PSC Magazine - editie 2 - 2015

Editie 2 • 2015 • 5 e jaargang

MINDFULNESS EN COMPASSIE IN ACTIE WELKE

TAAL SPREEK JIJ?

ANGST

IS EEN GEVANGENIS WIE VOER JE IN

JOUW SCHILD? DE INFORMATIEBRON VOOR PROFESSIONALS IN DE PSYCHOSOCIALE GEZONDHEIDSZORG AANGESLOTEN BIJ DE NFG, ROSEGARDEN EN TPNET

spreken zien weten zijn voelen handelen liefhebben

SanoConcept

synergie vanuit de bron

CHAKRA FYSIEK

ENERGIE Onbewuste drijfveren, emoties en predisposities vormen bij veel gezondheidsklachten een factor van belang. Het SanoConcept hanteert een geïntegreerd model waarin drie niveaus worden onder-scheiden: het fysieke, energetische en persoonlijkheids- of psychovegetatieve niveau.

In dit concept spelen de persoonlijkheidskenmerken ofwel de chakra’s een sleutelrol.

Chakra’s komen overeen met de psychovegetatieve stuurcentra in de hersenen. Daar zetelen de fixaties en remmingen die energetische en somatische verstoringen kunnen veroorzaken of beïnvloeden.

Het SanoConcept biedt u een werkbaar medisch-klinisch model en uitgebreide ondersteuning middels diverse opleidingen. Vraag nu het gratis vademecum aan.

Uitgebreide testset van 40 energetische producten is verkrijgbaar voor maar €15,-.

Kijk voor meer informatie op www.SiVAS.nu

SiVAS

Subtiele interventies met behulp van het Vasculair Autonoom Signaal

SanoPharm Nederland bv - Prins Hendrikweg 2 - 3771 AK - Barneveld T 0342-420714 - F 0342-420686 - www.sanopharm.com - info@sanopharm.com 2

vo orwoord

De PSC-dagen: wij vinden de voorbereidingen ervan net zo leuk als de dagen zelf! Vanaf februari druppelen de eerste namen binnen en kunnen we beginnen aan een editie van PSC Magazine die geheel gewijd is aan de PSC-dagen. Als het goed is, heeft u al heel wat namen kunnen vinden op de website www.pscdag.nl. Via deze website kunt u zich ook eenvoudig aanmelden. U betaalt online en kunt direct uw toegangskaart uitprinten!

Niet alleen de sprekers maken het bezoeken van de PSC-dagen tot twee dagen vol inspiratie.

We zien ieder jaar weer dat het ook gaat om het ontmoeten van elkaar. Het ontmoeten van oude bekenden, maar ook van nieuwe mensen die werkzaam zijn in het zelfde vakgebeid, levert inspiratie en goede ideeën op.

En ook dit jaar kunt u uw boekenhart ophalen op de boeken-outlet. Veel titels voor leuke prijzen! Wacht niet te lang met het bezoeken van de boeken-outlet, want voor alle titels geldt: op is op!

"De PSC-dagen: twee dagen bij uitstek geschikt om ervaringen op te doen en te ontmoeten! Wij van de redactie zijn er zeker bij."

Naast artikelen met betrekking tot de PSC-dagen kunt u in deze editie ook een artikel vinden over het Schatgraversavontuur van Matty van de Rijzen en Greetje Welten. Schatgravers is een spel dat gespeeld kan worden in praktijken, zowel individueel als bij trainingen. Maar ook gewoon thuis, in teams, met vrienden of in de klas. Een spel zo leuk, dat je ‘t met iedereen zou willen spelen. Laagdrempelig en luchtig, maar toch heel krachtig. In het artikel vertellen Van de Rijzen en Welten hoe het spel tot stand is gekomen, hoe zij het inzetten in hun praktijk en wat anderen eruit halen.

Ook vindt u een artikel over het nieuwe boek K-therapie van Wilma de Haas. U kent Wilma de Haas waarschijnlijk wel van de columns die zij schrijft voor PSC Magazine. Wij lezen ze elke keer met veel plezier en stonden dan ook helemaal achter het idee om ze te bundelen in een boek!

Terug naar de PSC-dagen. David Dewulff, Jan Dijkgraaf, Marjolijn van Kooten, Thomas Braun, Meindert Inderwisch. Namen die de meesten van ons wel eens hebben gehoord.

Of van wie we een boek hebben gelezen. Zo viel het pas verschenen boek van Jan Dijkgraaf onlangs in het postvak van de redactie: Wake-up call voor weekendwensers. Een boek dat de lezer weer lachend naar zijn werk laat gaan. Dat is een mooie belofte. Want hoeveel mensen zijn er wel niet die schoorvoetend naar hun werk gaan? En niet alleen naar hun werk. Hoeveel mensen zijn er wel niet die andere dingen doen dan ze eigenlijk zouden willen?

Vanmorgen had ik hier een openhartig gesprek over met een goede vriend. We kwamen tot de conclusie dat we meer uit het leven willen halen. Dat we meer willen genieten. Genieten van kleine dingen, zoals het eten van een haring in een zonnig en beschut hoekje van de vistent. Of het tintelende gevoel van je huid na een (bewuste) koude douche in de ochtend.

Maar ook genieten van de grote dingen. Een mooie verre reis of een goed gesprek over het leven met een dierbare vriend. Daarna zaten we te filosoferen over wat ervoor zorgt, dat we nog meer van het leven kunnen genieten en er meer uit kunnen halen. We kwamen tot de conclusie dat dat nieuwe ervaringen zijn en het ontmoeten van nieuwe mensen.

Misschien zijn er nog wel meer dingen te noemen, maar hierbij moesten wij het vanmorgen laten, want ‘duty called’.

En zo kom ik opnieuw uit bij de PSC-dagen.

Twee dagen bij uitstek geschikt om ervaringen op te doen en te ontmoeten! Wij van de redactie zijn er zeker bij. Mochten we u ontmoeten, dan kunnen we misschien nog eens verder filosoferen over het een of het ander.

Voor nu wens ik u in ieder geval veel leesplezier. Ik hoop dat u de voorbereidingen van de PSC-dagen net zo leuk vindt als wij en ik ontmoet u graag op 5 en 6 juni in Nijkerk!

Sacha van den Ende Hoofdredacteur

PSC

3

co l o f o n

Colofon

PSC MAGAZINE, DE INFORMATIEBRON VOOR PROFESSIONALS IN DE PSYCHOSOCIALE GEZONDHEIDSZORG AANGESLOTEN BIJ DE NFG, ROSEGARDEN EN TP.NET Hoofdredactie Sacha van den Ende E-mail: sacha@pscmagazine.nl

Bladmanagement: Maartje Albert E-mail: maartje@pscmagazine.nl Eindredactie: Marianne Smits

Redactieadres Ierlandlaan 15 2712 HG Zoetermeer Telefoon: +31 (0)6 12 98 64 89 E-mail: redactie@pscmagazine.nl Uitgever Inspired Publishing Contactpersoon: Sacha van den Ende Ierlandlaan 15 2712 HG Zoetermeer Telefoon: +31 (0)6 23 63 38 65 info@inspiredcommunications.nl Vormgeving Eefje Kleijweg | The Fine Line Studio www.thefineline-studio.com Druk Drukkerij Bestenzet bv, Zoetermeer Lezersservice PSC Magazine verschijnt zes keer per jaar.

Het wordt in 2015 toegezonden aan alle leden van beroepsorganisatie NFG (Nederlandse Federatie Gezondheidszorg), TP.net en Rosegarden.

Abonnementen Jaarabonnementen per zes nummers: â‚Ź 39,95.

De abonnementsprijs dient bij vooruitbetaling te worden voldaan. U ontvangt hiervoor een factuur. Nieuwe abonnementen kunnen op elk moment van het jaar ingaan.

Opzegging dient schriftelijk, ten minste 2 maanden voor afloop van de abonnementsperiode te worden ingediend bij de uitgever.

Adreswijzigingen Adreswijzigingen graag zo spoedig mogelijk schriftelijk indienen bij de uitgever per post of per e-mail: abonnement@pscmagazine.nl Losse edities Kijk voor losse edities op www.pscmagazine.nl Disclaimer De informatie in dit blad is uitermate zorgvuldig opgesteld en gecontroleerd. De uitgever is evenwel niet aansprakelijk voor de inhoud van ingestuurde c.q. aangeboden artikelen, product-informatie en voor eventuele schade als gevolg van vermeende (medische) adviezen, onverhoopte onjuistheden en/of onvolledigheden. De uitgever draagt geen verantwoordelijkheid voor de inhoud van advertenties. Informatie over gebruikte bronnen kan opgevraagd worden bij de redactie. ŠCopyright Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Inspired Publishing. Alle rechten voorbehouden.

4

PSC

14 Inhoud

3 6

7 8

10 11 13 14

Voorwoord - Sacha van den Ende

Mindfulness en compassie in actie - David Dewulf

Stiekem gedoe in de schuur - Thomas Braun

Droombeelden - Wim Janssen

Slaap kindje slaap - Meindert Inderwisch

De Nieuwe Boekhandel - Monique Burger

Column - Wilma de Haas

Wie voer je in jouw schild? - Arienne Klijn

in h ou d sop gave

4 26

36 29

EDITIE 2 • 2015

16 17 18

Formule F - Ria Visser

Ademhaling - Koen de Jong

Door zingen jezelf leren kennen - Meike van de Linde

19 Angst is een gevangenis

21 22

- Marjolein van Kooten

Welke taal spreek jij? - Jan Dijkgraaf

Overzicht PSC-dagen

24 Zintuigenprikkels 26

28 29

Column - Cathelijne Wildervanck

Column - Hanneke Nijkamp

30 Zwart/wit - TPnet 33

Column - Martine Clausen

34 Zintuigenprikkels 36 38

K- Therapie - Wilma de Haas

Ballingschap of vrijheid - Gineke Klinkhamer

Ons schatgraversavontuur Matty van de Rijzen en Greetje Welten PSC

5

p s c -d age n : david de w u lf

David Dewulf:

Mindfulness en compassie in actie We willen allemaal gelukkig zijn, maar dat blijkt niet altijd zo eenvoudig. Merk je daar iets van? Je opwinden voor het rode licht. Je ergeren als mensen niet rijden zoals je wil.

Piekeren over moeilijkheden in je leven. Klagen over ‘het leven’…. Ga zo maar door.

Er zijn wel wat dingen om ons over op te winden. Het leven loopt nu eenmaal niet altijd van een leien dakje. Bovendien maken anderen het ons dikwijls moeilijk!

Of hoeven we ons daarover niet zo op te winden? Zijn het anderen die ons ongelukkig maken? Of kunnen we zelf verantwoordelijkheid nemen voor de kwaliteit van het leven?

Het begint met de bereidheid en eerlijkheid om te zien hoe we onszelf veel stress bezorgen. We doen het allemaal! We winden ons op voor een rood licht, hoewel het niet sneller groen wordt. We blijven ons ergeren aan die moeilijke collega ondanks het feit dat hij daardoor niet makkelijker wordt. Zinvol?

Natuurlijk niet!

Je hoeft deze reactie niet te veroordelen. Ze hoort bij onze menselijke opmaak. Gelukkig maar. Deze primitieve stressreactie is gericht op zelfbehoud en overleven, en heeft ons toegelaten te blijven bestaan als mens.

Zonder zouden we er als soort niet meer zijn.

We zouden niet vluchten voor de leeuw, we zouden niet vechten voor ons leven en we zouden groot gevaar niet vermijden.

In deze moderne wereld waar levensgevaar minder op de voorgrond staat, is de focus van onze veiligheidsscanner met haar stressreactie verplaatst naar overleven als “ik-concept”.

Dat betekent ik met mijn waarden, doelen en opinies. En ik met mijn vooropgestelde ideeën. Dit zijn de ideeën waaraan, denk ik, ik, anderen of de wereld moet voldoen.

Natuurlijk zal het leven dat voortdurend verandert en zo divers is, daar altijd tegenin gaan, dag na dag. Nee, de lichten zullen niet altijd op groen staan als jij eraan komt. De

mensen zullen niet opzijgaan in het drukke verkeer. Ze zullen je ook niet voorlaten aan de kassa. Je zult ook nooit de perfectie bereiken, ook al zou je dit willen! En mensen zullen hun kritiek niet sparen, hoe goed je je best ook doet.

Hoe ga je daarmee om? Ben je bereid dieper te kijken en verantwoordelijkheid te nemen voor jouw geluk en je leven? Het is je kans om niet steeds te verdrinken in de soms onstuimige golven van het leven en je stressreactie als antwoord daarop.

Het is niet gemakkelijk, omdat onze stressreactie zeer sterk aanwezig is in onze opmaak.

Maar het is wel mogelijk dankzij bewuste aandacht en heldere intentie. En mindfulness gaat over aandacht en intentie. Je kunt welbewust kiezen om niet de harde weg te volgen, wel de hartweg, de weg van compassie, wijsheid en respect.

En niet alleen voor jezelf natuurlijk, ook voor de wereld waarin je leeft. We hebben allemaal een geschenk voor deze wereld, voor dit leven, voor de mensen die er deel van uitmaken.

Je kind zijn eerste liefdesverdriet, een vriend die wordt ontslagen, een collega die wordt geminacht. Kan je er zijn? Kan je je laten raken door hun pijn, en je tijd en betrokkenheid geven? Kan je compassievol luisteren?

Doen wat nodig is!

Of je kind zijn eerste lief, een vriend die wordt gepromoveerd, een collega die een opslag kreeg. Kan je hun vreugde delen? Kan je ze feliciteren vanuit je hart?

En natuurlijk jijzelf ook. Kan je de kracht vinden om te gaan voor wat je hart doet zingen? Kan jij je leven richting geven zoals je wenst in het diepste van jezelf?

Misschien durf je er niet voor te gaan, je gelooft niet in jezelf. Je bent bang om afgewezen te zijn. En je blijft in je fauteuil zitten.

De fauteuil der gewoonte. Je bent er niet echt

gelukkig, maar het is wel comfortabel. Maar in die fauteuil zal je bezocht worden door twijfel, door de wens om op te staan, maar ook door de angst om dit werkelijk te doen.

Dat tot op de dag, dat je alle moed bij elkaar raapt, opstaat en je levenstocht begint.

Het start met een innerlijke tocht, met een verkenning van wie je bent, wat je wilt, hoe je verder kan, wat je tegenhoudt en hoe je toch weer kan kiezen voor wat je echt wil. Het is een tocht met vallen en opstaan.

Er zullen obstakels zijn en soms zal je ontdekken dat je een tijdje de verkeerde weg hebt bewandeld, dat je niet hebt nagestreefd wat je werkelijk wou en dat je brokken hebt gemaakt. Soms is je vertrouwen misbruikt geweest en ben je het Noorden kwijt. Je weet het gewoon niet meer.

Het zijn momenten waarop je stil dient te worden. Je schakelt terug van het doen, naar het zijn, van drukte naar rust, van lawaai naar stilte. Je maakt terug contact met je nobele ruimte waar je kunt kiezen voor wat echt belangrijk is. Je verzamelt terug je moed en je begint opnieuw aan je tocht en je ontdekt dat alles wat je nodig hebt, al klaar ligt op je pad.

Je hoeft alleen maar op de staan, open aandacht te geven en je tocht te beginnen ….

(Bron: Heartful leven. Mindful werken.

David Dewulf. Uitgeverij Lanno)

David is arts en volgde opleidingen over de hele wereld. Hij legde zich toe op Mindfulness, Tao, Life Coaching en Mind/Body Medicine. Hij gaf lezingen in Harvard post graduaat. David is oprichter en coördineert de werking van het Instituut voor Aandacht & Mindfulness (www.aandacht.be) en de nieuwe initiatieven zoals mindfulness voor jongeren en de opleidingen. Hij werkt samen met de universiteit Gent en Leuven voor wetenschappelijk onderzoek.

David is auteur van een twaalftal boeken over mindfulness waaronder ‘Heartful leven, Mindful werken. Balans in je leven’, ‘Mindfulness voor Jongeren’, ‘Mindfulness voor kids’, ‘Mindful gelukkig. 7 bronnen van innerlijke vreugde’ en ‘Jezelf accepteren met mindfulness en compassie’.

David Dewulf geeft op zaterdag van de PSC-Dagen een lezing over dit onderwerp.

6

PSC

p s c- da g en: tho m a s braun

Thomas Braun:

DE OMMEKEER VAN EEN DIKKE VEERTIGER

Stiekem gedoe in de schuur Zullen er vrouwen bestaan die na een dag hard werken tegen hun man zeggen: ‘Zet mijn eten maar in de magnetron, ik ga eerst even tien biertjes drinken en tien sigaretten roken in m’n schuurtje, want ik heb een zware dag achter de rug.’ En dat die man dan maar met z’n twee kinderen gaat eten terwijl z’n vrouw tot tien uur, half elf in het schuurtje blijft? Ik kan het me niet voorstellen. Zo zijn vrouwen niet. Mannen wel. Mannen zoals ik. Ik kom ’s avonds door de voordeur thuis, zeg snel hallo, ga er dan door de achterdeur weer uit, pluk onderweg zes, zeven biertjes uit het krat en nestel me in mijn zo geliefde tuinhuisje. Wim de Jong schreef in de Volkskrant ooit een prachtige column over mannen in schuurtjes en legde uit dat zij zich wijden aan typisch mannelijke rituelen als prutsen, rommelen, filosoferen, verzamelen, mokken, drinken, roken, hangen en hobbyen. Bij mij kan die opsomming stukken korter. Ik zit, rook, drink en filosofeer. Soms denk ik: stel nou dat zíj dat zou doen. Stel nou dat zíj door de voordeur binnenkomt en door de achterdeur er weer uitgaat om vervolgens drie uur later ladderzat in bed te ploffen. Ik zou gaan scheiden, denk ik. Raar eigenlijk dat zij nooit wil scheiden. Of misschien heeft ze dat wel vaak gedacht, maar houdt ze die overweging verborgen voor mij. Ik grijp in. Ik wil het niet meer, dat roken en drinken en stiekeme gedoe. Ik wil niets meer te verbergen hebben.

Hoe vaak pak ik niet opzichtig één biertje uit de koelkast om vervolgens, als ze even niet kijkt, er nog vijf naar buiten te smokkelen? Of prop ik m’n mond vol met kauwgom, zodat het niet opvalt dat ik ook weer gerookt heb, nadat ik zo plechtig heb beloofd ermee op te houden? Nee, alles moet anders. Ik druk mijn laatste sigaret uit en beloof mezelf alleen nog bij het eten een wijntje te drinken.

En ik besluit te gaan sporten. Op de sportschool, waar ik met frisse tegenzin en een veel te vadsig lijf arriveer met een overdosis schaamte en drempelvrees, ligt een folder.

Een stel fanatieke wielrenners gaat de Dolomieten beklimmen. Even voor de duidelijkheid: in de Dolomieten heb je de Stelvio en de Gavia. Dat zijn bergen van bijna 3000 meter hoog. Ik houd de folder in m’n hand en denk gelijk: het is wel héél ambitieus me hiervoor in te schrijven. Zeker voor een man die al paars wordt bij het veters strikken. Toch neem ik de folder mee naar huis. ‘Doen!’ Dat is het enige dat mijn vrouw tegen me zegt. Vindt ze dat ik het moet doen in de hoop dat ik daar een bocht zal missen? Nee, dat is te cynisch gedacht. Zij krijgt na het lezen van de folder visioenen van een sportieve, afgetrainde, frisse, fitte kerel die bij thuiskomst gezellig aanschuift aan tafel, ’s avonds z’n kinderen enthousiast voorleest zonder tussendoor een boer te laten en ’s ochtends als een jonge god zijn bed uitspringt. Maar kan ik dat wel,

mijn leven zo drastisch omgooien? Die vraag stel ik hardop als ik, gehuld in slechts mijn Hema-onderbroek, naar mezelf sta te kijken in de spiegel. Mark Twain zei ooit: ‘Wanneer een vrouw dikwijls in de spiegel kijkt, is ze niet ijdel, maar dapper.’ Nou, zo voel ik me op dat moment ook. Behoorlijk dapper. Ik kijk naar m’n kin, en naar die andere twee er vlak onder. Ik zie ook twee tieten. Ik ben dol op tieten, maar niet op deze twee. En dan die buik. Ben ik dat? Ik pluk een blauw pluisje uit mijn navel. Laat het vallen. Mijn ogen volgen het pluisje dat langzaam naar beneden zigzagt en op de glazen weegschaal valt. Precies tussen mijn voeten. 93.6, zie ik staan. En zonder pluisje? Nog steeds 93.6. Ik neem een besluit: ik ga de Dolomieten over fietsen. Bij die laatste gedachte schiet ik in de lach en mijn kwabben schudden in de spiegel vrolijk mee. Is het een midlifecrisis? Is het ijdelheid?

