ကက ူ းီလမ ူ ်ဳိးမ်ား ရကစ ္ ကစ ္ ာြ ေမာငး္ထတ ု ခ ္ ခ ံ ရ ့ဲ ေသာ နအဖစစအ ္ စးိုရ၏ ခါေတာမ ္ စ ီ စဆ ္ င္ေရး (၁၉၆၇-၆၈) နဒ ိ ါန္း အခနး္(၁) ပထမကမာစစအ ္ တြငး္ ကူကးီလမ ူ ်ဳိးတုိ ျ့ဗိတိသ်ွအစးုိရကို တန ြ ္းလန ွ ္တုိကခ ္ ုိကခ ္ ၾ့ဲကပံု အခနး္(၂) နအဖစစအ ္ စးုိရမွ ကူကီးလမ ူ ်ဳိးမ်ားအေပၚလူ ့အခင ြ အ ့္ ေရးခ်ဳိးေဖာကမ ္ မ ုွ ်ား အခနး္(၃) ခါေတာမ ္ စ ီ စဆ ္ ငေ ္ ရးအက်ဥး္ခ်ဳပ္ အခနး္(၄) မ်ကျ္မငသ ္ ကေ ္ သမ်ား၏ ထြက္ဆုိခ်ကမ ္ ်ား အခနး္(၅) ကိုယေ ္ တြ ၾ့ကဳံခ့ဲရေသာသမ ူ ်ားထြက္ဆခ ုိ ်က္ အခနး္(၆) နဂ ိ းံု အခနး္(၇) ကးုိကားခ်ကမ ္ ်ား
အခနး္(၁)
ပထမကမာစစအ ္ တင ြ း္ ကက ူ ီးလူမ်ဳိးတုိ ျ့ဗတ ိ သ ိ ်ွအစုိးရကို တန ြ ္းလန ွ တ ္ က ုိ ခ ္ က ုိ ခ ္ ့ဲၾကပံု ကူကီးလမ ူ ်ဳိးမ်ားသည္
ပထမကမၻာစစမ ္ တင ို မ ္ ီွကတညး္ပင္
မမ ိ တ ိ န ႔ို ယေ ္ ျမမ်ားကို
မည္သညန ့္ ယခ ္ ်႔ဲ
လကမ ္ ်ားမမ ွ ဆုိ အသက၊္ ေသြး၊ ေခ်းြတ႔ုိကို ေပးဆပ္ကာ တိုကခ ္ ုိက္ကာကြယခ ္ ၾ့ဲကသည။္ ၁၉၁၇-၁၉၁၉ ပထမကမၻာစစမ ္ တင ို မ ္ ီွတင ြ ္
ျဗိတိသ်ွနယခ ္ ်႔ဲတ႔ုိသည္
ကူကီးလမ ူ ်ဳိးတအ ႔ုိ ား
မမ ိ ိတ႔ုိလကေ ္ အာက္တင ြ ္
အညခ ့ံ ပ ံ ါ က ေ န ာ ကပ ္ င ို း္တင ြ ္ အထူးအခင ြ ေ ့္ ရးမ်ားကုိ ေပးအပမ ္ ညျ္ဖစေ ္ ၾကာငး္ အျခားလမ ူ ်ဳိးႏြယစ ္ မ ု ်ားကုိ ေသြးေဆာငသ ္ က့ဲသ႔ုိ မေနလေ ုိ သာ
ဖ်ားေယာငး္ေသးြေဆာငခ ္ ၾ့ဲကေသာ္လညး္
ကူကီးဘးုိဘြားတ႔ုိသည္
ရရာလကန ္ ကမ ္ ်ားကုိ
တန ြ ္းလန ွ ္တုိကခ ္ ုိကရ ္ န္
ျပ င ဆ ္ ငမ ္ မ ႈ ်ားကုိ
ကူကီးေဟြာင္ဆာမ်ားကုိ
အစညး္အေ၀းေခၚကာ
တုိက္တန ြ း္ခေ ့ဲ လသည။္
ကူကီးတ႔ုိသည္
မည္သညန ့္ ယခ ္ ်႔ဲလက္ေအာက္တင ြ ္မ်ွ စက ဲြ င ုိ ္ကာ
ျပဳလပ ု ခ ္ ၾ့ဲကသည။္ ျပ င ဆ ္ ငမ ္ မ ႈ ်ားကို
နယခ ္ ်ျ႔ဲဗတ ိ ိသ်ွတ႔ုိကို
ေနာက္ဆးံုတင ြ ္
လကန ္ ကခ ္ ဲယမး္မီးေက်ာကႏ ္ င ွ ့္
ျဗိတိသ်ွတ႔ုိအား
အညခ ့ံ ံ
ကူကီးေခါငး္ေဆာငမ ္ ်ားမာွ
(၁) ပးူက်န ဲ ဇ ္ ေပါင္ ဒတ ု င ္ ဲလ(္ ကူကီးဘရ ု င္ ) (၂) ပးူငူလခ ္ ုပ ေ ္ ဟာက္ကစ္(လံုပးီေဟြာင္ဆာ) (၃) ပးူအနဇ ္ ခပ ု ္ ခုိလ်ဳိ(လကေ ္ ထာကစ ္ စဥ ္ းီစးီခ်ဳပ)္ (၄) ပးူတငေ ္ သာငး္ေဟာက္ကစ္ (စစဥ ္ းီစးီခ်ဳပ)္ (၅) ပးူလ်ဳခမ ုိ နး္ေဟာက္ကစ္ (ေဟာက္ကစေ ္ ဟြာင္ဆာ) (၇) ပးူပကနး္ေဟာက္ကစ္(ၾကာဆပေ ္ ဟြာင္ဆာ)
[1]
(၃)ႏစ ွ တ ္ င ို ္တင ို ္
ထုိအခ်န ိ က ္
ေဒသအသးီသီးရိွ
ေက်းရြာတင ို ္းအား
စားနပရ ္ က ိ ၡာစသည္တ႔ုိတင ြ ္
အရဳွးံေပးခရ ့ဲ ေလသည။္
(၆) ပးူခုိတင္ထနး္စစ္လ်ဳိ(ဇမပ ္ းီေဟြာင္ဆာ)
ထ႔ုိအျပင္
နယခ ္ ်႔ဲအစးုိရကို ျပဳလပ ု ရ ္ န္
တုိကခ ္ ုိက္ခေ ့ဲ သာ္လည္း သူတ႔ုိထက္သာလြနေ ္ သာ
နာမညေ ္ က်ာၾ္ကား
လူသမ ိ ်ားေသာ
(၈) ပးူဟဲလဇ ္ ဆန ြ း္ေဟာက္ကစ္(ေလြဘုိးလေ ္ ဟြာင္ဆာ) (၉) ပးူမနး္ခအ ုိ န ြ ေ ္ ဟာက္ကစ္(တငး္ကိုငေ ္ ဟာြင္ဆာ) (၁၀) ပးူေလြထနး္ေဟာက္ကစ္(ဂေ ုိ ဘာေ ့ ဟြာင္ဆာ) (၁၁) ပးူလန ြ ခ ္ ုိလဲလ္ဆစ္လ်ဳိ(က်ဳံးဇနး္ေဟြာင္ဆာ) (၁၂) ပးူဆငး္က်ြနး္ေဟာက္ကစ္(ဥခါးေဟြာင္ဆာ) ႏင ွ ့္ အျခားထငရ ္ ွားေက်ာၾ္ကားေသာ ေခါငး္ေဆာငမ ္ ်ားျဖစၾ္ကသည္။ စစၾ္ကီးအတင ြ း္ ကူကီးလင ူ ယ္လရ ူ ြယ္ အေျမာက္အမ်ားအျပင္ ျဗတ ိ ိသ်ွစစ္သားအမ်ားအျပားလည္း ေသဆံုးခရ ့ဲ သည။္ ျဗိတိသ်ွတ႔ုိသည္ ကူကီးေခါငး္ေဆာငမ ္ ်ားကို ႏစ ွ ရ ္ ည ွ ္လမ်ား ေထာငဒ ္ ဏ္ ခ်မတ ွ ခ ္ ့ဲသည့္အျပင္ ေထာင္သင ြ း္ အက်ဥး္ခ် စဥ္ ႏပ ိွ စ ္ က္ညငး္ပနး္မမ ႈ ်ားကိုလညး္ လပ ု ေ ္ ဆာငခ ္ ၾ့ဲကသည။္ ကူကီးလမ ူ ်ဳိးမ်ားသည္ ပထမကမၻာစစအ ္ ျပင္ ဒုတိယကမၻာ စစ္တင ြ ္လညး္ အဂၤလပ ိ ္တ႔ုိအား ဂ်ပနတ ္ ႏ ႔ုိ င ွ ့္ ပးူေပါငး္ကာ တိုကခ ္ ုိကခ ္ ၾ့ဲကေသးသည။္ သရ ႔ုိ ာတင ြ ္ ကူကီးတ႔ုိကူညီစစ္ တိုကေ ္ ပးခေ ့ဲ သာ ဂ်ပနတ ္ မ ႔ုိ ွာ ဒတ ု ိယကမၻာစစ္တင ြ ္ စစရ ္ ဳံွးသြားခသ ့ဲ ျဖင့္ ကူကးီတ႔ုိအတြက္ မ်ားစာြေသာ ဆးံုရဳွးံမမ ႈ ်ားကို ျဖစေ ္ ပၚေစချ့ဲပန္သည။္ ထေ ႔ုိ ၾကာင့္ စစၾ္ကးီျပးီဆံုးသြားေသာအခါ ျဗတ ိ ိသ်ွတ႔ုိသည္ ကူကီးလမ ူ ်ဳိးတ၏ ႔ုိ နယေ ္ ျမမ်ားကုိ အႏ ိ ိၵယႏင ွ ့္ ဗမာျပည္ နစ ွ ္ နင ို င ္ သ ံ ႔ုိ အသီးသီးခေ ဲြ ၀ေပးကာ ကူကီးလမ ူ ်ဳိးမ်ားကို ေသးြကဲြေအာင္ လပ ု ေ ္ ဆာငခ ္ ေ ့ဲ လသည။္ ျဗတ ိ ိသ်ွတ႔ုိသည္ ၁၉၄၇ခု ႏစ ွ ္တင ြ ္အႏ ိ ိၵယတ႔ုိကုိလြတ္လပေ ္ ရးေပးေသာအခါကူကးီနယေ ္ ျမအမ်ားစုကအ ုိ ႏ ိ ိၵယသေ ႔ုိ ပးအပခ ္ ျ့ဲပးီ ၁၉၄၈ခႏ ု စ ွ ္ တင ြ ္ဗ မ ာ ျပညအ ္ ားလြတ္လပေ ္ ရးေပးေသာအခါကူကးီနယေ ္ ျမအနညး္စုကုိ ဗမာျပည္သ႔ို ေပးအပခ ္ ျ့ဲပနသ ္ ည။္ ဗမာျပညရ ္ စ ိွ စက ္ ိုငး္ တင ို း္အထကပ ္ င ို း္ တမးူ၊ ကေလး၀၊ ကေလးျမိ ႔ဳ ၊ ခႏးီၱ၊ ဟမ ု ၼလငး္၊ ေလရီွး စသညေ ့္ ဒသမ်ားသည္ ကူကးီတ႔ုိ၏ ဘးုိဘြား ပင ို န ္ ယေ ္ ျမမ်ား ျဖစခ ္ ့ဲသညမ ္ ာွ သမင ုိ း္တင ြ ္ အထင္အရွား ေတျ႔ြမငန ္ င ို ေ ္ ပသည။္
အခနး္(၂)
နအဖစစအ ္ စုိးရမွ ကက ူ းီလူမ်ဳိးမ်ားအေပၚလူ အ ့ ခင ြ အ ့္ ေရးခ်ဳိးေဖာကမ ္ ႈမ်ား နအဖစစအ ္ စးုိရသညဗ ္ မာျပည္ကႏ ို စ ွ ေ ္ ပါငး္(၄၀)ေက်ာ္အပ ု ခ ္ ်ဳပခ ္ သ ့ဲ ည့္အေတာအတင ြ း္ ကူကးီလမ ူ ်ဳိးမ်ားအေပၚလ႔ူအခင ြ ့္ အေရးခ်ဳိးေဖာကမ ္ မ ႈ ်ားကုိ
ဘာသာေရးအရေသာ္လညး္ေကာင္း၊
စးီပြားေရးအရေသာ္လညး္ေကာငး္၊
ပညာေရးအရ
ေသာ္လည္းေကာင္း၊ လမ ူ ေ ႈ ရးအရေသာ္လညး္ေကာငး္ ရကစ ္ ကစ ္ ြာ ျပဳက်ငခ ့္ ၾ့ဲကသည။္ ၁၉၆၂ခႏ ု စ ွ ္ ဗုိလခ ္ ်ဳပေ ္ န၀ငး္ အစးုိရတကျ္ပးီသည့္အခ်န ိ ္က ကေဘာခ်ဳိင၀ ့္ မ ွ း္ ေဒသတစေ ္ လ်ာကရ ္ ိွ ကူကးီလမ ူ ်ဳိး (၂၀၀၀၀)မွ (၃၀၀၀၀)ေက်ာ္ကုိ နင ို င ္ ျံခားသားမ်ား ျဖစၾ္ကသည္ဟေ ူ သာ စ ပ ြ ္စ ခ ဲြ ်ကျ္ဖင့္ ခ်ငး္အမ်ဳိးသားေခါငး္ေဆာင္ ဥးီဗနက ္ ူးလ၏ ္ သေဘာတူညမ ီ ႈ လကမ ္ ွတ္ ေရးထုိးကာ ကူကီးလမ ူ ်ဳိးမ်ားကို မမ ိ တ ိ ၏ ႔ုိ ဘုိးဘြားပင ို ေ ္ ျမမ်ားမွ လူသားခ်ငး္စာနာေထာက္ထားမႈ ကင္းမစ ့ဲ ာြ ေမာငး္ထုတခ ္ ၾ့ဲကသည့္ အျဖစအ ္ ပ်က္ကုိ ၾကညျ့္ခငး္အားျဖင့္ သရ ိ န ိွ င ို ္သည။္ ၄ငး္စစ္ဆငေ ္ ရးကုိ
ခါေတာမ ္ စ ီွ စဆ ္ ငေ ္ ရးဟု
အမညေ ္ ပးခၾ့ဲကသည။္
ယငး္စစ္ဆငေ ္ ရ း ကာ လအ တင ြ း္
စစအ ္ စးုိရ၏
လူသားခ်ငး္ စာနာေထာက္ထားမႈ ကင္းမစ ့ဲ ြာ ျပဳမဆ ူ က္ဆခ ံ ့ဲသည့္ အျဖစအ ္ ပ်ကမ ္ ်ားကုိ ကိုယ္ေတ႔ြလကေ ္ တ႔ြ ၾကဳံေတ႔ြ ခၾ့ဲကေသာ ကူကးီအမ်ဳိးသား၊ အမ်ဳိးသမးီမ်ား၏ ဒုကၡဆငး္ရဲ ေရာကခ ္ ၾ့ဲကရပက ံု ုိ အျပညျ္ပည္ဆင ုိ ရ ္ ာ နင ို င ္ တ ံ ကာအသုိငး္ အ၀င ို း္သ႔ုိ သေ ိ စလေ ို သာ ရညရ ္ ြယခ ္ ်ကျ္ဖင့္ ကူကီးအမ်ဳိးသမးီဆင ုိ ရ ္ ာလ႔ူအခင ြ အ ့္ ေရးအစညး္အရးုံမွအခ်က္အလကမ ္ ်ား ကုိ အမ ိ ္တင ို ္ယာေရာက္ ေကာကခ ္ ံကာ စာအပ ု ျ္ဖငတ ့္ စမ ္ ်ဳိး၊ ဗဒ ြီ ယ ီ မ ို ွတ္တမ္းျဖင့္ တစဖ ္ ံု ထုတ္လုပရ ္ န္ စစ ီ ဥခ ္ ၾ့ဲကသည။္
[2]
