NR.
197
TRIMESTRIEEL TIJDSCHRIFT 4 8 STE J A A R G A N G
SEPTEMBER 2026 O K TO B E R NOVEMBER
P910502
SIMILES VLAANDEREN VZW • GROENEWEG 151 • 3001 HEVERLEE • AFG.: LEUVEN MASSPOST
voor mensen naast mensen familievereniging geestelijke gezondheid met psychische problemen
Sonja over haar zoon Mark met een psychische kwetsbaarheid
“‘Je deed het beste dat je kon.’ Dat heb ik keer op keer tegen mezelf moeten zeggen.”
voorwoord
Beste lezer, “Je deed het beste dat je kon.” Die woorden kreeg Sonja ooit mee van een psycholoog. Ze moest ze zichzelf keer op keer herhalen. Misschien herkent u dat wel. Wie zorgt voor iemand met een psychische kwetsbaarheid, twijfelt vaak aan zichzelf. Terwijl u elke dag opnieuw het beste doet dat u kunt. Dit nummer staat vol mensen die net dat doen. Sonja vertelt openhartig over de lange weg met haar zoon en over de opluchting wanneer er eindelijk steun komt en ze er niet meer alleen voor staat. In Sint-Niklaas opent ’t OpenHuis op 30 september de deuren: een plek waar mensen met een psychische kwetsbaarheid werken aan hun herstel, en waar ook onze vrijwilligers maandelijks lotgenoten samenbrengen. In Leuven brengt een multifamiliegroep gezinnen in crisis samen: om te spreken, maar vooral om naar elkaar te luisteren. En psychiater Jim van Os houdt een gedreven pleidooi voor zorg die niet vertrekt van een etiket, maar van de vraag: waar wil jij naartoe? We blikken ook dankbaar terug. Op Ride4Happiness, waar vrienden na een groot verlies samen op de fiets stapten en meer dan 10.000 euro inzamelden voor Similes. En op de loopbaan van onze collega Martine De Moor, die na 34 jaar inzet voor Similes met pensioen gaat. Haar werk rond bewindvoering en internering maakte voor honderden families een wezenlijk verschil. Al deze verhalen vertellen hetzelfde: niemand hoeft er alleen voor te staan. Niet de persoon met een psychische kwetsbaarheid, en ook u niet. Tot slot nodig ik u graag uit voor Similes Connect, dé ontmoetingsdag voor naasten op zaterdag 19 september in het Provinciehuis in Leuven. Een dag om verbinding te maken met andere naasten en onze werking. Op de achterkant van dit tijdschrift lees je meer over het boeiende programma, de lezingen en de workshops. Waar wacht u op? Tot dan! Veel leesplezier Annouchka Szapinszky Algemeen Directeur Similes
2
similes
Doe een gift aan Similes
:
Jouw steun maakt het verschil voor families die naast iemand staan met psychische problemen. Met een gift aan Similes draag je bij aan onze werking: van lotgenotencontact en informatieverstrekking tot belangenbehartiging voor het familieperspectief in de geestelijke gezondheidszorg. Giften van 40 euro of meer geven recht op een fiscaal attest. Jouw bijdrage komt volledig ten goede aan naastbetrokkenen van mensen met een psychische kwetsbaarheid. Een gift doen? Dat kan nu ook met online betaling via www.similes.be/gift.
LUISTERLIJN Binnen Similes delen familie en vrienden van Zoek je informatie, advies of een psychisch kwetsbare mensen ervaringen. Ook jij luisterend oor alsmet naaste van iemand kan bij ons terecht je verhaal of met een concrete vraag. met psychische problemen? Onze
luistervrijwilligers gaan graag met verder, Onze luistervrijwilligers helpen je graag jou in gesprek, maandag, elke werkdag vanop 10u00 tot 12u00 (niet op feestdagen en tijdens schoolvakanties). dinsdag, donderdag en vrijdag van Je kan je vraag ook mailen naar 10u tot 12u (niet op feestdagen en luistervrijwilligers@hotmail.com. tijdens schoolvakantie). Je kan je vraag ook mailen naar luistervrijwilligers@hotmail.com.
Lidmaatschap Ben je nauw betrokken bij de zorg voor een persoon met psychische problemen? Word lid van onze familievereniging. Je geniet van een ruim aanbod aan informatie en ondersteuning. En je helpt ons om het familieperspectief in geestelijke gezondheid hoog op de agenda te houden. Als lid ontvang je bovendien ons driemaandelijks tijdschrift met programmabrochure, en krijg je korting op tal van activiteiten. Meer informatie op similes.be Lid worden kan door je te registreren via www.similes.be/lid-worden.
Colofon Similes, voor mensen naast mensen met psychische problemen. Similes VZW Groeneweg 151 • 3001 Heverlee Ondernemingsnr 0413.066.283 • RPR Leuven
4 Getuigenis naastbetrokkene 7 Boekentip 8 Vrijwilliger in de kijker 10 Eigen werking 1 | Bewindvoering 13 Activiteitenkalender 17 Goede praktijk 21 Eigen werking 2 | Ride4Happiness 24 Interview Jim van Os
info@similes.be • www.similes.be • 016 244 201 Openingstijden: 10u00 – 12u00; 13u00 – 16u00 woensdag gesloten Verantwoordelijke uitgever: Stefaan Baeten p/a Groeneweg 151, 3001 Heverlee Redactie: Annouchka Szapinszky, Jaak Poot, Gilia Haers, Yannick Roosen, Helga Wyns Beelden: Nicky Vanwinckelen, Radegonda Bröde, Kristien Vliegen, Yannick Roosen Coverfoto: Similes vzw Vormgeving & druk: Van der Poorten © Similes 2026 similes
3
Ik moest afscheid nemen van de dromen en verwachtingen over mijn zoon
Sonja 4
similes - getuigenis
Een gezinslid met een psychische kwetsbaarheid weegt door op het hele gezin. Sonja vertelt hoe de drugsverslaving en psychische kwetsbaarheid van haar jongste zoon Mark* (36) op vroege leeftijd zijn ontstaan. “Toen hij klein was, was Mark heel gevoelig en een echte knuffel”, vertelt Sonja over haar jongste zoon. Op de jonge leeftijd van 14 jaar kwam Mark door een vriend voor het eerst in contact met de drug marihuana. Hij sloot zich steeds meer af en verloor interesse in zijn hobby’s. Toen zijn ouders zijn druggebruik ontdekten, stuurden ze hem naar een psycholoog, waardoor de situatie verbeterde. Het gezin leefde destijds in North Carolina in Amerika en verhuisde naar Californië toen Mark aan de universiteit begon in North Carolina. Aan de universiteit geraakte hij in contact met synthetische drugs, waardoor hij in een psychotische episode belandde. Zijn vrienden belden het noodnummer en als gevolg werd hij opgenomen. Omdat Mark inmiddels meerderjarig was, mocht het ziekenhuis Sonja niet meedelen waar haar zoon verbleef. Uiteindelijk vernam ze door één van Marks vrienden in welk ziekenhuis hij was opgenomen. Na het eerste contact in de opname wilde hij zijn moeder niet meer zien. Mark kreeg de diagnose bipolaire stoornis, later kreeg hij de diagnose schizoaffectieve stoornis.
© Radegonda Bröde
Daar was Sonja wel van geschrokken, aangezien ze het helemaal niet zag aankomen. Ze besliste om tijdelijk in een huis voor lotgenoten te verblijven, dat naast het ziekenhuis stond. Daar leefde ze in een sober kamertje. Ze ondervond er slechts weinig steun. Na zijn opname ging Mark terug naar de universiteit om zijn studies af te ronden. Hij kreeg medicatie, maar was daar uiteindelijk mee gestopt wegens de lastige bijwerkingen.
Sonja blikt terug op de verschillen tussen de psychiatrie in de VS en in België. Zo vindt ze dat er in de VS gemakkelijk wordt overdreven met medicatie, wat zorgt voor zware bijwerkingen. Tijdens de zomer mocht hij thuis wonen onder twee belangrijke voorwaarden: zijn medicatie nemen en geen drugs gebruiken. Toen zijn vader hem met drugs betrapte, werd Mark uit huis gezet. Zijn ouders gingen ervan uit dat het dreigen met een uithuiszetting ervoor zou zorgen dat hij de huisregels zou respecteren. Dat was niet het geval. Sonja wist niet waar haar zoon was of hoe het met hem ging. Een maand later vond ze hem terug in een Starbucks. Geschrokken door zijn onverzorgde uiterlijk, zei ze: “Het is oké, je mag naar huis komen, maar je moet medicatie nemen en geen drugs gebruiken.” Waarop Mark antwoordde: “Nee, ik vind het goed op straat, ik wil niet naar huis.” “Toen besefte ik het pas: hij heeft een psychische stoornis en heeft hulp nodig.” Vervolgens belde ze de politie, zodat hij opgenomen kon worden. Daarna ging het weer eventjes goed, maar ze zag telkens hetzelfde patroon. Het gaat goed en Mark neemt medicatie, dan worden de bijwerkingen hem te veel en stopt hij daarmee, waardoor hij hervalt en een nieuwe opname zich opdringt. Zo doorleeft Mark tussen zijn 18e en zijn 36e maar liefst 13 keer opgenomen. Tijdens de moeilijke periode werd Sonja zelf depressief. “Ik moest afscheid nemen van de dromen en verwachtingen die ik voor mijn zoon had. Het idee dat je kind gaat studeren, iemand leert kennen, trouwt en kinderen krijgt, heb ik moeten loslaten. Wanneer mijn zoon zich in een zware periode bevond, werd het ook voor mij erg moeilijk. Met mij ging het pas goed, wanneer het goed ging met Mark. Een psycholoog vertelde me destijds: ‘Je deed het beste dat je kon’. Dat heb ik keer op keer tegen mezelf moeten zeggen.” “Sporten heeft mij toen ook
similes - getuigenis
5
geholpen. Ik had goede vriendinnen, waar ik altijd een babbeltje mee kon doen. Daar heb ik veel aan gehad, zeker omdat de therapie in Amerika anders zo duur is”, vertelde Sonja met een glimlach. “De problemen van Mark slorpten mij erg op, dat mijn andere zoon op een bepaald moment tegen me zei: ‘Je hebt nóg een kind, mam.’ Ik was me er helemaal niet van bewust dat ik het vanzelfsprekend vond dat hij het zo goed deed. Ik schonk hem niet de aandacht die hij verdiende. Een kind met psychische problemen beïnvloedt iedereen in de familie.” In 2017 behaalde Mark uiteindelijk zijn diploma en verhuisde hij naar San Francisco. Aangezien hij dan dichter bij zijn ouders woonde, kon Sonja elke woensdag op bezoek komen, om wat te helpen met opruimen of om samen boodschappen te doen. Ze had wat meer controle over Mark en had de kans om hem te ondersteunen. Ze gingen regelmatig samen lunchen of gingen naar concerten. Het liep in die periode nog een paar keer mis. Mark ervoer dan hallucinaties en paranoia. Sonja vond het moeilijk om juist te reageren. Ze wilde wat hij meemaakte niet
volledig ontkennen, maar ook niet meegaan in zijn ideeën. Een balans vinden is erg moeilijk. In 2020 stond hij om 2 uur ’s nachts aan de slaapkamer van haar man en haar. Hij kondigde zijn vertrek naar België aan. Ze vroegen hem om er nog eens goed over na te denken, maar tevergeefs. In België verbleef hij in goedkope hotels en Airbnb’s. Hij werd nog enkele keren opgenomen. De familie ter plaatse hielp dan met het in orde brengen van zijn papieren. Het lukte hem na zijn opname niet om een leefloon te verkrijgen, omdat hij niet alle nodige documenten had. Zo woonde hij een tijd op straat. In 2023 verhuisden zijn ouders naar België. Ze konden Mark niet in huis nemen, dat zou te schadelijk zijn voor de intrafamiliale relaties. Om hem toch onderdak te kunnen bieden, kochten ze voor hem een appartement. Dan heeft hij nog een tijdje gewerkt in combinatie met een leefloon, Zijn inkomen gaf hij steeds weer uit aan videogames en drugs. Sonja is optimistisch en blijft hopen op een positieve wending. Niet iedereen gaat daar zo mee om. Haar man is eerder fatalistisch, “al 22 jaar
geprobeerd en nog steeds geen doorbraak”. Marks oudere broer, Pieter*, heeft na vele ellenlange telefoontjes ook wat meer afstand genomen. “Zelf wil ik er veel over spreken om het stigma tegen te gaan. Ik merk wel dat wie zelf nog nooit zoiets heeft meegemaakt vaak schrikt, wat erover praten dan weer moeilijk maakt.” In de volgende periode werd Mark nog opgenomen in Gasthuisberg, daarna in Alexianen in Tienen. Er kwam dan ook een lichtpuntje: Mark bouwde een hechte band op met een ervaringsdeskundige van het mobiel team De Hulster, wat voor een vooruitgang in zijn traject zorgde. Later betaalde hij zijn schulden, die hij reeds had opgelopen, af met de steun van bewindvoering en verkreeg daar nog verdere opvolging. Op 1 mei 2026 werd hij met positieve vooruitzichten ontslagen uit het ziekenhuis. Na de opname zei Mark tegen zijn moeder: ‘Als je nu nog eens ongerust bent of ik in een psychose ben, mag je in plaats van de politie te bellen, de ervaringsdeskundige van het mobiel team contacteren. Dan kijken we samen hoe we verder kunnen.’ Het is een grote opluchting voor Sonja om er niet meer alleen voor te staan, nu Mark verschillende steunpilaren heeft. Zelf heeft ze nu ook een psycholoog. Mark is vooral nog op zoek naar sociale relaties en zijn plaats in de maatschappij. Sonja hoopt dat hij zijn vooruitgang verder kan zetten. ■
© Radegonda Bröde
*Om de privacy van de betrokkenen te waarborgen, worden in dit artikel schuilnamen gebruikt. De werkelijke identiteiten zijn bekend bij de redactie.
6
similes - getuigenis
Boekentip Redacteur
Helga Wyns "De mens, ge kunt gij daar niet aan uit" Over Het begin en zijn oneindigheid van Corinne Heyrman DRIE GENERATIES, DRIE HOUDINGEN Drie generaties vrouwen – de grootmoeder die zwijgt, de moeder die hoopt, de kleindochter die zoekt – draaien rond één man in Corinne Heyrmans debuutroman. Marcel ligt in een psychiatrisch ziekenhuis met een depressie, maar dit boek gaat niet alleen over hem. Het gaat over de vrouwen die om hem heen staan, elk worstelend met wat er met hem gebeurt – en met wat dat met hén doet. Het citaat van Gerard Walschap prijkt boven het verhaal: "De mens, ge kunt gij daar niet aan uit." Wie houdt van iemand met een psychische ontregeling, weet hoe waar die woorden zijn. Je kunt niet altijd helpen. En toch blijf je. De grootmoeder zwijgt, moffelt het verdriet weg. De moeder hoopt, gelooft in genezing. De kleindochter zoekt – ze maakt geluidsopnames, graaft in het verleden, niet om te oordelen maar om te begrijpen. Geen van hen heeft gelijk of ongelijk.
MACHTELOOSHEID Heyrman beschrijft de machteloosheid van naasten met rake scènes. De moeder die belt: "Hij heeft weer niet gegeten." De kleindochter die vraagt: "Wat wil je dat ik doe?" En het antwoord: "Niets. Ik wilde het je laten weten." Je kunt niet meer doen dan aanwezig zijn. "Vroeger hadden we daar geen naam voor. Je was gewoon een beetje moeilijk," zegt de grootmoeder. "Nu weten we beter," zegt de moeder. "Weten we dat echt?" vraagt de kleindochter zich af.
HUMOR Wat het boek menselijk maakt, is de humor. "Op de afdeling hangt een bord: 'Verboden te roken.' De patiënten roken toch. De verplegers roken mee. Het is geen rebellie, het is gezelligheid." Even is er geen diagnose – alleen een kleindochter die haar grootvader ziet als een mens.
Info over het boek: Corinne Heyrman, Het begin en zijn oneindigheid, De Arbeiderspers, Amsterdam, 2022, 232 p.
VERBINDING "Misschien is het begin van herstel dat je niet meer alleen bent." Dit boek biedt geen oplossingen. Wel erkenning: jouw vermoeidheid, liefde en hoop doen ertoe. Je kunt niet aan een mens uit. Maar je blijft. En dat telt. ■
similes - boekentip
7
’t OpenHuis:
ggz-aanbod zonder stigmatisering
8
similes - eigen werking
Op 30 september gaan de deuren van ’t OpenHuis in Sint-Niklaas officieel open. Het gaat om een nieuw initiatief van Psychiatrisch Centrum Sint-Hiëronymus in Sint-Niklaas. “De overheid vraagt dat we de toegekende middelen inzetten om mensen met een psychische kwetsbaarheid toe te leiden naar een kwaliteitsvol leven. Wij proberen opnames in het ziekenhuis zo kort mogelijk te houden en bieden de patiënten daarna ’t OpenHuis, waar ze – naast inzichtelijk-therapeutische begeleiding – werken aan hun veerkracht, zelfvertrouwen en zelfzorg. Door hun klachten functioneren ze nog minder goed op verschillende levensterreinen. Wij ondersteunen hen verder om opnieuw relaties op te bouwen met familie, vrienden, buren. Of aansluiting te zoeken op vlak van werk”, zegt therapeutisch directeur Alda Verbeek. Similes is actief in ’t OpenHuis met een maandelijks open lotgenotencontact, aangestuurd door Manuela Vanhove. Marnix Mys is een van de bezielers: “Wij brengen het psychiatrisch dagcentrum Largo en de ontmoetingshuizen ZigZag en BOTS samen in ’t OpenHuis om het herstelproces in al zijn aspecten te faciliteren.” Alda Verbeek: “De belangrijkste motivatie voor PC SintHiëronymus om op dit initiatief in te zetten, is ons grote geloof in de vermaatschappelijking van de zorg: mensen niet blijven begeleiden in het psychiatrisch centrum als het daar buiten kan. Dat kadert in de filosofie van artikel 107 voor de hervorming van onze geestelijke gezondheidszorg. De corona-
“Familie, vrienden, de buurt geven het herstelproces zoveel meer kans op slagen.”
epidemie gaf een versnelling aan deze aanpak. Ons ziekenhuis ligt midden in de stad en is daardoor beperkt qua ruimte. 25 jaar geleden kochten we voor ZigZag een grote woning met drie verdiepingen waar ook een atelier voor textielfabricage bij hoorde. Die gebruiken we nu veel intenser.”
daar langer te houden dan nodig. Nee, een humane kijk op zorg vraagt dat ze – zodra het therapeutisch kan – terugkeren naar hun omgeving. Vandaar onze focus op laagdrempelige begeleiding via ondersteuning door mobiele teams en op ontmoetingen met lotgenoten in ’t OpenHuis.”
STEPPED CARE
Marnix: “Net als het herstelproces zelf is het proces dat ’t OpenHuis doormaakt dynamisch. Het vergt veel moed en afstemming onder elkaar. Wij dagen de teamleden uit via intervisies, vorming en onderling overleg. Het doel? Dat bezoekers, vrijwilligers, cliënten, ervaringsdeskundigen en professionals samen aan het herstelpad timmeren. Dat houdt in dat we het natuurlijke netwerk bij onze werking betrekken: familie, vrienden, de buurt geven het herstelproces zoveel meer kans op slagen.” Alda: “Daarnaast hebben we ook De Witte Hoeve, een arbeidscentrum voor mensen met een psychische kwetsbaarheid. We bieden er arbeidscoaching en arbeidsmatige activiteiten aan. We begeleiden iedere persoon op basis van zijn mogelijkheden naar de meest wenselijke vorm van arbeid. Op deze manier participeert de persoon aan de samenleving.”