Is het bewijsdrang? Of alle drie? Ik heb geen idee. Feit is dat ik precies een half jaar na mijn ongeloofwaardige besluit boven op de Stelvio aankom. Nil volentibus arduum- niets is moeilijk voor hen die willen. En jazeker, ik kom nog regelmatig in mijn schuurtje. Om m’n peperdure racefiets te poetsen. Met pure alcohol.

"Stel nou dat zíj door de voordeur binnenkomt en door de achterdeur er weer uitgaat om vervolgens drie uur later ladderzat in bed te ploffen. Ik zou gaan scheiden, denk ik."

Dit artikel is eerder verschenen in: JAN Magazine. Thomas Braun is auteur van het boek Ga toch fietsen en geeft op de vrijdag van de PSC-Dagen een lezing. Fotograaf: Yasmijn Tan PSC

7

drome n : e e n w on de rlijk e b e e ld e n w e re ld

Wim Janssen:

Dromen:

een wonderlijke beeldenwereld

Als mens hebben we te maken met een ‘onbewust’ deel in onszelf. Dit deel is erop gericht ons te beschermen en er uiteindelijk voor te zorgen, dat we een in-dividu (ongedeeld) worden. Dit zogenaamde ‘Onbewuste’ drukt zich uit via beelden zoals dromen, tekeningen, visualisaties en fantasieën. Bij al deze beelden nemen dromen een bijzondere plek in, omdat ze zo van belang zijn voor ons geestelijk (en lichamelijk) welzijn en spontaan optreden.

De moeite waard dus om dromen nader te bestuderen.

Elk mens droomt Als u slaapt, zult u op enig moment (tijdens de REM1-slaap) dromen. Sommige dromen blijven u bij; de meeste dromen zullen niet tot uw bewustzijn doordringen. Sommige mensen onthouden hun dromen; anderen herinneren zich geen enkele droom. Toch zijn dromen erg belangrijk voor ieders gezondheid; dromen hebben namelijk een ‘hersteltaak’ tijdens onze slaap.

Dromen en slaap hebben met elkaar te maken. Allerlei onderzoeken hebben de fysiologische of chemische processen van slaap en droom als onderwerp. Dromen staan echter ook bekend als de ‘boodschappers’ van innerlijke, onbewuste processen en onze beleving. S. Freud (1856 –1939) beschouwde dromen als de ‘VIA REGIA’, ‘de Koninklijke weg tot het Onbewuste’, en daarmee als een belangrijk hulpmiddel voor de psychoanalytische behandeling.

Ook C.G. Jung (1875-1961)heeft het belang van dromen en de droomanalyse uitgewerkt in zijn geschriften.

Dromen helpen bij verwerken van gebeurtenissen Dromen bestaan voor een groot deel uit de zogenaamde 'dagresten'. In die hoeda-

1

nigheid zijn dromen een manier om de dag op een ongecensureerde manier opnieuw te beleven. Ongecensureerd, omdat we overdag onze waarden en normen gebruiken om ons gedrag te controleren en waar nodig bij te sturen. Tijdens onze dromen is deze inwendige censor uitgeschakeld. We kunnen niet alleen dingen doen die in de realiteit onmogelijk zijn, zoals vliegen of onderwater ademhalen, maar we kunnen in onze dromen ook anders reageren dan normaal. Misschien reageren we zelfs op een manier die we wel zouden willen, maar in het ‘echt’ (nog) niet durven. Dromen helpen om gebeurtenissen te verwerken en alternatieven voor ons gedrag te ontdekken en zelfs al uit te proberen.

Jung en Freud verschillen in hun visie Freud vond dat dromen vooral handelden over verdrongen kwesties en dan ook nog voor een groot deel over verdrongen seksuele problemen. Dromen zijn volgens hem onduidelijk om de ware betekenis te verbergen; die zou anders te confronterend kunnen zijn. Jung echter zag dromen als de best mogelijke manier van het Onbewuste om haar (helende) boodschappen aan het licht te brengen. Het onbewuste heeft namelijk geen woorden en moet zich wel van (droom)beelden bedienen. Bovendien ontbreekt de normale censuur tijdens onze slaap en worden boodschappen ook daadwerkelijk overgebracht zoals bedoeld.

Dat neemt niet weg, dat dromen voor de ‘ontvanger’ volstrekt onbegrijpelijk kunnen zijn.

Dromen zijn te verklaren Velen zullen het verhaal uit de Bijbel kennen waarin Jozef zijn dromen aan de farao uitlegt. Hij vertelt hem precies wat de

dromen betekenen. In sommige culturen kennen we de sjamaan of de medicijnman die dromen verklaart en uitlegt. Ongetwijfeld kent u ook boeken waarin de betekenis van veel droombeelden en -symbolen worden uitgelegd. Blijkbaar vinden we al heel lang dromen de moeite waard en zoeken we naar manieren om hun betekenis te doorgronden. Dromen kennen we soms zelfs een voorspellende waarde toe en soms zijn ze inderdaad voorspellend.

Dromen vertellen een boeiend verhaal over ons (onbewuste) leven Veel dromen vergeten we vrijwel meteen.

Vooral als ze duidelijk gekoppeld zijn aan de gebeurtenissen van de dag ervoor en we hun betekenis meteen (h-)erkennen en als onbelangrijk afdoen. Er zijn echter ook dromen die onze aandacht trekken en als het ware een (gevoelsmatige) lading hebben. Soms herhalen deze dromen zich of zien we dezelfde droomsymbolen terug in een reeks van dromen. Op die momenten lijkt het of het Onbewuste daadwerkelijk een boodschap wil overbrengen. Zelden zijn dromen echter zo helder en duidelijk, dat de betekenis onmiskenbaar is. Zelfs een droomencyclopedie biedt dan onvoldoende houvast. De nieuwsgierigheid naar de betekenis blijft, maar vraagt om een andere benadering.

Dromen kennen een zekere logica Bijna elke droom heeft een opbouw die doet denken aan een theaterstuk of film: de introductie, het middendeel met de climax en de afsluiting. Dromen spelen zich af in ‘echte tijd’. Dat wat plaatsvindt, duurt in de droom net zo lang als in de realiteit; al zijn snelle scènewisselingen en verplaatsingen beslist geen uitzondering.

Bovendien zijn gevoelens net zo voelbaar

REM-slaap: (Rapid Eye Movement): de periode tijdens de slaap, dat iemand snelle oogbewegingen maakt en droomt. We dromen ook op andere momenten, maar zijn ons daar veel minder van bewust.

8

PSC

w i m jans s e n

vanuit meerdere gezichtspunten bekijken.

U hebt het gevoel klem te zitten in een situatie en geen alternatief te hebben.

Uw droom laat u bijvoorbeeld een ‘gesloten deur’ zien en maakt uw gevoel van machteloosheid daarbij tastbaar. Vervolgens ziet u misschien, dat u voor een raam staat, dat open kan. U kunt naar buiten kijken en daarmee een ander idee van ‘buiten c.q. dat wat achter de deur zit’, krijgen. Het raam kan open en vervolgens ziet u uzelf via het raam naar buiten klimmen.

Uw droom ‘daagt u als het ware uit’ om op een andere -open- manier naar uw probleem te kijken.

Droomanalyse: een vak apart?

als in het ‘echte’ leven bijvoorbeeld: angst, woede, verdriet. Soms is het lichaam van de dromer betrokken bij de droom en reageert alsof de gebeurtenis op dat moment echt plaatsvindt2. Voor het Onbewuste maakt het geen verschil of een gebeurtenis in de realiteit plaatsvindt in onze gedachten of in een droom3.

Dromen moet je opschrijven om te onthouden.

De beste manier om dromen te noteren is: in de Ik-vorm en in de tegenwoordige tijd.

Daarmee leg je de actie vast alsof die op dat moment plaatsvindt. Voor sommige mensen is een dromendagboek een prettig hulpmiddel. U noteert daarin alle (belangrijke) dromen die u hebt. Dit moet wel meteen nadat u wakker wordt, anders kunt u zelfs een indrukwekkende droom ’s ochtends geheel of gedeeltelijk ‘kwijt' zijn en juist de details zijn vaak belangrijk. Ook het gevoel dat de droom bij u opriep, noteert u, want dat gevoel vertelt u misschien nog meer over de betekenis van uw droom.

Een dromendagboek helpt u de patronen te ontdekken in uw dromen en daarmee

mogelijk in uw eigen leven. Natuurlijk kan het ook helpen om een droom aan een goede vriend(in) te vertellen; dat wat voor u een ‘verborgen boodschap’ is, kan voor de ander ‘glashelder’ zijn.

U kunt uw dromen leren begrijpen De dromen die vanwege hun (gevoelsmatige) lading indruk maken, proberen waarschijnlijk iets belangrijks duidelijk te maken. De boodschap is daarbij ‘verpakt in beelden’. Elk symbool van uw droom: persoon, dier of ander belangrijk element heeft uiteindelijk met uzelf te maken en symboliseert (delen van) uw probleem of uzelf.

Wat houdt u in uw dagelijks leven bezig?

Met welke problemen of situaties heeft u te maken? Wat valt u zwaar of waar heeft u twijfels bij? Vanuit dit perspectief bekeken vallen de droomsymbolen misschien wel samen met úw probleem. Uw Onbewuste wil u helpen. Zo kunt u in een droom tegelijk ‘dader’ en ‘slachtoffer’ zijn. Conflicterende rollen laten u uw eigen situatie

De therapeutische waarde van dromen is vanuit de (Jungiaans) analytische psychologie gezien groot. Daarom zoekt een Jungiaans therapeut samen met de cliënt naar de onderliggende betekenis. Soms is het af te raden om zelf de eigen dromen te onderzoeken. Sommige dromen roepen namelijk (te) veel angst op, vooral als deze teruggrijpen op traumatische ervaringen.

Een Jungiaans therapeut is ook hiervoor toegerust en beschikt over allerlei methodieken. Een selectie: • Vrije associatie van de cliënt op de droomsymbolen • Amplificatie: deze methode gaat uit van universeel menselijke verklaringen voor symbolen en voegt deze betekenis toe aan bijvoorbeeld de eerder genoemde associaties • Visualisatie: de droom kan - verder ‘gedroomd worden’. De (oorspronkelijke) inhoud blijft ongewijzigd; anders mist u wellicht de essentie van de boodschap.

Meer weten over dromen?

• •

•

Ball, P., (2008) Dromenencyclopedie.

Amsterdam: De boekerij bv Jung C.G., (1995) Droom en individuatie. Verzameld werk deel 5.

Rotterdam: Lemniscaat Vedfelt O., (1997) De droom. Rotterdam: Lemniscaat

Wim Janssen is werkzaam als Jungiaans analytisch therapeut, coach en trainer in zijn praktijk Ont-moet. Tijdens de PSC-dagen verzorgt hij op vrijdag en zaterdag een workshop.

2 3

In de meeste gevallen is het lichaam juist volkomen ontspannen; dat voorkomt schade aan de dromer of anderen!

In de Jungiaans analytische therapie wordt dit principe gebruikt om herstel mogelijk te maken.

PSC

9

p s c -d age n : me in de rt in d e rw isc h

Meindert Inderwisch:

Slaap kindje slaap ‘You don’t know me but I’m your brother I was raised here in this living hell You don’t know my kind in your world Fairly soon the time will tell.’

(Takin’ it to the streets, Doobie Brothers)

Nederland wordt met de dag verslaafder. We schilderen onszelf in een hoek door met de vinger te wijzen naar het slinkende groepje heroïnegebruikers en hen te duiden als de verpersoonlijking van een ziekte die ons niet langer op de hielen zit, maar heeft ingehaald.

Tussen nu en tien jaar zal blijken dat verslaving, burn-outsyndroom en depressie de nieuwe volkskwalen zijn.

Waarom? Omdat we geen nee kunnen zeggen tegen wat de tijd ons in het gezicht wrijft: ‘Je moet mee, mee, mee anders verlies je het!’

De druk die het westen met zijn snelle technische ontwikkelingen en sociale achterlijkheid op het individu plaatst, gaat zijn tol eisen. Een discrepantie in de evolutie.

Onze lichamen zijn niet gebouwd op wat de technologie voorschrijft. Eerst gaan de harde werkers. Ze blijven de kar trekken omdat de verkeerde mensen op de verkeerde plaatsen aan de macht zijn. De harde werkers zullen leren dat zelfs hun kracht zijn beperkingen kent. Dat ze een lichaam hebben dat het begeeft, omdat hun verstand al lang geen contact meer maakt met wat hen zou moeten onderhouden.

De harde werkers worden kleiner in getal.

Steeds vaker komen ze thuis te zitten met een hart vol schaamte en een hoofd vol vragen.

Na hen de employees met goede intenties.

Hun lijf begint tegen te spartelen. Hoofdpijn, slecht slapen, stemmingswisselingen. Ze

"De druk die het westen met zijn snelle technische ontwikkelingen en sociale achterlijkheid op het individu plaatst, gaat zijn tol eisen. "

nemen een drankje, een snuifje, een pilletje, zodat het allemaal niet zo erg lijkt. Zodat ze door kunnen gaan en geen gezichtsverlies hoeven te lijden. Uitstel van executie. Uiteindelijk neemt de chemie van de verslaving het over en zet het brein - niet de geest - aan tot steeds hogere consumptie van stimulerende of verdovende middelen.

En, terwijl de bodem langzaam wegzakt onder onze sociale zekerheden, wijzen wij naar de ogenschijnlijk dakloze man die zijn pak vanillevla langzaam naar binnen werkt, met zijn rug tegen de muur van een openbaar gebouw. Vanillevla, omdat hij geen tanden meer heeft. Omdat iedere cent aan zijn heroïne wordt besteed. En in Nederland slapen we door.

De verslaafden zijn wij, onze buren, de dochters en zoons, burgemeesters, Kamerleden, priesters en doktoren. Redacties van toonaan-

gevende bladen waar het glaasje wijn op vrijdag al lang vervangen is door een paar lijntjes, bankmanagers die hun ego omhoogsnuiven en crises veroorzaken, voetballers die op kinderschoenen miljonairs worden en meegaan in de debilisering van wat ooit werd gezien als het gezonde Hollandse verstand.

We feesten op de televisie en in de huiskamer. We feesten in eenzaamheid. We feesten niet meer wanneer onze harten, longen en lever het begeven. Dan zijn we ineens een stille plek in de familie geworden.

Een familie die groeit en groeit.

Zet de remmen op het escapisme. Begin met dag in dag uit duidelijk te maken hoe gruwelijk de ziekte verslaving is, laat niets meer aan de verbeelding over. Er wordt geschreven en gezegd dat de accijns op alcohol de staat weerhoudt om drastischer in te grijpen. Een simpele rekensom leert, dat we veel meer geld ‘winnen’ wanneer we alcoholisme terugdringen. Is het wellicht zo dat de overheid liever zelf een glaasje drinkt dan daar een beperking in aan te brengen?

Begin met op school vakken te doceren als: verslaving, psychologie, de werking van het brein. En houd nu eindelijk eens op met die kletspraat dat cannabis een softdrug is en dat cocaïne niet verslavend is.

‘You don’t know me but I’m your brother I was raised here in this living hell You don’t know my kind in your world Fairly soon the time will tell.’

Het wordt tijd dat we toegeven dat wij een probleem hebben waardoor het hele volk verkankert. Dat we elkaar maar niet willen leren kennen en zeker onze verslaving niet. Dat we als kleine kinderen de gevolgen willen negeren tot ze overgaan.

This is your wake up call.

Meindert Inderwisch schreef samen met Bram Bakker het boek Mateloos. Op de zaterdag van de PSC-Dagen geeft hij een lezing over het boek.

10

PSC

p s c- da g en : m o ni q ue burg e r

Monique Burger:

De Nieuwe Boekhandel WERK EXTREEM HARD

RUST ZO VAAK EN ZO EFFICIËNT MOGELIJK

verhalen en we luisteren al eeuwenlang naar verhalen die anderen ons vertellen. Boeken verbinden mensen met elkaar.

ZORG VOOR DEGENEN DIE JE LIEFHEBT.

Deze drie leefregels zijn afkomstig uit Helweek van Bertrand Larsen. Daarna las ik Getting Things Done van David Allen. Voor de winkel schreef ik daar dit buikbandje voor: “Prettig en efficiënt werken zonder stress, dat willen we toch allemaal? Dit boek helpt je daar fantastisch bij. Door deze methode consequent toe te passen, neemt je productiviteit en creativiteit enorm toe en creëer je ruimte in je hoofd om op een vrijer, ander niveau te denken en te managen.”

Bij ons in de winkel schrijven klanten zelf buikbandjes met hun recensies. Ook vragen we ze actief om verbetertips, waar we goed naar luisteren. Op deze manier zijn de klanten erg betrokken bij onze winkel en zijn het soms ware ambassadeurs, die trots zijn op “hun” winkel en vaak nieuwe mensen meenemen om de winkel te laten zien. We hebben klanten uit het hele land.

Ook zijn we actief in de buurt. Iedere buurt verdient een goede boekhandel, en op allerlei manieren proberen we mee te helpen aan de ontwikkeling van de wijk. In De Nieuwe Boekhandel werken twee vaste medewerkers. We doen alles zelf, van inkoop tot verkoop, van schoonmaak tot boekhouding. We zijn grote lezers en doen niets liever dan de hele dag met onze klanten over mooie boeken praten.

Boeken zijn enorm waardevol als het gaat om persoonlijke ontwikkeling. Boeken kunnen je verrijken, even laten ontspannen, en boeken laten je kennismaken met de denkbeelden en leefwijzen van de andere mensen op deze wereld. Daarom zullen boeken ook nooit verdwijnen. We vertellen elkaar al eeuwenlang

In de winkel organiseren we bijna dagelijks evenementen. We zorgen voor een zo groot mogelijke diversiteit, zodat we alle doelgroepen bereiken. De evenementen variëren van Marokkaanse kookworkshops tot hardloopclinics, snelleescursussen en toneelvoorstellingen, allemaal gekoppeld aan een boek of boekgerelateerd thema. Ook kunnen klanten bij ons hun verjaardag vieren.

De Nieuwe Boekhandel is niet alleen sterk in de straat, maar ook op het web. Je vindt ons op YouTube, Twitter, Facebook en Instagram, en we hebben veel volgers, met wie we dagelijks communiceren. Omdat ik graag wil dat onze website hetzelfde gevoel uitstraalt als onze winkel, onderhouden we die met zorg.

Op ons eigen YouTubekanaal geef ik elke week een boekentip. Daarnaast ben ik actief in de media. Ik heb twee jaar deel uitgemaakt van het vaste maandelijkse boekenpanel van De Wereld Draait Door. Elke vrijdagavond geef ik (live vanuit de winkel) een boekentip op Radio Noord-Holland. Er worden regelmatig tv-opnamen in onze winkel gemaakt.

willen dat het in De Nieuwe Boekhandel komt te liggen, kunnen elke eerste vrijdag van de maand zonder afspraak langskomen om me in een pitch van 3 minuten van de kwaliteit te overtuigen. Deze sessies zijn openbaar.

Alle anderen (zzp’ ers, buurtgenoten, aankomende boekverkopers, enzovoort) met een vraag op wat voor gebied dan ook, kunnen gebruik maken van het adviesuur dat ik op de andere vrijdagen hou. Iedereen krijgt dan een kwartier gratis advies. Het is altijd vol.

