Newspaper Municipality of Sheki No 12.2008:Layout 1 25.10.2010 19:21 Page 1
Ш ШЯ ЯК КИ И
МЯН ЙАНМАСАМ, СЯН ЙАНМАСАН, НЕЪЯ ЧЫХАР ГАРАНЛЫГЛАР АЙДЫНЛЫЬА?!
Б БЯ ЯЛ ЛЯ ЯД ДИИЙ ЙЙ ЙЯ ЯС СИИ n ew ws sp pa ap pe er r ne № 12 (54), Октйабр 2008
о оф ф
S SH HE EK KI I
M MU UN NI IC CI IP PA AL LI IT TY Y
Шяки Бялядиййясинин органы
www.sheki.belediyye.name
15 ОКТ ЙАБР
АЗЯРБАЙЪАН ХАЛГЫ РЕСПУБЛИКА ПРЕЗИДЕНТИ ВЯЗИФЯСИНИ ЙЕНИДЯН ИЛЩАМ ЩЕЙДЯР ОЬЛУ ЯЛИЙЕВЯ ЕТИБАР ЕТДИ Иlham Heydяr oьlu Яliyev 1961-ci il dekabrыn 24-dя Bakы шяhяrindя anadan olmuшdur. 1967-1977-ci illяrdя Bakы шяhяrindя orta mяktяbdя oxumuшdur. 1977-ci ildя Moskva Dюvlяt Beynяlxalq Яlaqяlяr Иnstitutuna (MDBЯИ) daxil olmuшdur. MDBЯИ-ni bitirdikdяn sonra 1982-ci ildя Moskva Dюvlяt Beynяlxalq Яlaqяlяr Иnstitutunun aspiranturasыna daxil olmuшdur. 1985-ci ildя dissertasiya mцdafiя edяrяk, tarix elmlяri namizяdi dяrяcяsi almышdыr. 1985-1990-cы illяrdя Moskva Dюvlяt Beynяlxalq Яlaqяlяr Иnstitutunda mцяllim iшlяmiшdir. 1991-1994-cц illяr яrzindя юzяl biznes sahяsindя чalышmышdыr vя bir sыra istehsal-kommersiya mцяssisяlяrinя rяhbяrlik etmiшdir. 1994-cц ildяn 2003-cц ilin avqust ayыnadяk Azяrbaycan Respublikasы Dюvlяt Neft Шirkяtinin vitse-prezidenti, sonra isя birinci vitse-prezidenti olmuшdur. "Heydяr Яliyevin neft strategiyasы"nыn hяyata keчirilmяsindя fяal iшtirak etmiшdir. Suveren Azяrbaycanыn neft siyasяtinin geosiyasi aspektlяrinя dair bir sыra tяdqiqat iшlяrinin mцяllifidir. Siyasi elmlяr doktorudur. Иki dяfя, 1995-ci vя 2000-ci illяrdя Azяrbaycan Respublikasыnыn Milli Mяclisinя seчilmiшdir. 2003-cц ildя Azяrbaycan Respublikasыnыn Baш naziri vяzifяsinя tяyin edilmяsi ilя яlaqяdar olaraq deputat sяlahiyyяtlяrinя xitam vermiшdir. 1997-ci ildяn Azяrbaycanыn
Milli Olimpiya Komitяsinin Prezidentidir. Иdmanыn vя Olimpiya hяrяkatыnыn inkiшafыnda bюyцk xidmяtlяrinя gюrя Beynяlxalq Olimpiya Komitяsinin ali ordeni ilя tяltif edilmiшdir. 1999-cu ildя hakim Yeni Azяrbaycan Partiyasы sяdrinin mцavini, 2001-ci ildя sяdrin birinci mцavini, 2005-ci ildя isя partiyanыn sяdri seчilmiшdir. 2001-2003-cц illяrdя Avropa Шurasы Parlament Assambleyasыnda (AШPA) Azяrbaycan Respublikasы Milli Mяclisinin nцmayяndя heyяtinin rяhbяri olmuшdur. 2003-cц ilin yanvar ayыnda Avropa Шurasы Parlament Assambleyasы sяdrinin mцavini, AШPA-nыn Bцro цzvц seчilmiшdir. 2003-cц il avqustun 4-dя Milli Mяclis tяrяfindяn tяsdiq edildikdяn sonra Azяrbaycan Respublikasыnыn Baш naziri tяyin edilmiшdir. 2003-cц il oktyabrыn 15-dя Azяrbaycan Respublikasыnыn Prezidenti seчilmiшdir. Prezident seчkilяrindя seчicilяrin 76%-dяn чoxu Иlham Яliyevin lehinя sяs vermiшdir. O, 2003-cц il oktyabrыn 31-dя vяzifяsinin icrasыna baшlamышdыr. 2004-cц ilin aprelindя AШPA-nыn fяaliyyяtindя fяal iшtirakыna vя Avropa ideallarыna sяdaqяtinя gюrя AШPA-nыn fяxri цzvц diplomu vя AШPA medalы ilя tяltif edilmiшdir. Azяrbaycan, rus, ingilis, fransыz vя tцrk dillяrini mцkяmmяl bilir. Evlidir. Цч юvladы var. www.president.az
АНДИЧМЯ МЯРАСИМИ МЦНАСИБЯТИ ИЛЯ ЗИЙАФЯТ ТЯШКИЛ ЕДИЛМИШДИР
Azяrbaycan Prezidenti Иlham Яliyevin tяntяnяli andiчmя mяrasimindяn sonra "Gцlцstan" sarayыnda bu яlamяtdar hadisя mцnasibяtilя rяsmi ziyafяt tяшkil olunmuшdur. Prezident Иlham Яliyev andiчmя mяrasimi mцnasibяti иlя tяшkil olunmuш rяsmi ziyafяtdя iшtirak etmiш вя нитг sюylямишдир. Sonra respublikanыn incяsяnяt ustalarы geniш konsert proqramы ilя чыxыш etмишляр.
АН ОН С
Язиз Охуъулар! Ону да нязяринизя чатдырмаг истяйирик ки, андичмя мярасиминдя доьма шящяримиздян Шяки Шящяр Иъра Щякимиййятинин башчысы Назим Ибращимов, онун биринъи мцавини Щясян Щясянов, Шяки Бялядиййясинин сядри Эцлназ Саламова вя Шяки Шящяр Тящсил Шюбясинин мцдири Фирядун Ибращимов иштирак етмишляр. Гязетимизин эялян сайында шящяр тящсил шюбясинин мцдири Фирядун Ибращимовун Президент сечкиляри вя андичмя мярасими иля баьлы тяяссцратларыны сизинля бюлцшяъяйик.
Newspaper Municipality of Sheki No 12.2008:Layout 1 25.10.2010 19:21 Page 2
сящ.2
ØßÊÈ ÁßËßÄÈÉÉßÑÈ
№ 12 (54), Октйабр 2008
AZЯRBAYCAN RESPUBLИKASЫNЫN PREZИDENTИ Heydяr Яliyev Sarayыnda yenidяn Azяrbaycan Respublikasыnыn Prezidenti seчilmiш Иlham Яliyevin tяntяnяli andiчmя mяrasimi keчirilmiшdir. Мярасимин башланьыъында Konstitusiya Mяhkяmяsinin sяdri Fяrhad Abdullayev yenidяn Azяrbaycan Prezidenti seчilmiш Иlham Яliyevi Azяrbaycan Respublikasы Konstitusiyasыnыn 103-cц maddяsinя uyьun olaraq, Konstitusiya Mяhkяmяsi hakimlяrinin iшtirakы ilя andiчmяyя dяvяt etмишдир. Prezident Иlham Яliyev яlini Azяrbaycan Respublikasыnыn Konstitusiyasыnыn цzяrinя qoyaraq and iчмишdiр. Sonra dюvlяt baшчыsы mцqяddяs Qurani-Шяrifя яl basaraq and iчмишдир. Azяrbaycan Respublikasыnыn dюvlяt himni sяslяnмишdiр. Prezident Иlham Яliyev andiчmя mяrasimindя geniш nitq sюylямишdiр: - Hюrmяtli xanыmlar vя cяnablar, Hюrmяtli qonaqlar, Иlk nюvbяdя, mяnя yenidяn bюyцk etimad gюstяrmiш, mяni Prezident vяzifяsinя seчmiш bцtцn Azяrbaycan xalqыna юz dяrin minnяtdarlыьыmы bildirirяm. Azяrbaycan xalqыnы yenidяn яmin edirяm ki, mяn bundan sonra da Azяrbaycanыn hяrtяrяfli inkiшafы цчцn юz sяylяrimi яsirgяmяyяcяyяm. Eyni zamanda, mяnim namizяdliyimi irяli sцrmцш Yeni Azяrbaycan Partiyasыna юz tяшяkkцrцmц bildirirяm, seчki kampaniyasыnda yaxыndan iшtirak etdiklяrinя gюrя partiyanыn fяallarыna minnяtdaram. Bu seчkilяrdя mяni dяstяklяmiш bцtцn siyasi qцvvяlяrя, o cцmlяdяn mцxalifяt nцmayяndяlяrinя юz tяшяkkцrцmц bildirirяm. Mяn цmid edirяm ki, bu seчkilяr vя seчki kampaniyasы Azяrbaycanda yeni siyasi mяdяniyyяtin mюhkяmlяnmяsindя юz rolunu oynayacaq, yeni яnяnяlяri Azяrbaycana gяtirяcяk vя bundan sonra Azяrbaycanda siyasi mцbarizя yalnыz vя yalnыz sivil yollarla aparыlacaqdыr. Bu fцrsяtdяn istifadя edяrяk, mяni qяlяbя ilя tяbrik etmiш prezidentliyя digяr namizяdlяrя, onlarыn gюndяrdiklяri tяbriklяrя gюrя юz tяшяkkцrцmц bildirirяm. Beш il bundan яvvяl andiчmя mяrasimindя mяn Azяrbaycan xalqыna sюz vermiшdim ki, Azяrbaycanыn hяrtяrяfli inkiшafы цчцn fяal чalышacaьam. Sюz vermiшdim ki, Azяrbaycanda Heydяr Яliyev siyasяtini davam etdirяcяyяm. Чцnki, bu, Azяrbaycanыn bu gцnц vя sabahы цчцn, gяlяcяyi цчцn yeganя siyasяtdir. Bu siyasяt Azяrbaycanы bюyцk bяlalardan qurtardы. Ulu юndяr Heydяr Яliyevin rяhbяrliyi ilя Azяrbaycan sцrяtlя inkiшaf etmiшdir. Azяrbaycan xaosdan, bюhrandan, anarxiyadan inkiшafa, sabitliyя doьru bюyцk addыmlar atmышdыr. Mяhz onun rяhbяrliyi altыnda Azяrbaycanda dюvlяtчilik яnяnяlяri qurulmuшdur, Azяrbaycan юz dюvlяt mцstяqilliyini mюhkяmlяndirmiш, Azяrbaycanda sabitlik yaradыlmыш vя inkiшaf baшlamышdыr. Bu gцn bir daha demяk istяyirяm ki, nюvbяti beш il яrzindя mяn bu siyasяtя sadiq qalacaьam vя bu yoldan dюnmяyяcяyяm. Son beш il яrzindя Azяrbaycanda bцtцn istiqamяtlяrdя bюyцk inkiшaf mцшahidя olunurdu. Azяrbaycan son beш ildя bюlgяdя юz mюvqelяrini daha da mюhkяmlяndirmiшdir. Azяrbaycanda dюvlяt quruculuьu prosesi sцrяtlя getmiшdir. Mцstяqilliyimiz mюhkяmlяndirilmiшdir. Azяrbaycanda siyasi vя iqtisadi islahatlar uьurla aparыlыr. Demokratiklяшmя prosesi uьurla gedir. Azяrbaycan son beш il яrzindя bюyцk dяrяcяdя gцclяnmiш vя bu gцn gяlяcяyя цmidlя, bюyцk nikbinliklя baxan bir юlkяdir. Azяrbaycan bu gцn beynяlxalq mцstяvidя юzцnя layiq yerini daha da mюhkяmlяndirmiшdir. Bizim regional tяшяbbцslяrimiz bюyцk uьur gяtirir. Bюlgяdя apardыьыmыz iшlяr hяm Azяrbaycanыn mюhkяmlяnmяsinя, hяm dя regional яmяkdaшlыьыn inkiшafыna bюyцk xidmяt gюstяrir. Biz юz siyasяtimizi яsas tяmяl prinsiplяri яsasыnda qururuq. Azяrbaycanчыlыq fяlsяfяsi bizim mяnяvi dayaьыmыzdыr. Mцstяqil siyasяt, milli maraqlarыmыzыn qorunmasы, milli lяyaqяt, milli qцrur, milli vя dini tolerantlыq budur bizim uьurlarыmыzыn яsas шяrtlяri. Azяrbaycanda bцtцn xalqlar qardaшlыq шяraitindя, mehriban шяraitdя yaшayыrlar. Mяn чox шadam ki, son beш il яrzindя bizim яsas ideoloji dayaqlarыmыz daha da mюhkяmlяnmiш, Azяrbaycanda vяtяndaш
hяmrяyliyi, sabitlik tam bяrqяrar olmuшdur vя bцtюvlцkdя cяmiyyяt чox aydыn gюrцr Azяrbaycan hansы istiqamяtdя irяlilяyir. Bizim siyasяtimiz aчыqdыr, aydыndыr. Bir daha demяk istяyirяm ki, bu siyasяtin яsas tяmяl prinsiplяri Azяrbaycan dюvlяtinin milli maraqlarыnыn qorunmasыdыr vя bu iшdя biz bюyцk uьurlara nail ola bilmiшik. Bizim bцtцn siyasяtimiz, bцtцn siyasi addыmlarыmыz bir mяqsяdi gцdцr. Bu da Azяrbaycanыn mюhkяmlяnmяsi, gцclц iqtisadi potensialыn yaradыlmasы, siyasi islahatlarыn dяrinlяшmяsi vя Azяrbaycan xalqыnыn tяhlцkяsizlik шяraitindя, rifah iчindя yaшamasыdыr. Bununla bяrabяr, яlbяttя ki, beynяlxalq mяsяlяlяrin hяllindя biz чox bюyцk iшlяr gюrmцшцk. Azяrbaycan son beш il яrzindя bюlgяdя юz yerini mюhkяmlяndiribdir. Biz bцtцn юlkяlяrlя ikitяrяfli surяtdя faydalы яmяkdaшlыьыn dяrinlяшmяsindя maraqlыyыq, bunu edirik vя bizim tяшяbbцslяrimiz bu mяqsяdi gцdцr. Xarici siyasяtdя Azяrbaycan son beш il яrzindя bюyцk dяrяcяdя юz mюvqelяrini mюhkяmlяndirя bilmiшdir. Bizim regional mцstяvidя tяшяbbцslяrimiz hяm regional яmяkdaшlыьыn mюhkяmlяnmяsinя xidmяt gюstяrir, hяm dя Azяrbaycanыn maraqlarыna uyьundur. Яminяm ki, bюlgяdя bizimlя яmяkdaшlыq edяn юlkяlяr dя bu яmяkdaшlыqdan razыdыr. Bizim bцtцn tяшяbbцslяrimiz bu mяqsяdi gцdцr ki, bюlgяdя sцlh, sabitlik daha da mюhkяm olsun, iqtisadi яmяkdaшlыq sцrяtlяnsin vя bюlgяdя yerlяшяn bцtцn юlkяlяr sцlh, sabitlik, dostluq шяraitindя yaшasыnlar. Deyя bilяrяm ki, biz son beш il яrzindя dцnyada daha чox mцttяfiq юlkяlяr qazanmышыq. Bir neчя юlkяlяrlя bizim mцnasibяtlяrimiz yeni pillяyя, strateji tяrяfdaшlыq pillяsinя qalxыbdыr. Иkitяrяfli mцnasibяtlяrimiz чox uьurludur. Biz bцtцn юlkяlяrlя dostluq mцnasibяtlяrinin davam etdirilmяsindя maraqlыyыq. Bu mцnasibяtlяr bяrabяr hцquqludur, hяr iki tяrяfin maraqlarыna xidmяt gюstяrmяlidir vя gюstяrir. Bununla bяrabяr, beynяlxalq tяшkilatlarla яmяkdaшlыьыmыz daha da dяrinlяшib, Azяrbaycan цzv olduьumuz beynяlxalq tяшkilatlarda чox fяal iшtirak edib vя belяliklя, beynяlxalq mюvqelяrimiz dя mюhkяmlяnibdir. Bizim fяallыьыmыz beynяlxalq tяшkilatlarda mюvqeyimizin gцclяnmяsinя, bizim maraqlarыmыza cavab verяn qяrarlarыn qяbul edilmяsinя gяtirib чыxarыbdыr. Mяn шцbhя etmirяm ki, nюvbяti illяrdя dя bizim xarici siyasяtimiz чox чevik, чox mяqsяdyюnlц olacaq vя bunun nяticяsindя Azяrbaycanыn beynяlxalq mюvqelяri daha da mюhkяmlяnяcяkdir.
Яlbяttя ki, xarici siyasяtimizin яsas prioritet mяsяlяsi ErmяnistanAzяrbaycan, Daьlыq Qarabaь mцnaqiшяsinin hяlli olmuшdur. Яfsuslar olsun ki, biz bu istiqamяtdя hяlя ki, heч bir nяticя яldя edя bilmяmiшik. Amma bununla bяrabяr, deyя bilяrяm ki, danышыqlar prosesindя Azяrbaycanыn mюvqeyi, Azяrbaycanыn baxышlarы vя bizim tяrяfimizdяn irяli sцrцlmцш яsas tяmяl prinsiplяr чox bюyцk dяyяr qazanmышdыr. Bu gцn deyя bilяrяm ki, danышыqlarыn mahiyyяti Azяrbaycanыn яrazi bцtюvlцyц prinsipi яsasыnda aparыlыr, bu, heч kimdя шцbhя yaratmыr vя yarada da bilmяz. Mяn hesab edirяm ki, bizim atdыьыmыz addыmlar hяm danышыqlar prosesindя mюvqeyimizin mюhkяmlяnmяsinя, hяm dя bu mяsяlяlяrlя mяшьul olan tяrяflяrin fяallaшmasыna gяtirib чыxarыbdыr. Bu gцn dцnyada aчыq-aydыn dяrk edilir ki, bu bюlgяnin uьurlu inkiшafы цчцn dondurulmuш mцnaqiшяlяr юz hяllini tapmalыdыr. Bu hяll ancaq vя ancaq beynяlxalq hцquq normalarы vя prinsiplяri яsasыnda ola bilяr, Azяrbaycanыn яrazi bцtюvlцyц bяrpa olunmalыdыr. Azяrbaycanыn яrazi bцtюvlцyц danышыqlarыn mюvzusu deyil, olmayыb vя heч vaxt olmayacaqdыr. Daьlыq Qarabaьa heч vaxt - nя bu gцn, nя sabah, nя 10 ildяn sonra, nя 50 ildяn sonra mцstяqillik verilmяyяcяkdir, Azяrbaycan bunu heч vaxt tanыmayacaqdыr. Belяliklя, mцnaqiшяnin hяllindя beynяlxalq hцququn яsas prinsiplяri юz яksini tapmalыdыr. Azяrbaycana qarшы Ermяnistan tяrяfindяn aparыlan iшьalчы siyasяt davam edir, bu siyasяt vя etnik tяmizlяmя siyasяti nяticяsindя torpaqlarыmыzыn 20 faizi hяlя ki, iшьal altыndadыr. Etnik tяmizlяmя siyasяtindяn яziyyяt чяkяn 1 milyon azяrbaycanlы hяlя dя юz doьma torpaqlarыna qayыda bilmir. Bu, яn bюyцk яdalяtsizlik, яn bюyцk cinayяtdir. Biz, яlbяttя, danышыqlarыn davam etdirilmяsindя hяlя ki, maraqlыyыq, hяlя ki, цmidlяrimiz tцkяnmяyibdir. Hяlя hesab edirik ki, danышыqlar mяsяlяnin яdalяtli hяllinя gяtirib чыxara bilяr. O hяll dя hamы цчцn aydыndыr vя Azяrbaycan xalqы bu mюvqeyi dяstяklяyir. Bir daha demяk istяyirяm ki, Azяrbaycan dюvlяti Azяrbaycanыn яzяli torpaьы olan Daьlыq Qarabaьыn Azяrbaycandan ayrыlmasыna heч vaxt razыlыq vermяyяcяkdir. Biz юz dюvlяt mцstяqilliyimizi mюhkяmlяndirяrяk, яrazi bцtюvlцyцmцzц bяrpa edяcяyik. Beynяlxalq hцquq normalarы bizim tяrяfimizdяdir. BMT Tяhlцkяsizlik Шurasыnыn ermяni silahlы qцvvяlяrinin Azяrbaycan torpaqlarыndan чыxarыlmasыna dair 4 qяtnamяsi vardыr. BMT-nin Baш Mяclisindя bu yaxыnlar-
da buna oxшar qяrar qяbul edilibdir. Digяr beynяlxalq tяшkilatlar da юz qяrarlarы ilя bizim mюvqeyimizi dяstяklяyir vя mюhkяmlяndirir. Bir sюzlя, beynяlxalq hцquq bizim tяrяfimizdяdir, tarixi яdalяt bizim tяrяfimizdяdir. Чцnki bir daha demяk istяyirяm ki, Daьlыq Qarabaь tarixi Azяrbaycan torpaьыdыr. Иqtisadi potensial bizim tяrяfimizdяdir. Bюlgяdя gedяn siyasi proseslяr Azяrbaycanыn mюvqeyini gцclяndirir. Чцnki, biz bu siyasi proseslяrdя fяal iшtirak edirik vя bяzi hallarda irяli sцrцlяn tяшяbbцslяrin mцяllifiyik. Azяrbaycanыn iшtirakы olmadan bюlgяdя iqtisadi vя regional яmяkdaшlыq mцmkцn deyil vя bizim mюvqeyimiz hamыya bяllidir: O vaxta qяdяr ki, torpaqlarыmыz iшьal altыndadыr, Ermяnistanla heч bir яmяkdaшlыqdan sюhbяt gedя bilmяz. Hesab edirяm ki, qarшы tяrяf bцtцn bu amillяri tяhlil edяrяk reallыqla barышmalыdыr. Reallыq da ondan ibarяtdir ki, bu gцn Azяrbaycanla rяqabяt aparmaq чox чяtindir, deyя bilяrяm, qeyrimцmkцndцr. Siyasi potensialыmыz, iqtisadi gцcцmцz, ordu potensialыmыz vя beynяlxalq haqq-яdalяt prinsiplяri bizim mюvqelяrimizi gцclяndirir vя mяn яminяm ki, bцtцn bu amillяr vя bizim fяal vя hцcum siyasяtimiz nяticяdя torpaqlarыmыzыn iшьalчыlardan azad olunmasыna gяtirib чыxaracaqdыr. Beш il bundan яvvяl mяn Azяrbaycan xalqыna sюz vermiшdim ki, 5 il яrzindя Azяrbaycanda bir dяnя dя чadыr шяhяrciyi qalmayacaq vя чox шadam ki, biz buna nяinki 5 il, hяtta 4 il mцddяtindя nail ola bilmiшik. Mяcburi kюшkцnlяrin yaшayыш vяziyyяtinin yaxшыlaшdыrыlmasы vя mяшьulluьun artыrыlmasыna dair 2004-cц ildя qяbul edilmiш Dюvlяt proqramыnыn icrasы чox uьurla aparыlыr vя bu mцddяt яrzindя 12 чadыr шяhяrciyi lяьv edilibdir. Onlarыn яvяzinя mцasir binalar, evlяr, mяktяblяr, tibb mяntяqяlяri tikilibdir. 36 yeni qяsяbя salыnыb vя iшьaldan яziyyяt чяkmiш on minlяrlя soydaшыmыz yeni evlяrя kючцrцlцbdцr. Bu proqramы biz bundan sonra da davam etdirяcяyik. 2007-ci ildя proqrama яlavяlяr edilmiшdir vя яminяm ki, bu яlavяlяr nяticяsindя biz soydaшlarыmыzыn yaшayыш sяviyyяsinin xeyli dяrяcяdя yaxшыlaшmasыna nail olacaьыq. Eyni zamanda, son beш il яrzindя ordu quruculuьu prosesi чox sцrяtlя getmiшdir. Bu da mяnim 2003-cц ildя seчkiqabaьы tяkliflяrimin biri idi. Demiшdim ki, Azяrbaycanda чox gцclц ordu potensialы yaradыlmalыdыr vя яgяr Azяrbaycan xalqы etimad gюstяrsя vя mяni prezident vяzifяsinя layiq gюrsя, bu sahяdя юz яmяyimi яsirgяmяyяcяyяm. Чox bюyцk qцrur hissi ilя deyя bilяrяm ki, son beш il яrzindя Azяrbaycanыn ordu potensialы чox bюyцk dяrяcяdя gцclяndirilibdir. Ordumuzun hazыrlыq, peшяkarlыq sяviyyяsi bюyцk dяrяcяdя artыbdыr. Mяn dяfяlяrlя hяrbi hissяlяrdя, o cцmlяdяn dцшmяnlя tяmas xяttindя yerlяшяn sяngяrlяrdя яsgяrlяrlя, zabitlяrlя gюrцшlяr keчirmiшяm. Gюrmцшяm ki, hяm dюyцш qabiliyyяti, hяm dя ki, dюyцш ruhu чox yцksяkdir. Azяrbaycanda ordu quruculuьu prosesi bundan sonra da sцrяtlя gedяcяkdir. Eyni zamanda, ordumuzun maddi-texniki bazasыnыn mюhkяmlяndirilmяsi цчцn чox bюyцk iшlяr gюrцlцbdцr. Sizin diqqяtinizя mяn iki rяqяmi чatdыrmaq istяyirяm. 2003-cц ildя Azяrbaycanыn hяrbi xяrclяri 163 milyon dollar idisя, 2008ci ildя bu rяqяm 1 milyard 850 milyon dollara чatыbdыr. Nюvbяti illяrdя bu mяblяь daha da artыrыlacaqdыr. 2009-cu il dюvlяt bцdcяsinin layihяsindя orduya ayrыlan vяsait daha da bюyцk olacaqdыr. Belяliklя, biz чox gцclц ordu potensialы yaratmaqla Ermяnistan-Azяrbaycan, Daьlыq Qarabaь mцnaqiшяsinin hяllini yaxыnlaшdыrыrыq. Bцtцn bu amillяr юz rolunu oynayыr vя qarшы tяrяf bilmяlidir vя bilir ki, Azяrbaycan qцdrяtli dюvlяtdir. Bizim iqtisadi gцcцmцz var, siyasi чяkimiz artыbdыr. Bюlgяdя bizim iшtirakыmыz olmadan heч bir mяsяlя - nя iqtisadi, nя siyasi, nя dя baшqa юz hяllini tapa bilmяz. Bununla bяrabяr, Azяrbaycanыn чox gцclц, mцasir, mцtяшяkkil ordusu var. Bцtцn bunlarы biz Azяrbaycan xalqыnыn dяstяyi ilя etmiшik. Mяn mцxtяlif istiqamяtlяrdя atыlan bцtцn bu addыmlarы xalqla mяslяhяtlяшmяlяr apararaq etmiшяm. Mяnim bюlgяlяrя чoxsaylы sяfяrlяrim vя insanlarla цnsiyyяtdя olduьum zaman insanlarыn яhval-ruhiyyяsini gюrmяk imkanlarыm olubdur. Bюlgяlяrdяki vяziyyяtlя чox yaxыndan tanышam vя gюstяrilяn bцtцn tяшяbbцslяr, atыlan bцtцn addыmlar Azяrbaycan xalqы tяrяfindяn dяstяklяnmiшdir. (Арды 3-ъц сящифядя)
Newspaper Municipality of Sheki No 12.2008:Layout 1 25.10.2010 19:21 Page 3
№ 12 (54), Октйабр 2008
ØßÊÈ ÁßËßÄÈÉÉßÑÈ
сящ.3
ИLHAM ЯLИYEVИN ANDИЧMЯ MЯRASИMИNDЯ NИTQИ (Яввяли 2-ъи сящифядя) Son beш il яrzindя Azяrbaycan siyasi islahatlarыn aparыlmasыnda чox bюyцk bir yol keчmiшdir. Mяn dяfяlяrlя demiшяm vя bu gцn dя tяkrarlamaq istяyirяm ki, Azяrbaycanda siyasi sistem tяkmillяшmяlidir, bцtцn inkiшaf etmiш demokratik юlkяlяrdя mюvcud olan mцsbяt tяcrцbя Azяrbaycanda tяtbiq olunmalыdыr. Bizim beynяlxalq tяшkilatlarla яmяkdaшlыьыmыzыn bir istiqamяti bundan ibarяtdir. Bizя sяrf edяn, bizim цчцn mяqbul olan, Azяrbaycan xalqыna yad olmayan mцsbяt tяcrцbя Azяrbaycanda tяtbiq edilmяlidir. Belяliklя, юlkя mцasirlяшir. Mцasirlяшmя, sadяcя olaraq, infrastuktur layihяlяri ilя, yaxud da ki, iqtisadi artыmla юlчцlmцr. Eyni zamanda, bizim siyasi sistemimiz mцasirlяшmяli, tяkmillяшmяlidir. Mяn чox шadam ki, beш il яrzindя Azяrbaycanda demokratiyanыn inkiшafы цчцn, siyasi islahatlarыn aparыlmasы цчцn чox gюzяl шяrait yaradыlmыш vя bu istiqamяtdя чox юnяmli addыmlar atыlmышdыr. Bu yaxыnlarda keчirilmiш prezident seчkilяri bunun яyani sцbutudur. Mяn шцbhя etmirяm ki, bizim bu istiqamяtdя siyasяtimiz bundan sonra da uьurla davam etdirilяcяk vя Azяrbaycanыn hяrtяrяfli inkiшafы tяmin olunacaqdыr. Siyasi islahatlar iqtisadi islahatlarla tamamlanmalыdыr. Azяrbaycanda hяm siyasi, hяm dя iqtisadi islahatlar paralel шяkildя aparыlыr vя hesab edirяm ki, bizim uьurumuzun яsas sяbяbi mяhz bundan ibarяtdir. Biz siyasi islahatlarы artыq yaranmыш чox gцclц iqtisadi tяmяl цzяrindя qururuq. Яgяr bu iqtisadi tяmяl olmasa, siyasi islahatlarы aparmaq o qяdяr dя asan olmayacaqdыr. Яgяr demokratik inkiшaf baxыmыndan яn юndя gedяn юlkяlяrin tяcrцbяsinя nяzяr salsaq gюrяrik ki, onlarыn tam яksяriyyяtindя iqtisadi inkiшaf чox yцksяk sяviyyяdяdir. O юlkяlяrin tam яksяriyyяti dцnyada inkiшaf etmiш юlkяlяr kimi tanыnыr. Bizim dя mяqsяdimiz ondan ibarяtdir ki, - mяn bu barяdя artыq demiшяm, bяzяn bu, tяяccцb doьura bilяr, amma mяn inanыram, Azяrbaycan gяlяcяkdя inkiшaf etmiш юlkяlяrin sыrasыna daxil olunmalыdыr vя daxil olacaqdыr. Чцnki bunu etmяk цчцn bizim bцtцn imkanlarыmыz var: istedadlы insanlar, чox aчыq-aydыn, шяffaf siyasяt, siyasi islahatlar, iqtisadi gцc, tяbii ehtiyatlar, bizim coьrafi vяziyyяtimiz. Яminяm ki, bu vaxta qяdяr aparыlan siyasяt bizя bu imkanы yaradacaqdыr. Biz чalышmalыyыq, яldя edilmiш nailiyyяtlяrlя kifayяtlяnmяmяliyik. Baxmayaraq ki, bu nailiyyяtlяr dя чox bюyцkдцр, ancaq biz irяliyя baxmalыyыq, gяlяcяyя baxmalыyыq. Azяrbaycanыn uьurlu inkiшafыnы tяmin etmяk цчцn, Azяrbaycanda bundan sonra da sabit inkiшafы tяmin etmяk цчцn, Azяrbaycan xalqыnыn bundan sonra da tяhlцkяsizlik шяraitindя yaшamasы цчцn biz hяr gцn чalышmalыyыq. Hamы - cяmiyyяtin bцtцn цzvlяri, bцtцn Azяrbaycan xalqы чalышmalыdыr. Bu hяmrяylik bu gцn Azяrbaycanda var. Bizim uьurlarыmыz insanlarыn, Azяrbaycan xalqыnыn dяstяyi vя birbaшa iшtirakы olmadan mцmkцn deyil vя mяn bir daha demяk istяyirяm ki, bizim uьurlarыmыzыn яsas mяnbяyi Azяrbaycan xalqыnыn fяaliyyяtidir, Azяrbaycan xalqыnыn iradяsidir. Bir sюzlя, siyasi sahяdя islahatlarы bundan sonra da davam etdirяcяyik vя artыq son beш il яrzindя gюrцlяn iшlяr demяyя яsas verir ki, biz bu yoldan kяnara чыxmayacaьыq. O ki qaldы, iqtisadi islahatlara, bir daha demяk istяyirяm ki, iqtisadi vя siyasi islahatlarыn paralel шяkildя aparыlmasы bizя bюyцk uьurlar gяtiribdir. 2003-cц ildяn etibarяn, Azяrbaycanda чox bюyцk iqtisadi proqramlar icra olunmaьa baшlamышdыr vя bu gцn Azяrbaycanda elя bir sahя yoxdur ki, o sahя цчцn xцsusi konkret proqram olmasыn. Hяr bir istiqamяt цzrя biz konkret iш cяdvяli цzrя fяaliyyяt gюstяririk, hяr istiqamяt цzrя konkret proqramlar, onlarыn maddi tяminatы var, чox iшlяk icra mexanizmlяri var. Bir sюzlя, Azяrbaycanыn hяrtяrяfli inkiшafы цчцn bцtцn шяrait yaradыlыbdыr. Son dюrd il яrzindя Azяrbaycan dцnya miqyasыnda iqtisadi artыm sцrяtinя gюrя birinci юlkяdir. Son dюrd il яrzindя iqtisadi artыm, yяni цmumi daxili mяhsulun artыmы baxыmыndan bizdяn yuxarы юlkя olmamышdыr. Bu, bюyцk nailiyyяtdir. Bцtюvlцkdя, beш il яrzindя Azяrbaycan iqtisadiyyatы, Azяrbaycanda цmumi daxili mяhsul 2,7 dяfя artmышdыr. Mяn deyя bilяrяm ki, dцnya miqyasыnda bu, gюrцnmяmiш bir nяticяdir. 2008-ci ilin yekunlarыna gюrя, adambaшыna dцшяn цmumi daxili mяhsul
tяxminяn 6 min dollar tяшkil edяcяkdir. Bu, yaxшы gюstяricidir, ancaq gяlяcяkdя daha da artacaqdыr. Чox sevindirici haldыr ki, Azяrbaycanda цmumi daxili mяhsulla bяrabяr, sяnaye istehsalы da artыbdыr. Sяnaye istehsalы son beш il яrzindя 2,7 dяfя artыbdыr. Bizim dюvlяt bцdcяmiz son beш ildя on dяfяdяn чox artыbdыr. Яgяr 2003-cц ildя Azяrbaycanыn dюvlяt bцdcяsi 1,2 milyard dollar tяшkil edirdisя, 2008-ci ildя icmal bцdcя 15 milyard dollara bяrabяrdir. 2009cu ilin dюvlяt bцdcяsindя daha da bюyцk artыm nяzяrdя tutulubdur. Azяrbaycanыn
яlavя tяdbirlяr planы hazыrlanыr. Bu gцn biz юzцmцzц яsas яrzaq mяhsullarы ilя 90-95 faiz civarыnda tяmin edirik. Nюvbяti illяrdя, qыsa mцddяt яrzindя tam tяmin edяcяyik. Mяn чox шadam ki, iqtisadi sahяdя gюstяrilяn sяylяr vя яldя edilmiш nailiyyяtlяr, eyni zamanda, dцnya tяrяfindяn vя beynяlxalq maliyyя qurumlarы tяrяfindяn dя bяyяnilir vя dяstяklяnir. Bunun sцbutu dцnyanыn aparыcы maliyyя qurumu olan Dцnya Bankыnыn 2008-ci il цzrя hesabatыdыr. O hesabatda Azяrbaycan dцnyada bir nюmrяli islahatчы юlkя kimi tanыnыr. Bu,
neft strategiyamыz, ilk nюvbяdя, insanlarыn yaшayыш sяviyyяsinin yaxшыlaшmasыna xidmяt gюstяrir. Bu onu gюstяrir ki, Azяrbaycanda sцrяtlя inkiшaf edяn юlkяlяrя xas olan tяbяqяlяшmя prosesi getmir. Яksinя, Azяrbaycanda orta sinif yaranыr. Azяrbaycanda iш yerlяri aчыlыr vя mяn hesab edirяm ki, gюrцlяn bцtцn iшlяrin iчindя yoxsulluьun azaldыlmasы xцsusi yer tutur. Bizim iqtisadi artыmыmыz чox sцrяtlidir vя bir dя demяk istяyirяm ki, dюrd il яrzindя dцnya miqyasыnda biz lider юlkя olmuшuq. Яminяm ki, nюvbяti illяrdя bu liderliyi saxlayacaьыq.
