ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΟΡΕΙΒΑΤΩΝ
ΚΟΖΑΝΗΣ
ΤΕΥΧΟΣ
29
ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ
2019
Μια μεγάλη και ζεστή παρέα σε περιμένει να ζήσεις μαζί της μοναδικές εμπειρίες, γνωρίζοντας την υπέροχη φύση και τα βουνά της χώρας μας! 1
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
Ιωαννίδης Α.Ε. Κοζάνη - Πτολεµαΐδα 24610 25048 - 24630 53790
welcome@ioannidisae.com
24610 29844-5
info@ioannidisae.gr
Ιωαννίδης Α.Ε. Κοζάνη - Πτολεµαΐδα 24610 25048 - 24630 53790
welcome@ioannidisae.com
24610 29844-5
info@ioannidisae.gr
ΟΡΘΟΠΕΔΙΚΑ ΕΙΔΗ ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΡΑΪΑΤΡΙΚΑ - ΠΑΡΑΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΑΚΡΑΤΕΙΑΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΥΠΟΔΗΜΑΤΑ
Παύλου Μελά 7, Κοζάνη | Τ 24610 37288 k.charamis@hotmail.com | www.charamis.gr 2
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΟΡΕΙΒΑΤΩΝ ΚΟΖΑΝΗΣ Μέλος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Ορειβασίας - Αναρρίχησης (Ε.Ο.Ο.Α.) Σωματείο αναγνωρισμένο από την Γ.Γ.Α.
ΕΤΟΣ ΙΔΡΎΣΕΩΣ: 1970
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ
ΓΡΑΦΕΊΟ
ΚΑΤΑΦΎΓΙΑ
Ανοιχτά καθημερινά (8:00μμ-10:00μμ)
ΤΕΥΧΟΣ
Δ/ΝΣΗ: Κ. Ντιούφα 2, 50131, Κοζάνη ΤΗΛ/FAX: 24610 25909 ΚΙΝΗΤΌ: 6940127221 ΙΣΤΟΣΕΛΊΔΕΣ:
Πιέρια (υψ. 1945) Σμάθ’κο (υψ. 900)
29
ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2019 Ετήσια έκδοση Διανέμεται Δωρεάν
www.seokoz.blogspot.com www.seokozanis.gr EMAIL: seokozanhs@yahoo.gr FACEBOOK GROUP: Σ.Ε.Ο. ΚΟΖΑΝΗΣ
ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΉ ΣΥΧΝΌΤΗΤΑ ΣΤΑ VHF 146.50 MHZ Κωδικός κλήσης 134
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΌ ΣΥΜΒΟΎΛΙΟ ΠΡΌΕΔΡΟΣ
Δάλας Δημήτρης ΑΝΤΙΠΡΌΕΔΡΟΣ:
Γκάγκαλης Μάρκος ΓΕΝΙΚΌΣ ΓΡΑΜΜΑΤΈΑΣ:
Γκαραβέλλας Σπύρος ΦΩΤΟΓΡΑΦΊΑ ΕΞΩΦΎΛΛΟΥ 16-12-2018 Καταφύγιο ΣΕΟ Κοζάνης - Πιέρια ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ - ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ SPINNER Κων/νος Καραδήμος ΕΚΤΥΠΩΣΗ ART GRAPHIC Σεριστατίδης Λαμπρόπουλος
ΕΙΔΙΚΌΣ ΓΡΑΜΜΑΤΈΑΣ:
Μαυροπούλου Κική
ΕΦΟΡΟΣ ΟΡΕΙΒΑΣΊΑΣ:
Στάμος Τόλης ΕΦΟΡΟΣ ΔΗΜΟΣΊΩΝ ΣΧΈΣΕΩΝ:
Γκατζόφλια Λένα ΕΦΟΡΟΣ ΚΑΤΑΦΥΓΊΩΝ:
Ζορμπάς Κώστας ΕΦΟΡΟΣ ΥΛΙΚΟΎ:
Ματιάκης Τόλης
ΤΑΜΊΑΣ:
Βλιαγκόφτης Γιώργος
ΕΞΕΛΕΓΚΤΙΚΉ ΕΠΙΤΡΟΠΉ ΠΡΌΕΔΡΟΣ:
Αραμπατζή Εύα
ΜΈΛΟΣ: ΜΈΛΟΣ:
Μόσχος Γιώργος Τσιώνης Κώστας
ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΉ ΟΜΆΔΑ Εύα Αραμπατζή, Σπύρος Γκαραβέλλας, Δημήτρης Δάλας, Γιάννης Καλαμπούκας, Ιωάννα Κύρου, Άκης Παπαδέλης, Μάνος Ρίγκας, Τόλης Στάμος Ευχαριστούμε όλα τα μέλη, τους φίλους και τους χορηγούς του Συλλόγου για την πολύτιμη συνδρομή τους. 3
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
2018
Παρέα περπατήσαμε, διασκεδάσαμε, ταξιδέψαμε, οργανώσαμε, βοηθήσαμε, συμμετείχαμε, ζήσαμε! Σ.Ε.Ο. ΚΟΖΆΝΗΣ
Βασιλιτσα, Κορυφή Γομάρα
14.01.2018 / ΚΟΠΉ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΌΠΙΤΑΣ
Οι φίλοι και τα μέλη του Συλλόγου συναντήθηκαν στο Σμάθ’κο για να καλωσορίσουν την νέα χρονιά. Την πίτα έκοψε το μέλος του Συλλόγου κος Θέμις Δουζένης ενώ ο τυχερός της ημέρας ήταν ο Αντώνης Γάτσιος.
17.10.2018 / ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΊΟ «Χ. ΜΟΎΚΑΣ»: ΠΕΡΠΑΤΏΝΤΑΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΜΑΘΚΟ Ο πρόεδρος του ΣΕΟ Κοζάνης κος Βασίλης Γκούτζιος συνόδευσε τους μαθητές και τις μαθήτριες, της Στ΄ τάξης, τις δασκάλες και τις γυμνάστριες του σχολείου μας σε πεζοπορία προς το ΣΜΑΘΚΟ. Περπατήσαμε μέσα στη φύση, γνωρίσαμε την ομορφιά της πανίδας και χλωρίδας του τόπου μας, αγναντέψαμε τη θέα από τα ψηλότερα σημεία, αισθανθήκαμε τους ήχους και τις μυρωδιές της.
∆έσποινα Κοτενίδου Μ. Αλεξάνδρου 38, Κοζάνη / T. 2461030375 4
21-22.07.2018 / 78η ΠΟΣ
Ο ΣΕΟ Κοζάνης συμμετείχε και αυτή τη χρονιά στην επιτυχημένη 78η Πανελλήνια Ορειβατική Συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στον Κόζιακα.
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
ΠΗΛΙΟ
ΟΡΟΣ ΒΟΡΑΣ
ΠΌΖΑΡ –ΚΟΥΝΟΥΠΊΤΣΑ Της Λένας Γκατζόφλια
ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2018
Μ
ε αφετηρία της διαδροµής µας τις Μηλιές, για να καταλήξουµε στην παραλία της Αµποβού στην Άφησσο. Περπατάµε σε µονοπάτια, περνάµε βαθύσκιωτα κατάφυτα ρέµατα φτάνοντας στο εντυπωσιακό φαράγγι του Χαλορέµατος όπου τα ρέµατα χωρίζει ένα ξύλινο γεφύρι. Άγρια κατάφυτη βλάστηση συνθέτουν το τοπίο! Από εδώ και πέρα βαδίζουµε συνεχώς µέσα στην κοίτη του φαραγγιού, σ` ένα µυστηριακό τοπίο µε απότοµα βράχια. Ύστερα από πεζοπορία δυο ωρών καταλήγουµε στο χωριό Αφέτες. Αρκετά πιο κάτω, το φαράγγι ανοίγει και µπαίνουµε Αµποβού στην Άφησσο, ατενίζοντας την όµορφη θάλασσα του Παγασητικού. Ανεξάντλητη οµορφιά όσο και να περπατήσεις τα µονοπάτια του Πηλίου την πατρίδα των Κενταύρων και την θερινή κατοικία των Θεών του Ολύµπου δεν τα χορταίνεις βουνό και θάλασσα µια µαγευτική συνύπαρξη της φύσης σε όλο της το µεγαλείο και µε διάθεση πάντα στα ύψη γιατί πας µε ΣΕΟ τι άλλο θες!
Ξ
εκινώντας απ το το χωριό Λουτράκι ένα µέρος µε πλούσια βλάστηση και νερά,επιλέγουµε τα ορειβατικά µονοπάτια που θα µας οδηγήσουν στον καταρράκτη της Κουνουπίτσας. Η περιοχή εξαιρετκά πλούσια σε χρώµατα κι αρώµατα κάθε λογής βότανα αγριοκερασιές κ.α µε την απαράµιλλη δηµιουργία της φύσης. Μετά απο µια διαδροµή 4 ωρών υπο την καθοθήγηση του ικανότατου συντονιστή Στέφανου ∆ηµητριάδη µε καταρρίχηση – αναρρίχηση και µυστικά καταπράσινα περάσµατα – µονοπάτια, φτάνουµε στον καταρράκτη. O ήχος του νερού, τα κατάλευκα βότσαλα σε όλα τα µεγέθη, τα γαλαζοπράσινα νερά, το κελάηδηµα των πουλιών και η άγρια αλλά ανόθευτη οµορφιά της φύσης γύρω µας, µας αποζηµιώνουν για όλη την κούραση που προηγήθηκε. No pain no game
5
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
ΑΝΔΡΟΣ
Η αρχόντισσα των μονοπατιών Tου Δημήτρη Δάλα
H
απόφαση να επισκεφθούμε την Άνδρο στις 26 με 28 Μαΐου 2018 δεν ήταν και τόσο δύσκολη αφού θα μπορούσαμε να περπατήσουμε σε αρκετά απ’ τα μονοπάτια της αλλά και να κολυμπήσουμε στις όμορφες παραλίες της. Η Άνδρος διαθέτει ένα από τα παλαιότερα και μεγαλύτερα δίκτυα μονοπατιών που φτάνουν τα 300 χιλιόμετρα. Είναι επίσης ένα από τα νησιά των Κυκλάδων όπου υπάρχουν πολλά νερά. Έτσι πολλά ρέματα ξεκινάνε από τα βουνά της και διατρέχουν όλο το νησί. Όπως ξέρουμε το νερό αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα για την ανάπτυξη πολιτισμών απ΄τα αρχαία χρόνια, κάτι που έπαιξε καθοριστικό ρόλο και στο νησί της Άνδρου.
6
Τα περισσότερα μονοπάτια που υπάρχουν στο νησί είναι καλοδιατηρημένα και σηματοδοτημένα και όλο και περισσότεροι επισκέπτες της τα ανακαλύπτουν και περπατάνε για να γνωρίσουν και την άλλη πλευρά του νησιού. Έτσι κι αλλιώς η χώρα μας άρχισε να προσελκύει εκτός από τους καλοκαιρινούς επισκέπτες και κόσμο με άλλα ενδιαφέροντα, που θέλει να ανακαλύψει τους μικρούς παραδείσους που έχει. Όλοι οι οικισμοί του νησιού συνδέονταν μεταξύ τους εδώ και πολλά χρόνια αφού η ανθρώπινη παρουσία στο νησί, ξεκινάει από τον 4ο αιώνα. Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει μάλιστα μια μεγάλη προσπάθεια να συντηρηθούν τα μονοπάτια που υπάρχουν, από ανθρώπους με μεράκι και η δουλειά που έχει γίνει είναι πολύ αξιόλογη. Στην Άνδρο υπάρχουν σημαντικά μνημεία όπως αρχαιολογικοί χώροι, μοναστήρια, αρχοντικά και γεφύρια που μπορεί να συναντήσει κανείς στις πεζοπορίες που θα κάνει στο νησί και μαζί με την υπέροχη φύση που περιβάλει όλα αυτά να νοιώσει ότι βρίσκεται σε ένα μέρος ξεχωριστό. Η εξόρμηση μας για το νησί της Άνδρου ξεκίνησε από την Κοζάνη την Παρασκευή το βράδυ στις 25/5/2018 και την επόμενη το πρωί φτάσαμε στη Ραφήνα απ΄ όπου θα παίρναμε το καράβι για να περάσουμε απέναντι στο νησί.