Een en ander heeft tot gevolg dat ik veel verzoekjes krijg van mensen om ze op uiteenlopende gebieden te helpen. Zo krijg ik bijvoorbeeld veel boeken toegestuurd – meer dan ik in één leven zou kunnen lezen - met het verzoek ze te lezen en er iets moois over te zeggen. Ook wordt me vaak om advies gevraagd. Ik vind het fijn om mensen te helpen, en om dat te kunnen doen naast het runnen van de winkel, maak ik elke vrijdag een uur in mijn agenda vrij. Schrijvers die een boek in eigen beheer uitgeven en graag

Monique Burger schreef het boek Groeten is gratis, waarin ze uitlegt hoe je de beste verkoper kunt worden. Op de vrijdag van de PSC-Dagen geeft zij hier een lezing over.

PSC

11

De PSC-dagen 2015 op vrijdag 5 en zaterdag 6 juni.

Het beloven weer twee buitengewone en leerzame dagen te worden met vooraanstaande sprekers en veel ruimte voor ontmoetingen. In de volgende editie van PSC Magazine leest u alles over het progamma en de sprekers.

U kunt natuurlijk ook de website www.pscdag.nl in de gaten houden.

&

Psychodidact Communicatie & Psychologie

NHA en Psychodidact verzorgen in samenwerking de Opleiding Psychosociaal Counselor (OPC). Studenten worden na het behalen van het diploma van deze geaccrediteerde SNRO HBO registeropleiding toegelaten tot het register van de NFG. Meer info over deze unieke opleiding vindt u op www.nha.nl.

De onderstaande modules uit deze registeropleiding kunt u ook los volgen. De te behalen certificaten voor deze modules zijn officieel erkend als na- of bijscholing door de NFG: PSCM0312 Sociale Psychologie

Klinische Psychologie 1 en 2

- Uniek lesmateriaal (gratis 14 dagen op proef) - Studiebegeleiding door vakdocenten via onze digitale leeromgeving.

- Contact met medestudenten via onze leeromgeving.

- Praktijkdag verzorgd door Hein Heijen.

Lesgeld: € 499 of 9x € 60,00

- Uniek lesmateriaal (gratis 14 dagen op proef) - Studiebegeleiding door vakdocenten via onze digitale leeromgeving.

- Contact met medestudenten via onze leeromgeving.

- 3 Praktijkdagen verzorgd door Hein Heijen.

Lesgeld: € 699 of 12x € 66,00

Medische kennis Anatomie, Fysiologie en Pathologie

- Uniek lesmateriaal (gratis 14 dagen op proef) - Studiebegeleiding door vakdocenten via onze digitale leeromgeving.

- Contact met medestudenten via onze leeromgeving.

Lesgeld: € 279 of 9x € 34,00

Bel voor GRATIS studiegids 077-3067000 of www.nha.nl PSC 0312.indd 1

02-02-12 09:26

c olu mn

De ene keer zegt een stemmetje “Rustig blijven, Faisal, eerst zelf proberen.” Nou, en dan probeer ik het eerst zelf. Een andere stem zegt dan “Ga naar de juf, ga naar de juf.” En die wil dat ik naar de juf ga om te vragen hoe het moet.

Ik zat op de rand van het bed van mijn zoon tijdens ons avondritueel van even de dag door nemen. Een soort ‘De wereld draait door’ alleen dan wat minder hectisch en met wat minder verbaal geweld. Het onderwerp van die avond was hoe hij met taken omging. Hij had de neiging om, zonder eerst zelf na te denken, direct te vragen aan de juf, en ik was samen met hem aan het kijken hoe dat nu werkte bij hem.

‘Ga naar de juf.’ Naar die stem luisterde hij, want dan wist hij zeker dat hij het góéd zou doen.

Bingo.

Daar kwam de Innerlijke Criticus uit de mouw. Het goed moeten doen, het niet fout mogen doen. Dit zwaargewicht dragen we bijna ons hele leven met ons mee waarbij non-stop de boodschap wordt gegeven dat je het niet goed doet en geen fouten mag maken. Een soort van Sky Radio op frequentie 101 FM die de godganse dag aanstaat als behangmuziek waar je niet naar luistert maar die je wel hoort.

Na zes maanden tien jaar jonger te worden geschat door die beugel en weer helemaal bij de jeugd te horen, mochten de blokjes eraf. Ik was doodsbang dat met die blokjes tegelijkertijd mijn tanden eruit zouden worden getrokken. Op de tandartsstoel zette ik me al schrap.

Krak. Krak. Krak.

Ongelofelijk hoe sterk tanden zijn, want na al dit gewrik bleken ze er nog allemaal in te zitten. ‘Kijk maar eens in het spiegeltje, hoe het eruit ziet.’ De tandarts lachte me, trots op zijn resultaat, vriendelijk toe en hield een handspiegel voor die, ondersteund door het felle licht, niets te raden over liet. Ik zag acht tanden zo recht op een rijtje dat het bijna onwerkelijk was. Acht perfect in het gelid staande ivoren wachters. Geen millimeter afwijking tussen die witte parels.

Ik schrok. Mijn gebit was perfect. Te perfect. Dit was niet mooi. Oftewel, te mooi. Ik miste mijn scheve tand. Ik wilde niet zo mooi zijn.

Een stoorzender die je niet opmerkt.

Ik moest een beetje lelijk zijn.

Zo was het ook de Interne Criticus die zes maanden daarvoor, toen ik ‘s ochtends in de spiegel keek, tegen mij zei: ‘Je ziet er niet uit Wilma.

Je lijkt Dracula wel. Kijk eens naar die hoektand. Die gaat zo over je lip heen. Je bent net een vampier!’

Waarmee de cirkel van de Innerlijke Criticus zich sloot. Want volgens de innerlijke criticus is het nóóit goed. Die werkt vanuit een cirkelredenering waardoor er altijd wel íéts te vinden is wat niet goed is. Ga je daarin mee, dan zul je als een soort Sisyfus de rest van je leven een zware steen de heuvel op moeten duwen zonder enig resultaat. Want het is fout en het wordt nooit goed.

Ik schrok. Ik hád al een scheve neus.

Het resultaat van een uit de hand gelopen stoeipartijtje waarbij het knietje van mijn indertijd driejarige zoon in één krak mijn neusbeentje één centimeter naar links had verschoven. Gelukkig kon deze schade alleen door kleine mensen onder de één meter vijftig worden opgenomen, omdat je echt van onderen dat verschil moest opmeten.

Dus had ik dit zo gelaten.

Maar dít. Dít was een frontaal gebrek! Zichtbaar voor iedereen.

Niet alleen bij mezelf, maar ook bij al mijn cliënten blijkt Sky Radio een favoriete zender met soms desastreuze gevolgen.

En is het op zoek gaan naar nieuwe frequenties.

15 juli 2011, de middag dat ik deze column schreef, stortte de zendmast van Smilde in waarop Sky Radio uit de lucht werd gegooid.

Waarmee mij gelijktijdig een nieuwe aanpak voor dit probleem werd aangereikt.

Zó wilde ik niet door het leven en ik besloot te gaan voor acht blokjes die een half jaar op mijn gebit zouden komen te staan. Een half jaar rondlopen als Jaws uit de James Bond film ‘The spy who loved me’ had ik er wel voor over.

WILMA DE HAAS IS EIGENAAR VAN HAAS & KONIJN®, EEN BUREAU VOOR PERSOONLIJKE EN PROFESSIONELE ONTWIKKELINGEN AUTEUR VAN K-THERAPIE.

PSC

13

p s c-dagen : arien n e k lijn

Arienne Klijn:

Wie voer je in jouw schild?

Door: Natascha Bruti Op de ochtend van 31 augustus werd ik wakker. Ik, en niemand anders. Behalve de mensen op de wereld die toevallig ook net wakker werden, maar die ik persoonlijk niet ken.

Ik werd wakker als Natascha Bruti, 36 lentes oud, woonachtig te Scheveningen. Een vrouw. Maar dat was die ochtend, dat is inmiddels oude informatie.

Want die middag, na het bijwonen van een korte en krachtige workshop van Arienne Klijn, wist ik dat ik uit zoveel meer besta.

In mij leeft mijn innerlijke familie waarvan ík de regisseur ben in dit schouwspel van het leven. En hoe meer de regisseur in verbinding is met zijn spelers, hoe mooier het toneelstuk van het leven wordt. Een waar blijspel zou ik zeggen.

Arienne ontdekte meer dan twintig jaar geleden het indiaanse medicijnwiel. Een van de facetten die Arienne sterk aansprak, was de idee dat zelfkennis vergroot kan worden door jouw innerlijke man, jouw innerlijke vrouw, jouw innerlijke jongetje en jouw innerlijke meisje een thuis te bieden in jezelf. De indianen noemen deze innerlijke familieleden schilden.

Enige tijd na deze ontdekking studeerde Arienne gezinstherapie en leerde zij hoe je families kunt ondersteunen die in conflict zijn.

En op een mooie dag kwam de inspiratie voorbij die haar toefluisterde: "Je kunt de schilden en de gezinstherapie toch mooi combineren?" En dat was de geboorte van het model. ‘De schilden van je innerlijke familie.' Arienne blies het oude indianenverhaal nieuw leven in en vormde het in combinatie met haar kennis van de westerse psychologie tot een creatief en tegelijk logisch model.

Inmiddels zijn honderden cursisten en cliënten tot grotere inzichten gekomen over zichzelf en over anderen. En zoals ik Arienne op deze dag ervaar, zullen die inzichten ongetwijfeld in luchtige diepgaandheid opgedaan zijn. Want ze weet de aandacht van al onze innerlijke familieleden te vangen in een lezing. Arienne

14

PSC

vertelt ons dat in elk van ons een man, een vrouw, een jongetje en een meisje huist. Het jongetje dat vol energie onderneemt en onderzoekt. Het meisje dat zich wil verbinden, wier verlangen uitgaat naar schoonheid en harmonie. De vrouw die in haar wijsheid weet wat nuttig, nodig en levensvatbaar is. De man die keuzes maakt, focus houdt op zijn doelen en weet vol te houden. Om zo maar een paar eigenschappen te noemen.

De kunst in het leven is een harmonieuze relatie tussen de innerlijke familieleden te bewaren en ze alle vier een plek te bieden in jezelf. Hiervoor is het nodig dat jouw ik, of de regisseur zoals Arienne aanduidde, als een soort gezinscoach elk familielid in beeld heeft en weet welke behoefte er leeft. Dat hij alle kwaliteiten en mogelijkheden van elk lid kent en weet te stimuleren.

Dat hij licht kan werpen op de schaduwkanten en deze kan proportioneren.

Door goed waar te nemen (vrouw) en met liefde (meisje) en luchtigheid (jongetje) tot actie te manen (man) kan de regisseur er zorg voor dragen dat de innerlijke conflicten begrepen én geharmoniseerd worden.

Want ja, jouw innerlijke meisje wil graag dat oude vrouwtje dat net van het trottoir gevallen is, helpen opstaan. Maar jouw innerlijke man zegt: " Er schiet al iemand te hulp, je moet op tijd op je werk zijn. Doorlopen." Jouw innerlijke meisje pruilt misschien stilletjes, omdat ze weer naar die autoritaire vent heeft geluisterd en doet vervolgens kattig tegen haar collega.

p s c- d a g en: a r i en ne k lijn

"De kunst in het leven is een harmonieuze relatie tussen de innerlijke familieleden te bewaren en ze alle vier een plek te bieden in jezelf."

Vele afwegingen en tegenstrijdige stemmen kunnen hoorbaar zijn binnen jezelf. Met dit model krijg je inzicht in elk innerlijk familielid en bijbehorende kwaliteiten en valkuilen. Zo ontwikkel je jouw eigen persoonlijkheid verder en begrijp je beter wat er in je gebeurt, wanneer je in interactie bent met je omgeving of met jezelf.

Ook wanneer het voorbij gaat aan de dagelijkse dilemma's en het raakt aan grotere gebeurtenissen, zoals het beleven van een burnout, het hebben van relatieproblemen, het ervaren van onmacht in de opvoeding...

In een gesprek met een ander persoon ben je, volgens dit model, al gauw met zijn achten. Jouw vier familieleden en die van jouw gesprekspartner. En welke schilden zet je voor in dit gesprek?

Als de ander zijn gekwetste meisje voorop heeft en teruggetrokken of stekelig communiceert, en als jij jouw no-nonsense en doortastende man in jouw schild hebt, dan zal dit het gesprek niet helpen. Is het innerlijke jongetje in jouw echtgenote die haar praktijk opstart, hoogtij aan het vieren en gaat zij in haar doldriest enthousiasme door en door, dan kun je jouw innerlijke vrouw voorzetten en met geduld en begrip overbrengen dat jullie kinderen al maanden geen warm eten hebben gehad.

Wanneer mensen leren met de schilden te dansen, zoals Arienne dat zo mooi verwoordt, worden relaties met jezelf en de wereld om je heen lichter en gezonder. Dan wordt het een dans waarbij je steeds je beste beentje voor kunt zetten, jouw passende schild tevoorschijn tovert, teneinde niet op elkaars tenen te dansen.

weten hoe mensen aan hun product te verbinden, hoe verlangen op te wekken, te verleiden.

Feministen op de barricaden? Soms toch net bozige, schoppende jongetjes!

In een lezing nodigt Arienne ons uit de regie te nemen. Regisseur te zijn van jouw innerlijke familie. De regisseur heeft weliswaar niet altijd een makkelijke baan. De spelers kunnen elkaar soms onderdrukken, negeren of afwijzen. Onder invloed van ervaringen of normen en waarden uit de omgeving. Zo kan de familie van herkomst bijvoorbeeld nogal bepalend zijn in jouw visie op de typische eigenschappen die horen bij elk lid van de innerlijke familie.

Als onderzoekend, energiek jongensgedrag wordt gezien als 'uit het gareel zijn' door jouw ouders (of leerkracht), dan sus je jouw innerlijke jongetje in slaap en word je al vroeg een hardwerkende, doorstartende man. Of wordt het schild van het bedeesde, ijverige meisje flink opgepoetst. Alles om geaccepteerd te worden. Want we willen graag deel van de groep zijn.

Maar het belangrijkste wat we deze middag bij Arienne leren is dat de essentie schuilt in het accepteren en waarderen van elk innerlijk familielid. Zonder oordeel en met besef van de veelkleurigheid van jouw persoon. Vanuit deze compleetheid sta je krachtig en heel in deze wereld. Dan weet jouw vrouw wat te doen, zorgt jouw man dat het gedaan wordt, geeft het jongetje de energie en helpt het meisje de harmonie te bewaren.

Ook in groepen of systemen kan een overheersend familielid zichtbaar zijn. Toen Arienne de kwaliteiten van de innerlijke man noemde (resultaatgericht, logisch, analytisch, oplossingsgericht) en de valkuilen (perfectionistisch, rechtlijnig, normatief), kon ik me niet onttrekken aan het beeld dat ons onderwijs behoorlijk mannelijk is.

En die ĂŠchte mannen in de harde zakenwereld die een reclame verkopen? Zij hebben hun innerlijk meisje effectief gecultiveerd, ze

Op de zaterdag van de PSC-Dagen geeft Arienne Klein een lezing over de innerlijke familie. Benieuwd wie jij vooral in jouw schild voert?

Doe de test op www.innerlijkefamilie.nl. Wil je zelf met de schilden leren werken? Doe de opleiding!

Kijk voor meer informatie op www.innerlijkefamilie.nl.

PSC

15

p s c -d age n : ria visser

Ria Visser:

Formule F: Op eigen kracht van Futloos naar Feelgood

Ria Visser: ‘Wie laat je winnen? De gelukshormonen of de stresshormonen?

Maak gebruik van Fantasie, Fit, Focus, Food, Feedback, Flow, Finishgericht, Flexibiliteit, Flirt, Feelconnected en keer op eigen kracht terug naar Feelgood!’

Toen Als 9-jarige besloot Ria Visser dat ze de beste schaatsster van de wereld zou gaan worden. Als veelbelovend talent had ze goud in handen. Maar de gouden Olympische medaille die ze als 18-jarig meisje in 1980 in het Amerikaanse Lake Placid leek te gaan ophalen, ging aan haar neus voorbij. Het werd zilver. Daarna is het op de schaats nooit meer goed met haar gekomen. Na acht jaar lang een wedstrijd tegen zichzelf te hebben gereden, zette ze in 1988 een punt achter haar sportcarrière.

Fysiek was ze altijd in uitstekende conditie,

maar op het mentale vlak schoot ze tijdens de tweede helft van haar schaatscarrière ernstig tekort. Wat ze in trainingen liet zien, lukte tijdens wedstrijden niet. Nooit won ze de enige echte hoofdprijs: het goud. Teleurgesteld en gefrustreerd trok ze de conclusie dat ze al die jaren wereldkampioen… in trainen was geweest. Toen ze stopte, was ze uitgeput en nam ze zich voor om nooit meer een stap op of langs een ijsbaan te zetten.

Nadien Nooit meer naar een ijsbaan? Haar leven ‘na het schaatsen’ bestond voornamelijk uit… schaatsen. Ria Visser gaf tien jaar schaatsles op recreatief niveau. Ze schreef een kinderboek over een schaatsmeisje dat wereldkampioene wilde worden, en ze werkte twintig jaar voor NOS Studio Sport als commentator en analyticus bij schaatswedstrijden. Ook was ze algemeen journalist, schreef ze een fitnessboek en verdiepte zij zich in de Silvamethode, NLP en mindfulness. Ook van het moederschap werd ze een stuk wijzer. Echter, van de terugblik op haar schaatscarrière leerde zij het meest.

Ria Visser concludeerde dat ze altijd op zoek was naar Feelgood. Een gevoel van happy, fit, tevreden, energiek, optimistisch, vol vertrouwen en verbonden met de uitdaging waarvoor ze kwam te staan. In deze staat van welbevinden presteerde ze optimaal en wist ze het beste uit zichzelf te halen. Helaas was dat gevoel door allerlei ruis en onrust vaak ver te zoeken. Pas na haar schaatscarrière leerde ze, dat je Feelgood in eigen hand kunt hebben.

En nu?

Met een blik op de twee kanten van de Olympische medaille laat Ria Visser je het leven van een topsporter beleven. De extase na winst en de teleurstelling na verlies. Alle kennis en ervaringen die Ria Visser de afgelopen decennia heeft opgedaan, komen samen in de Formule F. Formule F In de natuurkunde staat ‘F’ voor kracht. De ‘F’ staat ook voor Feelgood. En als je je goed voelt, presteer je beter! Ria Visser laat je tijdens een Formule F-sessie zien, horen en voelen hoe je op eigen kracht steeds opnieuw kunt terugkeren naar Feelgood. Aan de hand van krachtige Formule F-belevingen beweeg je je van Futloos naar Feelgood. Ja, je komt letterlijk in beweging, want fysieke beweging zet ook je denken, voelen en emoties in beweging. En oefening baart kunst. Dus aan de slag!

Ria Visser: ‘Trek je het even niet meer? Raak je langzaam uitgeput? Ga stress te lijf en haal het beste uit jezelf!’

Ria Visser: ‘Wie laat je winnen? De gelukshormonen of de stresshormonen?

Maak gebruik van Fantasie, Fit, Focus, Food, Feedback, Flow, Finishgericht, Flexibiliteit, Flirt, Feelconnected en keer op eigen kracht terug naar Feelgood!’

"In de natuurkunde staat ‘F’ voor kracht. De ‘F’ staat ook voor Feelgood.

En als je je goed voelt, presteer je beter!"

Op de zaterdag van de PSC-Dagen geeft Ria Visser een lezing over Formule F. Ga voor meer informatie naar: www.riavisser.nl.

E-mails worden direct beantwoord.