valyuta ehtiyatlarы bюyцk hяcmdя artыbdыr. 2003-cц ildя bizim valyuta ehtiyatlarыmыz 1,6 milyard dollar sяviyyяsindя idi. Bu ilin oktyabr ayыna olan mяlumata gюrя isя, Azяrbaycanыn цmumi valyuta ehtiyatlarы 17 milyard dollar tяшkil edir. Gяlяn illяrdя bu mяblяь artacaqdыr. Son beш il яrzindя Azяrbaycan iqtisadiyyatыna 44 milyard dollar sяrmayя qoyulmuшdur. Bu da bцtцn mцstяqillik dюvrцndя qoyulan sяrmayяlяrin 77 faizini tяшkil edir. Yяni Azяrbaycan hяm xarici investorlar цчцn cяlbedici юlkя kimi maraq doьurur, hяm dя чox шadam ki, Azяrbaycana bюyцk hяcmdя daxili investisiyalar qoyulur. Burada, яlbяttя ki, dюvlяt investisiyalarыnыn payы daha чoxdur, ancaq юzяl, yerli шirkяtlяrin qoyduьu sяrmayя dя mцhцm rol oynayыr. Bu, чox vacibdir. Чцnki bu, юlkяmizin hяrtяrяfli inkiшafыna, Azяrbaycanda gцclц sahibkarlыq sinfinin yaranmasыna xidmяt gюstяrяcяkdir. Orta sinfin yaranmasы artыq reallыqdыr vя Azяrbaycanыn bundan sonrakы illяrdя hяrtяrяfli inkiшafы bu amillяrlя юlчцlяcяkdir. Qeyri-neft sektorunun inkiшafыnda bюyцk uьurlar яldя edilibdir. Bu gцn biz bюyцk iftixar hissi ilя deyя bilяrik ki, iqtisadiyyatыmыz artыq чoxшaxяlidir. Biz юzцmцzц яsas яrzaq mяhsullarы ilя tяmin edirik vя Azяrbaycanda istehsal olunan emal mяhsullarы baшqa юlkяlяrя ixrac edilir. Onlarыn bir чoxu beynяlxalq, Avropa sertifikatы alыbdыr. Bu nя demяkdir? O demяkdir ki, Azяrbaycan iqtisadiyyatы ancaq vя ancaq enerji resurslarыndan asыlы olmayacaqdыr. Bu gцn dя asыlы deyil vя bюlgяlяrdя gedяn quruculuq iшlяri, yeni iш yerlяrinin yaradыlmasы, yeni zavodlarыn, fabriklяrin aчыlmasы - bцtцn bunlar gюrцlяn iшlяrin praktik nяticяlяridir. Hяr il sahibkarlыьыn inkiшafыna bюyцk mяblяьdя vяsaitin ayrыlmasы, gцzяшtli шяrtlяrlя kreditlяrin verilmяsi, kяnd tяsяrrцfatыnыn inkiшafы цчцn dюvlяt tяrяfindяn ayrыlan subsidiyalar, alыnan texnika, verilяn dяstяk vя bцtюvlцkdя sahibkarlara Prezident tяrяfindяn verilяn mяnяvi-siyasi dяstяk vя яmяli-praktik dяstяk qeyri-neft sektorunun inkiшafыnda чox bюyцk dюnцш yaratmышdыr. Mяn шцbhя etmirяm ki, nюvbяti beш il яrzindя bu istiqamяtdя daha da bюyцk iшlяr gюrцlяcяkdir. Artыq bu son beш il яrzindя gюrцlяn iшlяr, onlarыn bir neчяsi nюvbяti illяrdя юzцnц gюstяrяcяkdir. Bir sюzlя, iqtisadi sahяdя biz bu uьurlarla fяxr edя bilяrik. Mяn чox шadam ki, indi Azяrbaycan iqtisadi cяhяtdяn юz mцstяqilliyini tam шяkildя tяmin edibdir. Яrzaq tяhlцkяsizliyinin tяmin olunmasы цчцn
чox bюyцk qiymяtdir, bizim sяylяrimizя, siyasяtimizя verilяn qiymяtdir. Чцnki bu islahatlar, qeyri-neft sektorunda aparыlыbdыr. Bu islahatlar biznesin inkiшafы цчцn шяrait yaradыr, Azяrbaycanda iqtisadiyyatыn liberallaшmasыna xidmяt gюstяrir. Bu siyasяt, islahatlar imkan verir ki, Azяrbaycanda insanlar daha da yaxшы yaшasыnlar. Ona gюrя biz bu qiymяtя чox bюyцk яhяmiyyяt veririk. Eyni zamanda, Azяrbaycanda шяffaflыq tяmin edilir. Neft-qaz hasil vя ixrac edяn юlkя цчцn bu, чox vacibdir. Deyя bilяrяm ki, bizim uьurlu neft strategiyamыzыn яsas istiqamяtlяrindяn biri dя mяhz шяffaflыqdыr. Keчяn il Azяrbaycan Dюvlяt Neft Fondu Birlяшmiш Millяtlяr Tяшkilatы tяrяfindяn шяffaflыьa gюrя mцkafatla tяltif edilibdir. Azяrbaycan xalqы bilir ki, юlkяyя nя qяdяr vяsait daxil olur vя bu vяsait necя xяrclяnir. Bir sюzlя, biz bundan sonra da iqtisadi sahяdя bu siyasяti davam etdirяcяyik. Bцtцn konkret proqramlar юz hяllini tapacaqdыr. Bizim son beш il яrzindяki tяcrцbяmiz onu gюstяrir ki, nяyi biz planlaшdыrmышыqsa, nяyi bяyan etmiшiksя, onu da icra etmiшik vя bяzi hallarda vaxtыndan tez etmiшik. Bununla bяrabяr, deyя birяrяm ki, son beш ildя sosial mяsяlяlяrin hяllinя bюyцk diqqяt gюstяrilibdir. Чцnki keчid dюvrцndя yaшayan юlkяlяrdя vя kюklц, яsaslы iqtisadi islahatlarыn aparыlmasы шяraitindя insanlarыn hяyat sяviyyяsi pislяшя bilяr vя biz bunu tarixdяn dя bilirik. Uzaq vя yaxыn tarixdяn dя bilirik ki, kюklц islahatlar mцvяqqяti olaraq insanlarыn yaшayыш sяviyyяsini endirir. Azяrbaycanda isя biz bunun яksini gюrцrцk. Biz kюklц iqtisadi islahatlar aparmaqla bяrabяr, sosial mяsяlяlяrin hяllindя bюyцk iшlяr gюrmцшцk. Son beш il яrzindя minimum pensiyanыn mяblяьi 4 dяfя artыrыlmышdыr. Minimum яmяk haqqы 8 dяfя, orta яmяk haqqы 3,6 dяfя artыrыlmышdыr. Bu gцn dюvlяtdяn birbaшa цnvanlы sosial yardыm alan insanlarыn sayы 600 minя чatmышdыr. Dюvlяt ehtiyacы olan vяtяndaшlarыnыn yaшayыш sяviyyяsinin yaxшыlaшdыrыlmasы цчцn юz kюmяyini gюstяrir vя biz gяlяcяkdя bu siyasяti davam etdirяcяyik. Azяrbaycanda yoxsulluьun azaldыlmasы mяni чox sevindirir. Яgяr 2003-cц ildя yoxsulluq шяraitindя yaшayanlarыn sayы 49 faiz idisя, 2007-ci ilin yekunlarыna gюrя, bu rяqяm 16 faizя dцшцbdцr. Mяnя verilяn proqnoz hesablamalara gюrя, bu ilin yekunlarыna gюrя daha da aшaьы dцшяcяkdir. Bu, nяyi gюstяrir? Onu gюstяrir ki, Azяrbaycanda uьurlu iqtisadi inkiшaf, iqtisadi islahatlar vя
Bizim bюyцk infrastruktur layihяlяrimiz hяyata keчirilir. Son beш il яrzindя 4 beynяlxalq aeroport istismara verilibdir. Sяkkiz elektrik stansiyasы tikilibdir. Minlяrlя kilometr yollar salыnыbdыr. Qazlaшdыrma prosesi uьurla gedibdir. Яgяr 2003-cц ildя Azяrbaycanda qazlaшdыrma 62 faiz idisя, bu gцn 85 faizdir. Su kяmяrlяri чяkilir. Yяni bцtцn bu infrastruktur layihяlяri Azяrbaycanы gцclяndirir. Amma bununla bяrabяr, insanlarыn yaшayыш sяviyyяsinin qalxmasы, yoxsulluq iчindя yaшayanlarыn vяziyyяtinin yaxшыlaшmasы - bu, mяnim цчцn az яhяmiyyяt kяsb etmir, bяlkя daha da bюyцk яhяmiyyяt kяsb edir. Чцnki bizim bцtцn siyasяtimiz Azяrbaycan xalqыnыn yaxшы yaшamasыna, Azяrbaycanыn mюhkяmlяnmяsinя yюnяldilibdir. Mяn demяk istяyirяm ki, hяyata keчirilяn iшlяrin nяticяlяrini gюrmяk чox bюyцk xoшbяxtlikdir. Mяn xatыrlayыram ki, 2003-cц ildя, hяlя prezident seчkilяri яrяfяsindя чыxышlarыmыn birindя bяyan etmiшdim ki, яgяr Azяrbaycan xalqы mяnя etimad gюstяrsя, sюz verirяm ki, nюvbяti beш il яrzindя Azяrbaycanda 600 min yeni iш yerlяri aчыlacaq vя belяliklя, bюyцk sosial bяla olan iшsizlik Azяrbaycanda, demяk olar, aradan qaldыrыlacaqdыr. Bюyцk qцrur hissi ilя deyя bilяrяm ki, son beш il яrzindя Azяrbaycanda 741 min yeni iш yerlяri aчыlmышdыr ki, onlardan da 531 mini daimi iш yerlяridir. Bu iш yerlяri hяm insanlarыn rifah halыnыn yaxшыlaшmasыna xidmяt gюstяrir, hяm dя bюlgяlяrdя gedяn proseslяrя gцclц tяkan verir. Bяzi hallarda vяziyyяti dяrindяn bilmяyяnlяr, yaxud da ki, uьurlarыmыza kюlgя salmaq istяyяn qцvvяlяr bizim iqtisadi inkiшafыmыzы daha чox, sadяcя, neft amili ilя baьlayыrlar. Dцzdцr, Azяrbaycanda neft hasilatы artыbdыr vя цmumi daxili mяhsulda onun чяkisi bюyцkdцr. Hяr bir юlkяnin inkiшaf цчцn mцяyyяn яsas istinad nюqtяsi vardыr. Bizim цчцn dя bu, tяbii ehtiyatlardыr. Ancaq bizim rayonlarыmыzыn iqtisadi gюstяricilяrinя baxыn: son beш il яrzindя яksяr rayonlarda iqtisadi artыm 2 dяfяdяn чox olubdur. Bяzi rayonlarda цmumi daxili mяhsul 2,5 dяfя, 2,7 dяfя, 3 dяfя artыbdыr. Bizim rayonlarda neft hasilatы yoxdur. Yяni, nяyin hesabыna artыbdыr? Bax, yaradыlan iш yerlяrinin hesabыna, qoyulan investisiyalarыn hesabыna, aчыlan zavodlarыn, fabriklяrin hesabыna. Bu gцn Azяrbaycanda iшlяmяk istяyяn bюyцk dяrяcяdя iш tapa bilяr. (Арды 4-ъц сящифядя)
Newspaper Municipality of Sheki No 12.2008:Layout 1 25.10.2010 19:21 Page 4
сящ.4
11 OKTYABR 1998
Цmummilli liderimiz Heydяr Яliyev 1998-ci il oktyabrыn 11-dя keчirilmiш seчkilяrdя yenidяn Azяrbaycanыn prezidenti seчildi. Яgяr 1993-cц il seчkilяri Azяrbaycan dюvlяtчiliyinin ciddi sыnaq mяrhяlяsi idisя, 1998-ci il seчkilяri artыq formalaшan dюvlяtimizin imtahanы sayыlыrdы. Niyя mяhz Heydяr Яliyev? Bu seчimi яsaslandыrmaq цчцn xalqыn yцzlяrlя, minlяrlя arqumenti, mяntiqя яsaslanan dяlilsцbutu var idi. Ulu юndяrin юzц dя яmin idi ki, xalq yenя haqqa, яdalяtя, юlkяdя sabitliyin qorunmasыna, tяrяqqiyя sяs verяcяkdir. Belя dцшцnmяk цчцn ulu юndяrin haqqы var idi. Чцnki son 5 ildя "Xalq - Heydяr, Heydяr - xalq" ifadяsi prezident vя xalq birliyinin mюhtяшяm formuluna чevrilmiшdi.
№ 12 (54), Октйабр 2008
ØßÊÈ ÁßËßÄÈÉÉßÑÈ
ULU ЮNDЯR HEYDЯR ЯLИYEVИН ИKИNCИ DЯFЯ PREZИDENT SEЧИLДИЙИ ЭЦН
Юzцnц Heydяr Яliyevя siyasi rяqib kimi gюstяrmяk istяyяn mцxalifяt dцшяrgяsindя dя artыq baшa dцшцrdцlяr ki, nюvbяti seчkidя dя mяьlub olacaqlar. Beynяlxalq alяmdя dя hamы яmin idi ki, 1993cц ilin yayыnda Azяrbaycan xalqыnы qardaш qыrьыnыndan, dюvlяti isя mяhv olmaqdan xilas etmiш Heydяr Яliyev nюvbяti dяfя dя prezident seчilяcяkdir. Hяmin dюvrdя bяzi qцvvяlяr mцdrik siyasяtчinin яleyhinя tяbliьat aparыrdыlar. Tariximizin 1988-93-cц illяrini gюrmцш hяr bir kяs ayыq olmalы, taleyцklц seчim mяqamыnda qяtiyyяt vя siyasi iradя nцmayiш etdirmяli idi. Azяrbaycan xalqы mяhz hяmin seчimi etdi. Xalqыn baшqa seчimi ola da bilmяzdi. Чцnki 1993-cц ilin yayыna - Bюyцk Qurtuluшa qяdяr юlkяdя baш verяnlяr heч kяsin
yadыndan чыxmamышdы. Elя Qurtuluшdan sonra baш verяnlяr dя hamыnыn gюzu qabaьыnda idi. Яn baшlыcasы юlkяdя daxili sabitlik yaranmыш, чюrяk qыtlыьы, яrzaq чatышmazlыьы aradan qaldыrыlmыш, insanlarыn bir-birinя inamы bяrpa edilmiшdi. Daha sonra isя юlkяmizя beynяlxalq alяmdя yeni nцfuz qazandыran qanunlarыn qяbul edilmяsinя, kюklц islahatlara start verilmiшdi. Nяticяdя, Heydяr Яliyevin birinci prezidentliyi dюvrцndя Azяrbaycana on milyardlarla dollar gяtirяcяk "Яsrin mцqavilяsi" imzalanmыш, bцtцn beynяlxalq tяшkilatlara inteqrasiyamыz tяmin edilmiш, dцnyanыn aparыcы dюvlяtlяri ilя mцnasibяtlяrimiz isя tяrяfdaшlыq vя strateji mцttяfiqlik sяviyyяsinя чatdыrыlmышdы. Mцstяqillik dюvrцndя ilk dяfя iqtisadi dirчяliшя nail olmaьыmыz da mяhz Heydяr Яliyevin prezidentliyi dюvrцnя 1996-cы ilя tяsadцf edirdi. Ermяnistan-Azяrbaycan, Daьlыq Qarabaь mцnaqiшяsinin яdalяtli шяkildя - yяni, Azяrbaycanыn яrazi bцtюvlцyцnцn bяrpa edilmяsi шяrti ilя hяllinin zяruriliyi dя beynяlxalq tяшkilatlar sяviyyяsindя ilk dяfя 1996-cы ildя etiraf edilmiшdi. ATЯT цzvц olan юlkя rяhbяrlяrinin hяmin ilin dekabrыnda Lissabon шяhяrindя keчirilяn sammiti Daьlыq Qarabaь mцnaqiшяsinin sцlh vя danышыqlar yolu ilя hяll edilmяsi цчцn Azяrbaycan tяrяfin mяqbul saydыьы prinsiplяri tяsdiq etmiшdi. Beynяlxalq ekspertlяr hяmin mяsяlяni Azяrbaycan diplomatiyasыnыn uьuru kimi qяbul edirdilяr. Юlkяdя hцquq islahatlarы da hяmin dюvrdяn baшlanmыш, 1995-ci ildя mцstяqil dюvlяtimizin ilk Konstitusiyasы qяbul edilmiш, yeni parlament seчilmiшdi. Цmumiyyяtlя, 1993-cц ilin oktyabrыndan 1998-ci ilin oktyabrыna qяdяr Azяrbaycanda hяyata keчirilяn tяdbirlяr belя demяyя яsas verirdi ki, oktyabrыn 11-dя Heydяr
Яliyevin qяlяbяsi шяksizdir. Proqnozlar юzцnц doьrultdu vя Heydяr Яliyev 76,1 faiz sяs toplayaraq yenidяn Azяrbaycanыn prezidenti seчildi. Ulu юndяrin ikinci prezidentlik dюvrцndя qazanыlmыш iqtisadi nailiyyяtlяr diqqяti cяlb edir. Belя ki, 1997-2002-ci illяrdя sяnaye mяhsulu istehsalы 23,6 faiz, yaxud orta hesabla ildя 3,6 faiz artmышdы. Hasilat sяnayesi ilя yanaшы, qeyrineft sektoru - emal sяnayesi dя inkiшaf edirdi. Gюstяrilяn mцddяtdя emal sяnayesi sahяlяrindя mяhsul istehsalы 24 faiz, o cцmlяdяn yeyinti sяnayesindя 22 faiz, taxta mяmulatы istehsalыnda 3,5 dяfя, metallurgiya sяnayesindя 2,5 dяfя artmышdыr. Sяnayenin inkiшafы ilя yanaшы цmummilli lider respublikada kяnd tяsяrrцfatыnыn inkiшaf etdirilmяsinя dя xцsusi diqqяt yetirirdi. Mяhz bu diqqяtin nяticяsindя respublikada 40-dan чox hцquqi-normativ sяnяd qяbul edildi vя onlarыn яsasыnda aparыlan islahatlarыn yekunu olaraq 872 min kяndli ailяsinя 1372, 8 min hektar torpaq sahяsi, 63 mindяn artыq maшыn vя traktor, 4 min qaramal tюvlяsi, 2300 qoyun yataьы, 450 min baш qaramal, 1 milyon 900 baшdan artыq davar verildi, юlkяdя 2600-dяn чox kяndli-fermer tяsяrrцfatы yarandы. 1997-2002-ci illяrdя istehsal edilяn kяnd tяsяrrцfatы mяhsullarыnыn 99,01 faizi mяhz onlarыn payыna dцшцrdц. Bu mяhsullarыn satышыnda qiymяtlяr tam sabitlяшmiш, idxal-ixrac яmяliyyatlarыnda bцtцn maneяlяr aradan qaldыrыlmышdы. Yaxыn keчmiшdя яsas kяnd tяsяrrцfatы mяhsullarыnы mцxtяlif xarici юlkяlяrdяn alan Azяrbaycan xaricя mяhsul ixrac etmяyя baшladы. Bu da sюzsцz ki, mяhsul istehsalыnыn intensiv artыmы nяticяsindя mцmkцn olmuшdur. Иdxal-ixrac яmяliyyat-
larыnыn bazar iqtisadiyyatыnыn tяlяblяrinя uyьun qurulmasы nяticяsindя юlkяmizin beynяlxalq яlaqяlяri ilbяil geniшlяnir, mюhkяmlяnir vя inkiшaf edirdi. Яgяr 1993-cц ildя 60 xarici юlkя ilя ticarяt яlaqяlяri qurulmuшdusa, 2002-ci ildя bu яlaqяlяrin coьrafiyasы geniшlяnmiш vя 128 xarici dюvlяtlя idxal-ixrac яmяliyyatlarы aparыlmышdыr. 1993-cц ildя xarici юlkяlяrdяn respublikamыza 628,8 milyon ABШ dollarы mяblяьindя mal gяtirildiyi halda, юlkяmizdяn kяnara 724,7 milyon dollarlыq mal gюndяrilmiш vя 95,9 milyon dollarlыq mцsbяt xarici ticarяt saldosu yaranmышdы. Sonrakы illяrdя bu proses davam edяrяk 2002-ci ildя xarici юlkяlяrlя ticarяt dюvriyyяsi 3833,1 milyon ABШ dollarы olmuш vя 1993cц illя mцqayisяdя 2,8 dяfя artmышdы. O cцmlяdяn bu mцddяtdя ixrac 2167,5 milyon, idxal isя 1665,6 milyon dollar tяшkil etmiш, юlkя цzrя 501,9 milyon mцsbяt xarici ticarяt saldosu yaranmышdы. Иxracыn hяcmi цmumi dюvriyyяnin 56,5 faizini tяшkil etmiш vя idxalы 30,1 faiz цstяlяmiшdi. Иqtisadiyyatda aparыlan islahatlar юlkяnin maliyyя vяziyyяtinin yaxшыlaшmasыnы, dюvlяt bцdcяsinin gяlirlяrinin ildяn-ilя artmasыnы tяmin etmiшdir. 2002-ci ildя dюvlяt bцdcяsinin bцtцn mяnbяlяrdяn daxil olan gяlirlяri 1993-cц ilя nisbяtяn 85 dяfя artaraq 4,6 trilyon manata чatmыш, xяrclяri isя 72 dяfя artaraq 4,7 trilyon manat olmuшdu. Belяliklя, ulu юndяrin prezidentliyi dюvrцndя Azяrbaycan iqtisadiyyatы bюhran vя tяnяzzцl mяngяnяsindяn чыxaraq, iqtisadi inkiшaf vя yцksяliш yoluna qяdяm qoymuшdu. Ona gюrя dя 2003-cц ilin prezident seчkilяrindя xalq yenidяn Heydяr Яliyev siyasяtinя sяs verdi... АзярТАъ
AZЯRBAYCAN RESPUBLИKASЫNЫN PREZИDENTИ ИLHAM ЯLИYEVИN ANDИЧMЯ MЯRASИMИNDЯ NИTQИ (Яввяли 3-ъц сящифядя) Bu gцn Azяrbaycanda biz digяr problemlя, qanunsuz miqrasiya ilя biz цzlяшirik. Bu gцn Azяrbaycana iшlяmяk цчцn baшqa юlkяlяrdяn gяlяn iшчi qцvvяsinin sayы gцnц-gцndяn чoxalыr. Xцsusilя bu mяsяlяni tяnzimlяmяk цчцn bu yaxыnlarda Dюvlяt Miqrasiya Xidmяti yaradыlmышdыr. Yяni budur, Azяrbaycanыn bugцnkц reallыqlarы. 2003-cц ildяn 2008-ci ilя qяdяr keчdiyimiz yol bцtцn istiqamяtlяrdя юzцnц bцruzя veribdir. Mяn bu gцn sadяcя, яldя edilmiш bцtцn uьurlardan danышa bilmяrяm. Яgяr danышsam, bir neчя saat vaxt lazыm olacaqdыr. Sadяcя olaraq, яsas mяqamlarы bir daha Azяrbaycan xalqыnыn diqqяtinя чatdыrmaq istяyirяm. Son beш il яrzindя Azяrbaycanda 1600 yeni mяktяb tikilibdir. 1600 mяktяb! Yцzlяrlя mяktяb tяmir olunubdur. Bцtюvlцkdя, Azяrbaycanda 4500 mяktяb var. Yararsыz vяziyyяtdя olan mяktяblяr sюkцldц, onlarыn yerinя яn mцasir standartlara cavab verяn mяktяblяr tikilibdir. Bцtцn mяktяblяrdя kompyuterlяшmя prosesi aparыlыr vя bцtцn mяktяblяr internetя qoшulur. Яgяr beш il bundan яvvяl 1000 шagirdя 1 kompyuter dцшцrdцsя, indi 29 шagirdя 1 komyuter dцшцr. Bax, budur bizim gяlяcяyimiz. Bizim gяnc nяslimiz bilikli, savadlы olmalыdыr, vяtяnpяrvяrlik ruhunda tяrbiyя edilmяlidir. Azяrbaycanыn gяlяcяyi цчцn hazыrlыqlы, peшяkar, Vяtяni sevяn, Vяtяnя baьlы olan kadrlarыn hazыrlanmasы bizim цчцn prioritet mяsяlяdir. Mяn insanlarыn saьlamlыьыnыn qorunmasы цчцn gюrцlяn iшlяri qeyd etmяk istяyirяm. Son beш il яrzindя 240-dan чox tibb mцяssisяsi yaradыlыb vя onlarыn bюyцk яksяriyyяti dцnyanыn яn yцksяk standartlarыna cavab verir. Tяkcя Bakыda deyil, bюlgяlяrdя mцasir, dцnya sяviyyяsindя olan tibb xidmяtinin yaradыlmasы Azяrbaycan
xalqыnыn saьlamlыьыnыn qorunmasыna verilяn tюhfяdir. Bu gцn biz iчmяli su mяsяlяsini uьurla hяll edirik. Xцsusi tяmizlяyici qurьularыn tikilmяsi, su kяmяrlяrinin чяkilmяsi insanlarыn hяyatыnыn keyfiyyяtini, saьlamlыьыnы yaxшыlaшdыracaqdыr. Biz genefondumuza hяmiшя bюyцk diqqяtlя yanaшmalыyыq. Elя etmяliyik ki, Azяrbaycanda insanlar saьlam olsunlar, gяnc nяsil hяm fiziki cяhяtdяn hяm dя mяnяvi cяhяtdяn saьlam olsun. Son beш il яrzindя Azяrbaycanda bцtцn bюlgяlяrdя 14 mцasir olimpiya-idman kompleksi tikilmiшdir. Tяxminяn 20-yя yaxыn idman kompleksi hяlя tikilmяkdяdir. Bцtцn bu idman komplekslяrindя uшaqlar яn yцksяk sяviyyяdя idmanla mяшьul olurlar. Orada bцtцn шяrait - aчыq, qapalы meydanчalar, цzgцчцlцk hovuzlarы var. Budur, Azяrbaycanыn gяlяcяyi. Azяrbaycanыn gяncliyi bцtцn bu imkanlardan istifadя etmяlidir. Bir daha demяk istяyirяm ki, Azяrbaycanыn hяrtяrяfli inkiшafы, uьurlu inkiшafы artыq reallыqdыr. Mяn heч шцbhя etmirяm ki, nюvbяti beш il яrzindя biz bцtцn bu mцsbяt meyillяri daha da mюhkяmlяndirяcяyik vя Azяrbaycanы yeni uьurlara doьru aparacaьыq. Bizim daxili vя xarici siyasяtimizin uьurla aparыlmasы цчцn enerji tяhlцkяsizliyi mяsяlяlяri dя юz hяllini tapыbdыr. Biz qarшыmыza qoyduьumuz bцtцn mяsяlяlяri hяll etmiшik. Azяrbaycan bu gцn enerji tяhlцkяsizliyi mяsяlяlяrini yцz faiz hяll edibdir. Bilirsiniz ki, dцnyada bu, artыq чox bюyцk danышыqlar mюvzusudur vя narahatlыq yaradan mяsяlяdir. Azяrbaycanda ulu юndяr Heydяr Яliyevin tяшяbbцsц ilя 1990-cы illяrin ortalarыnda baшlanmыш vя bu gцn uьurla icra edilяn neft strategiyamыz юlkяmizя bюyцk uьurlar gяtiribdir. Planlaшdыrdыьыmыz bцtцn mяsяlяlяr юz hяllini tapыbdыr, baxmayaraq ki, bunu etmяk o qяdяr dя asan deyildi.
