PSC Magazine editie 6 - 2016

Editie 6 • 2016 • 6 e jaargang

Ervaren

in leven te zijn Onvervulde kinderwens en toekomst

Coaching en therapie,

kan dat ook via internet?

DE INFORMATIEBRON VOOR PROFESSIONALS IN DE PSYCHOSOCIALE GEZONDHEIDSZORG AANGESLOTEN BIJ DE NFG, ROSEGARDEN EN TPNET

OMEGA-3 ALGENOLIE 100% plantaardig

NIEUW

OMEGA-3 ALGENOLIE EPA 75 MG | DHA 150 MG 60 SOFTGELS

Bestelcode 8015 Adviesverkoopprijs € 24,95

• • • • •

Omega-3 vetzuren uit 100% plantaardige algenolie Bevat per capsule 150 mg DHA én 75 mg EPA Duurzame vormen van EPA en DHA Een dagdosering van ten minste 250 mg DHA is goed voor de hersenfunctie en het gezichtsvermogen Geschikt voor vegetariërs en veganisten

GEAVANCEERDE VOEDINGSSUPPLEMENTEN MET EEN GEZONDE PRIJS VitOrtho levert exclusief voedingssupplementen van NOW en VitOrtho

| www.vitortho.nl

Vo o rwoord

Leven Zo tegen het einde van het jaar breekt het moment aan om terug te kijken. Wat is er allemaal gebeurd het afgelopen jaar en wat zijn de plannen voor volgend jaar?

Onze redactie kijkt terug op een aantal mooie, inspirerende interviews.

"We hopen u volgend jaar weer een gevarieerd aanbod aan onderwerpen en artikelen te kunnen voorschotelen."

We spraken met Yuval Abramovitz. Hij schreef het boek De lijst. Na een ongeluk werd hij geobsedeerd door lijstjes. ‘Ik was de hele tijd lijstje aan het maken: lijstjes voor de dag zelf, maar ook lijstje voor de langere termijn zoals een jaar.

Ik begon te geloven dat deze lijstjes een plattegrond voor mijn leven waren.’ Hij heeft in de afgelopen jaren op zijn eigen manier onderzoek gedaan naar de lijstjes die andere mensen hem stuurden. Hij had meer dan 10.000 lijstjes gelezen, toen hij aan zijn boek begon en hij begon te ontdekken hoe je een lijstje moet opstellen om je doelen te bereiken, op welke manier je hulp moet vragen en welke middelen kunnen helpen.

Op de redactie begonnen wij spontaan lijstjes te maken!

Begin dit jaar spraken we met muzikant, spreker en schrijver Rogier van Kralingen.

Weer zo’n gedreven, enthousiast mens die het leven met nieuwsgierigheid tegemoet treedt.

Hij schreef een boek over techniek en internet. Geen saai, droog technisch boek, maar een boek met grappige voorbeelden en inspirerende denkbeelden, dat eigenlijk vooral gaat over de mens en de samenleving waarin wij leven. Zijn belangrijkste boodschap is, dat we het menselijke en sociale aspect van het leven niet moeten vergeten. Of het ‘feminiene’ zoals Van Kralingen het noemt.

Voor deze laatste editie spraken we met Tijn Touber; ook al geen onbekende naam.

Zelf hoorde ik een jaar of 5 geleden voor het eerst over Stadsverlichting. Een vriendin nodigde me uit voor een groepsmeditatie bij haar thuis. Ik vond het een mooi idee en ben gegaan.

Toen was de naam Tijn Touber voor mij nog niet zo bekend. Inmiddels is dat wel anders, na 6 boeken en de vele columns die hij heeft geschreven voor onder andere de Happinez.

Ik kan me nog herinneren dat ik een interview met hem las: ‘Ja, ik ben verlicht en jij trouwens ook.’ Een prikkelende titel die nieuwsgierig maakt. Hoewel dit interview al enige tijd geleden verscheen, is deze gedachte nog steeds belangrijk in de dingen die hij doet. ‘Ik denk dat er diep binnenin iedereen een plek is die nog heel is. Een plek die onaangetast is gebleven door de tijd. Het zit al binnenin ons; je bent al lang verlicht.’ Volgens Touber vinden we die plek door te mediteren. Door te oefenen met mediteren komt je leven in een flow terecht: alles lijkt vanzelf te gaan, het leven stroomt door je heen. En dat is volgens hem, waar iedereen naar op zoek is: de ervaring van in leven te zijn.

Naast deze geweldige interviews hebben we vele interessante, bezielende artikelen en columns mogen publiceren. We hopen dit volgend jaar te evenaren en u weer een gevarieerd aanbod aan onderwerpen en artikelen te kunnen voorschotelen.

Voor nu wil ik u veel leesplezier wensen en hoop dat ook u terugkijkt op een geslaagd 2016. Misschien kunnen we 2017 wel met een lijstje beginnen als plattegrond voor het nieuwe jaar, waarbij we gebruikmaken van de mogelijkheden die de moderne techniek en het internet bieden, zonder het menselijke en sociale aspect van het leven uit het oog te verliezen. En laten we vooral niet vergetende naar binnen te kijken, naar die onaangetaste plek waar eigenlijk alles al is.

Sacha van den Ende Hoofdredacteur redactie@pscmagazine.nl

PSC

3

Col o fon

Colofon

PSC MAGAZINE, DE INFORMATIEBRON VOOR PROFESSIONALS IN DE PSYCHOSOCIALE GEZONDHEIDSZORG AANGESLOTEN BIJ DE NFG, ROSEGARDEN EN TPNET Hoofdredactie Sacha van den Ende E-mail: sacha@pscmagazine.nl

Bladmanagement: Maartje Albert E-mail: maartje@pscmagazine.nl Eindredactie: Marianne Smits

Redactieadres Arthur van Schendelplein 130 2624 CV Delft Telefoon: +31 (0)6 12 98 64 89 E-mail: redactie@pscmagazine.nl

8

Uitgever Inspired Publishing Contactpersoon: Sacha van den Ende Arthur van Schendelplein 130 2624 CV Delft Telefoon: +31 (0)6 23 63 38 65 info@inspiredcommunications.nl Vormgeving Eefje Kleijweg | The Fine Line Studio www.thefineline-studio.com Druk Drukkerij Damen Lezersservice PSC Magazine verschijnt zes keer per jaar. Het wordt toegezonden aan alle register- en aspirantleden van de beroepsorganisatie NFG en de leden van TPnet en Rosegarden.

Abonnementen Jaarabonnementen per zes nummers: â‚Ź 39,95.

De abonnementsprijs dient bij vooruitbetaling te worden voldaan.

U ontvangt hiervoor een factuur. Nieuwe abonnementen kunnen op elk moment van het jaar ingaan.

Opzegging dient schriftelijk, ten minste 2 maanden voor afloop van de abonnementsperiode te worden ingediend bij de uitgever.

Adreswijzigingen Adreswijzigingen graag zo spoedig mogelijk schriftelijk indienen bij de uitgever per post of per e-mail: abonnement@pscmagazine.nl Losse edities Kijk voor losse edities op www.pscmagazine.nl Disclaimer De informatie in dit blad is uitermate zorgvuldig opgesteld en gecontroleerd. De uitgever is evenwel niet aansprakelijk voor de inhoud van ingestuurde c.q. aangeboden artikelen, product-informatie en voor eventuele schade als gevolg van vermeende (medische) adviezen, onverhoopte onjuistheden en/of onvolledigheden. De uitgever draagt geen verantwoordelijkheid voor de inhoud van advertenties. Informatie over gebruikte bronnen kan opgevraagd worden bij de redactie. ŠCopyright Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Inspired Publishing. Alle rechten voorbehouden.

4

PSC

Inhoud

3 6

10

Voorwoord Sacha van den Ende

Ervaren in leven te zijn

Interview met Tijn Touber

Onvervulde kinderwens en toekomst Maya Meerbeek

13 Column Wilma de Haas 14

Niet-erkende rouw na mindhacking Monique Molendijk

I nho ud s opg ave

10

22 EDITIE 6 • 2016

16

18

Coaching en therapie, kan dat ook via internet? Mirjam Windrich

Week voor de Psychosociaal Profesionnal de NFG

21 Drie keer hulp bij afvallen en op gewicht blijven

22 Mensenkind Christa Wiersma 24 Zintuigenprikkels 27

Vetzuren uit de zee voor hart en hoofd

28 Column Cathelijne Wildervanck 29 Teamwork Hanneke Nijkamp

30 De weg van zelfonderzoek TPnet 33 Column Martine Clausen 34 Zintuigenprikkels 36

Over de balans in de zorg voor de ander

en de zorg voor onszelf

Annette Man-Mul en Herbert te Velthuis

PSC

5

Er v aren in leve n te z ijn

I N T ER VIEW M E T TIJN TOUB ER

Ervaren in leven te zijn "Als ik mijn eigen oorspronkelijke identiteit kan terugvinden en andere mensen kan helpen om dat ook te doen, lossen we daarmee vanzelf uiteindelijk ook al

onze problemen op."

6

PSC

Tijn Touber is muzikant, schrijver, inspi-

en te ontplooien. Mijn hogere doel was

rator en meditatieleraar. Ongeveer dertig

mijn idee, dat bewustzijnsontwikkeling

jaar geleden richtte hij samen met zijn

simpel gezegd de oplossing is tot al onze

toenmalige vriendin, Monique Klemann,

problemen.

de band Lois Lane op. ‘Het was een fantas-

In mijn optiek komen alle problemen die

tische periode’, vertelt Touber enthousi-

we hebben hier op aarde, voort uit een ver-

ast, ‘met gouden platen, tournees, en de

keerde identificatie, het niet zien van wie

nummers die ik schreef werden hits en we

we werkelijk zijn. We gaan ons dan identi-

zouden zelfs gaan toeren met Prince.

ficeren met een voetbalclub of een geloof,

Het ging dus absoluut niet slecht, maar op

ons land of een huidskleur, en eigenlijk

een gegeven moment speelde de gedachte:

komen daar alle conflicten uit voort. Ik zag

is dit alles? Ik merkte dat ik mezelf kwijt-

op een gegeven moment in dat het medite-

raakte binnen het hele circus van de

ren het nuttigste was dat ik kon doen. Niet

muziek. Ik was de schrijver van de liedjes

alleen voor mezelf, maar ook voor anderen.

en ik merkte dat ik de inspiratie voor het

Als ik mijn eigen oorspronkelijke identiteit

schrijven steeds meer kwijtraakte. In plaats

kan terugvinden en andere mensen kan

van een bepaalde flow raakte ik vast in

helpen om dat ook te doen, lossen we daar-

angst. Ik raakte verkrampt.

mee vanzelf uiteindelijk ook al onze pro-

Een vriend van mij gaf me toen de tip om

blemen op. Ik zag dit als een soort snelweg.

te gaan mediteren; om te ontspannen

Een snelweg naar verlichting; voor mezelf

en naar binnen te kijken. De eerste keer

en voor de wereld. Dit was mijn hogere

dat ik dat deed, had ik direct een bijzon-

doel.’

dere ervaring. Ik had echt een gevoel van houden of opnieuw op te roepen, lukte dat

Hoe ben je dat toen vorm gaan geven?

eigenlijk niet. Later begreep ik dat alles wat

‘Ik ben begonnen erover te schrijven in The

je probeert vast te houden, juist wegglipt.

Optimist, dat vroeger de Ode heette. Dat

Ik bleef echter mediteren en heb beide

was eigenlijk de voorloper van bladen als

werelden, de wereld van de muziek en de

Happinez. Daar kon ik 10 jaar lang heel

spirituele wereld, een jaar lang weten te

veel kwijt over de mooie mensen die ik

combineren. Toen Lois Lane een vlucht nam

ontmoette, en de spirituele ervaringen

en ik eigenlijk meer en meer de behoefte

die ik had. Toen kreeg ik de behoefte om

kreeg aan rust, zijn we uit elkaar gegaan.

meer vanuit mezelf te gaan schrijven. Mijn

Daarna ben ik nog zo’n dertien jaar door-

eerste boek van de tot nu toe zes boeken,

gegaan met mediteren, levend als een

Spoedcursus verlichting, werd direct een

soort yogi. Mijn doel was ten eerste om

succes. Dit had ik niet verwacht toen het

mezelf te leren kennen, te ontwikkelen

uitkwam; eerder het tegenovergestelde. Ik

thuiskomen. Toen ik dat probeerde vast te

I nter v i ew m et T i j n Toube r

zei namelijk in dat boek- even kort door de bocht - dat ik verlicht was en dat iedereen verlicht was. Ik had verwacht gevierendeeld te worden, maar het boek werd door de mainstream media opgepakt en kreeg veel aandacht. De enige negatieve reactie kwam vanuit een heel spiritueel blad.

Kennelijk was de tijd rijp om een spiritueel onderwerp als dit onder een groot publiek te brengen, maar er ontstond een tegenreactie vanuit de spirituele hoek, dat ik het allemaal veel te gemakkelijk maakte.

De laatste jaren ben ik samen met vrienden weer muziek aan het maken en dat combineer ik met spiritualiteit tot een soort meditatieconcerten. Daarnaast organiseer ik stilte-retraites en schrijf ik columns voor Happinez.

Een ander initiatief waaraan ik gewerkt heb, is Stadsverlichting. Dit is een initiatief om een cultuur van verlichting te stimuleren. Als mensen samen stil zijn, hebben zij een harmoniserend effect op hun omgeving, zo blijkt uit onderzoek. In steden waar regelmatig wordt gemediteerd, is

Europa en Amerika waar ongeveer 1 pro-

leven gaan leiden, want in steeds meer

minder criminaliteit, is het minder druk

cent van de inwoners was gaan mediteren.

huiskamers kwamen mensen bijeen om

op de spoedeisende hulp en zijn er minder

Wat men zag, was dat er in die steden

samen te mediteren. Toen dacht ik dat het

verkeersongevallen. Op dit moment zijn

meer flow en harmonie kwam. Een aantal

misschien handig was om een site te gaan

er meer dan 900 huiskamers waar regel-

universiteiten is dat toen gaan onderzoe-

maken, zodat mensen elkaar konden gaan

matig Stadverlichting (groepsmeditatie)

ken en die hebben dit het Maharishi-effect

vinden. En dat vind ik zo leuk aan Stads-

plaatsvindt.

genoemd. Het is moeilijk om dit helemaal

verlichting: dat het totaal buiten mij om

Momenteel zijn we ook bezig met School-

waterdicht te krijgen en daar ben ik ook

een leven leidt. Heel veel mensen weten

verlichting. Ik kreeg vaak de vraag of ik niet

niet op uit, maar het blijkt dat, wanneer

volgens mij niet eens, dat ik hierachter zit

ook wat voor kinderen wilde doen. Als we

mensen gezamenlijk mediteren, dat niet

en dat hoeft ook niet. Het wordt door de

kinderen in een vroegtijdig stadium dui-

alleen een goed effect op henzelf heeft,

mensen gedragen en iedereen doet het op

delijk kunnen maken dat ze eigenlijk alles

maar ook op hun omgeving. Op zich is dat

zijn eigen persoonlijke manier. In sommige

al weten en dat er diep vanbinnen al veel

niet gek. Als je kijkt naar de ontdekkingen

huiskamers zijn de deelnemers een uur stil,

wijsheid zit die anders is dan de dingen die

in de kwantummechanica, naar het toe-

in andere huiskamers vindt een geleide

je normaal op school leert, dan is dat een

schouwingseffect, kan ik me voorstellen

meditatie plaats en weer anderen zetten

enorme winst. Nu proberen we op basis-

dat, wanneer je een hele groep mensen

een muziekje op. En naar mijn menig is

scholen leraren op te leiden om kinderen

die vrede uitstralen, bij elkaar zet, dat een

alles goed. Het feit dat het door de mensen

ook die andere kant te laten zien: verstil-

groot effect heeft op de omgeving. En dit

gedragen wordt, daar ben ik wel trots op.

ling, rust, creativiteit, vrede.’

was ook mijn idee van Stadsverlichting. In

We hebben een aantal grote evenementen

plaats van protesteren tegen alles wat er

georganiseerd, bijvoorbeeld op het Muse-

Hoe kwam Stadsverlichting tot stand?

fout gaat of ons daar überhaupt mee bezig

umplein in Amsterdam, en daar kwamen

te houden, leek het mij beter en effectiever

honderden mensen op af. Dat is natuurlijk

‘Mijn hele leven ben ik al een groot fan

om een enorme golf van liefde en vrede te

fantastisch.’

van de Beatles. Zij hebben een periode in

verspreiden.

de ashram van Maharishi Mahesh Yogi

Daar ben ik mee begonnen in mijn eigen

Je wil geen goeroe zijn

in India gezeten waar ze transcendente

huiskamer door vrienden uit te nodigen

‘Nee en ik zal uitleggen waarom. Ooit ont-

meditatie beoefenden. Een jaar nadat ze

om op zondagavond een uur te komen

moette ik Marshall Rosenberg, de grond-

terug waren gekomen, waren er steden in

mediteren. Dat is vervolgens zijn eigen

legger van de geweldloze communicatie.