16

PSC

p s c- da g en: ko en de jong

Koen de Jong:

Ademhaling Een ademhalingsfrequentie van 6 tot 10 keer per minuut is genoeg. Veel mensen ademen echter sneller; 10, 12, 14, 16 tot wel meer dan 20 x per minuut. En dat is zonde. Door rustiger te ademen spaar je energie en is je hoofd minder vol.

Hoe vaak adem jij nu? Tel het aantal keer dat je in één minuut inademt.

Als je nu meer dan 10 keer per minuut ademt, probeer dan de volgende - eenvoudige - oefening.

Adem in door je neus, Adem uit door je neus, Pauzeer na de uitademing.

Ademhaling halingsdeskundige Stans van der Poel blijft erop hameren: koolzuur is niet alleen een afvalproduct, maar koolzuurgas is ook een belangrijke schakel om bloedvaten open te houden.

Door een snelle ademhaling vernauwen je bloedvaten en dus krijg je er klachten van, omdat je doorbloeding niet goed is.

Klachten die verband houden met een ontregelde ademhaling: • hoofdpijn • darmklachten • rugpijn • vermoeidheid • koude handen en voeten

Wet van de communicerende vaten Het belang van voldoende koolzuur in je bloed is precies de reden dat ademhalingsoefeningen waarbij de uitademing langer is dan de inademing, favoriet zijn. (Zie afbeelding.)

Je ziet dat tijdens de inademing het koolzuur (CO2) uit het bloed naar je long gaat. Tijdens de uitademing (en de pauze) wordt de koolzuurwaarde in je long gelijk aan de koolzuurwaarde in je bloed.

Met eenvoudige ademhalingsoefeningen kun je deze koolzuurwaarden al goed krijgen.

Tijdens de workshop gaan we oefeningen doen en de verbanden leggen tussen genoemde klachten en ademhaling.

Het is meer dan de moeite waard om deze oefening 100 dagen lang elke dag te doen.

Waarom is een ademhalingsoefening goud waard?

Eerst even opfrissen. Je ademt zuurstof in en koolzuur uit. Zuurstof gaat via je bloed naar je spieren en organen. Cellen verbranden moleculen als eiwitten, vetten en koolhydraten met behulp van zuurstof. Zonder zuurstof is er geen verbranding en ga je dood. Overtollig koolzuur gaat als afval via je longen weer naar buiten.

So far, so good.

Adem je echter sneller dan nodig is, dan adem je ook meer koolzuur uit dan goed is. Adem

Koen de Jong (1979) loopt hard, fietst graag en ademt rustig. Hij schreef de boeken Verademing, Ik, hardloper (met Stans van der Poel), en Ik, de wielrenner. Daarnaast bedacht hij 100 dagen sportrusten.

Het is een ramp om hem telefonisch te pakken te krijgen. Als je hem wil spreken, maak je de meeste kans op een muurtje in Nederhorst den Berg, Radioweg 3. Verder is hij dol op koffie, lanterfanten en vers gemaaid gras. Zijn favoriete boek: Momo en de tijdspaarders.

Op de vrijdag van de PSC-Dagen geeft Koen de Jong een lezing over ademhaling.

PSC

17

p s c -d age n : me ike va n d e lin d e

Meike van de Linde:

zingen jezelf

Door leren kennen

Zangeres en vocal coach Meike van de Linde brengt met verve iedereen aan het zingen.

“Nadat ik een zaal vol politiecommissarissen uit volle borst aan het galmen had gekregen, wist ik dat ik iedereen altijd aan het zingen zou kunnen krijgen,” zegt Meike met een twinkel in haar ogen. “Sindsdien is het mijn passie en drive om mensen het plezier van zingen te laten ervaren. Hetzij door ze te laten meezingen tijdens een optreden of in een workshop, hetzij in individuele sessies.

Mijn ervaring en overtuiging is: iedereen kan zingen. Echt waar! En ik vind het helemaal prachtig als we juist dan zingen waar het niet voor de hand ligt – zoals bij een congres of bijvoorbeeld zomaar met een groep mensen

in een stationshal! Dat zingen doet iets met mensen. De sfeer kantelt, er komt vrolijkheid, ontroering zelfs. Zingen is zo elementair – je maakt muziek met je eigen lijf. Alles doet mee. Je ademt diep, je beweegt, je hoort jezelf, je hoort de ander… eigenlijk is het magisch!”

Op de PSC-dagen verzorgt Meike een interactieve, uitnodigende workshop over persoonlijke ontwikkeling en leiderschap, waarbij zingen wordt ingezet om jezelf te laten zien en horen, en om jezelf beter te leren kennen. “Zingen is een prachtig en machtig instrument om de energie en levenslust van mensen tot bloei te brengen. Zingen verrast, opent, verbindt en verblijdt. Waar gezongen wordt, gebeurt iets – en daar kan niemand zich aan onttrekken. Daarvoor is die stem gewoon te eerlijk. Daarom is zingen uitstekend geschikt – en ook erg leuk! – als energizer of smaakmaker bij congressen, presentaties, seminars, trainingen en andere bijeenkomsten,” vertelt Meike. “Daarnaast is zingen ook bijzonder geschikt als het gaat om individuele ontwikkeling en groei van mensen. Zingen is immers de meest directe en rakende vorm van zelfexpressie. Je stem weerspiegelt wie en hoe je bent, denkt en doet. Ik sta telkens weer versteld over wat zingen teweeg kan brengen, in individuele sessies maar vooral in groepen. De dynamiek van de groep en het zingen met elkaar is een krachtig element, dat je niet moet uitvlakken.”

Meike van de Linde, zangeres en podiumdier bij uitstek, krijgt met haar charisma en charme iedereen aan het zingen: van ministers tot commissarissen van politie,

van burgemeesters tot bankdirecteuren, van medewerkers tot leden van de raad van advies. Maar zij is op veel meer vlakken ‘zingend actief’. ”Ik maak en zing repertoire-op-maat voor congressen, diners, en gelegenheden zoals het afscheid van een directeur zoals onlangs voor het Rathenau Instituut. Daarnaast ontwikkel ik energizers, workshops en trainingen op basis van zang en stembevrijding, ik verzorg presentatietrainingen en ik maak eigen theaterprogramma’s met aansprekend kleinkunstrepertoire – mijn nieuwe voorstelling, Dit is zo mooi, met liedjes van onder andere Maarten van Roozendaal en Brigitte Kaandorp is in januari in première gegaan.”

Meike van de Linde studeerde opera- en solozang aan de conservatoria van Maastricht, York en Den Haag. Daarnaast studeerde zij Nederlands aan de universiteit van Leiden. Zij is opgeleid als transformatie- en doorbraaktrainer en ontwikkelde diverse programma’s op het gebied van persoonlijke ontwikkeling en creativiteit voor jongeren. Zij werkte als projectmanager en communicatie- adviseur en als dagvoorzitter en adviseur op het gebied van interactieve bijeenkomsten en burgerparticipatie. Daarnaast bleef zij altijd zingen, in vele producties en projecten en vooral in optredens-op-maat voor een breed scala aan opdrachtgevers. Tegenwoordig werkt Meike als interactieve dagvoorzitter/interactie-adviseur en ontwikkelt energizers, workshops en trainingen voor congressen, seminars en voor de particuliere markt. Daarnaast treedt zij regelmatig op als zangeres, hetzij in opdracht hetzij in het theater of in huisconcerten met haar eigen programma’s.

Op de vrijdag en de zaterdag van de PSC-Dagen verzorgt Meike een interactieve, uitnodigende workshop over persoonlijke ontwikkeling en leiderschap, waarbij zingen wordt ingezet om jezelf te laten zien en horen, en om jezelf beter te leren kennen.

Meer informatie over Meike van de Linde is te vinden op www.meikezingt.nl.

18

PSC

p s c- da g en: m a r j o l i j n v a n k oot e n

Marjolijn van Kooten:

‘Angst is een gevangenis’

Door: Annemart van Rhee Cabaretier en schrijfster Marjolijn van Kooten (43) is een van de 1,1 miljoen Nederlanders, die kampt met een angststoornis. Op haar dieptepunt durfde ze maanden haar huis niet uit en dacht ze aan zelfmoord. In haar boek Schijtluis beschrijft ze hoe ze uit dat mentale dal klom om het podium te bestijgen.

Ze schrijft, ze zingt, ontroert en vuurt rake grappen vol zelfspot af op de zaal. Multitalent Marjolijn van Kooten, volgend seizoen met Bram Bakker in de theaters te zien in de duovoorstelling Geen paniek, oogt zelfverzekerd.

Maar onder die stoere buitenkant schuilt een angstig persoon. Een schijtluis, zoals de Amsterdamse het zelf treffend verwoordt in haar gelijknamige boek. Ze schreef het als steun voor anderen en omdat ze een dergelijk verhaal na haar diagnose zelf graag had willen lezen.

Want de angststoornis die 18 jaar geleden haar bestaan binnensloop, zette haar leven op zijn kop. Van struise student veranderde zij in een schuwe schaduw van zichzelf. Op het dieptepunt van haar ziekte spookte zelfmoord door haar hoofd en durfde zij maandenlang haar huis niet uit.

Van Kooten: ,,Ik was bang om een paniekaanval in het openbaar te krijgen, ik vond het bijvoorbeeld ook eng om in treinen of bussen te zitten. Op een gegeven moment was zelfs

Marjolijn van Kooten

Schijt luis

Mijn leven met een angststoornis

Met bijdragen van René van der Gijp, Ingmar Heytze en Sylvia Witteman

de tocht naar de supermarkt om de hoek een te grote opgave.

Ik was zo geobsedeerd door angst dat ik geen staatsloten meer kocht, nadat ik las dat je grote prijzen persoonlijk aan het loket in Den Haag moest afhalen. Terwijl ik wist: hoe groot is de kans op de jackpot? Nihil. Ik liet mijn vriend alle boodschappen doen en vriendinnen moesten bij mij langskomen als ik hen wilde zien.’’

Aanvankelijk verborg ze haar mentale meltdown voor familie. ,,Feestjes, voorstellingen, zelfs de crematie van mijn oma; ik haakte altijd op het laatste moment af met een slechte smoes. Maagpijn, griep, migraine; vier jaar lang verzon ik allerlei alibi’s tot irritatie van mijn familie.’’

Ze hield ook zichzelf aanvankelijk voor de gek.

Probeerde weg te duwen dat er iets met haar aan de hand was. Puur uit schaamte, analyseert zij nu. ,,Ik ben van het nuchtere soort.

Van de generatie flink doen. Ik wilde stoer zijn. Onafhankelijk. Bang zijn vond ik iets voor watjes. Een teken van zwakte. Achteraf realiseer ik mij dat ik juist door het vechten tegen die psychische ziekte zover ben afgegleden.

Wie eerder ingrijpt, heeft een grotere kans op sneller herstel.’’

Want voor Van Kooten volgde een jarenlange worsteling. Haar zoektocht naar heling leidde langs psychologen, haptonomen, magnetiseurs, psychiaters en allerhande coaches. Ze shopte bij heel therapeutisch Nederland en belandde zelfs op de dagbehandeling van Duin en Bosch. ‘O god ik moet naar het gekkenhuis’, schrijft zij daarover.

Tijdens die periode doet contact met lotgenoten haar goed en zet de vraag: wat is je passie? haar op het juiste spoor. ,,Van kinds

af aan houd ik van theater en schrijven en dat zei ik ook. Ik dacht wel: dat is geen optie met mijn angsten. Maar mij werd verteld dat ik het moest proberen. Ik ontdekte dat ik door het werken aan een voorstelling en aan grappen enorm veel energie kreeg. Natuurlijk was ik bang om voor een publiek te gaan staan.

Maar door mindfulness, het leren accepteren van je situatie, hield ik mezelf voor: wat wil je liever? Een angststoornis en een saaie baan of een angststoornis en gaan voor je passie?

Bovendien ontdekte ik dat ik op het toneel minder bang was, omdat ik daar mijn eigen wereld kan regisseren.’’

Ze studeerde in 2010 af aan de Amsterdamse Theater Academie en werd datzelfde jaar tweede tijdens het Amsterdams Kleinkunstfestival. Nu toert ze door Nederland met een voorstelling met als rode draad angst en het speuren naar geluk. ,,Geluk is voor mij vrij zijn in mijn hoofd, want angst is een gevangenis.

En geluk bestaat ook uit kleine dingen als het eerste kopje thee van de dag. Ik heb mij verzoend met het idee niet altijd gelukkig te zijn.” ,,Ik ben niet helemaal genezen, volg nog af en toe therapie. En heb mindfulness in mijn leven geïntegreerd. Kinderen heb ik nooit gekregen, ik was te bang om het door te geven en echt reizen durf ik nog steeds niet.

Maar ik kan nu normaal leven en vergeleken bij waar ik vandaan kom, ben ik 300 procent vooruitgegaan. Ik hoop binnenkort naar Londen te vliegen.’’

Marjolijn van Kooten geeft op de vrijdag van de PSC-Dagen een lezing over dit onderwerp. Fotograaf: Richard Zandberg

PSC

19

Stimuleert een goede geestelijke gezondheid i ntervie w

Werkt ontspannend en rustgevend Tijdens het zoeken naar de oorzaak van je neerslachtig voelen, is het nuttig iets te doen om de meest vervelende verschijnselen (onbestemde onrustgevoelens, je angstig voelen, slecht slapen en dergelijke) op te heffen of zoveel mogelijk te verminderen.

Neurapas® balance bevat drie werkzame bestanddelen die elkaar aanvullen en versterken en die daarbij helpen.

De werkzame stoffen in Neurapas® balance zijn Sint-Janskruid, valeriaan en passiflora. Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat Neurapas® balance bij neerslachtige, sombere gevoelens snel en zonder bijwerkingen verlichting brengt. Dit bereikt u al door 3x daags 1 tablet in te nemen. 60 tabletten € 17,50

NEURAPAS balance

Prins Hendrikweg 2 - 3771 AK Barneveld www.sanopharm.com - info@sanopharm.com

Verlies en Verlangen

Praktijk voor psychodynamische therapie en persoonlijke ontwikkeling

Trainingen in 2015 Omgaan met rouw en verlies

2-daagse training: voor professionals die werken met cliënten met een rouw- en/of verlieservaring

Stil Verlangen, de onvervulde kinderwens

2-daagse training: voor professionals die werken met cliënten met een onvervulde kinderwens.

Instituut voor Eclectische Energetische Natuurgeneeskunde Secretariaat: Mariet van Buuren BNG® Thornerweg 3A, 6097 NC Panheel, telefoon 0475 - 572988 E-mail: info@instituuteen.nl website: www.instituuteen.nl Geaccrediteerd door CPION, SNRO, KTNO, ZHONG, VIV, VBAG,

Data: zie www.verliesenverlangen.nl accreditatie voor NFG, NVPA en Adiona leden 06-27865750 www.verliesenverlangen.nl info@verliesenverlangen.nl

100% natuur. 100% puur.

LVNG, de NFG, BATC, RING, ERC, NRR en het Rode Kruis € 250-

Opleidingen (HBO Niveau) Registeropleiding Eclectisch Energetisch Natuurgeneeskundig Therapeut SHO Registeropleiding Medische en Psychosociale basiskennis

Help haar met protheses en revalidatie op lilianefonds.nl

20

PSC

Bijscholingen, cursussen en workshops Klassieke Homeopathie, Feng Shui, Ankhtherapie, Voetreflexologie Dolfijnenergie, Communicatie en NLP binnen de hulpverlening Werken met de E.E.N.® Energetica, EHBO, BLS en AED Jaarlijkse nascholing Medische vakken en EHBO, BLS en AED

p s c- d a g en: j a n d ijk g raaf

Jan Dijkgraaf:

Welke taal spreek jij?

Waarom zou je het makkelijk doen als het ook moeilijk kan? Dat lijkt soms het motto van mensen, die in hun werk te maken hebben met

minder ‘deskundige’ patiënten/cliënten/klanten. Dat is zonde, want zo gaat waardevolle informatie verloren. In de workshop ‘Keep It Simple Stupid’ tracht professioneel buttkicker Jan Dijkgraaf de bovenliggende partij van de berg te laten komen.

“Het is zo makkelijk om tijdens gesprekken met mensen die hebben doorgeleerd voor een ander vak, of helemaal niet hebben doorgeleerd, in je eigen jargon te spreken.

Je hoeft er niet eens moeite voor te doen; de klanken komen als vanzelf je keel uit.

En natuurlijk heb je geleerd om bij je toehoorder regelmatig te checken of dat wat je zegt, ook aankomt. Op de vraag ‘Begrijpt u wat ik zei?’ krijg je ook steevast een bevestigend antwoord. Dat die ‘Ja’ eigenlijk gewoon ‘Nee, ik snap er niets van!’ betekent? Dat kun je toch niet rúiken?” zegt hij.

De echte kunst van het klantgericht praten (en schrijven én luisteren) is, dat je je verplaatst in de persoon aan de andere kant van de tafel en je het jargon van die persoon eigen maakt. Dijkgraaf: “Omdat je met vakgenoten altijd in je eigen taaltje spreekt en die dat ook begrijpen, denk je dat jij ‘normaal’ bent. Nou, dat ben je niet.

Althans, je pretendeert maar lekker dat je dat niet bent. Met de KISS-methode kun je net zo normaal worden als die persoon tegenover je. En ga je woorden gebruiken die die persoon tegenover je echt begrijpt.

Maar dan ook echt. En zinnen, die die persoon snapt. “

Jan Dijkgraaf heeft als journalist, hoofdredacteur en schrijver van onder meer (zelf) managementboeken een ruime ervaring in het in klare taal verpakken van de boodschap. In de KISS-workshop wordt dan ook niet geknuffeld. Hij neemt de deelnemers mee langs de voetangels en klemmen van hun gedrag en laat ze oefenen in het gebruik van taal die iedereen kan begrijpen.

“Ik geloof niet in een mooi praatje voor een zaal en dat iedereen dan zegt ‘Ja, hij heeft wel een punt.’ En dat ze dan daarna weer overgaan tot de orde van hun dag. Als ik mensen in een workshop heb gehad, wil ik dat ze in staat zijn de volgende dag op hun

werk minimaal drie dingen meteen toe te passen. Dingen die aanvankelijk misschien wat ongemakkelijk voelen, maar die merkbaar leiden tot betere verhoudingen.”

Een van Dijkgraafs stokpaardjes is dat wij Nederlanders te aardig zijn geworden. “Wij zijn per definitie meelevend tot op het bot.

We durven amper nog ‘Nee’ te zeggen en zijn geneigd heel erg mee te gaan met de vermeende ellende van anderen. Als dat terecht en nodig is, is dat terecht en nodig.

Maar als het onterecht en onnodig is, wie houden we dan voor de gek? De manier om zo’n knuffelcultuur te herkennen is: zie je verhullend taalgebruik? Mijn workshop is er ook op gericht daar met onmiddellijke ingang een eind aan te maken. Ze zeggen altijd dat vrouwen van duidelijkheid houden, toch? Nou, laten we ze dat dan geven. En mannen ook!”

De echte kunst van het klantgericht praten (en schrijven én luisteren) is, dat je je verplaatst in de persoon aan de andere kant van de tafel en je het jargon van die persoon eigen maakt.

Jan Dijkgraaf geeft op de zaterdag van de PSC-dagen de workshop Klare Taal. Jan Dijkgraaf (1962, Rotterdam) is schrijver van (zelf) managementboeken, spreker, coach en columnist. Hij was in een eerder leven onder meer hoofdredacteur van Metro, Management Team en HP/De Tijd.

PSC

21

ov erz ich t psc-dage n

PSC-dagen Arienne Klijn Innerlijke familie (zaterdag) Met het schildenmodel van psychologe Arienne Klijn – ook wel de innerlijke familie genoemd – leer je jezelf beter opstellen in persoonlijke én zakelijke relaties. Volgens het schildenmodel heeft iedereen vier ‘types’ in zich: een volwassen man en vrouw én een klein meisje en jongetje. Werkt je innerlijke familie niet goed samen, dan leidt dat tot conflicten – zowel in jezelf als met anderen. Maar wanneer je je innerlijke familie begrijpt, begrijp je jezelf en je gedrag ook veel beter en kun je dat inzetten om te bereiken wat je wilt.