Bu gцn Bakы-Tbilisi-Ceyhan neft kяmяri istismardadыr, tam gцcц ilя iшlяyir. Son beш il яrzindя kяmяrin tikintisi baшa чatmышdыr. Bu gцn Bakы-Tbilisi-Яrzurum qaz kяmяri uьurla istismardadыr, fяaliyyяt gюstяrir. Son beш il яrzindя Azяrbaycan qazы idxal edяn юlkяdяn qazы ixrac edяn юlkяyя чevrilibdir vя bu gцn biz юzцmцzц tяmin edirik, hяm dя baшqa юlkяlяrя qaz ixrac edirik. Bakы-Tbilisi-Ceyhan, Bakы-TbilisiЯrzurum neft-qaz kяmяrlяrinin mяntiqi davamы olan Bakы-Tbilisi-Qars dяmir yolunun tikintisinя baшlamышыq. Bu layihя hяm bizim цчцn, hяm qonшularыmыz цчцn, hяm bюlgя цчцn, hяm dя dцnya цчцn tarixi яhяmiyyяt daшыyыr. Bizim tяшяbbцsцmцzlя vя bu layihяdя iшtirak edяn bцtцn юlkяlяrin tяшяbbцsц vя birgя sяylяri nяticяsindя bu nяhяng layihяni baшlamышыq. Vaxtilя Bakы-Tbilisi-Ceyhan, Bakы-Tbilisi-Яrzurum, Bakы-Tbilisi-Qars layihяlяri sadяcя olaraq kaьыzda idi. Sadяcя, bir niyyяt idi, bir fikir idi. Bяzilяri bunu яfsanя adlandыrыrdыlar. Amma bu яfsanя artыq gerчяkliyя чevrilibdir. Kim bunu edibdir? Biz etmiшik! Biz юz siyasяtimizlя, regional яmяkdaшlыq чяrчivяsindя vя qonшu dюvlяtlяrin fяal iшtirakы ilя bцtцn bu uьurlu addыmlarы tяmin etmiшik. Bu layihяlяr Azяrbaycanыn uzunmцddяtli, uьurlu vя dayanыqlы inkiшafыnы tяmin edяcяkdir. Son beш il яrzindя Azяrbaycanda neft-qaz hasilatы bюyцk dяrяcяdя artmышdыr. Яgяr 2003-cц ildя neft hasilatы 15,4 milyon ton idisя, bu il Azяrbaycanda neft istehsalы 50 milyon tondan чox olmalыdыr. 2003-cц ildя Azяrbaycanda 5,5 milyard kubmetr qaz hasil edilirdi, bu ilin sonuna qяdяr Azяrbaycanda qaz hasilatы 20 milyard kubmetrdяn чox olacaqdыr. Bu, qыsa bir mцddяt яrzindя bюyцk artыmdыr. Biz bцtцn imkanlarыmыzы - hяm siyasi, hяm iqtisadi, hяm dя texniki sяfяrbяr etmiшik vя bцtцn bu iшlяrdя mяqsяdyюnlц siyasяt aparmышыq. Biz qarшыmыza mяqsяd
qoymuшuq vя bu mяqsяdя doьru uьurla irяlilяmiшik. Bu gцn biz neft ixracыnыn шaxяlяndirilmяsini tяmin etmiшik. Azяrbaycanыn 7 neft vя qaz kяmяri vardыr. Onlarыn hamыsы iшlяk vяziyyяtdяdir vя bu kяmяrlяr vasitяsilя tяbii resurslarыmыzы istяnilяn istiqamяtя ixrac etmяk mцmkцndцr. Enerji siyasяtimiz bizя iqtisadi mцstяqillik verdi, bizя imkan verdi ki, юlkяdя quruculuq-abadlыq, infrastuktur layihяlяrini uьurla icra edяk. Bizя arxayыnlыq verdi. Bugцnkц uьurlarыmыz vя tariximiz gюstяrdi ki, tam яminik, mцstяqil dюvlяt kimi biz bundan sonra da uьurla yaшayacaьыq. Mцstяqillik bizim цчцn яn bюyцk sяrvяtdir, яn bюyцk dяyяrdir. Ancaq mцstяqilliyi яldя etmяk onu qoruyub saxlamaqdan, mюhkяmlяndirmяkdяn daha asandыr. Bu gцn Azяrbaycan sюzцn яsl mяnasыnda mцstяqil юlkяdir, biz hяm daxildя, hяm dя xaricdя mцstяqil siyasяt aparыrыq. Bizim siyasяtimiz Azяrbaycan xalqыnыn maraqlarыna xidmяt gюstяrir. Azяrbaycan xalqыnыn maraqlarыnыn qorunmasы, Azяrbaycan dюvlяtinin mюhkяmlяndirilmяsi, Azяrbaycanыn dюvlяt mцstяqilliyinin mюhkяmlяndirilmяsi mяnim цчцn vя bilirяm ki, hяr bir Azяrbaycan vяtяndaшы цчцn яn baшlыca vяzifяdir, яn baшlыca mяqsяddir. Яziz dostlar, mяn bu gцn, andiчmя mяrasimindя son beш il яrzindя mяnя gюstяrilяn dяstяyя gюrя, inama gюrя, etimada gюrя doьma xalqыma bir daha minnяtdarlыьыmы bildirirяm. Azяrbaycan xalqыnы яmin etmяk istяyirяm ki, bundan sonra da Vяtяnimizin uьurlu inkiшafы цчцn, Azяrbaycanыn чiчяklяnmяsi цчцn mяn яlimdяn gяlяni яsirgяmяyяcяyяm, Azяrbaycan xalqыna bundan sonra da xidmяt edяcяyяm. Eшq olsun Azяrbaycan xalqыna! Yaшasыn Azяrbaycan! www.prezident.az
Newspaper Municipality of Sheki No 12.2008:Layout 1 25.10.2010 19:21 Page 5
№ 12 (54), Октйабр 2008
ØßÊÈ ÁßËßÄÈÉÉßÑÈ
сящ.5
ЮЛКЯНИН СОСИАЛ-ИГТИСАДИ ИНКИШАФЫНДА ШЯКИНИН ЮЗЦНЯМЯХСУС РОЛУ ОЛМУШДУР ШЯKИDЯ 2008-CИ ИLИN DOQQUZ AYЫNЫN YEKUNLARЫ GENИШ MЦZAKИRЯ ЕДИЛМИШДИР Oktyabrыn 20-dя Шяki Шяhяr Иcra Hakimiyyяtinin akt zalыnda 2008-ci ilin 9 ayыnda sosial-iqtisadi inkiшafыn yekunlarыna hяsr olunmuш geniш шura iclasы keчirilmiшdir. Ыclasda Шяki Шяhяr Иcra Hakimiyyяtinin baшчыsы Nazim Иbrahimovun "Шяkinin 2008-ci ilin doqquz ayыnыn sosial-iqtisadi inkiшafыnыn yekunlarы vя qarшыda duran vяzifяlяrя dair" hesabat mяruzяsi dinlяnilmiшdir.
Иlham Яliyevin giriш vя yekun nitqindя юlkя цzrя яldя edilяn sosial-iqtisadi uьurlar, gюrцlяn iшlяr hяrtяrяfli tяhlil edilmiш, gяlяcяk planlara toxunulmuш, hюkumяt цzvlяrinя vя digяr icra strukturlarыna konkret tapшыrыq vя tюvsiyyяlяr verilmiшdir. Юlkяnin sosial-iqtisadi inkiшafыnda, яldя edilяn uьurlarda Шяkinin dя юzцnяmяxsus yeri vя rolu olduьunu bildirяn natiq, hesabat dюvrцndя rayonda цmumi mяhsul istehsalыnыn 2007-ci ilin eyni dюvrц ilя mцqayisяdя 41,5 faiz artaraq, 166 milyon 993 min manata чatdыьыnы, bцdcяnin mяdaxil hissяsinin юtяn ilin eyni dюvrцnя nisbяtяn 51,6 faiz artdыьыnы qeyd etmiшdir. Buraxыlmыш mяhsulun 14 faizi dюvlяt, 86 faizi isя юzяl bюlmяnin payыna dцшцr. Natiq bildirmiшdir ki, iш adamlarыna, sahibkarlara gюstяrilяn qayьыnыn nяticяsidir ki, rayon iqtisadiyyatыna qoyulan sяrmayя ildяn-ilя artыr. Sevindirici haldыr ki, bu gцn Шяkidя fяaliyyяt gюstяrяn sahibkarlar, iш adamlarы yeni istehsal sahяlяrinin yaradыlmasыnda daha чox fяallыq gюstяrirlяr. Цmumiyyяtlя, 2008-ci ilin 9 ayыnda Шяkidя fяaliyyяt gюstяrяn bank vя bank olmayan kredit tяшkilatlarы tяrяfindяn sahibkarlara 45 milyon 464 min manat kredit verilmiшdir. Hesabat dюvrцndя rayonda 611-i daimi olmaqla, 6341 yeni iш yeri
inшasы davam etdirilяn yeni цzцm emalы mцяssisяsinin fяaliyyяtя baшlamasы rayonda цzцmчцlцyцn inkiшafыna яhяmiyyяtli dяrяcяdя tяsir gюstяrяcяkdir. Zavodun цmumi dяyяri 7 milyon avrodur. Mяruzячi qeyd etmiшdir ki, bizim цчцn olduqca sevindirici haldыr ki, Prezident Иlham Яliyev bюlgяyя sяfяri чяrчivяsindя sentyabrыn 19-da Шяkidя olmuш, rayonun яn iri heyvandarlыq mцяssisяsi olan "Aqro-Иndastrit" MMCnin sцd emalы zavodunun aчыlышыnda iшtirak etmiшdir. Dюvlяt baшчыsы Cяnubi Qafqazda яn iri heyvandarlыq mцяssisяsindя gюrцlяn iшlяri чox yцksяk qiymяtlяndirmiш, bюlgяlяrdя bu cцr mцяssisяlяrin yaradыlmasыnыn xцsusi яhяmiyyяtя malik olduьunu bildirmiшdir. Mяruzячi hesabat dюvrцndя rayonda aparыlan tikintiquruculuq iшlяri barяdя dя mяlumat vermiш, Qarabaь mцharibяsi яlillяri vя шяhid ailяlяri цчцn inшa edilmiш 24 mяnzilli yaшayыш evinin sakinlяrin istifadяsinя verildiyini, 3500 yerlik шяhяr stadionunun tikintisinin artыq baшa чatdыьыnы bildirmiш, Шin чayы цzя-rindя цmumi uzunluьu 1350 metr olan kюrpцnцn tikintisinin davam etdirildiyini, Aydыnbulaq kяndindя 220 шagird-yerlik yeni mяktяb binasыnыn istifadяyя verildiyini, yaxыn gцnlяrdя daha 5 kяnddя yeni mяktяb binalarыnыn шagirdlяrin
yaradыlmышdыr. Mяruzяdя qeyd olunmuшdur ki, яvvяlki illяrdя olduьu kimi, 2008-ci ilin 9 ayыnda da rayonda kяnd tяsяrrцfatыnыn mюvcud sahяlяrinin mцasir elmы nailiyyяtlяr яsasыnda inkiшaf etdirilmяsi, mяhsul istehsalыnыn аrtыrыlmasы diqqяt mяrkяzindя saxlanыlmыш, яrzaq tяhlцkяsizliyi mяsяlяlяrinin xцsusi яhяmiyyяtя malik olduьunu nяzяrя alыnaraq, rayonda aqrar sahяnin dinamik inkiшafы цчцn bцtцn zяruri tяdbirlяr gюrцlmцшdцr. Taxыlчыlыьыn inkiшafы istiqamяtindя hяyata keчirilяn mяqsяdyюnlц tяdbirlяr nяticяsindя 2008-ci ildя Шяkinin tarixindя ilk dяfя olaraq 211 min ton taxыl istehsal olunmuшdur. Bu, яvvяlki illя mцqayisяdя 100 min ton чoxdur. Hesabat dюvrцndя цzцmчцlцyцn inkiшafы istiqamяtindя dя mцhцm iшlяr gюrцlmцш, 3 hektar sahяdя yeni цzцm baьы salыnmыш, kюhnя baьlarыn bяrpasыna baшlanыlmышdыr. Natiq bildirmiшdir ki, шцbhя yoxdur ki, Чяlяbixan qяsяbяsi yaxыnlыьыnda
istifadяsinя verilяcяyini nяzяrя чatdыrmышdыr. Qeyd olunmuшdur ki, Heydяr Яliyev adыna parkыn geniшlяndirilmяsi istiqamяtindя iшlяr artыq baшa чatdыrыlmыш, parkda yeni yaшыllыqlar salыnmыш, fяvvarяlяr, attraksionlar quraшdыrыlmышdыr. Иndi bu park шяhяr sakinlяrinin яn sevimli istirahяt yerinя чsvrilmiшdir. Mяruzяdя hяmчinin, яhalinin enerji, mavi yanacaq, iчmяli su vя digяr xidmяtlяrlя tяminatыnыn yaxшыlaшdыrыlmasы sahяsindя gюrцlяn iшlяr barяdя danышыlmыш, mюvcud problemlяrя vя onlarыn hяlli yollarыna toxunulmuшdur. Шura iclasыnda чыxыш edяn idarя vя mцяssisя rяhbяrlяri, iш adamlarы, ziyalыlar bir mяnalы шяkildя qeyd etmiшlяr ki, rayon яhalisi Azяrbaycan Prezidentinin шяkililяrя olan hяssas mцnasibяtini, etimadыnы bundan sonra da юz fяaliyyяtlяri vя яmяli iшlяri ilя doьrultmaьa чalышacaq, юlkяmizin daha da qцdrяtlяnmяsi iшinя юz tюhfяlяrini verяcяklяr. http://sheki-ih.gov.az
Шяki Шяhяr Иcra Hakimiyyяtinin baшчыsы Nazim Иbrahimov bildirmiшdir ki, cari ilin doqquz ayыnыn yekunlarыna hяsr olunmuш hesabat yыьыncaьы olduqca яlamяtdar gцnlяrя tяsadцf edir. Oktyabrыn 15-dя Azяrbaycan Respublikasыnыn prezidenti seчkilяrindя xalqыmыz, o cцmlяdяn Шяki seчicilяri yцksяk fяallыq nцmayiш etdirяrяk, юlkяmizin sabit inkiшafыna, tяrяqqiyя, Heydяr Яliyev siyasi kursuna, яn baшlыcasы isя sevdiyi vя inandыьы insana Иlham Яliyevя sяs verdi. Иlhaм Яliyevin bu qяlяbяsinin юnцndя son beш ildя Azяrbaycanda hяyata keчirilяn nяhяng layihяlяr, qazanыlmыш яzяmяtli iшlяr, nailiyyяtlяr dayanыrdы. Xalq bu seчkilяrdя gяlяcяk illяrdя dя bu quruculuьun, inkiшafыn davamlы olmasыna sяs verdi. Mяruzяdя qeyd olunmuшdur ki, oktyabrыn 13-dя Nazirlяr Kabinetinin 2008-ci ilin 9 ayыnda sosial-iqtisadi inkiшafыn yekunlarыna hяsr olunmuш geniш iclasыnda Azяrbaycan Prezidenti
Newspaper Municipality of Sheki No 12.2008:Layout 1 25.10.2010 19:21 Page 6
сящ.6
№ 12 (54), Октйабр 2008
ØßÊÈ ÁßËßÄÈÉÉßÑÈ
AYDЫNBULAQДА YENИ MЯKTЯB Oktyabrыn 11-dя rayonuмузun Aydыnbulaq kяndindя dюvlяt vяsaiti ilя inшa edilmiш 220 шаэирд-yerlik yeni mяktяb binasы istifadяyя verilmшdir.
ЙЕНИ ТЯЙИНАТ ЙУСИФОВ ТЯРЛАН ЯЩМЯД ОЬЛУ Шяки Шящяр Иъра Щакимиййяти Башчысы Апаратынын щцгуг шюбясинин мцдири вязифясиня тяйин олунмушдур Т.Я.Йусифов 1977-ъи ил сентйабрын 20-дя Шяки районунун Орта Зяйзид кяндиндя анадан олмушдур. 1998-ъи илдя Бакы Дювлят Университетинин бейнялхалг щцгуг вя бейнялхалг мцнасибятляр факултясини битирмишдир. Щямин илдян Шяки шящяр Иъра щакимиййяти башчысы
апаратынын щцгуг шюбясиндя мяслящятчи вязифясиндя чалышмышдыр. Шяки шящяр Иъра Щакимиййяти башчысынын 10 нойабр 2008-ъи ил тарихли ямри иля щцгуг шюбясинин мцдири вязифясиня тяйин олунмушдур. Аилялидир, ики ювлады вар.
BИRИNCИ UШAQ "KИTAB-BИLИK" FESTИVALЫ Мяктябин ачылыш mяrasimиdя шяhяr tяhsil шюbяsinin mцdiri Firяddun Иbrahimov Azяrbaycanda elm vя tяhsilin inkiшafыna gюstяrilяn yцksяk dюvlяt qayьыsыndan danышmыш, mяktяblяrin maddi-texniki bazasыnыn mюhkяmlяndirilmяsi, mцяllimlяrin maddi vяziyyяtinin yaxшыlaшdыrыlmasы istiqamяtindя ardыcыl tяdbirlяrin hяyata keчirildiyini vurьulamышdыr. Bu ilin sonunadяk rayonda 1820 yerlik 6 yeni mяktяb binasыnыn istifadяyя verilяcяyini nяzяrя чatdыran шюbя mцdiri 2009-cu ildя Шяkidя daha 14 yeni mяktяb binasыnыn inшa edilяcяyini, 20-dяn artыq mяktяbdя isя яsaslы tяmir iшlяrinin aparыlacaьыnы bildirmiшdir O, tяhsil mцяssisяlяrinin tяzя avadanlыqla tяmin olunacaьыnы, bir sыra mяktяblяrdя mцasir istilik sistemlяrinin quraшdыrыlacaьыnы qeyd etmiшdir. Чыxыш edяn digяr natiqlяrdя son illяr tяhsil sahяsindя dя geniш islahatlarыn aparыldыьыnы, diqqяtя чatdыrmышlar. Mяrasimdя iшtirak edяn xaricdя yaшayan soydaшыmыz, tanыnmыш mцьяnni Yaqub Zurufчu tяdbir iшtirakчыlarыnы ifa etdiyi mahnы ilя salamlamышdыr. Rяmzi lent kяsildikdяn sonra yeni binaya baxыш olmuшdur. Qonaqlara mяlumat verilmiшdir ki, mяktяbin яvvяlki binasы 1930-cu ildя inшa edildiyindяn son vaxtlar istifadя цчцn tam yararsыz vяziyyяtя dцшmцшdц. Tikintisinя bu ilin яvvяlindя baшlanыlan ikimяrtяbяli yeni mяktяb binasыnda tяdrisin yцksяk sяviyyяdя aparыlmasы цчцn hяr cцr шяrait vardыr. Binada maye yanacaqla iшlяyяn mцasir istilik sistemi quraшdыrыlmышdыr. 146 nяfяr шagirdin tяhsil aldыьы bu tяhsil ocaьыnda 24 nяfяr mцяllim чalышыr. Aчыlыш mяrasimindя Шяki шяhяr Иcra Щakimiyyяtinin baшчыsы Nazim Иbrahimov iшtirak etmiшdir.
Ш.Б.
2009-ъу ил ящалинин сийащыйаалынмасы илидир Азярбайъан Республикасынын мювгейи дцнйа юлкяляри арасында эетдикъя мющкямлянмякдядир. Щяр бир азярбайъанлы билир ки, бу инкишафын, бу йцксялишин сябяби дащи сийасятчи улу юндяримиз Щейдяр Ялийевин Азярбайъан халгына бяхш етдийи мцстягиллик вя уьурлу сийасят вя бу сийасяти бу эцн дя лайигинъя давам етдирян мющтярям Президентимиз Илщам Ялийевин тутдуьу уьурлу йолдур. Азярбайъанын уьурлу нефт стратеэийасы, нефтдян эялян эялирлярин гейри нефт секторуна йюнялдилмяси, няглиййат инстрактуруна, тикинти секторуна, кянд тясяррцфаты сащясиня, ордунун эцълянмясиня,сящиййянин тящсилин инкишафына вя с. мцщцм сащяляря йюнялдилмяси юлкямизин эяляъяйинин даща ишыглы олаъаьындан хябяр верир. Бунун цчцн щяр бир азярбайъанлы тутдуьу вязифясиндян асылы олмайараг халгына лаигли хидмят етмялидир. Дювлятимизин мющкямлянмяси ишиндя бу ян азы бир вятяндашлыг боръудур. Бу уьурлу сийасятин щяйата кечирилмясиндя Дювлят Статистика Комитясинин, вя онун йерли структурларынын да юз пайы вардыр. Беля ки, щяр бир сащянин инкишаф преспективини, ялдя олунан налиййятляри, ишдя олан чятинликляри тящлил едян вя билдирян мящз Дювлят Статистика Комитясидир. Азярбайъан Республикасы Президентинин 7 ийун 2006 - ъы ил тарихли фярманына ясасян 2009 - ъу илдя апрел айынын 13 - дян 22 - дяк юлкя ящалисинин нювбяти дяфя сийащыйаалынмасы кечириляъякдир. Сийащыйаалманын Бирляшмиш Миллятляр Тяшкилатынын тювсиййяляриня уйьун щазырланыб кечирилмяси, нятиъялярин ишляниб йекунлашдырылмасы, тящлил едилиб йайылмасы Дювлят Статистика Комитясиня вя онун йерли органларына щяваля олунмушдур. Бу сон дяряъя ъенишмигйаслы, мцряккяб вя мцщцм дювлят тядбири ъидди тяшкилаты щязырлыг ишляринин эюрцлмясини, ящалинин вахтында
мялуматландырылмасыны тяляб едир. Юлкядя ящалинин сийащыйаалынмасыны кечирилмясиндя мягсяд - ящалинин йашайыш сявиййясини, ящалинин тяркибини, йашыны, тящсил сявиййяси вя эяляъяк инкишаф вя артым перспективлярини вя диэяр амилляри юйрянмякдир. Бу цмумхалг ишиня, юз тющфясини верян Шяки Шящяр Статистика Идаряси ящалинин сийащыйаалынмасына щазырлыг ишини бцтцн коллективля бирэя йцксяк сявиййядя йериня йетирир. Беля ки, 2009- ъу илдя кечириляъяк ящалинин сийащыйаалынмасына щазырлыьы иля ялагядар Шяки шящяринин кцчя, дюнэя вя далан адларынын йазылыб вурулмасы иши баша чатдырылмыш, кянд иъра нцмайяндяликляри вя мящялля нцмайяндяликляри иля бирэя шящярин вя кянд йашайыш мянтягяляринин сайы дягигляшдирилмишдир. Статистика идаряси олараг апардыьымыз дягигляшмяляря ясасланараг билдирмяк истяйирик ки, 1 йанвар 2008 - ъи ил тарихя районда 169030 няфяр ящали йашайыр: бунлардан 65233 няфяри шящяр, 103797 няфяр ящали ися кянд йерляриндя йашайырлар. Кянд ящалиси олан 103797 няфяр 69 йашайыш мянтягясиндя, шящяр ящалиси олан 65233 няфяр ися 30 мящяллядя мяскунлашмышдыр. Сийащыйаалма иля ялагядар олараг мювъуд ящали сайы 11 сийащыйаалма шюбяляри, 75 тялиматчы вя 383 сайыъы мянтягяляри арасында бюлцшдцрцлмцшдцр. Щазырлыг ишляринин нятиъяси олараг шящярин вя ири кянлярин схематик планлары ишляниб Дювлят Статистика Комитясиня тящвил верилмишдир. Цмумиййятля 2009 - ъу илдя кечириляъяк ящалини сийащыйаалынмасына щазырлыг ишляри Шяки Шящяр Статистика Идаряси тяряфиндян ардыъыл олараг апарылмагдадыр. Вагиф АБДУЛЛАЙЕВ, Шяки Шящяр Статистика Идарясинин гиймят игтисадчысы
Oktyabrыn 11-dя Шяki шяhяrinin mяrkяzi meydanlarыndan birindя Mяdяniyyяt vя Turizm Nazirliyi F.Kючяrli adыna Respublika Uшaq Kitabxanasыnыn tяшяbbцsц ilя keчirilяn Birinci uшaq "Kitab-Bilik" festivalы чяrчivяsindя tяdbir olmuшdur. Шяkidя fяaliyyяt gюstяrяn uшaqincяsяnяt vя musiqi mяktяblяri kollektivlяrinin, mяktяblilяrin, mяdяniyyяt vя tяhsil iшчilяrinin, ziyalыlarыn iшtirak etdiklяri tяd-
adыndan minnяtdarlыьыnы bildirmiшdir. Шяhяr mяdяniyyяt vя turizm шюbяsinin mцdiri Aydыn Иbrahimxяlilov чыxыш edяrяk respublikamыzda ilk dяfя keчirilяn bu festivalыn uшaq vя gяnclяrdя bilik xяzinяsi olan kitaba maraьы daha da artыrmaq mяqsяdi daшыdыьыnы bildirmiш, dюvlяt baшчыsыnыn mцvafiq Sяrяncamы яsasыnda hяr yerdя olduьu kimi, Шяkidя dя kitabxana fondlarыnыn latыn qrafikalы яdяbiyyatla
birdя шяhяr Иcra hakimiyyяti baшчыsыnыn mцavini Zяrinя Cavadova kitabsevяrlяri яlamяtdar bayram mцnasibяtilя tяbrik etmiш, bilik mяnbяyi olan kitabыn daha geniш tяbliь olunmasыnda belя tяdbirlяrin яhяmiyyяtini xцsusi vurьulamышdыr Z.Cavadova mяdяniyyяtimizin hamisi kimi tanыnan цmummilli liderimiz Heydяr Яliyevin milli-mяnяvi dяyяrlяrimizin qorunub saxlanmasы sahяsindяki tarixi xidmяtlяrini bir daha xatыrlatmыш, festivalыn keчirilmяsi tяшяbbцsцnя gюrя Mяdяniyyяt vя Turizm Nazirliyinin rяhbяrliyinя Шяki kitabsevяrlяri
zяnginlяшdirilmяsi istiqamяtindя ardыcыl tяdbirlяrin hяyata keчirildiyini qeyd etmiшdir. Sonra tяdbir iшtirakчыlarы meydanda tяшkil edilmiш zяngin kitab sяrgisi ilя yaxыndan tanыш olmuш, uшaq musiqi vя rяqs kollektivlяrinin чыxышыnы izlяmiш, dahilяrin kitab haqqыnda sюylяdiklяri mцdrik kяlamlarы dinlяmiш, sяhnяciklяrя baxmыш, balaca rяssamlarыn rяsmlяrinя tamaшa etmiшlяr.