အမန ွ ္တစ္ကယ္တင ြ ္ စစအ ္ စးုိရမွ ရကစ ္ ကစ ္ ြာ ေမာငး္ထုတခ ္ ေ ့ဲ သာ ကူကးီလမ ူ ်ဳိးမ်ားမာွ ယခုအခ်န ိ တ ္ င ြ ္ အႏ ိ ိၵယ နင ို င ္ ံ အတင ြ ္းတင ြ ္ သာမက ျမနမ ္ ာျပည္အႏ႔ံွအျပားတင ြ ္ ေသသူကေသ၊ ေ၀းလေ ံ ခါငဖ ္ ်ားသ႔ုိ ေျပာငး္ေရသ ႔ြ ူက ေျပာငး္ေရျ႔ြဖင့္ လစ ူ ုကြေ ဲ နၾကျပီ ျဖစသ ္ ည။္ ထုိသ႔ုိ ေနရာေဒသအႏ႔ံွ ကျဲြပားေနေသာ မသ ိ ားစမ ု ်ားရရ ိွ ာ ေဒသမ်ားသ႔ုိ ကန ု း္တစ္တန၊္ ေရတစ္တနျ္ဖင့္ သြားေရာက္ကာ ထုိသူတ႔ုိ၏ အေတ႔ြအၾကဳံမ်ားကို သာြးေရာကေ ္ မးျမနး္ မတ ွ ္တမး္တင္ ျပဳစခ ု ၾ့ဲက ေလ သည။္ မမ ိ ိတ၏ ႔ုိ ကိုယေ ္ တ႔ြအျဖစအ ္ ပ်ကမ ္ ်ားကုိ ျပနေ ္ ျပာငး္ ေျပာျပၾကရာတင ြ ္ မ်ကရ ္ ည္က်သူကက်၊ ဆႏ ႔ုိ င ွ ေ ့္ ၾကကဲြစြာ ငသ ို ူကငျုိဖင့္ အလန ြ ပ ္ င္ ၀မး္နညး္ဘြယရ ္ ာ ေကာငး္လေ ွ ပသည။္ ထုိက့ဲသ႔ုိ အေမာင္းထုတ္ ခခ ံ ရ ့ဲ သည့္အခ်န ိ မ ္ ွစ၍ ကူကးီလမ ူ ်ဳိးတ႔ုိသည္ မမ ိ တ ိ ႔ုိလမ ူ ်ဳိးနာမည္ ကူကီးဟု ဆပ ုိ ါက နအဖစစ္ အစးုိရ၏ နင ို င ္ ျံခားသားမ်ားဟု အထငမ ္ ွတခ ္ ံရျပးီ အေမာငး္ထုတခ ္ ရ ံ မည္ စးုိရမ ိ ေ ္ သာေၾကာင့္ ကူကီးဟု မသံုးနန ု း္မေခၚ ေ၀ၚဘဲ ထာဒခ ို ်ငး္ သမ ႔ုိ ဟုတ္ ခ်ငး္ဟေ ူ သာ အမည္ကုိ အသံုးျပဳကာ စစအ ္ စုိး၏လကေ ္ အာက္တင ြ ္ ျပားျပား၀ပ္ကာ ေနထင ို ခ ္ ၾ့ဲကသညမ ္ ာွ ယေန႔ထက္တင ို ပ ္ င ္ ျဖ စ ေ ္ လသည။္ ေနာကပ ္ င ို း္တင ြ ္ ကူကးီသမင ုိ ္းကုိ ေကာငး္မန ြ စ ္ ြာသိရိွနားလည္ သေဘာေပါကေ ္ သာ ေခတပ ္ ညာတတ္ လင ူ ယမ ္ ်ားႏင ွ ့္ ေရမ ႔ွ ေ ီွ နာကမ ္ ီွ လၾူကးီမ်ား စစ ု ညး္ကာ ကူကီးအမ်ဳိးသား တပမ ္ ေတာ၊္ ကူကီးေက်ာငး္သားမ်ား ဒမ ီ ုိကရက္တစ္တပဥ ္ းီ၊ ကူကီးအမ်ဳိးသမးီဆင ုိ ရ ္ ာ လအ ႔ူ ခင ြ ့္အေရးအစညး္အရးုံ စသည့္ အဖ႔ဲြအစညး္မ်ားကုိ တညေ ္ ထာ င က ္ ာ မမ ိ တ ိ ႔ုိသမင ို း္၊ မမ ိ တ ိ ုိ႔လူမ်ဳိးကုိ တိတိက်က် မေဖာေ ္ ဆာငရ ္ ေ ဲ သာ ျပည္တင ြ း္ေန ကူကီးလူထုအတြက္ တတန ္ င ုိ သ ္ ေလာက္ ၁၉၈၈ခႏ ု စ ွ မ ္ အ ွ စျပဳ လပ ု ေ ္ ဆာငခ ္ ့ဲသညမ ္ ွာ ယေနဆ ႔ ုိလ်င္ ႏစ ွ ေ ္ ပါငး္ (၂၅)နးီ ပါး ရလ ိွ ာျပီ ျဖစ္သည။္ စစအ ္ စုိးရသည္ ျမနမ ္ ာျပညရ ္ ိွ တင ုိ း္ရငး္သားလန ူ ညး္စမ ု ်ားကုိ သာမက ျပည္သူလူထုအားလံုးကစ ု စ္ က န ြ် ္သဖြယ္သေဘာ ထားကာ အတငး္အဓမၼ လပ ု ္အားေပးခင ုိ း္ေစျခငး္၊ လယ္ယာေျမနင ွ ့္ အမ ိ မ ္ ်ားကို မမ ိ တ ိ ႔ုိသေဘာအတင ုိ း္ သမ ိ း္ယျူခငး္၊ တင ုိ း္ရငး္သအ ူ မ်ဳိးသမးီမ်ားကုိ အတငး္အဓမၼ မဒ ု န ိ း္က်ငျ့္ခငး္၊ ေပၚတာဆျဲြခငး္၊ အမ်ဳိးသားမ်ားသာမက အမ်ဳိးသမီး မ်ား ကပ ုိ ါ ႏပ ိွ စ ္ က္ညင္းပနး္ျခငး္၊ ေထာင္သင ြ ္း အက်ဥး္ခ်ျခငး္အျပင္ ေထာင္အတင ြ း္ ႏပ ိွ စ ္ က္ညင္းပနး္မအ ႈ မ်ဳိးမ်ဳိးကိုလည္း ဥပေဒမ့ဲ ဆက္တိုက္ က်ဴးလန ြ ္လ်က္ ရသ ိွ ည္ကို အေထာက္အထားမ်ားျဖငပ ့္ င္ ျပသနင ို ေ ္ ပသည။္ (၁) ၁၉၉၃ခႏ ု စ ွ ္ ၾသဂုတ္လအတင ြ ္းက ကူကးီေဒသျဖစေ ္ သာ စစ္ကင ုိ း္တင ို း္အထကပ ္ င ို း္ တမူးျမဳိ႕နယရ ္ ိွ ဖင ို လ ္ င္း ေက်း ရာြတင ြ ္ ျဖ စ ပ ္ ်ကခ ္ ေ ့ဲ သာ လမ ူ ်ဳိးတန ု း္ေအာင္သတျ္ဖတမ ္ ႈကုိ မတ ွ ္တမ္းတငအ ္ ပေ ္ ပသည။္ ထုိအခ်န ိ က ္ ဖင ို လ ္ င္းေက်းရာြ တင ြ ္ ခလရ (၂၂၉)တ႔ုိ တပခ ္ ်လ်က္ ရေ ိွ သာအခ်န ိ ္ ျဖစသ ္ ည။္ ယငး္စခနး္တင ြ ္ တာ၀န္ထမး္ေဆာငေ ္ နေသာ တပ္သားစိုး နင ုိ ္သည္ တပမ ္ ေတာ္အျဖစ္ တာ၀န္ထမး္ေဆာငျ္ခငး္ကုိ အလန ြ ျ္ငးီေငြ႔လေ ွ သာ အေၾကာင္းျပခ်ကျ္ဖင့္ ၄ငး္တစ ႔ုိ ခနး္ရိွ လကန ္ က္ (၄)လက္ကို ခးုိယူကာ ရာြမွထြက္ေျပး လြတေ ္ ျမာက္သြားခေ ့ဲ လသည။္ ၄ငး္အျဖစအ ္ ပ်က္ကို အေၾကာငး္ျပဳျပးီ တာ၀န္က် ဗလ ုိ ၾ္ကီး စန ိ ၀ ္ ငး္မွ ဖင ုိ လ ္ ငး္ရြာသၾူကီး ပးူေမာငပ ္ းူႏင ွ အ ့္ တူ ရာြသားအျမာက္အမ်ားကုိ ေတာတင ြ ္းသ႔ုိ ဖမး္ဆးီ ေခၚေဆာင္ သြားခေ ့ဲ ပ၏။ ထုိသဖ ႔ို မး္ဆးီေခၚေဆာငသ ္ ြားသည့္ ရာြသားမ်ားအား အတငး္အဓမညင ွ း္ပနး္ ႏပ ိွ စ ္ ကရ ္ ိုကန ္ ကခ ္ ့ဲသည့္အျပင္ ေဟြာင္ဆာ (ရာြသၾူကးီ)ႏင ွ ့္ ရာြသား(၄)ဥးီကုိလည္း ထုိအမႏ ႈ င ွ ့္ ပတ္သက္သည္ဟု မတရားစပ ြ စ ္ ဲြကာ လူသားခ်ငး္စာနာစိတ္ ကင္းမ့ဲ စာြ ရကရ ္ ကစ ္ ကစ ္ က္ သတျ္ဖတျ္ပစခ ္ ေ ့ဲ လသည။္ ထုိသ႔ိုသတျ္ဖတရ ္ ာတင ြ ္ မးီရဳိွျ႔ခငး္၊ မးီကငျ္ခငး္၊ ရက ို န ္ ကျ္ခငး္၊ ကုိယ္ ခႏာၵေအာကပ ္ င ို း္ကုိ အရင ွ ္လတ္လတ္ ေျမတင ြ ျ္မဳတျ္ပးီ စစေ ္ ဆးေမးျမနး္ျခငး္၊ ေသနတျ္ဖင့္ ခ်န ိ း္ေျခာကပ ္ စခ ္ တျ္ခငး္ စသည္တ႔ုိကုိ လပ ု ေ ္ ဆာငခ ္ ့ဲသည။္ ထ႔ုိအျပင္ ရာြေဟြာင္ဆာ(သၾူကီး)၏ ဇနးီျဖစ္သအ ူ ား ထြကေ ္ ျပးလြတေ ္ ျမာက္ သြား ေသာ တပ္သားစးုိနင ို ႏ ္ င ွ ့္ အတူအပ ိ ္သည္ဟု မတရားစြတစ ္ ခ ဲြ ့ဲသည့္အျပင္ သမ ူ ခငပ ္ န ြ း္ျဖစသ ္ မ ူ ွ ေတခ ႔ြ ်င္သည္ဟု စစ္တပအ ္ ရာရမ ိွ ်ားမွ လမ ိ ္လည္ေခၚယူကာ ႏပ ိွ စ ္ က္ညငး္ပနး္ခ့ဲသည့္အျပင္ သမ ူ အား ကေလးျမဳိေ ႔ ထာင္တင ြ ္ တစ္ႏစ ွ ္ ေက်ာ္ ေထာင္သင ြ း္အက်ဥး္ခ်ခသ ့ဲ ည။္
[3]
(၂)နအဖစစအ ္ စုိးရသညေ ္ ရကာတာမ်ားေဆာက္လပ ု ျ္ခငး္ကျုိပည္သူလူထုအက်ဳိးအတြကေ ္ ဆာက္လပ ု ္သညဟု
အ
ေၾကာငး္ျပကာ လယ္ယာေျမမ်ား၊ အမ ိ ေ ္ ျမမ်ားကို ျပည္သူလူထု ကာယကရ ံ င ွ မ ္ ်ားအား သင့္သင့္ေလ်ာ္ ပတေ ္ သာေလ်ာ္ ေၾကးေငြ မေပးသည့္အျပင္ အတငး္အဓမ ေမာငး္ထုတျ္ခငး္ျဖင့္ လမ ူ ်ဳိးျဖဳနး္တးီေအာင္ လပ ု ္ ေဆာင္လ်ကရ ္ ိွ သည္ ကို ေအာက္ပါအျဖစအ ္ ပ်က္ကို ၾကညျ့္ခငး္အားျဖင့္ မ်က၀ ္ ါးထင္ထင္ ေတျ႔ြမငန ္ င ုိ ေ ္ ပ သည။္ ၂၀၀၇ခႏ ု စ ွ ္ မတ္လတင ြ ္ ဟမ ု လငး္ျမဳိန ႔ ယ္ ေလေ၀ယေ ံ က်းရာြႏင ွ အ ့္ နီးအနားပတ၀ ္ နး္က်င္ရိွကူကီးေက်း ရာြေပါငး္ (၃၀)ေက်ာ္ကို ထမံသီ ေရကာ တာ ေဆာက္လပ ု ရ ္ န္ အေၾကာငး္ျပခ်ကျ္ဖင့္ ကူကးီျပည္သူမ်ား၏ အမ ိ ္ယာေျမ၊ လယ္ယာေျမ၊ သစ္သီး၀လေ ံ ျမ၊ ၀ါးခငး္၊ ဒညငး္ခငး္၊ လေ ိ မာၼခ ္ ငး္မ်ားစသညစ ့္ ိုကခ ္ ငး္ေပါငး္မ်ားစြာ ဧကေပါငး္မ်ားစြာကုိ မတရားသမ ိ ္းယူခသ ့ဲ ည။္ ထ႔ုိအျပင္ ထုိရြာ မ်ားတင ြ ေ ္ နထိုငေ ္ သာ ရာြသရ ူ ြာသားမ်ားကုိ ေရျြပညေ ္ အးဟေ ု ခၚေသာ ဗမာရာြတင ြ ္ ေျပာငး္ေရေ ႔ြ နထင ုိ ေ ္ စျခငး္ျဖငက ့္ ူကးီ ရာြမ်ားအစား ဗမာရာြအမည္ အစားထိုးကာ လမ ူ ်ဳိးေပ်ာကေ ္ အာင္ လပ ု ေ ္ ဆာငခ ္ ေ ့ဲ လသည။္ အထကပ ္ ါ အျဖစအ ္ ပ်က္(၂)ခႏ ု င ွ ့္ ပတ္သက၍ ္ ကူကီးအမ်ဳိးသမးီဆင ုိ ရ ္ ာ လ႔ူအခင ြ ့္အေရးအစညး္အရးုံ (ျမနမ ္ ာျပည္) KWHRO မွ အဖြ၀ ႔ဲ င(၂) ္ ဥးီသည္ ၂၀၁၀ခႏ ု စ ွ ္ မတ္လ (၂)ေနတ ႔ င ြ ္ အေမရက ိ နျ္ပညေ ္ ထာင္စု နယးူေယာကစ ္ ီတးီ၌ Nobel Women Initiative (NWI)ႏင ွ ့္ Women’s League of Burma (WLB)တ႔ုိမွ ၾကီးမးႈက်ငး္ပခ့ဲသည့္ International Tribunal on Crimes Against Women of Burma (အျပညျ္ပည္ဆင ုိ ရ ္ ာ ျပည္သ႔ူတရားခရ ံု းုံ)တင ြ ္ ကာ ယကရ ံ င ွ မ ္ ်ားကိုယစ ္ ား သကေ ္ သထြက္ဆခ ုိ ၾ့ဲကျခငး္သည္ စစအ ္ စးုိရ၏ လ႔ူအခင ြ ့္အေရးခ်ဳိးေဖာကမ ္ မ ႈ ်ားကို ကမၻာ တ၀နး္လံုးရိွ လူထုအား ထုတေ ္ ဖာေ ္ ျပာၾကားချ့ဲခငး္ပင္ ျဖစ္သည္။ နအဖစစအ ္ စးုိရသည္ ထုိသေ ႔ုိ သာ လ႔ူအခင ြ အ ့္ ေရး ခ်ဳိးေဖာကမ ္ မ ႈ ်ားအျပင္ ကူကးီလမ ူ ်ဳိးတ႔ုိ ၀တျ္ပဳကးုိကြယရ ္ န္ ဘရ ု ား ေက်ာင္းမ်ား ေဆာက္လပ ု ခ ္ င ြ ႏ ့္ ွင့္ တးုိခ်ေ ႔ဲ ဆာက္လပ ု ခ ္ ြငမ ့္ ်ား မေပးသည့္အျပင္ ေဆာက္လက္စ ဘရ ု ားေက်ာငး္မ်ားကုိ ဖ်က္ဆးီကာဗဒ ု ဘာသာ၀ငမ ္ ်ားအတြကေ ္ စတမ ီ ်ားေဆာက္လပ ု ္ တည္ထားကးုိကြယျ္ခငး္ တ႔ုိကုိ ေဒသခံကူကးီျပည္ သူ မ်ား၏ ဆႏမ ၵ ်ားႏင ွ ့္ ဆန႔္က်င္ကာ ဘာသာေရးဆင ုိ ရ ္ ာ အခင ြ အ ့္ ေရးမ်ားကို ယေန႔တင ို ္ေအာင္ ခ်ဳိးေဖာက္လ်က္ ရသ ိွ ည။္ ထ႔ုိအျပင္ ပညာေရးႏင ွ ့္ ပတ္သက္၍လညး္ အစးုိရအထက္တနး္ေက်ာငး္၊ အလယ္တန္းေက်ာငး္၊ မလ ူ တနး္ေက်ာငး္၊ မလ ူ တနး္လန ြ ေ ္ က်ာငး္ စသညျ္ဖင့္ အမညေ ္ ပး ေဆာက္လပ ု ္ထားေသာ္လညး္ ျပးီဆံုးသည္အထိ ေဆာက္လပ ု ျ္ခငး္ မရိွသျဖင့္ ေနာက္ဆးံုတင ြ ္ သက္ဆင ုိ ရ ္ ာ ေက်ာငး္အပ ု ္ဆရာၾကီးႏင ွ ့္ ဆရာ၊ ဆရာမမ်ား ပးူေပါငး္ကာ ေက်ာငး္သား မဘ ိ မ်ားထံ အလ်ဴေငမ ြ ်ားကုိ မထညမ ့္ ေနရ စနစျ္ဖင့္ ေကာကခ ္ ံကာ ေဆာက္လပ ု ္ရေလသည။္ ထုိက့ဲသျ႔ုိဖစရ ္ ျခငး္မာွ စစ္ အစးုိရမွ ပညာေရးအတြက္ အသံုးျပဳေသာ ေငမ ြ ာွ အလန ြ န ္ ည္းပါးေနေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည။္ တစ္ခါတစရ ္ တ ံ င ြ ေ ္ က်ာငး္ ဆရာ၊ ဆရာမမ်ားအတြက္ လစာမလေ ံု လာက္သျဖင့္ ေက်ာငး္သားမိဘမ်ားထံအလ်ဴေင၊ြဆန္စပါးစသည္တ႔ုိကေ ုိ ကာက္ ခေ ံ နျပန္သျဖင့္ မဘ ိ မ်ားအေနျဖင့္ စား၀တေ ္ နေရးအတြက္ ရန ု း္ကနေ ္ နရမ ုံ က သားသမးီမ်ား ပညာသငၾ္ကားမည့္ အ ေဆာက္အဥးီအတြကပ ္ ါ ရာွေဖေ ြ နၾကရကာ အခက္အခဲ အေျမာက္အမ်ားကုိ ရင္ဆင ုိ ေ ္ နၾကရေပသည။္ ထုိသပ ႔ုိ ညာေရးတင ြ န ္ မ ိ ့္က်ေနျခငး္သည္ ကူကးီျပည္သမ ူ ်ားအတြက္ အစစအရာရာတင ြ ္ အျခားလမ ူ ်ဳိးမ်ားထက္ နမ ိ ့္က် ေနမက ႈ ို ျဖစေ ္ ပၚေစျပးီ အနာဂတ္ ကူကီးျပည္သမ ူ ်ား၏ ဘ၀မွာ တစစ ္ ထက္တစစ ္ နမ ိ ့္က်ေစေရး အျဖစက ္ ုိ ဥးီတည္ေန ေလသည။္ စစအ ္ စးုိရသည္ နင ို င ္ တ ံ စ၀ ္ မ ွ း္ ပညာေရးႏင ွ ့္ က်နး္မာေရး က႑မ်ားတင ြ ္ အနညး္ငယေ ္ သာ ဘ႑ာေငြ ကို သာအသံုးျပဳေနျပးီ မမ ိ န ိ င ို င ္ ရ ံ ိွ တင ုိ း္ရငး္သား ေတာ္လန ွ ေ ္ ရးအဖ႔ဲြအစညး္မ်ားကို သတျ္ဖတ္ရန္ စစေ ္ ရးအတြက္ကမ ုိ ူ နင ုိ င ္ ေ ံ တာ္ဘ႑ာ၏ ၄၀%ေက်ာ္ကို ျပည္သူလူထုတစရ ္ ပ္လးံု၏ သေဘာထားမပါဘဲ စိတၾ္ကဳိက္ အသးံုျပဳေနသည္မွာ စးုိရမ ိ ထ ္ ိတ္လန႔္ဘြယရ ္ ာ ေကာငး္လေ ွ ပသည။္ စစေ ္ ရးအတြက္အသံုးျပဳေသာေငအ ြ ေျမာက္အမ်ားမာွလူသတ္လကန ္ က္ကရ ိ ိယာမ်ား၀ယ္ယျူခငး္၊ အေျမာက္ လကန ္ က္ မ်ားအျပင္ နူကလိယာလကန ္ ကမ ္ ်ား ၀ယ္ယူတပ္ဆင္ထားကာ ၄ငး္လကန ္ ကမ ္ ်ားျဖငပ ့္ င္ မမ ိ တ ိ ႔ုိလြတ္လပေ ္ ရးအတြက္
[4]
တိုကပ ္ ြ၀ ဲ ငေ ္ နေသာ တင ို ္းရငး္သား လကန ္ က္ကင ို ္တပမ ္ ်ားကို ျဖဳိခင ြ း္ေနေလရာ ျပည္သ႔ူဘ႑ာေငျြဖင့္ အျပစမ ္ ့ဲ ျပည္သူ မ်ားကုိ သတျ္ဖတေ ္ နျခငး္ပင္ ျဖစေ ္ လသည။္
အခနး္(၃)
ခါေတာမ ္ ီစစဆ ္ င္ေရးအက်ဥး္ခ်ဳပ္ ၁၉၆၂ခႏ ု စ ွ ဗ ္ လ ုိ ခ ္ ်ဳပေ ္ န၀ငး္၏ေတာ္လန ွ ေ ္ ရးအစးုိရတက္လာျပးီေနာကစ ္ စအ ္ စးုိရသည္ကူကးီလူမ်ဳိး မ်ားအေပၚ လူသား ခ်ငး္ စာနာေထာက္ထားမႈ ကငး္မေ ့ဲ သာ အျပဳအမူ ေနာက္ထပ္တစရ ္ ပ္ကုိ က်ဴးလန ြ ခ ္ ေ ့ဲ ပသည။္ ၄ငး္ကခ ုိ ါေတာမ ္ ီွစစဆ ္ င္ ေရးဟု အမညေ ္ ခၚတင ြ ျ္ပးီ စစက ္ င ုိ း္တင ို း္အထကပ ္ င ုိ း္ ခ်ငး္တြငး္ျမစ္ အေနာက္ဘက္ကမး္ရိွ ကူကီးလမ ူ ်ဳိးမ်ား ေနထင ို ္ ေသာ ကေဘာခ်ဳိင၀ ့္ မ ွ း္အနးီအနားပတ၀ ္ နး္က်ငရ ္ ိွကူကးီေက်းရာြေပါငး္ေျမာကမ ္ ်ားစြာကန ုိ င ို င ္ ျံခားသားမ်ား ျဖစၾ္က သည္ ဟု စပ ြ စ ္ ဲြခ်ကျ္ဖင့္ ၄ငး္ေျမေပၚတင ြ ္ လြနခ ္ ေ ့ဲ သာ ႏစ ွ ေ ္ ပါငး္မ်ားစာြက ေနထင ို ခ ္ ေ ့ဲ သာ ဌာေနတုိငး္ရငး္သားမ်ားျဖစ္သည့္ ကူကီးလမ ူ ်ဳိးမ်ားကုိ အတငး္အဓမ ေမာငး္ထုတခ ္ ျ့ဲခငး္ပင္ ျဖစ္သည။္ ထုိအခ်န ိ ္က ခ်ငး္နင ို င ္ ေ ံ ရးေခါငး္ေဆာင္ တစဥ ္ းီ ျဖစ္ ေသာ ဥးီ(ဗန္ကးူလ္)၏ လကမ ္ ွတျ္ဖင့္ ကူကးီလမ ူ ်ဳိးမ်ားသည္ နင ို င ္ ျံခားသားမ်ားျဖစ္ၾကသည္ဟု သကေ ္ သခေ ံ စခ့ဲသည။္ အမန ွ ္တစ္ကယ္တင ြ ္ သူတ႔ုိသည္ နင ို င ္ ျံခားသားမ်ား မဟုတၾ္ကေပ။ ျမနမ ္ ာနင ို င ္ သ ံ ားမ်ား ျဖစေ ္ ၾကာင္း သကေ ္ သ အ ေထာက္အထားမ်ားျဖစ္သည့္ မတ ွ ပ ္ ံုတင၊္ အမ ိ ေ ္ ထာငစ ္ ုကဒျ္ပား စသည္တ႔ုိကုိ လက၀ ္ ယ္ ပင ုိ ဆ ္ င ို ္ထားၾကေသာ္လညး္ ဗလ ုိ ခ ္ ်ဳပေ ္ န၀ငး္ အစးုိရသည္လညး္ တင ုိ း္ရငး္သား လန ူ ည္းစမ ု ်ားအား နမ ိ ခ ့္ ်စာြ ဆက္ဆခ ံ ပ ့ဲ ံုကို ျပသေနေပသည။္ကူကးီ လမ ူ ်ဳိးမ်ားက မမ ိ ိတ႔ုိသည္ ဘုိးဘြား လက္ထက္ ကတည္းက ဤေဒသမ်ားတင ြ ္ ၾကးီျပငး္ေနထင ုိ ္လာၾကေသာ ဌါေန တင ို း္ရငး္သားမ်ား ျဖစေ ္ ၾကာင္း ေျပာဆခ ုိ ၾ့ဲကေသာ္လည္း စစအ ္ စးုိရသည္ ကူကီးလဥ ူ းီေရ (၂၀၀၀၀)(ႏစ ွ ေ ္ သာငး္) ေက်ာ္ကို စာနာေထာက္ထားမႈ ကငး္မစ ့ဲ ြာ ေမာငး္ထုတခ ္ ့ဲသည္ကို ေတရ ႔ြ ေပသည။္ ဤအျဖစအ ္ ပ်က္ကၾုိကညျ့္ခငး္အားျဖင့္ကူကးီလမ ူ ်ဳိးမ်ားသည္ စစအ ္ စုိးရလက္ထက္ အဆက္ဆက္ကတည္းက လ႔ူအ ခင ြ အ ့္ ေရး ခ်ဳိးေဖာကမ ္ ႈကုိ ယေနထ ႔ က္တင ို ္ ၾကဳံေတခ ႔ြ စ ံ ား ေ န ခ ရ ့ဲ ေၾကာင္းကို မ်က၀ ္ ါးထင္ထင္ ေတျ႔ြမငန ္ င ို ေ ္ ပ သည။္ ထုိသေ ႔ုိ မာငး္ထုတခ ္ ျ့ဲခငး္၏အက်ိဳးရလဒမ ္ ာွကူကးီျပည္သမ ူ ်ားသည္ အျခားလမ ူ ်ဳိးၾကီးျဖစ္ ေသာ ဗမာလမ ူ ်ဳိးမ်ားအၾကား မမ ိ ိကိုယ္ကုိယ္ ကူကီးလမ ူ ်ဳိးပါဟု ေျပာဆမ ုိ ပ ိ ါက နင ုိ င ္ ျံခားသားဟုဆုိကာ အေမာငး္ထုတခ ္ ရ ံ မည္ကုိ စးိုရမ ိ သ ္ ျဖင့္ မမ ိ ိ ျဖစတ ္ ည္မႈကပ ုိ င္ ပင ြ ပ ့္ င ြ လ ့္ ငး္လငး္ ေျပာဆုိရန္ ေၾကာကရ ္ ံြ ထန ိ ႔္လန႔္လ်ကရ ္ ေ ိွ သာ ကူကးီလမ ူ ်ဳိးမာွ ေျမာကမ ္ ်ားစြာ ရိွေန ေပေသးသည။္ ဤအရာမွာ ကူကီးတ၏ ႔ုိ အနာဂတ္အတြက္ စးုိရမ ိ ္ဘြယရ ္ ာ ေကာငး္လေ ွ ပသည။္ ဆုိလုိသညမ ္ ွာ အျခား လမ ူ ်ဳိးမ်ား၏ ၀ါးမ်ဳိမႈကို အနာဂတ္တင ြ ္ မခ ု ်ၾကံဳေတရ ႔ြ မည့္ ရငေ ္ လးဘြယရ ္ ာ အျဖစအ ္ ပ်ကပ ္ င္ ျဖစ္ေတာ့သည။္ ထုိက့ဲသ႔ုိ ေမာငး္ထုတခ ္ စ ့ဲ ဥ္ သူတ႔ုိသည္ မမ ိ တ ိ ပ ႔ုိ င ို ္ အမ ိ ္ယာေျမ၊ စက ို ခ ္ ငး္၊ အမ ိ ေ ္ ထာငပ ္ ရေ ိ ဘာဂ၊ ဆနစ ္ ပါး မဆုိထားႏင ွ ့္ ဟငး္သးီဟင္းရြက၊္ သစ္သီး၀လမ ံ ်ားႏင ွ ့္ အမ ိ ေ ္ မးြတရ ိ ွိဆန ၧ မ ္ ်ားကပ ို င္ ယေ ူ ဆာငခ ္ င ြ ့္ မရခ ိွ ၾ့ဲကေပ။ ထ႔ုိအျပင္ ထုိသေ ႔ုိ မာင္း ထုတစ ္ ဥ္ ၄ငး္တေ ႔ုိ နာကမ ္ ွ လကန ္ က္အျပည့္ တပ္ဆင္ထားေသာ ဗမာစစသ ္ ားမ်ား၏ ေစာငၾ့္ကပမ ္ ျႈဖင့္ အႏ ိ ိၵယနယစ ္ ပ္ ေက်းရြာမ်ားအထိ ေနာကမ ္ ွ တိရဆ ွိ န ၧ ေ ္ မာငး္သလုိ ေမာငး္ႏင ွ ျ္ခငး္ကပ ုိ င္ ၾကဳံေတ႔ြ ခစ ံ ား ခ့ဲရေလသည။္ စစသ ္ ားမ်ား၏ ေမာငႏ ္ မ ွ သားခ်ငး္ စာနာစိတ္ ကငး္မစ ့ဲ ြာ ဆဲဆရ ုိ ုိကန ္ က္ ေမာင္းႏင ွ ျ္ခငး္ကုိ ရငန ္ ာနာျဖင့္ ခစ ံ ားခ့ဲရပမ ံု ်ားကို ကိုယ္တင ို ္ ခံ စားခေ ့ဲ သာ သကေ ္ သခံသမ ူ ်ား၏ အေတအ ႔ြ ၾကဳံမ်ားကို ဤစာအပ ု ္တင ြ ္ ဆက္လကဖ ္ တရ ္ ွ ႔ဳ ရမညျ္ဖစသ ္ ည။္