PSC

7

Er v aren in leve n z ijn

alles goed komt.

Ik kan me voorstellen dat dit zweverig klinkt voor mensen die dit nog nooit hebben ervaren. Maar ik merk dat steeds meer mensen openstaan voor dit idee.

Steeds meer mensen willen leren mediteren, het wordt steeds gewoner.’

Kan iedereen mediteren?

‘Bij mediteren denken mensen vaak dat ze hun gedachten moeten stoppen of dat je alleen maar positieve of spirituele gedachten mag hebben. Maar hoe harder je gaat proberen je gedachten te stoppen of te veranderen, hoe meer gedachten je creëert. De Indiërs noemen dit mooi: de gouden kooi verfraaien. Je probeert je gedachten wat mooier te maken, maar eigenlijk gebeurt er niet zoveel. Meditatie is veel radicaler dan dat. Het gaat erom dat je uit je gedachten stapt en ernaar kijkt zonder dat je iets wilt veranderen. Als je vaker uit je gedachten Ik ben een tijd met hem opgetrokken en hij

getast is gebleven door de tijd. Ik denk dat

stapt en er als toeschouwer naar kijkt,

zei ooit eens tegen me: “Als een therapeut

de meesten van ons weleens een glimp

komen je gedachten tot rust, omdat je er

zich opstelt als een therapeut, is de thera-

hebben opgevangen van deze plek en een

niet meer mee aan het vechten bent.

pie bij voorbaat mislukt.” Dat is natuurlijk

gevoel hebben gehad van ‘eigenlijk is alles

Een van de meest simpele tools die ik

een heel prikkelende uitspraak, maar ik

goed en het klopt allemaal’. Bijvoorbeeld

mensen aanreik, is de glimlach. Het is heel

begrijp wel wat hij bedoelt. Ik zie hetzelfde

wanneer je in de natuur zit en kijkt naar

simpel en volgens mij ook de reden dat

ook in het spirituele landschap: wanneer

een zonsondergang. Dat soort momenten

Boeddha altijd met een glimlach wordt

iemand zich opstelt als ‘ik weet het en ik

noem ik meditatieve momenten waarop

afgebeeld. Op het moment dat je kunt

kan jou helpen’, dan zie je dat de volgeling,

je weer thuiskomt bij jezelf. Je realiseert je

glimlachen naar je eigen gedachten, naar je

student, cliënt of hoe je het ook noemen

dat alles goed is en dat alles aanwezig is.

persoonlijkheid, naar je eigen oordelen en

wilt, kleiner wordt. De goeroe groeit en de

Wat er, denk ik, gebeurt bij de meeste

meningen, ben je eruit gestapt. Volgens mij

volgeling wordt kleiner. En hetzelfde kan

mensen is, dat er om die pure kern in

is humor überhaupt de meest belangrijke

gebeuren tussen therapeut en cliënt. Ik heb

de loop van de tijd allerlei schillen zijn

spirituele eigenschap die je kunt hebben,

weleens een column geschreven met de

gevormd.

want het is de ultieme relativering.

titel De ene helft van Nederland coacht de

Een vriend van mij kon zich goed opwin-

Zoals je naar anderen kijkt, zonder zelf in

andere helft. Hierin leg ik uit dat, wanneer

den over de vraag die vaak aan kinderen

de emoties of gevoelens op te gaan die

je vanuit het idee dat je een ander gaat

gesteld wordt: wat wil je later worden?

die ander ervaart, zo zou je ook naar jezelf

helpen, je de ander juist afhankelijk en

Die vraag zou impliceren dat een kind nog

kunnen kijken. Je neemt bijvoorbeeld angst

klein maakt. Dat doet me soms denken dat

niets is en dat hij vooral moet nadenken

waar, maar weet tegelijk dat je niet die

therapeuten en cliënten elkaar op een rare

over wat hij wil worden als hij groot is. Dat

angst bént. En dat maakt het draaglijker.

manier in stand houden.

is precies het tegenovergestelde van wat

Er bestaat momenteel volgens mij een

Datzelfde gebeurt ook in de spirituele

ik denk. We zijn al iets. Het zit al binnenin

misverstand dat zegt, dat je je emoties

wereld en daar wil ik voor waken. Ik wil

ons; je bent al lang verlicht. De yogi’s in

moet loslaten. Volgens mij is het zo dat

mensen juist meegeven dat ze niets en nie-

India hebben het vaak niet over meditatie,

hoe harder je probeert iets los te laten, hoe

mand nodig hebben.’

maar over herinneren.

meer het aan je blijft kleven. Ik denk dat

Op het moment dat je je herinnert en

alles dat je toelaat, jou loslaat. Dus als je

Je zegt dat iedereen verlicht is. Hoe kijk jij daar tegenaan?

die onaangetaste plek binnenin je ziet,

bijvoorbeeld angst toelaat, laat die angst

is het onmogelijk om te haten en oorlog

jou los. Want volgens mij wil die angst

‘Ik denk dat er diep binnenin iedereen een

te maken. Daarom denk ik dat, als meer

alleen maar gehoord worden. En zo is het

plek is die nog heel is. Een plek die onaan-

mensen in dat bewustzijn terechtkomen,

met iedere emotie.

8

PSC

I nter v i ew m et T i j n Toube r

Wanneer ik mensen leer mediteren, leer ik

die mensen die nog niet in deze positie ver-

ze 3 simpele dingen: ademen, glimlachen

keren. Voor mij is mediteren niet iets wat

en toelaten. Daarmee komen je gedachten

ik puur voor mezelf doe. Ik doe het ook om

tot rust en maak je je systeem schoon. En

het voor iedereen makkelijker te maken om

zo los je je verleden op; je leegt het rug-

in die bepaalde bewustzijnsfrequentie te

zakje met onopgeloste emoties dat je met

komen. Het gevolg daarvan is hopelijk, dat

je meedraagt. En dat verlicht, letterlijk. Je

veel mensen die nu nog bezig zijn met wor-

hoeft niet meer met die ballast uit het ver-

stelen en overleven, ook de volgende stap

leden te sjouwen.

kunnen zetten.’

Bij mediteren is er nog een 4e stap en die zit (door te ademen, uit je gedachten te

Is er iets dat je nog zou willen doen?

stappen, te glimlachen en alles toe te laten)

‘Ja, ik zou graag een speciaal concert

en die wordt ervaren als inzicht of intuï-

willen geven en ik ben ook bezig dit vorm

tie. Dan ben je, zoals dat genoemd wordt,

te geven. Dit is een soort multimediaal

coherent of uitgelijnd. Als je dat oefent,

gebeuren, waar mensen door 7 stappen

kun je merken dat je leven steeds meer in

van de evolutie worden geleid. Deze 7

flow komt. Volgens mij is dat het doel: dat

stappen licht ik toe in mijn laatste boek

alles vanzelf lijkt te gaan. Je zit jezelf niet

Heimwee naar het paradijs. Door middel

meer in de weg en hoeft niet meer te vech-

van muziek, beeld, geuren, kleuren en tek-

ten. Het leven stroomt door je heen. En dat

sten bijvoorbeeld wil ik mensen door de 7

is, denk ik, waar iedereen naar op zoek is:

stappen leiden (die eigenlijk inwijdingen

de ervaring van in leven te zijn.’

zijn), zodat mensen uiteindelijke helemaal

vindt plaats wanneer je goed in je lichaam

"Voor sommige mensen is het belangrijker eerst veiligheid in het lichaam en op aarde te vinden; om eerst de basislevels van het leven in orde te maken.

Als die in orde zijn, is mediteren een logische volgende stap."

in hun lichaam zitten en beschikbaar zijn

Hoe denk je dat mensen die problemen ervaren in hun leven en te maken hebben met stemmingsklachten, tot mediteren kunnen komen?

voor hun emoties, kunnen glimlachen naar

‘Ik organiseer regelmatig stilte-retraites en

Ik wil mensen dit in een avondje uit laten

als ik merk dat mensen geestelijk instabiel

ervaren. Ik wil graag dat dit een laagdrem-

zijn, raad ik ze af om deel te nemen. Wan-

pelig uitje is, zodat dat mensen er alleen al

neer je gaat mediteren of volledig in stilte

heen gaan om een leuke avond te hebben

bent, kunnen er dingen naar boven komen

en te genieten van de muziek. Stiekem

en niet iedereen is daar tegen bestand.

hebben ze dan ook nog, hoop ik, een heel

We bestaan allemaal uit 4 aspecten: het

bijzondere beleving. Ik noem het concert

fysieke, mentale, emotionele en het spiri-

The Game of Life. Elk concert zal weer

tuele aspect. Voor sommige mensen is het

anders zijn. De eerste uitvoering was op

belangrijker eerst veiligheid in het lichaam

1 oktober in Amsterdam tijdens de Inner

en op aarde te vinden; om eerst de basis-

Peace Conference

levels van het leven in orde te maken. Als

Eigenlijk is de rode draad in mijn leven en

die in orde zijn, is mediteren een logische

werk, dat ik steeds probeer middelen te

volgende stap. Ik denk dat maar een klein

vinden om een oeroude boodschap op een

deel van de wereldbevolking toe is aan

zodanige manier te verpakken, dat hij in

deze stap. Wanneer je bezig bent met over-

deze tijd weer begrijpelijk, cool of hip is.’

gedachten en een open en ontvankelijk hart hebben. Op het moment dat je helemaal open staat, komen er geniale invallen naar je toe.

leven, is er helemaal geen ruimte voor de volgende stap. Ik denk dat wij in Nederland

Meer informatie is te vinden op

in een positie verkeren dat we niet enkel

www.tijntouber.com

bezig hoeven zijn met overleven en dat we de ruimte hebben voor bewustzijnsontwikkeling. En dat geeft ons een zekere energetische verantwoordelijkheid naar PSC

9

Onv ervu lde kin derw e n s e n t oe k omst

Onvervulde kinderwens en toekomst DOOR: MAYA MEERBEEK

Verlies en Verlangen is specialist in het begeleiden van mensen met een (nog) onvervulde kinderwens. Het verlies van een kind voor of rondom de geboorte en/of een kinderwens die niet in vervulling gaat, kan grote impact hebben op diverse aspecten in het leven. Het heeft invloed op jezelf, je emoties en gedrag, de relatie, de omgeving, het werk en de toekomst.

Tijdens de jongvolwassen periode krijgt een groot aantal mannen en vrouwen de behoefte, wellicht gevoed door een oerinstinct of liefde en passend in de ontwikkelingsfase, een blik op de toekomst. Een toekomst met kinderen. Een toekomst als vader of moeder. Een toekomst waarin er aandacht komt voor het op eigen benen staan in je eigen nieuw te vormen gezin. Maar de praktijk leert dat deze droom, deze diepe wens, soms niet in vervulling gaat, en het leven van je vraagt je leven zonder kinderen op te pakken. Dit verlies is ingrijpend en het opnieuw aankijken van de toekomst lijkt een onmogelijke opgave. Verlies en Verlangen is een expert in begeleiding ten aanzien van de (nog) onvervulde kinderwens. De werkwijze is gebaseerd op maatwerk, persoonlijke groei, vitaliteit, duurzaamheid en verbinding. Naast individuele en relatiecoaching verzorgen zij ook trainingen voor coaches die zich willen bijscholen.

10

PSC

Erik Erikson (1902-1994) was een ontwikkelingspsycholoog en psychoanalyticus, bekend geworden door theorieën over de sociale ontwikkeling van de mens. Hij zag onze psychische ontwikkeling als een levenslang proces. Een proces bestaande uit fasen, waarin de psychosociale ontwikkeling van de mens wordt gekenmerkt door het leren van levensvaardigheden om goed te kunnen functioneren en daarmee voldoende ervaring op te doen om toe te zijn aan de volgende levensfase. Elke fase bestaat uit twee tegenpolen (tegenstellingen), die in het gunstige geval uitmonden in een 'deugd' of 'vitale sterkte', ook wel een ‘natuurlijke kracht’ genoemd. In het ongunstige geval stagneert een aspect van de persoonlijkheidsontwikkeling, waarbij de persoon in de fase blijft steken, of in zijn verdere levensontwikkeling aspecten gaat missen of er hinder van blijft ondervinden.

Ma y a Me e rbe e k

De fase waarin we ons als jongvolwassene ontwikkelen bestaat uit de tegenpolen intimiteit en isolement. In deze fase gaan we betrokkenheid voelen bij ons werk en ontwikkelen we duurzame, intieme relaties. Daarnaast volgt vanuit een wederkerige en intieme relatie vaak een bereidheid en behoefte tot gezinsuitbreiding vanuit liefde. Als we daar niet in ‘slagen’, kampen we met gevoelens van afzondering en eenzaamheid.

Als je vanuit deze theorie naar de thematiek van de onvervulde kinderwens kijkt, leert de praktijk dat het voor veel stellen of individuen voelt als een falen van deze ontwikkelingsfase. Met daaruit voortkomend de vraag: als het de ‘bedoeling’ was een duurzame en intieme relatie te ontwikkelen ten einde als doel gezinsuitbreiding, hoe ziet mijn toekomst er dan nu uit en hoe kom ik weer in mijn natuurlijke kracht om een nieuwe toekomst werkelijkheid te laten worden?

"De ODC-meting geeft inzicht in onze natuurlijke krachten, onze kwetsbare krachten, ons potentieel talent en ons onbekende gebied op basis van competenties en archetypes."

Na een proces van confrontatie, erkennen van verlies en betekenisgeven aan het verlies en de verandering, ondersteunt Verlies en Verlangen haar cliënten ook in de zoektocht naar een nieuwe toekomst zonder eigen kinderen. Met vragen als: ‘wie ben ik als ik geen moeder of vader mag zijn?’ ‘Waar ben ik goed in?’ ‘Benut ik mijn talenten en wat wil ik ontwikkelen?’ ‘Waar raak ik gepassioneerd van en hoe geef in intimiteit en betrokkenheid duurzaam betekenis?’

Een methodiek die werkt als een kompas voor deze vragen, is de ODC-meting. Verlies en Verlangen maakt gebruik van de ODC-meting (Odin Development Compass). Dit gevalideerde en innovatieve assessmentinstrument geeft inzicht in natuurlijke talenten en drijfveren, maar ook in het aangeleerde gedrag, dat veel energie kost en onder druk kan vervormen tot onproductief gedrag, pijn- of stressklachten.

Een meting die inzicht geeft in onze natuurlijke krachten, onze kwetsbare krachten, ons potentieel talent en ons onbekende gebied op basis van competenties en archetypes.

Met andere woorden: wat zijn mijn drijfveren anders dan de intimiteit ten aanzien van de kinderwens.