Ш.Б.
Newspaper Municipality of Sheki No 12.2008:Layout 1 25.10.2010 19:21 Page 7
№ 12 (54), Октйабр 2008
Иnsan Hцquqlarы Bяyannamяsinin 60 illiyi
AKADEMЫK HЯSЯN ABDULLAYEVЫN 90 ЫLLЫK YUBЫLEYЫ ЯRЯFЯSЫNDЯ Ria.Az-ын вердийи мялумата эюря Gяncяdя akademik Hяsяn Abdullayevin anadan olmasыnыn 90 illik yubleyinя hяsr olunmuш elmi praktiki konfrans keчirilib. Tяdbirdя чыxыш edяnlяr akademikin Azяrbaycanda fizika riyaziyat elminя gяtirdiyi yeniliklяrdяn vя tюhfяlяrdяn danышыбlar. Bildirilib ki, Hяsяn Abdullayevin vя onun tяlяbяlяrinin axtarышlarы sayяsindя qыsa mцddяtdя selen, tellur kristallarыnыn,onlarыn mцrяkkяb birlяшmяlяrinin alыnmasы, fiziki xassяlяrinin kompleks юyrяnilmяsi vя yeni yarыm keчirici чeviricilяrin sintezi - fizika institutunu keчmiш sovet ittifaqыna qabaqcыl elmi mяrkяzlяrindяn biri kimi tanыdыb. Konfransda o da bildirilib ki, elmi istehsalatda tяtbiq olunmasыnda mцhцm olan 8dяn artыq elm istehsalat konstruktor zavodlarыnыn yaranmasы da mяrhum akademikin adы ilя baьlыdыr. Bundan baшqa akademik ondan artыq monoqrafiyanыn, 350 elmi яsяrin, 45 elmi ixtiranыn mцяllifidir ki, bunlardan 2-si ABШ vя Fransada patent alыb.
Зякяриййя ЯЛИЗАДЯ, Шяки Реэионал Елми Мяркязинин директору, эеолоэийа-минералоэийа елмляри доктору Совет дюврцндя Щясян Абдуллайевин районумуздан Азярбайъан ССР Али Советиня депутат сечилдийини, щямйерлиляримиз арасында бюйцк щюрмят сащиби олдуьуну хатырлайыб, Шяки Реэионал Елми Мяркязинин директору, эеолоэийа-минералоэийа елмляри доктору Зякяриййя Ялизадядян академикин йубилейи иля баьлы бир-ики кялмя сюйлямясини хащиш етдик. Зякяриййя мцяллим мямнуниййятля хащишимизи йериня йетириб ашаьыдакылары деди: - Noyabrыn 2-dя Шяki Regional Elmi Mяrkяzindя Azяrbaycan Elmlяr Akademiyasыnыn sabiq Prezidenti, Azяrbaycan fizika elminin korifeylяrindяn biri olan, dцnya шюhrяtli alim Hяsяn Abdullayevin anыlma mяrasimi keчirilmiшdir. Bu mяqsяdlя Fizika Иnstitutunun Шяki
сящ.7
ØßÊÈ ÁßËßÄÈÉÉßÑÈ
Regional Elmi Mяrkяzinя toplaшmыш otuzdan yuxarы alimi, baшda Milli Elmlяr Akademiyasыnыn Ы vitse Prezidenti, akademik Arif Hяшimov olmaqla fizika-riyyaziyyat elmlяri doktorlarы: Sevda Abdullayeva, Kamil Qurbanov, BDU-nin bяrk cisimlяr физикасы kafedrasыnыn rяhbяri Eldar Hяsяnov, fizika-riyaziyyat elmlяri dok., professorlar - Sяlimя Mehdiyeva, Rцslц Яjdяrov, Elmira Kяrimova, Tahirя Kяrimova, Tofiq Mяmmяdov vя Tяlяt Mehdiyev cяnablarы яvvяlcя Mяrkяzin tяcrцbя sahяlяri ilя tanыш olmuш, sonra burada yeni fяaliyyяtя baшlayan "GPS Шяki stansiyasы" ilя марагланмышlar. ABШ-ыn Massacusets Texnologiyalar Иnstitutunun "Yer vя atmosfer fizikasы" departamenti vя AMEA-nыn Geologiya Иnstitutunun "Geodinamika vя seysmologiya шюbяsi" vя Шяki REM tяrяfindяn quraшdыrыlmыш bu stansiyanыn gяlяcяk elmi araшdыrmalarda mцhцm яhяmiyyяt kяsb edяcяyindяn razыlыqla danышыlмышдыр. Sonda mяrkяzin iclas zalыnda Hяsяn mцяllimin Шяki Regional Elmi Mяrkяzinin yaradыlmasы ilя яlaqяli fяaliyyяti barяdя чыxышlar dinlяnilмиш, xoш xatirяlяr sюylяnilмишdiр. Hяsяn mцяllimin qыzы fizika-riyaziyyat elmlяri doktoru, professor Sevda xanыm ailя цzvlяri adыndan atasыnыn yubileyinin tяшkilatчыlarыna юz minnяtdarlыьыnы bildirмiшдир. Мяркяздяки эюрцшдян сонра гонаглар Шяки Хан сарайыны зийарят етмишляр.
ЩЯСЯН АБДУЛЛАЙЕВ
Azяrbaycan Respublikasыnыn Иnsan Hцquqlarы цzrя Mцvяkkili (Ombudsman) vя BMT-nin Иnsan Hцquqlarы цzrя Ali Komissarlыьы Шяkidя "Цmumdцnya Иnsan Hцquqlarы Bяyannamяsinin 60 illiyinя" hяsr olunmuш tяdbir keчirmiшdir. Tяdbirdя rayon rяhbяrlяri ilя yanaшы ayrы-ayrы idarя mцяssisя vя tяшkilatlarыn rяhbяrlяri, QHT-lяrin vя шяhяr ictimaiyyяtinin nцmayяndяlяri iшtirak etdilяr. Tяdbiri giriш sюzц ilя Azяrbaycan Respublikasыnыn Иnsan Hцquqlarы цzrя Mцvяkkili (Ombudsman) Elmira Sцleymanova aчdы. BMT-nin Иnsan Hцquqlarы цzrя Ali Komissarlыьыnыn Azяrbaycandakы nцmayяndяsi Teymur Mяlikaslanov, Milli QHT fondu idarя heyяtinin sяdri Aydыn Kяrimov, hцquqшцnas Aydыn Sяfixanlы, ekspert Rяvan Sяmяdov mяruzя etdilяr, mцzakirяlяr oldu. Natiqlяr qeyd etdilяr ki, BMT-nin Baш Assambleyasы bu Bяyannamяni 1948-ci il dekabrыn 10-da qяbul edib. Bяyannamяni tяrtib edяnlяrin son dяrяcя uzaqgюrяnliyi vя qяtiyyяti ilk dяfя hamы vя hяr kяs цчцn insan hцquqlarыnы mцяyyяn edяn чox mцhцm bir sяnяdin hazыrlanmasыna imkan verib. Hal-hazыrda 360-dan чox dildя mюvcud olan bu Bяyannamя dцnyada яn чox tяrcцmя olunmuш sяnяddir. Bu onun цmumbяшяri mahiyyяtini vя geniш яhatя dairяsini bir daha tяsdiq edir. O bir чox yeni mцstяqil dюvlяtlяrin konstitusiyalarы vя yeni demokratiyalar цчцn nцmunя olmuш, yaxшыlыq vя pislik barяdя mцhakimяlяrя kюmяk edяn meyara чevrilmiшdir.
Гыса арайыш: Abdullayev Hяsяn Mяmmяdbaьыr oьlu 20 avqust 1918-ci ildя Naxчыvan Mухрар Rеспубликасынын Culfa rayonunun Yaycы kяndindя anadan olmuшdur. 1955-ci ildя Azяrbaycan EA-nыn mцxbir цzvц seчilmiшdir. 1957-1958-ci illяrdя Azяrbaycan EA Fizika-Riyaziyyat Иnstitutunun direktoru vяzifяsindя iшlяmiшdir. 1967-ci ildя Azяrbaycan EA-nыn hяqiqi цzvц seчilmiшdir. 1968-1970-ci illяrdя Azяrbaycan EA Fizika-Riyaziyyat vя Texnika bюlmяsinin akademik katibi olmuшdur. 1970-1983-cц illяrdя Azяrbaycan EA-nыn Prezidenti seчilmiшdir. 1970-ci ildя Azяrbaycan Dюvlяt mцkafatы laureatы, 1974-cц ildя яmяkdar elm xadimi fяxri adыna layiq gюrцlmцшdцr. Академик Abdullayev Hяsяn Mяmmяdbaьыr oьlu 1993-cц ildя vяfat etmiшdir. Онун хатирясини даим Азярбайъан алимляри йад едирляр. Н.МУРАД
Bu Bяyannamяyя яsasяn hяr kяs doьulduьu andan bяrabяr vя ayrыlmaz hцquqlara, azadlыqlara malikdir. Birlяшmiш Millяtlяr Tяшkilatы hяr bir fяrdin insan hцquqlarыnыn qorunmasы, tяbliьi vя mцdafiяsi юhdяliyini юz цzяrinя gюtцrmцшdцr. Bu юhdяlik bцtцn dцnya xalqlarыnыn яsas insan hцquqlarыna vя insan шяxsiyyяtinin lяyaqяt vя dяyяrinя olan inamыnы tяsdiqlяyяn Birlяшmiш Millяtlяr Tяшkilatыnыn Nizamnamяsindяn irяli gяlir. Иnsan Hцquqlarы Haqqыnda Цmumi Bяyannamяdя BMT aydыn vя sadя ifadalяrlя hяr bir шяxs цчцn bяrabяr olan hцquqlarы bяyan etmiшdir. Bu gцn bizim vяzifяmiz hяmin hцquqlarыn gцndяlik reallыьa чevrilmяsini, onlarыn tanыnmasыnы, baшa dцшцlmяsini vя bцtцn dцnyada yaшayan insanlarыn ondan istifadя etmяsini tяmin etmяkdir. Bu шяksiz ki, яn чox mяhz insan hцquqlarыnыn qorunmasыna ehtiyacы olan insanlar цчцn zяruridir vя bu insanlar Bяyannamяnin mюvcudluьu haqqыnda vя eyni zamanda, bu sяnяdin onlar цчцn olduьu barяdя mяlumatlandыrыlmalыdыrlar. Tяdbirdя belя bir яminlik ifadя olunmuшdur ki, Bяyannamяnin qяbul olunmasыnыn 60-ci ildюnцmц hяr birimizя bu sяnяddя gюstяrilяnlяrя sяdaqяtinizi bildirmяk цчцn daha bir imkan yaradыr. Bu gцn o qяbul edildiyi zaman olduьu kimi aktual olaraq qalmaqdadыr. Bяyannamяnin qцvvяsi dя mяhz bundadыr. Vя o gяlяcяk nяsillяri dя ruhlandыracaq чox mцhцm vя bяшяri bir sяnяddir. Шяhяr icra hakimiyyяti baшчыsыnыn mцavini Zяrinя Cavadova чыxыш edяrяk, belя bir tяdbirin Шяkidя keчirilmяsinя gюrя minnяtdarlыьыnы bildirmiшdir.
Арзулар щягигятя чеврилир
Шяkinin яrazisindяn чoxlu daь чaylarы axыb gedir. Mяnbяyini Bюyцk Qafqaz sыra daьlarыndan gюtцrяn bu чaylar nя qяdяr xeyir-bяrяkяt gяtirsя dя, insanlar цчцn чoxlu чяtinliklяr, problemlяr dя yaradыr. Qarlы-yaьышlы gцnlяrdя bu чaylarы nяinki piyada, at-ulaqla, heч iri avtomaшыnlarla da keчmяk mцmkцn olmur. Bюyцk surяtlя axan daь чaylarы qabaьыna keчяni aparыb gedir. Bu чaylarыn kцkrяyяn sularыnda o qяdяr mal-qara, insan tяlяf olub ki, saymaqla qurtaran deyil. Bяzяn bir kяnddяn o
biri kяndя, яgяr чay kяndin ortasыndan keчirsя, bu taydan o biri taya keчmяk цчцn insanlar 30-35 km. mяsafя qяt etmяli olublar. Ona gюrя dя bu чaylarыn цzяrindяn kюrpцlяrin salыnmasы hяmiшя bюlgяdя yaшayanlar цчцn яlчatmaz bir arzu, шirin bir xяyal olub. Bu gцn Azяrbaycan Respublikasыnыn dюvlяtindяn hяmin arzular hяqiqяtя чevrilir, xяyallar gerчяk olur. Bu gцnlяrdя Шяkinin Чapaьan kяndindя, Kцngцt чayы цzяrindя uzunluьu 151, eni 9, piyada keчidinin eni isя 2 m olan kюrpцnцn aчыlmasы
tяkcя чapaьanlыlarыn deyil, bцtцn яtraf kяndlяrin sakinlяrinin dя sevincinя sяbяb olub. Kюrpцnцn aчыlmasы mяrasimindя kяnd sakinlяri ilя yanaшы rayon ictimaiyyяtinin nцmayяndяlяri dя iшtirak etdilяr. Kюrpцnцn aчыlышыnы bildirяn rяmzi qыrmыzы lent kяsildikdяn sonra insanlar kюrpцnцn цstц ilя hяrяkяt etmяyя baшladыlar. Mяrasim iшtirak-
чыlarы bir-birinя gюz aydыnlыьы verdilяr, шadlыq-шadyanalыq oldu. Mяrasimdя Nяqliyyat Nazirliyinin, шяhяr icra hakimiyyяtinin nцmayяndяlяri чыxыш edяrяk regionun Шin vя Kцrmцk kimi iri daь чaylarыnыn цzяrindя dя yeni kюrpцlяrin inшasыnыn planlaшdыrыldыьыnы bildirdilяr. Akif SАЛАМ
S.AКИФ
"UНИЛЕФАСИНГПЭ"и н LИZИNQ PORTFELИ 7,6 MИLYON DOLLAR TЯШKИL ETMИШDИR AzяrTAc xяbяr verir ki, cari il sentyabrыn 1-я "Unileasing" Qapalы Sяhmdar Cяmiyyяtinin bюlgяlяr цzrя lizinq portfeli 7,6 milyon ABШ dollarы tяшkil etmiшdir vя bu gюstяrici шirkяtin цmцmi portfelindя artmaqdadыr. Шirkяtin 2006-cы ildя baшladыьы regionlarыn inkiшafы layihяsinя "Azerbaijan Business Assistance & Development" (ABAD) tяrяfindяn 68 min dollar mяblяьindя grant ayrыlmышdыr. Bu vяsait "Unileasing"-in regionlarda nцmayяndяliklяrinin aчыlmasыna yюnяldilmiшdir. Hazыrda шirkяtin Gяncя, Lяnkяran, Шяki, Quba vя Saatlыda bюlmяlяri fяaliyyяt gюstяrir.
Newspaper Municipality of Sheki No 12.2008:Layout 1 25.10.2010 19:21 Page 8
сящ.8
№12 (54), Октйабр 2008
ØßÊÈ ÁßËßÄÈÉÉßÑÈ
ШЯЩЯРИМИЗИН МУЗЕЙЛЯРИ Немят ЩАЪЫЙЕВ, Шяки Шящяр Дювлят Тарих-Мемарлыг Г о р у ь у н у н директору Халгымызын милли хцсусиййятляринин, мядяни вя игтисади щяйат сявиййясинин, тясяррцфат мяшьулиййяти истигамятляринин, етник вя синфи мянсубиййятляринин, етнографик материалларынын мцяййянляшдирилмяси, топланмасы вя тяблиьиндя музейлярин бюйцк ролу вардыр. Щабеля, эюркямли шяхсиййятлярин щяйат вя фяалиййятляри иля баьлы хатирялярин, онларын евляринин вя шяхси яшйаларынын горунуб сахланмасында, гядим вя зянэин тарихимизин арашдырылараг эянъ нясилляря доьру вя дцрцст чатдырылмасында да музейлярин фяалиййяти данылмаздыр. Шяки Шящяр Дювлят Тарих-Мемарлыг Горуьу яразисиндя фяалиййят эюстярян, мцхтялиф ясрлярин чох зянэин експонатларына малик дювлят музейляри бурайа эялян мцсафирлярин бюйцк ряьбятиня сябяб олур.
йан Азярбайъан Республикасынын Полшадакы сяфири Вилайят Гулийев музейин фяхри китабында юз цряк сюзлярини беля гейд етмишдир: "Шяки Тарих-Дийаршцнаслыг Музейинин чох зянэин вя ян башлыъасы ися бюйцк севэи иля горунан вя эяляъяк нясилляр цчцн мцщафизя олунан експонатлары иля бюйцк марагла таныш олдуг. Бцтцн чятинликляря бу тарихи йашадан музей ямякдашларына ян дярин миннятдарлыьымы чатдырмаг истяйирям."
Халг Тятбиги Сяняти Музейи Халг Тятбиги Сяняти Музейи 1958ъи ил ийун айынын 9-да ачылмышдыр. Горуг яразисиндя, гядим Даиряви Мябяддя йерляшдийиндян онун ящямиййяти даща да артмышдыр. Тятбиги сянят музейиндя та гядимдян сяняткарлыгла мяшьул олан шякилилярин ял ишляри нцмайиш олунур. Дюрд експозисийа залындан ибарят олан музейдя антик дюврлярдян башлайараг бу эцнцмцзя гядяр йерли сяняткарларын щазырладыглары 500дян артыг халг вя декоратив сянят нцмуняляри топланмышдыр. Биринъи залда Шякинин ян гядим тарихи якс олунуб. Бурада щяля лап гядимдя щазырланмыш дулусчулуг мямулатлары, тунъ-
"Шеки шеберинин тарихи зянэинлийини анлайа билмяк ичин бу музейи мутлака эюрмек эерек! Йараданлара рещмет, йашатанлара саьлык дилерим".
Шяки Дювлят Рясм Галерейасы Галарейа 1982-ъи илдя йарадылмышдыр. Онун фондунда 283 ясяр горунуб сахланылыр. Бунлар ясасян бойакарлыг, щейкялтарашлыг, графика ясярляридир. Галерейа фяалиййятя башладыьы вахтдан индийядяк йцзлярля ряссамын ясярляри нцмайиш етдирилмиш вя тамашачы ряьбятини газанмышдыр. Биринъи залда ряссамларын ясярляри иля бярабяр "Гядим Шяки" макети дя нцмайиш етдирилир ки, бу да тамашачыларда бюйцк мараг йарадыр. Икинъи, цчцнъц, дюрдцнъц залларда гонагларын тяклифляри нязяря алынараг сярэиляр бир-бирини явяз едир. Галерейада йерли ряссамларла йанашы, хариъи ряссамларын да ясярляриндян ибарят сярэиляр кечирилир. Русийанын халг ряссамы Олег Севастукун вя Репинин 60-а йахын графика
Гябир дашы цзяриндя хяткарлыг китабяси, Халг Тятбиги Сяняти Музейи
Р.Б.Яфяндийев адына ТарихДийаршцнаслыг Музейи Тарихимизин, мадди-мяняви дяйярляримизин, дцнянимизин, бу эцнки наилиййятляримизин эяляъяк нясилляря чатдырылмасында музейлярин ролу бюйцкдцр. Шяки Тарих-Дийаршцнаслыг Музейи республика Маариф Комиссарлыьынын 1925 -ъи ил тарихли ямри иля щямин илин сентйабрында йарадылмышдыр. 1980-ъы илдя бу музей гала диварларынын ичярисиндя йерляшян 1895-ъи илдя инша едилмиш чох эениш вя йарашыглы бинайа кючцрцлмцшдцр. Музейдя гядим вя орта ясрляр дюврцнцн мадди-мядяниййят, инъясянят абидялярини, халгымызын мяишятини, сосиал мцнасибятлярини, иътимаи гурулушуну сяъиййяляндирян надир коллексийаларын топланмасы, горунмасы, юйрянилмяси вя популйарлашмасы сащясиндя хейли иш эюрцлмцшдцр. 924 кв.метр сащядя йерляшян музейин 12 експозисийа залы вардыр. Бурада кечмишимизи вя бу эцнцмцзц якс етдирян 4724 експонат нцмайиш етдирилир. Музейдя эюстярилян Шяки шящяри яразисиндя тясадцф вя йа еколожи газынтылар заманы мцхтялиф дюврлярдя ялдя едилмиш гядим гадын фигуру, Даш гябир, зинят яшйалары, цзяриндя Шащ Тящмасибин ады йазылмыш галхан, ханлыглар дюврцня аид сиккяляр, цзяриндя чох бюйцк усталыгла Щади Ширазинин "Щамам" шерри щякк едилмиш щамам сейфи, ойма сянятини якс етдирян гябир дашлары, файтон йурдумузун мядяни ирси иля таныш олмаьа имкан верир. Музейин гядим етнографийа, ъумщуриййят, ирякчилик, Шякинин сцфря вя мятбях мядяниййяти, цмуммилли лидеримиз Щ.Ялийевя щяср едилмиш лекторийа тамашачыларын зювгцня уйьун тяртиб олунмушдур. Бцтцн бунлары ряьбятля гаршыла-
Гядим силащлар, Тарих-Дийаршцнаслыг Музейи
"Эцлцш байрамы" тяшкил етмяйя эетмишдик. Ъаванлашан, эюзялляшян шящяри эязмяйя чыхдыг. Ян чох бяйяндийимиз рясм галарейасы олду. Азярбайъан ряссамларынын бурада топламыш ишляри чох эюзял вя тясирлидир. Йерли ряссамларын галарейада нцмайиш етдирилян ясярляри хош тясяввцр йаратды. Даща чох севиндириъи щал одур Ки, Шякидя беля эюзял, сялигяли галерейа вар. Бу инъясянятимизин тяблиьиндя бюйцк рол ойнайа биляр. Эяляъяк бюйцк ишляриндя галерейанын ямякдашларына уьурлар арзу едирик". (Арды вар)
Файтон, (Халгымызын эюркямли оьлу Н.Няриманов 1920-ъи илдя Йевлахдан Шякийя бу файтонла эялмишдир), Тарих-Дийаршцнаслыг Музейи дямир дюврцня аид гядим зинят яшйалары, низя уълуглары вя с. нцмайиш олунур. Музейин икинъи залында дулусчулуг, мисэярлик, тякалдуз, даббаглыг, харратлыг, шябякя вя диэяр сяняткарлыг нцмуняляри топланмышдыр. Цчцнъц залда гадын вя киши эейимляри, милли мусиги алятляри, ипякчилик мямулатлары, щабеля, мцхтялиф тикмя вя тохума нювляри, гядим баш юртцкляри нцмайиш етдирилир. "Шяки отаьы" адланан дюрдцнъц залда гядим Шяки евляринин интерйери гурулмушдур. Бурада олан бухары, тахчалар, ряфляр, йатаг вя мяишят авданлыглары, сандыг, эцзэц, чахмаглы тцфянэ, мцхтялиф нюв гядим чыраглар тамашачыны гядим дюврляря апарыр. Бцтцн бу експонатларын йаратдыьы тяяссурат тамашачылары бир даща валещ едир, онларын гялбиндя дярин изляр бурахыр. Беля тамашачылардан бири олан, Тцркийянин Ъиресун вилайятинин валиси Щайдар Юнер юз тяяссуратларыны беля гейд етмишдир:
Гядим чини габлар,
Халг Тятбиги Сяняти Музейи
ясярляри тамашачыларда бюйцк мараг ойатмышдыр. Галерейада эянъ истедадларын цзя чыхарылмасы мягсядиля онларын сярэиляри тяшкил олунур. Бакы шящяриндя йашайан шякили хейриййячи, кулинар Щаъы Ъабир Хялифязадя 2001-ъи илдя юз шяхси коллексийасындан кятан цзяриндя йаьлы бойа иля ишлянмиш "Кялякбаз гыз", "Йасямян", "Шякили гыз" ясярлярини галарейанын фондуна щядиййя етмишдир. Бу йахынларда сатира вя йумор мювзусунда кечирилмиш "Эялярсян, эюрярсян, эцлярсян" адлы рясм сярэиси тамашачыларда бюйцк мараг ойатмышдыр. 1983-ъц илдя галарейанын тамашачысы олмуш Ъащанэир Асланоьлунун гейдляриндян: "Шякийя хейирхащ бир иш цчцн -
Гядим самоварлар, Тарих-Дийаршцнаслыг Музейи
Шяки мянзяряси, мцяллиф: Асим Мяммядов,
Шяки Дювлят Рясм Галерейасы
Newspaper Municipality of Sheki No 12.2008:Layout 1 25.10.2010 19:21 Page 9
№12 (54), Октйабр 2008
ØßÊÈ ÁßËßÄÈÉÉßÑÈ
сящ.9
ШЯКИНИН ЙЕНИ ИНТЕРНЕТ СЯЩИФЯЛЯРИ
ШЯКИ БЯЛЯДИЙЙЯСИ ВЯ АМЕА ШЯКИ РЕЭИОНАЛ ЕЛ МИ МЯРК ЯЗИНИН САЙТЛ АРЫ ИНТЕР НЕТ ИСТ ИФА ДЯЧ ИЛ ЯРИНИН ИХТИЙАРЫНА ВЕРИЛ МИШД ИР Бцтцн дцнйада олдуьу кими, республикамызда да интернет истифадячиляринин сайы даим артмагдадыр. Бу эцн мцасир ъямиййяти компцтерсиз вя интернетсиз тясяввцр етмяк гейри-мцмкцндцр. Йетишмякдя олан няслин билик вя интеллектуал сявиййясинин инкишафында интернетин бюйцк ролу вардыр. Инди инсанлар диэяр кцтляви информасийа васитяляриня нисбятян йени хябярляри интернет васитяси иля ялдя етмяйя даща чох цстцндцк верирляр. Доьма шящяримиздя дя артыг идаря вя тяшкилатлар, тящсил вя тядрис мцяссисяляри, туризм вя истещсалат сящяляри юз фяалийятляри барядя эениш иътимаиййятя мялумат вермяк мягсядиля юз web сящифялярини щазырлайыб интернет истифадячиляринин ихтийарына бурахырлар. Беля web сящифялярдян икиси дя Шяки Бялядиййяси вя Азярбайъан Елмляр Академийасы Шяки Реэионал Елми Мяркязиня аид олан вя бу йахынларда там тякмилляшдирилиб интернетдя йерляшдирилмиш сайтлардыр.
www.sheki.elmimerkez.name www.sheki-elm.narod.ru Шяki Regional Elmi mяrkяzinin yaradыlmasы mяrhum akademik SSRЫ EA-nыn mцxbir цzvц Hяsяn Abdullayevin adы ilя baьlыdыr. 1972-ci ildя Fizika Ыnstitutunun tabeliyindя Шяki Зona Elmi Bazasы kimi fяaliyyяtя baшlayan bu quruma elmin son illяrdя яldя etdiyi nailiyyяtlяri istehsalata tяtbiq etmяklя sяnaye vя kяnd tяsяrrцfatы mяhsullarы istehsalыnыn artыrыlmasы istiqamяtindя geniш elmitяdqiqat iшlяrinin aparыlmasы tapшыrыlmышdыr. Eyni zamanda, Zona Elmi Bazanыn iшlяrinя kюmяklik mяqsяdilя Fizika Ыnstitutunun laboratoriya rяhbяri, fizikariyaziyyat elmlяri doktoru M.E.Bяkirov Azяrbaycan EA Rяyasяt Heyяtinin qяrarы ilя mцяssisяyя kurator tяyin edilmiшdir. Zona Elmi Bazaсы Azяrbaycan EA-nыn yeddi institutu ilя birgя ШяkiZaqatala zonasыnыn 6 rayonunda elmi araшdыrmalarыn aparыlmasыnы planlaшdыrmышdы. Шяkidя, qяdim tarixя malik ipяkчilik sяnayesini daha geniш inkiшaf etdirmяk цчцn, fiziki amillяrin ipяkчilikdя rolu mяsяlяlяrini юyrяnmяk mяqsяdilя
bir neчя istiqamяtdя tяcrцbяlяr nяzяrdя tutulmuшdu. Bцtцn canlы orqanizmlяrdя olduьu kimi tut ipяkqurdu da mцяyyяn mцddяt (tяxminяn 12-15 il) keчdikdяn sonra qocalыr, mяhsuldarlыьы getdikcя azalыr. Ona gюrя dя vaxtaшыrы sяnayeni yeni yцksяk mяhsuldar cins vя hibridlяrlя tяmin etmяk lazыm gяlir. Bununla yanaшы baramanыn yeni цsullarla aчыlmasы, tut ipяkqurdunun fiziki цsullarla boьulmasы, baramaчыlыqda mяhsuldarlыьыn artыrыlmasы mяqsяdilя yeni biostimulyatorlardan vя hormon preparatlarыndan istifadя olunmasы, maqnit sahяsinin mяhsuldarlыьa tяsiri vя s. mяsяlяlяrin araшdыrыlmasы fizika qrupuna hяvalя olunmuшdu... Азярбайъан Елмляр Академийасы Шяки Реэионал Елми Мяркязи щаггында даща мцфяссял мялуматларла таныш олмаг истяйянляр ана сящифясинин фото шякли ашаьыда эюстярилян www.sheki.elmimerkez.name вя йа www.sheki-elm.narod.ru интернет сящифясини зийарят едя билярляр.
www.sheki.belediyye.name www.sheki-municipality.narod.ru Шяки Шящяр Бялядиййясинин интернет сящифяси бялядиййянин фяалиййятиндя демократийа вя ашкарлыг принсипляринин тямин едилмяси мягсяди иля йарадылмышдыр. Сайтын ана сящифясиндя диэяр бюлмяляря кечид линкляри йерляшдирилмишдир. Сайтда “Шяки Бялядиййяси” гязетинин индийядяк чапдан чыхмыш сайлары, бялядиййянин щесабатлары, бялядиййя цзвляринин гябул вахтлары вя шящяримиздя эюрцлян ишляр барядя мялуматларла да таныш олмаг мцмкцндцр. Ейни заманда, сечиъиляр вя иътимаиййят
нцмайяндяляри бялядиййянин фяалиййяти иля баьлы фикир вя тяклифлярини сайтын “БЯЛЯДИЙЙЯЙЯ СЮЗЦМ ВАР” бюлмяси васитяси иля бялядиййя рящбярлийиня чатдыра билярляр. М.НЯБИБЯЙОВ П.С. Шяки Бялядиййясинин коллективи сайтын щазырланмасында тямяннасыз юз кюмяйини ясирэямяйян щямйерлимиз, мемарлыг намизяди Ирадя ханым Рювшяня дярин миннятдарлыьыны билдирир.