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
Στις 10.00 το πρωί φτάσαμε στο λιμάνι της Άνδρου, το Γαύριο. Ο αέρας, μόλις πατήσαμε το πόδι μας στο νησί, έγινε αρκετά αισθητός όπως γίνεται στα περισσότερα Κυκλαδονήσια. Η διαμονή για αρκετούς από εμάς ήταν στο κάμπινγκ «Άνδρος», στο Γαύριο, ένα πολύ καθαρό και περιποιημένο κάμπινγκ με πολύ φιλόξενους ανθρώπους, και για τους υπόλοιπους στα δωμάτια του ξενοδοχείου « Amorani Studios» στο Μπατσί, έναν όμορφο οικισμό που απέχει εφτά χιλιόμετρα από το λιμάνι του Γαυρίου.
Μετά από πορεία δύο περίπου ωρών και αφού διασχίσαμε το ρέμα βγήκαμε πάλι στον κεντρικό δρόμο όπου μας περίμενε το λεωφορείο για να επιστρέψουμε στους χώρους διαμονής μας. Κάποιοι τολμηροί έκαναν και μπάνιο, αφού είναι γνωστό ότι τα νερά του νησιού είναι πολύ παγωμένα λόγω ότι τα πολλά ρέματα που έχει καταλήγουν στη θάλασσα.
Νερόμυλοι Φρουσαίων Η πρώτη μας πορεία στα μονοπάτια του νησιού θα ξεκινούσε το απόγευμα της ίδιας μέρας, με διαδρομή στους Νερόμυλους Φρουσαίων. Οι Νερόμυλοι Φρουσαίων βρίσκονται στη ΒΔ Άνδρο, μέσα σε μια κατάφυτη ρεματιά και η υδροδότηση τους γινόταν αλυσιδωτά αφού υπήρχαν πάρα πολλοί στην περιοχή και το νερό περνούσε με τη σειρά απ’ όλους τους νερόμυλους. Αφού λοιπόν έφτασε η ώρα και συγκεντρωθήκαμε στο λεωφορείο, για να ξεκινήσουμε για την πρώτη μας διαδρομή, κατευθυνθήκαμε στα βόρεια του νησιού με προορισμό το ξωκλήσι του Αη Στάθη, ένα όμορφο ξωκλήσι, όπου θα ήταν η αφετηρία μας Από εκεί κατηφορίσαμε στο δρόμο κάτω από το ξωκλήσι για να βρούμε τα σήματα που θα μας οδηγούσαν στο ρέμα. Αφού περπατήσαμε λίγη ώρα, μπήκαμε στη ρεματιά και ο αέρας που φυσούσε αρκετά δυνατά, σταμάτησε λες και ήμασταν σε ένα τελείως διαφορετικό μέρος. Μετά από λίγο, άρχισαν να ξεπροβάλλουν οι πρώτοι νερόμυλοι, από τους 15 με 20 που υπάρχουν στην περιοχή. Η Αρχιτεκτονική αλλά και το μεράκι των μαστόρων δίνουν ένα αποτέλεσμα απαράμιλλης ομορφιάς στους νερόμυλους που αντέχουν ακόμα στο χρόνο. Τα σχέδια με το κτίσιμο της πέτρας αλλά και οι ζωγραφιές που υπήρχαν σε κάποια απ΄ τα κτίσματα ήταν εντυπωσιακά. Δίπλα από κάποιους νερόμυλους υπήρχαν και πέτρινοι φούρνοι για το ψήσιμο του ψωμιού. Το μονοπάτι που ακολουθήσαμε ήταν σε καλή κατάσταση και στη διάρκεια της πορείας οι εικόνες που αντικρίζαμε ήταν πανέμορφες. Μια από αυτές τις ωραίες εικόνες ήταν οι ανθισμένες πικροδάφνες αλλά και τα πέταλα των λουλουδιών τους που έπεφταν μέσα στο νερό και δημιουργούσαν ένα πέπλο με ωραία σχέδια. Επίσης ένα από τα πράγματα που μου έκαναν εντύπωση ήταν οι μεγάλες αράχνες που υπήρχαν στην περιοχή.
Χώρα, Αποίκια, Στενιές, Γυάλια Την επόμενη 27/5/2018 θα επισκεπτόμασταν τη χώρα της Άνδρου για να κάνουμε μια πορεία περίπου εννέα χιλιομέτρων με αφετηρία τη χώρα και στη συνέχεια τα Αποίκια και τις Στενιές για να καταλήξουμε στην παραλία Γυάλια και από εκεί και πάλι στη Χώρα της Άνδρου. Μια πορεία όπου θα κατευθυνόμασταν βόρεια του νησιού και στη συνέχεια θα συναντούσαμε μερικά από τα ομορφότερα χωριά του. Η συνάντηση μας λοιπόν καθορίστηκε στο λιμάνι του Γαυρίου απ όπου και ξεκινήσαμε για τη χώρα της Άνδρου. Απ΄την πανέμορφη χώρα της Άνδρου με τα πολλά αρχοντικά η πορεία μας ήταν προς τα Αποίκια ένα γραφικό χωριό με καταπληκτική θέα και από εκεί στις Στενιές, έναν πανέμορφο παραδοσιακό οικισμό όπου έχουν σπίτια οι περισσότεροι από τους εφοπλιστές του νησιού. Η διαδρομή προς τα Αποίκια ήταν περίπου 4 χιλιό-
7
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
μετρα σε μια γλυκιά ανηφοριά για να φτάσουμε στον οικισμό περίπου σε μια ώρα όπου το υψόμετρο ήταν περίπου 300 μέτρα. Εκεί κάναμε μια στάση για να απολαύσαμε τη θέα προς το Αιγαίο Πέλαγος και συνεχίσαμε την πορεία μας προς τις Στενιές μπαίνοντας σε Ρέμα όπου και πάλι σταμάτησε ο αέρας. Η διαδρομή μας ήταν παράλληλη με την Πυθάρα, ένα ποτάμι του νησιού με αρκετά νερά κυρίως τους χειμερινούς μήνες. Τα νερά της Πυθάρας χρησιμοποιούνται για την άρδευση των χωραφιών της περιοχής.Το ποτάμι, συνεχίζει το δρόμο του μέχρι την παραλία γυάλια όπου και χύνεται.‘ Ένα απ΄ τα καλύτερα αξιοθέατα της περιοχής που επισκεφθήκαμε είναι η πηγή Σάριζα. Το νερό της πηγής αυτής έχει πολλές θεραπευτικές ιδιότητες. Μετά τα Αποίκια συναντήσαμε το μεγαλύτερο νερόμυλο που υπάρχει στο νησί αλλά και σε όλα τα Βαλκάνια και εκεί λειτουργούσε μέχρι το 1936 εργοστάσιο ζυμαρικών. Με τα πολλά νερά που υπάρχουν στην περιοχή η ποικιλία των δέντρων και των φυτών είναι μεγάλη αλλά και η ομορφιά του τοπίου απερίγραπτη. Πριν φύγουμε από την περιοχή των Αποικιών συναντήσαμε και το ομώνυμο γεφύρι απ΄ όπου θα περνούσαμε στην άλλη μεριά του ποταμού. Μετά από λίγη ώρα είχαμε φτάσει στις Στενιές, ένα παραδοσιακό χωριό πολύ καλά συντηρημένο αφού τα περισσότερα σπίτια ανήκουν στους εφοπλιστές του νησιού. Ένα από τα αξιοθέατα των Στενιών είναι οι ψηλοί τετράγωνοι πύργοι όπου κατοικούσαν οι άρχοντες του νησιού και τα παλαιότερα κτίσματα είναι του 17ου αιώνα. Κοντά στις Στενιές υπάρχουν οι παραλίες Γυάλια και πίσω Γυάλια. Η πορεία μας κατέληξε στα πίσω γυάλια όπου φτάσαμε μετά από πορεία 5 – 6 ωρών όπου και κολυμπήσαμε στην παραλία που υπάρχει εκεί. Το απόγευμα της ίδιας μέρας περπατήσαμε στη χώρα της Άνδρου για να θαυμάσουμε τα αρχοντικά της, τα μουσεία της και τα υπόλοιπα μνημεία. Ήταν μια πολύ ωραία και γεμάτη μέρα με πολλές όμορφες εικόνες
8
Απρόβατο – Καταρράκτες Παλαιόπολης Για την επόμενη μέρα, είχαμε σχεδιάσει μία διαδρομή στο χωριό Απρόβατο με κατεύθυνση προς τους καταρράκτες της Παλαιόπολης. Η Παλαιόπολη ήταν η πρώτη πρωτεύουσα του νησιού, η οποία βυθίστηκε μετά από σεισμό και έτσι η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε στη χώρα της Άνδρου. Η διαδρομή μας ξεκίνησε από τον κεντρικό δρόμο ανάμεσα στο Μπατσί και στη χώρα της Άνδρου, στο σημείο που ανεβαίνει ο δρόμος προς το χωριό Απρόβατο. Αφού ανηφορίσαμε προς το χωριό και φτάσαμε εκεί μετά από μια περίπου ώρα, κατευθυνθήκαμε δεξιά προς τους καταρράκτες. Με θέα όλο το Αιγαίο και τη βυθισμένη Παλαιόπολη που ξεχώριζε μέσα στο νερό, η διαδρομή μας από το ύψωμα που βρισκόμασταν ήταν παράλληλη με τη θάλασσα. Κατά μήκος της διαδρομής υπήρχαν ξερολιθιές, μεγάλες πλάκες από πέτρες, πραγματικά έργα τέχνης, τα οποία χρησιμοποιούνται σαν αναβαθμίδες για τα κτήματα που έχουν οι ντόπιοι. Μετά από διαδρομή ακόμα μιας ώρας περίπου φτάσαμε σε έναν από τους καταρράκτες. Το νερό αυτή την εποχή δεν ήταν πολύ αφού στο νησί τα πιο πολλά νερά υπάρχουν το χειμώνα. Στην επιστροφή κάναμε μια στάση στο χωριό Απρόβατο όπου φάγαμε στην Ταβέρνα «Το μπαλκόνι του Αιγαίου», παραδοσιακά ντόπια φαγητά και απολαύσαμε, την υπέροχη θέα προς το Αιγαίο Πέλαγος. Η Άνδρος είναι ένα νησί που για να το ανακαλύψει κανείς πρέπει να περπατήσει στα μονοπάτια του. Εμείς ανακαλύψαμε ένα μικρό του μέρος και μείναμε ενθουσιασμένοι, ελπίζοντας πως θα μας δοθεί η ευκαιρία να το επισκεφθούμε ξανά στο μέλλον και να ανακαλύψουμε περισσότερα.
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΌ ΣΤΟ
Tου Μάνου Ρίγκα
ΠΕΡΟΥ
Κ
άθε Σαββατοκύριακο τα τελευταία χρόνια φρόντιζα να επισκέπτομαι κάποια βουνοκορφή για να απολαμβάνω την ομορφιά της χώρας μας από εκεί ψηλά. Έπειτα από πολλές αναβάσεις, άρχισα να ονειρεύομαι κάποιο ορειβατικό ταξίδι στο εξωτερικό, σε ένα εξωτικό και ιδιαίτερο μέρος διαφορετικό από αυτά του τόπου μας. Γενικότερα, αναζητούσα μία ανάβαση η οποία θα αποτελούσε πρόκληση, μία ανάβαση μεγάλου υψομέτρου. Μία τέτοια εμπειρία αποτελούσε για εμένα όνειρο ζωής και η ευκαιρία δεν άργησε να παρουσιαστεί. Έτσι, όταν τον Αύγουστο του 2017 είδα την ανακοίνωση του ΕΠΟΣ Φυλής για το ορειβατικό-πολιτιστικό ταξίδι στο Περού, χωρίς να το πολυσκεφτώ, επικοινώνησα με την αρχηγό μας, την κυρία Δηλαβεράκη, για να δηλώσω συμμετοχή. Η ανακοίνωση αναφερόταν σε ένα ταξίδι τριών εβδομάδων στο Περού και περιλάμβανε ένα πολύ φιλόδοξο πρόγραμμα. Έδινε τη δυνατότητα για επιλογή ανάμεσα σε ορειβατικό και πεζοπορικό κομμάτι την πρώτη εβδομάδα, ενώ για τις επόμενες δύο εβδομάδες προσέφερε κοινό
πρόγραμμα για όλους με εξερεύνηση στα τροπικά δάση του Αμαζονίου, ξεναγήσεις στους ιστορικούς τόπους των Ίνκας, πεζοπορία στο Βουνό των Επτά Χρωμάτων και διαμονή σε νησί στη λίμνη Τιτικάκα σε σπίτια ντόπιων. Προϋπόθεση, ωστόσο, συμμετοχής στην ορειβατική ομάδα ήταν να έχει κάποιος μία καλή φυσική κατάσταση και να έχει ολοκληρώσει τη σχολή ορειβασίας αρχαρίων — κάτι που δεν είχα κάνει μέχρι τότε. Έτσι, φρόντισα τον χειμώνα του 2017 να περάσω τη σχολή ορειβασίας και να προπονηθώ όσο καλύτερα μπορούσα, ώστε να είμαι έτοιμος για μία ανάβαση μεγάλου υψομέτρου.