Hoe zorg je dat je gezinsleden elkaar versterken en in welke situatie gebruik je welk schild?

Koen de Jong Vitaliteit (vrijdag) Koen de Jong is schrijver en vitaliteitsdeskundige, gespecialiseerd in ademhaling.

Hij studeerde een jaar psychologie, fietste daarna een jaar in Spanje en raakte verknocht aan de voordelen van een rustige ademhaling. Tijdens trainingen, voor belangrijke wedstrijden en ‘s avonds in bed gebruikte hij zijn ademhaling om te herstellen en rustig te blijven.

Na een jaar Spanje wist hij dat hij liever met ademhaling verder ging dan met hard fietsen. Zo kwam hij bij Stans van der Poel terecht, die apparatuur ontwikkelde om ademhaling te meten. Uit de metingen die hij deed, bleek dat bijna iedereen in rust

wat sneller ademt dan nodig is. Na meer dan duizend metingen schreef Koen samen met psychiater Bram Bakker het boek Verademing, waar er inmiddels meer dan 15.000 van verkocht zijn.

Monique Burger Groeten is Gratis (vrijdag) Monique Burger is eigenaar van De Nieuwe Boekhandel en schrijfster van het boek Groeten is Gratis, waarin zij uitlegt hoe je de beste verkoper wordt.

Monique startte in 2010 haar boekhandel aan de Bos en Lommerweg. Het beginnen van een winkel is op zichzelf natuurlijk niet zo bijzonder. Maar een boekhandel starten in een ‘krachtwijk’, terwijl wereldwijd een economische crisis woedt… Daar is lef voor nodig! Dat dat lef gerechtvaardigd is, blijkt uit het feit dat ze nog datzelfde jaar de prijs voor ‘Beste Boekverkoper 2010’ won.

Haar kennis en ervaring heeft Monique gebundeld in het boek: Groeten Is Gratis.

De toepasbaarheid is breed, de tips & trucs zijn absoluut niet enkel interessant voor commerciële bedrijven. Haar gelijknamige lezing is dan ook geschikt voor iedereen, die wil leren om klantgerichter te werken.

Thomas Braun Ga toch fietsen! (vrijdag) Thomas Braun is de auteur van Ga toch fietsen!.

Thomas was, zoals hij dat zelf zegt, een te dikke, rokende veertiger, die blikjes bier achterover sloeg op het treinstation en in

zijn tuinschuurtje. Op een dag zag hij in dat het zo echt niet meer verder kon. Hij stopte acuut met roken en in een half jaar tijd viel hij 15 kilo af. Hij had amper op een racefiets gezeten, maar beklom na die 6 maanden training de Gavia, de Stelvio en de Mortirolo, bergen die vergelijkbaar zijn met Alpe d’Huez en Mont Ventoux.

In zijn verhaal komen thema’s aan bod als vitaliteit, angsten, motivatie en doorzettingsvermogen.

Tijdens zijn lezingen is Thomas, net als in zijn boek, zeer openhartig. Zijn persoonlijke verhaal heeft al heel veel mensen geïnspireerd en gemotiveerd om ook weer wat van hun leven te maken. Veel mensen stopten na het lezen van zijn boek of na een bezoek aan zijn lezing acuut met slechte leefgewoonten en pakten het sporten weer vol overgave op.

David Dewulf Mindfulness (zaterdag) David Dewulf is een Vlaamse arts en hij introduceerde het begrip ‘mindfulness’ in Vlaanderen. Hij volgde opleidingen over de hele wereld en legde zich toe op Mindfulness, Tao, Life Coaching en Mind/Body Medicine. Hij gaf lezingen in Harvard post graduaat.

David is oprichter en coördineert de werking van I AM en de nieuwe initiatieven zoals mindfulness voor jongeren, en de opleidingen. Hij werkt samen met de universiteit Gent voor depressie en met KU Leuven voor wetenschappelijk onderzoek.

David is auteur van een aantal boeken over mindfulness o.a. Mindfulness, een pad van vrijheid, Mindfulness voor Jongeren, Mindfulness voor kids, Mindful gelukkig en Jezelf accepteren met mindfulness en compassie.

Jan Dijkgraaf Klare taal (zaterdag) Jan Dijkgraaf werkte als verslaggever (onder meer bij Panorama), hoofdredacteur (onder meer bij Metro, Management Team, HP/De Tijd en PowNed), radiopresentator (Echte Jannen), is vader, echtgenoot, voetbalscheidsrechter en spreker, columnist (onder meer bij Sp!ts en Men's Health) en schrijver van cadeau- en managementboeken.

Een aantal titels van zijn hand: Wake-up call voor mannen Buttkick jezelf!

Het grote beslisboek Hoe word ik weer baas over mijn eigen tijd?

22

PSC

o v er zi cht p s c- dag e n

Leve de zzp'er Er zijn meer ratten met dassen dan met staarten!

Jan Dijkgraaf verzorgt een workshop ‘Klare Taal’, ofwel: spreek de taal van je cliënten.

Marjolijn van Kooten Schijtluis (vrijdag) Marjolijn van Kooten is een cabaretière met angst om van huis te gaan en angst voor grote groepen mensen. Dat is niet handig voor iemand die voor volle zalen wil spelen. Toch is dit wat ze het liefste doet.

Eén op de vijf Nederlanders heeft een angststoornis. De meesten durven hier niet over te praten. Ze schamen zich. Ook Marjolijn van Kooten sprak jarenlang met niemand over haar angststoornis. Totdat de paniekaanvallen zo hevig werden dat ze haar huis niet meer uit durfde. Ze veranderde van een jonge en stoere twintiger in een bang, zorgelijk en tobbend wezen.

Marjolijn werkte samen met haar psychiater (Bram Bakker) aan haar angsten. In therapie herontdekte ze haar grootste passie: theater en schrijven. Marjolijn volgde een theateropleiding en in 2010 won ze zilver bij het Amsterdams Kleinkunst Festival.

Sindsdien reist ze met haar voorstelling door het land. Met behulp van medicijnen en haar psychiater onder de sneltoets van haar mobiel.

Meike van de Linde Congreszang (vrijdag en zaterdag) Meike van de Linde studeerde opera- en solozang aan de conservatoria van Maastricht, York en Den Haag. Daarnaast studeerde zij Nederlands aan de universiteit van Leiden. Zij is opgeleid als transformatie- en doorbraaktrainer en ontwikkelde diverse programma’s op het gebied van persoonlijke ontwikkeling en creativiteit voor jongeren. Meike maakt en zingt repertoire-op-maat voor elke gelegenheid, ontwikkelt energizers, workshops en trainingen op basis van zang en stembevrijding, en maakt eigen theaterprogramma’s met aansprekend kleinkunstrepertoire.

In haar eigen woorden: “Zingen is een prachtig en machtig instrument om de energie en levenslust in een groep mensen tot bloei te brengen. Zingen verrast, opent, verbindt en verblijdt. " Meindert Inderwisch Mateloos (zaterdag) Meindert heeft samen met Bram Bakker een boek geschreven: Mateloos. In het boek komen alle begrippen uit de verslavingswereld aan bod. Er wordt aandacht besteed aan het verschil tussen zucht en ontwenningsverschijnselen en bovenal wordt uitgelegd dat verslaving een ziekte en geen gebrek aan ruggengraat is.

Om de voorbeelden in de realiteit te plaat-

sen, maken de auteurs gebruik van verhalen uit de praktijk.

Meindert is ooit begonnen als docent Engels en heeft vervolgens de overstap gemaakt naar de psychologie. In 2000 is hij afgestudeerd als gestalttherapeut.

Mateloos is (mede)gebaseerd op zijn eigen ervaringen: alcoholverslaving (inmiddels 32 jaar clean) en benzodiazepineverslaving (slaappillen, inmiddels vijf jaar clean). Ook heeft hij diverse depressies doorleefd en een serieuze burn-out (er is een verschil!).

Hij zegt dat dit hem een vollediger mens heeft gemaakt in plaats van een klinische afstandelijke therapeut.

Ria Visser Formule F (zaterdag) Ria Visser is bekend van het schaatsen. Zo won zij in 1980 een zilveren medaille op de 1500 meter schaatsen van de Olympische Winterspelen in Lake Placid.

Ria brengt alle kennis en ervaringen die zij de afgelopen decennia heeft opgedaan, samen in haar Formule F. In de natuurkunde staat ‘F’ voor kracht. En dat is wat zij deelnemers aan haar presentaties en workshops wil meegeven. ‘Hoe haal je het beste uit jezelf?’ ‘Hoe bereik je jouw doelen vanuit een goed gevoel, zonder verspilling van energie?’

In haar eigen woorden: “Aan de hand van de termen fit, fantasie, focus, food, flexibiliteit, frustratie, finishgerichtheid, flow, feedback, flirten en feel good neem ik je in mijn verhaal mee op de reis door mijn leven. Ik vertel over mijn sportcarrière en over mijn leven daarna. Ik laat je horen, zien én voelen waar ik het over heb. En: je moet in beweging komen. Want oefening baart kunst.

Wim Janssen Beelden: taal van het onbewuste (vrijdag) In therapie of coaching kan het gebruik van beelden zoals tekeningen, dromen of visualisaties waardevolle inzichten opleveren voor de cliënt. Deze beelden - mits op juiste wijze in het proces ingezet - maken zichtbaar waar de cliënt met zijn verstand (nog) geen woorden voor heeft. Om die reden wordt in de Jungiaans analytische therapie intensief met beelden gewerkt, want beelden blijken ‘de taal van het onbewuste’ te zijn. De analyse van beelden vraagt om een bijzondere, oordeelvrije benadering, (achtergrond-)kennis en inzicht en een nieuwsgierige houding. U maakt in deze workshop op interactieve wijze kennis met de analyse van beelden.

Wim Janssen Voorbij de methode (zaterdag) Mijn zolder ligt vol adviezen die ik nooit heb opgevolgd. Adviezen waar ik nooit om gevraagd heb. Adviezen waar ik nog niet

aan toe was, omdat ik nog niet helder had wat nu ‘echt mijn probleem’ was. Hoe werkt dat bij u als iemand u probeert te overtuigen of u zomaar een advies geeft? En bij uw cliënten?

In deze workshop staan ‘luisteren en willen begrijpen wat de ander echt bedoelt’ centraal. Het uitgangspunt is daarbij dat veranderen pas succesvol zal zijn vanuit inzicht en bewustwording. Van hieruit kan een cliënt namelijk - vaak op eigen kracht en zonder advies - een maatwerk-oplossing voor zichzelf vinden. U wordt in deze workshop uitgedaagd om ‘aan den lijve’ te ervaren wat - anders - luisteren en reageren kan opleveren.

Gineke Klinkhamer Grondplan voor Therapie (vrijdag en zaterdag) Hoe breng je een cliënt terug naar zijn eigen hart? Hoe help je hem om zijn eigen, authentieke verlangens en drijfveren te ontdekken?

Hoe begeleid je hem om op weg te gaan; weg uit zijn ballingschap op vreemde grond, en op pad naar zijn eigen land?

Met het ‘Grondplan voor Therapie’ dat Gineke Klinkhamer ontwikkelde, heeft zij reeds vele mensen de weg naar een hersteld en zinvol bestaan gewezen.

Wat is het geheim van deze aanpak? Op de PSC-dagen wil ze dit graag delen. Ze ontwikkelde het 'Grondplan voor Therapie' op basis van Joods-Bijbelse metaforen.

Deze workshop is interessant voor zowel niet-christen als christen therapeuten die bij cliënten zingevingsvragen tegenkomen.

Gineke Klinkhamer is orthopedagoog, psychosociaal therapeut, speltherapeut en TA-therapeut.

Aanmelden en prijzen De prijs om deel te nemen bedraagt €85 per dag (excl. btw). Een arrangement voor 2 dagen kost €155 (excl.btw). Lunch zit bij de prijs inbegrepen. Leden met een voordeelpas ontvangen €10 korting en ook voor studenten geldt een aantrekkelijke korting.

U kunt zich direct online aanmelden op www.pscdag.nl Punten en verplichte bijscholing Het bezoeken van de PSC-dagen levert NFG-leden punten op voor de verplichte bijscholing (6 per dag bij het bijwonen van de gehele dag). Mis het niet en meld u snel aan, want vol is vol!

Meer informatie en aanmelden: www.pscdag.nl Locatie: De Schakel in Nijkerk PSC

23

z i n tu i ge npr i k k e l s

In deze rubriek bespreken we elke editie vakgerel a te e r d e b o e ke n , c d ’s , d vd ’s e n ap p s .

#GeenFilter De twintigers van nu, die de naam ‘Generatie Y’ kregen, staan de laatste tijd nogal in een negatief daglicht. Volgens velen gaan ze al YOLO’end en selfies makend door het leven, ondertussen met hun virtuele vrienden (echte maken ze immers niet meer) whatsappend over hoe zwaar ze het hebben, omdat ze hun studiereis naar Australië nog moeten plannen.

Maar generatiegenoot Anjuly de Geus ziet om zich heen een heel andere groep jonge mensen. Ze ziet jongeren die zich, in de hoop een betere toekomst te hebben, blijven ontwikkelen door meerdere studies te volgen. Jongeren, die twee of meer baantjes hebben en nog nauwelijks rondkomen in economisch zware tijden, omdat ze te trots zijn een uitkering aan te vragen. Jongeren, die ondanks hun diploma’s geen baan op opleidingsniveau kunnen vinden en dus maar geestdodend werk doen. Ze ziet creatieve initiatieven ontstaan, mensen die elkaar helpen en ondersteunen. Jongeren die voor zichzelf beginnen.

En talent, heel veel talent. In #GeenFilter schetst Anjuly een realistisch en kwetsbaar beeld van de keuzes, twijfels, carrières, liefdes en angsten van haar generatie.

Anjuly de Geus (27) is historica, auteur, blogger en… zeepjesverkoper.

In nrc.next schreef zij eerder over de zoektocht van recent afgestudeerde jongeren naar een baan in Bekentenissen van een Zeepjesverkoper. Als columniste voor het onlinemagazine NSMBL schrijft zij over herkenbare onderwerpen voor twintigers, daarnaast blogt zij regelmatig voor o.a. TEDxAmsterdamWomen. #GeenFilter, Anjuly de Geus Uitgeverij Scriptum, ISBN: 9789055942893

24

PSC

Social media in zorg en welzijn Professionals in zorg en welzijn zetten zich dagelijks met hart en ziel in voor mensen die hulp nodig hebben. Niemand twijfelt er meer aan dat we de zorg anders moeten organiseren, zodat we in de toekomst iedereen de zorg kunnen bieden die nodig is. Dat is een lastige opgave.

Social media bieden volop kansen om het écht anders te doen, om werkzaamheden slimmer te organiseren en de handen ineen te slaan voor een betere zorgverlening.

Dit boek geeft zorgprofessionals praktische handvatten, tips, checklijsten en inzichten hoe ze social media effectief kunnen inzetten voor betere zorg. Bovendien biedt het ruim 50 interessante praktijkvoorbeelden van grote en kleine zorg- en welzijnsorganisaties in Nederland. Een onmisbaar boek dus voor iedere zorgprofessional!

Maaike Gulden werkte als marketingmanager in de zorg. Nu geeft ze advies, lezingen en trainingen over social media vanuit haar bedrijf The Marketing Factory. Ze heeft al duizenden mensen socialmediawijs gemaakt.

Juliette van der Wurff is online-adviseur bij Yard Internet en zelfstandig trainer/coach bij Socialjuul. Zij heeft jarenlange ervaring in de welzijnswereld, wat haar een uniek perspectief geeft op social media binnen zorg en welzijn.

Social media in zorg en welzijn, Juliette van der Wurff en Maaike Gulden. Uitgeverij Scriptum, ISBN 9789055949762

zin t u ig e n p rikkels

De mooie voedselmachine... en waarom het belangrijk is dat hulpverleners het zouden moeten lezen.

Ze was ervan geschrokken, Giulia Enders, student geneeskunde.

Ze was geschrokken van de wijze waarop, achter hermetisch gesloten deuren, door wetenschappers werd gesproken over belangrijke ontdekkingen. Ontdekkingen die niet werden gedeeld met de rest van de wereld, maar volgens haar een verschil voor mensen konden maken. En ze liet het er niet bij zitten. Ze schreef De mooie voedselmachine. Een boek waarin ze de laatste wetenschappelijk inzichten over ons maag-darmstelsel met ons deelt.

Binnen de wetenschap wordt inmiddels volmondig erkend, dat mensen met een spijsverteringsprobleem vaak een verstoring hebben in het zenuwstelsel van de darmen (daar zit ons tweede brein, kom ik nu te weten). Patiënten met zo’n probleem voelen zich niet goed en hebben werkelijk geen idee hoe dat komt. Wanneer de arts hen ook nog als patiënt gaat behandelen die “het tussen de oren” heeft, hoef ik op deze plek in het PSC-Magazine niet uit te leggen wat dat met mensen kan doen. Daarom is het van grote waarde dat wij als hulpverlener ons inlezen in dit mechanisme, zodat wij niet in de valkuil stappen, waar ook al menig arts in ligt.

Kennen we niet allemaal de cliënt met het prikkelbare-darmsyndroom? Of het kind dat buikpijn heeft en waarvan we denken dat het door faalangst komt? Zoeken we niet te snel de oorzaak van psychische aandoeningen op het psychologische vlak en zouden we eerst ook moeten kijken of er wellicht een fysieke oorzaak aan ten grondslag ligt?

Onze darmen beïnvloeden direct onze hersenen en dat is een interessant gegeven. Het werpt daardoor een ander, en wetenschappelijk onderbouwd!, licht op thema’s als depressie, angsten en emotieregulering. En dat zijn weer precies de thema’s waar wij zo druk mee zijn.

Wat heeft toxoplasmose te maken met verkeersongelukken en zelfmoordneigingen? Wat hebben aarsmaden te maken met astma? Wat kan een teveel aan fructose (en dat zit ook verborgen in ketchups en saladedressings) te maken hebben met te veel eten en depressie?

Waarom vindt Giulia Enders dat niemand zich hoeft neer te leggen bij het hebben van regelmatig buikpijn, diarree of depressie? Dit en nog heel veel meer wordt verteld in De mooie voedselmachine.

Het boek is boeiend en met heel veel humor geschreven en geïllustreerd. Het staat stampvol met praktische informatie, compleet met verwijzingen naar de wetenschappelijke bronnen. Daarnaast laat ze ons niet achter met de vraag: fijn dat ik het nu weet, maar hoe nu verder? Veel direct toepasbare tips kleuren het boek. Wat ik knap vind van Giulia is, dat ze het niet schuwt om technisch gezien de diepte in te gaan en het tegelijkertijd toch heel toegankelijk weet te houden.

Ik gaf het boek mee aan een cliënt met PDS en zij vond het machtig interessant en heel belangrijk; ze voelde zich eindelijk door de wetenschap erkend.

Lichaam en geest zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Dat bewijst dit boek eens en voor altijd weer. Met dank aan Giulia Enders.

Recensie: Anja van de Weerd De mooie voedselmachine, Giulia Enders ISBN 9024565863, Uitgeverij Luitingh-Sijthoff

Kon ik de stilte maar wat harder zetten Hoe houden we het vakantiegevoel vast? Waar vinden we nog de stilte zoals die bestaat in abdijen? Wat kunnen we doen om los te komen van mails, mobiele telefoon en andere digitale impulsen?

In Kon ik de stilte maar wat harder zetten gaat Leo Fijen op zoek naar de heilige ruimte in ons hart en neemt de lezer mee aan de hand van zijn kloosterervaringen. Hij bouwt een denkbeeldig huisje en wijst zo de weg naar de monnik in onszelf. En die weg begint in de stilte.

Leo Fijen is vooral bekend door de kloosterseries op televisie. Daarover schreef hij een aantal succesvolle boeken waarin monniken en vrouwelijke religieuzen aan het woord komen. In dit boek komt hij vooral zelf aan het woord en beschrijft hij zijn zoektocht naar de heilige ruimte in zijn hart. Het is zijn vijftiende publicatie.