[5]
ဗလ ုိ ေ ္ န၀ငး္အစးုိရသည္ ကူကီးလမ ူ ်ဳိးမ်ားအား ေမာငး္ထုတစ ္ ဥ္ တစရ ္ ာြ၀င္ တစရ ္ ြာထြက္ စစသ ္ ား(၈)ဥးီမွ (၂၀)ဥးီစီႏင ွ ့္ လ၀ ူ ငမ ္ ၾႈကီးၾကပေ ္ ရးဌာနမွ အရာရမ ိွ ်ားကုိ ပါ၀ငဥ ္ းီေဆာငေ ္ စခသ ့ဲ ည။္ သူတ႔ုိသည္ လ၀ ူ ငမ ္ ႈ ၾကီးၾကပေ ္ ရးဌာနမွ နင ို င ္ ံ သားျဖစေ ္ ၾကာင္း သကေ ္ သခံ အမွတ္အသားျဖစ္သည့္ မွတပ ္ တ ံု ငႏ ္ င ွ ့္ အမ ိ ေ ္ ထာငစ ္ ုကဒျ္ပားမ်ား ျပသခေ ့ဲ သာ္လည္း နင ို င ္ ျံခားသားျဖစသ ္ ည္ဟု အတငး္အဓမ စပ ြ စ ္ ေ ဲြ ျပာဆုိကာ ေမာငး္ထုတျ္ခငး္ ခခရ ံ ့ဲ သည။္ ထုိသေ ႔ုိ မာငး္ထုတရ ္ ာ တင ြ ္ မသြားနင ို ဟ ္ ု ျငငး္ဆနေ ္ သာ သူမ်ားကုိ ေသနတျ္ဖင့္ ျပစသ ္ တမ ္ ည္ဟု ခ်န ိ း္ေျခာကခ ္ ့ဲသည။္ ထုိသ႔ုိ ခ်န ိ း္ေျခာကခ ္ ့ဲသျဖင့္ ေနာက္ဆးံုတင ြ ္ ေထာငေ ္ ပါငး္မ်ားစြာေသာ ကူကးီျပည္သမ ူ ်ားသည္ မမ ိ တ ိ ႔ုိ၏ ခ်စလ ္ စ ွ ြာေသာ ေဆမ ြ ်ဳိး၊ မတ ိ ေ ္ ဆ၊ြ အေပါငး္အသင္းမ်ားႏင ွ ့္ မမ ိ တ ိ ပ ႔ုိ ိုင္ အမ ိ ေ ္ ျမလယ္ယာ သန ိ း္ေပါငး္မ်ားစြာ တန္ဘးုိရိွ ပစညး္မ်ားကုိ ခ်နထ ္ ားကာ အ၀တ္ တစ္ထည္ ကုိယ္တစခ ္ ျုဖင့္ အႏ ိ ယ ိၵ နင ို င ္ ံဘက္သ႔ုိ ထြကေ ္ ျပးခၾ့ဲကရေလသည။္ အႏ ိ ိၵယနင ုိ င ္ သ ံ ႔ုိ ေရာကေ ္ သာအခါ သူတ႔ုိသည္ မည္သ႔ုိလပ ု ္ကုိငစ ္ ားေသာကရ ္ မည္ကမ ုိ သိဘဲ တစႏ ္ စ ွ ၾ္ကာ ဒက ု ၡသည္ ဘ၀ျဖင့္ ေနထင ို ခ ္ ့ဲရေလသည။္ တစခ ္ ်ဳိမ ႔ ာွ မမ ိ တ ိ ၏ ႔ုိ ဥစာၥပစညး္မ်ားကို ႏေ ွ ျမာလွသျဖင့္ ရးူသပ ြ ္သြားၾကသက့ဲသ႔ုိ တစခ ္ ်ဳိမ ႔ ာွ စတ ိ ေ ္ ရာဂါ ေ၀ဒနာ ခစ ံ ားခၾ့ဲကရေလသည။္ သရ ႔ုိ ာတြင္ ဘရ ု ားသခင္၏ ေက်းဇးူေတာ္ေၾကာငပ ့္ င္ ကူကးီဒုကၡ သညမ ္ ်ားကုိ အႏ ိ ၵိယအစးုိရမွ ဆနႏ ္ င ွ ပ ့္ ဲ အနညး္ငယ္ဆီကို တစပ ္ တ္တစခ ္ ါ ေထာကပ ္ ေ ့ံ ပးခရ ့ဲ ာ စား၀တေ ္ နေရးအတြက္ တစႏ ္ စ ွ ၾ္ကာ ပပ ူ ငစ ္ ရာ မလခ ုိ ေ ့ဲ ပ။ သရ ႔ုိ ာတင ြ ္ ေနာကပ ္ င ုိ း္တင ြ ္ မမ ိ ိတ႔ုိဘာသာ ခကခ ္ ကခ ္ ခ ဲ ျဲဖင့္ ရန ု း္ကန္လပ ႈ ရ ္ ာွး ခရ ့ဲ ေလ သည။္ မည္သပ ႔ုိ င္ ဆေ ုိ စကာမူ ယေန႔အခ်န ိ တ ္ င ြ ္ ၄ငး္ဒုကၡသည္မ်ားမာွ အစစအရာရာ ျပညစ ္ ံုသညမ ္ ဆုိသာေသာ္လည္း လျံုခဳစ ံ ာြ ေနထင ို ္လ်က္ ရေ ိွ ပသည။္ ခါေတာမ ္ ွီ စစဆ ္ ငေ ္ ရး ဒက ု ၡသညမ ္ ်ားသည္ မမ ိ တ ိ ၏ ႔ုိ အေတ႔ြအၾကဳံမ်ားကုိ သကေ ္ သထြက္ဆုိ ေျပာဆခ ုိ ၾ့ဲကစဥ္ မ်က္ ရည္က်ျပးီ ငသ ုိ ူကင၊ုိ ရဳိွက္သူကရဳိွကျ္ဖင့္ အလန ြ ၀ ္ မး္နည္းဘြယရ ္ ာ ေကာငး္လေ ွ ပသည။္ ဤစာအပ ု ္ တင ြ ္ သက္ေသ ထြက္ဆုိထားေသာ ကူကးီအမ်ဳိးသား၊ အမ်ဳိးသမးီမ်ားသည္ ယခအ ု ခ်န ိ တ ္ င ြ ္ အႏ ိ ိၵယနိုငင ္ ံ အေရေ ႔ွ ျမာကပ ္ င ို း္ရိွ မဏိပရ ူ ျပညန ္ ယ္ ယခု ခ်ဴရာခ်နပ ္ ူ ( လမ က ္ ား)တင ြ ၄ ္ ငး္၊ က်နေ ္ ဒလ္ (မးုိေရး)တင ြ ၄ ္ ငး္၊ ဥခရလ ူ ္(ၾကာဆပ)္ တင ြ ၄ ္ ငး္၊ အငဖ ္ ားတင ြ ္ ၄ငး္၊ နယးူဆမ္တားလ္တင ြ ၄ ္ ငး္၊ ျပနက ႔္ ်ဲကာ ေနထင ုိ ္လ်က္ ရၾိွကေပသည။္ ယေန႔အခ်န ိ အ ္ ထိ ၄ငး္တ၏ ႔ုိ စိတ္ထဲတင ြ ္ ကန ိ း္ေအာငး္ေနသညမ ္ ွ ာ ျမ န မ ္ ာျပည္တင ြ ္ တစေ ္ န႔ ဒမ ီ ုိကေရစီ ရရိွလာပါက မမ ိ ိတ၏ ႔ုိ ေမးြရပဌ ္ ါေနသ႔ုိ ျပနသ ္ ြားရန္ ရညရ ္ ြယခ ္ ်က္ ရေ ိွ နၾကေပေသးသည။္ မမ ိ တ ိ ႔ုိ ငယ္စဥ္ကတညး္က ေနထင ို ္လာ ခေ ့ဲ သာ ျမနမ ္ ာျပည္ကို လမ ြ း္ဆြတ္လ်က္ ရေ ိွ နၾကေပေသးသည။္ သူတ႔ုိသည္ မန ု ႔္ဟငး္ခါး၊ မန ု ႔္တီသုတ္ စသည္တ႔ုိကုိ စားေသာကရ ္ န ္ ဆႏ ရ ၵ ေ ိွ နၾကေပေသးသည။္ သူတ႔ုိသည္ ႏစ ွ ေ ္ ပါငး္(၄၀)ေက်ာ္ ၾကာေညာငး္လာျပီ ျဖစ္ေသာ္လညး္ တစ္ခ်ဳိမ ႔ ာွ ျမနမ ္ ာေတးသခ ီ ်ငး္မ်ားကုိ မွတမ ္ ိသတိယ သီဆန ုိ င ို ေ ္ ပ ေနေသးသည။္ ကူကီးအမ်ဳိးသမီးဆင ုိ ရ ္ ာ လ႔ူအခင ြ အ ့္ ေရးအစည္းအရးုံအေနျဖင့္ သကေ ္ သထြက္ဆုိသေ ူ ပါငး္ (၁၀၀)ေက်ာ္ကုိ ေမးျမနး္ခ့ဲ အျပးီ မည္သ႔ုိ အေမာငး္ထုတ္ ခခ ံ ရ ့ဲ ပက ံု ို ကင ြ ္းကင ြ း္ကြက္ကြက္ ေျပာဆုိနင ို သ ္ ူ (၇)ဥးီ၏ အျဖစ္အပ်ကမ ္ ်ားကုိ နင ို င ္ ံတစ္ ကာအသင ုိ း္အ၀င ို း္ႏင ွ ့္ ျမနမ ္ ာျပညရ ္ ိွ ျပည္သူလူထမ ု ွ ေသေသခ်ာခ်ာ သရ ိ ေ ိွ စလေ ုိ သာ ရညရ ္ ြယခ ္ ်ကျ္ဖင့္ ဤစာအပ ု က ္ ုိ မတ ွ ္တမး္တင္ ေရးသားလိုကရ ္ ေပသည။္
အခနး္ (၄)
မ်ကျ္မငသ ္ ကေ ္ သမ်ား၏ ထက ြ ဆ ္ ုိခ်ကမ ္ ်ား [6]
အမည။္
။ ပးူငမခ ္ ုိထနး္ (အသက္- ၇၅ႏစ ွ )္
ေနရပ။္
။ က်ဗင ို း္ဖင ုိ ္ (မးုိေရးျမိ )၊ ႔ဳ မဏပ ိ ရ ူ ျပညန ္ ယ၊္ အႏ ိ ိၵယနင ုိ င ္ ံ Chavang Phai, Moreh, Manipur
ေျဖဆခ ုိ ေ ့ဲ သာေန။႔
။ ၂၃-၅-၂၀၁၀
မ်ကျ္မငသ ္ ကေ ္ သျဖစ္သမ ူ ွ ေျပာျပခ်ကမ ္ ာွ ေအာကပ ္ ါအတင ို း္ ျဖစ္သည။္ ဗမာေတြကအစည္းအေ၀းလပ ု ေ ္ နၾကတယ။္ကူကးီတစေ ္ ယာက္မမ ွ ပါတအ ့ဲ စညး္အေ၀းမွာသတ႔ုိဘာေျပာၾကမလဲဆျုိပးီ စဥး္စားေနၾကတ့ဲအခ်န ိ မ ္ ာွပးူေပါငမ ္ နး္ကသၾူကားသမ်ွကျုိပနေ ္ ျပာျပခ့ဲတယ။္ဗမာေတေ ြ ျပာတာက ကူကီးေတြအားလံုးကုိ ေမာငး္ထုတရ ္ ေအာင္လ႔ုိ တင ို ပ ္ ငခ ္ ၾ့ဲကတာျဖစတ ္ ယ။္ ေပါငမ ္ နး္ဟာ ဗမာစကား၊ရမ ွ း္စကားစတ့ဲဘာသာစကားေတြကို
ေတာေ ္ တာ္မ်ား
မ်ား တတ္က်ြမး္တယ။္ သူကေျပာတယ။္ ငါတ႔ိုကုိ မၾကာခင္မာွ ဗမာေတြက ေမာငး္ထုတေ ္ တာ့မယ။္ ဒါေၾကာင့္ ရနက ္ န ု ္ကုိသြားျပးီ အစးုိရကုိသာြးတင ို ပ ္ ငရ ္ ေအာငလ ္ ေ ႔ုိ ျပာခ့ဲတယ။္ဘယ္သူကမွ မယခ ံု ့ဲ
ၾကဘးူ။
ေပါငမ ္ နး္ဆုိတ့ဲသူက
ပက ို ္ဆစ ံ ားခ်င္လ႔ုိ
ေျပာေနတာဆျုိပးီ လေ ူ တြက ထငခ ္ ၾ့ဲကတယ။္ ဒါနဲ ဘ ့ ယ္သူကမွ မယခ ံု ၾ့ဲကဘူး။ တစ္ကယ္တန္းေမာငး္ထုတ္လာတ့ဲအခါမာွလေ ူ တြအားလံုးအၾ့ံသ သြားၾကတယ။္ေပါငမ ္ နး္ေျပာတာ မန ွ တ ္ ယ္ဆျုိပးီ အခေ ု ျပာၾကေပမ့ဲ ေနာက္က်သြားျပ။ီခ်ငး္အမ်ဳိးသားပူးဗနက ္ ူးလ္ကုိယ္တင ို ္ ကူကီးေတြဟာနင ို င ္ ျံခားသားပါဆျုိပးီဆင ုိ ္းထးုိေတာဗ ့ မာေတြကလည္းယံုသြားျပးီတစရ ္ ာြျပးီတစ္ရာြ ေမာင္းထုတ္တယ္လ႔္ုိ ေျပာၾကတယ။္ က်ေနာ္ကေတာ့ အဒ ဲ ီတန ု း္ကတညး္က အႏ ိ ယ ိၵ နုိငင ္ မ ံ ာွ မသ ိ ားစုတစခ ္ ုလံုး ေနထိုငတ ္ ယ။္ ခန ု ကေျပာတ့ဲ ဗမာေတြအစည္းအေ၀းလပ ု ္တ့ဲ ေနာက္တစပ ္ တ္မာွဘဲ ခန ု ကေျပာတ့ဲ ေမာငး္ထုတ္တ့ဲကစ ိ ၥက တစ္ကယ္ ျဖစလ ္ ာတယ။္ စစသ ္ ားေတြက ကူကီးေတြကုိ က်ြေ ဲ မာငး္သလ၊ုိ ႏာြးေမာငး္သလုိ ေမာင္းတယ။္ ငတ ုိ ့ဲသူကင၊ုိ ရဳိွက္တ့ဲသူ ကရဳိွကန ္ ။႔ဲ ရာြေတမ ြ ွ ာ လေ ူ သသလုိဘဲ ငသ ုိ ေ ံ တန ြ ႔ဲ ဆူညေ ံ နတယ။္ က်ေနာ္တ႔ုိက အဒ ဲ ီလေ ူ တြကို က်ေနာ္တရ ႔ုိ ာြမွာေနရာ ခ်ေပးရတယ။္ သူတ႔ုိက တစအ ္ ားသနားစရာ ေကာငး္တယ။္ ရတ ိွ ပ ့ဲ စၥညး္ေတြ ႏာြးေတြ က်ြေ ဲ တြ အမ ိ ေ ္ တြ ယာေတြ အား လံုးကုိ ထားခရ ့ဲ တယ။္ သူတ႔ုိ အႏ ိ ိၵယနင ို င ္ ဘ ံ က္ ေရာက္လာေတာ့ ဘာမွ မပါလာၾကဘးူ။ စားစရာ ဆနစ ္ ပါးေတြလညး္ ဗမာစစ္သားေတြက အားလးံုယူသြားျပလ ီ ႔ုိ ၾကားတယ။္ တစခ ္ ်ဳိက ႔ ေျပာတာက အေမာငး္ထုတ္ မခရ ံ တ့ဲသေ ူ တြကယူကန ု ္ တယ္လ႔ုိလညး္ ေျပာၾကတယ။္ ဘယ္သူယူတယ္ဆုိတာကေတာ့ ဘရ ု ားကလဲြလ႔ုိ သမ ိ ာွ မဟုတ္ဘူး။ ဒဘ ီ က္ကုိ သူတေ ႔ုိ ရာက္လာေတာ့ စား၀တေ ္ နေရး အရမး္ခကခ ္ ၾဲကတယ။္ ေနာကေ ္ တာ့ အိႏယ ိၵ အစးုိရက ဆနန ္ ပ ႔ဲ ေ ဲ တြ ေထာကပ ္ ံ့လာေတာ့ နညး္နညး္သက္သာသြားၾကတယ။္ ဒါေပမ့ဲ တစႏ ္ ွစ ေ ္ လာကမ ္ ွာေတာ့ သူတ႔ုိဟာသူတ႔ုိ လပ ု ္ကင ုိ ္ စားေသာကၾ္ကတယ။္