“We willen in ’t OpenHuis het herstelproces, dat zelden lineair verloopt, faciliteren”, vertelt Marnix. “Mensen willen hun kwetsbaarheid een plaats geven in een zinvol leven. Daarbij werken we volgens het ‘stepped care’model: niet meer zorg bieden dan nodig, maar ook niet minder. We zetten in op ‘connectie’ maken met elkaar via recreatieve en verbindende activiteiten waar het dagcentrum Largo veel ervaring in opbouwde. We hebben een jaarplanning met diverse maandthema’s zoals neurodiversiteit, intimiteit en relaties, emoties, tijd voor jezelf …” Alda voegt eraan toe: “Doorheen ons complex hebben we een ontmoetingszaal, een stille ruimte, een yogalokaal en een creatief atelier. En we organiseren tuinactiviteiten. Dat alles met één doel voor ogen: een aanbod van geestelijke gezondheidszorg zonder stigmatisering.” Alda formuleert het zo: “Wie in het nieuwe concept toekomt, kan verschillende deuren binnenstappen. Er is de deur naar behandeling of de voortzetting ervan. Een tweede deur opent naar kansen op ontmoeting met anderen, met een aanbod aan workshops. Via de derde deur kom je in een kader waar onze zorgverleners je laagdrempelig helpen zoeken naar wat je nodig hebt om weer echt bij jezelf te komen.”
LAAGDREMPELIG Alda: “Als psychiatrisch centrum krijgen wij van de overheid middelen, maar die zijn beperkt. Het is onze taak die zo efficiënt mogelijk in te zetten. Ziekenhuisbedden zijn heel duur. Bovendien is het niet bevorderlijk voor hun herstel om mensen met een psychische kwetsbaarheid
’t OpenHuis werkt ook samen met Similes. Onze vrijwilligers krijgen er de ruimte om elke eerste woensdag van de maand een open lotgenotencontact te organiseren. Manuela Vanhove: “We hebben daar een gezellige ruimte met zeteltjes en … koffie. We werken voorlopig zonder thema: iedereen is welkom, los van de specifieke kwetsbaarheid van het familielid. Tot nu toe deden we dat al in het kader van ZigZag. Ons project bestaat nu een jaar. Het kwam heel langzaam op gang, maar geleidelijk aan wordt de groep iets groter. Je kan er delen wat je wil en rekenen op discretie van je lotgenoten. We vinden er steun bij elkaar en iedereen gaat door de (h)erkenning met een goed gevoel naar huis.” ■ De opening van ’t OpenHuis vindt plaats op 30 september om 20 uur, Hazewindstraat 7, 9100 SintNiklaas.
similes - eigen werking
9
Martine De Moor met pensioen BEWINDVOERING IS MIJN VIERDE KIND Op 1 september gaat Martine De Moor met pensioen. Na 34 jaar volle inzet voor Similes. Bijna 30 jaar lang was bewindvoering haar troetelkind: in 1997 ontving Similes een legaat van een Brugse familie om ‘iets fundamenteels te doen rond bewindvoering’. De toenmalige directeur Mieke Craeymeersch vroeg aan Martine om haar schouders te zetten onder dit project. Het werd haar levenswerk. Martine: “En helemaal verlaat ik dat domein niet, want ik blijf bewindvoerder van mijn zes pupillen.” Martine startte ook de Similes-werking rond internering op in 2009. “Werken bij Similes was voor mij veel meer dan een job. Het was een voorrecht om te mogen werken met en voor familieleden van mensen met een psychische kwetsbaarheid”, stelde ze op de zomerontmoeting voor vrijwilligers in juni. Martine De Moor: “Van opleiding ben ik kinesist. Ik werkte een aantal jaren in een psycho-geriatrische
afdeling en de PAAZ van een ziekenhuis: sport en beweging voor kwetsbare mensen. Daarnaast werkte ik deeltijds in een WZC. Dat kine-werk was heel zwaar en ik zag het me niet mijn hele leven doen. Toen toonde mijn schoonmoeder de vacature: Similes zocht een medewerker voor de familiewerking in Oost-Vlaanderen. Ik startte daar op 1 september 1992 en heb er nog geen seconde spijt van gehad: in een kleine vereniging maak je echt het verschil met je team en de vrijwilligers.”
FAMILIELEGAAT “De familiewerking heette toen nog: ‘regionale en ziekenhuiskringen’, elk met een eigen bestuur. Ze organiseerden info- en contactmomenten voor familieleden van mensen met een psychische kwetsbaarheid. Ik ging naar elke bestuursvergadering en leerde zo in heel Oost-Vlaanderen de vrijwilligers kennen met hun sterktes en kwetsbaarheden. Toen ons gezin verder uitbreidde, bleek het avondwerk niet verenigbaar met de opvoeding van onze drie
kindjes. Ik koos voor loopbaanonderbreking. Na enkele jaren liet ik aan mijn directeur weten dat ik het wel zag zitten om terug halftijds aan de slag te gaan. Maar ik wou de medewerker die mij verving niet zonder werk zetten.” “Net toen kreeg Similes het legaat van vrijwilligster Denise De Coster en haar familie uit Brugge. Ze waren ontevreden over de afstandelijke manier waarop de bewindvoering over hun tante was verlopen1. En Mieke dacht aan mij. In 1997 begon ik aan die leuke en boeiende opdracht: bewindvoering onder Similes-vlag van nul af opbouwen. De eerste 20 jaar deed ik dat samen met Marianne De Boodt, na haar pensioen met Freya Van Langenhove. De vraag was: wat gaan we doen? De wet zegt dat de vrederechter bij voorkeur een familielid als bewindvoerder moet aanstellen, anders wordt het een advocaat. Maar er waren nogal wat klachten over de aanpak door advocaten en hun communicatie in de context van geestelijke gezondheidszorg.”
1 Het volledige verhaal over het ontstaan van het legaat en het bewindvoeringsverhaal leest u in ons nummer van december 2023.
10
similes - Eigen werking 1 | Bewindvoering
Foto: © Yannick Roosen
“Mijn wens kwam uit: ik mocht 34 jaar met én voor mensen werken.”
GOEDE HUISVADER “Volgens de wet van toen moest de bewindvoerder zijn taak vervullen ‘als een goede huisvader’. Wij startten toen met het zoeken naar en opleiden van vrijwilligers die als vertrouwenspersoon en goede huisvader een persoonsgerichte bewindvoering wilden aanpakken voor personen met een psychische kwetsbaarheid. Kers op de taart: wij wilden bij dat beheer ook de familie betrekken. Want als ouder, broer/ zus of kind van een kwetsbaar persoon is het niet zo vanzelfsprekend om het
geldbeheer kordaat in handen te nemen: dat leidde vaak tot rolconflicten. Wij wilden met onze aanpak families rust, veiligheid en een goed gevoel geven.” “Dat vroeg om een mix van duidelijkheid, geldbeheer én het psychosociale: een kolfje naar mijn hand. Omdat het geld uit Brugge kwam, zijn we begonnen in WestVlaanderen. Op een persconferentie waren acht
verschillende mediakanalen aanwezig, waaronder ook Focus TV. Het resultaat? Vijftig inschrijvingen voor onze eerste opleiding: leraren, jonggepensioneerden uit de bankwereld, maatschappelijk werkers … Ik had met ieder een intakegesprek.” “Het tweede actiepunt was: vrederechters warm maken voor onze aanpak. Niet zo eenvoudig want die stonden in onze
similes - Eigen werking 1 | Bewindvoering
11
beginperiode zeer argwanend tegenover ons project. Maar hoe gaat dat? Hier en daar vond ik een witte raaf die het wel eens wilde proberen. In die periode verloren we wel een aantal kandidaatvrijwilligers omdat ze te lang moesten wachten op een aanstelling. Stilaan kwam de werking écht op gang en kregen we ook vragen vanuit de andere provincies. Oost-Vlaanderen kwam daarbij als eerste aan de beurt. Antwerpen, Limburg en VlaamsBrabant volgden later.”
250 DOSSIERS “In 2023 vierden we 25 jaar Similes-bewindvoering met een team van 50 bewindvoerders die samen ongeveer 250 dossiers beheren. En toen kwam de wetswijziging waarin geen plaats meer is voor Similesbewindvoerders, ondanks onze forse lobbywerking: er bleven alleen familiale en professionele bewindvoerders over. Al vermeldt de wet wel dat ook een vertrouwenspersoon bewindvoerder kan zijn op voorwaarde dat die een duurzame vertrouwensrelatie opbouwde vóór zijn aanstelling. Wij zaten met de vraag: kunnen we verder? En hoe?” “In 2024 kwam Veerle Vander Elst als vervanger voor Freya. Samen zochten we naar een andere invalshoek: met onze expertise ondersteunen wij nu familiale bewindvoerders bij de uitvoering van hun opdracht. Dat doen we met een aanbod van steungroepen en één-op-één begeleidingen. Daarvoor blijven we rekenen op ons team van ervaren bewindvoerders. En op de uitstekende medewerking van Kristof Slabinck die als expert bij alle intervisies aanwezig is en al een stapel knelpunten wist uit te klaren.”
12
similes - Eigen werking 1 | Bewindvoering
“Mijn wens kwam uit: ik mocht 34 jaar met én voor mensen werken.” INTERNERING “Ondertussen werkte ik wel weer 90%. In 2009 startte ik voor Similes dan ook een werking rond internering op. Hoe dat kwam? Ik raakte in contact met een moeder van wie de zoon een interneringsstatuut had, maar opgesloten zat in een gevangenis. Ze worstelde met vragen zoals: hoe ga ik daarmee om? Hoe kan ik gepaste zorg voor hem opeisen? Ik startte toen een werking ‘families van geïnterneerden’ op. We begonnen in Oost-Vlaanderen en daarna bouwden mijn toenmalige collega Louise en andere sterke vrijwilligers de werking uit naar andere provincies. Momenteel volgt collega Lien dit dossier op.”