Maar ook geeft de meting inzicht in je kwetsbaarheden ontstaan door stress en druk verbonden aan het verlangen naar een kind. Daarnaast geeft de ODC ook inzicht in jouw persoonlijke balans ten aanzien van relaties en de manier waarop je je leven uitleeft.

Ben je bijvoorbeeld invoelend en loyaal, of ben je meer gedisciplineerd en geef je je eigen grenzen goed aan.

Ben je na het lezen van dit artikel zelf ook nieuwsgierig geworden als coach wat de ODC voor jou kan betekenen? Wil je zelf ook graag weten waarom je af ten toe moe bent of je energie voelt wegglijden, wat in je werk jou volop laat genieten en je gemakkelijk afgaat?

Wil je opnieuw keuzes maken en focussen, of je praktijk juist uitbreiden? En is de volgende stap een goed idee? Coaches en therapeuten kunnen ook een ODCmeting aanvragen en ontvangen dan na de meting een persoonlijke analyse en een uitgebreide rapportage van de meting.

Voor informatie over de ODCmeting kun je ook kijken op de website: www.odincompany.com Wil je meer weten over de begeleiding, trainingen en workshops van Verlies en Verlangen, kijk dan op www. verliesenverlangen.nl of neem contact op met Maya Meerbeek via: info@verliesenverlangen.nl

En niet onbelangrijk: de ODC geeft richting aan jouw nieuwe toekomst. Welke talenten kun jij inzetten, welke drijfveren geven jouw leven weer betekenis en welke verandering gaat dit bewerkstelligen? Een nieuwe opleiding, nieuw werk of een andere werkgever?

De ODC zal hierin onder begeleiding van een gekwalificeerde coach inzicht geven.

De ODC-meting wordt als onderdeel van een langer durend coachingstraject ingezet.

PSC

11

High quality high potency supplements, endorsed by professionals in healthcare

www.hb08.nl

C olumn

Nachtblind Het was donker en de autolampen schenen op de terugweg hun licht op de weg.

Gelukkig, want ik ben nachtblind. En heb in het donker alle houvast maar nodig die je kunt bedenken. Witte strepen op de weg.

Oplichtende paaltjes langs de weg. Rode achterlichten van voorgangers waar ik veilig achter kan rijden en vooral licht. Heel veel licht.

De weg was kronkelig, smal en liep langs de bosrand. Zo meteen zou ik op de snelweg komen en was ik bijna thuis. Ik reed voorzichtig want naast mijn nachtblindheid heb ik ook een grote liefde voor dieren, zoals herten, die net als ik het licht opzoeken. Dus hield ik de kilometerstand in de gaten en zorgde ervoor dat die niet boven de vijftig uit kwam en gleed in een soort trance door het donker.

Opeens was daar die bol voor de wielen.

In een reflex drukte ik op de rem. Te laat echter. De motor sloeg af en ik zag niets meer. Geen bol meer te zien. Niet vóór de bumper in elk geval. Langzamerhand kreeg die bol in mijn gedachten stekeltjes. Kwam er een spits glanzend neusje op en kon het bewegen.

Een egel! Dit moest een egel zijn. Of zijn geweest.

Want ik zag hem niet meer. Vermoedelijk was het nu zo’n ingedeukt exemplaar. Zo’n onherkenbaar grijs platgewalst bloederig exemplaar dat je zo vaak op de weg ziet liggen. Maar misschien waren er maar een paar stekels geraakt of alleen het linkerpootje? Had zijn snuit alleen een tik gekregen van het rechtervoorwiel en was het daarna doorgelopen. Ik wist het niet. Het enige wat ik wist, was dat er zonet een bol was en nu niet meer.

Er waren nu twee opties. Doorrijden of terugrijden.

Terugrijden bleek geen optie. Dan liep ik het risico hem alsnog plat te walsen. Dus werd het optie doorrijden of uitstappen.

Doorrijden en doen alsof er niets gebeurd was óf uitstappen en onder ogen zien wat ik had aangericht. Zo bleef ik minutenlang zitten in de auto tussen die twee opties in.

Doorrijden zou het gemakkelijkste zijn.

Ik hoefde alleen maar de auto te starten en weg te rijden zonder omzien. Wat niet weet, wat niet deert. Maar als ik doorreed, liep ik in feite weg. Weg van de realiteit zoals die er was. Met of zonder pootjes.

Platgewalst onder mijn autowielen of nog intact op een paar stekeltjes na.

knieën onder een midden-op-de-weg-stilstaande-zwarte-Volkswagen-Polo-metgrote-lichten-aan systematisch de grond afspeurde. Achter de voorwielen. Vóór de achterwielen. Achter de achterwielen.

Vóór de voorwielen. Links van de portieren.

Rechts van de portieren. In de bosjes. Uit de bosjes.

Niks. Niënte. Niets te zien.

Met een zucht van verlichting stapte ik weer in de auto en startte de auto.

Misschien was ik dan wel nachtblind, blind voor de realiteit was ik in elk geval niet.

Daar heb je geen licht voor nodig, maar lef.

Met dat inzicht was de beslissing snel gemaakt.

Ik zette de grote koplampen aan en stapte uit. Zo gebeurde het dat om zes uur ‘s avonds ergens op een verlaten weggetje in Drenthe langs de rand van het bos een vrouw van middelbare leeftijd op haar

WILMA DE HAAS IS EIGENAAR VAN HAAS & KONIJN®, EEN BUREAU VOOR PERSOONLIJKE EN PROFESSIONELE ONTWIKKELING EN AUTEUR VAN K-THERAPIE.

PSC

13

N i et-erke n de rou w na min d h ac k in g

DOOR: MONIQUE MOLENDIJK

Niet-erkende rouw na mindhacking HET ZAL JE KIND MAAR OVERKOMEN...

Tonio, de roman van A.F.TH. van der Heijden, gaat over de dood van de enige zoon van de schrijver en zijn vrouw Mirjam.

Het kind is slachtoffer van een verkeersongeluk en komt dezelfde dag nog te overlijden. Onnoemelijk verdriet. De pijn van deze ouders snappen wij en wij leven intens mee. In dit specifieke geval leeft niet alleen de sociale omgeving van de ouders mee, maar heel Nederland.

"Ieder mens rouwt op zijn eigen manier en ieder mens heeft in dit proces vooral behoefte aan de ondersteuning van zijn sociale omgeving of van een partner, die er voor je is en met wie je het verdriet kunt bespreken."

Rouwen is onderdeel van het leven. Wij rouwen omdat we onze baan verliezen, om verloren liefdes, een verloren vaderland of een huisdier. Maar vooral rouwen wij om geliefden en al helemaal bij het verlies van een kind. Ieder mens rouwt op zijn eigen manier en ieder mens heeft in dit proces vooral behoefte aan de ondersteuning van 14

PSC

zijn sociale omgeving of van een partner die er voor je is en met wie je het verdriet kunt bespreken.

Een vriend/vriendin die je af en toe belt om te vragen hoe het gaat of de buurvrouw die over de heg een praatje met je maakt.

Ook rituelen zoals bijvoorbeeld een kaarsje branden naast een foto of bloemen naar een graf brengen, kunnen heel helend werken.

Disenfranchised grief Een heel belangrijke factor bij rouw is de steun van de omgeving om de realiteit van het verlies te accepteren en om zichzelf als rouwende te erkennen.

Wij hebben als samenleving bepaalde rouwregels gedefinieerd. Het wie, wanneer, hoe, waar, hoelang en voor wie wij rouwen, zijn een paar van de vragen die wij ons daarbij stellen.

Het betreurenswaardige is dat, als men een kind verliest aan een destructieve omgeving zoals relaties met onheuse beïnvloeding of aan manipulatieve, gesloten groepen, het verlies en daarmee de rouw niet herkend en al helemaal niet erkend wordt.

Rosanne Henry, LPC-psychotherapeute uit Colorado, Amerika, spreekt dan van disenfranchised grief, wat letterlijk vertaald ‘het ontzetten uit het recht om te rouwen’ betekent.

Niet-erkende rouw kan om de volgende reden voorkomen: • De relatie wordt niet erkend.

• Het verlies wordt niet erkend.

Ik wil het hier hebben over niet-erkend verlies.

Mindhacking We kennen allemaal de voorbeelden, persoonlijk of uit de pers. De vader van een dochter die door een pooier (loverboy) wordt uitgebuit en tegen de pers vertelt “mijn dochter is geen hoer”. De ouders van de ontspoorde jongeman, al dan niet geradicaliseerd, roepen “hij was toch altijd zo’n lieve jongen, wij begrijpen het niet”. Of het kind dat al het contact verbreekt met zijn familie na het aangaan van een nieuwe relatie. De relatie ziet de familie als gevaar en sluit deze derhalve liever compleet uit.

Ze zijn gemindhackt. Net zoals bij een computer kan ook de geest overgenomen worden door een virus, lees gemanipuleerd en/of geïndoctrineerd worden. Eenmaal emotioneel gemanipuleerd, overgenomen door het virus, wordt het verstand van de jonge mens letterlijk kortgesloten. Hij kan niet meer kritisch denken, accepteert de opgelegde nieuwe waardes van de mindhacker en distantieert zich op diens verzoek van de mensen, die hem onvoorwaardelijk liefhebben.

Schaamte Ouders van wie de kinderen gemindhackt zijn, lopen veelal met schaamte en schuldgevoelens rond. Schaamte, omdat ze toch echt andere toekomstplannen hadden voor hun kind dat nu in een omgeving zit, die niet bevorderlijk is voor enig positief perspectief. Soms in de misdaad, soms in een sektarisch-religieuze omgeving, soms onder zware invloed van een narcistische partner, maar allemaal destructief.

Schaamte, omdat deze kinderen vaak een volstrekt ander levenspad aan het bewandelen zijn, al dan niet illegaal. Schaamte

Mo ni q ue Mole ndijk

naar de omgeving; immers ze hebben hun kind aan een omgeving verloren waar ze zelf weinig tot niets mee te maken willen hebben.

Schuld Voorts kan een enorm gevoel van schuld een rol spelen. Schuld, omdat ouders, overigens geheel onterecht, het zichzelf aanrekenen dat dit hun kind is overkomen. “Het is mijn schuld, ik heb gefaald in de relatie of opvoeding, dus ligt het aan mij dat hij gemindhackt is, dus mag ik niet rouwen.”

Hoop Een andere variabele in deze problematiek is de hoop. Hoop dat het kind wakker wordt en zich realiseert dat het gemindhackt is.

Gemanipuleerd om afscheid te nemen van zijn naasten en oude vrienden. Hoop dat het goed komt en dat hij terugkomt.

Hoop is goed, maar het betekent ook dat men niet kan afsluiten. De rouwcurve kan in plaats van een curve een lus worden tussen de ontkenning en de boosheid.

Het verlies kan lange tijd ontkend worden met de vervolgens opkomende boosheid: waarom doe je mij dit aan??

Sociale omgeving De omgeving snapt veelal weinig van de situatie. Iemand valt weg uit de familie maar is nog wel in leven. Wat maakt het dat het contact is verbroken?? Het zal misschien toch aan de familie/ouders liggen, anders doe je dat niet……. Het valt bijna niet uit te leggen, mede omdat men het

zelf veelal niet begrijpt.

Vaak ligt de beoordeling al snel klaar.

Alleenstaande ouders, religie, de opvoeding of misschien de buurt waar het kind is opgegroeid, krijgen de schuld.

Zeer onterecht, want onderzoek wijst uit dat de psychosociale omstandigheden die ertoe kunnen leiden om gehackt te worden, niet eenduidig zijn. Wat wel uit de diverse onderzoeken voortkomt, is dat leeftijd een heel belangrijke rol speelt.

Tussen 15 en 25 jaar is men namelijk het meest kwetsbaar om onheus beïnvloed, lees gemindhackt te worden.

Machteloosheid De combinatie van schuld, schaamte, hoop en volstrekte machteloosheid die mensen beleven als kinderen gemindhackt worden met de niet-erkende rouw (dus ook vaak weinig of geen steun vanuit de sociale omgeving), kan voor ouders stevige gevolgen hebben. Stress, slapeloosheid, depressie, gebruik van verdovende middelen en burn-outgevaar zijn enkele van de mogelijke verschijnselen.

nog plezier in het leven hebben!

Heb je nog andere kinderen? Belast deze niet te zwaar met jouw verdriet. Ze hebben het naar alle waarschijnlijkheid al moeilijk genoeg met het verlies van hun broer/zus.

Alhoewel een dergelijke situatie verlammend kan werken, blijf - letterlijk en figuurlijk - in beweging! Wandel, sport, beweeg bij voorkeur dagelijks, op een manier die bij jou past.

Let op voeding. Eet verantwoord en gezond. Je staat onder druk; rouwverwerking, het woord zegt het al, is hard werken.

Te veel suiker, vette voeding en/of verdovende middelen zijn wellicht een troostpleister, maar zullen je op termijn alleen maar verzwakken.

En heel belangrijk, laat de situatie niet allesoverheersend worden.

Zoek hulp, bij voorkeur bij een vertrouwenspersoon die weet (niet te verwarren met begrijpen) wat je is overkomen, of bijvoorbeeld bij lotgenoten.

Voor de leesbaarheid heb ik het hier over hij en het kind. Beiden kunnen te allen tijde vervangen worden door zij of een geliefde.

Monique Molendijk werkt vanuit haar eigen groepspraktijk De WestDuin in Den Haag.

Tien jaar geleden kwam zij voor het eerst in aanraking met mindhacking, het overnemen van de vrije wil.

Sindsdien heeft zij zich erin gespecialiseerd om mindhacking herkennen, te voorkomen als ook te helpen beëindigen. Tevens helpt ze mensen die uit een dergelijk relatie gestapt zijn, veelal slachtoffers van narcisme, verder om het traumatische effect ervan te verwerken. www.monique-molendijk.nl

Wat kun je doen?

Allereerst, erken je rouwproces, accepteer de situatie. Het is belangrijk om te rouwen; rouw om het verlies van het kind dat uit jouw leven is gestapt. De golf van wellicht zeer tegenstrijdige emoties die je ervaart, is normaal.

Zoek afleiding in denken en doen. Ga door met je leven, hoe moeilijk ook en doe dat vooral ook met de leuke dingen. Je mag PSC

15

Coa ch in g en th erapie , k an d at ook via in t e rn e t ?

Coaching en therapie, kan dat ook via internet?