Kon ik de stilte maar wat harder zetten, Leo Fijen Uitgeverij Ten Have, ISBN 9789025904227

PSC

25

ons sch atgrave rsavon t u u r

Ons Schatgraversavontuur Door: Matty van de Rijzen en Greetje Welten ‘De karweikaartjes zijn echt de max!’, kregen wij, kindercoaches Matty van de Rijzen en Greetje Welten, pas nog als reactie op ons kaartspel Schatgravers. Een grote glimlach en fonkelende ogen op hun gezichten. Voor wie het spel nog niet kent: karweikaarten vormen samen met de schatkaarten het spel.

Op de karweikaarten staan opdrachten en vragen, verdeeld in prikkelende en levensomhelzende thema’s. Want dat is waar wij naar op zoek waren: een spel waarmee de cliënten in onze praktijken het leven weer gingen omhelzen. En zichzelf, door zich bewust te worden van de eigen kwaliteiten.

Daar doen de schatkaarten hun werk.

Een idee was geboren Het idee voor Schatgravers is geboren op een zomerse dag in 2010. `Wat ik nog mis in mijn praktijk is een spel dat het zelfbeeld verstevigt. En waar kinderen blij van worden.’ Wie van ons twee dat ook alweer zei? Geen idee! ’Dan maken we dat toch zelf?’ Een lach en een toast met onze ijskoffie op het terras in Breda.

Een idee was geboren.

Vanuit ons werkveld als ouder-, jeugd- en kindercoach merkten we op dat coaching vaak begint bij zelfvertrouwen en zelfbeeld: ‘Wie ben ik?’ en ‘Waar sta ik voor?’ We waren op zoek naar speelse handvatten op dit gebied.

Maar er was niets te vinden dat die belofte daadwerkelijk waarmaakte, dus besloten we zelf een spel te ontwikkelen.

Prachtige, ontroerende ontdekkingen

Schatgravers is een spel dat gespeeld kan worden in praktijken, zowel individueel als bij trainingen. Maar ook gewoon thuis, in teams, met vrienden of in de klas. Een spel zo leuk, dat je ‘t met iedereen zou willen spelen.

Laagdrempelig en luchtig, maar toch heel krachtig. Spelenderwijs doe je prachtige, ontroerende ontdekkingen over jezelf, elkaar en het leven.

‘Ik coach voor het eerst een puber. Ze vond het geweldig!

En ik ook! Door het spel kwam er zoveel naar boven, dat we gelijk een doelstelling voor haar hebben kunnen bepalen. Ik ben megafan van het spel!'

- Anne Fermont (schatgraver en coach)

Het spel zit in een mooie, stevige doos en bestaat uit schatkaarten en karweikaarten.

Op de schatkaarten staan waardevolle eigenschappen om van en met elkaar te ontdekken. De karweikaarten maken er met hun ietwat diepgaande opdrachten een speelse en levendige zoektocht van.

Juich je superkrachten toe Op het moment dat jij naar je eigen mooie eigenschappen kijkt, écht kijkt, begin je met groeien. Wie ‘schatgraaft’, ontdekt dat hij

zich niet met anderen hoeft te vergelijken.

Dat het waardevoller is om je te focussen op jezelf, zodat je jezelf gaat zien in je volle licht. Al ‘schatgravend’ word je als het ware gedwongen om in de spiegel te kijken naar al je superkrachten. Ze verbloemen is geen optie meer. Niet voor je medespelers en niet jezelf.

Klein geluk als magneet Met het spelen van Schatgravers krijg je oog voor de gewoon-bijzondere dingen van alledag. Dat is het effect van de karweikaarten. Ze laten je aandacht geven aan kleine bijzondere dingen, voor klein geluk. Want oog hebben voor klein geluk, werkt als een magneet. Het helpt je om alledaagse beslommeringen te omarmen en geeft je mini-oases van rust. Dat kunnen veel mensen goed gebruiken in de hectiek van het leven, het hoofd en het lijf. De karweikaarten laten je het leven in zijn volle glorie zien. De combinatie van de schatkaarten en de karweikaarten maakt dat er als vanzelf echt contact tussen de spelers ontstaat.

‘Wauw wat een mooie verbinding hebben we met ons gezin gehad deze ochtend. Echt een spel met gouden randje!’

- Femke Hertog

Fundament leggen

Met de meer dan 200 kaarten kun je op ontelbaar verschillende manieren spelen.

In de handleiding wordt de basisspeelwijze uitgelegd, waarbij iedere speler willekeurig vijf schatkaarten krijgt en deze open voor zich neerlegt. In aflopende reeks van kloppend naar minder kloppend. Dit dwingt je om na te denken en je te verwonderen over jezelf.

Geen ruimte voor bescheidenheid. Zo wordt het eerste fundament voor een stevig zelfbeeld gelegd.

Met het uitvoeren van een karweikaart ontvang je een nieuwe schatkaart. Deze geef je aan de speler bij wie die het meest past, en je legt ook uit waarom. Mag dus ook bij jezelf.

Wie een schatkaart kiest of krijgt, doet een andere schatkaart die minder klopt, weer weg. Zo houd je steeds vijf schatkaarten en komen er steeds meer eigenschappen voor je neus te liggen, die echt iets over je zeggen.

26

PSC

m a tty v a n d e r i j zen en g r eetj e we lt e n

toegevoegde en we het spel voor iedereen betaalbaar wilden houden. We ontdekten dat we geen verliezers wilden, en zochten naar de juiste vorm. Maar ook dat is gelukt. We doorstonden de kritieken, stelden spelregels bij en vingen de 'magic touch'.

Dankbaar We zijn zo blij met de vele lieverds in onze omgeving, die het spel met ons speelden.

Die onomwonden hun mening gaven, zodat wij stapje voor stapje ons spel konden vervolmaken.

Blij zijn we ook, dat er precies op het juiste moment een vormgeversduo op ons pad kwam, dat ons spel verstond en onze ideeën perfect omzette naar de prachtige kaarten.

Ook zijn we dankbaar voor alle verkooppunten: winkels en professionals die ons spel verkopen en die in ruil voor een kleine verdienste en bekendheid via ons netwerk en onze website ons heel wat werk uit handen nemen.

Automatisch blijf je nadenken over jezelf, maar ook over anderen. Je wordt volgegoten met welgemeende en onderbouwde complimenten. Je krijgt een completer beeld van jezelf en je medespelers, maar stiekem ook van andere mensen om je heen.

openbare basisschool de Wildert in Breda, die het spel elke donderdag in de pauze spelen.

Daar is bij het ontwikkelen en ontwerpen toch wel voorzichtig rekening mee gehouden.

Kennelijk niet voor niets!

Tweede druk

‘Zo grappig die karweikaartjes: dat omdenken en anders kijken.

Waardevol: positieve punten en complimentjes voor elkaar en jezelf en dat blijft hangen! Je raakt eigenlijk niet uitgespeeld, tijd vliegt….’

- Erica Keijser (schatgraver)

De kracht van Schatgravers zit ‘m in de eenvoud en de veelzijdigheid. Op de site, Facebookpagina en het Instagram-account wemelt het van de spelsuggesties, vaak inge-

Op 8 november 2014 vierden we met onze vrienden, familie en collega’s dat ons spel eindelijk de wereld in ging. Helemaal in het echt.

In februari waren de spellen van de eerste druk al op en gingen we aan de slag om de tweede druk klaar te maken. De tweede druk wordt uitgegeven door Koppenhol Uitgeverij, zodat er ruimte komt voor het waarmaken van andere dromen. Voorzichtige dromen over het buitenland bijvoorbeeld, of voor hun concrete plannen voor nog meer moois. Want deze dames zijn nog lang niet klaar, dat is wel duidelijk. Extra reden dus om de website en social media van Schatgravers goed in de gaten te houden!

geven door andere schatgravers en -gravin-

De ‘magic touch’

nen die zo enthousiast zijn, dat ze hun spel-

Wie had dat 5 jaar geleden kunnen bedenken.

Ooit ontstaan als een dwaas plan, via een bruisende tocht, met spannende tussenstops en nu dus een daverend succes waar we zo blij mee zijn. Gelukkig zijn we behoorlijk daadkrachtig en ontzettend geduldig. Want dat hadden we wel nodig om dit spel te kunnen brengen tot waar het nu is. Het spel heeft vele vormen gekend. Zo hebben we met pijn in ons hart afscheid genomen van het spelbord. Simpelweg omdat dat niet genoeg

ideeën willen delen met de rest van de wereld.

Waardevol voor volwassenen Officieel is het spel gemaakt voor kinderen en jongeren van 7 tot 17 jaar. Maar het is minstens zo waardevol voor volwassenen. Ook bij trainingen en workshops voor volwassenen wordt het al volop ingezet. Of gewoon voor de teambuilding, zoals de leerkrachten van

‘Er komen zulke leuke en lieve gesprekken uit voort, zonder dat het zwaar wordt! Bedankt dames!’

- Dorien Goris (schatgraver)

Meer weten

Wil je meer weten? Kijk dan op de website.

Daar staan armenvol spelsuggesties en alle verkooppunten vermeld.

Sowieso de moeite waard, want daar zijn ook diverse downloads en printables te vinden, die je zomaar cadeau krijgt!

Bovendien blijf je zo op de hoogte van alle mooie, nieuwe producten.

Of volg Schatgravers op de social media: instagram.com/schatgravers en www.facebook.com/schatgravers Manon Janssen Fotografie

PSC

27

col umn

Meters maken Ik zit drie dagen in Groningen, om te

goed kan, komen er goede dingen uit. Wat

dan toevallig net zoals het mijne werken en

werken aan mijn boek. Ik trek me eens in

het goed kan, is veel verschillende dingen

je zal maar moeten focussen op 1 project.

de zoveel tijd even terug in de stad waar ik

tegelijk, door elkaar. Ik ben niet zo goed in

Jammer genoeg geven we kinderen op

de eerste 25 jaar van mijn leven gewoond

alles wat maar 1 kant op mag, op 1 punt uit

school vaak niet de ruimte om de manier

heb. Gewoon om een paar dagen al mijn

moet komen. Als ik mezelf weer los laat, de

te vinden waarop ze het lekkerst werken

gedachtes af te kunnen maken, zonder

tomtom uitzet zogezegd, dan buitelen de

en productief zijn. En dan verwachten we

onderbrekingen van kinderen en praktisch

plannen over elkaar heen en er komt veel

dat je als volwassene wel weet hoe dat

werkdingen. Want na een half jaar van

goeds uit. En ongetwijfeld komt er dan ook,

moet. Hoe je je talenten kunt benutten,

fladderen en flirten met teksten, heb ik

net als de vorige keren, een boek uit.

op een manier die bij je past. Hoe je jezelf

mezelf een koers opgelegd. Ik heb een half

in balans houdt, hoe je geniet, contact

manuscript naar mijn uitgever gestuurd,

Ik app mijn man:

maakt met jezelf en anderen, hoe je meer

ze vindt het leuk, ik ga ermee verder, in het

"Leerpuntje. Ik ben op mijn best als ik alles

Wat Werkt Wel-ervaringen opdoet dan

najaar komt het uit. Zo simpel is het. Koers

door elkaar mag doen. Focus op 1 boek

Hoe Het Hoort-ervaringen. Zomaar wat

hebben doet me wel goed.

werkt dus niet. Check. Brein weer losgela-

dingen die misschien wel eens heel handig

En dus ga ik toegewijd achter mijn laptop

ten en nu in flow.”

zouden kunnen zijn om van jezelf te weten.

zitten. Met als voornemen om meters te maken. En inderdaad: het lukt......voor

Jammer dat veel kinderen dit niet leren, Hij appt een dikke duim terug!

geen meter.

als volwassene vast moeten lopen en dan hopelijk ergens opleidingen en trainingen

Mijn brein komt niet op gang. Ik klooi wat

Ook al ken ik de theorie erachter, het was

gaan volgen, die ze die kennis wel brengt.

aan. Staar naar mijn scherm. Ik bedenk

toch weer even bijzonder om aan den lijve

Ik verdien mijn brood met het ontwikkelen

honderdduizend andere leuke boeken en

te ondervinden: focus daar waar het vonkt

van trainingen en met het schrijven over

plannetjes, en kap die snel weer af. Ik ging

in je brein, dan komt de rest vanzelf wel

en voor deze mensen. Maar ik ben wel

schrijfkilometers maken! Not.

mee. Doe waar je goed in bent, waar je lol

nieuwsgierig naar een wereld waarin dat

in hebt, en je zenuwstelsel gaat swingen.

niet meer nodig is. Dat we dat allemaal

Na tweeënhalve dag zwoegen op niets,

Steek vuurwerk af in die breindelen van

gewoon leren als we kind zijn, gewoon,

belt een vriendin. We kletsen, we gaan alle

jou, die getalenteerd en blij zijn. De vonken

omdat "je eigen gebruiksaanwijzing voor

kanten op. Van praktisch geneuzel over

die van de pijlen af komen, zullen ook de

welzijn en welbevinden" een schoolvak is

wat we gegeten hebben tot geïnspireerd

andere stukken raken.

geworden. Dan is misschien wat ik nu doe,

nieuwe trainingen verzinnen en alles wat

Ik heb weer eens gevoeld en ondervonden

overbodig geworden. En dan ga ik met alle

daartussen zit. Mijn brein doet vakjes en

hoezeer mijn brein blokkeert als het op 1

plezier weer iets anders doen.

luikjes open, die dicht zaten de afgelopen

ding gefocust moet zijn gedurende langere

dagen. Ik besluit mezelf toestemming te

tijd. En omdat ik 43 ben, al redelijk wat

geven om niet aan mijn boek te werken. Of

dingen voor elkaar heb gekregen, had ik

wel. Dus om te doen wat in me opkomt. En

het na een niet al te lange tijd door. Heb

mijn brein begint weer te vuren. In een uur

ik het vertrouwen dat, als ik mijn voorne-

tijd doe ik van alles wat niets, maar dan ook

mens loslaat en de gebruiksaanwijzing van

niets met mijn boek te maken heeft. Maar

mijn brein volg, er ook deze keer weer iets

wel allemaal dingetjes, projecten en plan-

moois uit zal komen. En ineens valt het

netjes, die steeds maar stil bleven liggen.

kwartje: je zal maar tien jaar zijn en ook

Ik voel beweging en krijg weer lol. En con-

zo'n brein hebben. Hoeveel ruimte geven

cludeer: als mijn brein mag doen wat het

we dan aan 'hoe je brein werkt?' Je brein zal

CATHELIJNE IS SCHRIJVER, MOEDER, TRAINER EN COACH. ZE WERKT BIJ TRAININGSINSTITUUT DE EERSTE VERDIEPING EN BIJ HET ADHD-CENTRUM NEDERLAND.

28

PSC

c olu mn

M UL TIDIS CIPLINAIR SAMENW E RK E N I N S & O UT S Afgelopen jaar heb ik een serie columns geschreven over onderne-

de visie die ik uitdraag. In de afgelopen periode zijn er wat collega’s

men en alles wat daarbij komt kijken in ons vakgebied. Dit jaar wil

gekomen, maar ook weer gegaan vanwege o.a. ander werk, waardoor

ik een start maken met een aantal columns gericht op samenwer-

het team ondertussen uit 13 hulpverleners bestaat. Ik voel mij als

ken met collega’s en in het bijzonder samenwerken met meerdere

praktijkhouder heel erg trots om met zoveel collega’s die zich in mijn

disciplines.

visie kunnen vinden, te mogen samenwerken, maar die ook zoveel kennis, kunde, professionaliteit en zorg hebben voor onze cliënten dat

In deze eerste column wil ik je mee laten kijken binnen de praktijk

ze zich volledig inzetten.

waarbinnen ik werkzaam ben, maar ik wil starten zo’n 8 jaar terug

Nu zul je je wel afvragen, wat is dat dan voor team en wat doen ze

toen ik afstudeerde aan de Universiteit Utrecht richting Klinische &

eigenlijk? Ik omschrijf het vaak zo: wij willen iedereen, kinderen, jon-

Gezondheidspsychologie. In de periode van mijn afstuderen kwam

geren en volwassenen een passende behandeling bieden. Of het nu

ik erachter, dat ik best een ‘vrije’ denker ben op het gebied van zorg,

gaat om gesprekstherapie (individueel, relatie of gezin), beeldende

zorgverlening, het zien van mogelijkheden en het kijken buiten de

therapie, EMDR, psychomotorische therapie, speltherapie, neurofeed-

geldende kaders. De keuze om ergens een baan te zoeken of op dat

back, coaching, psychopastorale hulpverlening of danstherapie, wij

moment voor mijzelf te starten was daardoor ook snel gemaakt. Ik

bieden het onder één dak.

startte met een avond in de week, dit werden er al snel 2 en toen 3.

Dat was voor mij het maximale op dat moment in verband met mijn

Ik ben heel dankbaar dat ik ook twee mannelijke collega’s heb binnen

gezin. Ik deed aan bij- en nascholing, had een fijne intervisiegroep,

het team, want mannelijke hulpverleners zijn in de minderheid in ons

maar merkte toen ook al bij mijzelf dat ik heel graag leiding zou willen

vakgebied. Ze geven andere inzichten en soms ook andere inbreng

geven aan een multidisciplinair team, met het doel om de beste

tijdens intervisie waardoor er meer balans is in het team.

zorg aan de cliënt te geven die voorhanden is. Ik weet niet hoe dat

Op dit moment bestaat ons team uit vier psychologen die zich richten

bij jou in de praktijk is, maar ik merkte bij mijzelf wel een drempel

op volwassenen, een kinder- en jeugdpsycholoog, een ECP/psycho-

om door te verwijzen. Vooral doordat ik een vertrouwensband had

synthese therapeut, een SPV’er, een vrouwencoach, een theoloog, een

opgebouwd, bij doorverwijzing de cliënt mogelijk op behandeling

beeldend vaktherapeut, een psychomotorisch therapeut, een spelthe-

moet wachten, en ik me afvroeg of ze elders wel met mijn cliënt

rapeut en een danstherapeut.

omgaan zoals ik dat graag zou zien. Na verloop van tijd, nu zo’n 5 jaar geleden, kreeg ik de mogelijkheid om mijn praktijk uit te breiden met

In de volgende column wil ik met jullie delen hoe je in de praktijk kan

een psycholoog. Samen hebben wij vele cliënten mogen begeleiden

zorgen voor overzicht en goede samenwerking binnen een multidis-

in korte en langere trajecten. Ik vond het heel verrijkend om samen

ciplinair team. Mocht je zelf een casus hebben waarin je zou willen

met een collega te kunnen praten over cliënten binnen de praktijk en

weten hoe wij dat binnen een multidisciplinair team zouden aanpak-

te kunnen sparren over diverse behandelmogelijkheden. Twee jaar

ken, mail dan gerust naar info@caritasgroep.nl o.v.v. PSC Magazine

later, in 2012, waren er omstandigheden waardoor ik ging nadenken

Teamwork.

hoe ik met mijn praktijk verder wilde en kwam mijn droom van een multidisciplinair team weer naar boven. Ik heb contact gezocht met een aantal collega’s uit mijn intervisiegroep en vakverenigingen, en van daaruit zijn we met een klein groepje (6 hulpverleners) een team gaan vormen, waarbij mijn collega’s op freelance basis hun expertise en deskundigheid inzetten voor de cliënten die zich aanmelden bij Caritas. Het bleek heel erg fijn om met elkaar goede zorg aan cliënten te kunnen bieden. De wijze van werken sprak blijkbaar zo aan, dat er diverse hulpverleners in de afgelopen 3 jaar contact met mij hebben opgenomen of zij mogelijk een aanvulling in het team zouden kunnen zijn en aangaven graag met mij te willen samenwerken, vanwege

HANNEKE NIJKAMP, PRAKTIJKHOUDER CARITASGROEP, PSYCHOLOOG, RELATIECOUNSELOR EN SUPERVISOR. WWW.CARITASGROEP.NL

PSC

29

z wa r t / w i t

ZWART / WIT Door: Jitske Buijs Zwart en wit. Goed en kwaad. Licht en donker. Tegenstellingen.