Шякиллярдя: йухарыда - сайтын ана сящифяси, ашаьыда - “Шяки Бялядиййяси” гязети линкиндян сайтын диэяр бюлмяляриня кечид сящифяси.
Newspaper Municipality of Sheki No 12.2008:Layout 1 25.10.2010 19:21 Page 10
сящ.10
ØßÊÈ ÁßËßÄÈÉÉßÑÈ
№12 (54), Октйабр 2008
Azяrbaycan яdliyyяsinin dцnяni vя bu gцnц Цmummilli liderimiz Heydяr Яliyev Azяrbaycan яdliyyяsinя daim xцsusi diqqяt vя qayьы gюstяrmiшdir. Mяhz bu mцnasibяtin tяzahцrцdцr ki, onun 11 noyabr 2000-ci il tarixli Sяrяncamы ilя Яdliyyя Nazirliyinin Яsasnamяsinin tяsdiq edildiyi gцn noyabr ayыnыn 22-si яdliyyя iшчilяrinin peшя bayramы gцnц kimi tяsis edilmiшdir. Artыq 9-cu ildir ki, юlkяmizin яdliyyя iшчilяri ulu юndяrя minnяtdarlыq vя ehtiram hissi ilя юz peшя bayramlarыnы tяntяnя ilя qeyd edirlяr. Bu il hяm dя яdliyyя iшчilяri цчцn yubiley ilidir, Яdliyyя Nazirliyinin yaranmasыnыn 90 ili tamam olur. Bu gцn юlkяmizdя dюvlяt idarячiliyinin hяyata keчirilmяsindя, qanunчuluьun, insan hцquq vя azadlыqlarыnыn tяmin olunmasыnda mцhцm rol oynayan Azяrbaycan яdliyyяsinin 90 illik yubileyi яrяfяsindя fяrяh hissi ilя deyя bilяrik ki, onun keшmяkeшli, lakin шanlы bir tarixi vardыr. Hяr bir cяmiyyяtdя dюvlяtin idarя olunmasыnda яdliyyя sisteminin rolu bilavasitя mюvcud siyasi rejimin xarakterindяn asыlыdыr. Mahiyyяt etibarы ilя dюvlяtin hцquq siyasяtinin formalaшdыrыlmasы vя hяyata keчirilmяsindя, hцququn aliliyinin, insan vя vяtяndaш hцquq vя azadlыqlarыnыn tяmin olunmasыnda, milli qanunvericiliyin formalaшdыrыlmasыnda яsas rol oynayan яdliyyя sistemi yalnыz demokratik cяmiyyяtdя, hцquqi dюvlяtdя bu funksiyalarыnы hяyata keчirя bilяr. Mяhz bu baxыmdan Azяrbaycan яdliyyяsinin inkiшaf yolu bir neчя mяrhяlяdяn keчmiшdir. Яdliyyяmizin tarixinin шanlы dюvrlяrindяn biri Azяrbaycan Demokratik Respublikasыnыn mюvcud olduьu illяrя tяsadцf edir. Шяrqin ilk demokratik respublikasы olaraq Azяrbaycan Xalq Cumhuriyyяtindя яdliyyя sahяsinя bюyцk яhяmiyyяt verilmiшdir. Tяsadцfi deyil ki, mяhz Xalq Cumhuriyyяtinin elan olunduьu gцn - 1918-ci ilin mayыn 28-dя Яdliyyя Nazirliyi tяsis edilmiшdir. Azяrbaycan Demokratik Respublikasыnыn mюvcud olduьu qыsa mцddяt яrzindя яdliyyя orqanlarы vя mяhkяmяlяrin fяaliyyяtinin tяшkil edilmяsi ilя baьlы bir sыra qяrarlar qяbul olunmuш, tяdbirlяr hяyata keчirilmiшdir. 1918-ci il noyabr ayыnыn 14-dя Azяrbaycan Mяhkяmя Palatasыnыn Яsasnamяsi, noyabrыn 22-dя isя Яdliyyя Nazirliyinin Яsasnamяsi tяsdiq edilmiшdir. Mяhkя-mяlяrin, яdliyyя vя istintaq strukturalarыnыn bяrpasы, onlarыn maddi texniki tяminatы istiqamяtindя mцяyyяn iшlяr gюrцlmцш, 6 aylыq kurslar tяшkil edilmiш, Daxili Ишlяr Nazirliyinin tяrkibindя olan hяbsxanalar Яdliyyя Nazirliyinin tabeчiliyinя verilmiшdir. Qыsa mцddяt яrzindя bir sыra qanun layihяlяri Яdliyyя Nazirliyinin tяшяbbцsц ilя Parlamentin mцzakirяsinя tяqdim olunmuшdur. Tяяssцf ki, Azяrbaycan Demokratik Respublikasыnыn Rusiyanыn XЫ Qыzыl Ordusu tяrяfindяn iшьalы Azяrbaycanda mцstяqil dюvlяt quruculuьunu, o cцmlяdяn dя яdliyyя sahяsindяki iшlяri yarыmчыq qoydu. Azяrbaycanda Sovet hakimiyyяtinin elan olunmasы ilя Azяrbaycan яdliyyяsinin tarixindя yeni bir dюvr baшlandы. Totalitar Sovet rejimindя яdliyyя sistemi demokratik cяmiyyяt vя hцquqi dюvlяtlяrя xas olan missiyalarыndan mяrhum edildi. Sovet hakimiyyяtinin mюvcudluьu dюvrцndя gah яdliyyя sistemindяn amirlik, repressiya alяti kimi istifadя edilmяyя cяhd olunaraq ona hяddяn artыq geniш sяlahiyyяtlяr verilmiш, gah onun sяlahiyyяtlяri hяddяn artыq mяhdudlaшdыrыlmыш, gah da lяьv edilяrяk sяlahiyyяtlяri ayrы-ayrы dюvlяt orqanlarы arasыnda bюlцшdцrцlmцшdцr. Azяrbaycanda Sovet hakimiyyяti elan edildikdяn az sonra,
inqilab komitяsinin 13 may 1920-ci il tarixli qяrarы ilя mюvcud яdliyyя sistemi lяьv edilяrяk Xalq Яdliyyя Komissarlыьы yaradыlmышdыr. Komissarlыьыn sяlahiyyяtlяrinя qanunvericilik layihяlяrinin hazыrlanmasы, mяhkяmя iшчilяrinin seчilmяsi, onlara inzibati rяhbяrlik edilmяsi, qanunчuluьa ali nяzarяt vя istintaqыn aparыlmasы daxil edilmiшdir. 1930-cu ildя bu komissarlыq lяьv edilяrяk onun funksiyalarы prokurorluq, Ali Mяhkяmя, Mяrkяzi Иcraiyyя Komitяsi vя digяr orqanlara verilmiшdir. 1933-cц ildя Xalq Яdliyyя Komissarlыьы yenidяn tяшkil edilmiшdir. Mяhkяmяlяrin, prokurorluьun, istintaqыn birlяшdirilmяsi, vahid mяhkяmя siyasяtinin hяyata keчirilmяsi, bцtцn hakimiyyяt orqanlarыnыn, tяsяrrцfat mцяssisяlяrinin, ictimai birliklяrin vя fiziki шяxslяrin hяrяkяtlяrinin qanuniliyini mцшahidя etmяk mяqsяdilя onun sяlahiyyяtlяrinя qanun layihяlяrinin hazыrlanmasы, qanunlarыn шяrhi, mяhkяmя kadrlarыnыn hazыrlanmasы, яhaliyя hцquqi yardыmыn tяшkili, penitensiar sistemin idarя olunmasы, Ali Mяhkяmяyя, Dюvlяt prokurorluьuna vя vяkillяrя rяhbяrlik etmяk funksiyalarы verilmiшdir. 1937-ci ildя Xalq Яdliyyя Komissarlыьыnыn yeni Яsasnamяsi tяsdiq edilяrяk onun sяlahiyyяtlяri яsaslы шяkildя mяhdudlaшdыrыlmыш, яsas fяaliyyяt sahяsi mяhkяmя vя notariat orqanlarыnыn iшinin tяшkili vя onlara rяhbяrlik etmяkdяn ibarяt olmuшdur. 1959-cu ildя isя Яdliyyя Komissarlыьы yenidяn lяьv edilmiш, sяlahiyyяtlяri ayrы-ayrы dюvlяt orqanlarы arasыnda bюlцшdцrцlmцшdцr. Gюrцndцyц kimi юlkяmizin яdliyyя sistemi Azяrbaycanda Sovet hakimiyyяti bяrqяrar olduqdan ta 60-cы illяrin sonunadak яsl repressiyaya uьramышdыr. Яdliyyя sahяsinя olan bu mцnasibяt onun tяшkilatlanaraq tяkmillяшmяsinя, inkiшafыna bюyцk zяrbя vurmuшdur. 1969-cu ildя Heydяr Яliyevin Azяrbaycanda siyasi hakimiyyяtя gяlmяsi ilя Azяrbaycan яdliyyяsinin tarixinin sovet dюvrцnцn yeni mяrhяlяsi baшlandы. Milli mяnafelяri hяr шeydяn uca tutan uzaqgюrяn siyasяtчi Heydяr Яliyev Azяrbaycanыn SSRИ kimi nяhяng bir imperiyanыn tяrkibindя olduьu hяlя 70-ci illяrdя Azяrbaycanыn gяlяcяkdя mцstяqil dюvlяt kimi mюvcudluьuna vя inkiшafыna zяmin yaratmaq istiqamяtindя чox mяharяtlя tяdbirlяr hяyata keчirirdi. Юlkя iqtisadiyyatы mяhz bu mяqsяdя uyьun istiqamяtlяrdя inkiшaf etdirilir, milli tяhlцkяsizlik, hяrbi vя digяr sahяlяrdя milli kadr korpusu yetiшdirilir vя sair tяdbirlяr gюrцlцrdц. Mяhz ulu юndяr Heydяr Яliyev respublikamыza rяhbяrlik etmяyя baшladыqdan az sonra 1970-ci ildя Azяrbaycan Respublikasыnыn Яdliyyя Nazirliyi tяsis edildi. Doьrudur Яdliyyя Nazirliyi cяmi bir neчя funksiyaya malik kiчik bir qurum idi. Sюzsцz ki, bu da demokratiyadan, hцquqi dюvlяt prinsiplяrindяn uzaq, Яsas Qanunda kommunizm quruculuьu kimi mцcяrrяd bir ideyaya nail olmaьы ali mяqsяdi elan etmiш totalitar sovet rejiminin mahiyyяtindяn doьurdu. Lakin 1970-ci ildяn Яdliyyя Nazirliyi stabilliyя nail olaraq tяшkilat kimi formalaшmaьa baшladы, onun gяlяcяk inkiшafыnыn tяmяli qoyuldu. Azяrbaycan юz dюvlяt mцstяqilliyini яldя etdikdяn vя цmummilli liderimiz Heydяr Яliyev юlkяdя yenidяn siyasi hakimiyyяtя gяldikdяn sonra Azяrbaycan яdliyyяsinin hяyatыnda yeni dюvr baшlandы. Bu dюvr яdliyyя sistemimizin sцrяtli inkiшafы, fяaliyyяt istiqamяtlяrinin, funksiya vя sяlahiyyяtlяrinin geniшlяnmяsi, iшinin vя strukturunun tяkmillяшmяsi, юz mahiyyяtinя xas hцquqi dюvlяt vя demokratik cяmiyyяtlяr цчцn zяruri olan missiyalarыnы яldя etmяsi ilя xarakterikdir. Ulu юndяr Heydяr Яli-
yevin uzaqgюrяn siyasяti vя qяtiyyяtli mюvqeyi sayяsindя qыsa mцddяt яrzindя юlkяmizdя zяruri шяrait yaradыlaraq milli hцquqi dюvlяt quruculuьu istiqamяtindя ardыcыl, mцhцm addыmlar atыldы. 1995-ci ildя цmumxalq sяsvermяsi yolu ilя Mцstяqil Azяrbaycan Respublikasыnыn ilk Konstitusiyasыnыn qяbul edilmяsi ilя milli dюvlяt quruculuьunun aparыlmasыna, юlkя hяyatыnыn bцtцn sahяlяrindя mяqsяdyюnlц islahatlarыn hяyata keчirilmяsinя sabit hцquqi zяmin yaradыldы. Hцquqi dюvlяt quruculuьu vя vяtяndaш cяmiyyяtinin bяrqяrar edilmяsi istiqamяtindя bцtцn sahяlяrdя, o cцmlяdяn mяhkяmя-hцquq, elяcя dя яdliyyя sistemindя islahatlar hяyata keчirildikcя яdliyyя orqanlarыnыn inkiшafы, onlarыn fяaliyyяtinin tяkmillяшdirilmяsi, яdalяt mцhakimяsinin sяmяrяliliyinin artыrыlmasы, mцstяqil mяhkяmя hakimiyyяtinin beynяlxalq standartlara uyьun qurularaq mюhkяmlяndirilmяsi istiqamяtlяrindя bюyцk uьurlar яldя edilmiшdir. Nяticяdя юlkяmizin Яdliyyя Na-zirliyi dя inkiшaf edяrяk hцquqi dюvlяtdя layiq olduьu yeri tutmuшdur. Ulu юndяrin siyasi kursunu layiqincя davam etdirяn mюhtяrяm Prezidentimiz Иlham Яliyevin hяyata keчirdiyi islahatlar Azяrbaycan Respublikasыnы daha dinamik, sцrяtli inkiшaf yoluna чыxarmышdыr. Artыq ardыcыl olaraq dюrd ildir ki, юlkяmiz iqtisadi inkiшaf surяtinя gюrя dцnyada liderdir. Azяrbaycan Respublikasы Nazirlяr Kabinetinin 2008-ci ilin doqquz ayыnda sosial iqtisadi inkiшafыn yekunlarыna hяsr olunmuш geniш iclasыnda Azяr-baycan Respublikasы Prezidenti Иlham Яliyev юz giriш nitqindя юlkяnin sцrяtli inkiшafыndan bяhs edяrkяn demiшdir ki, dюrd il яrzindя iqtisadi inkiшaf sцrяtinя gюrя dцnya miqyasыnda birinci olmaq чox bюyцk nailiyyяtdir. Bu gцn Azяrbaycanыn qazandыьы nailiyyяtlяr dцnyanыn bцtцn mюtяbяr beynяlxalq qurumlarы tяrяfindяn tяqdir olunur, dяyяrlяndirilir. Dцnya Bankы vя Beynяlxalq Maliyyя Korporasiyasыnыn Azяrbaycanы 2008-ci ilin яn islahatчы юlkяsi elan etmяsi bunun parlaq nцmunяlяrindяn biridir. Юlkяmizdя son illяr baш verяn sцrяtli sosial-iqtisadi dяyiшikliklяrlя paralel olaraq dюvlяt idarячilik mexanizminin mяhkяmя-hцquq sisteminin mцasirlяшdirilmяsi vя tяkmillяшdirilmяsi, demokratik tяsisatlarыn mюhkяmlяndirilmяsi, яdliyyя sisteminin dя inkiшafыnы vя beynяlxalq standartlara uyьun qurulmasыnы, onun fяaliyyяt istiqamяtlяrinin geniшlяndirilmяsini шяrtlяndirirdi. Юlkяmizin яdliyyя sisteminin inkiшafы vя tяkmillяшdirilmяsi daim dюvlяt baшчыmыz cяnab Иlham Яliyevin diqqяt mяrkяzindя olmuшdur. Son illяrdя яdliyyя orqanlarыnыn fяaliyyяti ilя baьlы yцzlяrlя normativ hцquqi akt qяbul olunub. "Яdliyyя orqanlarыnda qulluqkeчmя haqqыnda" Qanunun qяbulu, Prezident Иlham Яliyevin 18 apel 2006-cы il tarixli Fяrmanы ilя "Azяrbaycan Respublikasыnыn Яdliyyя Nazirliyi haqqыnda Яsasnamя"nin tяsdiq edilmяsi Яdliyyя Nazirliyinin fяaliyyяtinin normativ hцquqi яsaslarыnыn tяkmillяшdirilmяsindя bюyцk, яhяmiyyяtli addыm oldu. Yeni Яsasnamяnin tarixi яhяmiyyяtindяn biri ondan ibarяtdir ki, o, яdliyyя fяaliyyяtinin cяmiyyяtimizdяki яsl rolunu vя yerini яks etdirdi. Bu sяnяd son illяrdя hцquq sistemimizdя aparыlan islahatlar, qяbul edilmiш qanunvericilik aktlarыnы юzцndя яks etdirmяklя яdliyyя orqanlarыnыn fяaliyyяt istiqamяtlяrini geniшlяndirяrяk onlarыn yeni vяzifяlяrini mцяyyяnlяшdirir. Яdliyyя sahяsindя baш verяn keyfiyyяtcя yeni dяyiшikliklяr Яdliyyя Nazirliyinin iшinin vя strukturunun daha da tяkmillяшdirilяrяk bu dяyiшikliklяrя uyьun qurulmasы, fяaliyyяtinin daha шяffaf vя aшkar tяmin olunmasы, яhalinin hцquqi yardыma tяlяbatыnыn
daha optimal шяkildя tяmin olunmasы цчцn tяdbirlяr gюrцlmяsi zяrurяti yaratmышdыr. Mяhz Azяrbaycan Respublikasы Prezidenti cяnab Иlham Яliyevin "Яdliyyя orqanlarыnыn inkiшafы haqqыnda" 17 avqust 2006cы il tarixli Fяrmanыnыn bu baxыmdan чox bюyцk яhяmiyyяti vardыr. Dюvlяt baшчыmыzыn imzaladыьы bu xцsusi fяrman vя nazirliyin yeni strukturunun tяsdiq edilmяsi Azяrbaycan яdliyyяsinin tяkmillяшmяsindя yeni mяrhяlя olaraq, яdliyyя sistemindя miqyaslы islahatlara yeni start verdi. Dюvlяt baшчыsыnыn qeyd olunan fяrmanы ilя Яdliyyя Nazirliyinin strukturunda ciddi dяyiшikliklяr edilmiш, mцvafiq idarяlяrin яsasыnda normativ hцquqi aktlarыn hцquqi ekspertizasыnыn yaxшыlaшdыrыlmasы vя layihяlяrinin hazыrlanmasы iшinin tяkmillяшdirilmяsi mяqsяdi ilя Qanunvericilik baш idarяsi, dюvlяt qeydiyyatы iшinin sadяlяшdirilmяsi, fiziki vя hцquqi шяxslяrя gюstяrilяn notariat xidmяtlяrinin sяmяrяliliyinin artыrыlmasы mяqsяdi ilя Qeydiyyat vя notariat baш idarяsi yaradыlmышdыr. Fяrmanda hцquqi maariflяndirmя vя informasiya tяminat iшinin yaxшыlaшdыrыlmasы, ictimaiyyяtlя яlaqяlяrin gцclяndirilmяsi, qeyri-hюkumяt tяшkilatlarы ilя яlaqяlяrin geniшlяndirilmяsi diqqяt mяrkяzindя saxlanыlaraq bu mяqsяdlя nazirliyin strukturunda yeni bir qurum - Иnsan hцquqlarы vя ictimaiyyяtlя яlaqяlяr idarяsi yaradыlmышdыr. Яdliyyя orqanlarы iшчilяrinin, hakimlяrin vя digяr hцquqшцnas kadrlarыn ixtisaslarыnыn artыrыlmasы vя peшя vяrdiшlяrinя yiyяlяnmяsi iшinin daha yцksяk sяviyyяdя qurulmasыnы tяmin etmяk mяqsяdi ilя Azяrbaycan Respublikasыnыn Яdliyyя Nazirliyi yanыnda Hцquq Tяdris Mяrkяzinin яsasыnda ali statuslu tяhsil ocaьыnыn - Яdliyyя Akademiyasыnыn yaradыlmasыnыn hцquqшцnas kadrlarыn ixtisas vя peшя hazыrlыьы sяviyyяsinin yцksяldilmяsindя bюyцk яhяmiyyяti olacaqdыr. Fяrmanda юz hяllini tapan mяsяlяlяrdяn biri dя yerlяrdя hцquqi vя fiziki шяxslяrin dюvlяt qeydiyyatы iшinin sadяlяшdirilmяsi mяqsяdilя hцquqi шяxslяrin dюvlяt qeydiyyatы цzrя bюlgя шюbяlяri vя rayon (шяhяr) vяtяndaшlыq vяziyyяti aktlarыnыn dюvlяt qeydiyyatы шюbяlяrinin яsasыnda rayon (шяhяr) qeydiyyat шюbяlяrinin yaradыlmasыdыr. Qeyd olunan fяrmanla regional яdliyyя шюbяlяrinin yaradыlmasы Azяrbaycan яdliyyя sistemindя bir yenilikdir. Dюvlяt baшчыsыnыn Fяrmanыnda regional яdliyyя шюbяlяrinin yaradыlmasы qяrara alыnarkяn yerlяrdя яdliyyя orqanlarыnыn fяaliyyяtinin яlaqяlяndirilmяsi vя onlara nяzarяtin gцclяndirilmяsi, яhalinin яdliyyя orqanlarыna mцraciяt etmя imkanlarыnыn asanlaшdыrыlmasы, bяlяdiyyяlяrin fяaliyyяtinя inzibati nяzarяtin sяmяrяsinin artыrыlmasы mяqsяdi яsas gюtцrцlmцшdцr. Azяrbaycan Respublikasы Prezidentinin qeyd olunan Fяrmanыnda nяzяrdя tutulan mяsяlяlяrin hяyata keчirilmяsi, o cцmlяdяn regional яdliyyя шюbяlяrinin yaradыlmasы ilя baьlы Azяrbaycan Respublikasыnыn Яdliyyя Nazirliyi tяrяfindяn bюyцk iш aparыlmышdыr. Konkret olaraq regional яdliyyя шюbяlяrinin yaradыlmasы mяsяlяsinin цzяrindя dayanaraq qeyd etmяk istяyirяm ki, bu шюbяlяrin яrazi yurisdiksiyasы, sяlahiyyяtlяri, strukturu, fяaliyyяt qaydasы vя digяr zяruri mяsяlяlяrin mцяyyяnlяшdirilmяsi цчцn tяkliflяrin hazыrlanmasы mяqsяdi ilя xцsusi iшчi qrup yaradыlmыш, qeyd olunan mяsяlяlяr dяfяlяrlя, o cцmlяdяn Kollegiya iclaslarыnda mцzakirя edilmiшdir. Azяrbaycan Respublikasыnыn Яdliyyя Naziri cяnab Fikrяt Mяmmяdovun яmri ilя Azяrbaycan Respublikasыnыn on шяhяr vя rayonunda, o cцmlяdяn Шяkidя regional яdliyyя шюbяlяri tяшkil edilmiш,
Рящман МЯММЯДОВ, Шяки Реэионал Ядлиййя Шюбясинин ряиси вязифясини иъра едян onlarыn яrazi yurisdiksiyalarы, sяlahiyyяtlяri mцяyyяnlяшdirilmiш, strukturu vя шtat bюlgцsц tяsdiq edilmiшdir. Eyni zamanda Azяrbaycan Respublikasыnыn Яdliyyя Nazirinin яmri ilя regional яdliyyя шюbяlяri haqqыnda Яsasnamя tяsdiq edilяrяk, onlarыn fяaliyyяt istiqamяtlяri, vяzifя vя hцquqlarы, habelя fяaliyyяtinin tяшkili qaydalarы mцяyyяnlяшdirilmiшdir. Regional яdliyyя шюbяlяrinin fяaliyyяti yerlяrdя яdliyyя orqanlarыnыn iшinin vя bu orqanlar tяrяfindяn яhaliyя gюstяrilяn hцquqi xidmяtin keyfiyyяtinin daha da yцksяldilmяsinin, bяlяdiyyяlяrin fяaliyyяtindя qanunчuluьun tяlяblяrinя daha ciddi яmяl olunmasыnыn tяmin edilmяsinя, vяtяndaшlarыn yerli яdliyyя orqanlarыnыn, bяlяdiyyяlяrin vя Яdliyyя Nazirliyinin sяlahiyyяtlяrinя aid edilmiш mяsяlяlяr цzrя mяhkяmяlяrin fяaliyyяti ilя baьlы mцraciяtlяrinin daha operativ baxыlыb hяll edilmяsinя шяrait yaradыr. Bu isя юz nюvbяsindя yerlяrdя qanunчuluьun daha da mюhkяmlяnmяsinя, vяtяndaшlarыn hцquq vя azadlыqlarыnыn daha etibarlы mцdafiя olunmasыna xidmяt edяcяkdir. Юlkяmizdя hяyata keчirilяn islahatlarыn, o cцmlяdяn mяhkяmя-hцquq islahatlarыnыn, tяtbiq olunan yeniliklяrin hяr biri xalqыmыzыn mяnafeyinя, vяtяndaшlarыmыzыn rifahыnыn yцksяldilmяsinя xidmяt edir. Юlkя Prezidenti cяnab Иlham Яliyev Nazirlяr Kabinetinin 2008-ci il oktyabrыn 13-dя keчirilяn iclasыndakы nitqindя demiшdir: "Bцtцn tяшяbbцslяrimiz Azяrbaycan xalqыnыn daha yaxшы yaшamasыna, Azяrbaycan dюvlяtinin mюhkяmlяnmяsinя yюnяldilibdir". Юlkя vяtяndaшlarы bunu юz gцndяlik hяyatlarыnda aчыq-aшkar hiss edir, qiymяtlяndirirlяr. 15 oktyabr 2008-ci il tarixdя respublikamыzda keчirilяn nюvbяti Prezident seчkilяri bunun яyani, parlaq tяzahцrц oldu. Xalqыmыz nюvbяti 5 ildя dя юz taleyini bюyцk yekdilliklя cяnab Иlham Яliyevя etibar etdi. Xalqыn bu etimadы cяnab Иlham Яliyevin юlkяyя rяhbяrlik etdiyi 5 il mцddяtindя Azяrbaycan xalqыnыn, hяr bir vяtяndaшыn vя dюvlяtin mяnafeyi цчцn юz parlaq bяhrяlяrini verяn bюyцk fяaliyyяtinin, яmяyinin mяntiqi nяticяsidir. Azяrbaycan Respublikasыnыn Prezidenti cяnab Иlham Яliyev 2008-ci il oktyabrыn 24-dя keчirilmiш andiчmя mяrasimindя sюylяdiyi nitqindя bu istiqamяtdя siyasяtin bundan sonra da uьurla davam etdirilяcяyini vя Azяrbaycanыn hяrtяrяfli inkiшafыnыn tяmin olunacaьыnы elan etdi. Bu gцn hяr bir Azяr-baycan vяtяndaшы яmindir ki, юlkяmiz qarшыdakы 5 il яrzindя dя sцrяtlя inkiшaf edяcяk, Azяrbaycan dюvlяti daha da qцdrяtlяnяcяk, insanlarыn rifahы daha da yцksяlяcяkdir. Фцрсятдян istifadя edяrяk Azяrbaycan яdliyyяsinin 90 illik yubileyi vя яdliyyя iшчilяrinin peшя bayramы mцnasibяti ilя baшda Azяrbaycan Respublikasыnыn Яdliyyя Naziri, Ы dяrяcяli dюvlяt яdliyyя mцшaviri cяnab Fikrяt Mяmmяdov olmaqla respublikamыzыn bцtцn яdliyyя iшчilяrini tяbrik edir, онлара юz шяrяfli fяaliyyяtlяrindя uьurlar arzulayыram.
