bewindvoering vanuit een warm hart
In 1997 kreeg Similes via een vrijwilliger een schenking met een duidelijke opdracht: doe iets rond bewindvoering voor mensen met een psychische kwetsbaarheid. Similes-medewerker Martine De Moor staat nu 25 jaar aan het roer van dit project: “We kregen al jaren regelmatig telefoontjes van leden die ontevreden waren over de bewindvoering door de hen toegewezen advocaat. Wij luisterden en gaven psychosociaal advies. Regelmatig vroegen ouders ook of een Similes-medewerker de bewindvoering van hun kinderen op zich kon nemen. Maar daar hadden we de mankracht niet voor. Met die schenking zochten we een oplossing die aansloot bij onze visie: werken met vrijwilligers. We beslisten om mensen te zoeken, ze op te leiden tot persoonsgerichte bewindvoerder en ze daarbij te ondersteunen.” 25 jaar later beheren 40 Similes-bewindvoerders 240 dossiers.
Martine De Moor: “Ik begon in 1992 als provinciaal coördinator voor de familiewerking in OostVlaanderen. Ik was pas gehuwd en wilde tijd en aandacht voor de kindjes. Dus nam ik na twee jaar loopbaanonderbreking. Maar een kleine drie jaar later begon het weer te kriebelen: ik wilde toch wel deeltijds opnieuw werken. Net toen kreeg ik een telefoontje van onze directeur: ‘Martine, we hebben een grote schenking ontvangen. De familie wil dat we daarmee een project opstarten in het kader van bewindvoering. Is dat niets voor jou?’ Ik startte halftijds en schakelde na enkele jaren naar 4/5. Ik ben blij dat ik dit project nog altijd mag aansturen. Na 25 jaar blijft het een waardevol alternatief: Similesbewindvoerders bieden een meerwaarde en bevorderen het persoonlijk herstel.”
“In de eerste fase was het nadenken: wat doen we? Hoe
doen we dat? Er waren de klachten van een aantal leden over professionele bewindvoerders. Zo kwam het idee: we gaan met onze vereniging mensen zoeken die als vrijwilliger met een warm hart én deskundigheid een engagement willen aangaan om over een lange periode bewindvoerder te worden van kwetsbare mensen. Heel wat van onze leden waren familiale bewindvoerder over hun kind, ouder, broer of zus. Maar soms is er niemand in de familie om die taak op zich te nemen. Voor hen wilden we met een aanbod komen.”
BRUGSE START
“De schenking kwam van de tante van vrijwilligster Denise De Coster. Omdat zij in Brugge had geleefd, zijn we ook in die stad van start gegaan. We schreven een profiel uit en een programma voor een opleiding met aandacht voor de wet, financiële en
boekhoudkundige deskundigheid én de juiste sociaal bewogen aanpak. Op onze persvoorstelling waren 8 journalisten aanwezig, waaronder de regionale televisiezender. Het resultaat? Vijftig mensen schreven zich in voor de opleiding, van wie er 15 overbleven als kandidaatbewindvoerder.”
“Daarna begon het echte werk! We zijn afhankelijk van de vrederechters: die moeten bereid zijn om onze kandidaten als bewindvoerder aan te stellen. Ze stonden eerst nogal wantrouwig tegenover dit totaal nieuw concept: wie zijn die kandidaten? Kunnen jullie garant staan dat ze dat ook correct gaan uitvoeren? Uiteindelijk wou één vrederechter in Brugge ons een kans geven. De hulpverlening reageerde positief omdat ze zelf cliënten hadden die ontevreden waren over hun bewindvoerder. En die ontevredenheid had soms een negatief effect op het herstel van de betrokkenen.”
“De eerste aanstelling van een bewindvoerder? Die gebeurde in Huize Rozenwingerd, een tehuis voor mindervaliden in Oostduinkerke. Hun voorzitter was op zoek naar persoonsgerichte bewindvoerders die zich ook engageerden om minstens vier keer per jaar op uitstap te gaan met hun ‘pupil’. Na een tijdje kregen we een tweede vrederechter op onze hand en zo groeide het project. Van Brugge gingen we naar Kortrijk, en de
Vlaamse Ardennen. In Oudenaarde namen vier budgetbeheerders van het OCMW contact op met ons. Budgetbeheer is beperkt in de tijd en sommige cliënten waren ook na hun begeleiding niet klaar om zelf hun financies in handen te nemen. Daarom waren ze op zoek naar een laagdrempelig alternatief voor advocaten. En de vrederechter van Oudenaarde ging mee in dat verhaal. Daar draait ons project ook nu nog ongelooflijk goed.”