WERK ALS HOBBY “Ondertussen werd ik ‘mamoe’ van drie schatjes van kleinkinderen – en er zijn er nog twee op komst. Flink wat van mijn tijd zal daarnaar gaan. Ik blijf ook bewindvoerder over mijn zes ‘pupillen’ met wie ik hechte banden heb opgebouwd. Die laat ik niet in de steek. Misschien ga ik straks ook wel familiale bewindvoerders mee ondersteunen.” “Ik ben elke dag met veel plezier naar mijn werk gegaan. Mijn wens kwam uit: ik mocht 34 jaar met én voor mensen werken. Ik kreeg grote vrijheid in mijn aanpak: dat maakt dat je graag, gemotiveerd en hard werkt. Mijn werk werd zo ook mijn hobby. Dankzij het vertrouwen, de samenwerking en de vriendschap van fijne collega’s, vrijwilligers, familieleden, hulpverleners. Zij gaven mijn loopbaan zin, maar ook kleur en warmte. Similes moet blijven werken aan kwaliteitsvolle ondersteuning, met oog voor een warme omgeving, een fysieke ruimte om samen te komen met koffie, een koekje en een warme knuffel.” ■
Activiteiten
september – oktober – november
Datum
INSCHRIJVING
TYPE ACTIVITEIT
Vooraf inschrijven is voor de meeste activiteiten verplicht en mogelijk via onze website. Ben je niet in de mogelijkheid om je online te registreren? Contacteer ons dan telefonisch via 016 244 201. Kan je toch niet aanwezig zijn? Geef dit tijdig door, uit respect voor de begeleider.
Het type activiteit wordt aangegeven met een afkorting: LOT = lotgenotencontact (voor naastbetrokkenen) INFO = infomoment (iedereen welkom) ONTSP = ontspanningsactiviteit (voor naastbetrokkenen) VORM = Vormingen en trainingen (iedereen welkom)
Type
Thema
Begeleider/gastspreker
Locatie
Meer info
elke 2e ma v/d maand 19u30 - 21u00
LOT
Online steungroep familiale bewindvoering
Jaak Poot en Pieter Spapens, vrijwilligers Similes
Online, via Zoom
bewindvoering@similes.be
elke laatste ma v/d maand 19u30 - 21u00
LOT
Lotgenotencontact voor (ex-)partners van mensen met psychische problemen.
David Van den Eeckhoudt, vrijwilliger Similes
Online, via Zoom
David Van den Eeckhoudt, gsm 0478 25 68 89
elke laatste di v/d maand 19u30 - 21u00
LOT
Online KOPP lotgenotencontact
Julie en David, vrijwilligers Similes
Online, via Zoom
Julie: julie.elias@outlook.com, David: eekie73@telenet.be
elke 2e di v/d maand 19u30 - 21u00
LOT
Lotgenotencontact voor naasten van personen met persoonlijkheidsproblemen
Ludo Verdyck en Brigit Kennis, vrijwilligers Similes
Online, via Zoom
Ludo Verdyck, gsm 0474 67 76 98
elke 2e do v/d maand 19u30 - 21u30
LOT
Lotgenotencontact voor naastbetrokkenen over verslaving
Jimmy Van Opstal, vrijwilliger Similes
Online, via Zoom
Jimmy Van Opstal, gsm 0470 68 05 59, jimmyvanopstal1@gmail.com
elke 3e do v/d maand 19u30 - 21u30
LOT
Lotgenotencontact voor naastbetrokkenen over narcisme
Jimmy Van Opstal, vrijwilliger Similes
Online, via Zoom
Jimmy Van Opstal, gsm 0470 68 05 59, jimmyvanopstal1@gmail.com
17/09/2026 19u30 - 21u00
LOT
Lotgenotencontact voor ouders van psychisch kwetsbare personen
Mich Jonckheere, vrijwilliger Similes
Online, via Zoom
Mich Jonckheere, gsm 0486 34 93 38, michjonckheere@gmail.com
21/09/2026 19u30 - 21u00
LOT
Lotgenotencontact voor naastbetrokkenen over psychose
Marcel, vrijwilliger Similes
Online, via Zoom
info@similes.be
12/11/2026 19u30 - 21u00
LOT
Lotgenotencontact voor ouders van psychisch kwetsbare personen
Mich Jonckheere, vrijwilliger Similes
Online, via Zoom
Mich Jonckheere, gsm 0486 34 93 38, michjonckheere@gmail.com
elke 3e ma van oktober en november 18u30 - 20u30
LOT
Babbelstoel
Chris Wouters, vrijwilliger Similes
AZ Turnhout Campus Sint-Jozef
Similes Inloophuis Turnhout, tel 014 414 624, similes.turnhout@skynet.be
elke 3e di v/d maand 18u00 - 20u00
LOT
Babbelstoel
Leen Van Rooy en Chris Wouters, vrijwilligers Similes
OPZ Geel
Similes Inloophuis Turnhout, tel 014 414 624, similes.turnhout@skynet.be
ONLINE
Antwerpen
similes - eigen werking
13
14
Datum
Type
Thema
Begeleider/gastspreker
Locatie
Meer info
Elke 3e di v/d maand 19u15 - 21u00
LOT
Familieontmoetingsmoment in Antwerpen
Ludo Verdyck en Brigit Kennis, vrijwilligers Similes
Zorggroep Multiversum
Ludo Verdyck, gsm 0474 67 76 98
Elke za v/d oneven weken 14u00 - 15u30
LOT
Mindful onderweg
Rita De Cock, vrijwilliger Similes
Lange Zandstraat Rita De Cock, (tegenover decock.rita@hotmail.be nr 133) SintKatelijne-Waver
Elke 1e zo v/d maand 14u00 - 17u00
ONTSP Workshop intuïtief schilderen
Rita De Cock, vrijwilliger Similes
De Loods
Rita De Cock, decock.rita@hotmail.be
09/09/2026 19u30 - 21u30
LOT
Café Mentaal Welzijn
Ine Smits, CAW
Pastel
Dirk De Caluwé, dirkdca@gmail.com, gsm 0484 91 62 52
10/09/2026 19u30 - 21u30
LOT
Café Mentaal Welzijn: Autonomie versterken
Tom Vermeulen, onderzoeker Universiteit Antwerpen
Rosmolen
Dirk De Caluwé, dirkdca@gmail.com, gsm 0484 91 62 52
15/09/2026 20u00 - 22u00
LOT
Praatgroep: grenzen stellen
Jos Deckers, vrijwilliger Similes
De Schijf
similes.mechelen@gmail.com of Jos Deckers gsm 0485 35 81 92
21/09/2026 19u30 - 21u30
LOT
Praatgroep 'Similes inloophuis Turnhout' voor mensen naast mensen met psychische kwetsbaarheid
Chris Wouters, vrijwilliger Similes
Het Verband Turnhout
Similes Inloophuis Turnhout, tel 014 414 624 (maandagnamiddag), similes.turnhout@skynet.be
23/09/2026 19u30 - 21u30
LOT
Praatgroep voor ouders van kinderen met psychische problemen
Sandra Sterckx, vrijwilliger Similes
Dorpshuis De Pimpernel
Sandra Sterckx, gsm 0476 26 84 30, info@similes.be
24/09/2026 20u00 - 22u00
INFO
Infoavond: voorstelling werking PAAZ-afdeling AZ Turnhout
Karlijn Hoppenbrouwers en Jolien Aerts, PAAZ-afdeling AZ Turnhout
Welzijnscampus Similes Inloophuis Turnhout, Constant Janssen tel 014 414 624 (maandagnamiddag), similes.turnhout@skynet.be
02/10 t.e.m. ONTSP Uitwaaiweekend - thema: 04/10/2026 "Wonderbaarlijk..." vr 17u00 - zo16u30
Sonia Habran, vrijwilliger Similes
Hof Zevenbergen Sonia Habran, gsm 0477 47 87 48, roosjetw@hotmail.com
08/10/2026 15u00 - 17u00
LOT
Café Mentaal Welzijn met film
Sven Unik-Id en Christelle
Zwaneberg
Dirk De Caluwé, dirkdca@gmail.com, gsm 0484 91 62 52
08/10/2026 14u00 - 16u00
INFO
Een warm verhaal
Jos Deckers, vrijwilliger Similes
LDC De Rooster
derooster@zbrivierenland.be of tel 015 306 990
08/10/2026 19u00 - 21u00
INFO
Een warm verhaal
Jos Deckers, vrijwilliger Similes
LDC De Plek
deplek@zbrivierenland.be of tel 015 306 990
08/10/2026 19u30 - 21u30
INFO
Boeklezing: Uit mijn hoofd
Kristien Wollants
Bibliotheek Turnhout
Similes Inloophuis Turnhout, tel 014 414 624 (maandagnamiddag), similes.turnhout@skynet.be
08/10/2026 19u30 - 21u30
LOT
Café Mentaal Welzijn met film
Sven Unik-Id en Christelle
Zwaneberg
Dirk De Caluwé, dirkdca@gmail.com, gsm 0484 91 62 52
20/10/2026 20u00 - 22u00
INFO
Werken met de 'herstelkoffer' met familie en naasten
Ludmilla Moons en Goedele Miseur, UPC Duffel
De Schijf
similes.mechelen@gmail.com of Jos Deckers gsm 0485 35 81 92
21/10/2026 19u30 - 21u30
LOT
Praatgroep voor ouders van kinderen met psychische problemen
Sandra Sterckx, vrijwilliger Similes
Dorpshuis De Pimpernel
Sandra Sterckx, gsm 0476 26 84 30, info@similes.be
28/10/2026 19u30 - 21u30
LOT