[7]
ဇနးီျဖစသ ္ ူ (နးူ
အသက္-၇၀ႏစ ွ ္) မွ ေျပာျပခ်က္
၁၉၆၇-၆၈ခႏ ု စ ွ တ ္ န ု ္းက က်မသားအၾကီးဆံုး ေမးြဖြားျပးီ ၃ႏစ ွ ေ ္ လာက္ဘဲ ရအ ိွ န ု း္မယ္ထင္တယ။္ အဒ ဲ ီတန ု း္က သမီး ေလး ကိုယ၀ ္ နန ္ ေ ႔ဲ ပါ။့ ျမနမ ္ ာျပည္ကေန ကူကးီေတြ ေမာငး္ထုတ္လာတယေ ္ ျပာလ႔ုိ သြားၾကည့္တာ အမေလး ကေလး တြေ ဲ လာငး္၊ ပစည ၥ း္ကတစ္ဘက္၊ ေခါငး္ေပၚမွာ ရြက္ထားတ့ဲ အထုတ္ကတစမ ္ ်ဳိး၊ သူတ႔ုိတစ္အား ဒက ု ေ ၡ ရာကၾ္ကတယ။္ က်မတေ ႔ုိ တာင္ ထမငး္သြားပေ ႔ို ပးရေသးတယ။္ ျပးီေတာ့ ေသာကေ ္ ရလညး္ သြားပရ ႔ို တယ။္ တစခ ္ ်ဳိက ႔ ေတာထဲမွာ အပ ိ ္တ့ဲသူကအပ ိ ္တယ။္ အနးီအနားက ေက်ာင္းေတမ ြ ွာလည္း အပ ိ ၾ္ကတယ။္ သူတ႔ုိတစအ ္ ား ခကခ ္ ၾဲကတယ။္ သနား စရာ အရမး္ေကာငး္တယ။္ သနားေပမ့ဲ က်မတ႔ုိ ဘာမွလညး္ သူတ႔ုိကုိ မကူညန ီ င ို ဘ ္ ူး။ ဒါေပမ့ဲ ခ်မး္သာတ့ဲ သေ ူ တြက ေတာ့ အ၀တ္အစားေတ၊ြ အစားအေသာကေ ္ တ၊ြ အထညေ ္ တြ သြားေပးၾကတယ။္ က်မတ႔ုိကေတာ့တတန ္ င ို သ ္ ေ လာ က္ ေပးေတာေ ့ ပးတာဘ။ဲ အၾကာၾကီးေတာ့လညး္ မေထာကပ ္ န ့ံ င ို ဘ ္ ူးေလ။
အခနး္ (၅)
ကယ ို ေ ္ တၾ႔ြကဳံခရ ့ဲ သမ ူ ်ား၏ ထြကဆ ္ ခ ုိ ်က္ ထက ြ ဆ ္ ခ ုိ ်က္ (၁) အမည။္
။ ပးူေပါငဂ ္ ငး္ ေၾကာင္ထူ (အသက္-၆၉ႏစ ွ )္
ယခငေ ္ နထင ုိ ရ ္ ာေဒသ။
။ ဆိုက္ကားျခ၊ံ တမးူျမဳိန ႔ ယ။္ စစက ္ င ုိ း္တင ို ္း
ယခေ ု နထင ို ္ေသာေဒသ။
။ ၀ပန ္ ံပါတ္ (၁)၊ မးုိေလးျမဳိန ႔ ယ၊္ မဏပ ိ ရ ူ ျပညန ္ ယ၊္ အႏ ိ ယ ိၵ နင ို င ္ ံ Ward No.(1), Moreh, Manipur
ေျဖဆခ ုိ ေ ့ဲ သာေနရ ႔ က။္
။ ၂၀-၅-၂၀၁၀ (ညေန ၃း၃၀နာရ)ီ
က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိဟာ တညျ္မန ဲ ႔ဲ သနရ ႔္ င ွ း္ (ဥးီန)ု ကို မထ ဲ ည့္ဘ႔ုိ ပါ၀ငခ ္ တ ့ဲ ယ။္ ၁၉၆၄ခႏ ု စ ွ တ ္ န ု း္က တညျ္မ၊ဲ သနရ ႔္ င ွ း္ မဲထ့ဲ ေတာ့ သနရ ႔္ င ွ း္ (ဆရ ုိ ွယ္လစ္)က အနင ို ရခ့ဲတယ။္သနရ ႔္ င ွ း္ကတင ုိ း္ျပည္ကိုအပ ု ခ ္ ်ဳပျ္ပးီေနာက္ပင ို း္ ေရာက္လာတ့ဲသေ ူ တြ အားလံုးကို
ျပညႏ ္ င ွ ဒ ္ ဏေ ္ ပးမယ၊္
၁၉၆၇ခႏ ု စ ွ မ ္ ာွအမန ိ က ႔္ ်လာတယ။္
ေမာင္းထုတမ ္ ယ္ ေနာကေ ္ တာ့
ဆျုိပးီ
အဒ ဲ ါ တစ ခ ္ ု
တည္းန႔ဲ မဟုတေ ္ တာ့ဘဲ ဂ်ပန္ စစက ္ တညး္က ေနထင ုိ ခ ္ ့ဲတ့ဲ ကူကီးေတြကပ ို ါမက်န္ ႏင ွ ထ ္ ုတ္ခတ ့ဲ ယ။္ ရာြထမ ဲ ာွ ဘယ္သ႔ူကမ ုိ ွ မေနခင ုိ း္ဘဲ ေမာငး္ထုတခ ္ ့ဲတယ။္ သူတေ ႔ုိ ျပာတာကေတာ့ မဘ ိ ႏစ ွ ပ ္ ါးစလံုး ျမနမ ္ ာျပညမ ္ ွာ မေမးြတ့ဲသူ အားလံုးကႏ ုိ င ွ ္ထုတ္တယ္ လ႔ုိ သူတ႔ုိက ေျပာခ့ဲတယ။္ စစတ ္ ပရ ္ ႕ဲအာဏာအမန ိ ဆ ႔္ ေ ုိ တာ့လာ
[8]
ျပးီႏင ွ ္ထုတ္တ့ဲသေ ူ တြထမ ဲ ွာ
ဘယ္သေ ူ တြက
ဥးီေဆာင္လာတယ္
ဆုိတာလညး္
မသိ
လုိက္ဘးူ။
သိလုိက္တာတစခ ္ ုကေတာ့သးံုရစ္ တစပ ္ င ြ ့္နစ ႔ဲ စ္သား (၁၀)ေယာကေ ္ လာက္က က်ြနေ ္ တာ္တရ ႔ုိ ြာကုိ ေရာက္လာျပးီ ပနး္သာရြာကုိ သြားဘ႔ုိ လာေခၚတယ။္ က်ြန္ေတာ္တ႔ုိ မသ ိ ားစလ ု ည္း သြားခ့ဲတယ။္ ဟုိကေ ို ရာကေ ္ တာ့ က်ြန္ေတာ္တ႔ုိ မတ ွ ပ ္ ံုတငေ ္ တြကို သမ ိ း္လိုက္တယ။္ မတ ွ ပ ္ ံုတငေ ္ တြက စစသ ္ ားေတန ြ ႔ဲ လ၀ ူ ငမ ္ ၾႈကးီ ၾကပေ ္ ရးဌာနက ထုတေ ္ ပးခ့ဲတာ ျဖစတ ္ ယ။္ ခ်က္ခ်ငး္ဘဲ အႏ ိ ယ ၵိ ကုိသြားေတာ့ ဆျုိပးီ အ၀တ္တစ္ထည္ ကုိယ္တစ္ခန ု ႔ဲ ႏင ွ ္ထုတ္ခ့ဲတယ။္ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ိုက ေတာငး္ပန္တယ။္ မနကဖ ္ န္ မနကမ ္ ွ သြားပါရေစဆျုိပးီ အနးူအညြတ္ ေတာငး္ပန္ ေတာ့ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိအမ ိ ္ကုိ တညအပ ိ ခ ္ င ြ ေ ့္ ပးတယ။္ ေနာက္တေန႔ မနကမ ္ ွာေတာ့ ေသနတ္ကိုယစ ္ ီ ကင ို ေ ္ ဆာငထ ္ ားတ့ဲ စစ္သားေတြဟာ ရာြထဲကုိ ၀ငလ ္ ာျပးီ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိကို ခ်ကျ္ခငး္သြားဘ႔ုိ အမန ိ ေ ႔္ ပးတယ။္ စစသ ္ ားေတြက ေျပာတယ။္ ေနာက္ကို လံုး၀လွညမ ့္ ၾကညန ့္ ။႔ဲ လွညၾ့္ကည့္တ့ဲသေ ူ တြကုိ ပစသ ္ တမ ္ ယေ ္ ျပာျပးီ ေသနတေ ္ တြ အဆင္သင့္ ေမာငး္တင္ တ့ဲ အသေ ံ တပ ြ ါ ၾကားရတယ။္ လေ ူ တြကို ႏာြးေတြ ေမာငး္သလုိ ေမာငး္ခ့ဲတယ။္ မန ိ း္မန႔ဲ ကေလးေတြက ငၾုိကတယ။္ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိ ေယာက်္ားေတြကေတာ့ မ်ကရ ္ ည္က်ရမ ုံ ွအပ ဘာမွ မတတန ္ င ို ္ဘးူ။ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိကုိ ဘာမွယခ ူ င ြ ့္ မေပးခဘ ့ဲ ူး။ ရသ ိွ မ်ွ စပါးတငး္ေပါငး္ (၇၀၀ကေန ၁၀၀၀)ေက်ာ၊္ လယ္ယာေျမ၊ အမ ိ ၊္ က်ြ၊ဲ ႏာြး၊ တရ ိ စ ိ ာန ၧ ၊္ လွညး္၊ အမ ိ ေ ္ မးြတရ ိ စ ိ ာန ၧ ေ ္ တျြဖစ္တ့ဲ ၾကက၊္ ၀က၊္ ဘဲ ျပးီေတာ့ အမ ိ ေ ္ ထာငပ ္ ရေ ိ ဘာဂေတ၊ြ ေသတၱာ ေတြ ဘာဆုိဘာမွ ယခ ူ င ြ မ ့္ ရခ ိွ ့ဲဘူး။ ရိွသမ်ွ ခ်မး္သာသမ်ွအားလံုး ထားခရ ့ဲ တယ။္ စစသ ္ ားေတြက ေျပာေသးတယ။္ မငး္ တ႔ုိ ပစည ၥ း္ယူဘ႔ုိ ျပန္လာတ့ဲသေ ူ တြကုိ သတပ ္ စမ ္ ယ္ဆျုိပးီ ခ်န ိ း္ေျခာကခ ္ ့ဲတ့ဲအတြက္ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိဘာပစၥညး္မွသြားျပန္ မယန ူ င ုိ ခ ္ ့ဲဘးူ။ အဒ ဲ ေ ီ နမ ႔ နက္ထြက္လာျပးီ လမး္ေလ်ာက္လာလိုက္တာ ညမးုိခ်ဳပခ ္ ါနးီမာွ အႏ ိ ၵိယနင ို င ္ ရ ံ ဲ႕ ရာြေလးတစ္ ရာြ ကုိ ေရာကခ ္ ့ဲတယ။္ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိအားလးံု စစ ု ေ ု ပါငး္ (၅၀၀)နးီပါးေလာကရ ္ မ ိွ ယ။္ က်နတ ္ ့ဲ ရာြေပါငး္မ်ားစြာက လူအမ်ား ၾကးီလညး္ အေမာင္းထုတခ ္ ခ ံ ရ ့ဲ တယ။္ က်ြနေ ္ တာ့အထင္ ခါေတာမ ္ စ ီွ စဆ ္ ငေ ္ ရးမွာ ေမာငး္ထုတခ ္ ့ဲတ့ဲ ကူကီးျပည္သူဟာ ၂ေသာငး္ေက်ာ္လမ ိ မ ့္ ယ္လ႔ုိ ခနမ ႔္ ွနး္ မတ ိ ယ။္ က်ြန္ေတာ္တ႔ုိ က်နခ ္ တ ့ဲ ့ဲ ပစည ၥ ္းေတြ လာျပန္ယူလ႔ုိ ရမလားဆျုိပးီ စစသ ္ ားေတြကုိ ေမးေတာ့ ဘာမမ ွ ေျပာန။႔ဲ ပါးစပပ ္ တ ိ ္ထားလ႔ုိ ေျပာတယ။္ ျပးီေတာ့ မငး္တေ ႔ုိ နာက္ကုိ လံုး၀လွညမ ့္ ၾကညန ့္ ေ ႔ဲ နာ။္ ျမနမ ္ ာျပည္ကို လံုး၀ျပနလ ္ ွည့္ မၾကညန ့္ ။႔ဲ ငါတ႔ိုကုိလညး္ မၾကညန ့္ ႔ဲလ႔ုိ ခ်န ိ ္းေျခာက္တယ။္ အမန ွ ္တကယေ ္ တာ့ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိဟာ ဒေ ီ နရာေဒသမွာ လန ြ ခ ္ ့ဲတႏ ့ဲ စ ွ ေ ္ ပါငး္မ်ားစြာကတညး္က ေနထင ုိ ္ခ့ဲတာျဖစ္တယ။္ ျမနမ ္ ာျပညမ ္ ွာ ဒမ ီ က ုိ ေရစရ ီ ရင္ ျပနလ ္ ာခ်ငတ ္ ယ။္ ဒါေပမ့ဲ အိမေ ္ တြလယေ ္ တြ ယာေတေ ြ တာ့ ဘယျ္ပနရ ္ ေတာမ ့ လ။ဲ သေ ႔ုိ ပမ့ဲ ဒေ ီ ဒသေတြက က်ြနေ ္ တာ္တရ ႔ုိ ဲ႕ ဘးုိဘြားေတပ ြ င ုိ ္တ့ဲ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိ ေျမေတြဘ။ဲ ျပနလ ္ ာေနမာွဘျဲဖစတ ္ ယ။္ ျပးီေတာ့ ဆံုးရးံွသြားတ့ဲ လယ္ေျမေတြ ျပနရ ္ ရင္ အရမး္ေကာငး္မာွဘ။ဲ ေနာက္ဆံုးေျပာခ်ငတ ္ ာက က်ြနေ ္ တာ့္အဘုိး အဘြား ပင ို ဆ ္ င ို ခ ္ ့ဲတ့ဲ နယေ ္ ျမေတြကေန မ်ကရ ္ ညန ္ ႔ဲ ႏင ွ ္ထုတ္ခရ ံ တာ ျ ဖ စ တ ္ ယ။္ ရိွသမ်ွ ပစည ၥ း္ေတြ အတင္းအဓမၼ အသမ ိ း္ပိုက္ ခရ ံ ျခငး္ျဖစတ ္ ယ။္ ေမာငး္ထုတခ ္ ရ ံ တာျဖစတ ္ ယ။္ စကားမေျပာန။႔ဲ ေနာကျ္ပနလ ္ ွညရ ့္ င္ ပစသ ္ တမ ္ ယ္ ဆုိ ေတာ့လည္း ဘာမွ ျပနမ ္ ေျပာနင ို ဘ ္ းူ။ ေနာက္လညး္ လွညၾ့္ကညခ ့္ င ြ ့္ လံုး၀မရေတာခ ့ ေ ့ဲ ပမ့ဲ ခခ ု ်န ိ သ ္ ာ ဒမ ီ က ို ေရစရ ီ ရင္ ျပနေ ္ နခ်ငတ ္ ယ။္ က်ြနေ ္ တာပ ္ င ို ဆ ္ င ုိ ခ ္ ့ဲတ့ဲ လယ္ယာေျမေတြကုိလည္း ျပနလ ္ ခ ုိ ်ငတ ္ ယ။္ ထက ြ ဆ ္ ခ ုိ ်က္ (၂) အမည။္
။ ပးူလကခ ္ ေ ုိ ထာငး္ မသဲ (အသက္ - ၆၅ႏစ ွ )္
[9]
ယခငေ ္ နထင ုိ ရ ္ ာေဒသ။
။ သမ ု နေက်းရြာ (လွညး္ဆပ ိ )၊ ္ တမးူျမဳိန ႔ ယ။္ စစက ္ င ုိ း္တင ို း္
ယခေ ု နထင ို ္ေသာေဒသ။
။ က်ဗင ို း္ဖင ို း္၊ မးုိေလးျမဳိန ႔ ယ၊္ မဏပ ိ ရ ူ ျပညန ္ ယ၊္ အႏ ိ ိၵယနင ို င ္ ံ Chavang Phai, Moreh, Manipur
ေျဖဆခ ုိ ေ ့ဲ သာေနရ ႔ က။္
။ ၂၄-၅-၂၀၁၀ (ညေန ၃း၄၀) က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိ အေမာငး္ထုတခ ္ ံရတ့ဲ အခ်န ိ က ္ ခရစမ ္ တ္ မတုိငမ ္ ီွ တစရ ္ က္ အလုိ ၁၉၆၇ခႏ ု စ ွ ္ ဒဇ ီ င္ဘာလ (၂၄)ရကေ ္ န႔ ျဖစတ ္ ယ။္ အဒ ဲ ေ ီ နမ ႔ ာွ တစဖ ္ က္ နင ို င ္ က ံ မးုိေရးကုိ ခရစမ ္ တ္ ပစည ၥ း္၀ယ္ဘ႔ုိ သြားေတာ့ အေမာငး္ထုတခ ္ ရ ံ မ့ဲ အေၾကာင္းကို ၾကားလာခရ ့ဲ တယ။္ ဒါန႔ဲ ဘာပစည ၥ ္းမွ မ၀ယေ ္ တာ့ဘဲ ရာြကို ျပနလ ္ ာခ့ဲတယ။္ ဒဇ ီ ငဘ ္ ာလ (၃၀)ရကေ ္ နမ ႔ ာွ စစသ ္ ားေတြဟာ က်ြနေ ္ တာ္ တ႔ုိရြာ သမ ု နရာြ (ယခု လွည္းဆပ ိ ္)ကုိ လကန ္ က္ အျပည့္ အစန ံု ႔ဲ ေရာက္လာ ၾကတယ။္ က်ြနေ ္ တာ္တရ ႔ုိ ြာက မငး္သာေက်းရြာနား မာွျဖစ္တယ။္ ေဆးတုန္း ေက်ာရ ္ ြ ာ ကေ ုိ နစစသ ္ ား(၃)ဥးီ၊နမတ ္ ံတားရာြကေနစစ္သား(၃)ဥးီျပးီေတာ့
က်ြနေ ္ တာ္တရ ႔ုိ ြာကုိ စစသ ္ ား(၃)ဥးီ စစ ု ေ ု ပါငး္ (၉)ဥးီဟာ
အနးီနားရြာက ရာြသားေတြအားလးံုကုိ ေခၚလာျပးီ က်ြနေ ္ တာ္
တရ ႔ုိ ြာမွာလာေပါင္းၾကတယ။္ အဲဒက ီ ေန ညေန(၄)နာရေ ီ လာက္မာွ ရနး္ငုတေ ္ ပ (့ါ အႏ ိ ယ ိၵ ရြာ)ကို ဥးီတည္သြားခၾ့ဲကတယ။္ ဒါေပမ့ဲ တစရ ္ က္တညး္န႔ဲ မေရာက္ဘူး။ အဲလုိသြားရငး္န႔ဲ မငး္သာရြာကုိ ေရာကေ ္ တာ့ မးိုခ်ဳပစ ္ ျပဳေနျပျီဖစလ ္ ႔ုိ ညအပ ိ ္ လိုကၾ္ကတယ။္ ေနာကေ ္ န႔က်ေတာ့ တနဂေ ၤ ႏေ ြ နျ႔ဖစလ ္ ႔ုိ တစရ ္ ကန ္ ားလိုက္တယ။္ မငး္သာရာြမာွ ရာြသံုးရြာ ေပါငး္ျပးီ ဘရ ု ားရစ ွ ခ ္ းုိၾကတယ။္ ေနာက္တစေ ္ နည ႔ ေနမွာဘဲ အစးုိရစစသ ္ ားေတြက ရနး္ငေ ုိ ပ (့ါ အႏ ိ ိၵယရြာ)ကို ေနာက္ကေန ေသ နတေ ္ တြန႔ဲ ခ်န ိ ျ္ပးီ လာပေ ႔ုိ ပးတယ။္ အဒ ဲ ရ ီ ာြ ေရာကေ ္ တာ့ ည(၇)နာရီ ထးုိေနျပ။ီ အဒ ဲ ရ ီ ာြေရာကေ ္ တာ့ တေ ဲ လးေဆာက္ ျပးီ ေနခ့ဲတယ။္ ဒလ ီ ေ ုိ မာင္းထုတခ ္ ရ ံ တ့ဲအခ်န ိ မ ္ ာွ ရသ ိွ မ်ပ ွ စည ၥ း္ေတ၊ြ က်ြ၊ဲ ႏာြး၊ တရ ိ စ ိ ာန ၧ ေ ္ တန ြ ႔ဲ ဆနစ ္ ပါး ရိွသမ်ွအား လးံု ကုိ ရာြမွာဘဲ ခ်န္ထားခရ ့ဲ တယ။္က်ြနေ ္ တာ့ မိသားစုဆရ ုိ င္ ဆနစ ္ ပါး တငး္ေပါငး္(၄၀၀)ေက်ာ္ ရာြမာွ က်နခ ္ တ ့ဲ ယ။္ သြားျပနယ ္ ူလ႔ုိလညး္ မရေတာ့ဘူး။ ရာသဥ ီ တုက ေအးေတာ့ ခ်ဳစ ံ ရာ ေစာင္တစ္ခ်ဳိရ ႔ ယ၊္ ဆန္တစ္ခ်ဳိရ ႔ ယ၊္ အးုိခြက၊္ ပနး္ ကန္ တစ္ခ်ဳိက ႔ ုိဘဲ ယူလာနင ို ခ ္ တ ့ဲ ယ။္ ကိုယ့္ဟာကိုယ္ ၀မး္လညး္နည္းတယ။္ စတ ိ ္လည္းဆးုိတယ။္ဒါေပမ့ဲ ဘာမမ ွ တတ္ နင ုိ ္ဘးူ။ အမ်ဳိးသမးီေတြဆရ ုိ င္ ငၾိုကတယ။္ က်ြနေ ္ တာ့အေမ အဖြားၾကီးဆရ ုိ င္ စပါးပတ ု န ္ ားမွာ ရပ၊္ စပါးေတြကုိၾကညျ့္ပးီ ငလ ုိ ုိက္တာ မေျပာနေ ႔ဲ တာ။့ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိကုိ ထုတေ ္ ပးထားတ့ဲ မတ ွ ပ ္ ံုတင္လား ဘာလားေတာ့ မသေ ိ တာ့ဘးူ၊ ျပးီေတာ့ စာရြက္တစခ ္ ်ဳ႔ိ လည္း အားလးံု ျပန္သမ ိ း္တယ။္ က်ြနေ ္ တာ္ အဒ ဲ ရ ီ ြာမွာ ေနခ့ဲတာ မေမာငး္ထုတခ ္ င္အထိ ႏစ ွ ေ ္ ပါငး္(၃၀) ေက်ာ္ ေနလာျပးီသား။ က်ေနာ္က အမ ိ ္ ေထာင္ က်ခါစေပါ။့ အဒ ဲ ရ ီ ာြမွာ က်ြနေ ္ တာ့ အဖုိးအဖြား လက္ထက္ကတညး္က ေနထင ုိ ္လာတ့ဲ အဒ ဲ ရ ီ ြာမာွ အစစအရာရာအဆင္ ေျပတယ။္ အကယ္လ႔ုိ ဒမ ီ က ုိ ေရစီ ရရင္ က်ြနေ ္ တာ္တရ ႔ုိ ြာမာွ ျပန္သြားခ်င္တယ။္ ေအးေအးခ်မး္ခ်မး္ ျပနေ ္ နခ်ငတ ္ ယ။္ ေနာက္ဆးံုအေနန႔ဲ က်ြနေ ္ တာေ ္ ျပာခ်ငတ ္ ာက ဒ မ ီ က ုိ ေရးစရ ီ လ႔ုိ ျမနမ ္ ာျပညေ ္ ခတေ ္ ကာငး္သြားရငျ္ပနေ ္ နခ်ငတ ္ ယ။္ ကြ်န္ ေတာ္တ႔ုိ ပင ို ဆ ္ င ုိ ခ ္ ့ဲတ့ဲ လယ္ယာေျမအားလးံုကိုလညး္ ျပနရ ္ ခ်ငတ ္ ယ။္ ေက်းဇးူတငပ ္ ါတယ။္
[10]
ထက ြ ဆ ္ ခ ုိ ်က(၃) ္ အမည။္
။ နးုဟတခ ္ ုိက်ငး္ (အသက္- ၆၆ႏစ ွ )္
ယခငေ ္ နထင ုိ ရ ္ ာေဒသ။
။ နနျ္မငး္ဟန၊္ တမူးျမဳိန ႔ ယ။္ စစက ္ င ုိ း္တင ို း္
ယခေ ု နထင ို ေ ္ သာေဒသ။
။ ၀ပန ္ ံပါတ္ (၂)၊ မးုိေလးျမဳိန ႔ ယ၊္ မဏပ ိ ရ ူ ျပညန ္ ယ၊္ အႏ ိ ယ ိၵ နင ို င ္ ံ Ward No.(2) Moreh, Manipur
ေျဖဆခ ုိ ေ ့ဲ သာေနရ ႔ က။္
။ ၂၆-၅-၂၀၁၀ (နန ံ က္- ၁၁း၄၅နာရ)ီ ကြယ္လန ြ ္သူ က်ြနမ ္ အမ်ဳိးသား ပးူက်ြနး္ခရ ုိ မး္ဟာ နနး္ျမငး္ ဟရ ံ ြာမွာ ဟိုးလန ြ ခ ္ ့ဲတ့ဲ ၁၉၅၀-၅၁ခႏ ု စ ွ က ္ တည္းက သရ ႔ူ ႔ဲ မဘ ိ ေတန ြ ႔ဲ ေနထင ုိ ခ ္ ့ဲတာ ျဖစတ ္ ယ။္ က်ြနမ ္ ကေတာ့ သန ူ ႔ဲ လက္ထပျ္ပးီ ၁၉၅၈ခႏ ု စ ွ ေ ္ လာက္ကစတငေ ္ နထင ို ခ ္ ့ဲတာပါ။ က်ြနမ ္ ခငပ ္ န ြ း္က အဒ ဲ ီတန ု ္း က
တမူးေဆးရမ ုံ ွာ လျံုခဳေ ံ ရး
တာ၀န္ထမး္ေဆာငေ ္ နခတ ့ဲ ယ။္
တစေ ္ နမ ႔ ာွေတာ့
က်ြနမ ္
တ႔ုိလယမ ္ ာွစပါးရိတေ ္ န တ့ဲအခ်န ိ မ ္ ာွရြာကလူတစ္ ေယာက္ ေျပးလာျပးီ
စစသ ္ ားေတြက
က်ြနမ ္ တ႔ုိကုိ
ေ ခ ၚခ င ုိ း္တ့ဲ
