog kunt doen op het gebied van leefstijl. Misschien heeft je partner of goede vriendin, dochter of collega endometriose en wil je haar beter leren begrijpen en waar mogelijk ondersteunen.

De aandoening trekt immers niet alleen een enorme wissel op het leven van de patiënt zelf, maar ook op de omgeving, die zich vaak machteloos voelt. Misschien ben je zorgprofessional en wil je meer leren over een multidisciplinaire (holistische) aanpak of beter leren begrijpen hoe het is om endometriose te hebben. Dan is dit boek voor jou.

Maar vooral heb ik dit boek geschreven voor al die vrouwen die dagelijks moeten omgaan met deze aandoening, die pijn lijden, verminderd vruchtbaar zijn, minder of niet meer kunnen werken, chronisch moe zijn en vooral verminderde levensvreugde of – laten we het beestje gewoon bij de naam noemen – minder kwaliteit van leven hebben. Door mijn eigen ervaringen

"De aandoening trekt immers niet alleen een enorme wissel op het leven van de patiënt zelf, maar ook op de omgeving, die zich vaak machteloos voelt."

met endometriose met je te delen en je mee te nemen in de inzichten die ik heb opgedaan bij verschillende (medische) professionals, hoop ik je een hart onder de riem steken, zoals ik zelf ook af en toe een blij aha-momentje had.

‘‘Zal ik hem even zachtjes masseren?’ vraagt Richard. Voorzichtig aait hij over mijn buik. Die is drie keer groter dan normaal en zo overgevoelig dat zelfs de zachtste aanraking pijnlijk is. ‘Doe toch maar niet, lieverd,’ zeg ik. Dicht liggen we tegen elkaar aan, ik met mijn rug naar hem toe, hij voorzichtig met een arm over mijn buik, die hij verlegt naar mijn dijbeen.

Ik lig al dagen veel op bed, ben verschrikkelijk moe en voel me onzeker en bang over de toekomst. Sinds ik van de SEH ben teruggekomen, blijft mijn buik gevoelig.

Het zal toch wel weer afnemen? Daarnaast lijkt het alsof iemand lood in mijn benen heeft gegoten: de pijn straalt daarheen uit. Als ik toch een stukje probeer te wandelen, kom ik amper vooruit. Door mijn hoofd spoken veel gedachten. Blijft dit zo? Wat is er met me aan de hand dat ik niet kan lopen? Duurt dit een week, een paar weken, een maand? Hoort dit bij endometriose? Een paniekerig gevoel kruipt omhoog richting mijn borst en ik slik opkomende tranen weg. Hoe kan het dat ik gewoonweg niet vooruitkom?

Als ik toch een voorzichtige poging waag en bij het begin van het park ben aanbeland, ben ik bekaf. De hond is nog niet eens fatsoenlijk uit geweest. Het valt me op dat ik zo raar loop. Mijn buik als een vooruitgestoken, opgeblazen bult met de onderste knopen van mijn winterjas open. De ene voet voorzichtig voor de andere. In mijn hoofd wil ik sneller, maar mijn lichaam gaat zijn eigen weg. Het lijkt alsof er een slow motion-knop is omgezet. Omdat ik paniekerig ben dat de pijn zal terugkeren, draai ik na nog vijf passen weer om. Eenmaal thuis barst ik in huilen uit. ‘Ik kom amper vooruit,’ zeg ik. Ik klamp me vast aan Richard, die geruststellende dingen zegt. ‘Dat komt echt wel weer, lief,’ zegt hij. ‘Kom, we gaan even op de bank liggen.’

Vitakruid innoveert

Ontdek onze nieuwste supplementen

Vitamine D3 & K2 tabletten

Beste vormen vitamine D3 en K2

NIEUW

90 TABLETTEN

Vitamine D3 en K2 zijn goed voor de botten

Maca³ Complex

Zwart 10:1, Geel 25:1 & Rood 30:1

90 VEGAN CAPSULES

NIEUW

Gestandaardiseerd op Beta-Sitosterol (2,5%), Macamides (2,6%) & Macaenes (2,6%)

Meer weten over onze nieuwe supplementen?

Ga naar:

Marine Fytoplankton

Krachtige combinatie van micro- en macroalgen

120 VEGAN CAPSULES

NIEUW

Hoge standaardisatie op werkzame stoffen uit Klamath, Chlorella, Spirulina & Wakame

Super Greens Lime

Nu met lichte limoensmaak

NIEUW

208 GRAM

Breed spectrum aan nutriënten uit natuurlijke bron

"Vrouwen

met endometriose vertonen meer angst en depressieve klachten dan vrouwen die geen endometriose hebben."

Op de bank houd ik hem stevig vast en begraaf ik mijn gezicht in zijn hals. Ik voel me een drenkeling op zee. Mijn hele toekomst is onzeker.’

Pijn hebben, horen dat je een chronische aandoening hebt, te horen krijgen dat de behandelingen gericht zijn op symptoombestrijding en er geen permanente oplossing is, angst voor de steeds terugkerende pijn: leren leven met endometriose is een behoorlijke uitdaging. Pijn werkt ontzettend ontwrichtend op je leven. Het vraagt voortdurend aandacht op de achtergrond en kost daarnaast ongelofelijk veel energie van je lichaam – en van je geest. Veel vrouwen met endometriose die te maken hebben met ernstige pijnklachten, kunnen niet functioneren zoals ze zouden willen. Het trekt een wissel op je lichaam, gemoed, relaties, werk. Soms is de pijn zo hevig dat je keuzes moet maken: minder werken, meer rusten, de partner die meer zorgtaken op zich neemt, misschien geen grote en avontuurlijke reizen.

Behalve dat het veel impact heeft op jouw leven, moet ook de omgeving hiermee zien te dealen. Is deze steunend, dan zul je je gedragen voelen, maar krijg je te maken met weerstand, dan kan dat kan ervoor zorgen dat je je steeds meer geïsoleerd gaat voelen en in een vicieuze cirkel terechtkomt.

Vrouwen met endometriose vertonen meer angst en depressieve klachten dan vrouwen die geen endometriose hebben. Volgens verschillende onderzoeken heeft dit meerdere oorzaken, waaronder het hebben van chronische (bekken)pijn waardoor de kwaliteit van leven negatief wordt beïnvloed. De impact op vruchtbaarheid speelt ook een belangrijke rol vanwege de emotionele stress die dat met zich meebrengt.

En dan zijn er de sociale gevolgen, zoals dat je door pijn en vermoeidheid vaak afspraken moet afzeggen. Hierdoor kunnen vrouwen zich meer gaan isoleren en krijgen ze niet de sociale steun die nodig is. Problemen op het werk spelen ook een belangrijke rol, met name als de ziekte niet

serieus genomen wordt. Als je het gevoel hebt dat je niet serieus genomen wordt door de behandelaar of niet de zorg krijgt die nodig is, kunnen er ook stress-gerelateerde klachten ontstaan en in sommige gevallen zelfs posttraumatische stress. Om de kwaliteit van leven te vergroten is het daarom belangrijk om te kiezen voor een integrale aanpak waarbij ook zeker aandacht is voor de psychologische aspecten. Een recente studie wijst uit dat 68% van de vrouwen met endometriose een milde of hoge mate van psychologische stress ervaart.