Keuzes maken. Elke dag weer en steeds opnieuw. Een goede keus maken: bestaat er zoiets? Er zijn zoveel meer kleuren dan zwart en wit. Zouden we durven te kiezen voor veelkleurigheid? Is dat niet juist waar we naar verlangen? Om vanuit onze persoonlijke kleur te leven!? Of willen we zwart-wit blijven denken?

Toen me werd gevraagd iets te schrijven over een onderwerp dat vanuit transpersoonlijk.net aangereikt werd, kwam ik al denkend en lezend uit op dit beeld van zwart en wit en op de vragen die daarop volgden. Het onderwerp betrof de constatering dat zich binnen de hulpverlening het volgende voordoet: allochtone Nederlanders blijken over het algemeen, en ik denk dus ook bij voorkeur, naar allochtone therapeuten te gaan en andersom gaan autochtone Nederlanders meestal naar autochtone hulpverleners. Toen ik hier met anderen over sprak, ontstond het idee om dit te koppelen aan wat er wereldwijd gebeurt en wat ik, kort door de bocht, zou kunnen samenvatten als de botsing tussen christendom en islam. Hoewel het bij hulpverlening gaat om een “cultuurbotsing” en de conflicten in het Midden-Oosten en terroristische aanslagen meer en vaker plaats lijken te vinden op religieuze gronden, kun je je afvragen of een en ander met elkaar te maken heeft. Het laatste conflict wordt ons dagelijks uitgemeten in het nieuws: het is een onderwerp waar de meeste mensen over nadenken. Zijn conflicten op grond van religie anders dan op grond van cultuur, vraag ik me af? Heeft het met elkaar te maken?

Vanuit mijn eigen situatie begrijp ik iets over cultuur: ik kwam als geboren “Hollander” op het platteland van Groningen wonen en voelde me best een tijd een vreemde eend in de bijt. Een andere taal, subtiele andere manieren van reageren die ik soms maar moeilijk begreep, en nog wringt het soms. Ik realiseerde me dat ook elk gezin “anders” is en dat ieder mens die we ontmoeten, “anders” is. Dat

30

PSC

anders zijn kan in mindere of meerdere mate lastig zijn: je moet elkaars gebruiksaanwijzing leren kennen en bij de een is dat veel ingewikkelder dan bij de ander.

Cultuur uit zich in gewoonten en gebruiken, kleding, feesten, eetgewoonten, taal, omgangsvormen. Sommige aspecten zijn een natuurlijk gevolg van de streek waarin we leven, maar omgangsvormen en gebruiken of wetten hebben een andere reden. Structuren bieden houvast en veiligheid. We proberen een bepaalde orde aan te brengen in de chaos van het leven. We ervaren het leven als chaotisch omdat het voortdurend in beweging is, voortdurend aan het veranderen is.

En dat kan lastig zijn: je kunt nergens op rekenen. Hoe de orde die we scheppen eruit ziet, wordt bepaald door hoe we om gaan met die onzekerheid. Hoe veilig of op ons gemak voelen we onszelf als eenling in de wereld die ons omringt? Van hieruit is heel goed te begrijpen waarom de een kiest voor die therapeut en de ander voor die; zelfs los van voelbare cultuurverschillen gebeurt dat. Iedere therapeut vraagt zich af waarom hij of zij juist die bepaalde cliënten heeft. In therapeutische en hulpvraagsituaties wordt van degene die om hulp vraagt, verlangd kwetsbaar te zijn en al oefenend te proberen wat afstand te nemen van echte of vermeende zekerheden. En juist het wegvallen van bepaalde zekerheden is een reden om hulp te zoeken.

"Structuren, patronen, gewoontes, wetten, we hebben ze om het samenleven te

vergemakkelijken, maar het zou goed zijn

als we ons steeds zouden herinneren dat het gereedschappen zijn en geen waarheden."

t p n et

Ik denk niet dat ik kan overzien wat er in de wereld gebeurt. Maar ik meen wel parallellen te zien tussen wat er in het groot gebeurt en de botsing van culturen, die we tegenkomen in Nederland zelf en in therapieland. Wat doen conflicten met ons? Proberen te begrijpen of in ieder geval proberen te kijken en tot ons door te laten dringen, wat we zien of denken te zien, kan bijdragen aan het veranderen van een conflict. In persoonlijke contacten hebben de meeste mensen die ervaring: door ruimte te maken voor de opvattingen van de ander kunnen we er als het ware doorheen kijken. Al die opvattingen blijken toch vooral buitenkant te zijn. Een zelfbeeld, een wereldbeeld als houvast. Een mooi voorbeeld daarvan maakte ik onlangs zelf mee.

Een jonge vrouw die ik begeleid, heeft na een heftige jeugd een moeizame relatie met haar moeder; er zijn oude verwijten over en weer en opvattingen over hoe de ander is. Op een gegeven moment zitten ze gezamenlijk bij me en één van de eerste dingen die de moeder zegt, is: “Ik had allerlei ideeën over hoe het zou zijn om een gesprek met je te hebben, maar nu ik je zie, voel ik alleen maar hoeveel ik van je hou.”

Ik denk en hoop dat de tijd rijp is voor het inzicht dat leven meer gaat om het zoeken en beleven van de waarheid dan om het vastleggen daarvan.

Structuren, patronen, gewoontes, wetten, we hebben ze om het samenleven te vergemakkelijken, maar het zou goed zijn als we ons steeds zouden herinneren dat het gereedschappen zijn en geen waarheden. Ons leven hangt er niet van af en zal zelfs meer kleur krijgen als we dat zo zouden zien.

In een cultuur zien we een verzameling van gedeelde gewoonten die voortkomen uit de behoefte ons te verhouden tot het stukje van de wereld waarin we leven, de mensen om ons heen, het klimaat en het land waarvan we afhankelijk zijn. Die omstandigheden kunnen hard zijn en de mensen om ons heen onbetrouwbaar, en we doen ons best om het te reguleren door afspraken te maken en te bepalen wat goed en wat niet goed is. Daar proberen we ons dan aan te houden, maar altijd zijn er dwarsliggers. Of de situatie verandert. Zoals nu, nu veel mensen uitwaaieren over de wereld: we komen bij mensen te wonen die heel andere dingen “goed” vinden.

Vanaf 1 januari 2015 is de website van TPnet vernieuwd. Alle leden hebben de volgende voordelen:

Ik stel me voor dat we hetzelfde doen ten opzichte van de niet-materiële of de geestelijke wereld. We proberen lijnen te zien in onze verhouding ermee en op grond daarvan leefregels te maken. Wat is waar, wat is goed? We proberen net als in een cultureel verband de juiste keuzes te maken, het op de beste manier te doen. Omdat het niet-materiële letterlijk niet grijpbaar is, proberen we ook daar te ordenen en het daardoor begrijpelijk te maken. Voortbordurend op resten van oude verhalen en daar allerlei inzichten aan toe voegend, kunnen we makkelijk de “voeling” met die wereld kwijtraken.

Zo kunnen we verstrikt raken in vaste patronen en gewoontes die ons eerder afbrengen van een religieuze ervaring dan dat ze ons er dichter bij brengen. Zoals in een ontmoeting tussen mensen de patronen en de ideeën de ontmoeting in de weg kunnen zitten.

Kunnen bij botsingen tussen mensen of tussen groepen mensen met verschillende culturen de gemoederen al heftig in beweging komen, als er religieuze beelden bijkomen, kan het nog veel heftiger worden, zoals we dagelijks zien.

Wat we uiteindelijk allemaal doen, is proberen het leven op orde te houden door er van alles over te proberen vast te leggen: dit is zoals het is, dit is de waarheid.

Ik hoop dat we steeds meer in staat zijn om te zien dat wat en hoe de ander het doet in essentie niet heel veel verschilt van hoe en wat we zelf doen. Alleen zo kan er ruimte komen om de ander te zien en te ontmoeten op een andere laag.

Therapie kan hier dienstbaar aan zijn door ons dichter te brengen bij het ervaren van het leven in plaats van het op orde brengen ervan.

Bij voelen in plaats van controleren. Om daar uit te vinden wat onze eigen waarheid, onze eigen kleur is en te groeien naar te leven vanuit die persoonlijke kleur.

NETWERK transpersoonlijk.net

• • • •

Een eigen webpagina; voorbeeld: http://www.transpersoonlijk.net/project/tineke-kleine-deters/; Eigen activiteiten plaatsen; SKB-geaccrediteerde trainingen met studiepunten die meetellen voor je NFG-lidmaatschap; Blogs plaatsen.

Kijk voor informatie op: www.transpersoonlijk.net/info-lidmaatschap/ Transpersoonlijk.net (TPnet) is een onafhankelijk netwerk voor coaches, counselors, therapeuten en belangstellenden. Centraal staan de inzichten uit de transpersoonlijke psychologie (C.G. Jung, Assagioli, Ken Wilber, ...) en de wereld van transpersoonlijke ervaringen. Dit laatste gaat om ervaringen van schoonheid en eenheid. Voor transpersoonlijke therapie geldt de benadering dat problemen kunnen worden gezien als mogelijkheid tot persoonlijke ontwikkeling en groei.

Eerste conferentie transpersoonlijk.net op zaterdag 14 november in Nijkerk met lezingen, workshops, muziek en een informatiemarkt.

Noteer alvast in je agenda en houd de website transpersoonlijk.net in de gaten.

Meer info: www:transpersoonlijk.net info@transpersoonlijk.net Piet van Gijssel, tel. 050-5423892

PSC

31

www.aukeherrema.nl

Bloesem-remedies brengen de emoties in evenwicht en bevorderen daardoor indirect de gezondheid.

De oorzaak aanpakken op een veilige manier.

‘Tristan lacht weer.’

104x118.indd 1

Moeder van Tristan

De Dr. Schüssler Celzouten van Adler beziien kracht en kwaliteit. Zijn de cellen gezond, dan is ook het lichaam gezond. De mineralen zijn verwreven en niet geschud.

Celzouten div. nummers in poedervorm, 10 verschillende mengsels, b.v. combinatie 1 t/m 12, het energie Met de hand verwreven mengsel. Alles in 250 gr. en 1 kg.

Essentïele oliën en producten voor de aromatherapie, biologische cosmetica.

Het grootste assortiment biologische oliën, airsprays en massage oliën.

Winkel: De 3Vrouwen St.Jansstraat 5 - 5964 AA Meterik Tel: 077-3526885 www.de3Vrouwen.nl

De kracht van een lach.

WWW.BLOESEM-REMEDIES.COM Bloesem Remedies Nederland

Tel: 077-3987826 / 077-3989011 E-mail: info@bloesem-remedies.com

column

MARTINE CLAUSEN, VANUIT HAY-ON-WYE, BOEKENPARADIJS IN WALES

Op het ogenblik ben ik ‘pet sitter’. Ik pas op een hond en een kat. Had even wat pas-opde-plaats tijd nodig. Niet letterlijk, want ik loop kilometers met Jock, bordercollie.

Hoe ik hier terecht ben gekomen past qua ruimte niet in deze column, maar feit is dat ik hier nu in mijn laatste week zit. Het thuisfront was verdeeld in het trappelen voor deze zet van mij, maar staat nu reikhalzend naar mijn terugkomst uit te zien.

Hetgeen ook weer een fijne boost aan de warme gezins- en familiebanden geeft natuurlijk.

Aanvankelijk stond ook mijn moeder, 77, niet te juichen.

‘Drie maanden? Dat is wel lang hoor. Ik zal je zo missen.’ Dat was de lakmoesproef voor me, want mijn moeder, ook al zich totaal onbewust van het feit, kan nogal emotioneel overweldigend op mijn schuldgevoel inspelen. Dus antwoordde ik: ‘Ben je mal, mam, tijd vliegt en we kunnen toch skypen. Geen pessimistische geluiden hoor.’ Voel je hoe ik nep-opgewekt onder dat knagende schuldsteekje uit probeerde te komen? Maar goed. Mijn moeder keek bedenkelijk.

te hebben. Zij zit in een ouderwets huwelijk en mijn vader heeft haar altijd voor van alles ‘beschermd’. Angst was de raadgever en daardoor heeft mijn moeder geen rijbewijs, wat verdomd onhandig was toen mijn vader hartklachten kreeg en zij hem niet naar het ziekenhuis kon racen. Maar dit terzijde. Vorige week rinkelde mijn Hangout en ja hoor, daar was mama. Het was zo’n genoegen om haar triomfantelijke blik te zien. Ze was echt trots dat het haar gelukt was. ‘Ha! Zelf gedaan. Dat vind ik nou leuk’, zei ze. Waren we allebei happy om. Een mens is nooit te oud om te leren. Met een beetje uitleg en een beetje stimulans kan dat voor veel plezier zorgen.

Ikzelf ben leer-hongerig. Daarom houd ik erg van workshops en dergelijke. Vorig weekend had ik een oppas voor mijn oppashond en kat geregeld en was naar Londen voor een workshop met Anita Moorjani. Zij van het boek Dying to be me.

Het was een fantastische dag. Een van de dingen die ik van haar leer is ‘mezelf zijn’.

Klinkt wellicht een beetje vreemd, want als we niet onszelf zijn, wie zijn we dan? Tja,

dat is het hele punt. Dan zijn we bezig met het voldoen aan verwachtingen waarvan we aannemen dat anderen die van ons hebben. Dat is een mondvol en het belangrijkste woord is ‘aannemen’. Want vaak denken we dat iemand iets van ons wil, maar hebben we dat niet gecheckt. Door altijd anderen voor te laten gaan (komt het je bekend voor mede-vrouw?) en te zorgen dat iedereen het naar de zin heeft, man, kinderen, schoonfamilie, buren, oma en opa, komen we er zelf vaak bekaaid af qua tijd. En hebben we een keertje tijd, dan hebben we vaak geen energie. Anita was ook zo en zegt nu dat ze daarom zo ziek is geworden. Ze had zichzelf totaal genegeerd. Nu zegt ze: ’Ik moest kanker krijgen om mezelf te worden.’ Als je haar zo ziet staan op dat podium, dan zou je niet zeggen dat ze ooit ziek is geweest. Haar motto sinds haar BDE (bijna-doodervaring) is: mezelf zijn, van mezelf houden en mijn leven waarachtig leven (live my life authentically). En dat ben ik nu, op mijn 52ste, ook aan het leren. Goed hè?!

‘Skypen? Dat kan ik toch helemaal niet.

Ik moet alles aan je vader vragen over die laptop. Ik kan amper een e-mail typen.’

‘Nou dan wordt het tijd dat je het leert, kom we gaan het meteen proberen.’ En zo zaten we dan saampjes voor de laptop en legde ik het verschil tussen Skype en Hangout uit en schreef stap voor stap op een briefje hoe het in zijn werk ging, na eerst een gmail-account voor mama aangemaakt te hebben, want een volwassen mens hoeft niet samen te doen met het emailaccount van zijn of haar eega. Lang leve de onafhankelijkheid en de zelfstandigheid. Ik kon merken aan mijn moeder dat ze het prettig vond een eigen account

PSC

33

z i n tu i ge npr i k k e l s

In deze rubriek bespreken we elke editie vakgerel a te e r d e b o e ke n , c d ’s , d vd ’s e n ap p s .

Oplossingsgerichte therapie met kinderen en jongeren In dit boek presenteert Matthew Selekman de nieuwste inzichten voor een competentiegerichte, korte, op samenwerking gebaseerde therapie met kinderen en jongeren.

Selekman gebruikt onder andere oplossingsgerichte gesprekstechnieken, kunstvormen, vertel- en speltechnieken en positieve psychologie om spontaniteit en plezier in de samenwerking binnen gezinnen terug te brengen en nieuwe mogelijkheden aan te boren. Daarbij wordt altijd uitgegaan van het feit dat het kind de expert is wat zijn gedrag en emoties betreft, en wordt gebruikgemaakt van de sterke kanten van zowel de ouders als het kind.

In dit boek worden, naast veel direct toepasbare strategieën, voorbeelden en praktische suggesties gegeven om vastgeroeste patronen en achterhaalde ideeën over probleemgedrag te doorbreken. Er worden niet alleen gezinssessies besproken, maar er is ook aandacht voor samenwerking met school en andere hulpverleners.

“Selekman mengt oplossingsgerichte, narratieve, cognitieve en mindfulnesstechnieken, zowel in individuele sessies als gezinssessies. Dat maakt dit boek interessant en veelzijdig. Wie Matthew Selekman persoonlijk kent, ziet zijn tomeloze energie, levendigheid en aanstekelijk enthousiasme in het werken met cliënten terug in dit boek.” Uit het voorwoord door Arnoud Huibers Matthew Selekman is familietherapeut en mededirecteur van Partners for Collaborative Solutions. Hij is gespecialiseerd in de behandeling van kinderen en jongeren met o.a. opstandig en storend gedrag (thuis en op school), emotieregulatie- en verslavingsproblematiek.

Oplossingsgerichte therapie met kinderen en jongeren Matthew Selekman. Uitgeverij Pica, ISBN 9789491806438

34

PSC

De toekomst van God Chopra geeft informatie over God en onze plaats in het universum.

Hoe kunnen we ervaren dat God even betrouwbaar is als een brood of de zonsopgang, en dus ons vertrouwen waard?

God heeft in onze westerse wereld veel terrein verloren.

Ook religieus extremisme doet hem geen goed. Deepak Chopra springt in de bres voor God, omdat die veel toevoegt in de wereld: bewustzijn, hoop, kracht en liefde. Chopra vraagt zich daarom af hoe we ons opnieuw met God kunnen verbinden.

Chopra kiest in zijn nieuwe boek De toekomst van God voor een verrassende benadering. Een God die ons geloof en vertrouwen waard is, moet ertoe doen. Wat heeft God de laatste tijd voor jou gedaan? is zijn vraag. En passant neemt hij scherp stelling tegen atheïsten uit de school van Richard Dawkins, wat een belangrijke bijdrage aan het religiedebat oplevert. Aan het slot van zijn boek formuleert hij 30 puntige ideeën: 10 zwakke punten van het atheïsme, 10 argumenten voor geloof, en 10 ideeën die God toekomst geven.

De toekomst van God, Deepak Chopra Uitgeverij Kosmos, ISBN 9789021558646

zin t u ig e n p rikkels

Overprikkeling voorkomen Een groot deel van de mensen met een autismespectrumstoornis (ASS) en/of AD(H)D kampen gedurende hun hele leven met een overgevoeligheid voor prikkels. Overgevoeligheid kan leiden tot serieuze lichamelijke en/of psychische klachten, zoals vermoeidheid, labiliteit, hoofdpijn, paniekaanvallen en in ergere gevallen burn-out of hartklachten. Welke klachten dat zijn en welke situaties aanleiding tot overprikkeling geven, is, net als de overgevoeligheid zelf, per persoon verschillend.

Overprikkeling voorkomen is een nieuwe methodiek die zeer praktisch toepasbaar is. Met behulp van de methodiek kunnen overgevoelige mensen zelf signalen en symptomen van overprikkeling herkennen en traceren. Daarna kunnen de diverse vormen van overprikkeling worden aangepakt door daar adequaat op te reageren.

Na een verhelderende theorie over de prikkelverwerking en waarneming bij autisme wordt door middel van tips en oefeningen uitgelegd welke stappen er noodzakelijk zijn voor het voorkomen van overprikkeling.

De methodiek is stapsgewijs opgebouwd en kan mensen met overgevoeligheid voor prikkels leren hier beter mee om te gaan. Uiteraard is dit boek ook zeer geschikt voor coaches en begeleiders die mensen extra goed kunnen helpen beter om te gaan met hun overprikkelende klachten en reacties.

Barbara de Leeuw is autismecoach en pedagoog en werkt vanuit haar praktijk Praktisch Autisme voornamelijk met (jong)volwassenen met ASS/AD(H)D. Zelf heeft zij PDD-NOS en ADHD.