Over de ontwikkeling van de methodiek Mindful Analysis D O O R : M IR JAM W IND R ICH

‘Mis je het oogcontact niet?’

te schrijven, had ik als coach en psycho-

hoeft, dat hele ritueel iedere keer hoeft te

‘Hoe kan dat, in een week?’

sociaal therapeut er via e-mail al flink op

doen en als cliënt vooral toch met je inner-

‘En waar blijven de emoties, die kun je

los geëxperimenteerd. Voor dat medium

lijke kwesties bezig bent, waarom dan niet

toch niet zien in tekst?’

had ik gekozen omdat het me tijdens mijn

continu?

eerste kennismaking met psychotherapie

Hoewel, ik mailde niet zoveel, het was

Toen ik ermee begon, in 2006, gingen

via internet, bij Interapy in 2001, was opge-

uiteraard de cliënt die haar of zijn verhaal

dergelijke vragen nogal eens gepaard met

vallen dat specifiek het schrijven over per-

deed. En dat bracht een hoop aan het

een sfeer van scepsis, zelfs enige agressie.

soonlijke ervaringen zo’n impact had.

licht. Niet alleen de weldadige werking

Mensen konden en wilden niet geloven dat

Nu was Interapy niet de eerste die dat

van het schrijven, maar ook de intensiteit

je als coach eenvoudig via e-mail, en in een

bedacht; kerkvader Augustinus drong er

en de diepgang die ermee bereikt konden

heel korte tijd, goede resultaten kon beha-

in de vierde eeuw al op aan om vooral in

worden. Het gevoel van veiligheid achter

len. Beter gezegd: dat coachees en cliënten

jezelf te duiken en te schrijven over wat

het scherm zorgt ervoor dat mensen de

na een week dagelijks schrijven tevreden,

je daar aantrof. Dat zou weleens God of

schuld en schaamte voorbijgaan en vrijuit

bevrijd en ook niet zelden een stuk gelukki-

het goddelijke zelf kunnen zijn. En dat

durven te formuleren wat er speelt. Mits de

ger waren dan daarvoor.

stond voor deugd, voor geluk, ook wel het

Die scepsis en enige agressie waren niet

‘goede leven’ genoemd, zoals we dat nu

verwonderlijk - we zijn nog niet eens zo

weer terugzien in bijvoorbeeld de filosofie

lang gewend om over emoties en gevoe-

van de Levenskunst. En die is weer terug

lens te praten. Zeker niet in het bedrijfs-

te voeren op de Grieken, met name Epic-

leven en bij de overheid. En eigenlijk ook

tetus. Maar laten we de boel niet te veel

niet zozeer in de privésfeer. Want laten we

door elkaar heen laten lopen. Schrijven is

eerlijk zijn: het is niet makkelijk om voor

al zolang de mens het kan, een manier om

je angsten, je liefde, je diepste belevingen

zelfonderzoek te doen, om zichzelf te leren

en verlangens uit te komen. Er rust nog

kennen, maar ook om zichzelf te trainen op

steeds een sfeer van schuld en schaamte

allerlei geestelijk en mentaal gebied.

in onze samenleving. Die overigens alleen maar sterker wordt naarmate we ervan

Een continu proces

overtuigd blijven, dat we als individu zelf

Na mijn ervaring als proefcliënt met de

verantwoordelijk zijn voor ons eigen geluk

geprotocolliseerde behandelingen van

en succes. Daar kom ik er straks op terug.

Interapy, en dan met name met mijn fascinatie voor de effecten van de schrijfop-

"Schrijven is al zolang de mens het kan, een manier om zelfonderzoek te doen, om zichzelf te leren kennen, maar ook om zichzelf te trainen op allerlei geestelijk en mentaal gebied."

Schrijven als zelfonderzoek

drachten, gaf ik deze mijn eigen cliënten

goede vragen gesteld worden natuurlijk.

En dat uiten van die zielenroerselen zou

ook. Eerst voor tussen de gesprekken door.

En wat zijn dat? Vragen die alleen gaan

nu opeens wel via internet kunnen, zonder

Dat versnelde het proces, maar werd ook

over wat de cliënt bezighoudt. Daar speelt

elkaar te zien en te spreken, in de korte

een storend element (continu verwijzen

het verhaal zich af, daar is de introspectie

tijdspanne van een week? Met positief

naar die tekst).

en reflectie nodig. Of de verwerking en het

resultaat?

Totdat ik besloot om in het diepe te sprin-

toelaten van emoties. Het formuleren van

Dat was wat ik betoogde en deed. Tegen

gen en alleen nog maar te mailen, en wel

een en ander is het volgende proces, dat

de tijd dat ik erover begon te vertellen en

iedere dag. Als je toch niet naar elkaar toe

het geheel ineen smeedt tot een overwe-

16

PSC

Mi r j a m W indrich

logischerwijs met de vierde fase: wat gaat de cliënt concreet doen, hoe gaat het verder?

En zo ontstond Mindful Analysis: methodiek voor online coaching en therapie.

Zelf schrijven als antwoord op minister Schippers Na jaren cliënten te hebben geholpen, aan diverse instituten deze methodiek te hebben gedoseerd, heb ik het boek Schrijf je vrij geschreven. Zodat mensen, professionals en niet-professionals, er ook zelf mee aan de slag kunnen. Vindt minister Schippers dat we onze persoonlijke problematieken maar zelf en onderling moeten oplossen, dat kan. Het boek leidt je door de vier fasen en nodigt je uit om zelf te gaan schrijven. Ook laat het zien hoe je je naasgend, iedere keer weer, prachtig verras-

druk op kunnen voeren en tot stress en

ten kunt helpen bij het doorwerken van

send traject.

andere serieuze klachten en problematiek

issues door eenvoudigweg op deze manier

kunnen leiden. En hoe het oordeelloos

Op zoek naar de fundamenten

een week met hen te mailen.

onderzoeken van zichzelf, maar ook de

Het alternatief voor het ouderwetse keu-

Wat gebeurde hier allemaal? Ik las de tek-

eigen context en bijbehorende dynamiek,

kentafelgesprek? Waarom ook niet. Dat

sten, de vragen, onderzocht de opbouw.

tot begrip, inzicht en acceptatie kunnen

internet hier een extra dimensie aan kan

Ging te rade bij de psychotherapie, de

leiden. En gerichte, positieve actie.

geven, wordt je vanzelf duidelijk als je ‘in

psychoanalyse, taalfilosofie en internet-

jezelf duikt’ en je laat leiden door de kracht

communicatie. Maar ik dacht ook: er wordt

Vier fasen

geschreven, niet gesproken. Men zit stil

Het schrijven, zo bleek na enkele tientallen

en de ademhaling is anders. Wat heeft dit

trajecten van diverse tijdspannes, ging in

Mirjam Windrich (1965) is coach en psycho-

gemeen met wat er in meditatie gebeurt?

vier fasen. Heel natuurlijk eigenlijk, ook in

sociaal therapeut. Zij studeerde Nederlandse

Mindfulness was intussen al met haar bij-

het samenspel van de vraagsteller en de

taal en letterkunde en deels psychologie,

zondere en ook wonderbaarlijke zegetocht

auteur van het persoonlijke verhaal. Eerst

filosofie en geestelijke verzorging. In 2005

begonnen en van daaruit was de sprong

werd de huidige situatie beschreven: wat

startte zij haar eigen praktijk. Daarnaast is

naar de bron snel gemaakt. Het Boed-

is er, wat speelt er? Vervolgens ging men

zij trainer en docent en schrijft ze artikelen

dhisme en de Vier Edele Waarheden als

als vanzelf of geholpen door de vragen,

en boeken.

filosofische kernleer daarvan. Diepgaande

op onderzoek uit naar de oorzaken en

studies naar de verbanden tussen de vrije

achtergronden. Hoe kom je in deze situ-

Een Mindful Analysis-traject duurt een

associatie van Freud en meditatie kwam ik

atie terecht, wat is eraan voorafgegaan?

week en verloopt geheel en al via e-mail.

tegen, evenals scanonderzoeken naar de

Dit omdat iemand die thuis achter de

De kosten hiervoor zijn € 349,- ex. btw.

hersenen van monniken die na pakweg 20

computer zit te schrijven, dit zichzelf toch

Neem voor meer informatie contact op via

jaar mediteren geen woede meer konden

afvraagt. Toch op zoek gaat naar waar hij

m.windrich@mind-

produceren. Taalfilosofen als Jacques

of zij vandaan komt. Dat doen wij westerse

fulanalysis.nl

Lacan, de nadruk die Michel Foucault op

mensen nu eenmaal. Oosters is in deze het

het laatst nog op de zorg voor zichzelf (en

begrip karma, dat net zo goed wijst op een

dus de Grieken) legde.

bepaalde soort causaliteit van de dingen.

Eigenlijk kwam het neer op de noodzaak

De tweede fase is dus een verwerkingsfase,

voor een hernieuwde soort cliëntgerichte

een therapeutische fase. En als deze goed

therapie. Eentje waarbij dat oververant-

is doorlopen, en men weer mentale ruimte

woordelijke individu helder gaat zien in

heeft, is het tijd voor het exploreren van

hoeverre aannames, verwachtingen en

de mogelijkheden. Wat kun je doen om…?

oordelen van zichzelf en van anderen de

En dat is de derde fase. Het traject eindigt

van de geschreven taal.

PSC

17

W eek voor de P sych osoc iaal Profe ssion al

WEEK VOOR DE

Psyc ho so c iaa l P rofession a l In oktober organiseerde de NFG in samenwerking met Hupper en Uitgeverij Koninklijke Van Gorcum de Week voor de Psychosociaal Professional. Tijdens deze week verschenen Gordon Neufeld en Steven Pont op het podium om hun expertise te delen met ruim 200 professionals uit het psychosociale vakgebied. Margriet Noot (docent voor het Neufeld Institute) en Katja Ngo-van Hoof (psychosociaal counselor) blikken terug op dit geslaagde evenement.

Margriet No o t (DOCENT NEUFELD INSTITUTE (WWW.NEUFELDINSTITUTE.ORG)) Twee jaar geleden was Gordon Neufeld als onderdeel van zijn tweejaarlijkse Europese tour voor een kort bezoek in Amsterdam om zijn boek Laat je kind niet los te presenteren. Gordon is dol op Nederland. Hij vertelt graag over zijn voorouders die vanuit Nederland naar Canada zijn geëmigreerd. Toen zijn reis van dit jaar werd gepland, kostte het me dan ook niet veel moeite hem te enthousiasmeren om opnieuw naar Nederland te komen voor dit evenement.

Zelf ben ik in 2014 bij Gordon afgestudeerd en ik ben daarmee zijn eerste docent in ons land. Na mijn opleiding ben ik begonnen modules in het Nederlands voor te bereiden. Psychodidact was erg geïnteresseerd en ontdekte al gauw dat Gordon ons heel nieuwe inzichten geeft, die van grote waarde zijn voor therapeuten. Zo kwam vorig jaar de module Hechting 1 tot stand, die nu deel uitmaakt van de opleiding tot kindertherapeut maar ook als losse module is te volgen. Dit jaar is daar Hechting 2 als verdieping aan toegevoegd.

Het leek ons allen erg leuk, nu Gordons naam ook hier wat bekendheid begint te genieten, om mensen de kans te geven hem live te horen en te ontmoeten.

Gordon geeft les aan allen die met kinderen en jongeren te maken hebben, ouders, 18

PSC

pleegouders, leerkrachten, jeugdleid(st) ers en hulpverleners. Vaak is het een gemengd gezelschap en hij vond het leuk om nu - op de vipdag van de Week voor de Psychosociaal Professional - exclusief tot hulpverleners te spreken. Hij nam aan dat hij zich richtte tot een groep die al degelijk op dit vlak is onderlegd en informatie snel verwerkt, wat ook bleek uit de rijke inhoud van zijn presentatie.

Uitgangspunt van zijn presentatie is de wetenschappelijk onderbouwde stelling dat hechting (relatie) de eerste behoefte van de jonge mens is. Gordon legt uit wat de zes fasen van hechting zijn, die kinderen in gunstige omstandigheden in de eerste zes tot acht levensjaar doorlopen.

Juiste relaties maken het een kind mogelijk om een zacht hart te behouden. Daardoor is groei mogelijk. Bij verharding stagneert de groei. Daarnaast geven warme, veilige relaties met volwassenen innerlijke rust. En vanuit die rust bewegen kinderen zich naar spel, creativiteit en exploreren; de ultieme psychologische luxe.

Als therapeuten krijgen we te maken met vastgelopen kinderen. Het is nodig dat we het kind leren lezen. Vanuit bovenstaande inzichten werken we het liefst aan het fundament: we begeleiden ouders/verzorgers zo, dat ze het kind veiligheid en ruimte geven om zich aan hen te hechten. In 80% van de probleemgevallen heeft een kind te maken gehad met meer lichamelijke, mentale of emotionele verwijdering dan het kon verdragen. Het eerste streven

moet zijn om daar verbetering in aan te brengen.

Als we zelf therapeutisch met kinderen aan de slag moeten gaan, is spel een prachtige manier. Echt spel is veilig, de emoties kunnen daarin loskomen en het hart kan verzachten, zodat er weer ruimte ontstaat voor groei.

Gordon bepleitte krachtig om als hulpverlener werkelijk naar het kind te kijken en je te richten op de wortels van een probleem in plaats van op de verblindende gedragssymptomen.

Na afloop heeft Gordon nog wat ontspannen nagepraat met enkele deelnemers.

Hij voelde zich heel hartelijk ontvangen en voelde zich vereerd door de ietwat chique entourage. Op weg naar het vliegveld zei hij dat hij in de eerste helft van zijn presentatie wel wat was meegesleept om meer uit te leggen dan hij van plan was en dat de tweede helft dus wat vlotter moest.

‘Maar’, zo zei hij, ‘dat geeft niet. Het is natuurlijk geen cursus; iedereen neemt er iets van mee en er is genoeg gelegenheid om nog meer te leren. ´

D e NF G

Een geslaagd

Katj a Ng o-van H o o f PSYCHOSOCIAAL COUNSELOR (WWW.COUNSELING-WARANDE.NL) De Week voor de Psychosociaal Professional was voor mij een traktatie.

Via de NFG en haar Nieuwsflits werd ik al aardig nieuwsgierig gemaakt. Want wie de gastsprekers zouden zijn, werd nog even geheimgehouden. Een vip- of een homepackage? Ik was in de greep van de week.

In januari 2016 afgestudeerd en al zoekend en timmerend aan de weg met mijn start als counselor in mijn eigen praktijk in Helmond.

Dan valt het maken van een eindportfolio plots weer mee. En ik begrijp ook waarom ik mijn opdracht: ‘maak een sociale kaart’, opnieuw heb moeten schrijven. Want in het land van psychosociale hulpverlening zijn er vele kleuren en geuren. En hoe maak ik mezelf als beginneling dan onderscheidend en bekend op deze uitgebreide kaart. Het was voor mij dan ook een heerlijke afleiding, de Week voor de Psychosociaal Professional.

En toen de flits: de gastsprekers werden bekend gemaakt: Steven Pont en Gordon Neufeld. Toen ik dit wist, was ik helemaal in staat van paraatheid. Ik moest en zou een kaart hebben. Ik wilde voor de vippackage gaan. Slechts 75 plaatsen beschikbaar. Ik zat om 8.45 uur voor mijn twee computerschermen. Zekerheid boven alles. Om 9.03 uur was ik de trotse bezitster van mijn vipkaart.

Ik had Steven Pont al eens eerder bij Psy-

chodidact horen spreken in een gastcollege over het zelfbeeld van een kind. Zijn manier van vertellen is zo uitnodigend dat ik alleen maar kon luisteren als een spons. En Gordon Neufeld is voor mij een heel waardevolle aanvulling geweest tijdens mijn afstuderen. Ik heb in de laatste fase van de opleiding bij Psychodidact de module Hechting 1 - De kracht van hechting gevolgd. Deze module wordt gegeven door Margriet Noot, de docent van het Neufeld Institute en trainer bij Psychodidact. De man achter deze theorie, Gordon Neufeld, kwam nu gewoon naar Nederland. Deze man, die wilde ik wel heel graag een hand geven.

En er was nog meer: boeken van uitgeverij Van Gorcum en een boek van een van de sprekers… en daar bovenop even weer lekker Hupperen. Lekker vanuit huis twee colleges volgen, even op pauze kunnen duwen, de aanbevelingen lezen en kijken en aantekeningen maken. Alles nog een keer goed herhalen en dan, voor je het weet, een certificaat met accreditatiepunten voor de NFG in je mailbox.

De dag zelf was super. Even niet timmeren aan mijn eigen weg. Maar contact hebben met andere mensen in het veld van de psychosociaal professional. Ervaringen delen met, tips krijgen van en advies vragen aan lieve mensen die al stevig staan als professional. Wat was dat fijn. Wat geeft dat moed en energie. De colleges waren helder, duidelijk en ontzettend leerzaam.

Leerzaam voor mij als persoon, beginnend professional en als moeder. Want als mijn

evenement met

o.a. Gordon Neufeld en Steven Pont.

gevoel zegt: nee, even geen iPad… en Steven Pont vertelt vervolgens dat hij als vader de regel heeft ‘schermtijd begint pas om 17.30 uur’, dan voelt dat goed. Als Gordon Neufeld vertelt dat een relatie met je kind de fundering is om te ontplooien, ga je met zoveel zekerheid naar huis. Naar huis als moeder, naar mijn praktijk als professional.