Een deel van de vrouwen is heel hard voor zichzelf. Ze proberen alle ballen in de lucht te houden. Ze zijn gewend om pijn te negeren omdat ze anders misschien nergens meer komen. Het lijkt alsof ze het contact met hun lichaam wat zijn verloren. Ergens is dat ook een Nederlandse mentaliteit: “Kom op, niet zeuren maar doorgaan,” zegt gynaecoloog Ellen Klinkert hierover.

‘Ik krijg hier bijvoorbeeld ook vrouwen op de poli die elke nacht hun wekker zetten omdat ze anders doorlekken. Soms is er ook onbegrip in de eigen omgeving en worden klachten gebagatelliseerd. Er zijn vrouwen die vragen om een foto van de operatie zodat ze de familie kunnen laten zien wat er in hun buik aan de hand is. Dat vind ik heel verdrietig.'

Het geeft ook de eenzaamheid van zo’n vrouw weer. Soms denk ik weleens: je zou eens moeten zien wat een ravage ik aantref in zo’n buik.

Wat ik vrouwen vooral gun, is dat ze wat meer voor zichzelf opkomen en wat liever zijn voor zichzelf, en dat vrouwen bij pijnklachten eerder aan de bel trekken.’

Dit is een boekfragment uit

Leven met endometriose

Kim de Lange is schrijfster, (trainings)acteur, theatermaker en eigenaar van een trainingsbureau.

Al meer dan twintig jaar verzorgt zij gedrags- en communicatietrainingen voor o.a. medische professionals. Toen ze de diagnose endometriose kreeg, ging ze op zoek naar betrouwbare informatie. Leven met Endometriose is het resultaat van die zoektocht.

Verdiep en Upgrade jouw Praktijk

Kijk Verder, Kom Verder

De Academie

De Nederlandse Academie voor Psychotherapie is vanaf 1979 een bruisend expertisecentrum in The Art of Change: het vakgebied van de menselijke verandering. Onze integratieve opleidingen in Coaching, Counseling en Psychotherapie zijn (inter)nationaal erkend.

Hoogste Standaard ECP

De Academie heeft de hoogste Europese onderscheiding als opleidingsinstituut in Psychotherapie. Daarmee ligt er voor jou een route naar het European Certificate for Psychotherapy (ECP)

Verdiep en upgrade

Je kunt kiezen uit een breed pallet aan verdieping. Een kleine greep:

• Medische Hypnose

Wetenschappelijk bewezen effect bij PDS.

Onmisbare aanvulling op je behandeling van SOLK/ALK

• Alle PSBK nascholing

Meer dan alleen kennis

• Integratieve JongerenCoach

Help deze kwetsbare groep, er zijn veel te weinig echte hulpverleners

Zie onze agenda:

Zie alle opleidingen en trainingen:

Ontschuldigen

Ontschuldigen, wellicht gebruiken we dit woord niet zo vaak, maar ondertussen is het een woord met diepe betekenis: iemand vrijspreken van schuld, het omgekeerde van beschuldigen. Iemand uit een situatie bevrijden waarin hij beschuldigd wordt. Iemand rechtvaardigen of verschonen, aldus het onlinewoordenboek.

Dit is een daad van volwassenheid. Misschien niet als beginpunt, maar in ieder geval als eindpunt. Je kiest ervoor om niet in de dramadriehoek te gaan vanuit je gekwetste Kindstuk, door bijvoorbeeld verwijten in je hart te maken of in de opgavestand te staan (slachtoffer). Maar, eventueel na uiten van wat er speelt, kies je ervoor de ander te ontschuldigen voor wat hij of zij heeft gedaan. Ik leg geen claim meer op jou en kies ervoor om mijn hart weer zacht te maken. We maken een nieuwe start, hopelijk allebei, maar ik kan het in ieder geval voor mijzelf doen. Zo blijft mijn hart zacht, recht en wordt het geen gevangenis van schuld.

In mijn praktijk luister ik diagonaal en kijk of er nog “schuld” zit, waardoor deze persoon nog in ontkenning of protest zit. Heel begrijpelijk ook, want schuld mag erkend worden, “verwerkt” worden etc. Maar daarna, wat doen we er dan mee? De dramadriehoek vind ik een mooie metafoor hiervoor. Je blijft “urgen”. Ik WIL dat van jou. Nee, je mag leren, deze claim, naast je neer te leggen. Je koppelt hiermee ook de persoon in wie hij is, los van wat hij doet.

Tot nu praat ik over de ander, maar hoe is het met onszelf? Lukt het jou jezelf te ontschuldigen en los te laten wat je bijvoorbeeld anders had willen/kunnen doen? Je kiest dan voor mildheid en eigenaarschap en stapt zo uit het oordeel of de aangepaste Kindpositie en uit het afhankelijk blijven van de ander.

Of in een (liefdes)relatie, je loopt vast op een gegeven moment, zou het een idee zijn om dan tegen elkaar te zeggen……we kiezen ervoor onszelf en de ander te onschuldigen en we maken een nieuwe start? De hardheid verdwijnt langzamerhand en we worden weer raakbaarder voor onszelf en de ander.

We kiezen (onbewust) er ook voor dat we “mens in wording” zijn, ik ben waar ik nu ben en doe wat ik nu kan, dat is genoeg. Ik doe dingen goed en ik mag nog dingen leren, het is allemaal ok. Mildheid in plaats van oordeel. Oordeel zet ons vast, oordeel kennen we zo goed, ook vanuit de maatschappij: “je moet het goed doen”. Wie je bent, is wat je doet, wanneer is het goed genoeg? We kunnen steeds minder verduren van elkaar. Ik hoop van harte dat jij en ik, met onze cliënten deze reis blijven maken.

Kirsten Riepma-Heusinkveld, psychosociaal therapeut Praktijk Meerwaarde.

Rosegarden is een Stichting van Christen Psychosociaal Therapeuten. De psychosociale (kinder)therapeuten die zijn aangesloten bij Stichting Rosegarden, werken vanuit een christelijke identiteit. www.stichting-rosegarden.nl

Oosterse methoden in het

westen

Hieronder vind je drie oosterse methoden die inmiddels in het westen geïntegreerd zijn en veelvuldig gebruikt worden.

Meditatie

Meditatie is een oefening om je aandacht opzettelijk op iets te richten. Dit kan iets tastbaars zijn zoals een kaarsvlam, maar het kan ook een woord zijn of je eigen ademhaling.

Door de waterval aan prikkels die ons dagelijks overspoelt tijdelijk buiten te sluiten en ons te focussen op bijvoorbeeld de ademhaling, kalmeert de geest en ontstaat er ruimte.