Newspaper Municipality of Sheki No 12.2008:Layout 1 25.10.2010 19:21 Page 11
№12 (54), Октйабр 2008
сящ.11
ØßÊÈ ÁßËßÄÈÉÉßÑÈ
AМЕРИКАЛЫ ЪАЗМЕН ШЯKИДЯ
Qapыnы dюyяn... poчtalyondur
Azяrbaycanda qastrol sяfяrindя olan ABШ-ыn populyar estrada artisti Renni Kaufman bюlgяlяrя sяfяr proqramы чяrчivяsindя oktyabrыn 6-7-dя Шяkidя olmuшdur. Tanыnmыш estrada artыsti oktyabrыn 6-da Шяki Dюvlяt Dram Teatrыnыn salonunda musiqisevяrlяr qarшыsыnda solo proqramla чыxыш etmiшdir.
Orta nяslin nцmayяndяlяri yaxшы xatыrlayыrlar. Poчtxananыn, poчtalyonlarыn da bir vaxtы vardы. Bir qayda olaraq yaшayыш mяntяqяlяrinin mяrkяzindя yerlяшяn poчtxanalar hяmiшя izdihamlы olardы. Baшlarыna gerbli papaq qoyan poчtxana rяislяri, poчtalyonlar isя kцчя vя meydanlarda dюvlяt rяsmilяri kimi шяstlя addыmlardыlar.
Konsertdяn яvvяl шяhяr icra hakimiyyяti baшчыsыnыn mцavini Zяrinя Cavadova чыxыш edяrяk ABШ sяfirliyi ilя Шяki Шяhяr Иcra Hakimiyyяti arasыnda mяdяniyyяt vя incяsяnяt sahяsindя яlaqяlяrin uьurla inkiшaf etdiyini qeyd etmiш, bu яlaqяlяrin inkiшafыndakы xidmяtlяrinя gюrя sяfir Ann Dersя minnяtdarlыьыnы bildirmiшdir. Belя konsertlяrin keчirilmяsinin artыq яnяnя шяklini aldыьыnы bildirяn natiq 2007-ci ilin iyulunda ABШ-ыn "Dina Preston" kantri musiqi qrupunun, 2008-ci ilin iyununda isя "Poetica Musica" triosunun Шяkidя bюyцk mцvяffяqiyyяtlя чыxыш etdiyini xatыrlatmышdыr. ABШ sяfirliyinin ictimai diplomatiya цzrя nцmayяndяsi Dmitri Taraxovski sяmimi qonaqpяrvяrliyя vя yaradыlan шяraitя gюrя шяhяr rяhbяrliyinя vя musiqisevяrlяrя minnяtdarlыьыnы bildirmiшdir. Renni Kaufmanыn tяqdim etdiyi solo konsert proqramы tamaшaчыlar tяrяfindяn maraqla vя hяrarяtli alqышlarla qarшыlanmышdыr. Konsertin sonunda qonaьa шяhяr rяhbяrliyi adыndan xatirя hяdiyyяlяri tяqdim edilmiшdir. Oktyabrыn 7-dя Renni Kaufman шяhяrin gюrmяli yerlяrini gяzmiш, Шяki xanlarыnыn sarayы, Yuxarы Karvansara memarlыq abidяsi, Kiш kяndindяki qяdim alban mяbяdi, habelя Fazыl kяndindя yerlяшяn qяdim yaшayыш mяskяni - "Яbяdi sцkut dцnyasы" adlы labirintlя tanыш olmuшdur. Sяfяrin sonunda tanыnmыш estrada artisti qяdim Шяki ilя tanышlыqdan, musiqisevяrlяrlя gюrцшцndяn чox mяmnun qaldыьыnы bildirmiшdir.
ШЯKИ ELEKTRИK STANSИYASЫ PAYЫZ-QЫШ MЮVSЦMЦNЯ HAZЫRDЫR AzяrTAc xяbяr verir ki, Шяki Elektrik Stansiyasыnda payыz-qыш mюvsцmцnя hazыrlыqla яlaqяdar яsaslы vя cari tяmir iшlяri hяyata keчirilmiшdir. "Azяrenerji" ASC-nin mяtbuat xidmяtindяn bildirmiшlяr ki, cari ilin sentyabr ayыnda mцяssisяdя 32 milyon kilovatsaata yaxыn elektrik enerjisi istehsal edilmiшdir. Bu, proqnozlaшdыrыldыьыndan 2 milyon kilovat-saat чoxdur. Elektrik enerjisinin istehsalыna sяrf olunan шяrti yanacaьыn xцsusi sяrfinin azalmasы hesabыna 72 tondan artыq шяrti yanacaьa qяnaяt edilmiшdir. Cari ilin доггуз ayыnda
mцяssisяdя 240 milyon kilovatsaata yaxыn elektrik enerjisi istehsal edilmiшdir ki, bu da nяzяrdя tutulduьundan 22 milyon kilovat-saat чoxdur. Eyni zamanda 295 tondan чox шяrti yanacaьa qяnaяt edilmiшdir. Payыz-qыш mюvsцmцnя hazыrlыq чяrчivяsindя lazыmi miqdarda sцrtgц yaьlarы vя ehtiyat hissяlяri яldя edilmiш, bina vя qurьularda tяmir iшlяri aparыlmыш, habelя mцяssisяnin xidmяti яrazisindя abadlыq iшlяri gюrцlmцшdцr. Mцtяxяs-sislяr tяrяfindяn aqreqatlara gюstяrilяn dцzgцn texniki xidmяt nяticяsindя hazыrda 10 aqreqatыn hamыsы saz vяziyyяtdяdir.
Bюyцklяr щямишя почталйонлары gюrяndя tяbяssцmlя salam verяr, uшaqlar sevinя-sevinя qabaьыna qaчardыlar ki, tяzя qяzet vя jurnallarы alыb evlяrinя aparsыnlar. Hяr evin qapыsы onlarыn цzцnя geniш aчыlardы. "Qapыnы dюyяn kimdir?" sualыna onlar iftixarla "Poчtalyondur!" deyяrdilяr. Poчt xidmяti bu gцn dя rabitя sistemindя яn geniш yayыlmыш яlaqя vasitяsidir. Texnikanыn, elektronikanыn, internet xidmяtinin yцksяk inkiшaf tempi belя poчt xidmяtinя olan maraьы azaltmamышdыr. Mцasir dюvrdя dя elя bir ailя tapmaq olmaz ki, poчt xidmяtinin bir vя ya bir neчя nюvцndяn istifadя etmяsin. "Azяrpoчt" DM-nin filialы olan Шяki Poчtamtы idarя, mцяssisя vя tяшkilatlara 30 adda rabitя xidmяti gюstяrir. Poчtamtыn tabeliyindя 29 kяnd, 1 qяsяbя, 8 шяhяr poчt шюbяsi var. Bu gцn isя шяhяrin Qышlaq hissяsindя daha bir poчt шюbяsi istifadяyя verilmiшdir. Yeni mцяssisяnin aчыlышыna яrazidя yaшayan sakinlяrlя yanaшы, rayon rяhbяrlяri dя gяlmiшdirlяr. Tяdbiri giriш sюzц ilя Шяki Poчtamtыnыn rяisi Иsmayыl Иmanov aчaraq demiшdir ki, mюhtяrяm prezidentimiz cяnab Иlham Яliyev
bцtцn sahяlяrя olduьu kimi, poчt sahяsinя dя bюyцk qayьы gюstяrir. Mяhz bu qayьыnыn tяzahцrцdцr ki, rayonumuzda rabitя gцngцndяn inkiшaf edir, mцasir tяlяblяrя cavab verяn rabitя obyektlяri inшa olunur. Hazыrda aчыlышыna toplaшdыьыmыz poчt шюbяsindяn baшqa шяhяrdя daha bir poчt шюbяsi dя inшa edilir. Cari ilin axыrыna kimi яlavя 5 poчt шюbяsinin tikintisi nяzяrdя tutulmuшdur. Hяmin qayьыnыn nяticяsidir ki, Шяki Poчtamtы proqnozlaшdыrыlmыш 9 aylыq tarif gяlirini 170% yerinя yetirib. Цчцncц kvartalda da rentabelli iшlяyяrяk юz xяrcini
юdяyib.
Tяdbirdя шяhяr icra hakimiyyяti baшчыsыnыn mцavinlяri Firon Яliyev, Eldяniz Qяhrяmanov, яrazi sakinlяrindяn Яhmяdi-Muxtar Яhmяdov, Zeynal Salmanov, Elman Salamov vя baшqalarы чыxыш edяrяk rabitячilяri tяbrik etmiшlяr. Яrazi sakinlяri gюstяrilяn qayьы vя diqqяtя gюrя юlkя baшчыsыna minnяtdarlыqlarыnы bildirmiш, oktyabrыn 15-dя seчki mяntяqяlяrinя gedяrяk respublika prezidentliyinя яn layiqli namizяd olan Иlham Яliyevя sяs verяcяklяrini bildirmiшlяr. Акиф САЛАМ
KALИFORNИYAДА ВЯТЯНИМИЗЯ ЩЯСР ЕДИЛМИШ СЯРЭИ КЕЧИРИЛЯЪЯКДИР ABШ keramikaчыsы Karen Koбliч Kaliforniya шtatыnda Azяrbaycanыn maddi mяdяniyyяt nцmunяlяrindяn ibarяt nюvbяti sяrgisini tяшkil etmяyя hazыrlaшыr. Иki il яvvяl ilk dяfя юlkяmizdя olmuш keramikaчы Шяki шяhяrindя Шяki xanlarыnыn sarayы vя Nяsib Muxtarov adыna muzey ilя xцsusi maraqlanmышdы. O, hяmin yerlяrdя qorunan eksponatlarla tanыш olmuш, яldя etdiyi mяlumatlardan yararlanaraq 2007-ci ilin sentyabr-oktyabrыnda Kaliforniyada keramika цzяrindя яks etdirdiyi nцmunяlяrin sяrgisini keчirmiшdi. Sяrgi ilя baьlы jurnal da чap edilmiшdi. Dюrd gцn davam etmiш sяrgi tamaшaчыlarыn bюyцk maraьыna sяbяb olmuшdu. Бу йахынларда Azяrbaycanda sяfяrdя olan keramikaчы yenidяn Шяki шяhяrinя gяlmiшdir. Karen Koбliч bir sыra tarixi abidяlяrlя tanыш olmuш, qяdim mяzarlardan tapыlmыш saxsы qablar, o cцmlяdяn saxsы mяmulatыndan qяdim mяscidlяrdя vя kilsяlяrdя яks-sяda vasitяsi kimi istifadя olunmasы barяdя mяlumatlar яldя etmiшdir. Vяtяnя qayыtdыqdan sonra keramikaчы nюvbяti sяrgisini keчirяcяkdir. O, 2009-cu ilя planlaшdыrdыьы sяrgini яldя etdiyi yeni mяnbяlяrя vя maddi mяdяniyyяt nцmunяlяrinя hяsr edяcяkdir.
Карен Коблич вя Шяки археолоэийа музейиндя Доггузпара некрополундан тапылмыш, б.е.я. II миниллийя аид монохром бойалы вя Шимали Азярбайъанда аналогу олмайан габла таныш оларкян.
Newspaper Municipality of Sheki No 12.2008:Layout 1 25.10.2010 19:21 Page 12
сящ.12
ØßÊÈ ÁßËßÄÈÉÉßÑÈ
КИШ БЯЛЯДИЙЙЯСИНИН 2009-ЪУ ИЛ ЦЧЦН БЦДЪЯСИ Layihя "Шяki rayonu Kiш bяlяdiyyяsinin 2009-cu il yerli bцdcяsi haqqыnda" QЯRAR 1. Kiш Bяlяdiyyяsinin 2009cu il yerli bцdcяsinin gяlirlяri 18470 manat, xяrclяri gяlirlяrя mцvafiq olaraq 18470 manat mяblяьindя tяsdiq edilsin.
nюvbяti bцdcя ili цzrя yerli bцdcяnin layihяsi bяlяdiyyя iclasыnda cari ilin dekabr ayыnыn 20-dяn gec olmayaraq tяsdiq edilir. KИш bяlяdiyyяsinin nюvbяti bцdcя ili цчцn yerli bцdcя layihяsi "Bцdcя sistemi haqqыnda", "Bяlяdiyyяlяrin maliyyяsinin яsaslarы haqqыnda", "Yerli (bяlяdiyyя) vergilяr vя юdяniшlяr haqqыnda" Azяrbaycan Respublikasыnыn qanunlarыna, hяmчinin Azяrbaycan Respublikasы Nazirlяr Kabinetinin 2004-cц il 6 oktyabr tarixli 149 nюmrяli qяrarыna uyьun olaraq hazыrlanmышdыr.
2. Kiш bяlяdiyyяsinin 2009-cu il yerli bцdcяsinin gяlirlяri mяdaxil mяnbяlяri цzrя aшaьыdakы mяblяьlяrdя nяzяrdя tutulur:
Gяlirlяrin mяnbяlяri 2.1.
Mяblяь
(manatla)
Fiziki шяxslяrdяn torpaq vergisi
5970
2.1.1. Kяnd tяsяrrцfatы torpaqlarыna gюrя t/v
4114
2.1.2. Yaшayыш fondlarыnыn, hяyяtyanы sahяlяrin vя baь sahяlяrinin torpaqlarыna gюrя t/v
1384
2.1.3. Digяr tяyinatlы torpaqlara gюrя t/v 2.2.
472
Fiziki шяxslяrdяn яmlak vergisi
2150
2.2.1. Yaшayыш binalarыna gюrя я/v
2107
2.2.2. Qeyri-yaшayыш binalarыna gюrя я/v
43
2.3. Bяlяdiyyя mцlkiyyяtindя olan torpaqlarыn icarяyя verilmяsindяn icarя haqqы 2.4. Avtomobillяrin dayanacaqlarы цчцn rцsum 2.5. Dюvlяt bцdcяsindяn яvяzsiz verilяn pul vяsaiti (dotasiya)
8150 200 2000
3. Kiш bяlяdiyyяsinin 2009-cu il yerli bцdcяsinin xяrclяri iqtisadi tяsnifatыn paraqraflarы sяviyyяsindя aшaьыdakы mяqsяdlяrя yюnяldilir:
Xяrclяrin istiqamяtlяri
Mяblяь
(manatla)
3.1. Шtatda olan iшчilяrin яmяk haqqы
9660
3.2. Яmяyin юdяniшi цzrя nяzяrdя tutulan artыm
1200
3.3. Dюvlяt Sosial Mцdafiя Fonduna Ayыrmalar
2390
3.4. Dяftяrxana vя tяsяrrцfat xяrclяri
50
3.5. Mяtbяя xяrclяri
150
3.6. Elektrik enerjisi haqqыnыn юdяnilmяsi
32
3.7. Иstilik enerjisi (yanacaq) haqqыnыn юdяnilmяsi 3.8. Telefon danышыq haqlarыnыn юdяnilmяsi
300 36
3.9. Digяr istehlak mal vя materiallarыn alыnmasы
1000
3.10. Abadlaшdыrma xidmяtlяri haqqыnыn юdяnilmяsi
3000
3.11. Bюyцk Vяtяn Mцharibяsi iшtirakчыlarыna verilяn mцavinяtlяr
45
3.12. Digяr mцavinяt vя transferlяr
310
3.13. Sair xяrclяr
112
3.14. Bank xяrclяri
185
4. Bu qяrar 2009-cu il yanvarыn 1-dяn qцvvяyя minir.
Nюvbяti bцdcя ili цчцn yerli bцdcя layihяsinя dair izahat "Bяlяdiyyяlяrin maliyyяsinin яsaslarы haqqыnda" Azяrbaycan Respublikasы Qanununun 10-cu maddяsinin 1-ci bяndinin birinci cцmlяsinя gюrя, nюvbяti bцdcя ili цчцn yerli bцdcя haqqыnda qяrar layihяsi mцvafiq sяnяdlяrlя birlikdя cari ilin oktyabr ayыnыn 15-dяn gec olmayaraq bяlяdiyyя iclasыnыn mцzakirяsinя vя tяsdiqinя tяqdim edilir, ikinci cцmlяsinя gюrя, yerli bцdcяnin layihяsi bяlяdiyyя iclasыna tяqdim edildiyi tarixdяn 10 gцn яrzindя yerli яhalinin onunla tanыш olmasы mяqsяdilя dяrc edilir. bu maddяnin 2-ci bяndinя gюrя,
Yerli bцdcяnin gяlirlяr hissяsi Kiш bяlяdiyyяsinin yerli bцdcяsi fiziki шяxslяrdяn torpaq vя яmlak vergilяri, bяlяdiyyя mцlkiyyяtindя olan torpaqlarыn icarяyя verilmяsindяn daxilolmalar, avtomobillяrin dayanacaqlarы цчцn rцsum vя dюvlяt bцdcяsindяn verilяn dotasiya hesabыna formalaшыr. Gяlirlяrin 5970 manatы (x/ч 32,32%) fiziki шяxslяrdяn torpaq vergisinin, 2150 manatы (x/ч 11,64 %) fiziki шяxslяrdяn яmlak vergisinin, 8150 manatы (x/ч 44,12 %) torpaьыn icarя haqqыnыn, 200 manatы (x/ч 1,10 %) avtomobillяrin dayanacaqlarы цчцn rцsumun vя 2000 manatы (x/ч 10,82 %) dotasiyanыn payыna dцшцr. Fiziki шяxslяrdяn torpaq vя яmlak vergilяri daxilolmalarы Azяrbaycan Respublikasыnыn Vergi Mяcяllяsi ilя mцяyyяn edilmiш vergi
dяrяcяlяrinя uyьun olaraq hesablanmышdыr. Fiziki шяxslяrdяn torpaq vergisi 800,78 ha kяnd tяsяrrцfatы torpaqlarыna (442,72 ha 2-ci keyfiyyяt qrupuna aid edilяn vя 358,06 ha 3-cц keyfiyyяt qrupuna aid edilяn fiziki шяxslяrin pay torpaqlarыna, bяlяdiyyя tяrяfindяn mцlkiyyяtя verilяn vя fiziki шяxslяrin istifadяsindя olan torpaqlara) gюrя, 138,7 ha fiziki шяxslяrin mцlkiyyяtindя vя istifadяsindя olan hяyяtyanы sahяlяrin torpaqlarыna gюrя vя 2,36 ha bяlяdiyyя tяrяfindяn mцlkiyyяtя verilяn digяr tяyinatlы torpaqlara gюrя hesablanmышdыr. Fiziki шяxslяrdяn яmlak vergisi dяyяri 5000 manatdan yuxarы olan 730 binaya gюrя hesablanmышdыr. Torpaьыn icarя haqqыnыn Kiш kяndindя olan 11,5 ha vя "Kiш" tяsяrrцfatыnda olan 179,7 ha torpaqlarыn icarяyя verilmяsindя daxil olmasы proqnozlaшdыrыlmышdыr. Avtomobillяrin dayanacaqlarы цчцn rцsum 2000 maшыn-sutka цчцn hesablanmышdыr. Yerli bцdcяnin xяrclяr hissяsi 2008-ci ilin oktyabrыn 1-i vяziyyяtinя шtatda olan 10 nяfяr iшчinin aylыq яmяk haqqы fondu 805 manat tяшkil edir. 9660 manat яmяk haqqы xяrclяrinin xцsusi чяkisi (bundan sonra - x/ч) 52,30 % tяшkil edir. 1200 manat (x/ч 6,50 %) mяblяь юlkя цzrя minimum aylыq яmяk haqlarы artыrыlacaьы tяqdirdя sяrf edilmяsi mяqsяdilя proqnozlaшdыrыlmышdыr. Яmяk haqqы vя яmяyin юdяniшi ilя baьlы artыma mцvafiq olaraq mяcburi dюvlяt sosial sыьorta haqqы (22%) 2390 manat proqnozlaшdыrыlmышdыr ki, bunu da xцsusi чяkisi 12,94 % tяшkil edir. dяftяrxana lяvazimatlarы alыnmasыna 50 manat x/ч 0,27 %, tяdiyyя bildiriшi vя шяxsi hesab blanklarы alыnmasыna 150 manat (x/ч 0,81 %) vяsait sяrf edilmяsi nяzяrdя tutulmuшdur. Elektrik enerjisi haqqыnыn юdяnilmяsi iшыqlandыrma vя texniki ehtiyaclar цчцn sяrf olunan enerjinin miqdarы nяzяrя alыnmaqla 32 manat (x/ч 0, 17 %), yanacaq haqqыnыn юdяnilmяsi payыz-qыш mюvsцmцndя bяlяdiyyяnin inzibati binasыndakы 3 otaьы qыzdыrmaq цчцn lazыm olan yanacaьыn miqdarы (15 kub metr odun) nяzяrя alыnmaqla 300 manat (x/ч 1,63 %), telefon danышыq haqlarыnыn юdяnilmяsi telefonun aylыq abunя haqqы nяzяrя alыnmaqla 36 manat (x/ч 0,20 %) proqnozlaшdыrыlmышdыr. 1000 manat digяr istehlak mal vя materiallarыnыn alыnmasы xяrclяrinя kompцter, "Azяrbaycan", "Vergilяr", "Шяki" qяzetlяrinin, "Hцquqi dюvlяt vя qanun" jurnalыnыn alыnmasы xяrclяri aiddir. Bu xяrclяrin xцsusi чяkisi 5.41 % tяшkil edir. 3000 manat (x/ч 16,24 %) vяsaitin yerli яhalinin tяшяbbцsц vя bilavasitя iшtirakы ilя hяyata keчirilяcяk abadlaшdыrma iшlяrinin dяstяklяnmяsinя sяrf edilmяsi proqnozlaшdыrыlыr. 45 manat (x/ч 0,24%) vяsaitin 3 nяfяr Bюyцk Vяtяn Mцharibяsi iшtirakчыsыna, 310 manat (x/ч 1,68 %) `vяsaitin 7 шяhid ailяsinя, 2 nяfяr gюzdяn яlilя, 1 nяfяr Чernobыl qяzasы яllilinя vя bяlяdiyyяdяn яmяk haqqы almayan bяlяdiyyя цzvlяrinя birdяfяlik maddi yardыm шяklindя verilmяsi nяzяrdя tutulmuшdur. Sair xяrclяr цчцn 112 manat (x/ч 0,61 %) mяblяьin bяdяn tяrbiyяsi tяdbirlяrinin vя kцtlяvi informasiya iшlяrinin aparыlmasыna, iddia яrizяlяri vя notariat яmяliyyatlarы цzrя dюvlяt rцsumunun юdяnilmяsinя xяrclяnmяsi nяzяrdя tutulmuшdur. 185 manat (x/ч 1,00 %) bank xяrclяri чek kitabчasы alыnmasыna, naьd pulun alыnmasы vя kючцrцlmяlяrlя baьlы xidmяt xяrclяrinя sяrf edilяcяkdir. Малик Гарайев, Киш бялядиййясини сядри
№12 (54), Октйабр 2008
Prokurorluq iшчilяrinin peшя bayramы qeyd olunmuшdur Azяrbaycan Prokurorluьunun yaradыlmasыnыn 90 illik yubileyi vя prokurorluq iшчilяrinin peшя bayramы gцnц mцnasibяtilя oktyabrыn 2-dя Шяki шяhяr Иcra Hakimiyyяtinin akt zalыnda yыьыncaq keчirilmiшdir. Yыьыncaq iшtirakчыlarы яvvяlcя цmummilli liderimiz Heydяr Яliyevin abidяsi юnцnя gцl-чiчяk dяstяlяri qoymuшlar. Шяhяr ictimaiййяtinin, hцquq mцhafizя orqanlarыnыn, ziyalыlarыn da qatыldыьы tяdbiri giriш sюzц ilя aчan Шяki Шяhяr Иcra Hakimiyyяtinin baшчыsы Nazim Иbrahimov prokurorluq iшчilяrini peшя bayramы gцnц mцnasibяtilя tяbrik etmiш, onlara gяlяcяk fяaliyyяtlяrindя uьurlar arzulamышdыr. Peшя bayramы gцnц vя prokurorluьun 90 illik yubileyi mцnasibяtilя yыьыncaq iшtirakчыlarыnы tяbrik edяn Шяki rayon prokuroru Rahib Seyidov mяruzя ilя чыxыш edяrяk bildirmiшdir ki, цmummilli liderilmiz Heydяr Яliyevin 1998-ci il 17 iyul tarixli Sяrяncamы ilя hяr il oktyabrыn 1-i prokurorluq iшчilяrinin peшя bayramы kimi qeyd edilir. Mяruzячi qeyd etmiшdir ki, digяr hцquq mцhafizя orqanlarы kimi Шяki Шяhяr Пrokurorluьunun kollektivi dя шяhяrimizdя ictimaisiyasi sabitliyin, яmin-amanlыьыn qorunmasы, cinayяtkarlыьa qarшы mцbarizяnin gцclяndirilmяsi istiqamяtindя uьurlu nяticяlяr яldя etmiшdir. Yыьыncaьыn sonunda bir qrup prokurorluq iшчilяrinя Шяki Шяhяr Иcra Hakimiyyяtinin fяxri fяrmanlarы vя hяdiyyяlяr tяqdim olunmuшdur.