အေၾကာင္း ႏင ွ ထ ္ ုတ္တ့ဲအေၾကာငး္ကပ ို ါ တစ္ဆက္တည္း လာေျပာ ပါတယ။္ က်ြနမ ္ တ႔ုိလညး္ ဘာကစ ိ ၥလညး္ မသိဘူးဆျုိပးီ လုိက္သြားတ့ဲအခါမာွ စစသ ္ ားေတြက အထပ ု အ ္ ပုိး ေတြ ျပငခ ္ င ုိ း္ပါတယ။္ က်ြနမ ္ ဆုိရင္ အဒ ဲ ည ီ မွာ မအပ ိ ္ဘဲ တစ္ညလံုး ငေ ုိ နခတ ့ဲ ယ္။ ေနာကေ ္ န႔ မနက္(၆)နာရေ ီ လာကမ ္ ွာေတာ့ ရာြသၾူကးီအမ ိ မ ္ ာွ စခ ု င ုိ း္တယ။္ အဒ ဲ ေ ီ န႔ကစျပးီ က်ြနမ ္ တ႔ုိအမ ိ ္ကုိ ျပနမ ္ ေရာကေ ္ တာ့ဘးူ။ အမ ိ ္ကုိ ခဏျပနခ ္ ်ငတ ္ ယေ ္ ျပာလညး္ လံုး၀မရဘးူ။ မနက္(၁၀)နာရီအထိ က်ြနမ ္ တ႔ုိကုိ ခ်ဳပထ ္ ား တယ။္ ဒါန႔ဲ ရာြသၾူကးီက စစ္သားေတြကုိ ေျပာေပးတယ။္ မဟုတ္ဘူး၊ သူတ႔ုိဘာစားၾကမလ၊ဲ အ၀တ္အစားလညး္ မပါ လာၾကဘူး၊ သြားယခ ူ င ုိ း္ပါလေ ႔ုိ ျပာေတာ့ ေန႔လည္ (၂)နာရေ ီ လာကမ ္ ွာေတာ့ ဒါဆရ ုိ င္ အမ ိ ္ခဏျပနၾ္က၊ ႏစ ွ မ ္ န ိ စဘ ္ ဲ အခ်န ိ ေ ္ ပးမယ္လ႔ုိ စစသ ္ ားကေျပာတယ။္ သၾူကီးက ပစည ၥ ္းသယန ္ င ုိ ္သေလာက္ သယ္လာပါလ႔ုိ ေျပာေပမ့ဲ က်မတ႔ုိ ဘာမွ ယမ ူ လာနင ို ခ ္ ဘ ့ဲ ူး။ အုိးခက ြ ္တစခ ္ ်ဳိ၊႔ ေစာငတ ္ စခ ္ ်ဳိဘ ႔ ဲ ပါလာနင ို ခ ္ ့ဲတယ။္ အဒ ဲ ေ ီ န႔က က်ြနမ ္ တ႔ုိ လူအပ ု ၾ္ကီးကုိ စစ္သား (၈)ေယာက္က ဥးီေဆာငျ္ပးီ ေခၚသြားတယ။္ ရာြမာွ က်နခ ္ တ ့ဲ ့ဲသေ ူ တေ ြ ရာ၊ အေမာငး္ထုတခ ္ ရ ံ သေ ူ တေ ြ ရာ ငလ ုိ ိုကၾ္ကတာ။ တစရ ္ ြာလံုးက ငသ ုိ ေ ံ တန ြ ႔ဲ ဆူညေ ံ န ခ့ဲ တယ။္ ညပင ို း္ေလာက္က်ေတာ့ အႏ ိ ိၵယနယစ ္ ပက ္ ုိ ေရာက္တယ။္ စစသ ္ ားေတြက က်ြနမ ္ တ႔ုိကုိ အဒ ဲ မ ီ ွာထားျပးီ ျပန္ သြားၾကတယ။္ အဒ ဲ ေ ီ နာက္ မန ီ တ ု ရ ္ ြာကုိ ေရာက္တယ။္ အရမး္ကုိ ဒက ု ေ ၡ ရာကခ ္ ့ဲတယ။္ အပ ိ စ ္ ရာ မရေ ိွ တာ့ သမ ူ ်ားအမ ိ ္ တစ္အမ ိ မ ္ ာွ မသ ိ ားစု ၅ခေ ု လာက္ စျုပးီအပ ိ ရ ္ ေတာ့ က်ပ္ညပေ ္ နတယ။္ ေတာေ ္ သးတယ။္ ရာသဥ ီ တုက ေအးလ။႔ို ေနာကေ ္ တာ့ သြားစရာေနရာလညး္မရိွလ႔ုိ အဒ ဲ ရ ီ ြာမွာဘဲ ေနလိုကေ ္ တာ့တယ။္
[11]
အဒ ဲ ီလို အေမာင္းထုတ္ ခရ ံ တ့ဲအတြက္ က်ြနမ ္ အရမး္ ခစ ံ ားရတယ။္ စတ ိ ္လညး္ အရမး္ထခ ိ ုိက္တယ။္ မ်ကရ ္ ည္ က်ရ လန ြ ္း၊ ငရ ို လန ြ း္လ႔ုိ ေသေတာမ ့ လေ ုိ တာင္ ျဖစခ ္ တ ့ဲ ယ။္ က်ြနမ ္ တ႔ုိအဖ႔ဲြက လေ ူ ပါငး္ (၅၀၀)ေလာက္ ရမ ိွ ယ္ထင္တယ။္ ရသ ိွ မ်ွ ခ်နထ ္ ားရစခ ္ ရ ့ဲ တယ္ဆေ ုိ တာ့ က်ြႏ ဲ ြားေတြလညး္ ျပန္လညမ ့္ ၾကညန ့္ င ို ခ ္ ဘ ့ဲ ူး။ ၾကက္ ၀က္ စတ့ဲ အမ ိ ေ ္ မးြ တရ ိ စ ိ ာန ၧ ္ ေတြကေ ုိ တာင္ ဂရမ ု စက ုိ န ္ င ို ေ ္ တာ့ဘူး။ အမ ိ ၊္ လယ္ယာေျမ၊ ဆနစ ္ ပါးဆုိတာလည္း လးံု၀ျပနမ ္ ယန ူ င ို ေ ္ တာ့ဘးူ။ က်ြနမ ္ တ႔ုိအမ ိ ္ဆရ ုိ င္ အမ ိ ေ ္ ဟာငး္ကို ျပနျ္ပးီအသစေ ္ ဆာက္ထားတာ မၾကာေသးဘးူ။ ေနေတာငမ ္ ေနရေသးဘးူ။ က်ြနမ ္ ဆရ ုိ င္ အရမး္၀မး္နညး္တယ။္ က်ြနမ ္ တ႔ုိကုိ ဆင္းရဒ ဲ ုကေ ၡ ရာကေ ္ အာင္ လပ ု ခ ္ ့ဲတစ ့ဲ စ္သားေတြတစေ ္ န႔၀ဍ္လညမ ္ ယ။္တေန႔က်ရင္ သူတ႔ုိအလွည့္ ေရာက္လာမွာဘဲ။ ဒမ ီ က ို ေရစျီပနရ ္ ရင္ က်ြနမ ္ တ႔ုိရာြမာွဘဲ ျပနေ ္ နမယ။္ ျပးီေတာ့ က်ြနမ ္ တ႔ုိအမ ိ ေ ္ တြ လယ္ ေတြ ယာေတြကုိလညး္ ျပန္လခ ုိ ်ငတ ္ ယ။္ စစသ ္ ားေတြကုိ လးံု၀မျမငခ ္ ်ငေ ္ တာ့ဘးူ။ ထက ြ ဆ ္ ခ ုိ ်က္ (၄) အမည။္ ယခငေ ္ နထင ုိ ရ ္ ာေဒသ။ ယခေ ု နထင ို ္ေသာေဒသ။
။ ပးူဆန ြ း္ေပါင္ ေၾကာင္ထူ ကီလံု (အသက္-၈၀ႏစ ွ ္) (ကြယ္လန ြ )္ ။ မာမုတ၊္ ေထနဇ ္ နး္ (ယခု ေခ်ာငး္ညေ ီ နာငရ ္ ြာ) တမးူျမဳိန ႔ ယ။္
စစက ္ င ုိ း္တင ို ္း
။ ဂးီလဂ ္ ါလ၊္ မးုိေလးျမဳိန ႔ ယ၊္ မဏပ ိ ရ ူ ျပညန ္ ယ၊္ အႏ ိ ိၵယနင ို င ္ ံ Gilgal veng, Moreh, Manipur
ေျဖဆခ ုိ ေ ့ဲ သာေနရ ႔ က။္
။ ၂၆-၅-၂၀၁၀ (ေနလ ႔ ည္ - ၁၂း၂၆နာရ)ီ က်ြနေ ္ တာ္တမ ႔ုိ ိသားစုဟာ လန ြ ္ ခေ ့ဲ သာ ႏစ ွ ေ ္ ပါငး္မ်ားစြာ ကတညး္ က ေနထင ုိ ခ ္ ့ဲတယ။္ က်ြနေ ္ တာ္တမ ႔ုိ ိသားစမ ု ွာ မွတပ ္ ံုတငန ္ ႔ဲ အမ ိ ္ ေထာငစ ္ စ ု ာရငး္လည္း ရတ ိွ ယ္။ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိကို ေမာင္းထုတ္ ေတာမ ့ ့ဲအေၾကာငး္ ၾကား လာတ့ဲအခါမာွ စစသ ္ ားေတြကုိ ၀က္ သတေ ္ ပးတယ။္ အရကေ ္ တာ င တ ္ ုိကခ ္ ့ဲတယ။္ ဘာျဖစလ ္ ႔ုိလညး္ ေတာ့ မသိဘးူ၊ သူတမ ႔ုိ စားမေသာကၾ္ကဘူး။ ေနာက္တစေ ္ န႔ မာွ ေတာ့ စစသ ္ ားအေယာက္ (၂၀)ေလာက္ဟာ က်ြနေ ္ တာ္ တုိ႔ဆီကုိ လာျပးီ အထုတ္အပးုိျပငဘ ္ ႔ုိ လာ ေျပာတယ။္ က်ြနေ ္ တာ္က ေယာ က်္ားတနမ ္ ့ဲ မ်ကရ ္ ည္က်တယ။္ က်ြနေ ္ တာ္တပ ႔ုိ င ို ္တ့ဲ ပစည ၥ း္ဘာမွ
မယူလာ နင ုိ ဘ ္ ူး။ အထးူသျဖင့္ က်ြနေ ္ တာႏ ္ ွေျမာတာက က်ြနေ ္ တာ့လယ္ေတြဘ။ဲ အမ ိ ၊္ လယ္ယာ၊ က်ြ၊ဲ ႏာြး၊ တရ ိ စ ိ ာန ၧ ္ ေတြ ဆးံုရဳွံးခရ ့ဲ တယ။္ စပါးတငး္ေပါငး္မ်ားစြာလည္း ဆံုးရဳံွးခ့ဲတယ။္ က်ြနေ ္ တာပ ္ င ို ္တ့ဲ ပစည ၥ ္းေတ၊ြ အိမေ ္ တ၊ြ လယေ ္ တြ အေၾကာင္းျပနစ ္ ဥး္စားရင္ ဒေ ီ နထ ႔ ိ စတ ိ ္ ထမ ဲ ာွ ခစ ံ ားေနရတန ု း္ဘ။ဲ စစသ ္ ားေတြက ဘာေၾကာင့္ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိကုိ ႏင ွ ထ ္ ုတ္တယ္ဆုိတာ ေသေသခ်ာခ်ာ မျပာျပပါဘးူ။ အစးုိရအမန ိ န ႔္ ႔ဲ လ႔ုိ ဘဲ ေျပာတယ။္ က်ြနေ ္ တာမ ့ ွာ ေျပာငး္ခငး္၊ နာနတခ ္ ငး္၊ လယ္ယာန႔ဲ အျခားစိုကခ ္ ငး္ေတြ အမ်ားၾကီး အလဟသ ျဖစခ ္ ရ ့ဲ တယ။္ အဒ ဲ ီအခ်န ိ က ္ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိ စစ ု ေ ု ပါငး္ အေယာက္(၈၀၀)ေလာက္ ရမ ိွ ယ္ထင္တယ။္ စစအ ္ စးုိရက ျပည္သေ ူ တြ အတြက္ ဘယ္တန ု း္ကမွ မစဥး္စားေပးဘးူ။ က်ြနေ ္ တာ္ကေတာ့ တင ို ္းျပညမ ္ ွ ာ စစသ ္ ားေတြကုိ မအပ ု ခ ္ ်ဳပေ ္ စခ်င္ဘးူ။
[12]
ဒမ ီ ုိကေရစန ီ ညး္န႔ဲဘဲ အပ ု ခ ္ ်ဳပေ ္ စခ်ငတ ္ ယ။္ ျမနမ ္ ာျပညမ ္ ာွ ဒမ ီ က ို ေရစီ ျပနရ ္ မယ္ဆရ ုိ ငေ ္ တာ့ က်ြနေ ္ တာ္တရ ႔ုိ ြာမာွဘဲ ျပနေ ္ နခ်ငတ ္ ယ။္ က်ြန္ေတာ္တ႔ုိ ပင ုိ ္ဆင ုိ ခ ္ ့ဲတ့ဲ အမ ိ ေ ္ တ၊ြ လယေ ္ တ၊ြ ယာေတြကုိ ျပနရ ္ ခ်ငတ ္ ယ။္ မတ ွ ခ ္ ်က။္
။
ပးူဆန ြ း္ေပါငး္ေၾကာင္းထူသည္
၂၀၁၀ခႏ ု စ ွ ္
စက္တင္ဘာလတင ြ ္
မးုိေရးျမဳိေ ႔ နအမ ိ ၌ ္ ျ မ န ္မ ာ
ျပညျ္ပနေ ္ ရးေစာငေ ့္ မ်ာရ ္ ငး္ ကြယ္လန ြ ္သြားချ့ဲပီ ျဖစသ ္ ည။္ ကူကီးအမ်ဳိးသမးီဆင ုိ ရ ္ ာ လ႔ူအခင ြ ့္အေရး အစည္းအရးုံမွ ဤစာအပ ု ျ္ဖင့္ ဂဏ ု ျ္ပဳအပပ ္ ါသည။္ ထက ြ ဆ ္ ခ ုိ ်က(၅) ္ အမည။္ ယခငေ ္ နထင ုိ ရ ္ ာေဒသ။ ယခေ ု နထင ို ္ေသာေဒသ။
။ ပးူေသာငး္ခုိထန္း မသဲ (အသက္- ၈၂ႏစ ွ )္ ။ မငး္သာေက်းရြာ၊ တမူးျမဳိန ႔ ယ္။
စစက ္ င ုိ း္တင ို ္း
။ ဒ-ီ မန ြ ္နဖင ုိ း္ေက်းရာြ၊ မးုိေလးျမိဳန ႔ ယ၊္ မဏပ ိ ရ ူ ျပညန ္ ယ၊္ အႏ ိ ိၵယနင ို င ္ ံ D.Monnaphai, Moreh, Manipur
ေျဖဆခ ုိ ေ ့ဲ သာေနရ ႔ က။္
။ ၂၇-၅-၂၀၁၀ (နန ံ က္- ၁၁း၃၅နာရ)ီ က်ြနေ ္ တာန ့ ာမည္ ပးူေသာငး္ခုိထနး္မသဲ ျဖစျ္ပးီ အသက္(၈၂)ႏစ ွ ္ ရပ ိွ ါျပ။ီ က်ြနေ ္ တာ္တရ ႔ုိ ြာက မငး္သာေက်းရြာ၊ တမူးျမဳိန ႔ ယ္က ျဖစပ ္ ါ တယ။္ ကြ်န္ ေတာ္တ႔ုိဟာ ဒရ ီ ာြမာွ ဟိုးလန ြ ္ ခတ ့ဲ ့ဲ ႏစ ွ ေ ္ ပါငး္မ်ားစြာ က တညး္က ေနထင ို ္ ခတ ့ဲ ာျဖစ္တယ။္က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိကုိေမာငး္ထုတခ ္ ့ဲတာ က ၁၉၆၇-၆၈ခႏ ု စ ွ ္ ဇြန၊္ ဇလ ူ င ုိ ္လေလာကမ ္ ွာ ျဖစပ ္ ါတယ။္ တစ္ည ေနခငး္မွာ စစသ ္ ား(၁၅) ေယာက္ ေလာက္ဟာ က်ြနေ ္ တာ္တရ ႔ုိ ြာကို ေရာက္လာျပးီ မငး္တ႔ုိဟာ နင ုိ င ္ ျံခားသား ေတြ ျဖစ္တယ။္ အျမန္ဆးံု ဒရ ီ ာြကေန ေျပာငး္ပါဆျုိပးီ လာခ်န ိ း္ေျခာက္တယ။္