Eeuwenlang hebben monniken, nonnen, mystici en zwervende asceten meditatie gebruikt om inzicht in zichzelf en de wereld om hen heen te krijgen.

Daarnaast werd het door kunstenaars, filosofen en zelfs krijgers gebruikt om hun volledige potentie te benutten en het maximale uit hun kunnen te halen.

In het westen hebben we vooral door het Boeddhisme kennis mogen maken met meditatie. Mediteren is hierbij een onderdeel van het achtvoudige pad om uiteindelijk een verlicht mens te worden.

Tegenwoordig is meditatie een praktische techniek om mensen te leren met pijn om te gaan, stress te verminderen en ook een dieper gevoel van geluk te bereiken. Hierbij is geen connectie met een spiritueel pad of levensbeschouwing nodig.

Meditatie is heel eenvoudig. Ga zitten of liggen en ontspan je lichaam. Daarna richt je je aandacht bijvoorbeeld op je ademhaling en je wordt je bewust van de fysieke ervaring van het ademhalen. Wanneer je afdwaalt, breng je je aandacht weer terug bij je fysieke ademhaling.

Tijdens het mediteren probeer je niet je gedachten of gevoelens uit te schakelen. Je leert ze zonder oordeel te observeren. Uiteindelijk kun je ze daardoor beter gaan begrijpen.

Mindfulness

Mindfulness is het vermogen om volledig aanwezig te zijn in het huidige moment en waar we zijn en wat we doen in dit moment.

Het is voornamelijk bekend geworden in het westen door Boeddhistische meditatietechnieken, maar is een universele beoefening waar iedereen van kan profiteren. Iedereen kan er gebruik van maken, ongeacht religieuze overtuiging of levenswijze.

Mindfulness heeft wetenschappelijk bewezen effecten op de hersenen die bevestigd zijn door studies zoals die van Hölzel et al. (2011), waarin deelnemers aan een acht weken durend mindfulnessprogramma een significante toename in grijze stofdichtheid in de hippocampus vertoonden. Bovendien tonen meerdere studies aan dat mindfulness de hersenen helpt zich aan te passen aan complexe, stressvolle omgevingen (Congleton, Hölzel & Lazar, 2015).

"Door met het lichaam te werken, kunnen diepere of onbewuste spanningen en emoties aan het licht komen en verwerkt worden."

Mindfulness is een vaardigheid die we kunnen ontwikkelen door training: aandachtstraining. Hierbij wordt gebruik gemaakt van verschillende technieken. Door het oefenen met deze technieken kunnen we de vaardigheid van mindfulness opbouwen, zodat we mindfulness vervolgens in het dagelijks leven kunnen toepassen. Door de geest te leren aanwezig te zijn, leren we onszelf om bewuster te leven – in het heden en onafhankelijk van reactieve gedachten en gevoelens – wat vooral nuttig is, wanneer we worden geconfronteerd met uitdagende omstandigheden of moeilijke situaties.

Technieken om mindfulness te ontwikkelen zijn bijvoorbeeld ademhaling, meditatie en de body scan. Tijdens deze body scan breng je bewustzijn naar elk deel van je lichaam en merk je pijn, spanning of algemeen ongemak op. Ook bewust eten en ‘single tasken’ zijn voorbeelden van aandachtstraining.

Ademhaling

Een mens ademt zo’n 17.000 tot 30.000 keer per dag in en uit. De manier waarop je ademhaalt, heeft onder andere invloed op het zenuwstelsel, de energiehuishouding, de kwaliteit van de slaap en het stressniveau. Wie bewust leert ademen, opent de deur naar meer rust, helderheid en gezondheid.

Een goede ademhaling is rustig en diep en komt uit de buik, zodat je je lichaam optimaal van zuurstof voorziet. Bij een gezonde ademhaling in een toestand van rust adem je ongeveer 6 tot 10 keer per minuut.

Het belang van ademhaling was al bekend in het oude India. Ademhaling neemt dan ook een belangrijke plaats in bij yoga. Ademhaling fungeert als brug tussen lichaam en geest. In de yoga worden verschillende ademhalingstechnieken gebruikt. Een bekende ademhalingstechniek is de Ujjayi-ademhaling (oceaanademhaling). Hierbij adem je door de neus, waarbij je de adem achter in de keel afremt met een zacht ruisend geluid. Deze ademhalingstechniek verhoogt het zuurstofniveau in het bloed.

Een ander voorbeeld is de Bhramari-ademhaling (bij-ademhaling). Hierbij maak je op de uitademing een zoemend geluid. De vibratie bij de uitademing is voelbaar in het hele lichaam en heeft een kalmerend effect.

Boeddhistische psychologie

Robert Hartzema schreef in 2008 het boek

Boeddhistische psychologie. Dit boek geeft een duidelijk overzicht van de verschillende psychologische inzichten en meditaties uit de vier belangrijkste boeddhistische stromingen – hinayana, mahayana, vajrayana (tantra) en dzokchen – die elkaar naadloos aanvullen en uiteindelijk kunnen leiden tot de ultieme bevrijding of verlichting. Daarnaast vergelijkt de auteur deze inzichten regelmatig met de westerse psychotherapie. Het boek bevat een schat aan kennis voor ieder die op zoek is naar bewustwording en bevrijding, of zich bezighoudt met meditatie en het ontwikkelen van oplettendheid (mindfulness).

Monnik, dichter en vredesactivist

Thich Nhat Hanh schreef verschillende boeken waarin hij boeddhistische onderwerpen toegankelijk maakt voor een breed publiek. In het boek Mindfulness laat hij zien hoe belangrijk het is om aandachtig te leven. Als je bewust leeft, beweegt, eet en met relaties bezig bent, zul je je vanzelf gelukkiger voelen. Met zijn oefeningen in mindfulness leert Thich Nhat Hanh je je geest te trainen om in het moment te leven. De oefeningen verbeteren je concentratie en verschaffen je inzicht, waarmee je je uiteindelijk kunt bevrijden van angst, spanning en boosheid en je het geluk beter kunt ervaren.

Mededogen en vriendelijkheid

Spirituele leider in het Tibetaans boeddhisme Tenzin Gyatso, Dalai Lama schreef over geluk, vreugde, de boeddhistische leer, vriendschap, vrijheid, het redden van onze planeet en nog veel meer. Het meest bekende boek is wellicht De Kunst Van Het Geluk. Dit boek, geschreven met psychiater Howard Cutler, biedt concrete handvatten voor het bereiken van innerlijke rust en geluk, met behulp van principes uit het boeddhisme.

Bronnen: www.mindfulness.nl

Ma De Japanse wijsheid van

In een eerder artikel in Therapeut Coach en Counselor schreef ik over mijn ervaring in een zentempel in Kyoto, waar ik in gesprek raakte met een voormalige CEO die nu tempelwachter was. Zijn verhaal liet me zien dat leegte niet leeg is, maar juist een poort naar het hart, het kokoro, zoals ze dat in Japan noemen. Die ervaring vormde een verdiepende ingang in het Japanse begrip ma: de betekenisvolle tussenruimte waarin iets nieuws kan ontstaan.