Er zijn voor je kind. Een relatie aangaan met een kind dat vastzit. Je bewust zijn van de invloed van de omgeving. Een kind, een cliënt, een persoon, tijd, rust en geduld, geduld, geduld geven. Als professional, als persoon, als moeder.

Zoveel wijsheid en tevens zo krachtig door de eenvoud en hoe helder verteld op een mooie dag met een hapje en een drankje. Een boek mee naar huis met een handtekening en persoonlijke noot, een boekenbon en nog een boek gekocht. En dit alles kunnen delen met enthousiaste mensen die allemaal anders zijn, maar allemaal hetzelfde willen. Een professional zijn in het land van de psychosociaal hulpverlener.

Ik hijs mijn zeilen en hoop dat ik mijn schip binnenkort ook kan laten aanmeren in dit land, waar ik er als counselor kan zijn.

Waar ik kan luisteren om te begrijpen, kan helpen door te begrijpen, zodat mensen, klein en groot, weer grip krijgen op hun leven. De Week voor de Psychosociaal Professional, die is voor herhaling vatbaar.

PSC

19

Instituut voor E.E.N.® Eclectische Energetische Natuurgeneeskunde Geaccrediteerd door CPION, SNRO, KTNO, ZHONG, VIV, VBAG, LVNG, NFG, BATC, VNT en Rode Kruis.

Leslocaties in Soesterberg en Panheel Opleidingen (HBO niveau) Registeropleiding E.E.N.® Therapeut (240 ECTS) Registeropleiding Medische basiskennis Registeropleiding Psychosociale basiskennis

Straling & Milieu

(voldoet aan de Plato eindtermen)

Bij- en nascholing, cursussen en workshops Klassieke Homeopathie, Feng Shui, Ankhtherapie, Dolfijnenergie, communicatie en NLP binnen de hulpverlening, aromatherapie, enneagram, Introductie E.E.N.® Therapie, EHBO, klankschalen, Egyptologie, bij- en nascholing MPBK, EHBO en E.E.N.® Therapie (KTNO en SNRO geaccrediteerd.)

Secretariaat: Pater Jac. Schreursweg 2B,

De Piramidevormen van Vita Producten B.V. werken volgens het -0- punt beginsel.

Dit beginsel staat garant voor bescherming tegen elektromagnetische straling en overige ziekmakende milieu-invloeden voor mens, dier en plant.

Het Internationale Gesellschaft für Elektrosmog Forschung (IGEF) heeft dit onomstotelijk aangetoond.

6097 NH Panheel, Telefoon 0475 - 47 51 78

E.E.N. ®

Instituut voor Eclectische Energetische Natuurgeneeskunde

Email: info@instituuteen.nl website: www.instituuteen.nl

Trainingen Verlies en Verlangen 2016 Omgaan met rouw en verlies 2-daagse training voor professionals die werken met cliënten met een rouw- en/of verlieservaring

Verlies en Verlangen, omgaan met de onvervulde kinderwens 2-daagse training voor professionals die werken met cliënten met een onvervulde kinderwens.

Data: zie www.verliesenverlangen.nl accreditatie voor NFG, NVPA en Adiona leden.

06 27865750 www.verliesenverlangen.nl info@verliesenverlangen.nl

ECHT GROENE STROOM?

Postbus 114 - 3890 AC Zeewolde - Netherlands Tel: +31 (0) 36 522 49 50 Fax: +31 (0) 36 523 44 26 www.vitaproducten.nl info@vitaproducten.nl

Gecertificeerd

Vergelijk het zelf en stap over via www.wise-energievergelijker.nl Dit is een campagne van WISE ondersteund door Stichting DOEN en Batavus.

Drie k e e r hulp bij af v alle n e n op g e wicht b l i j v e n

Afvallen met Nederland Na alle hype rondom extreem gezond eten en diëten focust Afvallen met Nederland zich op gewoon lekker eten zonder trucjes en poespas. Al 500.000 Nederlanders vielen succesvol af dankzij Afvallen met Nederland. Afvallen met Nederland is een eiwitrijk en koolhydraatarm dieetprogramma, met aandacht voor voeding én beweging. Word mentaal en fysiek fitter en je zult zien: gezond en gewoon afvallen was nog nooit zo gemakkelijk.

Het Feel Good Plan Word gezond, gelukkig en slank in slechts 15 minuten per dag met Het Feel Good Plan van Dalton Wong.

Deze supercoach begeleidde talloze sterren, onder wie Amanda Seyfried en Jennifer Lawrence, op het gebied van voeding, beweging en lifestyle. De insteek is eenvoudig: als je je goed voelt, zie je er ook beter uit.

Het Feel Good Plan wil dat je van het leven en van je eten geniet. Dit boek gaat niet over honger lijden en bevat ook geen loodzwaar trainingsprogramma dat je alleen maar afbrandt. Het Feel Good Plan wil dat je voor jezelf zorgt en begrijpt wat je lichaam nodig heeft om zich optimaal te voelen.

Hoe krijg je dat voor elkaar?

Door een kwartier (dus minder dan 1 procent van je dag) te nemen om iets voor je lijf te doen waarvan je een goed gevoel krijgt. Je krijgt niet alleen meer energie, maar werkt aan blijvende verandering.

In het hoofdstuk Eet krijg je nieuwe versies van al je lievelingsgerechten, die beter zijn voor je lichaam. In het hoofdstuk Beweeg vind je effectieve trainingsschema’s die je energie geven en zelfs in het meest hectische leven eenvoudig zijn in te passen. In het onderdeel Relax leer je het geheim om te genieten van een gezond, blij leven buiten het werk. En tot slot is er een 12-wekenplan om je gezonde voornemens om te zetten in daden.

Het Feel Good Plan, Dalton Wong ISBN: 9789021561837, Uitgeverij Kosmos

Dit 10-weken-gezond-slankprogramma zal je helpen om door matiger, gevarieerder en gezonder te eten op een verantwoorde manier gewicht te verliezen. Het team van Afvallen met Nederland heeft in de afgelopen jaren een programma ontwikkeld, dat mensen helpt met afvallen op alle facetten (eten, bewegen, educatie, motivatie en omgeving), die daar bij nodig zijn.

Afvallen met Nederland, Jeroen van Egmond ISBN 9789021564074, Uitgeverij Kosmos

Killerbody Dieet In het rijk geïllustreerde Killerbody dieet helpen Fajah Lourens en haar team van fitnessexperts, voedingsdeskundigen en artsen je om de eerste stappen te zetten om jouw eigen Killerbody te vormen én te behouden. Met haar Killerbody dieet is een gezond en strak lichaam in 3 stappen voor iedereen binnen handbereik!

Het boek geeft je een 12-weken-dieetplan, voedingsschema’s, trainingsschema’s inclusief stap-voor-stap-foto’s en lekkere maar ook snelle en makkelijke recepten, inclusief boodschappenlijstjes.

Het is een compleet programma voor mannen en vrouwen! Met het Killerbody dieet zul je gezond afvallen en in 12 weken een strak lichaam hebben.

Fajah is met haar website en Instagram-account Mykillerbodymotivation (100.000 volgers) in korte tijd uitgegroeid tot een boegbeeld op het gebied van sport en voeding en is in Nederland de absolute koningin van de fitgirls.

Killerbody dieet, Fajah Lourens & Anke Langelaan ISBN: 9789021562681, Uitgeverij Kosmos

PSC

21

Men sen kin i ntervie w d

Mensenkind DOOR: CHRISTA WIERSMA

Het kerstverhaal kennen we allemaal, maar ook dit verhaal is wereldwijd beroemd: De Kleine Prins van Antoine de St. Exupery.

Het werd 76 jaar geleden geschreven en verscheen na de Tweede Wereldoorlog. In een ongekend rap tempo werd dit boek in vele landen vertaald en uitgegeven. Nog steeds is het een opmerkelijk en actueel verhaal. Een bijzonder verhaal vooral, omdat het over jou en mij gaat.

En over kinderen, grote mensen en de misverstanden die er tussen hen kunnen zijn. Over mens-zijn, verantwoordelijkheid, liefde en verlangen, geboorte en dood. Het gaat over hoe je als mensenkind de wereld kunt leren kennen, buiten en binnen in jezelf.

We hebben allemaal een kleine prins in ons. Een eigenwijs jongetje dat vragen stelt en blijft stellen.

"Grote mensen begrijpen nooit iets uit zichzelf en voor kinderen is het vervelend hun altijd weer alles uit te moeten leggen."

In het kort het verhaal: De kleine prins is een bijzonder ventje. Hij komt van een verre, kleine planeet. Beter gezegd een asteroïde. Een van zijn belangrijkste bezigheden daar is het wieden van de grond.

Dat is nodig, want er kunnen plantjes bijzitten die uitgroeien tot een apenbroodboom, waardoor zijn planeetje uit elkaar zou kunnen vallen. Er zijn ook nog 3 vulka22

PSC

nen en een zeer gevoelige en ijdele roos.

Een trotse bloem met een gebruiksaanwijzing. Haar komst verandert het leven van de kleine prins. Hij voelt zich verantwoordelijk voor haar.

De roos wordt zijn vriendin, maar op een dag moet hij afscheid van haar nemen.

Hij gaat op reis…. Hij bezoekt vervolgens 6

planeten, die elk bewoond worden door 1 mens. Ze hebben allemaal hun eigenaardigheden: een koning met geldingsdrang, een ijdeltuit die vooral bewonderd wil worden, een dronkaard die drinkt omdat hij zijn schaamte over zijn drankgebruik wil vergeten, een drukke zakenman die de sterren wil bezitten, een lantaarnopsteker die geen tijd heeft en een aardrijkskundige die alleen zijn studeerkamer kent, ontdekkingen onderzoekt van ontdekkingsreizigers en bewijzen eist van hun ontdekking.

Op elke planeet blijft de kleine prins maar kort en concludeert bij vertrek: “De grote mensen zijn toch wel heel wonderlijk.”

Het is de aardrijkskundige die hem aanraadt om naar de planeet aarde te gaan.

“Die staat gunstig bekend”, zegt hij tegen de prins.

Op aarde heeft de kleine prins weer nieuwe ontmoetingen. Eerst met de slang in de woestijn, dan met het kleine bloemetje, de bergen met de echo en een tuin met 5000 rozen. Hij ontmoet de vos, de wisselwachter, de pillenkoopman en een piloot met motorpech. De piloot is de schrijver van het boek. Hij heeft een noodlanding moeten maken in de Saharawoestijn, ver weg van de bewoonde wereld. De motor moet worden gerepareerd; hij is alleen,

C hr i s ta Wie rs ma

zijn watervoorraad is bijna op en het is een kwestie van leven of dood. Na de eerste nacht in de woestijn wordt hij ‘s morgens vroeg wakker gemaakt door de kleine prins die zegt: “Toe, teken eens een schaap voor me.” De kleine prins stelt vragen waar hij een logisch antwoord op wil. Zelf beantwoordt hij geen vragen.

Samen gaan ze op zoek naar water en het verhaal eindigt ermee dat de kleine prins naar huis gaat. Hij kan zijn lichaam niet meenemen naar zijn planeet en hij ontmoet de slang weer, die hem heeft beloofd te helpen. De slang helpt hem weer thuis te komen, naar zijn planeet, naar zijn roos.

Tja, de grote mensenwereld en de kinderwereld. Een wereld van verschil. Grote mensen zijn allemaal kind geweest. Kinderen zijn altijd kind, ze zijn nooit grote mensen geweest. Het verhaal van de kleine prins is een waar verhaal, geen sprookje.

De Kleine Prins raakt mensen, keer op keer, wereldwijd. Het is een verhaal over geboren worden, herinneren en leven. De piloot tekent de plek waar de kleine prins op aarde verscheen en later weer verdween.

Twee lijnen en een ster. Zodat we de plek kunnen herkennen wanneer we in de woestijn zijn.

De schrijver heeft het boek opgedragen aan een groot mens, omdat hij zijn allerbeste vriend is en alles kan begrijpen. Ook kinderboeken. En……hij draagt het op aan het kind dat dit grote mens ooit geweest is.

We leven in een wereld vol met koningen, ijdeltuiten, dronkaards, zakenmannen, lantaarnopstekers en aardrijkskundigen. Onze menselijke schaduwkanten. Wanneer we de kleine prins toelaten, kunnen deze schaduwkanten verlicht worden en worden er nieuwe ontwikkelingen geboren.

Op weg naar een gezondere wereld voor alle mensenkinderen op onze prachtige planeet. Wat daarvoor nodig is? Een open benadering naar kinderen die gewoon kind zijn. Zodat ze zich begrepen, gekend, gedragen, geliefd, gezien en gehoord voelen. Kinderen maken een gezonde ontwikkeling mogelijk.

Vanuit contact en verbinding met grote mensen, die zich herinneren hoe het is om kind te zijn.

De wijsheid van de vos helpt hierbij. Op aanraden van de vos heeft de kleine prins hem tam gemaakt. Wanner ze afscheid van elkaar nemen, zegt hij:

“Vaarwel. Dit is mijn geheim, het is heel eenvoudig: alleen met het hart kun je goed zien. Het wezenlijke is voor de ogen onzichtbaar.” www.torykindercoachopleiding.nl

korte praktijkgerichte opleidingen erkend als na- of bijscholing door de NFG

NHA en Psychodidact verzorgen in samenwerking de Opleiding Psychosociaal Counselor (OPC). Studenten worden na het behalen van het diploma van deze geaccrediteerde SNRO HBO registeropleiding toegelaten tot het register van de NFG. Meer info over deze unieke opleiding vindt u op www.nha.nl.

De modules uit deze registeropleiding kunt u ook los volgen. De te behalen certificaten voor deze modules zijn officieel erkend als na- of bijscholing door NFG: Studiegi ds

SNRO HBO Psychosociaa l Counselor (OPC) Profiteer van deze top-opleiding tot erkend Counselor.

Sociale Psychologie - Uniek lesmateriaal (gratis 15 dagen op proef) - Studiebegeleiding door vakdocenten via onze digitale leeromgeving.

- Contact met medestudenten via onze leeromgeving.

- Inspirerende praktijkdag.

Lesgeld: € 499 of 9 maanden x € 60,00

Klinische Psychologie 1 en 2 - Uniek lesmateriaal (gratis 15 dagen op proef).

- Studiebegeleiding door vakdocenten via onze digitale leeromgeving.

- Contact met medestudenten via onze leeromgeving.

- Drie praktijkdagen.

Lesgeld: € 699 of 12 maanden x € 66,00

bel voor de gratis studiegids: ✆ 077-3067000 of www.nha.nl Studeer en profiteer

- Uniek lesmateriaal (gratis 15 dagen op proef) - Studiebegeleiding door vakdocenten via onze digitale leeromgeving.

- Contact met medestudenten via onze leeromgeving.

Lesgeld: € 279 of 9 maanden x € 34 ,00

PSC

PSCM0616

Medische kennis Anatomie, Fysiologie en Pathologie

23

Z i nt uige n prikke ls

Big Magic Big Magic is een inspirerend boek op z’n Gilberts. De schrijfster Elizabeth Gilbert van het boek en de film Eat, Pray, Love vertelt in Big Magic hoe een leven vol van creativiteit en inspiratie mogelijk is. Volgens haar heeft iedereen toegang

In deze rubriek bespreken we elke editie vakgerelateerde boeken, c d ’s , d vd ’s e n ap p s .

tot deze processen en kan dus iedereen aansluiten op de in het universum aanwezig zijnde ideeënrivier. Ze ziet ‘ideeën’ en ‘inspiratie’ als iets levends waar je een relatie mee aangaat, en het fascineerde mij hoe ze hierover vertelde. Het boek krijgt hierdoor een behoorlijke spirituele

Over troosten en verdriet

onderstroom.