Шяраб заводунун тикинтиси баша чатмаг цзрядир "Aqroinveskom" Mяhdud Mяsuliyyяtli Cяmiyyяtinin Шяkinin Чяlяbixan qяsяbяsi яrazisindя inшa etdiyi шяrab zavodunun tikintisi baшa чatmaq цzrяdir. Zavodun цmumi dяyяri 7 milyon avrodur. 4 hektar яrazisi olan zavodda цzцm emalы sexi, inzibati bina vя yardыmчы tikililяr inшa edilmiшdir. Zavodda Иtaliyanыn "Bella Doffola SPA" шirkяtinя mяxsus 4,9 milyon avro dяyяrindя яn mцasir texnoloji avadanlыq quraшdыrыlmышdыr. Mцяssisя ildя 2 min ton цzцm emal etmяk gцcцnя malik olacaqdыr. Иlkin mяrhяlяdя mцяssisяdя 35 nяfяr daimi iшчi чalышacaqdыr. Hazыrda zavodun tikintisindя son tamamlama iшlяri aparыlыr. АзярТАъ
Newspaper Municipality of Sheki No 12.2008:Layout 1 25.10.2010 19:21 Page 13
№12 (54), Октйабр 2008
сящ.13
ØßÊÈ ÁßËßÄÈÉÉßÑÈ
Orta цmumtяhsil mяktяbinдя yeni dяrsliklяr
Firяdun ИБРАЩИМОВ, Шяки Шящяр Тящсил Шюбясинин мцдири, педагожи елмляр доктору Son vaxtlar dяrslik yaradыcыlыьы ilя baьlы gюrцlяn iшlяrя kюlgя salmaq cяhdlяri diqqяtimizi чяkir, pedaqoji tяfяkkцrцnцn inkiшaf sяviyyяsi mцasir dцnya tяhsilinin inkiшaf dяyiшmяlяri ilя uyuшmayan bяzi "ortabablar" bюyцk iddialarla cыzмa-qaralarыnы qяzet sяhifяlяrinя чыxarыrlar. Bu, bizi narahat edir. Axы, hяr sahяdя olan uьurlar tяhsil sistemimiz цчцn dя istisna deyildir. Danыlmazdыr ki, hazыrda юlkяmiz mцasir dцnyanыn шяxsiyyяtyюnцmlц tяhsil sferasыna daxil olmaq, tяlяbatlara uyьun inteqrativ mяzmun, яn yeni tяlim strategiyalarы, qiymяtlяndirmя mexanizmlяri, demokratik idarяetmя sistemi iшlяyib hazыrlamaq цчцn яnяnяvi vя mцtяrяqqi dцnya texnologiyalarыndan yaradыcыlыqla istifadя edir. Xцsusяn dя yeni tяdris resurslarыnыn yaradыlmasы цzrя islahatyюnцmlц tяdbirlяrin hяyata keчirilяsi nяzяrdя tutulur. Tяsadцfi deyildir ki, Иslahat Proqramыnda tяlim vя tяrbiyяnin mяzmununun tяkmillяшdirilmяsi iшinin mцhцm amili kimi dюvlяt tяhsil standartlarыna uyьun tяdris proqramыnыn vя dяrsliklяrin hazыrlanmasы vacib vяzifя olaraq qarшыya qoyulur. Azяrbaycan Respublikasыnыn Tяhsil Nazirliyi dяrslik yaradыcыlыьыna hяssas mцnasibяt bяslяyяrяk qяbul edir ki, dяrslik siyasяtinin mяqsяdi mяktяblilяri mцasir standartlara uyьun bilik, bacarыq vя vяrdiшlяrя yiyяlяndirmяk, Vяtяninя, xalqыna, onun adяt-яnяnяlяrinя bяlяd olan, milli vя цmumbяшяri dяyяrlяr zяminindя formalaшan, fiziki vя mяnяvi cяhяtdяn saьlam, mцstяqil hяyata hazыr vя demokratik dцшцncяli vяtяndaшlar kimi yetiшdirmяkdяdir. Sяrяncamыmыza verilmiш yeni dяrsliklяrin яsas keyfiyyяtlяrindяn biri budur ki, dюvlяt tяhsil standartlarыnы юzцndя яks etdirяn fяnn kurrikulumlarыna uyьundur. Hansы ki bu, dяrsliklяrin tяhsil standartlarыnda istifadя edilmiш bilik vя fяaliyyяtlяrin real-
laшdыrыlmasыna xidmяt etmяsinin ifadяsidir. Tяsadцfi deyildir ki, standartlardan kяnaraчыxma hallarыna yol verilmяmяsinin dяrslik yaradыcыlыьы iшi цчцn zяzuri olduьunu nяzяriyyячi alimlяr dя irяli sцrцrlяr. Sevindirici haldыr ki, yeni dяrsliklяrimiz fяal tяlim prosesindя bir komponent kimi шagirdi idrakы fяallыьa sюvq etmяk iqtidarыndadыr, onu (шagirdi) tяdqiqatчыlыьa vя yaradыcыlыьa istiqamяtlяndirir. Bu шяrtlя ki, dяrslik цzяrindя iшlяmяyi шagirdя naшы mцяllim юyrяtmяsin. Bяli, hazыrki dяrsliklяrdя dяrsliyin bilik vermяk, mяlumatlandыrmaq kimi keчmiш
Yeni dяrsliklяrin tяrtibчilяri kurrikulumlarыn tяlяblяrini gюzlяmяk цчцn mцhцm pedaqoji prinsiplяri яldя rяhbяr tutmuшlar. Dцzgцnlцk diqqяt mяrkяzindя saxlanыlmышdыr. Sяy olunmuшdur ki, qeyri-ciddi faktlardan yan keчilsin, dяrslik inandыrыcы, stimullaшdыrыcы mяnbяyя чevrilsin. Faktlarыn dяqiqliyinя, tяlim standartlarыna uyьunluьuna, orfoqrafiya, durьu iшarяlяri, qrammatika qaydalarыna яmяl olunmuш, mцbahisяli faktlara yer verilmяmiшdir. Mцasirlik diqqяti чяkяn sяviyyяdяdir. Burada sosial-iqtisadi sahяlяrdяki nailiyyяtlяr nяzяrя alыnmыш, elmin
birgя qяbul olunur. Onlardan biri olmadыqda dяrslik mцsabiqяyя buraxыlmыr. Biz bu yanaшmanы mяqbul sayыrыq vя bяyяnirik. Tяbii ki, цч kitab birlikdя fяnn цzrя mяqsяd vя vяzifяlяrin hяyata keчirilmяsinя istiqamяtlяnmiш яsas tяlim resuslarы kimi dяyяrlяndirilir. Шagirdlяrimizin istifadяsinя verilmiш iш dяftяrlяrinin tяrtibindя iki mцhцm tяlяb diqqяt mяrkяzindя saxlanыlmышdыr: 1) dяrsliklяrdяki tяlim materiallarы ilя яlaqяlilik, 2) шagirdlяrin praktik fяaliyyяtinin tяmin olunmasы. Ыш dяftяrlяrinя daxil edilmiш materiallar dяrsliklяrdяki mяlumatlarы anla-
яnяnяyя sюykяnяn funksiyasы arxa plana keчirilmiшdir. Шagirdlяri fяaliyyяtя sюvq etmяklя tяtbiqi xarakter daшыmasы yeni dяrsliklяrin яsas keyfiyyяtlяrindяn hesab olunmalыdыr, onlarda (dяrsliklяrdя) bacarыqlarы formalaшdыra bilmяk imkanыnыn olmasы цstцn cяhяt kimi dяyяrlяndirilmяlidir. Bunun цчцn kifayяt qяdяr mцxtяlif nюv чalышma vя tapшыrыqlar dяrsliklяrdя юzцnя yer almышdыr. Bizim qяnaяtimizя gюrя, inteqrativ bacarыqlarыn inkiшafыna imkan yaratmaq, onu шяxsiyyяtin цmumi keyfiyyяtinя чevirmяk yeni dяrsliklяrin xarakterik cяhяtlяrindяn biri kimi diqqяti чяkir. Bundan яlavя, шagirdlяrin dцnyagюrцшцnцn formalaшdыrыlmasы da diqqяt mяrkяzindя saxlanыlmыш, яtraf alяmin obyektiv reallыqlarы ilя qяbul edilmяsi цчцn zяruri tяlim materillarыndan istifadя olunmasыna цstцnlцk verilmiшdir.
юzцndяki inkiшafa яsaslanыlmыш, tяlim materialыnыn mцasir dцnyagюrцшц formalaшdыrmasыna istiqamяtlяnmяsi tяmin olunmuшdur. Ыstifadяmizя verilmiш yeni dяrsliklяrin mяzmununa inkiшafla baьlы fakt vя hadisяlяr daxil edilmiшdir, nяzяri, praktik, tяsviri vя qiymяtlяndirmя materiallarы mяzmuna tamlыq gяtirmiшdir. Mяzmundakы materiallarыn sыralanmasыnda ardыcыllыq gюzlяnilmiшdir. Bu, psixoloji, mяzmun, tяqvim-tematik vя mяntiqi baxыmdan diqqяti чяkir. Dяrsliklяrdяki tяlim materiallarыnыn miqdarы vя aьыrlыq чяkisi шagirdlяrin yaш sяviyyяsinя vя ayrыlan vaxta mцvafiqdir. Ыnklцzivlik yeni dяrsliklяrimizin яsas mяziyyяtlяrindяdndir. Цmumitяhsil sistemindя hяyata keчirilяn dяrslik siyasяtinin tяlяbinя gюrя, dяrsliklяr iш dяftяri vя mцяllim цчцn metodik vяsaitlя
maq, tяhlil vя tяtbiq etmяk, dяyяrlяndirmяk цчцn praktik gцcя malikdir. Burada чox dцzgцn olaraq aшaьыdakы tipdяn olan materiallara цstцn yer ayrыlmышdыr: чalышma vя tapшыrыqlar; istiqamяtlяndirici suallar; ev tapшыrыqlarы. Onu da vurьulamaq yerinя dцшяr ki, praktik materiallar dяrslikdяki tяlim materiallarыna uyьun tяrtib olunmaqla yanaшы, hяm dя шagirdlяrin psixologiyasыna mцvafiq qurulmuшdur, onlarыn meyl vя maraqlarы, яn baшlыcasы, tяlяbatlarы nяzяrя alыnmышdыr. Mяlum olduьu kimi, dяrsliklяrdя biliklяrin mяnimsяdilmяsi, adekvat anlayышlarыn formalaшdыrыlmasы vя tяtbiqolunma mяnimsяmяnin mяntiqindя baшlыca mяrhяlяlяr hesab edilir. Bu, tяlim prosesinin informasiya ilя baшlayan vя qavrama mяrhяlяsindя tamamlanan mяntiqindяn irяli gяlir. Шцbhя yoxdur ki, dяrsliklяri
tamamlayan iш dяftяrindяki чalышma vя tapшыrыqlar mцvafiq anlayышlarыn mяnimsяnilmяsinя xidmяt gюstяrmяklя yanaшы, hяm dя шagirdlяrdя mяntiqi tяfяkkцrцn, yaradыcы tяfяkkцrцn, elяcя dя dяyяrlяrin formalaшmasыna imkan yaradacaqdыr. Bu iш dяftяrlяri цzяrindя iшlяmяklя шagirdlяr hяm sinif шяraitindя, hяm dя evdя mцstяqil olaraq fяaliyyяt gюstяrя, qazandыqlarы bacarыqlarы inkiшaf etdirя, daha da mюhkяmlяndirя bilяcяklяr. Mяlumdur ki, dяrsliklяrdя яks olunan sistemin reallaшdыrыlmasы mцяyyяn olunmuш strategiyalardan чox asыlыdыr. Adяtяn, mцяllimlяr bu strategiyalara яsasяn fяaliyyяt gюstяrirlяr. Ona gюrя dя uzun illяr yaradыlmыш mяzmun цzrя mяqsяdyюnlц iш qurmaq цчцn mцяllimlяrя metodik istiqamяtin verilmяsi zяruri hesab edilmiш, bu mяqsяdlя mцxtяlif mяnbяlяr hazыrlanmышdыr. Mцяllimlяrя tяqdim olunan hяmin tюvsiyяlяr praktik mяzmun daшыsa da юzцnцn daha цmumi xarakteri ilя fяrqlяnirdi. Bundan яlavя, dяrsliklяrin bцtцn xцsusiyyяtlяrini,tяlim prosesinin orijinal cяhяtlяrini xыrdalыqlarыna qяdяr aчa bilmirdi. Yeni dяrslik komplektinin hazыrlanmasыnda da fяal tяlim prosesinin qurulmasы vя keyfiyyяtli tяlim nяticяlяrinя nail olunmasы цчцn potensial imkanlarыn yaradыlmasы xцsusi strateji xяtt kimi nяzяrdя tutulur. Bunun цчцn, ilk nюvbяdя, ayrыca mцяllim цчцn metodik vяsaitin hazыrlanmasы nяzяrя alыnmышdыr. Mцяllim, dяrslik vя шagird dяftяri arasыnda mяrkяzi yer tutan bu vяsait юzцnцn funksiyasыna gюrя яlaqяlяndirici vя istiqamяtlяndiricidir. Bu vяsaitdя qabaqlayыcы materiallar, mюvzularыn tяdrisi texnologiyasы, yardыmчы materiallar юzцnя yer alыr. Nяhayяt, bildiririk ki, bu gцn Azяrbaycan tяhsilindя gedяn islahatlar шяxsiyyяtyюnцmlц xarakter alaraq onu qlobal dцnyanыn ayrыlmaz bir hissяsinя чevirir. Bцtцn resurslarыn, o cцmlяdяn dяrsliklяrin beynяlxalq standartlar sяviyyяsinя yцksяlmяsinя tяkan verir. Azяrbaycan Respublikasыnыn Tяhsil Nazirliyi юzцnцn ardыcыl vя sistemli fяaliyyяti ilя tяhsilimizя hяyatыnы sяrf edяnlяri sevindirir, milli vя bяшяri dяyяrlяrя sюykяnяn tяhsil яnяnяlяrinя sadiqliyini tяsdiqlяyir. Azяrbaycan Tяhsilindя hяyata keчirilяn dяyяrli iшlяrя Azяrbaycan Prezidentinin "Иndi Tяhsil Nazirliyindя dцшцnцlmцш konsepsiya vя proqram vardыr" fikrindя ifadя olunan qiymяti tяhsil yaradыcыlыьыna da tamamilя aid etmяk olar. Biz belя dцшцnцrцk.
BЮLGЯLЯRDЯ HEMOFИLИYALЫ XЯSTЯLЯRИN RESPUBLИKA ASSOSИASИYASЫNЫN MЯRKЯZLЯRИ YARADЫLACAQ
ИSTИLИK MЯNBЯLЯRИNИN YARADЫLMASЫNA DИQQЯT ARTЫRЫLMЫШDЫR
Azяrbaycanыn алты шяhяrindя - Gяncя, Шяki, Lяnkяran, Xaчmaz, Gюyчay vя Шirvanda Hemofiliyalы Xяstяlяrin Respublika Assosiasiyasыnыn regional mяrkяzlяri aчыlacaqdыr.
AzяrTAc xяbяr verir ki, "Azяristiliktяchizat" ASC-dя respublikanыn regionlarыnda istilik tяsяrrцfatыnыn inkiшaf etdirilmяsi mяsяlяsinя geniш diqqяt yetirilir. Bu ilin qыш mюvsцmцndя 33 rayonda 125 qazanxana iшя dцшяcяkdir ki, bu da 85 mяktяb, 10 uшaq baьчasы, 61 sяhiyyя mцяssisяsi, 15 yaшayыш binasы vя 70 digяr sosial obyekti istiliklя tяmin etmяyя imkan verяcяkdir. Bu il Sumqayыtda 3 tяhsil ocaьыnda, Dяvячidяki 1nюmrяli orta mяktяbdя, Qax rayonunun Иnqloy kяnd mяktяbindя, Xaчmaz rayonunun 1 nюmrяli orta mяktяbindя, Шяkidя Mцяllimlяr Иnstitutunun filialыnda, Gяncя шяhяrinin 2 nюmrяli uшaq xяstяxanasыnda vя Saatlы Rayon Иcra Hakimiyyяtinin binasыnda modul tipli qazanxanalar quraшdыrыlmышdыr.
Assosiasiyanыn prezidenti Gцlnarя Hцseynova AzяrTAc-a bildirmiшdir ki, bu mяrkяzlяrdяn baшqa, Bilяsuvar rayonunda mяcburi kючkцnlяr цчцn ayrыca tibb mцяssisяsi dя yaradыlacaqdыr. Assosasiya bu iшi Sяhiyyя Nazirliyi ilя birgя, Azяrbaycan Prezidenti yanыnda Qeyri-Hюkumяt Tяшkilatlarыna Dюvlяt Dяstяyi Шurasыnыn vя Dцnya Hemofiliya Federasiyasыnыn maliyyя kюmяyi ilя hяyata keчirir. Hazыrda gяlяcяk mяrkяzlяr kompyцterlяr vя digяr texnika ilя tяchiz edilir. Assosiasiyanыn tяшkilatчыlыьы vя яcnяbi mцtяxяssislяrin iшtirakы ilя keчirilяn seminarlarda staj keчяn hяkimlяr vя tibbi heyяt informasiya bazasы yaradacaqlar. Bu bazaya xяstяlяr vя onlar цчцn tяyin edilmiш dяrman preparatlarы barяdя informasiya daxil edilяcяkdir.
QANUNSUZ AЬAC DAШЫNMASЫ FAKTЫ AШKARLANMЫШDЫR ANS PRESS-ин Ekologiya vя Tяbii Sяrvяtlяr Nazirliyi Mяtbuat Xidmяtinя истинадян вердийи хябяря эюря, Шяки району яразисиндя Balakяn Meшя Mцhafizяsi vя Bяrpasы Mцяssisяsinin qanunsuz daшыnan 40 куб метр hяcmindя hazыr taxta materialы saxlanыlыb. Aparыlan araшdыrma zamanы sюzцgedяn taxta materiallarыnыn Balakяn rayonundan gяtirildiyi mяlum olub.
Mяlumatda bildirilib ki, faktla яlaqяdar Ekologiya vя Tяbii Sяrvяtlяr Nazirliyi tяrяfindяn araшdыrma aparыlыb vя yol verilяn qanunsuzluqlara gюrя Balakяn Meшя Mцhafizяsi vя Bяrpasы Mцяssisяsinin direktoru, iki meшяbяyi vя цч meшя gюzяtчisi tutduqlarы vяzifяdяn azad ediliblяr. Hazыrda hяmin шяxslяr barяsindя qanunamцvafiq tяdbirlяr gюrцlцr. О да хatыrlaныр ki, 2008-ci il sentyabrыn 27-dя Ekologiya vя Tяbii Sяrvяtlяr Nazirliyi tяrяfindяn Respublika meшяlяrindя qeyri-leqal yollarla meшя mяhsullarыnыn dюvriyyяsinin qarшыsыnыn alыnmasы, meшя qanunvericiliyinin gцnцn tяlяblяrinя uyьun yerinя yetirilmяsi sahяsindя meшя mцhafizя xidmяtinin iш vя icra intizamыnы artыrmaq mяqsяdilя komissiya yaradыlыb.
Newspaper Municipality of Sheki No 12.2008:Layout 1 25.10.2010 19:21 Page 14
сящ.14
№12 (54), Октйабр 2008
ØßÊÈ ÁßËßÄÈÉÉßÑÈ
ЕЛ СЯНЯТКАРЛАРЫ
"TЯKИ SЯN SЯSLЯ MЯNИ" Hяvяskar bяstяkar, xor dиrijoru, aktyor, mцьяnni, tarzяn Шahid Qяdir oьlu Яbdцlkяrimov 30 oktyabr 1938ci ildя Шяki шяhяrindя anadan olmuшdur. Musiqiyя olan hяvяsi onu 1948-ci ildя шяhяr pionerlяr evindя tar mцяllimi iшlяyяn ustad sяnяtkar Иbad Salmanovun yanыna gяtirir. Иbad mцяllim balaca Шahidя tarыn sirlяrini 4 il mцddяtindя юyrяdir. Шahid artыq tяhsil aldыьы шяhяr 11 saylы orta mяktяbdя bяdii юzfяaliyyяt kollektivinin яn fяal цzvlяrindяn biri olur. 1956-cы ildя рespublikanыn яmяkdar artisti Mяmmяdkяbir Hacы oьlu Шahidi rayon mяdяniyyяt evindя fяaliyyяt gюstяrяn dram dяrnяyinя qяbul edir. Belяliklя balaca Шahid konsertlяrdя tar чalmaqla bяrabяr, aktyorluq mяharяti dя gюstяrя bilir. Шahid 1957-ci ildя 12 saylы шяhяr orta mяktяbindя tяhsilini baшa vuruб, Baki Mяdяni-Maarif texnikumuna daxil olur. Xor drijorluьu шюbяsindя tяhsil alыr. Mцяllimlяri arasыnda Шahidя musiqinin sirlяrini юyrяdяn, VЫ Цmumdцnya festivalыnыn lauriyatы Qulu Яsgяrovun xцsusi xidmяti olmuшdur. Qulu Яsgяrov Шahidin musiqi qabiliyyяtinя yцksяk qiymяt vermiш, onunla bir neчя mahnы bяstяlяmiшdir. 1960-cы ildя Шahid tяhsilini baшa vurduqdan sonra Xыrdalandaki qяsяbя 1 saylы orta mяktяbdя musiqi mцяllimi iшlяmяklя яmяk fяaliyyяtinя baшlamышdыr. Eyni zamanda hяmin illяrdя Xыrdalan qяsяbяsindяki pionerlяr evindя uшaqlardan ibarяt xalq чalьы alяtlяri orkestri tяшkil etmiшdir. O, 1961-ci ildя M.A.Яliyev adыna Dюvlяt Teatr Иnstitutunun MяdяniMaarif fakцltяsinin axшam шюbяsinя daxil olur. Tяlяbяlik illяrindя bir чox gюrkяmli mцяllimlяrdяn dяrs alыr. Шцbhяsiz onlarыn arasыnda gюrkяmli bяstяkarыmыz Шяfiqя Axundovanыn Шahidin hяvяskar bяstяkar kimi yetiшmяsindя xцsusi яmяyi olmuшdur. 1966-cы ildя ali tяhsilini baшa vuran Шahid uzun illяr Xыrdalan qяsяbяsindя yaшamышdыr. Onun yцzdяn чox mahnыsы vardыr. Radio vя televiziyada ilk sяslяnяn mahnыsы "Hanы bяs vяfan sяnin?" mahnыsыdыr. Hяmin mahnы цmumittifaq sяsyazma fondunda vala yazыlmышdыr. Mahnыnыn ilk ifaчыsы Xalq аrtisti Иslam Rzayev olmuшdur. Bir чox mahnыlarы "Naxчыvanыm", "Ana torpaьыm mяnim", "Bakы", "Tяzя il", "May", "Xoш gяldin" mahnыlarы AzTv-nin "Qыrmыzы гяrяnfil" uшaq xorunun ifasыnda sяslяndirilmiшdir. Ansamblыn bяdii rяhbяri Nazim Hacыyev hяmiшя deyяrdi ki, Шahidin mahnыlarыnы uшaqlar tez юyrяnirlяr. Чцnki mahnы onlara doьma, musiqisi axыcы, цrяyя yatыm-
lыdыr, xalq ruhludur. Sonralar Шahid "Sevgilimя kюnцl aчdыm", "Tяki sяn sяslя mяni", "Ana mяhяbbяti", "Bilяydin kaш", "Gюzяlim", "Sarы sim", "Niшan цzцyц", "Yurdumun qoynunda", "Heч kцsmяyin yeridirmi?", "Sevincim", "Azяrbaycan", "Gцnцm keчmяsin sяnsiz", "Dayaьыm ol", "Niyя belя oldu", "Saьыcы bacыm mяnim", "Gecяlяr" vя s. мahnыlarыnы bяstяlяmiшdir. Шahidin mahnыlarыnы xalq artistlяri Иslam Rzayev, Arif Babayev, Canяli Яkbяrov, Aьaxan Abdullayev, Baba Mahmudoьlu, Sяkinя Иsmayыlova, Яmяkdar artistlяrdяn Nяzakяt Mяmmяdova, Rюvшяn Behcяt, Kifayяt Gяncяli vя basqalarы ifa etmiшlяr. Lakin Шahidin mahnыlarыnы яn чox Nяzakяt Mяmmяdova ifa etmiшdir. Ш a h i d Яbdцlkяrimov Xыrdalanda yaшadыьы illяrdя Abшeron rayonu ilя Bolqarыstanыn Razqrad rayonu qardaшlaшmыш rayon olduьundan o, dяfяlяrlя Bol-qarыstana getmiш, "Abseron-Razqrad" mahnыsыnы yaz-mышdыr. 1974-ъц илдя Азярбайъан ССР Елмляр Академийасынын президенти, академик Щясян Абдуллайевин тяшяббцсц иля Азярбайъан Телевизийасында Шякинин юзфяалиййят коллективляринин консерти тяшкил олунмушуду. Хатырладаг ки, о иллярдя академик Щясян Абдуллайев Шяки шящяриндян Азярбайъан ССР Али Советиня депутат сечилмишди. Сюзцэедян консертдя "Зорхана" рягс коллективи, цмумиттифаг фестивалын лауреаты
BЮLGЯLЯRDЯ BEYNЯLXALQ KИTAB SЯRGИSИ AЧЫLACAQDЫR AzяrTAc xяbяr verir ki, oktyabrыn 4-dяn baшlayaraq Azяrbaycanda Almaniya ili чяrчivяsindя Шяki, Xanlar, Gюygюl, Gяncя, Lяnkяran vя Шяmkirdя "The White Ravens" ("Aь Qarьalar") devizi altыnda beynяlxalq uшaq vя gяnclяr kitab sяrgisi aчыlacaqdыr. Almaniyanыn Azяrbaycandakы sяfiri Per Kristofer Stanчina tяdbirin xalqlarыmыz arasыnda яmяkdaшlыьыn dяrinlяшmяsinя, mяdяniyyяtlяrin qarшыlыqlы inkiшafыna, sivilizasiyalarыn inteqrasiyasыna kюmяk edяcяyini sюylяmiшdir. Sяfir sяrginin azяrbaycanlы gяnclяr vя uшaqlar arasыnda alman dilinin yayыlmasыna nail olmaq, bu dilin юyrяnilmяsi prosesini gцclяndirmяk mяqsяdi gцddцyцnц bildlrmiшdir. Sяrgidя dцnyanыn 30-a yaxыn юlkяsindя 45 dildя nяшr edilmiш 250 kitab nцmayiш olunacaqdыr. Sяfir qeyd etmiшdir ki, gяlяn il Azяrbaycanda Almaniya ili чяrчivяsindя belя sяrgilяr hяm Bakы, Sumqayыt шяhяrlяrindя, hяm dя regionlarda keчirilяcяkdir. Яsasяn uшaqlar vя gяnclяr цчцn tяшkil edilяn sяrgi tяkcя alman mяdяniyyяtini deyil, bцtюvlцkdя dцnya mяdяniyyяtinin uшaqlar цчцn яn gюzяl nцmunяlяrini яks etdirяcяkdir.
Яляфсяр Рящимовун рящбярлийи иля зурначылар ансамблы, "Сябущи" халг-чальы алятляри ансамблы вя диэяр бядии юзфяалиййят коллективляри иштирак едирди. Шцбщясиз онларын арасында Шащид Ябдцлкяримов да вар иди. О, "Сябущи" ансамблынын мцшаийяти иля юзцнцн бясдялядйи "Тяки сян сясля мяни" вя "Ана мящяббяти" мащныларыны ифа етмишди. Вя онда иlk dяfя иди ки, щямйерлимизин mahnыsы Azяrbaycan Televiziyasыnda юzцnцn adы ilя sяslянdirilиdirди. Hяmin il Baki rayonlararasы xalq yaradыcыlыьы evindя "Sяn nяьmяlяr qoш" devizi ilя mahnы mцsabiqяsi дя keчirilmiшdi. Musabiqяdя hяvяskar bяstяkarlardan Qafar Namazяliyev, Bяhram Nяsibov, Шahid Яbdцlkяrimov vя baшqalarы iшtirak etmiш, Шahid musabiqяdя birinci yeri tutmuш, дiplom vя qiymяtli hяdiyyя ilя mцkafatlandыrыlmышdыr. 1976-ci ildя o, Шяkiyя dяvяt olunmuш vя tibb iшчilяri mяdяniyyяt evinin direktoru vяzifяsinя tяyin edilmiшdir. Burada o, "Шяfa" mahnы vя rяqs ansamblы tяшkil etmiшdir. Yorulmadan чalышan sяnяtkar dяfяlяrlя "Sяbuhi" xalq чalьы alяtlяri ansamblы ilя Moskvada SSRИ Xalq Tяsяrrцfatы Nailiyyяtlяri Сяrgisindя Gцrcцstan Respublikasыnда аzяrbaycanlыlarыn yaшadыьы rayonlarda, respublikamыzыn шяhяr vя rayonlarыnda qastrollarda olmuш, bцtцn gцcцnц musiqimizin tяbliьinя hяsr etmiшdir. Ш a h i d
Яbdцlkяrimov gюrkяmli el sяnяtkarlarы Яlяfsяr Rяhimov, Fяrrux Яbdцlrяhimov, Zahir Mustafayev, Vaqif Mustafayev, Seyran Zцlfцqarov, Шamil Мustafayev, Akif Яbцlrяhimov kimi musiqiчilяrlя sяnяt dostluьu etmiшdir. Eyni za-manda, el шяnliklяrindя vя konsertlяrdя Nurяddin Hяm-zяyev, Abid Hцmmяtov, Яlяddin Rяsulov, Qeydafя Иbrahimxяlilova, Nazilя Rяsulova, Чimnaz Abdullayeva kimi mцьяnnilяrlя dяfяlяrlя чыxыш etmiшdir. Шahidin yazdыьы mahnыlarыn sюzlяri tanыnmыш шairlяrdяn Яlifьa Kцrчaylы, Cabir Novruz, Ramiz Mяmmяdzadя, Arif Abdullazadя vя baшqalarыna mяxsusdur. 1988-ci ildя Abшeron rayonunda vя Шяkidя bяstяkarыn 50 illik yubileyi qeyd edilmiшdir. 1988-ci ildяn юmrцnцn sonunadяk Шahid Шяkidя yaшamыш, 2003-cu ilin iyul ayыnыn 17-dя 65 yaшыnda vяfat etmiшdir. Son dяrяcя istedadlы musiqiчi olan Шahid Яbdцlkяrimov gюzяl lirik sяsя malik mцьяnni idi. Odur ki, yazdыьы mahnыlaыn ilk ifaчыsы Шahid юzц olmuшdur. Яfsuslar olsun ki, uzun illяr hяvяskar bяstяkarыn mahnыlarыnы йа xalq mahnыlarы kimi sяslяndirmiш vя ya tяqdim etmiшlяr. Hяtta bir чox musiqiчilяr Шahidin mahnыlarыnы radio dalьalarыnda, mavi ekranda ifa edяrkяn яdalяtsizlik edяrяk юz adlarы ilя sяslяndirmiшlяr. Reсpublikamыzыn xalq artisti Abdulla Ab-dullayev qeyd edirdi ki, "Tяki sяn sяslя mяni" mahnыsыnы ulu юndяr Heydяr Яliyevin чox sevdiyini onun юz dilindяn eшitmiшdir. Bяlkя dя o vaxtlar bu mahnыnыn bяstяkarы haqqыnda Heydяr Яliyevя bildirilsяydi, onlarla gюzяl mahnыlarыn bяstяkarы Шahid юz layiqli qiymяtini alardы. Bu ilin noyabr ayыnda Abшeron rayonunda vя Шяkidя bяstяkarыn 70 illik yubileyinin qeyd edilmяsi цчцn lazыmi tяdbirlяr hяyata keчirilяcяkdir. Ш a h i d Яbdцlkяrimovun 70 illik yubileyinя шair Qurtuluш Sцleymanov шer yazmыш, musiqiчi Иsmayыl Яliyev mahnы bяstяlяmiшdir. Xalqыmыz цчцn yaшayыb-yaradan, unudulmaz ziyalыmыz, bяstяkar Шahid Яbdulkяrimova Allahdan rяhmяt dilяyirik.