Wat is Ma?

Ma laat zich niet gemakkelijk vertalen. Het verwijst naar de ruimte tussen twee dingen: de stilte tussen twee tonen, de leegte tussen twee gebaren of de pauze tussen twee afspraken. Geen gemis, maar juist een volheid van mogelijkheden. Het is precies die ruimte waarin iets nieuws kan ontstaan. Waar we in onze samenleving vaak gericht zijn op vullen, doen en presteren, nodigt ma uit om te vertragen, leegte te laten bestaan en daar betekenis in te vinden.

De ruimte tussen twee houdingen

Mijn eerste ontmoeting met het belang van tussenruimte vond niet in Japan plaats, maar tien jaar daarvoor in een yogastudio. Tijdens mijn allereerste yin-yogales maakte ik kennis met het fenomeen rebound: het moment na een houding waarin je niets doet, behalve observeren wat er in je lichaam gebeurt.

Het klinkt eenvoudig, maar het was voor mij een enorme eyeopener. Vaak zijn we geneigd te focussen op het doen; de houding zelf, de prestatie of het resultaat. Maar in yin-yoga is juist de ruimte tussen de houdingen minstens zo belangrijk. In dat stille moment na afloop van een houding, waarin je lichaam vanzelf terugveert, merkte ik pas wat er was verschoven.

Zonder die ruimte tussen de houdingen was het effect ervan waarschijnlijk aan me voorbij gegaan. Dan had ik een prima les gehad, maar had ik de essentie gemist. En zo kan je ook een prima leven

hebben, realiseerde ik me toen, maar mis je misschien wel iets heel belangrijks als je altijd maar doorgaat, en nooit ruimte maakt voor leegte, voor niets.

Het is een ervaring die me liet zien: er zit betekenis in de leegte. In die ruimte ertussen. En dat bleek precies de kern van Ma

Hoe zit je erbij?

Ditzelfde idee nam ik daarna mee in mijn lessen en sessies bij bedrijven, in de vorm van een eenvoudige oefening die ik vaak inzet: Hoe zit je erbij?

Het gaat niet om iets doen of bereiken, maar om stilstaan bij wat er al ís. Je sluit je ogen, ademt rustig en observeert. Hoe voelt je lichaam? Welke gedachten zijn er? Hoe is je stemming, je energie? Je hoeft niets te veranderen of te verbeteren. Alleen maar opmerken.

Deze ogenschijnlijk eenvoudige oefening is in wezen een uitnodiging tot ma Een tussenruimte waarin je even niets hoeft, behalve aanwezig zijn. En het mooie is: die kleine pauze blijkt vaak meer te openen dan je denkt.

De oefening: Hoe zit je erbij? Wil je dit zelf ervaren? Neem een paar minuten voor de volgende oefening:

• Ga gemakkelijk zitten. Sluit je ogen als dat prettig voelt.

• Stel jezelf zachtjes de vraag: Hoe zit ik erbij?

• Merk op wat je voelt in je lichaam. Zijn er delen van je lichaam gespannen, warm of juist koud? Welke delen voelen aanwezig en welke juist wat afwezig?

• Observeer je gedachten, zonder ze te volgen. Is het druk, of rustig in je hoofd?

• Welke emotie is op dit moment op de voorgrond? Zonder in het verhaal of het waarom te stappen, merk je simpelweg op wat aanwezig is.

• Adem je rustig of snel? Voel je de beweging van je adem wat meer in je buik, of meer in je borstkas? Is je in- of uitademing langer?

Dat is alles. Je hoeft niets te doen met wat je opmerkt. Het gaat om de ruimte die je schept voor wat er is.

Het proces boven het resultaat

In onze samenleving zijn we vaak gericht op het resultaat. Een gesprek moet iets opleveren, een oefening moet een doel hebben en een traject moet vooruitgang tonen. Ma nodigt uit om dat idee even los te laten. Want wat gebeurt er in de leegte, in de stilte, in de pauze? En in de tijd tussen twee sessies? Je weet het niet. En precies daarin schuilt de waarde. Het niet-weten is de basis. Ik herken dit ook in de sessies die ik zelf heb ontvangen of gegeven: vaak gebeurde er iets essentieels in de momenten dat het even stil viel en

De Japanse wijsheid van Ma

Op zoek naar de waarde van leegte in een volle wereld

Miriam Evers

Uitgeverij Samsara www.samsarabooks.com www.slowww.nl

juist niet in de woorden of interventies. Het durven toelaten van die stilte, zonder direct invulling te geven, kan een vorm van heling op zich zijn.

Ma vraagt dus niet om méér te doen, maar juist om iets minder te doen. Om te durven stilstaan in de tussenruimte; tussen de sessies en tussen de woorden. Het is een houding van openheid: je weet niet wat er komt, maar je geeft het de kans om zich te ontvouwen. Ma als ‘levende pauze’, zoals de Japanse filosoof Masahiro Morioka schrijft over de rol van ma in therapievorm.

Misschien herken je dat de momenten ‘ertussen’ cruciaal blijken: de stilte na een vraag, de pauze waarin iets indaalt of de periode tussen twee sessies. Daar, in die tussenruimte, voltrekt zich vaak de echte verandering. En dat is in mijn ogen de wijsheid die ma je kan leren.

Tournee

In november geeft Miriam Evers een aantal lezingen:

– Zondagochtend 9 november: Japanse winkel Batsu | Groningen

– Woensdagavond 12 november: Boekhandel de Vries van Stockum | Haarlem

– Donderdagavond 13 november: Groote Museum | Amsterdam

– Vrijdagavond 14 november: De Meditatietuin | Amsterdam

– Zaterdagmiddag 15 november: het Sieboldhuis | Leiden

– Zondag 16 november: Gastsessie bij retreat Het Pilates Paradijs | Broek in Waterland

Tijdens deze lezing neemt Miriam Evers je mee in de wereld van ma. Aan de hand van persoonlijke anekdotes, inspirerende beschouwingen en kleine oefeningen ontdek je hoe betekenisvol deze tussenruimte kan zijn –niet alleen in de Japanse cultuur, maar ook in ons dagelijks leven. Kijk op www.slowww.nl voor informatie en aanmelden voor onderstaande evenementen.

Miriam Evers is schrijver, coach, yin-yogadocent en spreker, met een fascinatie voor stilte, overgangen en de kracht van vertraging. In haar boek De Japanse wijsheid van Ma onderzoekt ze een eeuwenoud Japans begrip dat verrassend actueel blijkt. Ma gaat over de betekenisvolle ruimte tussen dingen: tussen woorden, tussen ademhalingen, tussen afspraken. Met persoonlijke ervaringen, culturele inzichten en praktische voorbeelden nodigt Miriam je uit om de rijkdom van die tussenruimte te herontdekken, als bron van rust, verbinding en diepgang in het dagelijks leven.