Café Mentaal Welzijn Onverwacht(E) weduwe
Peter De Locht
Gemeentehuis Schelle
Dirk De Caluwé, dirkdca@gmail.com, gsm 0484 91 62 52
similes - eigen werking
Datum
Type
Thema
Begeleider/gastspreker
Locatie
Meer info
12/11/2026 19u30 - 21u30
LOT
Café Mentaal Welzijn: Een doodgewone jongen
Mieke Jacobs en Freddy Bellis
Rosmolen
Dirk De Caluwé, dirkdca@gmail.com, gsm 0484 91 62 52
17/09/2026 20u00 - 22u00
INFO
Lezing: De 7 Seizoenen van Rouw
Tine Buytaers, rouwexperte
De Schijf
similes.mechelen@gmail.com of Jos Deckers gsm 0485 35 81 92
18/11/2026 19u30 - 21u30
LOT
Café Mentaal Welzijn Verbinding in relaties
Ann Boschmans, psycholoog
Pastel
Dirk De Caluwé, dirkdca@gmail.com, gsm 0484 91 62 52
25/11/2026 19u30 - 21u30
LOT
Praatgroep voor ouders van kinderen met psychische problemen
Sandra Sterckx, vrijwilliger Similes
Dorpshuis De Pimpernel
Sandra Sterckx, gsm 0476 26 84 30, info@similes.be
26/11/2026 19u00 - 21u00
INFO
Infoavond: eetstoornissen begrijpen en ondersteunen
Els Verheyen, ANBN
Welzijnscampus Similes Inloophuis Turnhout, Dr. Constant tel 014 414 624 (maandagnamiddag), Janssen zaal Joker similes.turnhout@skynet.be (gelijkvloers)
elke 3e wo v/d maand 20u00 - 22u00
LOT
Gespreksgroep Els Poelmans nabestaanden na zelfdoding
ZOPP vzw
info@similes.be
elke do 19u30 - 21u00
LOT
Praatcafé voor naastbetrokkenen
Maurits Knoops, vrijwilliger Similes
CC Hasselt Theatercafé (achteraan)
Maurits Knoops, tel 089 852 108
elke 3e ma v/d maand 19u30 - 21u00
LOT
Lotgenotencontact voor familie, naastbetrokkenen in het Liedtskasteel Oudenaarde
Ann, Marina en Marleen, vrijwilliger Similes
Het Liedtskasteel Ann Artois, ann.a@similesvrijwilliger.be
elke ma v/d oneven weken 20u00 - 22u00
LOT
Familieontmoetingsmoment in Kruibeke
Vera Degenaers, vrijwilliger Similes
Dorpshuis 't Klokhuis
Vera Degenaers, gsm 0470 93 09 94
elke 1e wo v/d maand 14u30 - 16u00
LOT
Lotgenotencontact voor naasten in Sint-Niklaas
Manuela Vanhove, vrijwilliger Similes
ZigZag
Suzanne Bol, suzanne.bol@similes.be
elke 4e do v/d maand 19u30 - 21u00
LOT
Lotgenotencontact voor naastbetrokkenen in Lede
Linda De Muynck en Raf De Staelen, vrijwilligers Similes
't Evenwicht
Linda De Muynck, gsm 0477 91 44 00; Raf De Staelen, gsm 0499 54 16 63
10/09/2026 17u00 - 23u00
INFO
ça va? Ronse
CC De Ververij
Facebook De Ververij
11/09/2026 19u30 - 22u00
LOT
Lotgenotencontact: "Rouwen van ouders na euthanasie bij psychisch lijden"
Henny Burger en Eljakim Blokland, vrijwilligers Similes
Regio Waasland
henny.b@similesvrijwilliger.be
23/09/2026 19u30 - 21u30
LOT
KOPP lotgenotencontact
Els De Smet, vrijwilliger Similes
Oude abdij Drongen
Els De Smet, els.ds@similesvrijwilliger.be
24/09/2026 19u30 - 21u30
LOT
Lotgenotencontact voor naastbetrokkenen rond borderline en narcisme
Johan Pertry, vrijwilliger Similes
Oude abdij Drongen
Suzanne Bol, tel 016 244 203, suzanne.bol@similes.be
26/09/2026 09u30 - 15u30
INFO
Ontmoetingsdag KOPP
Diverse sprekers
SAAM
Suzanne Bol, tel 016 244 203, suzanne.bol@similes.be
Limburg
Oost-Vlaanderen
similes - eigen werking
15
Datum
Type
Thema
30/09/2026 19u30 - 22u00
INFO
Café P: voorstelling 't OpenHuis
04/10/2026 13u15 - 16u30
Begeleider/gastspreker
Locatie
Meer info
't OpenHuis
www.cafep.be
ONTSP WBB Warme Babbel Buiten Francisca, herfstwandeling: Bourgoyen vrijwilliger Similes te Gent
Stedelijk natuurreservaat BourgoyenOssemeersen
Marianne Claeys, gsm 0496 99 47 41, similes.regiogent@gmail.com
08/10/2026 19u30 - 21u30
INFO
Lezing: Mee-leven met een dierbare die aan zelfdoding denkt
Alexandre Reynders, Odisee
huisvandeMens Ronse, Zuidstraat 13
Alexandre Reynders, gsm 0476 71 07 86, alexandre.reynders@odisee.be
08/10/2026 19u30 - 22u00
INFO
Bewust ruimte maken voor rust: positieve psychologie
Isolde Willems, Binnendoor coach
PC Parothea
Marianne Claeys, gsm 0496 99 47 41, similes.regiogent@gmail.com
09/10/2026 20u00 - 23u00
ONTSP Eenzaam zonder mij
Ben Segers & Manu Huylebroeck
Leietheater
CC Leietheater
16/10/2026 19u30 - 22u00
LOT
Lotgenotencontact voor naastbetrokkenen naast mensen met een interneringsstatuut
Ann, Marina en Marleen, vrijwilligers Similes
De Moester
ann.a@similesvrijwilliger.be
19/10/2026 19u30 - 21u30
INFO
Familiegroep Het PAKT
Diverse sprekers
Karus
Suzanne Bol, suzanne.bol@similes.be
22/10/2026 19u30 - 21u30
LOT
KOPP lotgenotencontact
Els De Smet, vrijwilliger Similes
Oude abdij Drongen
Els De Smet, els.ds@similesvrijwilliger.be
22/10/2026 19u30 - 21u30
LOT
Lotgenotencontact voor naastbetrokkenen rond borderline en narcisme
Johan Pertry, vrijwilligers Similes
Oude abdij Drongen
Suzanne Bol, suzanne.bol@similes.be
19/11/2026 19u30 - 21u30
INFO
Lezing: Mee-leven met een dierbare die aan zelfdoding denkt
Alexandre Reynders, Odisee
HuisvandeMens Zottegem
Alexandre Reynders, gsm 0476 71 07 86, alexandre.reynders@odisee.be
19/11/2026 19u30 - 21u30
LOT
Lotgenotencontact voor naastbetrokkenen rond borderline en narcisme
Ludo Verdyck en Brigit Kennis, vrijwilligers Similes
Oude abdij Drongen
Ludo Verdyck, gsm 0474 67 76 98
25/11/2026 19u30 - 22u00
INFO
Café P(odium)
Museumtheater
www.cafep.be
25/11/2026 19u30 - 21u30
LOT
KOPP lotgenotencontact
Els De Smet, vrijwilliger Similes
Oude abdij Drongen
Els De Smet, els.ds@similesvrijwilliger.be
elke 1e wo v/d maand 15u00 - 18u00
LOT
Similes Salon – Warme Babbel Grimbergen
Mich Jonckheere, vrijwilliger Similes
PZ Sint Alexius Mich Jonckheere, - SPINNENKOPP- gsm 0486 34 93 38, ruimte michjonckheere@gmail.com (hoofdingang)
Elke 1e do v/d maand 19u30 - 21u30
LOT
Lotgenotencontact voor naastbetrokkenen over narcisme
Jimmy Van Opstal, vrijwilliger Similes
Casa Clementina
Jimmy Van Opstal, gsm 0470 68 05 59, jimmyvanopstal1@gmail.com
elke 4e do v/d maand 19u30 - 21u30
LOT
Lotgenotencontact voor naastbetrokkenen over verslaving
Jimmy Van Opstal, vrijwilliger Similes
Casa Clementina
Jimmy Van Opstal, gsm 0470 68 05 59, jimmyvanopstal1@gmail.com
elke laatste za v/d maand 14u00 - 15u30
LOT
Kaffee Similes Jette
Mich Jonckheere, vrijwilliger Similes
Club Norwest
Mich Jonckheere, gsm 0486 34 93 38, michjonckheere@gmail.com
07/09/2026 14u00 - 16u00
LOT
Kaffee Similes Halle
Mich Jonckheere en Sophie Keysers, vrijwilligers Similes
CGG Ahasverus
Mich Jonckheere, gsm 0486 34 93 38, michjonckheere@gmail.com
Vlaams-Brabant
16
similes - eigen werking
Datum
Type
Thema
01/10/2026 20u00 - 22u00
INFO
Samen Veerkrachtig: filmavond "No Letting Go"
05/10/2026 19u30 - 21u00
INFO
Meeleven met een geliefde met een doodswens
05/10/2026 20u00 - 21u45
Begeleider/gastspreker
Locatie
Meer info
LDC Ruelenspark, Huis van Het Kind Heverlee Alexandre Reynders, Odisee
LDC HoeckhuysWalden
Nazlihan Günaydin, nazlihan. gunaydin@similes.be
ONTSP Eenzaam zonder mij
Ben Segers & Manu Huylebroeck
CC Strombeek
CC Strombeek
06/10/2026 19u30 - 21u30
INFO
Paul Van Deun, psycholoog en verslavingsexpert
Welzijnscampus Nieuwenbos
Mich Jonckheere, michjonckheere@gmail.com
08/10/2026 18u45 - 21u00
ONTSP In de Bijenkorven
Mich Jonckheere en Geneviève d'Hoop
Cinéma Galeries
Mich Jonckheere, michjonckheere@gmail.com
14/10/2026 15u30 - 17u00
ONTSP Kortfilm: "Wie ben ik als ik ontwaak?"