9
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
Το ταξίδι πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2018, σε μια ιδανική εποχή για να επισκεφτεί κανείς το Περού, καθώς το νότιο ημισφαίριο διανύει τον χειμώνα του, που χαρακτηρίζεται από ξηρασία — σε αντίθεση με το καλοκαίρι που είναι περίοδος βροχών. 1η Μέρα – Η μέρα αναχώρησης ορίστηκε για τις 2 Ιουλίου. Συγκεντρωθήκαμε στο αεροδρόμιο με την υπόλοιπη ομάδα. Η ομάδα αποτελούνταν συνολικά από 30 άτομα, όλοι ορειβάτες από διάφορα μέρη της Ελλάδας. Από αυτά, 12 άτομα συμμετείχαν στο ορειβατικό κομμάτι, 14 στο πεζοπορικό και 4 στο τουριστικό. Το ταξίδι μας είχε προορισμό την πρωτεύουσα του Περού, τη Λίμα. Για την καλύτερη προσαρμογή μας στο μεγάλο υψόμετρο είχαμε αρχίσει από την πρώτη μέρα να λαμβάνουμε ένα χάπι ακεταζολαμίδης καθημερινά (μισό το πρωί και μισό το μεσημέρι). 2η Μέρα – Η Λίμα είναι μία παραλιακή μεγαλούπολη την οποία περιηγηθήκαμε απολαμβάνοντας την όμορφη θέα στον Ειρηνικό ωκεανό καθώς ξεναγούμασταν σε μερικές όμορφες γειτονιές της πόλης. 3η Μέρα – Αφήσαμε τη Λίμα και κατευθυνθήκαμε οδικώς 400 χιλιόμετρα βόρεια στη Huaraz, μία πόλη με υψόμετρο 3.052 μέτρα. Η Huaraz είναι η πρωτεύουσα των Άνδεων, είναι μία πόλη στην οποία συναντάει κανείς συνεχώς ορειβάτες που ετοιμάζονται για εξόρμηση στις κορυφές των Άνδεων. 4η Μέρα – Από κοινού και οι δύο ομάδες, ορειβατική και πεζοπορική, επιχειρήσαμε μία πεζοπορία εγκλιματισμού στην λίμνη Churup στα 4.450 μέτρα. Ήδη από αυτό το υψόμετρο άρχιζες να διαισθάνεσαι την έλλειψη οξυγόνου, καθώς κουραζόσουν ελαφρώς πιο εύκολα από ό,τι συνήθως. Μας είχαν δοθεί οδηγίες να περπατάμε αργά και να είμαστε επαρκώς ενυδατωμένοι. Η πρώτη μας επαφή με το φυσικό τοπίο Άνδεων
10
ήταν εκπληκτική και μας άνοιξε την όρεξη για αυτό που μας περίμενε τις επόμενες μέρες. Όταν, ωστόσο, επιστρέψαμε το βράδυ στο ξενοδοχείο, μας περίμενε μία δυσάρεστη έκπληξη, διότι κάποιος είχε διαρρήξει τα δωμάτια του ξενοδοχείου όπου είχαμε καταλύσει. Διαπιστώσαμε ότι είχε κλαπεί ορειβατικός εξοπλισμός και χρήματα. Μετά από το πρώτο σοκ, καλέσαμε την αστυνομία και, για καλή μας τύχη, ο τουριστικός πράκτορας, που διοργάνωνε το ταξίδι, μας αποζημίωσε. Φροντίσαμε να νοικιάσουμε τον απαραίτητο εξοπλισμό (crampon, μποντριέ, κράνος, πιολέ) για όσους είχαν πέσει θύματα κλοπής. Ευτυχώς, οι απώλειες ήταν περιορισμένες καθώς η αρχηγός μας, πριν από το ταξίδι, μας είχε συμβουλεύσει να έχουμε συνεχώς μαζί μας τα χρήματα και το διαβατήριό μας.
5η Μέρα- Οι ομάδες χωρίστηκαν για να ακολουθήσει καθεμιά το δικό της πρόγραμμα. Η ορειβατική ομάδα (12 άτομα) μαζί με τέσσερις οδηγούς βουνού, τέσσερις αχθοφόρους και έναν μάγειρα, κατευθυνθήκαμε βόρεια προς τη μικρή πόλη Yungay στην κοιλάδα Quebrada Llanganuco. Από εκεί ξεκινήσαμε την πεζοπορία μας, αφού πρώτα είχαμε φορτώσει μέρος του εξοπλισμού μας σε μουλάρια. Μετά από έξι ώρες ήπιας πεζοπορίας φτάσαμε στο Pisco Base Camp (4.600μ.). Εκεί είχαν ήδη φτάσει οι αχθοφόροι και έστηναν τις σκηνές. Ο μάγειρας μάς περίμενε με ένα ζεστό τσάι, που εκείνη την ώρα ήταν ακριβώς αυτό που χρειαζόμασταν, καθώς οι θερμοκρασίες ήταν αρκετά χαμηλές. 6η Μέρα – Ξεκινήσαμε για την προωθημένη κατασκήνωση βάσης Moraine camp στα 4.850 μέτρα. Το πρόγραμμα περιλάμβανε τρίωρη πεζοπορία αλλά νομίζω χρειαστήκαμε περισσότερο
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
από έξι ώρες. Η άγρια ομορφιά που αντικρίζαμε καθώς ανεβαίναμε ήταν εκπληκτική. Η πορεία περιείχε ένα δύσκολο πέρασμα καταρρίχησης με ραπέλ και για αυτόν τον λόγο αποφύγαμε να πάρουμε τα μουλάρια μαζί μας. Για την μεταφορά του εξοπλισμού μας βοήθησαν όμως ντόπιοι αχθοφόροι. Παρατηρώντας αυτούς τους ανθρώπους και τη σκληρή δουλειά που κάνουν αναγκάζεσαι να αξιολογήσεις κάποια πράγματα διαφορετικά.
7η Μέρα – Μέρα κορυφής. Η νόσος του υψομέτρου είχε επηρεάσει αρκετά μέλη της ομάδας - άλλους λιγότερο και άλλους περισσότερο - με συμπτώματα που εκτείνονταν από ελαφρείς πονοκεφάλους μέχρι έντονους πονοκεφάλους και εμετούς. Η πορεία ξεκίνησε βράδυ. Ξυπνήσαμε στις 12:30 π.μ. και αρχίσαμε την πορεία μας με φακούς κεφαλής στις 1:50 π.μ. Μετά από μία ώρα περίπου φτάσαμε στον παγετώνα και σταματήσαμε για να βάλουμε τα crampons μας και να δεθούμε σε 4 σχοινοσυντροφιές των 3-4 ατόμων με ένα οδηγό βουνού ανά ομάδα. Καθώς πεζοπορούσαμε στο σκοτάδι και στο κρύο, ακούγαμε πού και πού έναν απόκοσμο θόρυβο κάποιας χιονοστιβάδας, αλλά ο οδηγός μάς καθησύχαζε ότι ακουγόταν από αρκετά μακριά και πως η διαδρομή μας ήταν ασφαλής. Στη διαδρομή μας περάσαμε από αρκετά εντυπωσιακά crevasses: σχισμές του παγετώνα που με ένα βήμα τις πέρναγες και έβλεπες κάτω το χάος. Αυτό που μου έκανε εντύπωση είναι η έντονη υπνηλία που είχα όταν ανέβαινα. Θυμάμαι, επίσης, πόσο καλωσορίσαμε τον ήλιο όταν βγήκε και ζεσταθήκαμε λίγο, γιατί το κρύο ήταν ανυπόφορο τη νύχτα. Στις 9:00 π.μ. η σχοινοσυντροφιά μας έφτασε στην κορυφή
Pisco (5.752 μ.) και το γιορτάσαμε με μια ομαδική αγκαλιά. Δυσκολεύομαι να μεταφέρω τα έντονα αισθήματα χαράς και δέους που ένιωσα κοιτάζοντας την απίστευτη θέα στις τριγύρω επιβλητικές κορυφές. Στα ανατολικά βρισκόταν η Chacraraju (6.108 μ.), στα βόρεια η Pirámide de Garcilaso (5.885 μ.), η Artesonraju (6.025 μ.) και η φημισμένη Alpamayo (5.947 μ.), και στα νότια δέσποζε η θέα της υψηλότερης κορυφής του Περού, της Huascarán (6.768 μ.). Αφού βγάλαμε μερικές φωτογραφίες ξεκινήσαμε για την επιστροφή. Στο κατέβασμα άρχισε η κόπωση να μας καταβάλει. Φτάσαμε στο Moraine Camp στις 13:15 μ.μ. (11.5 ώρες μετά από την έναρξη της ανάβασης). Έπειτα από μισή ώρα ξεκούρασης, κατεβήκαμε στο Base Camp (3ώρες). Σύνολο: 15 ώρες πορείας. 8η μέρα – Κατεβήκαμε από το Base Camp στη βάση του βουνού και επιστρέψαμε στη Huaraz, όπου ξεκουραστήκαμε. 9η μέρα – Επιστρέψαμε στη Λίμα κάνοντας πρώτα μία στάση στο Καράλ, μία μητρόπολη 4.600 ετών με πυραμίδες που κατασκευάστηκαν περίπου την ίδια εποχή με εκείνες της Αιγύπτου. 10η μέρα – Ξεκίνησε το δεύτερο κομμάτι του ταξιδιού μας. Φύγαμε από τις Άνδεις και κατευθυνθήκαμε στα τροπικά δάση του Αμαζονίου. Δεν χρειάστηκε να κάνουμε εμβόλια, έπρεπε ωστόσο να προμηθευτούμε ένα πολύ ισχυρό εντομοαπωθητικό (με deet). Από τη Λίμα μεταβήκαμε αεροπορικώς στο Puerto Maldonado, κοντά στα σύνορα με Βραζιλία. Εκεί, στον ποταμό Rio Madre, μπήκαμε σε πιρόγες που μας μετέφεραν στις καλύβες που θα διαμέναμε. Αφήσαμε τα πράγματά μας και επισκεφτήκαμε ένα νησάκι όπου διέμεναν μόνο μαϊμούδες (capuchinmonkeys), τις οποίες δελεάσαμε με φρούτα για να κατέβουν από τα δέντρα και να τις παρατηρήσουμε. Στη συνέχεια, το βράδυ, χωριστήκαμε σε ομάδες των 3-4 ατόμων και με τους
11
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
οδηγούς μας ξεκινήσαμε μία νυχτερινή πεζοπορία στο δάσος για να παρατηρήσουμε διάφορα νυχτόβια είδη, όπως ταραντούλες, φίδια και διάφορα έντομα. 11η μέρα – Επισκεφτήκαμε το Εθνικό πάρκο Tambopata. Εκεί, αφού χωριστήκαμε σε ομάδες των δέκα ατόμων, πεζοπορήσαμε σε ένα μονοπάτι σε πυκνή τροπική βλάστηση, όπου παρατηρήσαμε την ιδιαίτερη πανίδα και χλωρίδα της περιοχής, όπως το Sumaumeira, ένα από τα ψηλότερα είδη δέντρων, καθώς και πολλά είδη παπαγάλων. Έπειτα επιβιβαστήκαμε σε κανό και κάναμε μία βαρκάδα στη λίμνη Sandoval, όπου είδαμε από κοντά αλιγάτορες, οι οποίοι, για καλή μας τύχη, μας αγνόησαν επιδεικτικά. 12η Μέρα – Αφήσαμε τον Αμαζόνιο και κατευθυνθήκαμε στην Ιερή Κοιλάδα των Ίνκας. Πτήση από Puerto Maldonado στο Cusco. Το Cusco ήταν ο ομφαλός του κόσμου για τους Ίνκας. Σήμερα είναι μία «τουριστική Μέκκα», μία πολύ όμορφη γραφική πόλη, όπου μπορεί κανείς να δει αρχαίους ναούς και παλάτια των Ίνκας, πάνω στα οποία οι Ισπανοί κατακτητές έχτισαν τα δικά τους. 13η Μέρα – Πήγαμε για πεζοπορία στο Βουνό των Επτά Χρωμάτων (Vinicunca, 5.020 μ.) και περπατήσαμε ανάμεσα στους υπέροχους γεωλογικούς σχηματισμούς του βουνού, που έμοιαζαν με ουράνιο τόξο. Επιστρέψαμε το απόγευμα στο Cusco, όπου προσπαθήσαμε να εξερευνήσουμε τις ομορφιές αυτής της υπέροχης πόλης.