Fit en actief oud worden

dit supplement kan helpen

Diverse studies wijzen op de combinatie van selenium en co-enzym Q10 als belangrijke factor voor de cardiovasculaire gezondheid en een lang leven. Scandinavische onderzoekers onder leiding van professor Urban Alehagen, cardioloog van de Universiteit van Linköping, publiceerden in 2013 een studie die aantoonde, dat dagelijkse suppletie met selenium en co-enzym Q10 de cardiovasculaire sterfte met 54% verminderde. Hun onderzoek haalde wereldwijd de krantenkoppen. De dubbelblinde, placebogecontroleerde studie met 443 gezonde ouderen van 70 tot 88 jaar was een sterk bewijs dat suppletie loont. De deelnemers kregen gedurende vier jaar willekeurig een dagelijkse suppletie met 200 mcg seleniumgist en 200 mg farmaceutische co-enzym Q10 of een identieke placebo.

Naast het 54% lagere risico op overlijden aan een hart- en vaatziekte bij degenen in de actieve

behandelgroep vergeleken met de placebogroep, bleek de combinatie van de stoffen ook de contractiliteit van de hartspier te verbeteren. Zowel echocardiografieën als metingen van NT-proBNP, een marker voor de diagnose en prognose van hartfalen, toonden dit aan. In de gesuppleerde groep bleven de NT-proBNP-waarden de hele interventieperiode onveranderd, terwijl ze in de placebogroep toenamen.

Opgevolgd door 25 studies

Van beide groepen werden bloedmonsters opgeslagen voor verder onderzoek. Het onderzoeksteam zocht bij de analyse naar andere tekenen van verbeterde gezondheid bij degenen die selenium en co-enzym Q10 kregen. Studies naar verschillende markers leverden aanwijzingen op voor minder ontstekingen, minder fibrose, verbeterde glucoseregulatie, betere nierfunctie, verbeterde schildklierfunctie en een betere algehele cardiovasculaire gezondheid. Tot nu toe zijn in totaal 25 vervolgstudies uitgevoerd en gepubliceerd in diverse wetenschappelijke tijdschriften.

In een van de nieuwste studie, gepubliceerd in het Journal of Free Radical Biology and Medicine, ontdekten de onderzoekers dat de bloedspiegels van selenoproteïne P, een van de ongeveer 30 seleniumafhankelijke enzymen die nodig zijn voor een goede gezondheid, significant hoger waren bij de deelnemers die selenium en co-enzym Q10 kregen in vergelijking met de placebogroep. Hogere niveaus van selenoproteïne P duiden op minder ontstekingen, een tragere biologische veroudering en een verbeterde levenskwaliteit. Senioren missen beide stoffen. De hoofdstudie uit 2013 en de 25 aanvullende vervolgstudies wijzen allemaal op positieve resultaten van suppletie met selenium en co-enzym Q10. Veel artsen en wetenschappers beschouwen dat als waterdicht bewijs dat suppletie de gezondheid ondersteunt. De biologische en biochemische veranderingen van veroudering lijken te worden afgeremd en soms zelfs te worden teruggedraaid bij degenen die de actieve stoffen innemen. Dit geldt bijvoorbeeld voor ontstekingen en cellulaire veroudering.

Europeanen krijgen weinig selenium binnen en de eigen synthese van co-enzym Q10 neemt af naarmate we ouder worden. Omdat de twee stoffen samenwerken, is het voor senioren gunstig om selenium en co-enzym Q10 te combineren om een mogelijk tekort te compenseren.

Referenties zijn op te vragen bij de redactie.

Leef lichter met de wijsheid van

paarden

8 LEVENSLESSEN VOOR EEN VRIJER EN VERBONDEN LEVEN

Paarden zijn meesters in leven in het moment. Als prooi- en kuddedieren lezen zij energie alsof het hun moedertaal is en laten ze ons zien wie we werkelijk zijn. Hun eeuwenoude wijsheid kan ons mensen helpen om lichter, vrijer en meer verbonden te leven.

In haar boek Kind van de Zon neemt Mira Opdam de lezer mee langs acht krachtige levenslessen die ons herinneren aan onze essentie en levenskracht. In dit artikel delen we de belangrijkste levensles en waarom juist paarden zulke waardevolle leermeesters zijn.

Paarden als spiegels van de ziel

Onze maatschappij vraagt veel: prestatiedruk, verwachtingen, sociale verplichtingen. Daardoor verliezen we vaak de verbinding met onze binnenwereld. Paarden doen dat niet. Zij leven in volledige afstemming met zichzelf, lezen energie, volgen instinct en tonen zonder oordeel wat er in een ander leeft.

Wie een kudde paarden observeert, ontmoet pure wezens die zonder woorden spiegelen wat zich in jou afspeelt. Hun lichaamstaal is helder en eerlijk. Wat je ziet, is wat er is.

In haar werk als systemisch-sjamanistisch coach ervaart

Mira dagelijks hoe paarden blokkades zichtbaar maken. Ze brengen mensen vanuit het hoofd naar hart en lijf. Ze tonen pijn, verlangens en systemische thema’s, maar ook de weg naar heling. Paarden herinneren ons aan onze natuur, voorbij de verhalen van ons hoofd.

Voor professionals in coaching en therapie opent dit een rijk veld. Paarden voelen instinctief waar energie stagneert en maken dit zichtbaar, zonder oordeel. Daardoor wordt heling niet een kwestie van verklaren, maar van ervaren en doorvoelen.

Les 1: Leef met een open hart

Een van de belangrijkste levenslessen in Kind van de Zon is het leven met een open hart.

Het helende hart van paarden

Onderzoek van het HeartMath Institute toont dat het

hart van een paard een veel krachtiger elektromagnetisch veld heeft dan dat van een mens. Dit veld beïnvloedt ons hartritme direct en brengt ons in een staat van ontspanning en coherentie – iets waarvoor wij mensen vaak moeten oefenen via meditatie of yoga.

Tijdens coaching kunnen paarden letterlijk hun adem bij ons hart brengen, voorop of achter ons. Dat moment voelt diep ondersteunend: spanning verzacht en er ontstaat ruimte voor heling.

De vijf sleutels

In het boek beschrijft Mira vijf sleutels om een open hart te cultiveren:

Zeg ja tegen alle emoties – ook de pijnlijke.

Wees trouw aan je eigen hart – luister naar je innerlijke kompas. Klopt jouw hart eerst voor jou?

Laat vergeving toe – bevrijd jezelf van de last die je gevangen houdt.

Leef vanuit compassie – naar jezelf en anderen.

Wees dankbaar – ontdek dankbaarheid als medicijn.

Paarden laten zien dat een open hart ons niet kwetsbaarder maakt, maar juist krachtiger. Door ons hart te openen, leren we liefhebben zonder voorwaarden en kunnen we onze volledige levenskracht belichamen.