Over troosten en verdriet van

zij haar inzichten en helpt de lezer te zoeken naar het eigen per-

Wim ter Horst is een christe-

soonlijke patroon van creativiteit en, niet geheel onbelangrijk, het

lijke klassieker. Een boek voor

bereiken van het volgend level.

mensen die te maken hebben

Het boek stikt van de oneliners. Sommige zijn open deuren: ‘Wees

met diepgaand lijden en die

niet creatief voor een ander, maar voor jezelf’ en andere zijn de

zoeken naar een passend ant-

moeite waard om eens rustig over na te denken zoals: ‘Iets af

woord. Traditionele antwoor-

hebben is beter dan goed’, en de hamvraag op z’n Gilberts: ‘Wat

den zijn niet altijd toereikend.

vind je zo fijn om te doen dat de woorden ‘mislukking’ en ‘succes’

Ter Horst reikt veel doe-moge-

er uiteindelijk in wezen niet meer toe doen.’ Een heel goede vraag

lijkheden aan, die vaak over het

en wat mij betreft de kern van het boek.

hoofd worden gezien door hen

Op onnavolgbare wijze beschrijft Elizabeth de relatie tussen angst

die troost zoeken en door hen die troost willen bieden.

Gravend in haar eigen creatieve en nogal ploeterende leven, deelt

en creativiteit. Hoe het komt dat door angst de schatkist vol met de felbegeerde inspiratie en creativiteit niet kan worden geopend.

Over troosten en verdriet, Wim ter Horst

Juist haar beschrijvingen van thema’s als Angst, Moed, Wils-

ISBN: 9789043527767, Uitgeverij Kok

kracht, Kwaliteiten en Perfectionisme maken dit boek voor de hulpverlener interessant. In het licht van persoonlijke doelen en zingeving sluit Big Magic nauw aan op ons werkterrein. Big Magic

Nachtboek Het Inspirerend Leven Nachtboek is een boek voor op je nachtkastje, met quotes, tips, en oefeningen die inspireren, om je nachtgedachten in op te schrijven als je toch eens wakker ligt om vervolgens met een opgeruimd hoofd te gaan dromen.

Inspirerend leven Nachtboek ISBN 9789020213171, VBK Media

24

PSC

is op een makkelijke, humoristische wijze geschreven en in die zin dus ook heel toegankelijk voor een cliënt.

Recensie: Anja van de Weerd Big Magic, Elizabeth Gilbert ISBN 9789023496939, Uitgeverij Cargo

Z i ntui g enprik k e ls

Methodiek oudergericht pedagogisch adviseren

Plezier on demand

Pedagogisch advies gaat

15 seconden per dag nodig hebt

meestal over kinderen. Maar

om meer plezier, succes en rust

zou dit advies niet eigenlijk

te ervaren. Vergeet uren, dagen

over ouders moeten gaan?

en jaren mediteren! Dit aan

Inhoudelijke kennis over kinde-

de hand van het programma

ren en opvoeden is belangrijk

‘verstandige luiheid’. Het pro-

bij advies, maar belangrijker

gramma is gebaseerd op drie

is dat ouders reflecteren op

pijlers; innerlijke rust, inzicht en

hun wijze van opvoeden en

geluk. Met praktische tips om

kennis integreren in hun eigen

toe te passen in het dagelijks

In Plezier on demand schrijft Chade-Meng Tan dat je maar

handelen. Dat is het uitgangspunt van Sonja Ehlers en Meta Kui-

leven.

pers, auteurs van het boek Methodiek oudergericht pedagogisch adviseren.

Plezier gaat vooraf aan geluk. Plezier is een voorwaarde om

In dit boek beschrijven zij systematisch de stappen van de

vriendschappen te sluiten en samen te werken. Het is de bron

methode Oudergericht Pedagogisch Adviseren (OPAd). Deze

van creativiteit en innovatie. Meer plezier betekent meer succes.

methode biedt de hulpverlener stappen van handelen om samen

Iedereen heeft een aangeboren vermogen om plezier te hebben.

met de ouder tot een passend advies te komen. Het opvoedings-

Chade-Meng Tan laat zien hoe je door mindfulness dat vermogen

advies dat voortkomt uit deze samenwerking, sluit- beter dan een

aanboort. Hoe meer je oefent, des te sneller het gaat. De meeste

algemeen advies- aan bij de specifieke opvoedingsvraag en de

mensen zijn zich hier niet van bewust, maar het is werkelijk

handelingsmogelijkheden van de betrokken ouder. De OPAd-me-

mogelijk om je geluk naar een hoger plan te tillen.

thodiek vraagt niet alleen om vaardigheden, maar ook om de moed om werkelijk te vertrouwen op de inzet en de competenties

Chade-Meng Tan was een van Google’s eerste medewerkers en

van ouders.

schreef hiervoor Search Inside Yourself.

Een zeer waardevol naslagwerk voor iedere professional die werkt met ouders!

Plezier on demand, Chade-Meng Tan ISBN: 9789021563701, Uitgeverij Kosmos

Methodiek oudergericht pedagogisch adviseren, Sonja Ehlers en Meta Kuipers ISBN: 9789088506970, Uitgeverij SWP

Autisten liegen niet Autisten liegen niet is een eerlijk boek waarin jongeren met autisme gevolgd worden in hun dagelijks leven. Ze gaan naar school, naar hun werk en zijn druk bezig met eigen interesses. Sommige dingen zijn minder vanzelfsprekend, maar hun hoop en dromen zijn net als die van miljoenen anderen tussen de veertien en twintig jaar. Gesprekken met hun ouders laten de gang van kind naar volwassene op intense wijze zien. Vanuit de eerste kennismaking met het woord 'autisme' tot bezig gaan met zelfstandig wonen en werken. Dat dit niet allemaal zonder slag of stoot gaat, wordt hierin heel duidelijk. Maar ze vertellen ook over moeilijkheden die zijn overwonnen, en laten zien wat voor geweldige jonge mensen hun kinderen zijn.

Autisten liegen niet, Alianna Dijkstra ISBN: 9789043511483, Uitgeverij Kok

PSC

25

Stimuleert een goede geestelijke gezondheid Werkt ontspannend en rustgevend Tijdens het zoeken naar de oorzaak van je neerslachtig voelen, is het nuttig iets te doen om de meest vervelende verschijnselen (onbestemde onrustgevoelens, je angstig voelen, slecht slapen en dergelijke) op te heffen of zoveel mogelijk te verminderen.

Neurapas® balance bevat drie werkzame bestanddelen die elkaar aanvullen en versterken en die daarbij helpen.

NEURAPAS balance

De werkzame stoffen in Neurapas® balance zijn Sint-Janskruid, valeriaan en passiflora. Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat Neurapas® balance bij neerslachtige, sombere gevoelens snel en zonder bijwerkingen verlichting brengt. Dit bereikt u al door 3x daags 1 tablet in te nemen. 60 tabletten € 17,50

Prins Hendrikweg 2 - 3771 AK Barneveld www.sanopharm.com - info@sanopharm.com

100% natuur. 100% puur.

Kennismaken met onze vakbladen?

Download nu de

gratis proefnummers!

www.professioneelbegeleiden.nl/proefnummer

Vetzuren

Vetzuren

uit de zee voor hart en hoofd

De omega-3-vetzuren docosahexaeenzuur (DHA) en eicosapentaeenzuur (EPA) die visolie zo gezond maken, worden niet door de vissen zelf geproduceerd. Algen, het belangrijkste voedingsmiddel van vissen, zijn de leveranciers van deze vetzuren.

De meeste algenolie is vooral rijk aan DHA, maar bevat niet of nauwelijks EPA. De olie van de zeealg Schizochytrium sp. bevat echter aanzienlijke hoeveelheden van zowel EPA als DHA. Daarmee is deze algenolie een 100% plantaardig alternatief voor iedereen die geen vis wil of kan eten, maar wel wil profiteren van de heilzame effecten van deze vetzuren uit de zee.

EPA en DHA zijn semi-essentiële vetzuren, omdat ons lichaam ze in principe kan produceren uit alfa-linoleenzuur (ALA).

Bij een hogere consumptie van ALA wordt inderdaad meer EPA gevormd, maar de omzetting van EPA in DHA verloopt een stuk minder goed, zodat we voor een goede voorziening van deze vetzuren toch in belangrijke mate zijn aangewezen op de voeding en/of suppletie.

Omega-3-vetzuren komen voor in alle lichaamscellen en vervullen daar een veelvoud aan functies. Ze worden ingebouwd in lipiden in de celmembraan en kunnen invloed uitoefenen op de functie en structuur van de celmembraan. Binnen de cel kunnen omega-3-vetzuren de genexpressie en de signaaltransductie beïnvloeden.

Omega-3-vetzuren (vooral EPA) en omega-6-vetzuren zijn ook nauw betrokken bij de eicosanoïdensynthese. Eicosanoïden spelen een belangrijke rol bij ontstekingsprocessen en in het immuunsysteem.

Terwijl eicosanoïden die worden gevormd uit omega-6-vetzuren (arachidonzuur), pro-inflammatoire en afweer-activerende eigenschappen hebben, beschikken de eicosanoïden die worden gevormd uit omega-3-vetzuren, juist over anti-inflammatoire eigenschappen.

EPA en DHA zijn vooral bekend om hun eigenschappen die gunstig zijn voor de bescherming tegen hart- en vaatziekten.

Meerdere onderzoeken hebben laten zien dat deze omega-3-vetzuren het triglyceridengehalte met 25-30% kunnen verlagen. Een hoge inname van EPA en DHA kan de kans op een hartinfarct of een andere ischemische hartziekte met fatale afloop verkleinen, en vetzuursuppletie bij hypertensiepatiënten kan zorgen voor een bescheiden maar significante verlaging van de systolische en diastolische bloeddruk.

In een Canadese literatuurstudie is onder meer onderzocht in hoeverre de status van omega-3-vetzuren een risicofactor is voor postnatale depressie. Daartoe werden 75 studies naar risicofactoren voor postnatale depressie geraadpleegd. Een lage inname en status van omega-3-vetzuren lijken inderdaad het risico op postnatale depressie te vergroten. Zonder adequate aanvulling daalt volgens de onderzoekers de omega-3-status van de moeder gedurende de zwangerschap, omdat de omega-3-vetzuren die de moeder inneemt, eerst worden doorgegeven aan de foetus en later via de borstvoeding aan de baby. Daardoor is de omega-3-status van de moeder tot

zeker zes weken na de geboorte verlaagd, met mogelijk een verhoogd risico op een postnatale depressie tot gevolg. Een goede voorziening met omega-3-vetzuren tijdens maar ook in de eerste weken na de bevalling is dus van belang.

In een Oostenrijks onderzoek bleek 12 weken lang suppletie met een mix van 700 mg EPA en 480 mg DHA bij jongeren (13-25 jaar) in het voorstadium van psychose het aantal gevallen van overgang naar psychose met 23% te verminderen in vergelijking met placebo. De groep die het vetzuursupplement had gekregen, scoorde ook beter wat betreft symptomen gedurende de hele follow-up periode van 40 weken.

Ook ouderen hebben baat bij een goede voorziening met EPA en DHA. De vetzuurconsumptie kan namelijk een rol kan spelen bij cognitieve achteruitgang en dementie. Een hoge inname van totaal vet, verzadigd vet en cholesterol vergroot het risico op dementie, terwijl een hoge inname van EPA en DHA het risico juist verlaagt. Verder is gebleken dat een hoge inname van linolzuur cognitieve achteruitgang en aftakeling bevordert en een hoge visconsumptie juist remmend daarop werkt.

PSC

27

Col umn

Keep it simple!

"Als je je er lekker bij voelt om te tennissen, dan ga je daar lekker mee door."

Soms is het zoveel simpeler dan op het

vervolg…”toen jij allerlei opleidingen

eerste oog lijkt!

ging doen, toen kwam je lekker in je vel

Ik sprak met Carla. Carla is rond de vijftig.

te zitten. Wat jij nodig hebt, is inspiratie,

Ze begint me te vertellen. Over hoe lang

dingen leren, bezig zijn met ontwikkeling.

haar zoektocht naar geluk geweest is. Dat

Ga weer een cursus doen en je zult zien

ze lange tijd niet lekker in haar vel zat,

dat je weer opleukt. Je bent niet Overprik-

druk in haar hoofd was, overgevoelig,

keld, je bent Onderprikkeld! Je brein heeft

depressief. Uiteindelijk heeft ze zichzelf

niets te doen waar het van gaat huppelen,

een schop onder d’r kont gegeven en is ze

je zenuwstelsel wordt niet meer positief

‘van alles’ gaan doen. Eerst mindfulness,

gekieteld.”

daarna Avatar, en verder nog van alles op

Ze was het er helemaal mee eens. “Maar,”

het gebied van zelfontwikkeling. Ze voelde

zei ze, “mensen zeggen dan: ben je nou

zich steeds beter! En kwam in die tijd ver-

nog niet klaar met leren?”

volgens een superleuke man tegen. Als ze

“Tja weet je, sommige mensen doen iets

over deze man vertelt, gaat ze stralen.

op het gebied van persoonlijke ontwikke-

Maar toen…. ze woonden ver bij elkaar

ling om een probleem op te lossen. Is het

vandaan. Ze heeft haar huis verkocht, is

probleem opgelost, dan kunnen ze zich

bij hem gaan wonen. Leuk huis, hardwer-

weer op andere zaken richten. Voor andere

kende maar superlieve man. En…. toch is

mensen is het een noodzakelijkheid om op

alle kleur weer van het leven af gegaan. Ze

die manier te blijven leren, een levensbe-

houdt zich vooral bezig met het huishou-

hoefte. Zoals andere mensen hun hobby’s

den, immers hij werkt hard en verdient het

nodig hebben om in balans te blijven. Je

geld, dus ze moet iets terugdoen. Ze woont

zegt toch ook niet na drie jaar: nu heb je

in een omgeving waar ze niemand kent

wel genoeg getennist? Nee, als je je er

en heeft alle bronnen van plezier achter

lekker bij voelt om te tennissen, dan ga je

moeten laten in haar oude woonplaats. Ze

daar lekker mee door. Dikke kans dat, als

is weer somber, haast depressief en voelt

zo iemand een tijd niet tennist, die zich ook

zich terug bij af en vraagt mij om hulp.

wat lusteloos gaat voelen. Alsof er ‘iets mist’.”

Hoe verleidelijk om op de depressie in te zoomen. Om te kijken waarom ze zich zo

In de NLP noemen we dat hulpbronnen. En

schuldig voelt tegenover haar man. Om te

het is niets meer en minder dan datgene

kijken waarom ze zo ontheemd is en wat

wat je kunt doen, denken en voelen waar

dat te maken heeft met haar systeem van

je een sparkle van krijgt. Dus deze dame

herkomst. Maar ik voel niets bij het idee

gaat weer opleidingen volgen, gewoon

om het op die manier aan te pakken.

omdat dat voor haar als tennis is. En ik weet zeker dat de somberheid zal verdwij-

Ik zeg: “Joh, jij houdt van leren en ont-

nen! Zo simpel kan het zijn.

wikkelen hè?” Ze kijkt me verbaasd aan, maar haar glimlach zegt boekdelen. Ik

CATHELIJNE IS SCHRIJVER, MOEDER, TRAINER EN COACH. ZE WERKT BIJ TRAININGSINSTITUUT DE EERSTE VERDIEPING EN BIJ HET ADHD-CENTRUM NEDERLAND.

28

PSC

C olumn

Multidisciplinair samenwerken ins & outs Mary meldt zich bij onze praktijk aan voor coaching. Ze weet welke zaken ze wil aanpakken en merkt dat het haar niet goed lukt om echt tot actie te komen. Ze voelt zich hier onzeker over, piekert veel, is angstig en wil graag de dingen die nodig zijn, onder ogen zien. Na enige tijd met haar gesproken te hebben maak ik voor haar een afspraak bij onze vrouwencoach.