14η Μέρα – Επισκεφτήκαμε το Chincero, ένα χωριό των Άνδεων με πανέμορφη θέα στα βουνά τριγύρω. Εκεί είδαμε πώς οι ντόπιοι επεξεργάζονταν το μαλλί από τα λάμα και τα αλπακά. Στη συνέχεια πήγαμε στο Moray, όπου είδαμε πώς οι 12
Ίνκας καλλιεργούσαν τη γη σε αναβαθμίδες και πώς πειραματίζονταν με διαφορετικές καλλιέργειες, ώστε να καταφέρουν να καλλιεργήσουν στις σκληρές συνθήκες των Άνδεων. Μου έκανε εντύπωση ότι υπάρχουν πάνω από 4.000 είδη πατάτας στο Περού και ότι μαζί με το καλαμπόκι είναι από τα λίγα είδη που μπορεί κανείς να καλλιεργήσει σε υψόμετρο 3.500 – 4.200 μέτρων. Έπειτα πήγαμε στα Salinas de Maras, τις αλυκές των Ίνκας, που λειτουργούν μέχρι και σήμερα με τον ίδιο τρόπο. Μέσα από το βουνό ανέβλυζε ένα ζεστό αλμυρό ρυάκι το οποίο διοχέτευαν σε αλυκές. Στη συνέχεια πήγαμε στο Ollantaytambo, όπου είδαμε τον ναό του ήλιου. Τέλος, πήραμε το τρένο για το Aguas Callientes, όπου και μείναμε το βράδυ.
15η Μέρα – Νωρίς το πρωί σηκωθήκαμε για να επισκεφτούμε το Machu Picchu. Επειδή είναι ένα μέρος που δέχεται καθημερινά περισσότερους από 2.500 τουρίστες, σκεφτήκαμε να ξεκινήσουμε όσο πιο νωρίς γινόταν. Δυστυχώς, αυτήν την ιδέα την είχαν και άλλοι, με αποτέλεσμα να συναντήσουμε μία απίστευτη ουρά για το λεωφορείο. Το Macchu Picchu ιστορικά ήταν μία οχυρωμένη πόλη των Incas του 15ου αιώνα στα 2.430μ., που παρέμεινε άθικτη επειδή δε βρέθηκε ποτέ από του Ισπανούς κατακτητές. Η επίσκεψη μας προκάλεσε δέος καθώς θαυμάζαμε το απαύγασμα ενός σπουδαίου πολιτισμού. Επιστρέψαμε στο Aguas Callientes πεζοπορώντας ένα κομμάτι του Inca Trail. Αργότερα το απόγευμα πήραμε το τρένο και μετά το λεωφορείο για να επιστρέψουμε στο Cusco. 16η Μέρα – Αφού περιηγηθήκαμε το πρωί το Cusco, πήραμε το λεωφορείο για το Puno (απόσταση 330 χλμ.), όπου και διανυκτερεύσαμε.
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
17η Μέρα – Επισκεφτήκαμε τη λίμνη Τιτικάκα, τη μεγαλύτερη λίμνη του κόσμου (8.560 τ.χλμ) σε υψόμετρο 3.814 μέτρων. Σύμφωνα με την παράδοση, εδώ γεννήθηκε ο Ίνκα, στο Νησί του Ήλιου. Με πλοιάριο φτάσαμε στα νησιά των Ούρος, μιας φυλής που ζει πάνω σε αυτοσχέδια νησάκια που κατασκεύασαν οι ίδιοι με καλάμια. Συνεχίσαμε στο φυσικό νησί Amantani. Εκεί μας υποδέχτηκαν ντόπιοι και μας φιλοξένησαν στα σπίτια τους. Η διαμονή στο νησί ήταν πολύ ιδιαίτερη εμπειρία, γιατί είχαμε την ευκαιρία να πάρουμε μία γεύση από τη ζωή των ανθρώπων εκεί. Ήταν σαν ένα ταξίδι στον χρόνο, καθώς τα σπίτια δεν είχαν ηλεκτρισμό και οι κάτοικοι ζούσαν χωρίς τις σύγχρονες ανέσεις που στον δυτικό πολιτισμό θεωρούμε δεδομένες. 18η Μέρα – Επισκεφτήκαμε το γραφικό νησί Taquile που θύμιζε κάτι από Μεσόγειο και στη συνέχεια επιστρέψαμε στο Puno. Αργότερα επιστρέψαμε αεροπορικώς στη Λίμα.
19η Μέρα – Απολαύσαμε μία τελευταία βόλτα στη Λίμα και το βράδυ πήραμε το αεροπλάνο για να επιστρέψουμε στην Αθήνα. Το ταξίδι ήταν πολύ κουραστικό και όταν επέστρεψα στην Ελλάδα είχα έντονη την ανάγκη ξεκούρασης. Σε αυτό το διάστημα που ακολούθησε όμως είχα την ευκαιρία να αναλογιστώ τις δυνατές συγκινήσεις και τις μοναδικές εμπειρίες που είχα αποκομίσει από αυτό το ταξίδι μου στο Περού που είχαν εντυπωθεί πλέον βαθιά στη μνήμη μου. Είχα κατακτήσει μία από τις πιο όμορφες κορυφές και είχα γνωρίσει έναν από τους αρχαιότερους και πλουσιότερους πολιτισμούς του κόσμου. Πράγματι, μιλώντας σήμερα με χρονική απόσταση από τα γεγονότα, οι μέρες αυτές ήταν η εμπειρία που αναζητούσα και θα αποτελούν πάντα οδηγό για τα μελλοντικά μου σχέδια.
13
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
Ταξίδι στο
ΤΡΙΓΚΛΑΒ Tης Εύας Αραμπατζή
Μ
ε μία εξομολογητική διάθεση παραδέχομαι ότι το Τριγκλάβ και τις Ιουλιανές Άλπεις τις ανακάλυψα πριν από ένα χρόνο όταν κάποιος στην παρέα – και νομίζω πως ήταν ο Γιώργος ο Μόσχος – το πρότεινε ως ιδέα για εξόρμηση στο εξωτερικό. Επιτόπου η αναζήτηση στο Google μας έφερε αντιμέτωπους με εικόνες μοναδικής ομορφιάς και το μικρόβιο του ταξιδιού είχε αρχίσει να μας κυριεύει. Στα μέσα του Σεπτέμβρη το ταξίδι έγινε πραγματικότητα και μια ομάδα αποτελούμενη από δώδεκα άτομα μέλη του ΣΕΟ Κοζάνης, βρεθήκαμε στη Σλοβενία. Κανείς μας δεν ήταν έτοιμος για αυτό που συναντήσαμε. Μια χώρα νοικοκυρεμένη και πανέμορφη, με ανεπτυγμένες υποδομές που αναδεικνύουν τον φυσικό της πλούτο. Σαν μια πρώτη γνωριμία διασχίσαμε το φαράγγι του Vindgar με τα πράσινα σχεδόν διάφανα νερά, περνώντας από ένα καλοσυντηρημένο και ασφαλές μονοπάτι, που το διαδέχονταν ξύλινες γέφυρες και περάσματα ανάμεσα από ψηλούς βράχους. Συνεχίσαμε μέσα από δάσος οξιάς όπου μετά από κυκλική πορεία επιστρέψαμε στην αφετηρία μας. Την ίδια μέρα αφεθήκαμε να χαζεύουμε την ήρεμη λίμνη του Blend με το νησάκι, κάνοντας τον γύρω της όχθης – την γυρωλυμνιά που έλεγαν και οι καστοριανές κυρίες της παρέας.
14
Την επομένη και μετά από τον «εγκλιματισμό» που είχε προηγηθεί, ξεκινήσαμε την ανάβαση για το καταφύγιο Kredarika στα 2.515 μ. Η ανάβαση ξεκίνησε από την τοποθεσία Rudno Polje στο εθνικό πάρκο του Τριγκλάβ, από τα 1.344 μ. μέσα από πυκνό δάσος ελάτης. Πρώτη στάση το καταφύγιο Vodnikov σε υψόμετρο 1.817 μ. από όπου ξεκινάει το αλπικό τοπίο και τα περάσματα γίνονται όλο και πιο απαιτητικά, αλλά όσα από αυτά είναι εκτεθειμένα είναι όλα ασφαλισμένα με συρματόσχοινο. Δεύτερη στάση το καταφύγιο Planika σε υψόμετρο 2.401 μ. από όπου βλέπουμε πλέον τον στόχο μας. Οι κορυφές του Τριγκλάβ ορθώνονται μπροστά μας. Από εδώ και πέρα κινούμαστε πάνω σε σάρες που σταματούν λίγα μέτρα πριν το καταφύγιο του προορισμού μας, στο πλατό Kredarika. Αντικρίσαμε με ανακούφιση το τελευταίο καταφύγιο και λίγο αργότερα τα τοπικά πιάτα και η σλοβένικη μπύρα μας φάνηκαν υπέροχα.
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
Το άλλο πρωί έχοντας ελέγξει για πολλοστή φορά τον εξοπλισμό μας κατάλληλο για διαδρομές via feratta, ξεκινήσαμε για την κορυφή. Χρησιμοποιώντας το ζεύγος των καραμπίνερ για ασφάλεια, αρχίσαμε το σκαρφάλωμα στην ορθοπλαγιά. Αν και ξεκινήσαμε με τις πρώτες ακτίνες του ήλιου, μας έκανε εντύπωση ο αριθμός των ορειβατών που ήδη κατέβαιναν. Με μεθοδικότητα και προσοχή κερδίζαμε συνεχώς υψόμετρο και το καταφύγιο που λίγο πριν είχαμε αφήσει πίσω μας, φαινόταν όλο και πιο μικρό στα μάτια μας.
Επόμενος στόχος μας ήταν η ανάβαση στις επτά λίμνες ακολουθώντας το ομώνυμο μονοπάτι. Όμως ο καιρός δεν στάθηκε με το μέρος μας και έτσι καλύψαμε μόνο ένα μέρος της διαδρομής φτάνοντας μέχρι τη λίμνη Crno ή αλλιώς τη Μαύρη Λίμνη σε υψόμετρο 1.319μ, με έντονες υψομετρικές αυξομειώσεις του ανάγλυφου κατά μήκος της διαδρομής. Για όσο βέβαια ο καιρός μας το επέτρεψε, απολαύσαμε την εικόνα της αλπικής λίμνης περιστοιχισμένης από ψηλά έλατα, που οφείλει το όνομά της στη σκιά του βράχου που πέφτει πάνω της.
Για τις επόμενες μέρες γίναμε τουρίστες και ανακατευτήκαμε με το πλήθος στο μεσαιωνικό χωριό της Skofja Loka, φωτογραφηθήκαμε στην όχθη της λίμνης Bohjini, χαθήκαμε στα στενά της Ljubljana, «πετάξαμε» με το zip line στο Bovec, ταξιδέψαμε με το τρενάκι στο σπήλαιο της Postojna, αγναντέψαμε την Αδριατική από τον φάρο του Piran και γυρίσαμε πίσω, ερωτευμένοι με τη Σλοβενία. Φτάσαμε στην κορυφή μετά από μιάμιση ώρα με απερίγραπτα συναισθήματα τόσο από το δέος που νιώθαμε όσο και από την ομορφιά που αντικρίζαμε. Προς το βορρά μια μοναδική επαλληλία κορυφών απλωνόταν μέχρι εκεί που έφτανε το βλέμμα μας, ενώ προς στο νότο οι παγετωνικές κοιλάδες έμοιαζαν να κομματιάζουν τη συνέχεια των βουνών καταλήγοντας σε ανοιχτές πεδιάδες. Η κατάβαση πιο σύντομη και με σιγουριά, μας έδωσε το χρονικό περιθώριο για ένα τελευταίο καφεδάκι πριν την αναχώρησή μας από το καταφύγιο. Πήραμε τον δρόμο της επιστροφής ακολουθώντας το μονοπάτι που οδηγεί στην κοιλάδα Krma. Ακολούθησε μία μέρα ανάπαυσης και περιήγησης στη Mojstrana και στην κοιλάδα Vrata όπου καταλήξαμε στο καταφύγιο Aljazev σε υψόμετρο 1.015 μ. έχοντας μια μοναδική θέα της βόρειας και πιο άγριας πλευράς του βουνού.