ONUN ЦЧЦN FOTOQRAFИYA TЯKCЯ ШЯKИL ЧЯKMЯK DEYИLDИ... Amansыz юlцm Azяrbaycan fotojurnalistikasыnda юz dяst-xяtti ilя seчilяn Namiq Mяmmяdovu sыralarыmыzdan vaxtsыz apardы. 1962-ci ildя Bakыda doьulan Namiq bu dцnyada cяmi 46 il юmцr sцrdц, чяkdiyi fotoшяkillяrdя saysыz-hesabsыz insanlarы, юlkяmizin hяyatыnda baш verяn mцxtяlif hadisяlяri, yurdumuzun, paytaxtыmыzыn gюzяl mяnzяrяlяrini яbяdilяшdirdi vя... oktyabrыn 17-dя юzц dя яbяdiyyяtя qovuшdu. Biz Namiqi yaradыcыlыьыnыn kamil vaxtыnda itirdik. Onunla halяhval tutub kefini xяbяr alanda parыldыyan gюzlяrini qыyaraq "Dяf kimi!" demяsini eшitmяyяcяyik. Artыq o, heч birimizя tяdbirin sonuna yaxыn шirin bakыlы lяhcяsi ilя "Mяn getdim, qяdeш" demяyяcяkdir. Peшяsini чox sevirdi. Namiqi tanыyanlar 1983-cц ildяn onu fotoaparatla qoшa gюrцblяr. Hяmin ildяn Bakы Texniki Иdman Klubunda, "AntiSPИD" Sovet Xeyriyyя Fondu Leninqrad filialыnыn Bakы шюbяsindя, "Karvan" istehsalat-kommersiya firmasыnda, Tofiq Иsmayыlov adыna UшaqGяnclяr Yaradыcыlыq Mяrkяzindя, Mяdяniyyяt vя Иncяsяnяt Universitetindя чalышmышdыr. 2000-ci ildяn Azяrbaycan Dюvlяt Teleqraf Agentliyinin AzяrTAc-ыn fotomцxbiri idi. Respublikamыzda baш verяn ictimai-siyasi hadisяlяrin bюyцk яksяriyyяtinя fotoobyektivin gюzц ilя baxmышdы. Agentliyi Tцrkiyяdя, Иtaliyada, Pakistanda, Rusiyada keчirilяn tяdbirlяrdя tяmsil etmiшdi. Onun yaxшы duyumu vя zюvqц, чяkiliшi hansы nюqtяdяn aparmaq bacarыьы var idi. Bu mяziyyяtlяr Namiqin teatr tamaшalarыndan, sяrgi salonlarыndan, ictimaisiyasi tяdbirlяrdяn, 199293-cц illяrdя hяm dюyцшчц, hяm dя reportyor kimi iшtirak etdiyi Qarabaь mцharibяsindяn fotoaparatыnыn yaddaшыna kючцrdцyц, portret vя mяnzяrя janrыnda чяkdiyi шяkillяrdя daha qabarыq gюrцnцrdц. O, gюrmяk istяdiyini vя ya яn yaxшы anы чяkяnяdяk yorulubusanmazdы. Tяsadцfi deyil ki, tяsisчilяrindяn biri olduьu Azяrbaycan Fotoqraflar Birliyindя keчirilяn mцsabiqяlяrdя foto iшlяri qiymяtlяndirilяrkяn Namiqin rяyi ilя mцtlяq hesablaшыrdыlar. Dalbadal iki il "Dцnya Pressfotosu" mцsabiqяsinin iшtirakчыsы
olmuш, iшlяri bu mцsabiqяnin katoloquna daxil edilmiшdir. Fransada "Nant" kinofestivalы, Bakыda "Azad insan" mцsabiqяsi, "Ayna" beynяlxalq festivalыnda, "Olimpiada, incяsяnяt vя idman" mцsabiqяlяri чяrчivяsindя fяrdi sяrgilяri nцmayiш etdirilmiшdi. N.Mяmmяdov цч filmdя fotoqraf kimi iшtirak etmiшdi. 2007-ci ilin mayыnda "Abшeron" qalereyasыndakы fяrdi sяrgisi isя onun tamaшaчыlarla son gюrцшц oldu. Hяmiшя gцlяrцz, sanki heч vaxt yorulmayan Namiqi sяrgiyя hazыrlыq gцnlяrindя sыnыxmыш gюrяn hяmkarlarы, dostlarы buna inanmaq istяmirdilяr. Ancaq aьыr xяstяlik artыq юzцnц gюstяrmяyя baшlamышdы. Deyяrdi ki, hяr adamdan fotoqraf чыxmaz, bu sahяdя iшlяmяk чox чяtindir. Чцnki fotoqrafiya istedad tяlяb edir. Fotoreportyor fotoшяkli hяrtяrяfli - siyasi istiqamяt, operativlik, kompozisiya, texniki keyfiyyяt nюqteyi-nяzяrindяn yцksяk qiymяtlяndirmяk bacarыьыna malik olmalыdыr. Artыq Namiq Mяmmяdov aramыzda yoxdur. Lakin xatirяsi onu tanыyanlarыn qяlbindя daim yaшayacaqdыr. Vaxtilя чяkdiyi fotolar isя hяmiшя onu xatыrladacaqdыr. Dostumuzun, hяmkarыmыzыn doьmalarыna, yaxыnlarыna Ulu Tanrыdan sяbir dilяyirik. Allah rяhmяt elяsin.
AзярТАъ
MИNGЯЧEVИRИN 60 ИLLИK YUBИLEYИNDЯN BЯHS EDЯN KИTABLAR
AzяrTAc xяbяr verir ki, Mingячevir шяhяrinin 60 illik yubileyindяn bяhs edяn 2 kitab bu gцnlяrdя oxuculara tяqdim olunacaqdыr. Шяhяr Иcra hakimiyyяti vя Azяrbaycan Mцяllimlяr Иnstitutu Mingячevir filialыnыn birgя tяшяbbцsц vя dяstяyi ilя nяfis tяrtibatla hazыrlanan "Mingячevir bu gцn" kitabыnda, шяhяrin salыnmasы tarixinя vя юtяn 60 ilin bяzi mяqamlarыna qыsa nяzяr salыnmaqla yanaшы, bugцnkц inkiшaf tempi, яhalinin sosial-rifah halыnыn yaxшыlaшdыrыlmasы istiqamяtindя gюrцlяn iшlяr, aparыlan geniш quruculuq-abadlыq iшlяri barяdя mяlumatlar юtяn illяrlя mцqayisяli шяkildя faktlar, rяqяmlяr vя шяkillяrin dili ilя яksini tapmышdыr. Иlkin mяrhяlяdя "Nurlan" nяшriyyatы tяrяfindяn 300
nцsxяdя чap edilяcяk kitabыn mяslяhяtчisi Mingячevir шяhяr Иcra hakimiyyяtinin baшчыsы Mцbariz Aьayevdir. Azяrbaycan Mцяllimlяr Иnstitutu Mцngячevir filialыnыn direktoru, fizika-riyaziyyat elmlяri doktoru, professor Orucяli Rzayev, filologiya elmlяri namizяdi, dosent Namaz Manafov vя respublikanыn яmяkdar mцяllimi, filologiya elmlяri namizяdi Mayыl Иsmayыlov kitabыn tяrtibatчыlarы, siyasi elmlяr namizяdi Иlham Иsmayыlov isя redaktorudur. Digяr kitab isя "Mingячevir шivяsi" adlanan dialektoloji lцьяtdir. Azяrbaycan Mцяllimlяr Иnstitutu Mingячevir filialыnыn pedaqogika fakцltяsinin dekanы Namaz Manafovun rяhbяrliyi ilя hazыrlanan
lцьяtdя qяdim yaшayыш mяskяninin яrazisindя yerlяшяn Mingячevir шяhяrinin vя яtraf kяndlяrin яhalisinin dilindя iшlяnяn dialekt vя шivяlяr toplanmышdыr. Fakцltяnin dillяr vя яdяbiyyat tяdrisi metodikasы kafedrasыnыn professor-mцяllim heyяti kitabыn hazыrlanmasыnda yaxыndan iшtirak etmiшdir. Lцьяtdяki materiallar яhali ilя gюrцшlяr яsasыnda, elяcя dя bu gцnяdяk чap edilmiш dissertasiyalar, monoqrafiyalar, lцьяtlяr vя dialektoloji яdяbiyyatlardan mяnbя kimi istifadя olunaraq toplanmышdыr. Kitabda яdяbi dilimizdя tяsadцf olunmayan 1000-я yaxыn dialekt vя шivя юz яksini tapmышdыr. Kitab шяhяrin yubileyi яrяfяsindя geniш oxucu kцtlяsinя tяqdim olunacaqdыr.
Newspaper Municipality of Sheki No 12.2008:Layout 1 25.10.2010 19:21 Page 15
№12 (54), Октйабр 2008
(Яввяли ютян сайларымызда)
сящ.15
ØßÊÈ ÁßËßÄÈÉÉßÑÈ
Я ЯД Д ИИ Л Л
Х ХА АН Н
1-ъи фясил, 11-ъи щисся
ИЛК ДЯФЯ “ШЯКИ БЯЛЯДИЙЙЯСИ”НДЯ ЧАП ОЛУНУР
Акиф САЛАМОЬЛУ
Март айынын ахырлары иди. Новрузэцлц вя бянювшя чохдан ъцъярмишди, аьаълар тумуръугламышды, лакин Сямранын сящщятиндя бир ъцъярти сезилмирди. Атасы тез-тез пенснесини ъиб дясмалы иля силиб гызынын цзцня йахшылыьа доьру бир цмидля бахыр, няся ахтарыр, щейщат ки, лазым оланлары тапмырды. Сямра эюз гапагларыны аьыр-аьыр ачыр, атасынын цзцня эцняш гцруб едян бахышларла хейли бахыр, санки бу нурлу, мядяни, алиъянаб симаны йадына, щафизясиня даими щякк елямяйя чалышырды. Сямра даща анасыны сорушмурду, йягин бунун ящямиййятсизлийини дярк едирди. Атасынын ялини эцъц чатаъаг, бармаглары щейдян дцшяъяк гядяр сахлайыб бурахмаг истямирди. Сабиг чар ордусунун щякими Данилов хана демишди ки, инди вярямин мцалиъяси мцшкцлдцр, юзц дя беля вахты кечмиш форманы щеч бир щяким мцалиъя едя билмяз. Щяля цстялик Бакы милйонери Аьамусанын оьлу Исмайылы да она мисал эятирди: - Хан, Аьамуса аьыллы адамдыр, чохлары она хясис деся дя бу беля дейил. О билирди ки, фырылдагчы щякимляр хариъдя ондан пул гопарыб щеч ня едя билмяйяъякляр. Индики вахтда ачыг вярямин мцалиъяси йохдур, вяссалам. Лакин сиз йеня цмидинизи итирмяйин, Аллащын кярамяти вя мюъцзяляри бюйцкдцр. Ядил хан юзцнц тямкинли апарыр, сябрини басыр, аьламагдан юзцнц эцъля сахлайырды. Дярдини йцнэцлляшдирмяк цчцн атчылыг заводуна дяймяйи лазым билди. Сямранын дава-дярманыны вериб файтона отурду. Юзцнц мяшьул етсин дейя файтончуну йеря дцшцрдц, юзц онун йериня кечди, атын йцйянини тярпятди. Цмумиййятля хан файтон сцрмякдя щям сяриштяли, щям дя щявясли иди. Завода чатанда Иван валайлайа-валайлайа онун габаьына йериди: - Хош эялмисиниз, хан. Фикирли, кядярли адама охшайырсыныз хейир ола? Ханын кефли адамлардан зящляси эедирди, она эюря Ивана аъыглы ъаваб верди: - Бу щалятдя сян атлара неъя гуллуг едирсян? - Мян кефли оланда даща да сямими олурам, хан. - Бу щалят сизин милли бядбяхтлийиниздир, амма бялкя дя Аллащ беля мяслящят билиб, йохса аьыллы, айыг башла бцтцн дцнйаны тутардыныз. - Дцз дейирсиниз, хан, щеч бир сящвиниз йохдур. Амма кечяк ясас мясяляйя, Серэей сизин йадыныздадырмы? - Сяндян яввялки мещтяри дейирсян? Щя, о лап аз ишляйиб гачды. - О, инди бюйцк адам олаъаг, Серэей Миронович сизя салам эюндяриб вя мян тялгин етдийим фикирляри о да сизя мяслящят эюрцр. - Сящв етмирямся о атасынын адыны башга ъцр тягдим етмишди.
- Ола биляр, чцнки Киров Азярбайъанда эизли фяалиййятдя иди, сизин щаггынызда йцксяк фикирдядир, дейир Ядил хан Шякидя чохлуг тяшкил едян щаъы вя яфяндилярдян сечилир, ясил ъентлмендир. Ъидди вя гяшянэ эейими, инъя давранышы вя нязакяти, тярбийяси иля фярглянян бир инсандыр. - Чох саь олсун, тяшяккцр едирям. - Щя, сизя бцтюв бир каьызда вар-дювлятиниз щаггында сийащы тутмаьы мяслящят билир. Дцздцр, буну мян дя демишдим, амма бир аз фяргли. Серэей Миронович дейир ки, бцтюв каьыз даща етибарлыдыр, сонра вярягляр ялдян яля кечиб итяр. - Мяндя сандыг бойда вярягляр вар, аьлабатандыр, мющцр бцтюв каьызда олса даща йахшыдыр. - Щялялик бу гядяр, галан мялумат вя тялиматы сизя чатдыраъаьам, тялясин. Щя, завода да хащиш едирям тез-тез эялин. - Лазымдыр, атлар да йягин мянсиз дарыхыб, амма Сямранын хястялийи мяним ялголуму баьлайыб. - Аллащ кюмяк олсун. Хан ичяри кечиб ахурлардакы атлары нязярдян кечирди. Дилибоз ъинсли айьыр она чох мяналы бахырды, санки дил ачыб демяк истяйирди ки, мян дя сянин кими тякям, мяня дя бир мцнасиб мадйан лазымдыр. Гялбиндя айьыра сюз верди ки, Сямра саьалан кими Газаха эедиб мцтляг онун ъинсини эятиряъяк. Газах - Шямсяддилли султанлыьынын башчысы Сялим ханын няслиндян олан Щцсейн бяй онун досту иди, о да ат щявяскары кими Газах мащалында ад чыхармышды. Цмумиййятля инсанларын, хцсусян дя гящряманларын ян йахын досту олан щейванлардан биринъиси атдыр. Бу мащалда да ону дяриндян, кюкцндян анлайан Ядил хан иди. Бу сябябдян дилбази атынын мяналы эюзляриня бир гядяр динмязъя бахды вя орадан чох шей охуду. Башга атлара да баш чякди, Ахурларда гарабаь, яряб, инэилис, Дон атлары, Ахалтякя, Канада, Кариб атлары аьыр йцк атлары варды. Ядил хан атлара баха-баха щяр шейи унутмушду. Бирдян Мяляксима ханымын тянялярини хатырлады: "Сян атларынмы ханысан, йохса инсанларын?" Бялкя дя Мяляксима щаглы иди, ахы Танры шащлары, краллары вя ханлары йер цзцня юз вякилляри кими эюндярир ки, ирсанлары идаря етсин, онлары бялалардан горусун. Вя бир эцн дя бахыб эюрцр ки, онун вякили инсанларыны щифз едя билмир, онда Танры щямин вякилини эюздян, нцфуздан салыр, она далбадал дярд-ялям эюндярир, она даща аьыр, даща ъидди ъяза верир. Ахы о, вякилиня етибар едиб бу гядяр мяхлугаты она тапшырмышды. Ядил хан дарыхды, санки кимся ону аддымбааддым издяйирди. Ешийя чыхды, Иван сюзлц адам кими ону эюзляйирди: - Хан, ясас мясялялярдян бирини унутмушам, сийащынын алтындан имза атанда "Удил Йелусийский" йазарсыныз. - Бу ня демякдир? - Инди бизимкиляр сизи бу адла таныйаъаглар. Бизъя сизин атаныз Ящмяд ханын ясли Илису султанлыьына баьлыдыр. О вахт II Александрын йанында стулу олуб. Мялуматымыз сящищдир,
архивдян алыныб. - Елядир, атамын бура ня дяхли? - Бизимкиляр сизи беля адландырыблар, бцтцн Русийада сизи беля таныйаъаглар, "Ядил хан" фящля-кяндли щюкумятиндя йахшы сяслянмир, буржуазийанын, капитализмин галыьы кими дуйулмасын. Ядил хан ясябини зорла
ранын башыны гуъаьына алды. Сямра архайынлыгла эюзцнц йумду. Хан бир тясялли дя онда тапырды ки, гызы беля бир щалында анасыны тяляб етмирди, эюз йашы ахытмырды. Хан бир хейли беляъя отурду, сонра шам йемяйиня дявят олундуьундан Туту ханым оьлуну явяз етди. Яйниня ращат ев палтары эейинян хан йенидян гызынын йанына гайытды,
Ахунд Фяряъуллащ Пишнамаззадя боьду, йай айы олса иди сярин бир кумыс ичярди. Кумысы аьлындан кечирян кими дярщал Мяляксима эялиб эюзцнцн юнцндя дайанды. Бир дяфя йайда ушаглара кумыс ичирдян Ядилин ялиндян парча алыб дадына бахараг гейзля баьырмышды: - Сяндями орта асийалы кафасы кими дцшцнуйорсун? Шу зярдабы ъоъуглара насыл ичирийорсун? Ушаглар ися сифятляри туршумуш щалда эащ аталарына, эащ да аналарына бахырдылар. … Ат налларынын сяси эялъяк нюкяр дарвазаны тайбатай ачды, Туту ханым гапыйа чыхды, инди Сямра саьлам олсайды, о да няняси иля атасыны гаршыламаьа чыхарды. Чох йазыглар олсун ки, заваллы гызъыьаз юлцмля чарпышырды. Атасы отаьа дахил олан кими Сямра вар эцъцнц топлады, чалышды ки, атасы онун цмидсиз олдуьуну дуймасын. Лакин сящярки кясиккясик юскцряк, ахшамцстц артыг сцрякли щал алмышды. Эюз гапагларыны там ачараг атасына мяфтунлугла бахырды, санки ону илк дяфя иди ки, эюрцрдц. Хан ися гызынын она сон дяфя беляъя дойунъа бахмаг арзусунда олдуьуну аьлына беля эятирмирди. Йахынлашыб гызынын алнындан юпдц, щяраряти варды. Дайяйя мулайимликля: - О, даваны йеня ичирдин, щеч олмаса юскцряйи ону йормасын - деди - вя Сям-
чох йорьун олса да, эюзцня йуху эетмирди. Сящяря йахын Сямра эюзлярини ачды, атасына щейранлыгла бахараг няся инилдяди. Хан гызы гуъаьына эютцрдц, цшцмясин дейя кюксцня сыхды, ейнян Бакы лиманындакы о кцлякли щаваны, о вязиййяти хатырлады. О вахт Мяляксима ханым, инди ися щансы гцввяся Сямраны онун аьушундан гопармаг истяйирди. Дан йеринин сюкцлмясиня аз галырды. Дейирляр бу вахтлар Аллащын дярэащы ачыг олур, ким дуа ется дуасы асанъа гябул олур, ким вяфат ется рущу асанъа Аллащын дярэащына уча билир вя беля адамлары хошбяхт сайырлар. Хан щеч бир йолухмадан горхмадан хястя йаврусунун пычылтысыны даща йахшы ешитмяк цчцн ону гулаьына йахын тутду. Сямра зарыйараг: - Ата, мян сяни чох севирям, мяни щяр эцн эюрмяк цчцн щяйятдяки мясъидин йанындакы гоша гара эиласын алтында басдырарсан - дейя билди. Ата илк дяфя иди ки, беля сарсылмышды, дили тутулмушду, гызына дейя билмяди ки, мян дя сяни еляъя дцнйалар гядяр севирям. Чийинляри астаъа ениб галхырды. Ким билир ханы даща щансы фаъияляр эюзляйирди. Сящяр щцзцр йериня достлар, гощумларла йанашы, шящярин ики нящянэ дин хадими дя эялмишди. Бунлардан бири
няинки Нухада, щятта Азярбайъанда танынан Нурмяммяд Яфянди, диэяри ися мяшщур йазычы Лев Толстойла динин инсан щяйатында ролу щаггында фикир мцбадиляси апармаг цчцн мцтямади мяктублашмыш вя онун дярин ряьбятини газанмыш Ахунд Фяряъуллащ Пишнамаззадя иди. Щямин Пишнамаззадя ки, Н.Няриманова юз сийаси бахышларына бир даща нязяр йетирмяйи ъясарятля тювсийя етмишди. Нурмяммяд яфяндинин мцтярягги бахышлары кими дини бахышлары да дярин вя мяналы иди. Елядийи вяз щям Ядил хана тясялли, щям дя йыьылан ъамаата гиймятли тювсийя иди: - Юмцр тцкяниб гуртаран бир сярмайя, щяйат ися эери дюнцлмяйяъяк бир йолчулугдур. Она эюря бу дцнйада йетяринъя йахшылыг етмяк, саваб газанмаг щяр бир мцсялмана ваъибдир. Кюнцл сындырмаг ян бюйцк эцнащлардан биридир. Ахунд Фяряъуллащ да тяскинлик веряъяк дини хцтбя етмякдя достундан эери галмады: - Аллащын ямриндян чыхмаг олмаз, биз щамымыз бу дцнйанын гонагларыйыг, эеъитези ябяди дцнйамызда эюрцшяъяйик. Щеч ким истямяз ки, эениш сарайлардан вя йа отаглардан, ата-анасыны вя йа ювладыны чыхарыб дарысгал, гаранлыг, сойуг гября гойуб гайытсын, лакин бу лабцддцр! Ян язиз адамыны да торпаьа тапшырыб гайыдырсан, чцнки бюйцк Танры бизя сябр верир, бир кимся бунун яксиня эедя билмяз. Хана вя онун анасы - мцслимя Туту ханыма бюйцк сябирляр диляйирям. Мядряся мцяллими молла Таъяддин дя нясищятамиз сюзлярини мяълисдян ясирэямяди: - Пейьямбяримиз бярк хястя имиш, гызы Фатимя ону йолухмаьа эялир. (Аллащ щяр икисиня рящмят елясин!) Пейьямбяр гызынын гулаьына няся дейир, Фатимя бяркдян аьлайыр, сонра йеня няся пычылдайыр вя Фатимя цмидля эцлцмсяйир. Хядиъя бунун сиррини ня гядяр исрар едиб сорушса да Фатимя инад эюстяриб данышмыр. Йалныз атасынын юлцмцндян аз мцддят сонра юзц юлцм йатаьында оларкян бунун сиирини анасына ачыр. Дейир ки, атам яввял мяня деди ки, бу дцнйадан кючцрям, онда кядярляниб аьладым, сонра пычылдады ки, мяним йаныма ян тез сян эяляъяксян, бах онда севиниб эцлдцм. Ана, сян дя кядярлянмя, сябр ет, бир заман эюрцшяъяйик. Хядиъяйя доьрудан бу сющбят бюйцк йцнэцллцк эятирир вя даща гызынын йастыьы йанында аьламыр. - Аллащ буйурур ки, дейя Пишнамаззадя ялавя едир - "дюйцш мейданында ня ниййятля юлян бяндяляримин гялблярини ачыг-айдын эюрцрям вя билин ки, башы йастыгда юлян шящидлярим дя вар". Инди анасыз, башы йастыгда юлян бу эцнащсыз ювладларымыз шящид дейилми? Ъяназя намазындан сонра Сямра щяйятдяки гоша гара эиласын алтында торпаьа тапшырылды, йанында икинъи бир гябир дя газылмышды, онун цстцнц лай чай дашлары иля юртцб ещтийат гойдулар. (Арды вар)
Newspaper Municipality of Sheki No 12.2008:Layout 1 25.10.2010 19:21 Page 16
ØßÊÈ ÁßËßÄÈÉÉßÑÈ №12 (54), Октйабр 2008
Гиймяти: 60 гяпик
Сиз гязетимиздя сярфяли гиймятлярля юз реклам вя еланларынызы дяръ етдиря билярсиниз. Шящид аиляляри, Икинъи Дцнйа вя Гарабаь мцщарибяси ветеранлары вя ялилляри цчцн хидмятимиз пулсуздур. Юдямя наьд вя кючцрмя йолу иля щяйата кечирилир. Цнван: Шяки шящяри, М.Я.Рясулзадя просп.182, 2-ъи мяртябя. Телефон: 4 28 02; Моб: (055) 646 73 00.
ЯLИL ИDMANЧЫLARЫН ZONA YARЫШLARЫ
Oktyabrыn 6-dа шящяримиздя Яmяk vя Яhalinin Sosial Mцdafiяsi, Gяnclяr vя Иdman nazirliklяrinin birgя tяшяbbцsц ilя яlillяrin stolцstц idman oyunlarы цzrя ЫЫ цmumrespublika yarышlarыnыn zona turnirinя start verilmiшdir. Шahmat mяktяbinin idman zalыnda keчirilяn yarышlarda Шяki, Qяbяlя, Oьuz, Qax, Zaqatala vя Balakяn rayonlarыnы tяmsil edяn 58 няфяр яlil шahmat, dama, nяrd vя armresтlinq idman nюvlяri цzrя
mцbarizя aparмышлар. Turnirin aчыlышыna hяsr olunmuш mяrasimdя Яmяk vя Яhalinin Sosial Mцdafiяsi Nazirliyi Яlillяrin Sosial Mцdafiяsi Baш Иdarяsinin baш mяslяhяtчisi Asяf Mяmmяdov, Яmяk vя Яhalinin Sosial Mцdafiяsi Nazirliyi Яlillяrin Sosial Mцdafiяsi Baш Иdarяsinin Шяки шящяр 20 сайлы зона шюбясинин мцдири Рящим Гядирзадя вя Шяки шящяр Эяnclяr vя Иdman Иdarяsinin rяisi Vцqar Иsgяndяrov чыxыш edяrяk, яlillяrin
Таеквондочуларын семинары Октйабрын 21-дя Азярбайъан Таеквондо Федерасийасынын (АТФ) Шяки Шящяр Идман Саьламлыг мяркязиндя таеквондо идман нювц цзря семинары кечирилмишдир.
cяmiyyяtя inteqrasiyasыnыn tяmin olunmasыnda idman yarышlarыnыn, yaradыcыlыq mцsabiqяlяrinin mцhцm яhяmiyyяt daшыdыьыnы bildirmiш, yarыш iшtirakчыlarыna uьurlar arzulamышlar. Daha sonra yarышlarыn startы verilmiшdir. Йарышларда шащмат нювц цзря кишиляр арасында Низами Мясимов 1-ъи, Асиман Щясянов 2-ъи вя Ибращим Щясянов 3-ъц йери, гадынлар арасында ися Шяки шащматчысы Биллур Вялибяйова 1-ъи, Гах шащматчысы Рцгиййят Мухтарова 2-ъи йери тутмушлар. Ейни заманда, дама цзря Намиг Язимов (Шяки), Низами Мясимов (Шяки), Сцлейман Гасыйев (Гах), нярд цзря Яфрасин Вялийев (Гах), Рамин Мащмудов (Шяки), Мцшфиг Исмайылов (Шяки), армретлинг цзря 70-75 кг чяки дяряъясиндя Елшян Мящйяддинов (Шяки), Намиг Щусейнов (Гябяля), 80-85 кг чяки
дяряъясиндя ися Таъяддин Ялийев (Загатала) вя Илгар Ъумайев (Гябяля) йарышларын галибляри олмушлур. Турнири Шяки Шящмат Мяктябинин мяшгчи-мцяллимляриндян Санийя вя Турал Бабайевляр, Биллур Вялибяйовя вя Эцлнаря Сцлейманова йцксяк сявиййядя идаря
етмишляр. Zona turnirinin qaliblяri noyabrda Bakыda keчirilяcяk ЫЫ цmumrespublika yarышlarыnыn final mяrhяlяsindя iшtirak etmяk hцququ яldя eтмишляр. Вцгар ИСКЯНДЯРОВ, Шяки шящяр Эяnclяr vя Иdman Иdarяsinin rяisi
ЕТИБАРСЫЗ ЩЕСАБ ЕДИЛИР Шяки шящяр, Баьбанлар кцчяси, ев 61, мянзил 21 цнванда йашайан Асланова Расимя Мцтяллим гызынын адына верилмиш вя Дювлят акты гейдиййат китабында 92 номря иля гейдиййата алынмыш ТОРПАЬА МЦЛКИЙЙЯТ ЩЦГУГУНА ДАИР ДЮВЛЯТ АКТЫ (ЖН : 985 КОД 40401002) итдийи цчцн етибарсыз сайылыр.
эц нц мц зцн фо Семинары АТФ-нин техники директору, VI дан гара кямяр сащиби Ощ Кванг Чюл апармышдыр. Тядбирдя Республикамызын Шимал-Гярб реэионунун идманчылары иля йанашы, Зярдаб вя Аьдаш районларынын таеквондочулары да иштирак етмишляр. Семинарда иштирак едян 50 идманчыдан 10 няфяри дан имтащаны вермиш вя онлардан алты няфяри Бейнялхалг дяряъяли гара кямяр нормасыны мцвяффягиййятля юдямишдир. И.САДЫГОВ, Шяки Шящяр Эянъляр вя Идман идарясинин ряис мцавини
Тясисчи: Шяки Бялядиййяси Баш редактор: Мурад Нябибяйов
то су Гязетимиздя АзярТАъ-ын материалларындан да истифадя олунуб Редаксийанын цнваны: Шяки шящяри, АЗ5500, М.Я.Рясулзадя пр.182, 2-ъи мяртябя Тел: (994177) 4 28 02; Моб: (99450) 310 69 57. Е-маил: Municipality-Сщеки@rambler.ru
www.sheki-municipality.narod.ru
Щесаб нюмряси: Азярбайъан Бейнялхалг Банкынын Шяки филиалы, Код: 805410 ВЮЕН: 9900001881 Мцхбир щесабы: 0137010002944 S.W.И.Ф.Т. БИК ИБАЗАЗ 2Х Шяки Бялядиййяси, Щесаб Но: 336503 АЗН 3308-01 ВЮЕН 3000086531
Гязет Азярбайъан Республикасы Ядлиййя Назирлийиндя гейдиййатдан кечиб: Гейдиййат № 1458. Тираж 1000. Чапа щазырланыб:06-10 нойабр 2008-ъи ил Гязет ЗАМАН Идхалат-Ихраъат Фирмасынын мятбяясиндя чап олунуб.
www.sheki.belediyye.name