" Het werken met een aantal collega’s samen zorgt ervoor dat je bepaalde hulpvragen niet bij jezelf houdt, maar

goede kennis en kunde

kan aanspreken bij een collega."

Uit de intake komt het beeld naar voren van een vrouw die veel piekert, van alles in haar leven wil, maar tegengehouden wordt door gedachten die haar niet helpen. Ze is verbaal sterk, waardoor veel mensen haar anders zien dan dat zij zich vanbinnen voelt. Samen met de coach gaat ze aan de slag om meer zicht te krijgen op het piekeren, er op een andere manier mee om te gaan en om gedachten die het patroon in stand houden, te tackelen. Vanuit de onzekerheid die zij ervaart, gaan ze werken aan haar kwaliteiten en talenten en het versterken van positieve, bemoedigende boodschappen.

Na enkele sessies vertelt Mary dat ze het heel moeilijk vindt om met haar zoon (5 jaar) om te gaan vanwege boosheid en driftaanvallen. Ze voelt zich onzeker hierin. Ook vertelt ze dat ze dit gedrag van zichzelf herkent toen zij zelf jong was. Ze weet niet goed welke stappen ze kan zetten en vraagt onze vrouwencoach om handvatten. Mijn collega geeft aan dat haar kennis en kunde niet op dat gebied ligt en dat ze met mij zal gaan overleggen over de mogelijkheden die er zijn bij onze kinder- en jeugdpsycholoog.

Als 3 collega’s hebben we overleg met elkaar en wordt besloten dat Mary, samen met haar man, want dat willen ze zelf graag, komt om samen met de kinder- en jeugdpsycholoog te kijken naar wat helpend en passend voor hun situatie is. Mary is 1 keer geweest en ze vertelt aan de vrouwencoach dat het zo erg helpend is, dat ze ook in haar eigen proces enorme groei bemerkt.

Ik vind het zo mooi dat door een kleine aanvulling op een ander gebied, een mens zoveel kracht in zichzelf heeft om handvatten toe te passen, merkt dat deze werken, wat de zekerheid vanbinnen laat groeien. Hierdoor kan Mary in haar eigen proces weer stappen zetten, wat het contact met haar zoon ook weer ten goede komt. Het blijft bijzonder om te ervaren dat, als je op één gebied werkt, dit het andere gebied (onzekerheid/piekeren) ook positief beïnvloedt. Het werken met een aantal collega’s samen zorgt ervoor dat je bepaalde hulpvragen niet bij jezelf houdt, maar goede kennis en kunde kan aanspreken bij een collega, waardoor beide trajecten elkaar versterken en Mary in dit geval komt bij de doelen die zij wil bereiken en de stappen die zij wil zetten.

Daarnaast is het voor de collega’s zelf fijn om te kunnen overleggen en te sparren over het beeld dat je van een cliënt hebt om zo goed mogelijk aan te kunnen sluiten in het proces. En je bewust te worden van wat er speelt in de therapeut-cliënt-relatie.

Mocht je zelf een casus hebben waarin je zou willen weten hoe wij dat binnen een multidisciplinair team zouden aanpakken, mail dan gerust naar info@caritasgroep.nl o.v.v. PSC Magazine Teamwork.

HANNEKE NIJKAMP, PRAKTIJKHOUDER CARITASGROEP, PSYCHOLOOG, RELATIECOUNSELOR EN SUPERVISOR. WWW.CARITASGROEP.NL

PSC

29

D e w e g van zelfon derz oe k

D E WEG VAN Z ELF ONDERZ O EK Zelf o nd e r zoe k b i j J ouw Wijze, c en tru m voor zelfon derzo e k DOOR: PIET VAN GIJSSEL Zelfonderzoek gaat over bewustwording en persoonlijke groei. Over het ontdekken van je overtuigingen en overlevingsstrategieën. Hoe zet je ze in? Wat leveren ze je op?

En hoe is het als je vanuit je zijn, je essentie de wereld tegemoet treedt? Wat verandert er dan? Durf je? En hoe ga je het dan doen?

Dit hele onderzoek van ontdekken, nieuwe keuzes maken en nieuwe houdingen uitproberen noem ik zelfonderzoek.

Wat heb je aan zelfonderzoek?

Na zelfonderzoek weet je wat je wilt. Hoe zal het met je gaan als je bijvoorbeeld niet vanuit angst leeft, maar doet waar je hart van gaat zingen? Hoe zal dat zijn voor de mensen om je heen? Grote kans dat je meer plezier hebt en de kwaliteit van het contact met anderen verbetert.

Ik zeg niet dat het gemakkelijk is. Ik vind het wel de moeite waard. Het is de moeite waard om te leren anders om te gaan met problemen. Door zelf bewust te kiezen wat je in een situatie doet en daar voldoening in te vinden. Je eigen stevigheid te voelen.

Ik vind dat de moeite waard. En jij?

Werken met het enneagram.

Het enneagram is bekend als hulpmiddel voor het typeren van je persoonlijkheid. Ik heb het enneagram leren gebruiken in een meer oorspronkelijke betekenis, namelijk als symbool voor de kwaliteiten en de werkzaamheid van het bewustzijn.

Het centrum staat voor wat je ten diepste bent, het (transpersoonlijke) Zelf. De negen punten op de omtrek staan voor de verschillende kwaliteiten van dat Zelf. Daarnaast heb je je persoonlijkheid - het masker (personae) dat je draagt. Het bestaat uit vaste gedragspatronen en overlevingsstrategieën die je onvrij maken. Ze staan het contact met je innerlijke bron in de weg.

Hoe werk ik?

Mijn werkwijze is ervaringsgericht, het gaat om innerlijke beleving. Er is niet één woord voor. Je kunt zeggen dat ik een mix van verschillende technieken en inzichten gebruik.

Daarover hieronder meer.

Ten eerste sluit ik me zo goed mogelijk aan bij wat er bij jou aan de orde is (Gestaltbenadering). Ik open me voor jou zonder vooroordeel. Ik neem zo goed mogelijk waar en luister en kijk naar wat en vooral hoe je iets vertelt (gesprekstechniek en lichaamstaal). Ik ben nieuwsgierig naar de vraag achter de vraag en welke betekenis dit voor je heeft.

Ik reis met je mee en laat je onderweg keuzemogelijkheden zien op basis van wat me invalt (intuïtie).

Waar nodig help ik bij het onderzoeken en opruimen van obstakels onderweg (werken met projecties, voice dialogue, e.d.). Niet dat ik jouw weg ken. Ik laat me leiden door de wijze man of vrouw in jou (inzichten C.G. Jung- werken met het onbewuste).

Het is dus op basis van ervaring en vertrouwen in de Wijze in jou. Die weet de weg. Ik heb hierbij leren vertrouwen op mijn intuïtie.

Voor jou geldt dat je er helemaal bij betrokken bent. Dus mentaal, fysiek, emotioneel en energetisch. Nieuwe keuzes maken en je gedrag veranderen is dan iets wat je wilt en doet. Het is daarmee een natuurlijk transformatieproces.

En over een reis gesproken, heb je mogelijk de vraag waar die reis naar toe gaat. Het antwoord is “Naar de bron in jou”. De bron waaruit je bent voortgekomen. Voor onderweg maak ik vaak gebruik van een soort plattegrond, namelijk het enneagram. Het helpt om de richting van je reis te bepalen. Cliënten noemen het een snelle methode om zichzelf te leren kennen.

30

PSC

Wat is een enneagramsessie?

Het enneagram kent 9 punten die staan voor verschillende symbolen/eigenschappen. Dit symbool ligt in de vorm van een kleedje op de grond. Je zet letterlijk stappen op een of meer punten van het enneagram. Door verschillende meditatietechnieken stel je je zo open, dat je contact krijgt met de specifieke betekenis en energie die voor jou bij dat punt horen.

Hierdoor ervaar je jouw kracht en mogelijkheden diep vanbinnen en leer je jezelf diep begrijpen.

TPne t

Anne Een vrouw van middelbare leeftijd klaagt al langere tijd over vermoeidheid. Ze heeft veel pijn in haar bovenbenen en er is geen medische verklaring voor. Ze wil haar vermoeidheid onderzoeken. Ik noem haar hier Anne.

Anne kiest intuïtief voor de driehoek, gevormd door de punten 9-6-3 (zie uitleg hieronder). De sessie met Anne is gericht op het in evenwicht brengen van haar energie.

De Driehoek 9-6-3 De driehoek wordt scheppingsdriehoek genoemd.

Voor een schepping zijn twee krachten nodig. Een kracht die invloed ondergaat (6) en een kracht die invloed uitoefent (3). We kennen dit als het vrouwelijk en mannelijk principe, als Ying en Yang en aarde en zon. En als het goed is, zijn deze krachten met elkaar in evenwicht en met elkaar verbonden. Een scheppingsproces wordt aangestuurd vanuit de intelligente wil- in de driehoek punt 9.

Punt 9 omvat de 6 en de 3.

Anne begint op punt 6, aarde. Ze voelt zich stevig. Ze voelt hoe de energie van beneden naar boven stroomt. Vanaf haar voeten tot aan haar borstkas. In de sessie maakt ze goed contact met deze energie. Anne zegt hierover dat de energie zwaar voelt. En lachend: “Het is een lichte zwaarte.”

Anne loopt van punt 6 naar punt 3 en zegt dat het hier veel lichter is. Ze voelt zich heel wiebelig en ze gaat erbij liggen. Anne voelt zich zo slap als een vaatdoek. We nemen tijd voor wat er is. Langzamerhand verdwijnt de slapte en Anne kan weer staan. Ze ziet nu de zon en voelt de warmte van de zon. Anne voelt nu veel ruimte in haar ademhaling.

Anne loopt terug van punt 3 naar punt 6 om beide energieën met elkaar in contact te brengen. Anne voelt hoe ze in punt 6 contact met de zon en de aarde heeft. Ze heeft echter enige tijd nodig om weer van punt 6 naar punt 3 te kunnen gaan. We nemen hier alle tijd voor.

Kortom, zelfonderzoek Voor een zelfonderzoek is het belangrijk dat je naar jezelf kunt en wilt kijken. Met een beetje afstand kijken naar “waarom dingen gaan zoals ze gaan”. Willen zien hoe je dingen schept. En welk plezier je aan je schepping beleeft.

Je hebt dus moed nodig. Moed om jezelf vragen te stellen, zoals: • "Het valt allemaal wel mee”. O ja?

• "Ik ben niet goed genoeg”. O ja?

• "Het overkomt me”. O ja?

En je hebt ook vertrouwen nodig. Je doet dit zelfonderzoek niet alleen. Je hebt een gids naast je.

Een gids voor je zelfonderzoek die luistert naar Jouw Wijze.

En zelfonderzoek is (leren) luisteren naar Jouw Wijze.

Centrum voor zelfonderzoek: www.jouwwijze.nl

Transpersoonlijk.net, netwerk voor zorgprofessionals Transpersoonlijk.net (TPnet) is hét netwerk voor de coach, counselor & therapeut

Het leertraject “Kracht van Zelfkennis” Een leertraject voor therapeuten en coaches die meer zelfkennis op diep niveau van het bewustzijn willen verwerven. En die met deze kennis anderen willen gidsen. Zie: http://www.transpersoonlijk.net/ enneagram-kracht-zelfkennis/ Het leertraject is SKB-geaccrediteerd en gecertificeerd voor 105 studiepunten.

Bij voldoende belangstelling kan dit leertraject in 2017 nogmaals worden aangeboden. Laat het ons weten.

De deelnemers: “We hadden het leertraject niet willen missen. Het heeft ons veel gebracht.”

AGENDA Weer terug in punt 3 voelt ze de aarde en de zon en kan ze haar weg vervolgen naar de 9. Hier kan Anne de zware energie van de aarde en de lichte energie van de zon voelen. Ze kan deze energieën in het centrum van haar lichaam samenvoegen. Anne voelt zich nu evenwichtig en warm. Ze voelt zich één geheel. Ik vraag of Anne wil zeggen: ik ben heel. Anne zegt: “Ik ben heel. Ik voel dat het klopt. Ik ervaar ruimte.”

Na de sessie voelt Anne geen pijn meer in haar benen. Anne voelt overal energie. Na een week schrijft ze: “Ik heb deze week minder last van mijn benen en daar ben ik blij om!”

21 januari 2017 - Relatie opfrisdag in Zuidhorn Zie https://transpersoonlijk.net/evenement/ relatie-opfrisdag-tijd-elkaar/.

LEDEN Leden van TPnet hebben veel voordeel. Zoals adverteren met hun activiteiten en een persoonlijke webpagina. Zie http://www.transpersoonlijk.net/info-lidmaatschap/.

PSC

31

www.aukeherrema.nl

Bloesem-remedies brengen de emoties in evenwicht en bevorderen daardoor indirect de gezondheid.

De oorzaak aanpakken op een veilige manier.

‘Tristan lacht weer.’

104x118.indd 1

Moeder van Tristan

De Dr. Schüssler Celzouten van Adler beziien kracht en kwaliteit. Zijn de cellen gezond, dan is ook het lichaam gezond. De mineralen zijn verwreven en niet geschud.

Celzouten div. nummers in poedervorm, 10 verschillende mengsels, b.v. combinatie 1 t/m 12, het energie Met de hand verwreven mengsel. Alles in 250 gr. en 1 kg.

Essentïele oliën en producten voor de aromatherapie, biologische cosmetica.

Het grootste assortiment biologische oliën, airsprays en massage oliën.

Winkel: De 3Vrouwen St.Jansstraat 5 - 5964 AA Meterik Tel: 077-3526885 www.de3Vrouwen.nl

De kracht van een lach.

WWW.BLOESEM-REMEDIES.COM Bloesem Remedies Nederland

Tel: 077-3987826 / 077-3989011 E-mail: info@bloesem-remedies.com

C olumn

Waar gebeurd Het volgend relaas ontlokte aan mijn ouders (die ontgoocheld de kerk verwierpen zodra zij 18 waren) de uitroepen: ‘Hoe is het mogelijk! Dat is toch wel heel erg stug!’ gepaard gaande met verwonderde blikken.

Half september had ik voor de zoveelste keer gehoord dat, als je vanuit je hart God aanroept, Hij je zeker zal horen en antwoorden. Ik had dit al zo vaak gehoord.

Nooit in de kerk overigens, want daar ben ik niet mee opgevoed. Dit keer hoorde ik het in een interview op Batgap (Buddha at the Gaspump) met een dame genaamd Chris Celine - een vrouw die een tragische jeugd heeft gehad en na jaren zoeken ‘ontwaakte’. Zij zei in het interview dat God naar ons luistert en dat wij maar twee dingen hoeven doen: 1. vanuit ons hart tegen God zeggen: Help mij! en 2. je overgeven aan God en je oude overtuigingen links laten liggen. (NB het begrip God is niet de toornige man met de baard op de wolk.)

Nu was het die week in september prachtig mooi weer en ik ging een strandwandeling maken. Als je vanuit Castricum aan Zee richting Egmond loopt, kom je al gauw op een stiller stuk strand, omdat de meeste mensen in de buurt van de paviljoens blijven liggen. Ik liep richting Egmond met met mijn voeten in de zee. Heerlijk als je zo die oneindige plas water beziet. Geen huizen, geen mensen, alleen maar weidsheid.