Στο ταξίδι συμμετείχαν οι: Βασίλης Γκούτζιος, Γιώργος Μόσχος, Κώστας Τσιώνης, Ελεονόρα Γαβαλίδου, Εύα Αραμπατζή, Νίκος Χατζηιωάννου, Κική Μαυροπούλου, Πόλα Ζία, Κυριακή Μπίζιου, Στέφανος Δημητριάδης, Μάνος Ρίγκας και Κλεοπάτρα Ρίμου. 15
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
08
Του Σπύρου Γκαραβέλλα
ΤΟ ΕΘΝΙΚΌ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΌ ΜΟΝΟΠΆΤΙ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΉΣ ΜΑΚΕΔΟΝΊΑΣ
Σ
ε όσους έχουν ασχοληθεί με τα ορειβατικά μονοπάτια της Ελλάδας, είναι γνωστό πως στη χώρα μας υπάρχουν αρκετά τέτοια λόγω της μορφολογίας της. Δυο από αυτά ανήκουν στα λεγόμενα Ευρωπαϊκά και είναι το τμήμα του Ε4 που διασχίζει κάθετα τη χώρα και το τμήμα του Ε6 που τη διασχίζει οριζόντια. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα της Ελληνικής Ομοσπονδίας Ορειβασίας κι Αναρρίχησης αναφέρονται ονομαστικά άλλα δεκαεννέα μεγάλα μονοπάτια, τα λεγόμενα Εθνικά, καθώς και πληθώρα μικρότερων τοπικών. Από τα συγκεκριμένα δεκαεννέα, το 08 είναι το μόνο που βρίσκεται εξ’ ολοκλήρου στη Δυτική Μακεδονία. Δυστυχώς δεν είναι σηματοδοτημένο στο σύνολό του, αντίθετα με τα Ε4 κι Ε6, αλλά μόνο επί μέρους τμήματά του κι όχι με την ονομασία 08. Ανασταλτικό παράγοντα επιπρο-
16
σθέτως στην ανάδειξή του αποτελούν οι βανδαλισμοί στις πινακίδες σηματοδότησης όπως και η διέλευση μηχανών εντός των ορειβατικών μονοπατιών που αν και συμβαίνει σπάνια, είναι εξαιρετικά αποκαρδιωτικό φαινόμενο για τους λάτρεις των βουνών. Η πορεία του μονοπατιού που περιγράφεται παρακάτω είναι ενδεικτική. Είναι συρραφή καταγεγραμμένων τοπικών μονοπατιών από εξορμήσεις που έχει πραγματοποιήσει ο Σύλλογος Ελλήνων Ορειβατών (Σ.Ε.Ο.) Κοζάνης, η οποία έγινε με τη βοήθεια του νυν Εφόρου Ορειβασίας του Συλλόγου Τόλη Στάμου. Δεν υπάρχει κάπου δημοσιευμένη η συνολική διαδρομή του κι αυτή αποτελεί μια πρώτη προσπάθεια ολοκληρωμένης καταγραφής του. Στο κέντρο της Δυτικής Μακεδονίας λοιπόν εκτείνεται η κεντρική οροσειρά της, που ξεκινά από τον Βαρνούντα κι ακολουθούν προς νότο τα Βέρνο ή Βίτσι, Μορίκι, Άσκιο ή Σινιάτσικο, Μέλλια ή Βέλλια με τελευταίο τον Μπούρινο ή Βούρινο. Το 08 διατρέχει τη συγκεκριμένη οροσειρά συνδέοντας τους παρακείμενους οικισμούς. Αφετηρία του είναι το γραφικό χωριό Νυμφαίο της Φλώρινας στις πλαγιές του Βιτσίου με κατεύθυνση αρχικά προς το Λέχοβο μέσα από τα πιο όμορφα δάση δρυός της Ελλάδας και λίγο πριν φτάσει σε αυτό λοξοδρομεί δυτικά προς τις κορυφές Κρόνος και Δούκας με σταθ-
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
μό στην Κλεισούρα. Ακολούθως, διαμέσου του χωματόδρομου που βρίσκεται παράλληλα της κορυφογραμμής συναντά το μονοπάτι Μηλοχώρι- Βλάστη καταλήγοντας στο ξακουστό βλαχοχώρι στους πρόποδες του Μορικίου. Με εκκίνηση απ΄τη Βλάστη διέρχεται μπροστά από το καταφύγιο του Χ.Ο.Ο.Π, ανεβαίνει στην κορυφή του Σινιάτσικου και κατεβαίνει στην Εράτυρα. Άχαρο θα χαρακτηρίζονταν το κομμάτι που συνδέει την Εράτυρα με τη Σιάτιστα μέσω Γαλατινής αφού το παλιό μονοπάτι έχει μετατραπεί σε ασφάλτινο δρόμο. Μετά τη Σιάτιστα κατευθύνεται προς το Παλαιόκαστρο. Πριν φτάσει στο χωριό, λίγο μετά την Εγνατία οδό την οποία διασχίζει υπόγεια, στρίβει ανατολικά στον χωματόδρομο που οδηγεί στο καταφύγιο του Ο.Σ. Σιάτιστας στον Μπούρινο. Η επιμέρους διαδρομή μέσω της πανέμορφης κοιλάδας του Μεσιού (Μεσιανού) Νερού τελειώνει στο Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα. Το επόμενο τμήμα είναι κάπως ασαφές. Δυστυχώς δεν υπάρχει έντονο ορειβατικό ενδιαφέρον για τις κορυφές που βρίσκονται εκεί κοντά και συγκεκριμένα την Αετόραχη, το Μικρό Καστράκι το Φλάμπουρο και την Ανάληψη, ώστε να αναδειχθούν τοπικά μονοπάτια. Μετά το χωριό Χρώμιο επιλέχθηκε ο χωματόδρομος προς τη μονή της Ζάβορδας αφού η κατεύθυνση του έχει πάντα νότιο προσανατολισμό. Η θέα της καινούργιας τεχνητής λίμνης σε όλη τη διάρκεια της πορείας αποζημιώνει τον ταξιδιώτη. Το ίδιο ισχύει και για το τμήμα Ζάβορδα-Παλιουριά που είναι κατά κύριο λόγο ασφάλτινο με κορυφαία στιγμή τη διέλευση της γέφυρας στον ποταμό Αλιάκμονα η οποία αλλάζει τη διάθεση του περιπατητή. Τελευταίο κομμάτι του 08 είναι η ανάβαση στα Καμβούνια προς το καταφύγιο του Ορειβατικού Συλλόγου Δεσκάτης στη Βουνάσα με τερματισμό στη Δεσκάτη. Το συνολικό μήκος του 08 αγγίζει τα 150 χλμ με χαμηλότερο σημείο τα 380 μ. στη γέφυρα του Αλιάκμονα και υψηλότερο την κορυφή του Άσκιου στα 2107 μ.. Σε περίπτωση που κάποιος θα επιθυμούσε να το περπατήσει απ΄ άκρη σ΄ άκρη θα χρειάζονταν κατ’ εκτίμηση 6-11 μέρες, αναλόγως της φυσικής του κατάστασης και του όγκου των χιλιομέτρων που θα ήταν διατεθειμένος να διανύσει σε καθημερινή βάση. Θα μπορούσαν να υπάρξουν παραλλαγές του, όπως τα τμήματα Βλάστης- Γαλατινής παρακάμπτοντας την Εράτυρα και Καταφύγιο ΣιάτισταςΚοιλάδα Μεσιού Νερού-Ασπροβούνι- Ανάληψη Ροδιανής-Καταφύγιο Κτενίου- Αιανή-Γέφυρα Ρυμνίου-Φρούριο-Ελάτη κι από κει ανάβαση προς τη Δεσκάτη. Επίσης ο πεζοπόρος για
λόγους ασφαλούς ενυδάτωσης μπορεί να επιλέξει να κατευθυνθεί από το Χρώμιο μέσω των δημόσιων δρόμων και των χωματόδρομων δυτικά προς τα χωριά των Γρεβενών, Ποντινή, Παλαιοχώρι, Νεοχώρι, Παναγιά και Παλιουριά. Σε περίπτωση δε που υλοποιηθούν οι εξαγγελίες για κατασκευή πεζογέφυρας στην Ιερά Μονή Ζάβορδας ένα εξαιρετικό όπλο αξιοποίησης θα προστεθεί στη φαρέτρα όσων θεωρούν πως αξίζει να το αναδείξουν κι ενδιαφέρονται πραγματικά για τον εναλλακτικό τουρισμό. Τελειώνοντας ας δούμε για παράδειγμα αντίστοιχες «καλές πρακτικές» προς αξιοποίηση μονοπατιών στο εξωτερικό, στα οποία περπατούν δεκάδες οδοιπόροι κάθε εβδομάδα. Εκεί, κάθε 15 με 20 χιλιόμετρα, βρίσκονται ενδιάμεσοι σταθμοί (χάνια, παρατηρητήρια, ξενώνες ή καταφύγια) για να αναπαυθούν, να σιτιστούν και να διανυκτερεύσουν οι περιπατητές, ενώ είναι αξιοσημείωτη η συμβολή της εκκλησίας και των σωμάτων ασφαλείας στο κομμάτι της φιλοξενίας. Στόχος του άρθρου είναι να κεντρίσει το ενδιαφέρον των φυσιολατρών για μια πανέμορφη άγνωστη στο ευρύ κοινό περιοχή με τεράστιες εναλλαγές και σημαντικά αξιοθέατα. Μακάρι να ενεργοποιήσει και τις τοπικές αρχές ώστε να συνεργαστούν οι εμπλεκόμενοι φορείς, να δημιουργηθούν οι κατάλληλες υποδομές, να εκσυγχρονιστούν οι ήδη υπάρχουσες και να επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα. Ας γίνει αρχικά το πιο σημαντικό κι εύκολο βήμα που είναι η επίσημη οριοθέτησή του. Σε μια περιοχή κατά βάση ορεινή, δίχως θάλασσα, με τα αποθέματα ενεργειακών πρώτων υλών να εξαντλούνται, τη νεολαία να φεύγει και τα χωριά να ερημώνουν, ο εναλλακτικός τουρισμός είναι μια λύση. Το 08 είναι ένα άγνωστο ανεκμετάλλευτο πλεονέκτημα του τόπου μας. Ας το ανακαλύψουμε, ας το χαρούμε καθώς θα το εξερευνούμε κι είναι στο χέρι μας να το αναδείξουμε γιατί πραγματικά αξίζει.
17
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
41 ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΑΡΧΆΡΙΟΥΣ ΟΡΕΙΒΆΤΕΣ Η προετοιμασία του εξοπλισμού για την πρώτη σου εξόρμηση είναι συναρπαστική!!! Εδώ θα βρεις κάποιες χρήσιμες συμβουλές. Του Άκη Παπαδέλη
ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 1. Κάνε αναζήτηση μιας κατάλληλης διαδρομής σύμφωνα με την εμπειρία και τη φυσική κατάσταση της ομάδας. Για ιδέες και τεχνικές πληροφορίες μπορείς να επισκεφτείς τις σελίδες seokoz.blogspot. com και www.hellaspath.gr 2. Φτιάξε λίστες ελέγχου. Μία για τα τρόφιμα που θα πάρεις μαζί σου και μία για τον εξοπλισμό. 3. Γίνε μέλος ενός συλλόγου: Ο πιο εύκολος κι ευχάριστος τρόπος για να απολαύσεις τη διαδρομή και τη φύση!
ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ 4. Ακολούθησε κάποιον έμπειρο φίλο σου για να εξοικειωθείς με τη φύση και την ορειβασία. 5. Να πίνεις συχνά νερό πριν ακόμα νιώσεις την αίσθηση της δίψας. Η αφυδάτωση σε κάνει ευάλωτο στην υποθερμία και την αδυναμία λόγω υψομέτρου. 18
6. Να έχεις μαζί σου χάρτη και πυξίδα και μάθε πώς να τα χρησιμοποιείς. Η χρήση GPS κάνει τη ζωή σου πιο εύκολη, αλλά συχνά μπορεί να σε δυσκολέψει λόγω έλλειψης δικτύου ή μπαταρίας. 7. Η προστασία από τον ήλιο είναι ιδιαίτερα σημαντική. Η χρήση αντηλιακού, καπέλου και γυαλιών ηλίου είναι απαραίτητη. 8. Μάθε τις βασικές γνώσεις Α’ βοηθειών και να έχεις πάντα μαζί σου ένα μικρό φαρμακείο. 9. Αν υγραθούν οι κάλτσες σου, φόρεσε στεγνές το συντομότερο δυνατό για να μη δημιουργηθούν φουσκάλες στα πόδια σου. 10. Κάνε μια μικρή στάση 10 λεπτών ανά μία ώρα. Αυτό το σύντομο διάλειμμα βοηθά στην εξάλειψη των μεταβολικών υπολειμμάτων που δημιουργούνται στα πόδια κατά τη διάρκεια της πεζοπορίας. 11. Μελέτησε τον χάρτη προσεκτικά πριν την πεζοπορία. Να έχεις μια γενική άποψη της διαδρομής (πιθανά επικίνδυνα σημεία, σταθμούς έκτακτης ανάγκης και νερού). 12. Να έχεις μαζί σου μια ξεχωριστή συσκευασία με επιπλέον τρόφιμα πλούσια σε θερμίδες (που δε θα καταναλωθούν σε φυσιολογική διαδρομή) σε περίπτωση που μείνεις για περισσότερη ώρα στη διαδρομή από όσο υπολόγιζες. 13. Να ενημερώνεις πάντα για το μέρος που θα βρίσκεσαι όπως και τις πιθανές ώρες αναχώρησης κι επιστροφής.
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
ΣΕΒΑΣΜΟΣ ΣΤΗ ΦΥΣΗ & ΤΟΥΣ ΣΥΝΟΔΟΙΠΟΡΟΥΣ 14. Δώσε στους ορειβάτες που ανεβαίνουν τη δεξιά πλευρά του μονοπατιού. 15. Μην παίρνεις «σουβενίρ»! Η φύση πρέπει να απολαμβάνεται από όλους. 16. Μην αφήνεις ανθρώπινα «ίχνη» πίσω σου. Να κουβαλάς σακούλα για απορρίμματα. 17. Να σέβεσαι τους συνοδοιπόρους σου. Μην ακούς δυνατά μουσική. Να μιλάς χαμηλόφωνα. 18. Να ακολουθείς το μονοπάτι για να μη βλάπτεις τη φύση. 19. Να μην δίνεις τροφή σε άγρια ζώα καθώς με αυτόν τον τρόπο διαταράσσεις τις διατροφικές τους συνήθειες. 20. Να τοποθετείς τα εφόδια σου σε κατάλληλες συσκευασίες για να τα βρίσκεις εύκολα (π.χ. τροφή, φαρμακείο, στεγνά ρούχα).
ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ 21. Μη φοράς ποτέ βαμβακερά στην άγρια φύση. 22. Τοποθέτησε αδιάβροχο κάλυμμα στο σακίδιό σου. 23. Δοκίμασε τον εξοπλισμό στο σπίτι. 24. Ντύσου σε στρώματα για να παραμένεις ζεστός, στεγνός και να νιώθεις άνετα. 25. Στις ημερήσιες εξορμήσεις να κουβαλάς ελαφρύ σακίδιο. 26. Σε περίπτωση που κουβαλάς κάποια συσκευή μαγειρέματος φρόντισε το καύσιμο να βρίσκεται μακριά από τρόφιμα μέσα στο σακίδιο. 27. Να έχεις μαζί σου φίλτρο ή διάταξη για καθαρισμό νερού (ταμπλέτες, SteriPEN).
28. Χρησιμοποίησε δοχεία συσκευασίας. 29. Αν έχεις πρόβλημα στα γόνατα, χρησιμοποίησε μπατόν. 30. Τοποθέτησε τον εξοπλισμό σου με τέτοιο τρόπο ώστε να τα βρίσκεις εύκολα. Υλικά όπως χάρτη, φακό, φαρμακείο και σνακ να τα τοποθετείς σε εξωτερικές θήκες για εύκολη πρόσβαση στα διαλείμματα και σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. 31. Ουροσυλλέκτες (ειδικά για γυναίκες). 32. Πριν αγοράσεις, δανείσου ή νοίκιασε κάποια είδη εξοπλισμού για να τα δοκιμάσεις. 33. Να έχεις μαζί σου πάντα αδιάβροχο μπουφάν ανεξάρτητα από την πρόγνωση καιρού. 34. Στην πρώτη σου εξόρμηση προτίμησε μια μικρή διαδρομή. 35. Αφαίρεσε πλεονάζον υλικό από τις συσκευασίες τροφίμων για εξοικονόμηση χώρου. 36. Να μην εξαντλείς τα όριά σου. Να βαδίζεις σε ρυθμό που να επιτρέπει την ομιλία. Αυτό σημαίνει ότι το σώμα σου δέχεται το οξυγόνο που χρειάζεται. 37. Σε ιδιαίτερα ζεστές μέρες, χρησιμοποίησε ισοθερμικές θήκες μπουκαλιών νερού ή κάποια παλιά κάλτσα. 38. Για έξτρα προστασία από τη βροχή, τύλιξε μια πετσέτα σε ένα μακρύ και λεπτό κορδόνι. Φόρεσέ την στο λαιμό σου πριν βάλεις την κουκούλα. 39. Αν το σακίδιο σου αρχίζει να τρίζει βάλε σε εκείνο το σημείο λίγη κρέμα χειλιών. 40. Να έχεις μαζί σου κάμερα για να φωτογραφίσεις εξαιρετικά τοπία. 41. Για να φορέσεις σωστά το σακίδιο. Χαλάρωσε όλους τους ιμάντες και δέσε πρώτα τον ιμάντα ισχίου και στη συνέχεια τους ιμάντες ώμων.
ΠΕΡΠΑΤΗΣΕ ΤΑ ΟΝΕΙΡΑ ΣΟΥ !!!
19
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΓΙΑ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟ ΘΕΣΗΣ ΟΡΕΙΒΑΤΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΩΝ ΜΕ ΑΠΛΟ SMS ΣΕ ΚΙΝΗΤΟ ΤΗΛΕΦΩΝΟ (ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ANDROID)
Σ
ίγουρα για κάποιον που είναι φανατικός της πεζοπορίας, ειδικά αν πρόκειται για μεγάλες ή πολυήμερες διασχίσεις, μια αδιάβροχη και ανθεκτική συσκευή gps είναι η ιδανική λύση, αλλά για κάποιον που ασχολείται περιστασιακά με την ορειβασία, ένα smartphone μπορεί να αποτελέσει μια καλή επιλογή για τον εντοπισμό της θέσης του στην ύπαιθρο. ● Απαιτήσεις μέσου ορειβάτη (τι θέλω); Να ξέρω πού είμαι (γεωγραφικό στίγμα), ώστε αν χαθώ να μπορώ να ενημερώσω για τη θέση μου. ● Ενέργειες: Ενεργοποιώ το δέκτη GPS του κινητού και ανοίγω την εφαρμογή πλοήγησης. ● Προτεινόμενη εφαρμογή: GPS Status (τη βρίσκεις δωρεάν στο Google Play). Σε ενημερώνει
Του Τόλη Στάμου
για την ποιότητα του σήματος του GPS, και εκτιμά από πόσους δορυφόρους λαμβάνει σήμα, το οποίο επηρεάζει την ακρίβεια της θέσης. Επίσης, από το εικονίδιο "Κοινή χρήση" μπορείς να στείλεις γρήγορα ακόμη και με ένα απλό SMS τη θέση σου (γεωγραφικό στίγμα), καθώς επίσης και hyperlink το οποίο ανοίγει το Google Maps. Περιγραφή διαδικασίας εγκατάστασης και χρήσης της εφαρμογής GPS Status σε Android κινητο με δέκτη GPS Εγκαθιστούμε την εφαρμογή στο κινητό χρησιμοποιώντας το Play Store. Η ονομασία της είναι GPS STATUS (μπορώ να την αναζητήσω στο Google Play και ως andreabaccega simple). Σημείωση: Η εφαρμογή είναι πολύ μικρή σε μέγεθος, (1,4ΜΒ) οπότε θα λειτουργεί χωρίς προβλήματα και σε παλιότερα κινητά με λειτουργικό σύστημα android:
Έχοντας ολοκληρώσει την εγκατάσταση στο Play Store, στο κινητό μας εμφανίζεται το εικονίδιο της εφαρμογής. 20
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
Ανοίγουμε την εφαρμογή και βλέπουμε την παρακάτω αρχική οθόνη.
και η απεικόνιση στον υπολογιστή του παραλήπτη χρησιμοποιώντας το παραπάνω link από το SMS.
Κατά την πρώτη είσοδο στην εφαρμογή πατώντας το εικονίδιο ρυθμίζουμε τις μονάδες μέτρησης σύμφωνα με την παρακάτω οθόνη (τις επόμενες φορές δε θα χρειαστεί νέα ρύθμιση).
Η εντοπισμένη με το GPS Status θέση μπορεί να εισαχθεί σε GPS χειρός, σε χάρτη του Google Maps, στο google earth (βλ. εικόνα στην αρχή του άρθρου) ή σε GPS αυτοκινήτου, δίνοντας τη δυνατότητα στον παραλήπτη του SMS να εντοπίσει με ακρίβεια τη θέση μας, και χρησιμοποιώντας κατάλληλο εξοπλισμό (οδικό ή ορειβατικό GPS χειρός) να έρθει σε εμάς από την πιο σύντομη διαδρομή.
Η εφαρμογή λειτουργεί απλά. Μόλις εντοπίσει το σήμα, εμφανίζει τα στοιχεία του στίγματος και μας δίνει τη δυνατότητα πατώντας το εικονίδιο να στείλουμε με απλό SMS τη θέση μας. Παρακάτω φαίνεται ένα παράδειγμα μηνύματος SMS που στάλθηκε από κορυφή βουνού.
ΒΟΓΔΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΡΕΟΠΩΛΕΙΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ 53 - ΚΟΖΑΝΗ Τηλ. 24610 35853
21
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
ΑΝΑΖΗΤΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΝΕΡΑΐΔΕΣ ΤΟΥ ΚΡΌΚΟΥ Της Ιωάννας Κύρου
Ο
Κρόκος είναι μια κωμόπολη της Δυτικής Μακεδονίας εντός του Νομού Κοζάνης. Βρίσκεται 5 χλμ. νοτιοδυτικά της πόλης της Κοζάνης και αποτελεί έδρα της δημοτικής ενότητας Ελίμειας με 5.000 κατοίκους περίπου. Παλιότερα ονομαζόταν Γκόμπλιτσα όνομα που σύμφωνα με μια εκδοχή το χρωστάει στο ρέμα Γκομπλίτσι που ξεκινά από την περιοχή της εκκλησίας του Άγιου Πνεύματος,
22
και καταλήγει στον ποταμό Αλιάκμονα.Την περιοχή του Κρόκου στολίζουν δυο ρέματα το ένα από τα δεξιά του, το Γκομπλίτσι και το άλλο αριστερά του που είναι και το γνωστότερο, το ρέμα του Λάκκου που βρίσκεται κοντά στην εκκλησία της Αγίας Παρασκευής. «Η περιοχή αυτή κατοικούνταν από τους Ρωμαϊκούς χρόνους και πιο πριν από τα χρόνια του Καίσαρα Αυγούστου» γράφει ο Χαρίσιος Μεγδάνης σε ένα του χειρόγραφο που βρίσκεται στην βιβλιοθήκη της Κοζάνης. Αυτήν του την άποψη στηρίζουν τα ευρήματα πήλινων σωλήνων αρχαίου υδραγωγείου που βρέθηκαν στο Γκομπλίτσι και κατευθυνόταν προς την παλιά περιοχή του πρώτου οικισμού του Κρόκου,που ονομαζόταν Γάβρος και βρισκόταν κοντά στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας. Παρόμοια ευρήματα ανακαλύφθηκαν στον λόφο του Προφήτη Ηλία, 1,5 χλμ Β.Α της Άνω Κώμης και πιθανότατα σχετίζονται μεταξύ τους. Οι κάτοικοι εκμεταλλεύτηκαν και τα δυο ρέματα παλαιότερα για να παράγουν ενέργεια. Στο Γκομπλίτσι λειτουργούσαν έντεκα νερόμυλοι και άλλοι δέκα στο ρέμα του Λάκκου, οι οποίοι εξυπηρετούσαν και τις γύρω περιοχές. Από τους νερόμυλους έβγαζαν μεροκάματο όχι μόνο οι κάτοικοι που γινόταν μυλωνάδες με εναλλασσόμενη χρονική σειρά, δηλαδή δέκα μέρες είχε τον μύλο μια οικογένεια,τις επόμενες δέκα μια άλλη οικογένεια κτλ, αλλά και οι κυρατζήδες που με τα μουλάρια τους μετέφεραν αλεύρι και άλλα τοπικά προϊόντα σε άλλα μέρη της Ελλάδας τουρκοκρατούμενα και μη. Σήμερα μένουν μόνο τα χαλάσματα των νερόμυλων και των γεφυριών να θυμίζουν πως κάποτε αυτήν η περιοχή έσφυζε από κίνηση και από ζωή.