Liselotte Gezels en Lize Cuvé
UZ Brussel
Mich Jonckheere, michjonckheere@gmail.com
19/10/2026 14u00 - 16u00
LOT
Kaffee Similes Halle
Mich Jonckheere en Sophie Keysers, vrijwilligers Similes
CGG Ahasverus
Mich Jonckheere, gsm 0486 34 93 38, michjonckheere@gmail.com
03/11/2026 19u45 - 22u00
INFO
Lezing: Mee-leven met een dierbare die aan zelfdoding denkt
Alexandre Reynders, Odisee
PZ Sint Alexius Grimbergen, zaal Hannah Arendt
Alexandre Reynders, gsm 0476 71 07 86, alexandre.reynders@odisee.be
12/11/2026 19u30 - 21u15
LOT
Lotgenotencontact voor naastbetrokkenen over psychose
Marcel Mali, vrijwilligers Similes
UPC Kortenberg
Nazlihan Günaydin, nazlihan. gunaydin@similes.be
elke 3e di v/d maand 19u00 - 21u00
LOT
Lotgenotencontact voor naastbetrokkenen over verslaving
Rita D'hondt en Petra Van Moorleghem, vrijwilligers Similes
CLB Weimeersen
Suzanne Bol, suzanne.bol@similes.be
01/09/2026 18u00 - 20u00
LOT
Gespreksgroep voor naasten Britt Finaut en Yves Maes, over euthanasie omwille van medewerkers HuisvandeMens psychisch lijden
HuisvandeMens Brugge
Suzanne Bol, suzanne.bol@similes.be
08/09/2026 19u30 - 21u30
LOT
Lotgenotencontact voor Johan Depuydt en Liselotte naastbetrokkenen in Brugge Anckaert, vrijwilligers Similes
Huis met Vele Kamers
Johan Depuydt, johan.d@similesvrijwilliger.be; Liselotte Anckaert, liselotte.anckaert@gmail.com
29/09/2026 19u00 - 21u30
INFO
Praatkaffee De Stem: tussen Stefaan Baeten, voorzitter droom en daad Similes
De Valkaart
www.praatkaffee-destem.be
06/10/2026 19u30 - 21u30
INFO
Praatkaffee In Balans: Wat is Dr. Crombez de rol van de psychiater?
VC Mozaïek
www.facebook.com/praatkaffee/ events
20/10/2026 18u00 - 20u00
LOT
Gespreksgroep voor naasten Britt Finaut en Yves Maes, over euthanasie omwille van medewerkers HuisvandeMens psychisch lijden
HuisvandeMens Brugge
Suzanne Bol, suzanne.bol@similes.be
20/10/2026 19u30 - 21u30
LOT
Lotgenotencontact voor Johan Depuydt en Liselotte naastbetrokkenen in Brugge Anckaert, vrijwilligers Similes
Huis met Vele Kamers
Johan Depuydt, johan.d@similesvrijwilliger.be; Liselotte Anckaert, liselotte.anckaert@gmail.com
29/10/2026 19u30 - 21u30
INFO
Documentaire ‘Tussen ons’ maakt verslaving bespreekbaar
GC De Bunder
Suzanne Bol, suzanne.bol@similes.be
24/11/2026 19u00 - 21u30
INFO
Praatkaffee De Stem
De Valkaart
www.praatkaffee-destem.be
26/11/2026 19u30 - 21u30
INFO
Mee-leven met een dierbare Alexandre Reynders, Odisee die aan zelfdoding denkt
Huis met Vele Kamers
Alexandre Reynders, gsm 0476 71 07 86, alexandre.reynders@odisee.be
Boekvoorstelling: Waar ligt de grens?
West-Vlaanderen
Diverse panelleden
similes - eigen werking
17
NIEUW:
Multifamiliegroep
crisis: E L P-aanbod Wanneer iemand in een gezin een psychische crisis doormaakt, blijft dat zelden beperkt tot die ene persoon. Ouders, partners, broers en zussen, grootouders: iedereen wordt meegesleurd. Vanuit de Eerstelijnspsychologische Hulpverlening (ELP) bestaat sinds dit voorjaar een antwoord op die realiteit: de multifamiliegroep. Ingrid De Paep en Martine Lambrechts, therapeuten van het UPC KU Leuven, brengen op campus Gasthuisberg gezinnen
samen die met een crisis kampen — niet om oplossingen aan te reiken, maar om ruimte te scheppen om te spreken, en vooral te luisteren. “We willen een plek bieden waar mensen kunnen samenkomen om te spreken, maar ook om te luisteren naar andere gezinnen die iets gelijkaardigs meemaken,” vertelt Ingrid. “Dat geeft voeding voor wat in je eigen gezin soms vastloopt.”
Het model is weinig bekend in Vlaanderen. Het komt oorspronkelijk uit Italië en Argentinië, waar de zorg voor psychische problemen veel meer in de gemeenschap verankerd zit, met een grotere rol voor de uitgebreide familie. Martine maakte er via Italiaanse collega's ruim tien jaar geleden kennis mee. Ingrid volgde later, via haar seminaries.
similes - goede praktijk | Multifamiliegroep
19
EEN GEZIN IN CRISIS IS NOOIT ALLEEN Het uitgangspunt is eenvoudig, maar de klassieke zorg ziet het niet altijd zo: een crisis raakt zelden slechts één persoon. “Meestal is er binnen een gezin één persoon die in crisis gaat,” zegt Ingrid, “maar daardoor komt het hele gezin in crisis.” Terwijl alle aandacht naar de persoon
in crisis gaat, blijft de rest vaak in de kou staan en weet niet goed waar het met zijn eigen onrust terecht kan. De groep richt zich niet op wie is opgenomen — ELP is niet te combineren met een opname — maar wel op wie op de spoed belandt, gevolgd wordt door een mobiel crisisteam, of van de ene escalatie in de andere duikelt. Deelname staat open vanaf zestien jaar, niet enkel voor het kerngezin maar voor de hele familie. “Het is een heel open groep,” zegt Ingrid. “Iedereen die worstelt met de crisis van een gezinslid is welkom: de patiënt, broers en zussen, ouders, grootouders.”
ZICH HERKENNEN IN HET VERHAAL VAN EEN ANDER Wat de groep volgens Ingrid en Martine zo waardevol maakt, is precies het samenbrengen van verschillende gezinnen. “Binnen het eigen kerngezin zijn emoties vaak te hoog opgelaaid om te kunnen spreken. Een crisis is moeilijk bespreekbaar, net omdat het je eigen kind, partner of ouder is,” zegt Martine.
20
similes - goede praktijk | Multifamiliegroep
“Zodra je gezinnen samenbrengt, ontstaat er ruimte.” Door te luisteren naar een ander gezin herkennen mensen vaak stukjes van zichzelf, zonder dat het even overweldigend aanvoelt als hun eigen verhaal. “Zo ontstaat een divers gesprek, met veel perspectieven,” zegt Ingrid. Ook generaties spelen mee: crisissen brengen soms patronen aan de oppervlakte die al veel langer meelopen. “Soms blijkt iets al in een vorige generatie ontstaan te zijn,” zegt Martine, “en maakt de crisis dat plots duidelijk. Migratie, oorlog, jeugdtrauma’s: wat mensen meemaken heeft vaak nog invloed op de volgende generaties van een familie.” De groep krijgt ook zicht op iets wat vaak sluipend ontstaat: de afhankelijkheid tussen wie zorg krijgt en wie de zorg op zich neemt. “Mensen zien zelf dat het niet goed loopt, maar zeggen ook: ik kan niet anders, want anders loopt het fout,” vertelt Ingrid. Dat patroon zichtbaar en voelbaar maken, zonder te oordelen, is een van de opdrachten van de groep.
GEEN PSYCHO-EDUCATIE, GEEN EXPERTROL Wat de multifamiliegroep uitdrukkelijk niet doet, is adviezen geven of psycho-educatie aanbieden (een
© Nicky Vanwinckelen
behandelmethode waarbij een hulpverlener uitleg en advies geeft over psychische klachten, diagnoses of gedrag). “We blijven liever stilstaan bij wat mensen raakt: hun pijn, hun verdriet, hun onmacht, maar ook hun hoop en hun moed,” klinkt het. Ingrid en Martine zijn degelijk therapeutisch geschoold — beiden analytisch, met ervaring in de psychosezorg en crisiszorg — maar zetten die kennis vooral impliciet in. “Onze rol is om vastzittende dingen denkbaar en voelbaar te maken,” zegt Martine. “De groep werkt sterk op zichzelf; het is vooral de kunst om vertrouwen te schenken, zodat mensen elkaar kunnen spiegelen.” Ingrid vult aan: “Wij komen vooral tussen wanneer het gesprek stokt. En ik ben in de eerste plaats aanwezig als mens. Ik ben psychologe, ja, maar ik ben ook patiënt van het leven.” Om drempels laag te houden, kiest de groep bewust voor een open vorm. Nieuwe deelnemers starten met een kennismakingsgesprek en sluiten daarna aan bij de eerstvolgende bijeenkomst. “Mensen kunnen wegblijven, bijvoorbeeld door een vakantie of een nieuwe opname, en later weer aansluiten,” zegt Ingrid. “Vaak zet één gezinslid de eerste stap, en later komt de rest mee.”
soorten groepen er in elk land bestaan,” zegt ze, “en zagen hoe verschillend de kaders zijn.” Dat onderzoek vormde mee de basis voor een opleidingstraject tot multifamilietherapeut, waarvan al een kleinschalige versie binnen het ziekenhuis liep. Het format blijkt in Vlaanderen amper bekend, terwijl het in Italië en Spanje net een gangbare praktijk is. “De zorg zit er veel meer in de gemeenschap verankerd, met minder klinieken en minder opnames,” legt Martine uit. “De familie is er veel meer geïntegreerd in de zorg.” Volgens Martine is dat ook een boodschap die bij beleidsmakers zou moeten aanslaan: “Het is een kostenefficiënte groep. Je brengt veel mensen samen tegen relatief lage kosten.” Wat begon als kennis uit Italië en Argentinië, kreeg vanuit de ELP op campus Gasthuisberg een eigen invulling. Het uitgangspunt blijft overeind, zoals Ingrid het verwoordt: “Het gaat niet over een oplossing. Mensen hebben vaak al alles geprobeerd wanneer ze bij ons komen. Het gaat meer over: wat doet dit met ons, en hoe gaan we daar zo gezond mogelijk mee om?” ■
Die openheid heeft ook een keerzijde. “Een gesloten groep biedt meer veiligheid,” zegt Martine, “maar de drempel ligt er hoger, omdat het meteen een engagement inhoudt. In de praktijk ontstaat er meestal een vaste kern van deelnemers.”