Lessen voorbij woorden

Heling gaat vaak voorbij taal. Veel trauma’s of blokkades zijn niet volledig met woorden te duiden. Paarden werken precies op dat niveau: ze spiegelen energie, adem en houding. Een cliënt kan ervaren hoe spanning loslaat of hoe het hart zich opent, zonder dat daar een rationele uitleg voor nodig is.

Daarin schuilt hun kracht. Paarden geven rauwe, eerlijke feedback. Ze brengen mensen in een ervaringslaag waar woorden tekortschieten. Dit maakt hen waardevolle partners in systemisch werk, coaching en therapie.

Voor professionals

Coaches, therapeuten en counselors die holistisch werken, vinden in de wijsheid van paarden een natuurlijke bondgenoot. Paarden maken geen onderscheid tussen lichaam, geest, emotie en energie; zij zien en voelen de mens als geheel.

Dat maakt hen bijzonder effectief in het blootleggen van systemische thema’s of onverwerkte emoties. Ze spiegelen niet het verhaal, maar de onderstroom. Zo wordt zichtbaar waar het stroomt en waar niet en kan de cliënt dit doorleven in plaats van enkel begrijpen.

Een persoonlijk pad

Mira’s eigen reis begon vanuit haar verlangen om cliënten dichter bij hun gevoel te brengen. Wat begon met een wens, groeide uit tot een roeping.

Via haar opleiding bij Kifungo leerde ze systemisch en sjamanistisch werken met paarden. Deze ervaring bracht haar langs eigen thema’s en liet zien hoe helend de wijsheid van paarden is. Inmiddels begeleidt ze zelf anderen én leidt ze nieuwe coaches op. “Paarden hebben mijn hart geopend. Het voelt als de bedoeling dat ik dit werk mag doorgeven.”

Een kompas voor een lichter leven

Kind van de Zon is geen theoretisch handboek, maar een spirituele en toch aardse gids, vol persoonlijke ervaringen en inzichten. De acht levenslessen vormen samen een kompas dat je helpt om lichter en vrijer te leven, of je nu zelf met paarden werkt of niet.

Het boek is geschreven voor iedereen die zich opnieuw

wil verbinden met hoofd, hart en buik en met de stroom van het leven. Of je nu op een kruispunt staat, midden in verandering zit of simpelweg meer verbinding zoekt: paarden kunnen je gids zijn naar een vreugdevoller bestaan.

Mira Opdam is systemisch-sjamanistisch coach met paarden. Zij begeleidt individuen en teams bij levensvraagstukken, trauma, burn-out, depressie, persoonlijk leiderschap en samenwerking. Met haar gezin, een kudde paarden en andere dieren woont zij midden in de natuur van Twente.

Onlangs verscheen haar boek Kind van de Zon – leef lichter met de 8 wijsheden van paarden.

EEN GREEP UIT

ONZE OPLEIDINGEN:

Leefstijlcoach

Trainer Hormoonfactor

Lichaamsgericht Coach

Mental Coach

Relatiecoach

Stress en Burn-out Coach

Beweegcoach

Natuurvoedingsadviseur

Energetisch Coach

Vitaliteitscoach

Toe aan een volgende stap?

Laat Sonnevelt je inspireren

Ben jij coach of counselor en klaar voor meer verdieping of verbreding van je vakkennis? Wil jij een bijdrage leveren aan het welzijn van mensen en zelf geïnspireerd, geraakt en verrijkt worden? Dan is een opleiding of nascholing van Sonnevelt een goede keuze. Al 30 jaar zijn wij dé opleider op het gebied van vitaliteit en gezonde levensstijl en 10 keer op rij verkozen tot Beste Opleider van Nederland. Al onze opleidingen zijn SNRO-geaccrediteerd, erkend door beroepsverenigingen en worden met een gemiddelde 9,4 hoog gewaardeerd door onze studenten.

Online informatieavond: dinsdag 18 november 2025

Open dag: zondag 18 januari 2026

Meer informatie op sonnevelt.nl

CURSUSSEN:

Coachen op positief denken

Neurotransmitters

Darmvitaal

Overgang en voeding

Slaapcoach

Coachen op (zelf)vertrouwen

Ademhaling en vitaliteit

Vitaal rouwen

Runningtherapie

Ik kan het wel

“Ik zie druiven! Ze zijn rijp!" roept Daan (8 jr.) opgetogen, terwijl hij door de therapieruimte springt en naar buiten wijst.

"Dat heeft nog geen ander kind gezien," zeg ik glimlachend. "Maar jij wel. Jij ziet veel."

We plukken samen een trosje en eten de druiven met smaak op.

De zomervakantie is net voorbij. Daan is gestart in een 5-6-combinatiegroep. Hij vertelt dat hij het lastig vindt zich af te sluiten van alles om hem heen. De drukte in de klas, geluiden, bewegingen – het leidt hem af van zijn werk.

Conny Hagen is psychomotorisch kindertherapeut en werkt in haar eigen praktijk. Zij geeft therapie aan kinderen met gedrags- en/of ontwikkelingsproblematieken, en aan kinderen die last hebben van bepaalde gebeurtenissen. Haar motto is: ‘Kinderen in hun kracht zetten’.

www.connyhagen.nl

"Zullen we kijken welk level jij kunt halen met dit spel?" vraag ik. Ik leg een karretje en een parcours klaar met pionnen en een rubberen drempel. De opdracht is: trek het karretje door het parcours zonder iets te raken en eindig netjes tegen de muur.

Terwijl ik uitleg geef, roept Daan ineens: "Een wesp!"

"Goed gezien," zeg ik. "Hij zit al bij het raam, hij wil naar buiten. Wat zeg jij, gaan we verder?"

Daan knikt. Bij zijn eerste poging raakt hij een pion én de muur. Maar hij geeft niet op. De tweede keer gaat het al beter: rustig, geconcentreerd. De wesp zoemt nog rond, maar Daan haalt level 1.

"Hoe kwam het dat je de wesp niet meer zag?" vraag ik.

"Ik lette op het karretje," zegt hij. "Precies. Je had focus."

In level 2 moet er een houten blok op het karretje blijven liggen. Daan is gefocust en haalt level 2 én 3.

"Level 4 is nog nooit iemand gelukt," zeg ik met een glimlach. "Daarvoor moet je drie blokken vervoeren."

Daan aarzelt niet en probeert het. En ja hoor, met opperste concentratie haalt hij ook dit level.

"En de wesp?" vraag ik.

"Die is vast naar buiten gegaan," zegt hij. "Ik heb het niet gezien, want ik had een goede focus!" Hij straalt van trots.

Daarna wil hij kruisboogschieten. "Zullen we een wedstrijdje doen?" stelt hij voor.

"Goed idee," zeg ik. "Dan oefenen we tegelijk om ons af te sluiten voor afleiding."