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
Παρόλα αυτά η περιοχή ενδείκνυται για περπάτημα λόγω της ιστορίας, της χλωρίδας και πανίδας και κυρίως λόγω της ομορφιάς της. Η πρώτη διαδρομή που μπορεί να κάνει ένας περπατητής ακολουθώντας το ρέμα του Λάκκου που έχει και καλύτερη πρόσβαση είναι ενδιαφέρουσα και λίγο δύσκολη. Ενδιαφέρουσα λόγω της φυσικής ομορφιάς και των αρκετών επιλογών σε δρομάκια. Δύσκολη είναι λόγω της ανθρώπινης παραμέλησης και της φυσικής φθοράς των μονοπατιών της που έχουν χαθεί με το πέρασμα του χρόνου. Η αφετηρία μπορεί να οριστεί στην περιοχή Κοντολάκι, μια περιοχή μετά την γέφυρα της
Καρυδίτσας(Σπούρτα είναι η παλαιότερη ονομασία του χωριού και σημαίνει πίδακα νερού ) με σημείο αφετηρίας ένα μικρό εκκλησάκι που μας μαρτυρά πως εκεί υπήρχε πριν το 1800 η πρώτη εκκλησία της Αγίας Παρασκευής και πριν από αυτήν ένας άλλος ναός που χτίστηκε στα βυζαντινά χρόνια. Κατεβαίνοντας τον δρόμο για την περιοχή του Λάκκου συναντάμε το πάρκο, την παιδική χαρά, καταστήματα για καφέ και φαγητό, ιχθυοκαλλιέργεια με πέστροφες και την ιστορική εκκλησία της Αγίας Παρασκευής. Ανεβαίνοντας την ανηφόρα από την δεξιά πλευρά της εκκλησίας συναντάμε τον συνεταιρισμό Κροκοπαραγωγών Κοζάνης σε ένα κτήριο που το ομορφαίνει μια τοιχογραφία που οριοθετεί το κτήριο όπου φαίνονται όλα τα στάδια καλλιέργειας του φυτού του κρόκου καθώς και ο μύθος του Κρόκου και του φίλου του Ερμή. Προχωρώντας το χωμάτινο μονοπάτι θα φτάσουμε σε ένα σταυροδρόμι που ο ένας του δρόμος οδηγεί σε ένα λάκκο και βλέπουμε το ρέμα να
περνά ενώ απέναντι μας ξεχωρίζει ένα επιβλητικό δέντρο που η μορφή του κάνει την φαντασία του διαβάτη να γεννά εικόνες. Παιδικές αφηγήσεις περιγράφουν τις ρίζες σαν τα χέρια ενός γίγαντα ή σαν τα μαλλιά μιας νέας γυναίκας που κοιμάται και ο καθένας, σε όποια ηλικία και αν βρίσκεται, μπορεί να φανταστεί διάφορα ενώ θα ξεκουράζεται σε αυτές τις ρίζες νιώθοντας την δροσιά του ρέματος και την γαλήνη της τοποθεσίας. Συνεχίζοντας την περιδιάβαση μας θα οδηγηθούμε στην εκκλησία του Αγίου Κωνσταντίνου η οποία βρίσκεται σε ένα ύψωμα στην δεξιά πλευρά του μονοπατιού. Ο προαύλιος χώρος του εξωκλησιού είναι περιποιημένος και ενδείκνυται για χαλάρωση και τσιπουροκατάσταση. Συνεχίζοντας τον περίπατο μας, αριστερά της εκκλησίας θα βρούμε μια κατηφοριά που οδηγεί στον λάκκο του Αρτζή. Η περιοχή παλιά είχε πολλά ιδιόκτητα κηπάκια και το νερό χρησιμοποιούνταν από τους ιδιοκτήτες για πότισμα των κηπευτικών, σήμερα τα κηπάκια είναι λιγοστά. Ο λάκκος έχει πάντα νερό και μερικές φορές το χρόνο πλαταίνει αρκετά, το νερό φτάνει μέχρι το γόνατο σε κάποια σημεία. Αν περάσουμε τον λάκκο με γυμνά πόδια μπορούμε να συνεχίσουμε βρίσκοντας άλλα μονοπάτια τα περισσότερα δύσβατα λόγω της παραμέλησης. Συχνά συναντάμε καβαλάρηδες που ποτίζουν εκεί τα άλογα τους. Εμείς αυτήν την φορά θα πάρουμε το μονοπάτι αριστερά του λάκκου, θα προχωρήσουμε σε χωματόδρομο και γύρω στα διακόσια μέτρα πιο κάτω θα συναντήσουμε μια πρόχειρη σκάλα φτιαγμένη από εθελοντές που μας οδηγεί στο ρέμα του Αρτζή. Το ρέμα του Αρτζή είναι πλούσιο σε νερό και βλάστηση και κυρίως την Άνοιξη γεμίζει από φυτά και κελαηδίσματα πουλιών.
23
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
Εκεί υπάρχει και ο νερόμυλος του Αρτζή σε κακή κατάσταση λόγω της φθοράς του χρόνου και της αδιαφορίας των ανθρώπων. Στολίζεται όμως από το πετρόκτιστο γεφύρι του που όσα χρόνια και αν περάσουν και παρ' όλη τη φθορά στέκει καμαρωτό και ξεχωριστό να μας ταξιδεύει σε άλλες εποχές και σε άλλες συνήθειες. Ένα όμορφο γεφύρι σε όλες τις εποχές που δείχνει την μαστοριά, την συνεργασία και το μεράκι των παλιών κατοίκων της περιοχής. Αφού κάνουμε στάση στο γεφύρι και γεμίσουμε την ματιά μας με ωραίες εικόνες μπορούμε να συνεχίσουμε τον δρόμο μας από το μονοπάτι που βρισκόμασταν πριν κατεβούμε την σκάλα και οδηγεί στον δρόμο προς την Άνω Κώμη (Βάντσα) δρόμος που αναφέρεται από τους ντόπιους ως Βαντσιώστρατα.
Αν την ακολουθήσουμε θα βγούμε στην τοποθεσία που βρίσκεται ο παλιός μύλος της Άνω Κώμης και εκεί θα συναντήσουμε κρυμμένο ένα πετρόκτιστο γεφύρι που δεν είναι εύκολα ορατό επειδή έχει κτιστεί μπροστά του ένα τσιμεντένιο υποστύλωμα για να στηρίζει τον δρόμο. Το γεφύρι είναι σε καλή κατάσταση και αν κατεβούμε χαμηλά μπορούμε να το δούμε καλύτερα. Μπορούμε να πάρουμε ξανά πίσω τον δρόμο της επιστροφής και να καταλήξουμε στην αφετηρία μας ή να ξεκουραστούμε για λίγο στο πάρκο της Αγίας Παρασκευής σε κάποιο από τα καφέ που υπάρχουν.
Τα νερά των ρεμάτων ήταν πολύτιμα και χρησιμοποιήθηκαν από τους ανθρώπους με πολλούς τρόπους. Συχνά εκεί οι γυναίκες του χωριού έπλεναν τα ρούχα τους και αντιλαλούσαν οι ρεματιές από τα τραγούδια και τα γέλια τους. Οι νερόμυλοι με το τρεχούμενο κρύο νερό εκτός από την παραγωγή του αλευριού χρησιμοποιούνταν και για την παραγωγή των τσίπουρων με τις καζανιές των μερακλήδων. Ένας συνδυασμός και των δυο γεννούσε μύθους και ιστορίες για νεράιδες που τριγυρνούσαν στα ρέματα και στα γεφύρια και μάγευαν αυτούς που τις έβλεπαν. Αυτούς τους μύθους τους έλεγαν οι μεγαλύτεροι στα μικρά παιδιά τις κρύες νύχτες του χειμώνα δίπλα στο τζάκι ή στον πέτρινο χωρατά τα καλοκαιρινά απογεύματα. Στα σημερινά χρόνια οι μορφές αυτές είναι οι νεαρές κοπέλες του Κρόκου που κατεβαίνουν στον λάκκο τραγουδώντας λαζαριάτικα κάλαντα και οι μεγαλύτερες γυναίκες που βγαίνουν με το χάραμα του ήλιου την Πρωτομαγιά να βρέξουν το πρόσωπο τους, να χορέψουν και να τραγουδήσουν για τον έρωτα και τον σκανδαλιάρη Μάη κάνοντας συμβολικές κινήσεις για να καρπίσει η γη.
Αυτά και άλλα μπορεί κάποιος να συναντήσει στην περιήγηση του στο ρέμα του Λάκκου που βρίσκεται στον Κρόκο νότια της Κοζάνης. Εξίσου ενδιαφέρον είναι και το ρέμα που περνά από την περιοχή που ονομάζεται Γκομπλίτσι. Εκεί ξεκουράστηκε και έκανε το μπάνιο του το 1904 ο Παύλος Μελάς και το ανέφερε στην αγαπημένη του Νάτα. Αυτά θα ειπωθούν στην επόμενη περιπατητική μας απόδραση.
Πηγές: Ιστορική μελέτη του Κρόκου Κοζάνης του Γ.Α Σιώζου εκδ. Μέλισσα Αφηγήσεις και βιώματα κατοίκων της περιοχής Wikipedia
24
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
ΜΕΛΙ η τροφή των Θεών… Του Γιάννη Καλαμπούκα
Έ
νας μεγάλος «πονοκέφαλος» των ορειβατών, κάθε φορά που πραγματοποιούν μια μικρή ή μεγάλη ορειβατική διαδρομή, είναι το ποια τροφή θα επιλέξουν να πάρουν μαζί τους, που να πληροί όμως μερικά βασικά κριτήρια, όπως: • Να είναι θρεπτική και να αποδίδει γρήγορα την απαραίτητη για τη διαδρομή ενέργεια • Να μην αλλοιώνεται • Να μεταφέρεται εύκολα στο σακίδιο • Να είναι υγιεινή! Τα κριτήρια αυτά, τα βρίσκουμε εύκολα στα φρούτα, στους ξηρούς καρπούς αλλά και στο μέλι! Ο συνδυασμός τους είναι ιδανικός για τις εξορμήσεις, αφού προσφέρουν όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, όπως βιταμίνες, ιχνοστοιχεία και κυρίως υψηλής ποιότητας υδατάνθρακες, εύκολα αφομοιώσιμους από τον «ταλαιπωρημένο» οργανισμό, χωρίς να προκαλούν προβλήματα δυσπεψίας που θα μπορούσαν να μας χαλάσουν μια όμορφη εκδρομή. Ένα συχνό λάθος που γίνεται στο βουνό, είναι να κουβαλάμε μαζί μας τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη και κορεσμένα λιπαρά, πιστεύοντας – λανθασμένα - ότι θα μας βοηθήσουν με την ενέργεια που περιέχουν, τη στιγμή που θα την έχουμε ανάγκη. Τα τρόφιμα αυτά, το μόνο που κάνουν, είναι να «κουράζουν» περισσότερο τον ήδη ταλαιπωρημένο οργανισμό που προσπαθεί να τα μεταβολίσει, ενώ συχνά πετυχαίνουμε το αντίθετο αποτέλεσμα, δηλαδή να παρουσιάζουμε λίγο μετά, συμπτώματα κόπωσης!