KOSTENEFFICIËNT MODEL MET POTENTIEEL Samen met een collega deed Martine twee jaar onderzoek naar multifamiliegroepen in België, Spanje, Portugal en Italië, in het kader van een Erasmus+-project. “We brachten in kaart welke
similes - goede praktijk | Multifamiliegroep
21
Interview
Ride4Happiness HOE IS RIDE4HAPPINESS ONTSTAAN? “Het idee is ontstaan na het verlies van twee kameraden. De eerste was mijn allerbeste vriend, die sinds april 2025 met een burn-out thuis zat. Die burn-out is geëvolueerd naar een depressie en heeft geleid tot een zelfdoding. Bij de tweede kameraad had niemand door dat hij het moeilijk had, het was totaal onverwacht.” “Drie dagen voordat Felix* uit het leven stapte, hebben we samen
22
similes - Eigen werking | Ride4Happiness
nog 90 kilometer gefietst. Hij vertelde me dat hij terug zou gaan werken. Alles leek goed te gaan. Het viel me wel op dat hij geen therapie volgde en ook geen plan had om het anders aan te pakken.” “Hij hield ontzettend veel van zijn vrouw en kinderen. Felix en ik groeiden samen op en gingen samen op vakantie.Heel wat mensen zijn zwaar getroffen door het verlies.” “Jonas* leerde ik kennen via het werk. De dag voor zijn overlijden
hebben we nog een uur gevideobeld. Hij zei dat hij ging trouwen en sprak nog over zijn vrijgezellenavond en trouwfeest. Ze hadden nog geen datum vastgelegd, maar de dag erna was hij er niet meer.” “Ik heb het evenement georganiseerd omdat ik toch wel met een schuldgevoel zat. Daarom wil ik mensen nu sensibiliseren en toegang bieden tot organisaties die hen kunnen ondersteunen als ze iemand kennen die psychisch lijdt. Ik denk dat sensibilisatie
WAAROM KOOS JE VOOR SIMILES? “IIk zit met een enorm schuldgevoel over het feit dat ik niet gezien heb dat Felix zo diep zat. Ik wil mensen die in dezelfde situatie als ik zitten kunnen helpen, om de signalen op tijd te kunnen detecteren. Ik had een lijst opgesteld met dingen die ik belangrijk vind en Similes kwam daar helemaal mee overeen.”
HEBBEN JULLIE ENIGE MOEILIJKHEDEN ONDERVONDEN BIJ HET ORGANISEREN VAN HET EVENT?
iedereen toewensen, al is het niet gemakkelijk te vinden.
soortgelijke situaties kan vermijden. Dat was het hoofddoel van Ride4Happiness. Met ’wat als’ kom je niet veel verder, wel met ‘wat nu’.”
WAAROM KOOS JE ERVOOR OM ER EEN FIETSEVENEMENT VAN TE MAKEN? “Ik leerde Felix kennen in de jeugdbeweging (KLJ), waar we, bij wijze van spreken, Vlaanderen onveilig hebben gemaakt. Daarna voetbalden we twaalf jaar lang in dezelfde groep. Ten slotte hebben we fietsen ontdekt en zijn we dat samen gaan doen. Fietsen was ook zijn grootste uitlaatklep en bracht ons de laatste jaren vaak samen.”
ZIT ER EEN SYMBOLISCHE REDEN ACHTER DE FIETSROUTE? “Op de T-shirts stonden klavertjes vier, dat is een knipoog naar Felix. In elke grasweide vond hij uit het niets altijd een klavertje vier. Dat is ook het symbool voor geluk, dat we
De fietstocht van 70 kilometer was de tocht die ik voordien altijd met Felix deed. Wie de familiefietstocht van 40 kilometer deed, fietste langs zijn huis en de voetbalclub. De aankomst was voor alle fietsers bij de KLJ.”
ZIJN JULLIE VAN PLAN OM NOG EDITIES TE ORGANISEREN? “Het was nooit de bedoeling om een tweede editie te organiseren, maar we hebben wel erg veel positieve feedback gekregen. We kunnen het ook niet naast ons neerleggen. Volgend jaar organiseren we alvast geen fietsevenement, wel iets anders onder de naam Ride4Happiness. Wat we dan exact gaan doen, moeten we nog uitwerken. We willen elk jaar een verhaal brengen, en ons elk jaar heruitvinden.”
HOE KEKEN DE NAASTEN VAN FELIX EN JONAS NAAR HET EVENEMENT? “Ik ben eerst naar de weduwen gestapt, om het plan te bespreken. Het was mijn manier om te zeggen: ’Ik ben er voor jullie’. Zij gingen akkoord met het plan, dan pas heb ik het idee gerealiseerd.”
“We wilden er een groot evenement van maken. Alles moest erop en eraan zijn, dat is natuurlijk veel werk. Toch is het organiseren vlot gelopen. Ik had een team van vrienden, collega’s en de buurman van Felix samengesteld. We waren een sterk en gemotiveerd team en hebben iets op poten gezet waar we allemaal heel tevreden op terugkijken.”
HOE KOMT HET GELD BIJ SIMILES TERECHT? “We zitten nu in de afrondende fase. We moeten nog één factuur binnenkrijgen en dan storten we het bedrag integraal door aan Similes'. We storten uiteindelijk meer dan 10 000 euro aan Similes.” *Om de privacy van de betrokkenen te waarborgen, worden in dit artikel schuilnamen gebruikt. De werkelijke identiteiten zijn bekend bij de redactie. ■
Nood aan een gesprek? Denk je aan zelfdoding, maak je je zorgen om iemand, of zit je zelf met gedachten aan zelfdoding? Je hoeft hier niet alleen mee te blijven zitten.
ZELFMOORDLIJN 1813
Bel 1813 Chat via zelfmoord1813.be zelfmoord1813.be
similes - Eigen werking | Ride4Happiness
23
Psychiater Jim van Os wil af van DSM1 als bijbel van psychiatrie
Mensen willen geen etiket van een psychische stoornis, maar een beter leven “Als je tegen een twaalfjarige zegt: ‘jij hebt ADHD of autisme’, dan integreert die dat etiket langzaam als onderdeel van zijn identiteit. Hij stelt zijn verwachtingen negatief bij: ik kan dit en dat niet, want ik heb die stoornis. En zijn omgeving krijgt ook negatieve verwachtingen. Zo zorgen die etiketten ervoor dat een kwart van onze bevolking ‘ziek’ is zonder dat ze weten wat ze daaraan moeten doen”, stelt Nederlands psychiater Jim van Os. Hij wil weg van psychiatrie vanuit de etikettering van psychische problemen op basis van de DSM-catalogus omdat die niets zegt over de zorgbehoefte van die persoon en over zijn herstelprognose. “Vertrek van de vraag: wat is er gebeurd? Zoek op basis van de kwets- en de weerbaarheid van het individu naar het antwoord op de vraag: waar wil je naartoe?”
“Ik praat ook vanuit familieervaring. Mijn zoon is psychosegevoelig en heeft ook moeten leren zijn weg te vinden, met veel moeite, opnames, medicatie en weet ik wat allemaal. Ik denk dat die ervaring mij gesterkt heeft in mijn motivatie om het verder te brengen, om de
similes - Interview
Jim van Os publiceerde in het vooraanstaande wetenschappelijke tijdschrift Nature een kritisch artikel over de DSM-5, de vijfde editie van de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (diagnostische en statistische handleiding voor psychische stoornissen) uit 2013. En hij schreef er een boek over: De DSM-5 voorbij! Persoonlijke diagnostiek in een nieuwe ggz. “De DSM was bedoeld om de zorg te verbeteren en de wetenschap richting te geven. Maar 50 jaar later zien we dat dat niet is gebeurd. Het is mee door de DSM zover gekomen, dat we nu alle mentale variaties bekijken door de bril van stoornissen in het hoofd van het individu, die samengaan met een afwijking in het brein. Dat was een goede hypothese maar
Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (diagnostische en statistische handleiding voor psychische stoornissen) 1
24
afstand te overbruggen tussen de leefwereld van patiënten en hun familie en onze ivoren toren van het DSM-denken”, zegt Jim van Os. Hij is hoogleraar Psychiatrie en voorzitter van de Divisie Hersenen van het Universitair Medisch Centrum Utrecht, en ook Fellow en gasthoogleraar Psychiatrische
Epidemiologie aan het Institute of Psychiatry van King’s College in Londen.
“Psychosegevoeligheid is een algemeen menselijke eigenschap zoals bloeddruk. En die kan te hoog zijn en dan doe je daar wat aan”
voorzien en om in het sociale verkeer met elkaar te communiceren.”