Overprikkeling voorkomen, Barbara de Leeuw ISBN: 9789088505317, Uitgeverij SWP

Houvast Houvast laat je zien wat er nodig is om met kinderen met autisme contact te maken en hoe je aan kunt sluiten op hun prikkelverwerking. Waarom werkt het om met deze kinderen mee te spelen in hun spel en op hun voorwaarden? Dat biedt houvast en daar liggen de mogelijkheden om hun kwaliteiten en leervermogen te ontwikkelen.

Het boek gaat uitgebreid in op prikkelverwerkingsproblemen en dyspraxie, waardoor het deze kinderen vaak niet lukt te laten zien dat ze iets wel begrijpen. Ze hebben moeite om gericht te handelen en leren minder van hun fouten, ze verdwalen in hun hoofd. Een helpende (ouder)hand, afgestemd op de uitvoerende vaardigheden (executieve functies), helpt hen om tot gerichter handelen te komen en succeservaringen te hebben. Ons onderwijssysteem en opvoedingsideeën staan vaak haaks op wat deze kinderen nodig hebben.

De auteur reikt talloze zeer bruikbare handvatten aan om de juiste afstemming te vinden, het contact met het kind te versterken en het leervermogen van een kind aan te spreken.

Het meeste impact hebben de reacties van opvoeder/hulpverlener: “Als je open en zonder oordelen bent, komt een kind met autisme naar je toe”. Het laatste deel gaat daarom over jezelf en hoe je je gevoelens als stress, onzekerheid en machteloosheid om kunt zetten in kracht en vertrouwen.

Op verrassende wijze schrijft Anneke Groot, moeder van een zoon met autisme en ruim 15 jaar gewaardeerd deskundige op het gebied van contact en autisme, over haar inzichten. Ze vertelt met veel levendige praktische voorbeelden. Een prachtig boek voor ouders en professionals.

Houvast, Anneke Groot ISBN: 9789088505973, Uitgeverij SWP

Filosoferen aan de keukentafel Wat is geluk? Werkt straf? Wie ben je online?

Een filosofisch gesprek is interessant en verrijkend. Je onderzoekt samen een betekenisvolle vraag. Maar waar begin je en hoe pak je het aan?

Filosoferen aan de keukentafel staat vol praktische tips om filosofische gesprekken te voeren. Het boek gaat in op vragen als: hoe voer je een dialoog en hoe voorkom je een discussie? Hoe boek je voortgang? Wat is een geschikte onderzoeksvraag? De lezer krijgt tips om vanuit uiteenlopende, alledaagse onderwerpen een goed gesprek op gang te brengen. Filosoferen is goed voor iedereen, maar is vooral heel erg leuk.

Filosoferen aan de keukentafel, Rudolf Kampers en Jan Ewout Ruiter Uitgeverij Scriptum, ISBN 9789055949441

PSC

35

k-therapie

Door: Wilma van de Haas Wat doe je als je het niet meer ziet zitten? Jij je K(lote) voelt? Dan ga je in K-Therapie. Tenminste, zo kijkt gedragskundige en trainer Wilma de Haas er tegenaan. Dwars, kritisch en uitdagend kijkt ze naar zichzelf, haar medemens en vakgenoten. Eén ding hebben die gemeen. Ze doen niets anders dan vallen en worstelen met opstaan. Gelukkig kan dit boek daar een handje bij helpen.

Vakidioot ‘Dit doe ik nóóit meer!’ Hoe vaak heb ik dat niet gedacht tijdens het stand komen van K-Therapie. ‘Waarom? Waarom moet ik dit doen? Wat in mij drijft me elke keer tot die projecten?’ Het ontwikkelen van het concept van Haas & Konijn®. Het uitdenken van een website die past bij het psychologisch model van Haas & Konijn® waardoor die toegankelijk is voor zowel het cognitieve brein als het emotionele brein. Om in termen van ons psychologisch model van de mens te blijven, een website die zowel iemand met een hoog ‘Haas-gehalte’ als een persoon met een hoog ‘Konijn-gehalte’ aanspreekt. Twee jaar keihard werken was dat. Aan inhoud en vormgeving. En nu een

de mens zoals jij en ik. Die mens die zijn weg in het leven probeert te vinden. Die mens die net als jij en ik worstelt met zichzelf en het leven dat zich aandient. Niets anders doet dan vallen en weer opstaan.

Het gedachtegoed van de Benedictijnen dat ik voor eeuwig heb omarmd sinds ik het boek Een levensregel voor beginners van Wil Derkse heb gelezen. Kun je het mensenleven nog beter omschrijven? Vallen en weer opstaan. Vallen en weer opstaan. Niet één keer maar ontelbare keren. Ik vind dat een geweldige visie op het leven. Bemoedigend ook.

Aangezien ik goed ben in vallen en geraakt word door de mens, heb ik van weer opstaan mijn beroep gemaakt. Na

"Zelf zweer ik bij de K- therapie. Die is eigenlijk ook veel logischer en werkt als volgt. Voel je je K, dan doe je K-dingen. Niks beloning!"

boek waarvan het schrijven van de inhoud pakweg vier jaar heeft gekost en de vormgeving een klein jaar. Een jaar waarin ik als een blinde mol een team zienden moest aansturen. Zo voelde het. Ik als leek binnen de uitgeverijwereld.

Om het nóg erger te maken. Er is alweer een nieuw project op komst! Een Facebookpagina die communiceert met de lezer, en met beeld- en filmmateriaal naadloos aansluit op het boek. Dat is mijn project voor 2015. ‘Waarom? Waarom doe ik dit allemaal?’

Ik geloof dat op deze vraag maar één antwoord is: ‘Ik ben een vakidioot.’

Vallen en weer opstaan Want niets mooiers dan de mens. Ik word geraakt door de mens. En dan vooral door 36

PSC

het volgen van de Theateropleiding aan de ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten ben ik meer dan twintig jaar werkzaam geweest op het raakvlak van mens & organisatie. Zeven jaar geleden heb ik Haas & Konijn® opgericht, een niet-alledaags en merk-waardig bureau voor persoonlijke en professionele ontwikkeling. Een bureau waarin al mijn kennis en ervaring bij elkaar konden komen en ik alleen nog maar opdrachten uitvoer waar ik plezier in heb en honderd procent achter sta. Zoals het schrijven van mijn boek K-Therapie.

Zichtbaar, begrijpbaar, bespreekbaar K-Therapie is een boek waarin menselijk gedrag zichtbaar, begrijpbaar en bespreekbaar wordt gemaakt. Het boek bestaat uit drieënvijftig columns waarin praktijk

gekoppeld wordt aan theoretische concepten of mijn visie op het vak. Daarbij komen verschillende thema’s aan de orde zoals communicatie, assertiviteit, emoties, gedragspatronen, leiderschap, diversiteit, verandering en vakvisie. Het boek is geschikt voor iedereen die beroepshalve met mensen werkt, of in zichzelf en zijn medemens is geïnteresseerd.

K(lote)-Therapie De titel van het boek is gebaseerd op één van mijn eerste columns. Het valt me elke keer weer op. Hoe verzint de mens het om, wanneer hij zich K(klote dus) voelt, juist dingen te gaan doen waardoor hij zich uiteindelijk nóg meer K gaat voelen. Bijvoorbeeld door zichzelf te belonen met veel chocolade eten, vol te proppen met chips en ijs of prullaria te kopen voor zichzelf. Dit is een veelvoorkomend patroon. Terugkerend gedrag dus. Het patroon van: Ik voel me rot dus ik ga mezelf belonen.

Ik vind dat raar. Een gek patroon. Het klopt ergens niet. Er zit geen logica in. En één ding is zeker, het werkt niet. Effectiviteit: Nul Komma Nul. Zelf zweer ik bij de K- therapie. Die is eigenlijk ook veel logischer en werkt als volgt. Voel je je K, dan doe je K-dingen. Niks beloning!

De kracht van een effectieve therapie zit vaak in het doorbreken van oude patronen. Dat betekent meestal simpelweg het omgekeerde doen van wat je gewend was te doen. De boel omdraaien dus.

Bij gebrek aan opdrachten Je zou nu kunnen denken dat ik op een bepaald moment achter mijn bureau ging zitten met het idee om volgens strak plan een boek te gaan schrijven. Maar zo is het niet gegaan. Ik heb helemaal geen boek geschreven. K-Therapie is ontstaan. Bij gebrek aan opdrachten. Toen de recessie langer duurde dan verwacht en de opdrachten afnamen, hield ik tijd over.

Daar zat ik dan. Een vakidioot die haar ei niet kwijt kon. Dus ging ik maar schrijven over wat ik zoal had meegemaakt in mijn leven en werk. Ik had al zo vaak in bepaalde situaties gedacht: Dit zou een schitterende scène zijn voor het theater of een film.

w i l m a de haas

waardig ook, omdat de mooie verpakking niet overeenkomt met de inhoud. Daar ben ik een beetje allergisch voor. In het hele vormgevingsproces van zowel mijn website als mijn boek, heb ik letterlijk tot de punt en komma toe gelet op vorm en inhoud. Wanneer je een dwarse kijk op je vakgebied hebt, zul je ook een uitdagende titel moeten kiezen. Houd je van eenvoud, dan zal dat in je taalgebruik en illustraties tot uiting moeten komen. Heeft je boek een positieve en krachtige boodschap, dan zullen de kleuren dat moeten ondersteunen. Vorm en inhoud moeten naadloos op elkaar aansluiten en elkaar ondersteunen.

Je kunt dat vergelijken met gedrag. Wanneer iemand zegt dat hij uitstekend communiceert en ondertussen continu op zijn mobiel kijkt om berichtjes te controleren, dan klopt dat niet. Wat je zegt en wat je doet, spreken elkaar dan tegen. Dan ben je ongeloofwaardig. Ik zal daar altijd naar kijken.

Er was nu niets meer wat mij tegenhield, dus ging ik schrijven. Toen mijn columns bij mijn eerste uitgever werden gepubliceerd en positief ontvangen, was het hek van de dam en kon ik niet meer ophouden. Ik had een beroep erbij gekregen. Schrijver.

Zo lag er na vier jaar een flinke stapel columns en kwam ik op het idee die te bundelen. Het enige dat ik nog moest bedenken, was waar ik over had geschreven.

Want schrijven bleek bij mij een intuïtief en spontaan proces te zijn, waarbij ik van te voren nooit wist hoe het zou eindigen.

Startpunt was een gebeurtenis die ik had gezien of meegemaakt. Naar dat moment ging ik terug. Vanuit dat moment begon het schrijven en de rest ging vanzelf. Alle columns die met voorbedachten rade waren geschreven of op effect, gingen linea recta naar de prullenmand. Die klopten nooit. Alleen de columns waar ik blij van werd, bleven over.

Op deze manier kwam dit boek tot stand.

Omgedraaid dus.

Succes vervreemdt je van jezelf.

Schrijven voor jezelf versus schrijven voor een ander is best een flink dilemma

geweest. Het dilemma van succes. Dat gold zowel voor mijn columns als voor mijn boek. Je zou er toch van uitgaan dat je voor het succes gaat. Dat je wilt dat iedereen jouw stukjes leest en het boek een bestseller wordt. Bij mij werkte dat echter niet.

Het werkt zelfs andersom bij mij. Zodra ik me richt op die buitenwereld, gaat van binnen het licht uit. Het citaat van Pascal Mercier dat al jaren op mijn laptop staat geplakt, is en blijft voor mij de leidraad: ‘Succes gaat over wat anderen van je denken en van je willen en is daarmee het tegenovergestelde van authenticiteit. Het vervreemdt je van jezelf.’ Wanneer mensen mijn columns of boek lezen en waarderen, ben ik natuurlijk ontzettend blij en trots.

Maar de belangrijkste lezer ben ik. Zo blijf ik dicht bij mezelf.

Sessies van 42 eurocent Tot nu toe ben ik nog geen vakliteratuur tegengekomen die op deze manier menselijk gedrag beschrijft. De feedback op het boek en de columns bestaat steevast uit drie ingrediënten: herkenbaar, (glim) lachen en je eigen boodschap eruit kunnen halen. En dat binnen een tijdsbestek van twee minuten leestijd per column. Omgerekend kom je dan op een prijs van tweeënveertig eurocent per sessie.

K-Therapie wordt daarmee nog eens mijn grootste concurrent.

Het boek K-Therapie is te koop voor 21,95 euro (exclusief verzendkosten), ISBN 978-94-62545-98-4 Direct te bestellen via mij: mail naar info@haasenkonijn.nl.

Men krijgt dan een gesigneerd exemplaar.

Of via www.hrxpress.nl, verschillende internetboekhandels en te bestellen via elke boekhandel.

Fotograaf: Anja Hagedoorn

Verpakking zonder inhoud In één van mijn columns Geen woorden maar daden veeg ik de vloer aan met al dat ingewikkelde en nietszeggende vakjargon zoals transparantie en congruentie. Dat zijn woorden waar ik me helemaal niks bij voor kan stellen. Lege begrippen noem ik dat. Doosjes zonder inhoud. OngeloofPSC

37

b al l in gsch ap of vrijh e id

Gineke Klinkhamer:

Ballingschap of vrijheid EEN G RO N DPLAN V O O R T H E RA P I E

Door: Gineke Klinkhamer Wie is de mens? Hoe vrij is hij eigenlijk?

Waardoor wordt de mens bewogen te doen wat hij doet? Deze vragen hebben mij altijd gefascineerd. Onbewust en soms bewust hebben zij mijn zoektocht gevormd in mijn leven en in mijn observaties van andere mensen. Een van de antwoorden die ik vond, was dat de motivatie van mensen terug te brengen is op twee drijfveren: liefde of angst.

werd en door de woestijn trok op weg naar het land dat God hun beloofde. Vóór ze dat land konden binnentrekken, moesten ze een rivier oversteken. Eenmaal in het beloofde land aangekomen, konden ze nog niet op hun lauweren rusten, want ze moesten het land in bezit nemen en reuzen bevechten.

Het grondplan, dat zowel voor christelijke als niet-christelijke cliënten te gebruiken is, is verdeeld in vier stappen:

In mijn jong volwassen leven kwam ik (opnieuw) in aanraking met het joods-christelijk denken, wat een nieuwe dimensie aan mijn zoektocht toevoegde.

De Bijbel is behalve een geschiedenisboek ook een boek vol metaforen, die een diepere laag aanboren en verrassende lijnen blootleggen. Voor de mens van vandaag zijn deze nog steeds actueel. Ze vormen een handleiding voor de weg naar je hart en je unieke authentieke zijn.

Het Bijbelse mensbeeld waarbij de mens uit geest, ziel en lichaam bestaat die nauw met elkaar verbonden zijn, bracht mij op nieuwe denksporen. Vanuit het Joods-Bijbels denken ontwikkelde ik een schema van geest, ziel en lichaam met elk zijn specifieke functies. Vragen daarbij zijn: waar zijn de emoties gelegen? Wat is de plaats van de wil? Is de mens wel werkelijk vrij en is wilskracht wel zo waardevol? Hoe heeft het denken zijn plaats? Zien we daarin ook de motivatie van liefde of angst terug? Wat is de invloed van dit geheel op de mens en kunnen we dat beïnvloeden door therapie?

Stap één: op weg gaan

Deze zoektocht bracht de ingrediënten voor mijn Grondplan voor therapie.

Deze zoektocht bracht de ingrediënten voor mijn Grondplan voor therapie.

De Joods-Bijbelse metafoor is ontleend aan het verhaal van het volk Israël dat uit slavernij van de Egyptische Farao bevrijd

Daarin komen vragen aan de orde als: wat is je motivatie om op weg te gaan? Hoe ziet je ballingschap eruit?

De metafoor ballingschap zegt dat je niet thuis bent, maar op vreemde grond. Je leeft niet vanuit je unieke authentieke zelf oftewel vanuit je hart. Het woord ellende heeft ook die oorsprong; letterlijk betekent het: uit het land.

De Bijbel zegt in Spreuken 4:23: ‘Bewaar je hart boven alle dingen, want daaruit ontspringt het leven’. Als we niet meer thuis zijn, wordt leven overleven en verminderen de kwaliteit en zingeving. Mensen zeggen dan: ‘Is dit het nu?’

Stap twee: de oversteek (van de ene oever naar de andere) Je gaat van de ene bestaanswijze naar de andere bestaanswijze. Van slavernij naar vrijheid.

Van overleven naar leven.

Waar kom je vandaan, hoe ziet jouw vreemde grond eruit en waar wil je heen?

Hoe ziet jouw beloofde land eruit? Dit verlangen wordt uiteindelijk geformuleerd in een hulpvraag.

Stap drie: de rivier Hier gaat het om de veranderingsprocessen in het therapeutisch traject.

In de rivier verliest de cliënt grond onder zijn voeten. De oude bestaanswijze werkt

niet meer, terwijl hij zich de nieuwe nog niet heeft eigengemaakt. Dat kan beangstigend zijn voor de cliënt. Wat is dan de rol van de therapeut hierin?

Stap vier: de reuzen.

Eenmaal op nieuwe grond gearriveerd, komen we nog reuzen tegen die we niet kunnen ontlopen. De vraag is of we die te lijf gaan of dat we terug gaan naar het oude, vertrouwde bestaan, de woestijn.

Een relevante vraag hierbij is hoe je de cliënt uitdaagt het avontuur aan te gaan zonder zich te laten beheersen door angst.

Het benaderen van de mens als één geheel van geest, ziel en lichaam geeft ongekende mogelijkheden voor de reis naar huis. Er vindt een diepe verandering plaats door inzicht en het ontdekken van mogelijkheden om anders te handelen dan je gewend bent. Je weet wat je doet en waarom je het doet. Pas als je je daarvan bewust bent, kun je kiezen het anders te doen. Het beeld van jezelf, van de ander en van God verandert daardoor.

Veel mensen, dat weet iedere therapeut, hebben een beeld van zichzelf en de ander, dat niet klopt met de werkelijkheid of waarheid. Zo blijkt ook het beeld van God vaak besmet te zijn met ideeën die niet overeenstemmen met het Godsbeeld dat de Bijbel schetst. Verkeerde beelden houden ons gevangen, ook verkeerde godsbeelden kunnen ons gevangen houden.

Het blijft verrassend en fascinerend om te zien hoe mensen kunnen veranderen van overleven naar leven. Hoe ze gaan van slavernij naar vrijheid. Die vrijheid is belangrijk, omdat je dan kunt kiezen waarvoor je je in het leven wilt inzetten. Dat heeft alles met zingeving te maken. Die geeft uiteindelijk een diepe voldoening en maakt dat ik mijn werk na al die jaren nog steeds geweldig vind.

Gineke Klinkhamer is orthopedagoog, psychosociaal therapeut, speltherapeut en TA-therapeut. Op vrijdag en zaterdag van de PSC-dagen verzorgt zij de workshop Grondplan voor therapie.

38

PSC

DEEL UW ZORG DIRECT MET UW EIGEN JURIST 020 651 88 30 Als zorgondernemer staat u steeds vaker voor uitdagingen die verder gaan dan het leveren van goede zorg. Up-to-date leveringsvoorwaarden, de juridische risico’s van een tuchtklacht of het innen van openstaande facturen.

Daarom biedt DAS u als lid van de NFG kennis en persoonlijke ondersteuning.

Bel voor praktische adviezen en juridische antwoorden naar de Ondernemersdesk van DAS: 020 651 88 30.

Onze gespecialiseerde juristen en incassomedewerkers staan voor u klaar.

Samen met DAS maakt u risico’s beheersbaar.

Ondernemen en Zorg. NFG en DAS. Een gezonde combinatie.

Volg online videocolleges en word vandaag al deskundig!

Hupper is de online opleider op het gebied van psychologie. Bij Hupper geven experts uit het vakgebied videocolleges over thema’s uit de psychologie en psychiatrie. ✔ Studeren per les of een compleet college ✔ Op eigen tempo in eigen omgeving ✔ Iedere eerste les gratis ✔ Met extra collegemateriaal ✔ Tentamen online ✔ NFG erkend certificaat

www.hupper.nl

s e g e Coll anaf al v 5,€3