Το μέλι έχει χαρακτηριστεί «υπερ-τροφή», αφού περιέχει πάνω από 180 διαφορετικές ενώσεις, είναι φυσικό, βιολογικό προϊόν, σε αντίθεση με τη ζάχαρη, που είναι ένα βιομηχανοποιημένο προϊόν, με πληθώρα παρενεργειών στον άνθρωπο. Μέχρι και τις αρχές του περασμένου αιώνα, οπότε και ανακαλύφθηκε η ζάχαρη, το μέλι αποτελούσε τη μοναδική γλυκαντική ουσία στο διατροφολόγιο του ανθρώπου, ενώ είχε εκτιμηθεί δεόντως από όλους τους μεγάλους αρχαίους πολιτισμούς. Αποτελούσε τροφή των Ολύμπιων Θεών, ενώ σύμφωνα με τη μυθολογία, ο Δίας ανατράφηκε από τη νύμφη Μέλισσα. Ο Ιπποκράτης συνιστούσε το μέλι για τη θεραπεία πολλών ασθενειών, ενώ ο Αριστοτέλης (που ήταν και ο ίδιος μελισσοκόμος!!), πίστευε ότι το μέλι παρατείνει τη ζωή. Στην αγορά υπάρχουν κυριολεκτικά άπειρες διαθέσιμες ποικιλίες μελιού, ικανές να καλύψουν κάθε γευστική απαίτηση! Ο νομός Κοζάνης, παράγει μια μεγάλη ποικιλία μελιών, όπως μέλι ανθέων από την πλούσια ορεινή χλωρίδα (φασκόμηλο, αγριοθύμαρο, πολύκομπος και χιλιάδες άλλα είδη λουλουδιών), μέλι καστανιάς, βελανιδιάς, ακακίας κ.α., το καθένα με ιδιαίτερα αρωματικά, θρεπτικά και γευστικά χαρακτηριστικά! Την επόμενη φορά λοιπόν, θυμηθείτε: αδειάστε το σακίδιο από κάθε λογής ζαχαρώδη επιβαρυντικά τρόφιμα και πάρτε μαζί σας ξηρούς καρπούς, λίγα φρούτα εποχής, δυο φέτες ψωμί και ένα βαζάκι αγνό μέλι!
25
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
26
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
E T A L O O T R IT’S NEVE LS ZU SPÄT ES IST NIEDMRAIG FÖR SENT DET ÄR AL ASIADO TARDE M E D S E A C N U N D R A T P O R T S I A M A J T S E ’ N CE I D R A T O P P O NON È MAГIДTАR НЕ ПОЗДНО НИКО LA GEÇ DEĞIL AS О Н С Ъ К Е Д Р Ъ В Т Е Е Н А Г О НИК НИКАД НИЈЕ КАСНО λώσσα
ξένη γ ια µ ις ε θ ά µ Να
ΑΓΓΛΙΚΑ • ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ • ΣΟΥΗ∆ΙΚΑ ΙΣΠΑΝΙΚΑ • ΓΑΛΛΙΚΑ ΙΤΑΛΙΚΑ • ΡΩΣΙΚΑ ΤΟΥΡΚΙΚΑ • ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΑ • ΣΕΡΒΙΚΑ
ΚΕΝΤΡΟ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ
ΛΕΜΟΝΙΑ ΠΑΥΛΙ∆ΟΥ
ΜΑΚΕ∆ΟΝΟΜΑΧΩΝ 9 - ΚΟΖΑΝΗ Τ. 24610 42111 Aventurakozani http://www.aventurakozani.edu.gr aventura@outlook.com.gr 27
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29 Βέλλια
Βέρμιο
ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ
05-06 Σάββατο - Κυριακή Πιέρια
13
Μουρίκι Κορυφή 1703μ.
Ανάβαση από Βλάστη.
10
Κυριακή
Πιέρια Κορυφή Σαλταπίδα 1932μ.
Κυριακή
Ανάβαση από χιονοδρομικό Ελατοχωρίου.
Βαρνούντας - κορυφή
17
Κυριακή
Βούρινος
Κυριακή
Κορυφή Ντρισινίκος 1863μ.
Καταφύγιο Σμάθκο
Ανάβαση από Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα.
Κοπή πρωτοχρονιάτικης πίτας του Συλλόγου.
24
Κυριακή
Κυριακή
Βέλλια
Βασιλίτσα
Kορυφή Ανώνυμη 1754μ.
Κορυφή Γομάρα 2126μ.
Ανάβαση από Χ/Κ Βασιλίτσας
Μακεδονομάχων 1 28
Κυριακή
Διανυκτέρευση στο καταφύγιο του Συλλόγου. Ανάβαση από Βελβεντό. Πιέρια - κορυφή Αετού Πέτρα 1695 μ.
Ανάβαση από Χιονοδρομικό Βίγλας Πισοδερίου.
27
03
Kορυφή Φλάμπουρο 2188μ.
Πλάκα 1816 μ.
20
ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ
Κοζάνη
Διάσχιση από Σιάτιστα - Ξηρολίμνη.
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29 Βόρρας, Πιπερίτσα
Πήλιο
ΜΑΡΤΙΟΣ
03
Κυριακή
Τίταρος
ΑΠΡΙΛΙΟΣ
07
Κορυφή Φλάμπουρο 1838μ.
11
Δευτέρα
Καταφύγιο Σμάθκο
Κυριακή
Βέρμιο
13-14
21
Καραβούλα Αγράφων Διαδρομή: Ροπωτό - Καραβούλα 1862 μ - Ροπωτό.
Πήλιο
Κυριακή
Πιέρια Κορυφή Σκοτεινό 2005μ.
Ανάβαση από Βαζελώνα.
Κυριακή
Σάββατο - Κυριακή Θα κυκλοφορήσει αναλυτικό πρόγραμμα.
Κορυφή Στουρνάρι 1634μ.
24
Λάκμος - Μεγάλο Περιστέρι Kορυφή Μπάλστα 2070μ.
Εκδήλωση Καθαρής Δευτέρας με την παραδοσιακή φασολάδα και την εφημερίδα "του ΒΝΟ".
17
Κυριακή
Ανάβαση από Βελβενδό.
28
Κυριακή
Καλό Πάσχα
Ανάβαση από Ροπωτό.
31
Κυριακή
Ζυγός Κορυφή 1822μ.
Ανάβαση από Κάμπο Δεσπότη.
29
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29 Όλυμπος, Κίτρος
Τύμφη
ΜΑΪΟΣ
01
Τετάρτη
Μπάλτες
ΙΟΥΝΙΟΣ
02
Ανάβαση από Κρανιά Γρεβενών.
Κυριακή
9
Κυριακή
15-17
Σάββατο - Δευτέρα
Βοϊδομάτης Από Άνω Κλειδωνιά.
11-12
Σάββατο - Κυριακή
Λιβάδι ΠαρνασσούΚωρύκειον Άντρον - Δελφοί Θα κυκλοφορήσει αναλυτικό πρόγραμμα εξόρμησης. Ανάβαση από Λιβάδι.
19
26
Κυριακή
Ροδιανή - Κτένι Διάσχιση.
30
26
Ταΰγετος
Κυριακή
Παγγαίο Κορυφή 1417μ.
Ανάβαση από Μεσορόπη Σπήλαιο Βοσκόβρυσης.
Πιέρια Μαζί με Φ.Ο. Πειραιά.
Ασκηταριά Μεγάλης Πρέσπας
Θα κυκλοφορήσει αναλυτικό πρόγραμμα εξόρμησης.
Κυριακή Καταφύγιο Συλλόγου 1945μ.
Άνω πηγάδι Ολύμπου Ανάβαση από Παλιά Λεπτοκαρυά.
Κορυφή Σήμαντρο 1720μ.
05
Κυριακή
30
Κυριακή
Βροντού Κόκκινος βράχος.
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29 78η Πανελλήνια Ορειβατική Συνάντηση Κόζιακας
Κίσσαβος, Φαράγγι Καλυψως
ΙΟΥΛΙΟΣ
06-07 Σάββατο - Κυριακή
Καταρράκτης - Καταφίδι - Θεοδώριανα
ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ
03-04 Σάββατο - Κυριακή Τύμφη
Κορυφή Σαμάρι 2297μ.
Διανυκτέρευση στο Τσεπέλοβο όπου θα γίνει και η ανάβαση.
Kορυφή 2393μ.
Θα κυκλοφορήσει αναλυτικό πρόγραμμα εξόρμησης.
14 20-21
Κυριακή
Κίσσαβος - Φαράγγι Καλυψούς Σάββατο - Κυριακή
79 Πανελλήνια Ορειβατική Συνάντηση η
Θα κυκλοφορήσει αναλυτικό πρόγραμμα.
29
11
Κυριακή
Τραπεζίτσα Κορυφή 2024μ.
Ανάβαση από Άγιο Αθανάσιο.
Κυριακή
Π. Παντελεήμωνας - Π. Πόροι. Ανάβαση από Π. Παντελεήμονα.
15-18
Πέμπτη - Κυριακή
Πιέρια Kορυφή Τούρλα 2190μ.
Διανυκτερεύσεις στο καταφύγιο του Συλλόγου.
24-25 Σάββατο - Κυριακή
Αυγό Νότιας Πίνδου Kορυφή 2148μ.
Ανάβαση από Πυρρά. Διανυκτέρευση σε σκηνές.
31
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29 Παγγαίο, Μεσορόπη - Βοσκόβρυση
Μνημείο Αννίτσας
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ
01
Κυριακή
Τάλιαρος
ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ
06
Διάσχιση Δασορράχη Θανάσουλας 1538μ. - Δίλοφο
08
Κυριακή
Βαρνούντας
Ανάβαση από Μέτσοβο.
12-13
Σάββατο - Κυριακή
20
Ανάβαση από Αγία Παρασκευή (Κεράσοβο).
28-29 Σάββατο - Κυριακή
Βαρδούσια Φωκίδας Αθανάσιος Διάκος - Ασανσέρ κορυφή Κόρακας 2495μ. - καταφύγιο - Αθανάσιος Διάκος.
Ανάβαση Αθανάσιο Διάκο.
32
Κυριακή
Βόϊο Κορυφή Παλιοκριμήνι 1806μ.
Ανάβαση από το Πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης
Κυριακή
Σμόλικας - Δρακόλιμνη
Οχυρό Ανάβαση από Καστάνιανη. Θα κυκλοφορήσει αναλυτικό πρόγραμμα.
Θα κυκλοφορήσει αναλυτικό πρόγραμμα.
22
Σάββατο - Κυριακή Κορυφή 1876μ.
Ανάβαση από Βίγλα Πισοδερίου.
Διάσχιση Φαράγγι Βίκου
Καλιγωμένο Αλώνι 1593μ.
Κορυφή Ελατιά 2128 μ.
14-15
Κυριακή
26-27
Σάββατο - Κυριακή
Πιέρια Διάσχιση Ε4 από Άνω Μηλιά - Κτένι Καταφύγιο Σ.Ε.Ο Βελβενδού.
Διανυκτέρευση στο καταφύγιο του Συλλόγου.
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29 Δίλοφο, Πεντάλοφος
Μουρίκι, Εμπόριο - Βλάστη
ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ
03
09-10
Κυριακή
Αυγό
ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ
01
24
Βούρινος
Κορυφή 2177μ.
Κορυφή Ασπροβούνι 1558μ.
Ανάβαση από Στάνη Ντίζα.
Ανάβαση από Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα.
Σάββατο - Κυριακή
Οίτη
08
Θα κυκλοφορήσει αναλυτικό πρόγραμμα.
17
Κυριακή
Κυριακή
Καϊμακτσαλάν Πόζαρ - Καταρράκτης Κουνουπίτσας
Διάσχιση Κώττας - Μικρολίμνη.
Εμπόριο - Μουρίκι - Βλάστη Ανάβαση από Εμπόριο.
15
Κυριακή
Μπουχάρια Διάσχιση του Φαραγγιού από το Μικρόβαλτο μέχρι τους Λαζαράδες.
Κυριακή
Πρέσπες
Κυριακή
22
Κυριακή
Βέρμιο Κορυφή Μαγούλα Ερεσού 1747μ.
Ανάβαση από Ζωοδόχο Πηγή.
29
Κυριακή
Σκοπός Κορυφή Σουβλερή 1291μ.
Ανάβαση από Ίμερα.
33
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
34
ΣΕΟ ΚΟΖΑΝΗΣ | ΤΕΥΧΟΣ 29
35