INTERVISIE EN OPLEIDING
‘Ik stuurde het project aan samen met onze juriste Marianne De Boodt. We werkten een opleiding uit met in de eerste plaats aandacht voor sociale vaardigheden. Een bewindvoerder moet empathisch kunnen luisteren, maar hij moet ook vaak ‘nee’ zeggen tegen zijn pupil. Zo’n ‘nee’ moet hij met aandacht voor de persoon kaderen en
DE ERFENIS VAN DENISES TANTE
Denise De Coster was een jaar of zestig toen haar tante Madeleine overleed. Madeleine was de jongste zus van haar mama en verbleef in een psychiatrische instelling in Brugge. Denise: “Tantetje heeft ook lange tijd bij ons thuis gewoond en mama ging haar daarna heel vaak bezoeken in het ziekenhuis.”
Tot 1991 beheerden de psychiatrische ziekenhuizen vaak de financiën van patiënten. Maar het Koninklijk Besluit van 18 juli 1991 maakte daar een einde aan: patiënten voor wie geldbeheer nodig was, kregen een advocaat als bewindvoerder. Zo ook tante Madeleine. En dat liep niet altijd zo geweldig. Tot onvrede van de familie.
Denise: “Zelf was ik kind aan huis bij Similes. Ik zette me als vrijwilliger in voor de cafetaria van het ziekenhuis waar mijn tante verbleef. Ik was ook secretaris van de grote Simileskring voor Brugge. Toen tante stierf, hebben we nagedacht over de erfenis. We wilden niet dat het geld versnipperd raakte over veel nichten en neven waarbij dan het grootste deel nog eens via belastingen naar Vadertje Staat zou gaan. Dus deed ik het voorstel van een schenking aan Similes.” Denise is nu 80+’er en heel tevreden over het zinvolle werk dat Similes realiseerde met de schenking.”
Denise De Coster
verduidelijken: niet zo eenvoudig! Daarnaast moet de bewindvoerder ook de wet toepassen, de verslagen voor de vrederechter correct opstellen én de nodige deskundigheid hebben op het vlak van financiën en boekhouding. We bieden de vrijwilligers een softwarepakket aan waarmee ze de boekhouding gemakkelijk kunnen bijhouden. Tweemaal per jaar brengen we onze bewindvoerders in kleinere groepen samen voor intervisie en vorming.”
“Ondertussen zijn we al in veel regio’s actief. Telkens nemen we eerst contact op met de vrederechters. Want als zij niet open staan voor onze aanpak, heeft het geen zin om vrijwilligers op te leiden. Zo evolueerden we naar een Kenniscentrum Bewindvoering. We organiseren nu ook sessies om de deskundigheid van de familiale bewindvoerders te ondersteunen. Zeker sinds de invoering van het digitale dossier bij Justitie is dat nodig. We werken ook samen met Budgetinzicht Vlaanderen (BIZ), een overkoepelende organisatie van CAW’s en OCMW’s, die zich inzet voor o.a. schuldpreventie. Zij merken bij een aantal van hun cliënten weerstand om bewindvoering aan te vragen uit angst om beperkt te worden in hun zelfstandigheid. Ook daar is er dus de nood aan mensen
OVERWEEG JE OOK
OM IN JE TESTAMENT TE SCHENKEN AAN SIMILES?
Steeds meer mensen maken een testament op. Je kan, minstens voor een deel van je nalatenschap, zelf beslissen aan welke personen of organisaties je iets wil nalaten. Met een schenking aan Similes bevestig je je vertrouwen in onze vereniging en het belang dat je hecht aan de waarden en doelen waar we voor staan. Weet alvast dat Similes 0% successierechten betaalt op jouw schenking. Heb je vragen over schenken aan het goede doel of het regelen van de nalatenschap van jezelf of van je familielid met een psychische aandoening? Vraag onze gratis gids aan of boek een gratis huisbezoek van onze externe expert. Similesmedewerker Freya Van Langenhove helpt je graag verder. freya.van.langenhove@similes.be
die luisteren en meevoelen met de beschermde personen.”
In 2018 ging Marianne De Boodt met pensioen. Freya Van Langenhove, een jonge gedreven juriste, werkt nu mee aan de uitbouw van het initiatief: “Wij zetten nu stappen om te komen tot een structurele verankering van onze Similes-bewindvoerders. Want het zou ideaal zijn als we in elke provincie een medewerker hebben om hen te
SIMILES-BEWINDVOERING
ondersteunen, het project te sturen en de banden met vrederechters en hulpverleningsinstanties te versterken. De laatste twee jaren zetten we ook meer en meer in op de ondersteuning van familiale bewindvoerders. We zijn ook pleitbezorgers voor de aanstelling door de vrederechter van één of meerdere vertrouwenspersonen in elk dossier.” ■
IN KAART
Freya Van Langenhove en Martine De Moor