In de eerste ronde roep ik storende opmerkingen, zoals: "Juf, Daan is niet aan het werk!" Maar hij blijft rustig en haalt een mooie score. In ronde twee gooi ik zachte ballen en maak ik lawaai met muziekinstrumenten. Daan doet bij mij precies hetzelfde.

Ik trek mijn gouden cape met capuchon aan en zet mijn bril met oogkleppen op. "Zo ben ik beschermd," zeg ik. Daan wil de cape en bril ook. Hij richt... en schiet in de roos.

"Ik kan het wel," zegt hij overtuigd.

"Hoe dan?"

"Ik focus mij op wat ik vind dat ik moet doen," zegt hij kalm.

"Dat is knap. Doe dat in de klas ook. En als het moeilijk wordt, stel je dan voor dat je de cape om hebt en de bril op."

Een week later stapt Daan de ruimte weer binnen. Hij straalt.

"En?" vraag ik.

Hij kijkt me aan met een trotse grijns en zegt: "Ik heb al mijn taakjes al af!"

leesvoer

KIES HET LEVEN DAT JE

WILT

Reageer in woede of Zet een stap terug

Zie toevallige kansen over het hoofd of Creëer je eigen geluk

Vlieg door het leven op de automatische piloot of Kies bewust

Gebaseerd op het meest recente psychologisch onderzoek laat Tal Ben-Shahar zien hoe het maken van de juiste keuze - niet de 'levensgrote beslissingen', maar de talrijke dagelijkse kleine keuzes die we onbewust maken - een rechtstreekse, langdurige invloed heeft op ons geluk.

Ieder moment is een kans om een bewuste keuze te maken om een gelukkig en bevredigend leven te leiden. Het boek behandelt 101 van dergelijke keuzes, die worden geïllustreerd met verhalen uit het echte leven.

Tal Ben-Shahar is lector aan Harvard University en geeft colleges over positieve psychologie en de psychologie van leiderschap. Hij is de auteur van Happier en adviseert en spreekt over de gehele wereld over geluk, zelfwaardering, veerkracht, doelen stellen, mindfulness en leiderschap.

Kies het leven dat je wilt | 101 manieren om mindful je eigen weg naar geluk te vinden | Tal Ben-Shahar

I AM THAT

This collection of the timeless teachings of one of the greatest sages of India, Sri Nisargadatta Maharaj, is a testament to the uniqueness of the seer's life and work and is regarded by many as a "modern spiritual classic".

I Am That preserves Maharaj's dialogues with the followers who came from around the world seeking his guidance in destroying false identities. The sage's sole concern was with human suffering and the ending of suffering. It was his mission to guide the individual to an understanding of his true nature and the timelessness of being. He taught that mind must recognize and penetrate its own state of being, "being this or that, here or that, then or now," but just timeless being.

I am That | Talks with Sri Nisargadatta Maharaj Nisargadatta

MAHAMUDRA

Mahamudra-The Ocean of True Meaning contains the essence of the Buddhist path of liberation that the Buddha Shakyamuni taught in the 5th century before Common Era. This text was written by the 9th Karmapa Wangchug Dorje who lived in the 16th century. Up to the present day this text is used by teachers and students of the Karma Kagyü transmission lineage for guidance and inspiration in meditation.

Mahamudra | The ocean of true meaning Karmapa Wangchug Dorje

East meets West

WAT IS GELUK VOOR JOU?

Dit boek is geschreven om je zelfkennis en geluk te vergroten door zelfonderzoek. Het is een samengesteld geheel van eigen verhalen, verhalen van anderen, gedichten en quotes waar de auteur veel aan heeft gehad in zijn eigen onderzoek naar lijden en geluk. Het is een bewustwordings- en ontdekkingsreis in jezelf. Welke familie-, denk-, emotie-, gedrags- en communicatiepatronen remmen je of geven je juist energie? Je leest bepaalde stukken tekst, maakt invuloefeningen en oefent transformatie/ombuigmethoden. Op deze manier leer je je eigen lijden te verkleinen en je geluk te vergroten. Wie wil niet gelukkig zijn? Je leert je verantwoordelijkheid en de regie te nemen over je leven. Je bent de producer, regisseur en acteur/actrice in je eigen film van het leven.

Wat is geluk voor jou? | Geluk is je geboorterecht | Hans Kloosterman

“Zelfvertrouwen

is iets heel natuurlijks”

Coach en auteur Janine Schimmelpenninck over het werken vanuit je ‘natural skills’.

Zelfvertrouwen is een thema dat steeds opnieuw terugkomt bij zowel cliënten als coaches. Maar hoe begeleid je dit op een manier die echt effect heeft, zonder te vervallen in algemene adviezen? Sonnevelt Opleidingen biedt hiervoor de tweedaagse cursus Coachen op (zelf)vertrouwen, ontwikkeld en gegeven door Janine Schimmelpenninck. Janine is grondlegger van de Natural Skills-psychologie en auteur van het boek Natural Skills, dat als basis dient voor de cursus. Het boek werd vier jaar op rij uitgeroepen tot beste psychologieboek van het jaar (besteboekentips.nl) en wordt onder andere aanbevolen door dr. Dirk de Wachter. In dit interview vertelt zij over haar visie en aanpak.

Wat bedoel je met ‘coachen op (zelf) vertrouwen’?

“Zelfvertrouwen is in de kern een natuurlijke houding: je op je gemak en veilig voelen. Iedereen draagt dit fundament in zich, al zijn we ons daar niet altijd van bewust. Wat dit vertrouwen vaak belemmert, is het verlangen naar zekerheid. Dat is een misverstand. Want waar zekerheid bestaat, is vertrouwen niet nodig. Vertrouwen krijgt juist betekenis wanneer er onzekerheid is.

Wanneer we met onzekerheid geconfronteerd worden, schieten we gemakkelijk in angst of verwachtingen. Daarmee raken we het contact met ons natuurlijke zelfvertrouwen kwijt. Coachen op zelfvertrouwen betekent daarom iemand begeleiden in het omgaan met onzekerheid. In deze cursus leren coaches hoe zij cliënten kunnen ondersteunen om hun innerlijke vertrouwen opnieuw te ontdekken en te laten groeien – en dat begint bij het eigen proces van de coach. Centraal staat het vermogen dat ieder mens van nature bezit: zich goed, veilig en vredig voelen.”

Je hebt er ook een boek over geschreven: Natural Skills. Waarom?

“Veel mensen leven en handelen vaak tegen hun eigen natuur in. Dat kost onnodig energie en ondermijnt het zelfvertrouwen. Natural Skills Psychologie helpt je dit vertrouwen te herstellen. Het laat zien hoe je geest van nature werkt en hoe je die kracht kunt benutten – voor jezelf én voor anderen. Je leert herkennen wanneer je energie verliest en wanneer je juist energie

opbouwt. Als coach begeleid je cliënten bij het ontdekken en benutten van hun natuurlijke kwaliteiten. Dat vergroot niet alleen hun zelfvertrouwen, maar versterkt ook hun gevoel van veerkracht en zelfredzaamheid.’’