U kunt zich misschien wel voorstellen dat ik ondanks mijn toch zeer opgewekte natuur ook weleens een minder momentje heb, helemaal in de omstandigheden met mijn zieke eega die het soms zwaar te verduren heeft. Dus terwijl ik daar zo liep en mij bewust werd van die nimmer aflatende stroom gedachten waar ik af en toe zo zat als koude pap van word, voelde ik mij een beetje droevig worden. Mijn gedachten

tolden zo ongeveer als volgt: ik heb talloze verlichte mensen gehoord, werkelijk honderden boeken over spiritualiteit gelezen, meditaties gedaan, ik heb Deepak Chopra als mentor, heb een goeroe ‘gevonden’, gebeden, vrijwilligerswerk gedaan, ik heb iedereen voor mezelf laten passeren en daarna heb ik tijd genomen voor mezelf. Ik eet gezond, ik eis niet veel, ik doe mijn best en ik zoek mijn hart en NOG ben ik niet in de staat van vrede, waar al die boeken en mensen van zeggen dat het echt ZOOOOO dichtbij ligt. Als een bril die je zoekt, terwijl hij op je voorhoofd staat.

Zo liep ik dus. Er waren geen andere mensen en ik stond in het water en daar was een briesje en tevens het prachtige rollende geluid van de golven. Ik dacht aan de woorden van Chris Celine en ineens schreeuwde ik keihard: ‘God, Help Mij! Hoor je me nog eens? Hoe hard moet ik schreeuwen tot je mij ook eens een teken van leven geeft? HELP ME DAN!’ Niet overdreven hoor, ik schreeuwde keihard. En er gebeurde niets. Ik luisterde, voelde met mijn hart, keek eens in het rond. Niets. Nou lekker dan. Ik dacht dat dit dan maar het punt moest zijn waarop ik weer terug naar huis zou gaan en keek in de richting waar ik vandaan kwam. In de verte zag ik al die mensen liggen bij de paviljoens. Ik had nog even geen zin om daar al tussen te gaan zitten, dus keek ik naar de duinrand. Ik dacht: voordat ik terug ga, ga ik daar even in het zand zitten, wie weet geeft God nog een teken van leven.

Dus ik stond in het water en keek naar de duinen. Ik zag een bobbeltje en besloot bij dat bobbeltje te gaan zitten. Toen ik daar aankwam, bleek het bobbeltje een leeg blikje dat was blijven slingeren. Ik gooide het weg.

Maar dat was niet het enige wat er lag!

Op 30 cm van het blikje was het antwoord van God aan mij. Kijkt u maar wat ik daar aantrof:

Van alle plaatsen op het strand waar ik had kunnen gaan zitten, kwam ik bij dit hart terecht. Er waren nergens mensen in de buurt. Het had er vast al sinds de vorige dag gelegen. Ik voelde een diep gevoel van dankbaarheid in mij opwellen. En van nederigheid, want wie ben ik om te denken dat God mij niet hoort en mij geen tekens geeft? Misschien ben ik wel te blind en te druk bezig met mijn gedachten om de tekens op te merken. Maar dit teken was overduidelijk. Hier kon ik niet omheen. Het was een teken van liefde. Van God. Hoe mooi is dat?

Ik wens iedereen een maand vol liefde.

MARTINE CLAUSEN, GEANTWOORD DOOR GOD. PSC

33

34

PSC

Ko s m o s U i t g e ve rs

Het jaar van de uil Over verwondering, verlies en veerkracht

Pascale Bruinen was als openbaar aanklager altijd een toonbeeld van nuchtere zakelijkheid en wars van alles wat niet rationeel verklaard kan worden. Ze ondergaat een ware transformatie na een magische gebeurtenis waarin een uil en de Wet van de Aantrekkingskracht een bijzondere rol spelen.

"Als ze na een intense rouwperiode, waarin een reeks opmerkelijke gebeurtenissen plaatsvindt, eindelijk langzaam uit het dal is geklommen, beleeft ze een intense spirituele ervaring."

PASCALE BRUINEN is schrijver en spreker. Haar ervaringen als officier van justitie beschreef ze in Mijn eerste lijk is gelukkig vers. Geloofde ze voorheen niets totdat het onomstotelijk bewezen was, sinds

In Het jaar van de uil beschrijft Pascale haar emotionele wanhoop na de dood van haar vader. Als ze na een intense rouwperiode, waarin een reeks opmerke-

het betoverende voorval

lijke gebeurtenissen plaatsvindt, eindelijk langzaam uit het dal is geklommen,

gelooft ze alles totdat het

beleeft ze een intense spirituele ervaring. Ze beseft dat ze hierdoor voorgoed is

tegendeel blijkt.

veranderd. Voortaan volgt Pascale nog maar één weg: die van haar hart.

Te koop in de (online) boekhandel

HET JAAR VAN DE UIL; OVER VERWONDERING, VERLIES EN VEERKRACHT Pascale Bruinen | € 17,99 | paperback | 205 pagina’s | ISBN 9789021563510 | ISBN e-book 9789021563527 (€ 9,99) PSC

35

Ov er de balan s in de z org voor d e an d e r e n d e z org v o o r o ns zel f

DOOR: ANNETTE MAN-MUL EN HERBERT TE VELTHUIS

Over de balans in de zorg voor de ander en de zorg voor onszelf Als coach ben je er voor de ander. Dat kan doorslaan in overdreven hulpvaardigheid of aan de andere kant afstandelijkheid. Een goede balans vinden, daar gaat het om.

"Bezieling, de innerlijke drijfveer om van betekenis te zijn voor de ander is een essentiële basisbehoefte."

Het beroep van coach biedt een direct contact met het leven van andere mensen.

Coaches geven vaak aan dat hun werk hun leven op talloze manieren verrijkt: door hun werk winnen ze aan zelfzekerheid, zelfvertrouwen en gevoeligheid. Via hun werk met cliënten realiseren ze persoonlijke groei en zijn ze in staat tot meer openheid en diepgang in hun persoonlijk leven; de bezieling van het vak. Bezieling, de innerlijke drijfveer om van betekenis te zijn voor de ander is een essentiële basisbehoefte. Hoe komt het nu toch dat juist deze bezielende werkers zo vatbaar zijn om op een gegeven moment ‘af te knappen’? Als gezondheid en geluksbeleving, kort samengevat het welbevinden, gebaseerd zijn op de menselijke basisbehoeften, namelijk 1. erkenning van wie we zijn en wat

wij nodig hebben (autonomie) en 2. van betekenis zijn voor de ander (verbondenheid) kunnen we niet anders concluderen dan dat coaches de eerste basisbehoefte, erkenning van wie we zijn en hierin nodig hebben, vaak te veel in de knel laten komen. Simpel, maar niet eenvoudig, omdat we vrijwel in geen enkele opleiding qua grondhouding persoonlijk professioneel geleerd hebben hoe we de zorg voor de ander kunnen verbinden met de zorg voor onszelf. Terwijl wij onze coachees deze balans toch graag willen leren en hierin een voorbeeldfunctie hebben.

36

PSC

Het hulpvaardigheidsyndroom In veel coachingrelaties is de balans van geven en nemen, van zorgen en ontvangen, vaak verstoord omdat coaches er voortdurend op gericht zijn voor de coachee te zorgen, hem te geven wat hij nodig heeft, wat hij vraagt, waar hij voor ‘betaalt’. De balans dreigt te vaak door te slaan naar geven, zorgen, helpen, klaarstaan en uitgesteld ontvangen. Deze coaches lijden aan het zogenoemde hulpvaardigheidsyndroom. Wij spreken hier van een syndroom als een geheel van symptomen, die wij coaches allemaal in aanleg in ons hebben. De symptomen bestaan uit: • gebrekkige zorg voor onszelf in de

coachingrelatie (alsmede in de

organisatie waarbinnen wij werken), • het stellen van hoge eisen aan ons zelf, waarmee we ons vaak eindver antwoordelijk voelen voor de oplos sing van het probleem van de cliënt, • het vermijden van onze eigen

onmacht bij werkgerelateerde dilemma’s, • het idee dat wij de coachee moeten veranderen.

Een gevolg van deze hulpvaardigheid is, dat we uitgeput raken en het plezier in onszelf dreigen te verliezen.

Het afstandelijkheidsyndroom Daar waar een te grote persoonlijke betrokkenheid en verantwoordelijkheid kan leiden tot het hulpvaardigheidsyn-

A nnette Ma n- Mul en H er b er t te Ve lt huis

droom leidt de tegenhanger, die maar al te vaak ‘professioneel’ wordt genoemd, tot het afstandelijkheidsyndroom. Aan dit syndroom ligt veelal angst ten grondslag, vooral dat de coachee afhankelijk wordt van de coach, indien deze zich persoonlijk geëngageerd en actief betrokken opstelt.

Het afstandelijkheidsyndroom bestaat uit de volgende symptomen: • een consequente non-directieve houding, • een neutrale, niet-persoonlijke houding, • de positie van de volstrekte buiten staander, van neutrale commentator

die absoluut onpartijdig is.

Vanuit de zorg de coachee te belasten met de eigen persoonlijke dilemma’s (in die werkrelatie) zijn veel coaches bang om direct en persoonlijk te reageren. Deze zorg is op zijn plaats, de angst ook, alleen de conclusie dat openhartigheid tegenstrijdig is met helpen, is voor ons onjuist en voorbarig en vertoont de kenmerken van een vermijdingsreactie. Deze komen we dus niet alleen bij cliënten/ coachees tegen, maar ook bij coaches. Voor een vermijdingsreactie van de coach is het volgende kenmerkend: • een persoonlijk dilemma van de coach

(‘ik ben bang dat ik de coachee belast

door openhartig mijn dilemma te delen’), • wordt ‘opgelost’ door een metho disch/technische regel (‘je moet

neutraal zijn’), • die de coach verwijdert van zijn eigen

dilemma (door de methodische regel

wordt de coach niet meer geconfron teerd met zijn eigen dilemma, maar

blijft het wel in stand), • en die van de coachee (omdat de

coach kiest voor ‘oplossingen’ die

hem verwijderen van zijn persoonlijke

dilemma’s, zal hij ook de coachee,

die door zijn gedrag de coach con fronteert met zijn dilemma’s, buiten

zich moeten houden).

Voor het slagen van een coachingproces is het niet zozeer van belang dat een coach minder dan zijn coachees met dilemma’s wordt geconfronteerd, als wel dat hij, wanneer hij zich voor een dergelijk dilemma geplaatst ziet, het dilemma onder ogen durft te zien en te bespreken. Dat immers is precies wat zijn coachees van hem

moeten/kunnen leren. Het paradoxale is dat, als je als coach niet openlijk met je persoonlijk dilemma komt, niet zelf de tijd en ruimte neemt deze te onderzoeken en wat je nodig hebt van de ander om weer zinvol door te kunnen met de relatie, je feitelijk het voorbeeld geeft van: ‘als je iets wilt bereiken in contact met anderen, moet je jezelf buitensluiten’. De coachee leert dan niet vorm te geven aan zijn leven op een manier, waarop hij zowel recht doet aan zijn eigen behoeften, als aan die van de ander, in casu de coach. De coachee wordt dan benaderd vanuit een strijdige boodschap en grondhouding: ‘leer van mijn woorden, niet van mijn daden’. Uit angst om de coachee te belasten met persoonlijke blinde vlekken, problemen en beperkingen, komen coaches ertoe alles wat zij zelf als persoon ervaren en nodig hebben,

uit de coachrelatie te verwijderen. Hiermee wordt echter de interpersoonlijke groeimogelijkheid geblokkeerd en gaat de angel uit de vitale subjectiviteit en verdwijnt het meest effectieve instrument uit de coaching: authenticiteit en persoonlijke reacties! Maar… we offeren ons niet zomaar op voor coachees en cliënten: we beschermen niet alleen onze coachee voor onze eigen tegenoverdracht, we beschermen onszelf er ook voor. Het tijdelijk psychologisch voordeel is namelijk dat de coach zodoende niet direct geconfronteerd wordt met zijn beperkingen en onvermogen.

Jezelf in relatie tot de ander Het gaat in de coachingrelatie om hetzelfde als in persoonlijke relaties. In persoonlijke relaties gaat het er in eerste instantie ook niet om dat je de ander PSC

37

Ov er de balan s in de z org voor d e an d e r e n d e z org v o o r o ns zel f

gelukkig maakt (of de ander jou), maar dat jij er allereerst voor zorgt, dat jij gelukkig bent met die ander. Dat is jouw wezenlijke bijdrage aan het welslagen van die relatie. Doordat je zorgt dat je geniet van het contact, behoeft de ander niet voor jouw plezier te zorgen en maak je ruim baan dat ook hij/zij voor zijn plezier in de relatie zorgt. Coachees komen in de kern om hulp, omdat ze willen leren beter voor zichzelf in relatie tot anderen te kunnen zorgen. Een van de manieren om dat te leren is via de ervaring die zij met jou als coach hebben.

Daarom en voor je eigen welbevinden is het noodzakelijk dat je ernaar streeft zowel de coachee te ‘helpen’ als tevreden te zijn over hoe je dat als persoon en professional hebt gedaan; de tweeledige grondhouding.

Goed zorgen voor jezelf als coach houdt dus onder andere in: • dat je kunt uitkomen voor wat je

ervaart en nodig hebt in een gesprek, • dat je niet hoeft te doen wat je niet

kunt, wilt of weet, • dat je hulp vraagt als je het niet meer weet, • dat je aandacht kunt vragen voor per soonlijke zaken als die in een gesprek

naar boven komen, • dat je persoonlijke ontwikkeling een

doel mag zijn van je werk.

Zorgen voor jezelf, genieten in de relatie, nodig hebben voor jezelf? Wat is dat dan? Hier is geen eenduidig antwoord op te geven. Het is net zo existentieel als authenticiteit, jouw smaak van het leven.

Die kun jij alleen maar zoeken, voelen, proeven. Walter Kempler (overleden april 2007) stelt: “Je mag alleen maar geld vragen voor een gesprek als je genoten hebt van dat gesprek.” Hiermee bedoelde hij letterlijk dat genieten een noodzakelijke voorwaarde is van de kwaliteit van professionaliteit.” Soms heb je in je leven een soort innerlijke toestemming nodig van een significant other. Walter heeft hiermee de eerste steen gelegd dat genieten niet alleen mag, maar zelfs moet in een professionele grondhouding. In hetzelfde kader staan de woorden van Nelson Mandela: “De wereld is niet gediend bij mensen die zich klein opstellen…” En daarom is het refrein van het lied “Ik hou van mij” van Harrie Jekkers zo treffend:

38

PSC

Want ik hou van jou is niet de sleutel tot de ander Maar ik hou van mij, al klinkt het bot en slecht Want wie van zichzelf houdt Die geeft pas echt iets kostbaars Als-ie ‘ik hou van jou’ tegen een ander zegt…

Annette Man-Mul is redactielid van het NTvC en heeft haar eigen bureau KernTact te Asselt www.kerntact.nl.

Herbert te Velthuis is zelfstandig coach en trainer in Borculo www.htvcoaching.nl.

Tevens is hij redactielid van het NTvC. Literatuur- en bronvermelding • Bouwkamp, R. (1999). Helen door

delen. Utrecht: De Tijdstroom • Bouwkamp, R. De Vries, S. (1992).

Handboek psychosociale therapie.

Utrecht: College uitgevers • CD Harrie Jekkers: Mijn Ikken Syllabus

PIT (Persoonlijke ontwikkeling In

Teamintervisie) Smart Group, Vught • Lezing Chris van de Veire, studiedag

Geestelijke Zorgverlening

Dit artikel is afkomstig uit het Tijdschrift voor Coaching. Alle artikelen van o.a. het Tijdschrift voor Coaching, Counselling Magazine, LoopbaanVisie, Tijdschrift voor Ontwikkeling in Organisaties en Tijdschrift Positieve Psychologie zijn terug te vinden op www.professioneelbegeleiden.nl. Met ruim 3.200 artikelen, meer dan 130 thema’s en gemiddeld bijna 450 bezoekers per dag is www.professioneelbegeleiden.nl het kennisplatform voor de professional.

Kindercoach worden?

Download de kindercoach-test WWW.TORIKINDERCOACHOPLEIDING.NL

- WWW.TORIKINDERCOACHOPLEIDING.NL -

- INFO@TORIKINDERCOACHOPLEIDING.NL