IEDEREEN IS PSYCHOSEGEVOELIG
“Maar dat talent is tegelijkertijd onze kwetsbaarheid. Het kan uit de hand lopen bij psychose en depressie en dan heb je een zorgbehoefte. Daar moet je dan mee leren leven. Wetenschap heeft aangetoond dat ieder mens duizenden genetische risicovarianten heeft voor alle psychische aandoeningen, inclusief psychose. Dat is logisch want het gaat om onze capaciteit, ons talent om met gevoel en betekenis te reageren op de omgeving.”
“Psychisch lijden ontstaat als jouw menselijke gevoeligheid, jouw emotionele respons op je omgeving uit de hand loopt. Psychosegevoeligheid is een algemeen menselijke eigenschap zoals bloeddruk. En die kan te hoog zijn en dan doe je daar wat aan. Iedereen heeft emoties en betekenisgeving. 99% van de psychische stoornissen vindt plaats in een normaal brein, en niet in een afwijkend brein met een stoornis. Dat is een heel belangrijk inzicht in functie van het stigma en de stereotypering. We hebben allemaal psychosegevoeligheid. In feite is dat een ingewikkeld talent om de wereld van betekenis te
“Dat betekent dat als de omgeving verslechtert, meer mensen last krijgen van die gevoeligheid. Wat wij zien in de wereld, is dat de omgeving verslechtert: er is minder collectiviteit, we houden elkaar minder vast, geven elkaar minder
ETIKETTERING ALS RELIGIE “Dat specialisten mensen behandelen is op zich prima, maar het mag niet het enige zijn. Wat je moet doen is handelen zoals de cardiologen. Die hebben 50 jaar geleden al gezegd: de meeste impact hebben we niet als we hightech interventies uitvoeren op mensen die over 5 jaar toch sterven. Impact hebben we door aan de bevolking te zeggen: je moet meer bewegen, gezond eten, niet roken en op je bloeddruk letten. Die aanpak heeft tot een spectaculair succes geleid: cardiovasculaire sterfte is niet langer doodsoorzaak nummer 1, maar staat nu op de tweede plaats achter kanker.” “En wat doen wij in de psychiatrie? We pakken de risicofactoren niet aan, maar bestempelen mensen als ziek en behandelen ze met
© Jim van Os
wetenschappelijk onderzoek heeft die niet bewaarheid.”
steun omdat we allemaal bezig zijn om op de vierkante millimeter met elkaar in concurrentie te gaan. We nemen elkaar continu de maat in de rat race van de neoliberale samenleving, waarbij succes materieel is en het niet gaat om het succes van het samenleven met mensen. Kijk naar Amerika: iedereen wil een Elon Musk worden en daar worden we doodongelukkig van. En dan zie je dus dat sommige mensen zich anders voelen, niet mee kunnen. En wat doen we? We plakken hen het label op van ‘je zult wel een psychische stoornis hebben’. Dat leidt tot een inflatie van het ziektemodel op basis van de DSM. We verstoppen al die mensen in ziekenhuizen en geven ze medicatie, want ze zijn ‘ziek’.”
25
similes - Interview
drieletterige psychotherapieën en medicatie. En dus holt iedereen naar de poort van de ggz om zich ziek te laten verklaren. Het is een soort religie geworden, een soort levensbeschouwing. Met als gevolg dat mensen die écht een ernstige zorgbehoefte hebben – zoals bij psychose het geval is – niet meer de behandeling krijgen die ze nodig hebben. Want iedereen is bezig met geld te verdienen aan mensen die ook vanzelf beter worden. Dat is een veel beter businessmodel voor de specialisten.”
Jim van Os stelt dat we geen inventaris moeten maken van 400 diagnoses, maar ons focussen op 4 vragen. “De eerste is: wat is er met jou gebeurd? Dan komt de vraag naar je kwetsbaarheid en weerbaarheid, het zoeken naar je talenten – want bij elke gevoeligheid hoort een talent. Daarna wil ik weten: wat is belangrijk voor jou in het leven, wat is jouw levensproject? En ten slotte is er de vraag hoe we jou kunnen helpen om dat te bereiken.”
WAAR WIL JE NAARTOE? “We zeggen dus niet: we gaan je ziekte behandelen, maar: we gaan jou helpen om je leven de vorm te geven die jij wil. Psychisch lijden is iets van jonge mensen die we nu opzuigen in een soort circuit van eeuwige symptoomreductie. We vragen: hoor je nog stemmen? Maar we zoeken niet mee hoe ze een zinvol bestaan kunnen ervaren. Hulp moet heel flexibel gericht zijn om hen te begeleiden om hun leven van dag tot dag vorm te geven. Anders raken ze gedemoraliseerd, gaan ze zichzelf steeds meer zien als een patiënt, ze schrijven zichzelf af, doen aan zelfstigma. Hoe ernstig de psychose ook is, voor mij is de vraag altijd: waar wil je naartoe? Wat is voor jou belangrijk?”
26
similes - Interview
Op de vraag wat Similes als familievereniging kan doen, antwoordt Jim van Os: “Als familievereniging heb je veel invloed als je wil. Kijk naar Japan. Daar was de vertaling voor schizofrenie ‘a mind splitting disease’ (nvdr: gespleten geest – letterlijke vertaling uit het Grieks). Dat was daar een schrikwekkende diagnose: de familie stopte je voor een vol jaar weg in een psychiatrisch ziekenhuis, omdat er zoveel schaamte rond de aandoening leefde. De familievereniging in Japan zei toen tegen de overheid: we willen dat die naam weggaat, je moet het menselijker maken. Ze hebben dat gedaan: het karakter ervoor in hun taal drukt nu ‘menselijke kwetsbaarheid’ uit. Daardoor verminderde het stigma en kun je betere zorg verlenen. Ik denk dat een familievereniging dat moet doen: één thema uitkiezen. Tegen de maatschappij zeggen: help onze kinderen leven. Goede zorg is zorg die je in staat stelt jouw leven vorm te geven.”
MEER HERSTELACADEMIES “Dat moet de slogan zijn. Zit niet te staren naar het brein op zoek naar afwijkingen die er niet zijn. Het herkennen van symptomen, het gebruik van antipsychotica, dat zijn alleen maar hulpmiddelen om dat primaire doel te bereiken. Dat betekent dat het huidige zorgsysteem op de schop moet. Er moet meer aandacht zijn voor sociale zorg, voor begeleiding bij werken en opleiding. Er is nood aan groepsbenaderingen om eenzaamheid te bestrijden. Open meer herstelacademies waar je gewoon kan zijn, waar je leert hoe je toch een zinvol bestaan kan leiden ondanks de stemmen die je hoort, ondanks je automutilatie. Dát is goede zorg en daar moet je een pressiegroep voor maken. Ypsilon in Nederland had een
onderzoeksagenda, maar die verdwijnt gewoon in een lade, die heeft nul impact. Nee, je moet een helder thema kiezen en activistisch zijn.”
WEERBAARHEID Jim van Os schrikt ook van de vele scholen en internaten voor bijvoorbeeld kinderen met autisme: “Als je alle ‘abnormalen’ bij elkaar zet, dan gaan er nooit genoeg van dat soort scholen zijn. Speciaal onderwijs (nvdr: Nederlandse term voor ons buitengewoon onderwijs) moet zich beperken tot een klein groepje. Iedere mens heeft een ander profiel van neurodiversiteit en dat bepaalt hoe we voelen, hoe we ons gedragen, hoe we socialiseren. Het beïnvloedt onze waakzaamheid, onze motoriek, onze prikkelgevoeligheid. Elk kind is anders. ADHD en autisme zijn labels waar je niets aan hebt. Scholen moeten leren denken in termen van neurodiversiteit en zoeken naar wat het kind nodig heeft om te floreren op school, leren om in te spelen op kinderen met weinig aandacht, met meer impulsiviteit, met minder sociale vaardigheden, met sterke analytische diepgang.” “Waarom voelen we ons minder goed vandaag? Omdat ons vooruitgangsgeloof in de wereld aan het afnemen is. Wat doen we? We omarmen die verkeerde taal van de diagnose om expressie te geven aan onze bezorgdheid over de wereld, aan de stress die we voelen door polarisatie, oorlog, schaarste, verkeerd lopende democratie. Als we niet oppassen, lijden we daar allemaal onder. Dat lossen we niet op door etiketten op ons gedrag te kleven. We moeten weerbaarheid ontwikkelen. We moeten hulp krijgen om elkaar weer te vinden. Ervaring leert dat zo’n mentaliteitsverandering een proces van 25 jaar is, omdat mensen eigenlijk niet willen veranderen. We zitten nu aan 10 tot 15 jaar, halverwege dus.” ■
© Jim van Os
“We zeggen dus niet: we gaan je ziekte behandelen, maar: we gaan jou helpen om je leven de vorm te geven die jij wil.”
FORUM UPS & DOWNS Zaterdag 10 oktober 2026 Provinciehuis Leuven Noteer alvast in jouw agenda de datum van het jaarlijkse Forum van Ups & Downs: zaterdag 10 oktober 2026! Deze studie- en ontmoetingsnamiddag vindt plaats in het Provinciehuis te Leuven, van 13 tot 17 uur. Het Forum richt zich tot personen met een bipolaire gevoeligheid, hun partner, familie, omgeving én hulpverleners. Het thema is dit jaar De kunst van het omhelzen van kwetsbaarheid Het programma bevat tal van boeiende sprekers: François de Waal, journalist en auteur van 'Depressie, de dwangmatige denkziekte' Sonja Custers, psychologe en auteur van 'Bipolair in Beeld' Optreden door Tom Helsen, singer-songwriter en auteur van 'Zin om je Tom Helsen' Uitreiking van de Ups & Downs-prijs door onze 'meter' Maaike Cafmeyer Receptie Maar tussendoor biedt het Forum ook de gelegenheid tot inspirerende en voedende contacten met bondgenoten-lotgenoten en andere aanwezigen. Inschrijven kan vanaf 1 augustus. Wacht niet te lang met inschrijven!
Het volledige programma en mogelijkheid tot inschrijven vind je terug op www.upsendowns.be.