Wat maakt jouw aanpak anders dan andere methoden?

“Veel methodieken werken met vergelijkingen. Bijvoorbeeld: je voelt je zelfverzekerd als je iets beter kunt dan een ander. Maar dat is een voorwaardelijke, en daardoor wankele, basis voor zelfvertrouwen. In Natural Skills Psychologie staat vertrouwen zelf centraal – zowel als werkwijze en als resultaat. Door met vertrouwen te handelen, groeit je zelfvertrouwen stap voor stap. Je leert steeds meer op jezelf te kunnen terugvallen. Het uitgangspunt is je natuurlijke zelfvertrouwen: een vertrouwen dat er altijd al is en alleen ontdekt hoeft te worden. Dat ontdek je in jezelf – niet in vergelijking met anderen.”

De cursus is bedoeld voor coaches. Wat kunnen zij verwachten?

“De aanpak is heel praktisch. In twee dagen ontdek je je eigen natuurlijke zelfvertrouwen en leer je hoe je dit kunt versterken. Vanuit die persoonlijke ervaring ontwikkel je het vermogen om ook anderen in dit proces te begeleiden. De nadruk ligt steeds op het ontdekken – niet op het aanleren van iets nieuws. Je gaat naar huis met een helder inzicht in wat natuurlijk zelfvertrouwen is en hoe je het, door je houding in het leven, blijvend kunt voeden en versterken.”

Kun je een voorbeeld geven van hoe je dat vertrouwen kan versterken?

“Ja, bijvoorbeeld door te leren het beste van jezelf te geven en vervolgens te aanvaarden wat er gebeurt. Zo’n levenshouding beschermt je op twee manieren. Door het beste te geven, raak je verbonden met het hoogste in jezelf en krijg je energie. En door te accepteren wat er gebeurt, voorkom je energieverlies dat ontstaat wanneer je blijft vechten tegen wat je toch niet kunt veranderen.”

Waarom is (zelf)vertrouwen zo’n belangrijk thema in coaching en counseling?

“Zelfvertrouwen is onmisbaar voor een goed leven. We dragen het allemaal diep vanbinnen, maar vaak weten we niet hoe we dit natuurlijke zelfvertrouwen kunnen verankeren. Angst en verwachtingen staan ons daarbij regelmatig in de weg.”

Tot slot, wat hoop je dat deelnemers meenemen na deze twee dagen?

“Dat ze met een goed begrip van natuurlijk zelfvertrouwen naar huis gaan en weten hoe je dit het allerbeste kunt borgen om dat vervolgens dagelijks te kunnen toepassen. Alleen dan ben je in staat de ander daarin kundig te begeleiden. Het is een weg van steeds verder groeiende kennis én kunde.”

Opleidingen

Basis Coach

Leefstijlcoach

Cursussen

Ademhaling en Vitaliteit

Coachen op (zelf)vertrouwen

Coachen op Positief Denken

Darmvitaal

Neurotransmitters

Overgang en Voeding

Start succesvol je eigen Coachpraktijk

Vitaal Rouwen

Plaats

Meer informatie:

De cursus Coachen op (zelf)vertrouwen is een tweedaagse training van Sonnevelt Opleidingen voor coaches en counselors en gaat op 10 november 2025 weer van start. Meer details vind je op www.sonneveltopleidingen.nl.

Nieuwegein via Zoom

Plaats

Zaltbommel

Hilversum

Hedel

Hedel

Hedel

Nieuwegein

Nieuwegein

Hedel

Hedel

Nieuwegein

Startdatum

zaterdag 1 november 2025

donderdag 6 november 2025

Startdatum

donderdag 6 november 2025

maandag 17 november 2025

maandag 10 november 2025

donderdag 6 november 2025

vrijdag 21 november 2025

maandag 10 november 2025

maandag 3 november 2025

woensdag 12 november 2025

woensdag 19 november 2025

woensdag 12 november 2025

Colofon

Hoofdredactie

Sacha van den Ende

E-mail: sacha@inspiredcommunications.nl

Bladmanagement en redactionele bewerking

Maartje Albert

E-mail: maartje@inspiredcommunications.nl

Eindredactie

Marianne Smits

Redactieadres

Valtherweg 36-167

7875 TB Exloo

E-mail: redactie@inspiredcommunications.nl

Uitgever

Inspired Publishing

Contactpersoon: Sacha van den Ende

Valtherweg 36-167

7875 TB Exloo

E-mail: info@inspiredcommunications.nl

Vormgeving

Eefje Kleijweg | Grafisch Ontwerp | www.eefjekleijweg.nl

Druk

vanLieremedia

Lezersservice

TCC Magazine verschijnt vier keer per jaar. Het wordt toegezonden aan alle register- en aspirantleden van de beroepsorganisatie NFG, ALIP, de leden van TPnet, NKS en Rosegarden en aan studenten van diverse toonaangevende opleiders.

Abonnementen

Jaarabonnementen per vier nummers: € 43,60. De abonnementsprijs dient bij vooruitbetaling te worden voldaan. U ontvangt hiervoor een factuur. Nieuwe abonnementen kunnen op elk moment van het jaar ingaan.

Opzegging dient schriftelijk, ten minste 2 maanden voor afloop van de abonnementsperiode te worden ingediend bij de uitgever.

Adreswijzigingen

Adreswijzigingen graag zo spoedig mogelijk schriftelijk indienen bij de uitgever per post of per e-mail: abonnement@inspiredcommunications.nl

Disclaimer

De informatie in dit blad is uitermate zorgvuldig opgesteld en gecontroleerd. De uitgever is evenwel niet aansprakelijk voor de inhoud van ingestuurde c.q. aangeboden artikelen, product-in- formatie en voor eventuele schade als gevolg van vermeende (medische) adviezen, onverhoopte onjuistheden en/ of onvolledigheden. De uitgever draagt geen verantwoordelijkheid voor de inhoud van advertenties. Informatie over gebruikte bronnen kan opgevraagd worden bij de redactie.

©Copyright

Niets uit deze uitgave mag worden over- genomen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Inspired Publishing. Alle rechten voorbehouden.

Wil jij het blad

gratis thuis ontvangen?

Stuur een mail met je gegevens naar redactie@inspiredcommunications.nl en je krijgt het magazine kosteloos toegestuurd.

Nutriënt & Supplement is een magazine voor zorgprofessionals met affiniteit voor gezonde voeding en voedingssupplementen ter bevordering van het welzijn van de cliënt.

Per druppel (totaal 225) Vitamine K2 (100 µg)

Unieke drievoudige standaardisatie

Gestandaardiseerd op Polyfenolen 6%, Chichorinezuur 4% en Echinacosiden 4%

Duo extract Echinacea purpurea (300 mg) en Echinacea angustifolia (300 mg)

Ondersteunt de luchtwegen en het immuunsysteem*

Benieuwd naar alle voordelen van Echinacea² purpurea-angustifolia? Ontdek het!