စစ္သားေတြဟာ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိ ေယာက်္ားေတြကုိ ၾကမ ိ လ ္ ံုးန႔ဲရက ို ေ ္ တာ့ ကေလးေတန ြ ႔ဲ မန ိ း္မေတြက ငၾုိကတယ။္ အဒ ဲ ေ ီ နာက္ ရနး္ငတ ု ေ ္ ပါ့ဆုိတ့ဲ အႏ ိ ိၵယရြာတစရ ္ ြာကုိ ဥးီတညျ္ပးီ ေမာငး္ထုတ္တယ။္ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိ ဘာပစၥညး္မွ သယမ ္ သြားနင ို ခ ္ ဘ ့ဲ ူး။ ေစာင္တစ္ထညန ္ ႔ဲ အုိးခြက၊္ ပနး္ကန္ အခ်ဳိက ႔ ုိဘဲ သယ္သြားနင ို ္တယ။္ အမ ိ ၊္ လယ၊္ က်ြ၊ဲ ႏာြး၊ ပစည ၥ း္န႔ဲ အေကာငး္စားေစာငေ ္ တြကုိလညး္ယမ ူ သြားနင ုိ ခ ္ ့ဲဘးူ။ပစၥညး္ေတြသြားျပန္ယူဘ႔ုိကလည္း ဘယ္သမ ူ ွ မသြားရျဲပန္ဘးူ။ စစသ ္ ားေတြက က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိကုိ တရ ိ စ ိ ာန ၧ ေ ္ မာငး္သလုိ ေနာက္ကေနေမာငး္တယ။္သူတ႔ုိက ပါးစပ္ကေန ဆဲဆုိတယ၊္ ျပးီေတာ့ ဆဲဆျုိပးီ ျမနျ္မနသ ္ ြားဆျုိပးီတုတန ္ ရ ႔ဲ ိုက္တယ။္ ေဘးနားပတ၀ ္ နး္က်င္ ရာြေတျြဖစတ ္ ့ဲ အငၾ္ကငး္ကန ု း္၊ မငး္သာ၊ မးုိလ္ေႏးြ၊ အငၾ္ကငး္သာ၊ ၀ကရ ္ ဳွ၊ ေနာင္ကမ္ စတရ ့ဲ ြာေတြကေနလညး္ ေမာငး္ထုတခ ္ ့ဲတယ။္ ေမာငး္ထုတ္တ့ဲအခ်န ိ ္က ညပင ို း္ဆေ ို တာ့ ေတာထမ ဲ ာွဘဲ အပ ိ ရ ္ တယ။္ ျခငန ္ ျ႔ဲဖဳတက ္ ိုကျ္ခငး္ကိုလည္းခခ ံ ရ ့ဲ တယ။္ကေလး ေတြဆရ ုိ င္ ထမငး္မစားရလ႔ုိ ငၾုိကတယ။္ လေ ူ တြအားလးံုက ေၾကာက္တ့ဲအတြကေ ္ ၾကာင့္ ထမငး္လည္း ခ်ကမ ္ စားရၾဲက ဘူး။ ေနာကေ ္ န႔ မနကမ ္ ွဘဲ ေတာထမ ဲ ာွ ခ်ကစ ္ ားရတယ။္ တစေ ္ နကန ု ္ အစာငတခ ္ ရ ံ တယ။္ ေနာကေ ္ တာ့ ကူကီးရြာတစ္ ရာြကုိ ေရာကျ္ပးီ အဒ ဲ ရ ီ ာြမွာဘဲ ေနထင ို ္လုိက္တယ။္
[13]
ျမနမ ္ ာျပည္က အရမး္သာယာတယ။္အရမး္လည္း ေပ်ာစ ္ ရာေကာငး္တယ။္ မန ု ဟ ႔္ ငး္ခါးစားရတာ လးံု၀မေမဘ ့ ူး။ ျမန္မာ ျပညမ ္ ာွ စစသ ္ ားေတြ အပ ု ခ ္ ်ဳပတ ္ ာ လးံု၀မၾကဳိက္ဘးူ။ ေအာင္ဆနး္စၾုကည္ တက္လာျပးီ ဒမ ီ က ုိ ေရစီ ရရင္ ျမနမ ္ ာျပည္ ကို ျပန္သြားမယ။္ ဘာလ႔ုိလည္းဆေ ုိ တာ့ ဒေ ီ ဒသေတြဟာ က်ြန္ေတာ္တ႔ုိ ကူကီးဘးုိဘြားေတပ ြ င ုိ ္တ့ဲ နယေ ္ ျမေတျြဖစလ ္ ႔ုိ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိ နင ို င ္ ျံဖစ္တယ။္ က်ြနေ ္ တာ္တမ ႔ုိ ွာ အႏ ိ ယ ၵိ ၊ ျမနမ ္ ာရယ္လ႔ုိ ချဲြခားမႈ မရိွဘးူ။ အဂၤလပ ိ ေ ္ တြက က်ြနေ ္ တာ္ တ႔ုိ ကို ေသြးခဲြအပ ု ခ ္ ်ဳပခ ္ လ ့ဲ ႔ုိ ခလ ု ုိ ႏစ ွ န ္ င ို င ္ ံ ျဖစသ ္ ြားတာ ျဖစ္တယ။္ ဗလ ္ုိ ခ ္ ်ဳပေ ္ အာင္ဆနး္သာ မေသခရ ့ဲ ငခ ္ ခ ု ်န ိ ္ဆအ ုိ ရမး္ေပ်ာ္ မာွ၊ စစ္သားေတြက က်ြန္ေတာ္တ႔ို ဘးုိဘာြးေျမမာွ ေနထင ုိ တ ္ ာကုိ ဘာလေ ႔ုိ မာငး္ထုတ္တာလ။ဲ အဒ ဲ ါ က်ြနေ ္ တာန ္ ား မ လည္ဘူး။ ထက ြ ဆ ္ ခ ုိ ်က(၆) ္ အမည။္ ယခငေ ္ နထင ုိ ရ ္ ာေဒသ။ ယခေ ု နထင ို ္ေသာေဒသ။
။ ပးူဒဇ ို ာေသာငး္ (အသက္-၆၈ႏစ ွ ္) ။ ျပည္ေတာ္သာေက်းရာြ ၊ တမူးျမဳိန ႔ ယ။္
စစက ္ င ုိ း္တင ို ္း
။ ၀ပန ္ ံပါတ္ (၃) ၊ မးုိေလးျမဳိန ႔ ယ္၊ မဏပ ိ ရ ူ ျပညန ္ ယ၊္ အႏ ိ ယ ိၵ နင ို င ္ ံ Ward No.(3), Moreh, Manipur
ေျဖဆခ ုိ ေ ့ဲ သာေနရ ႔ က။္
။ ၃၁-၅-၂၀၁၀ (၁၁း၀၀နာရ)ီ က်ြနေ ္ တာန ့ ာမညဒ ္ ဇ ုိ ာေသာငး္ ျဖစပ ္ ါတယ။္ က်ြနေ ္ တာ္ တ႔ုိ ဟာအရင္တန ု း္က တမူးျမဳိ႕ နယ္ ျပညေ ္ တာ္သာ ေက်းရြာမာွ ေနပါတယ။္
ျပညေ ္ တာ္ သာက မကူး၊ ဘုိလဇ ္ နး္ ရြာေတြ
ျပးီရင္ က်ြနေ ္ တာ္ တရ ႔ုိ ြာ ျပညေ ္ တာ္သာဘ။ဲ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိ မသ ိ ားစုဟာ ဟိုးလန ြ ခ ္ ့ဲတ့ဲ ဒုတိယကမာစ ၻ စ္ကတည္းက ေန ထင ုိ ခ ္ ့ဲ တာပါ။ ၁၉၆၇ခႏ ု စ ွ ္ ဒဇ ီ ငလ ္ ာလ (၂၃)ရကေ ္ န႔ မနက္ အေစာၾကီးမာွ လ၀က အရာရိွ ဥးီစးိုျမငန ့္ ႔ဲ စစသ ္ ား (၁ ၅ ) ေယာကေ ္ လာက္ လကန ္ က္အျပည့္ အစံု နေ ႔ဲ ရာက္လာတယ။္ ျပးီေတာ့ မငး္တုိ႔ဟာ အႏ ိ ၵိယနင ို င ္ သ ံ ားေတြ ဆျိုပးီေမာငး္ထုတ္ တယ။္ အဒ ဲ မ ီ တင ို ခ ္ ငမ ္ ာွေတာေ ့ တာ ထမ ဲ ာွဟင္းရာွထြက္တ့ဲသူ ေတြ ေရာ၊ လယမ ္ ာွ စပါးရတ ိ ္တ့ဲသေ ူ တပ ြ ါ အားလးံုကုိ ေခၚခင ုိ း္တယ။္ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ိုက မွတပ ္ ံုတငရ ္ ိွတယ။္အမ ိ ေ ္ ထာငစ ္ ု စာရငး္ ရိွတယ္လ႔ုိ ေျပာေတာ့ မတ ွ ပ ္ ံုတငရ ္ ေ ိွ ပမ့ဲ မငး္တ႔ုိက နင ုိ င ္ ျံခားသားဘျဲဖစတ ္ ယ္ ဆျုိပးီ အရမး္ စပ ြ စ ္ ဲြတယ။္ ကြ်န္ ေတာ္တ႔ုိက ျမနမ ္ ာနင ို င ္ ံသားပါ။ ျမနမ ္ ာျပညမ ္ ွာဘဲ ေမြးတယ။္ အဒ ဲ ီလို အမ်ဳိးမ်ဳိးေျပာေပမ့ဲ ေနာက္ဆံုးေတာ့ အတငး္အဓမၼ မွတပ ္ ံုတငေ ္ တြအားလးံု သမ ိ း္လုိက္တယ။္ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိကုိ ေသနတေ ္ တန ြ ႔ဲ ေၾကာကေ ္ အာင္ ခ်န ိ း္ေျခာက္တယ။္ အမ်ဳိးသမးီန႔ဲ ကေလးေတြလည္း ေၾကာက္လန ြ း္လ႔ုိတန ု ္ ေ န ၾက တယ။္ အဖးုိၾကးီ၊ အဖြားၾကီးေတြလညး္ ငၾုိကတယ။္ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိ လူလတပ ္ င ို း္ေတြ (အဒ ဲ ီတုနး္က) ကေတာ့ မ်ကရ ္ ည္ က်ရမ ုံ အ ွ ပ ဘာမွ မတတန ္ င ို ္ဘူး။ သူတ႔ုိက ေသနတေ ္ တန ြ ႔ဲဆေ ုိ တာ့ ဘာမွလည္း ျပနမ ္ ေျပာရဘ ဲ ူး။ တစရ ္ ြာလးံုကုိ ႏစ ွ ဖ ္ ႔ဲြ ချဲြပးီ ညေန (၄)နာရေ ီ လာကမ ္ ွာ ေမာငး္ထုတ္တယ။္ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိဟာ ဘာပစၥညး္မွ ယခ ူ ်န ိ မ ္ ရဘူး။ အ၀တ္တစ္ထည္၊
[14]
ကိုယ္တစခ ္ န ု ႔ဲ အးုိခြက၊္ ပနး္ကန္တစခ ္ ်ဳိ႕ကုိဘဲ ယခ ူ င ြ ေ ့္ ပးတယ။္ က်ြနေ ္ တာ့အမ ိ မ ္ ာွ ရိွသမ်ွပစည ၥ း္ေတ၊ြ က်ြ၊ဲ ႏြား၊ ၾကက္၊ ၀က၊္ လွညး္(၂)စးီ၊ အမ ိ ေ ္ မးြေခးြ၊ ေၾကာငေ ္ တြအားလံုး ထားခရ ့ဲ တ့ဲအျပင္ စပါးတငး္ေပါငး္(၅၀၀)ေက်ာ္ကုိလညး္ ထားခ့ဲ ရတယ။္ အမ ိ ေ ္ တ၊ြ လယေ ္ တြအားလးံုထားခရ ့ဲ ေတာ့ က်ြနေ ္ တာ္တမ ႔ုိ ွာ ဘာမွ မက်နေ ္ တာ့ဘူး။ က်ြနေ ္ တာမ ့ ာွ လယဧ ္ က(၂၀)ေက်ာ္ ရတ ိွ ယ။္ ပစည ၥ း္ေတြ ဆံုးရံွဳးခရ ့ဲ တ့ဲအျပင္ ေဆမ ြ ်ဳိးေတြ ရြာသရ ူ ြာသားေတန ြ ႔ဲ ခရ ဲြ တာ ဆေ ုိ တာ့ အရမး္ခစ ံ ားရတယ။္ အရမး္စိတ္ထခ ိ ုိက္တယ။္ ၀မး္နညး္တယ။္ တစရ ္ ြာလံုး ေနခ့ဲတ့ဲသေ ူ တေ ြ ရာ ေမာငး္ထုတ္ ခရ ံ တ့ဲသေ ူ တေ ြ ရာ ငၾုိကတယ။္ အဒ ဲ ီလို ငေ ုိ နၾကတအ ့ဲ ခ်န ိ မ ္ ာွ စစသ ္ ားေတြက ေသနတပ ္ စလ ္ ုိကေ ္ တာ့ ကေလးေတ၊ြ အ မ်ဳိးသမးီေတြ စိတေ ္ ခ်ာကျ္ခားျပးီ ရုတ္တရက္ဆုိသလုိ ငေ ုိ နတာကုိ ရပလ ္ ိုကၾ္ကတယ။္ ငေ ုိ နတာေတာင္ ေျဖာငေ ့္ ျဖာင့္ တနး္တန္း မငခ ုိ ရ ့ဲ တ့ဲဘ၀ပါ။ ေနာကေ ္ တာ့ စစ္သားေတြက ေတာထအ ဲ ထိ လိုကပ ္ ေ ႔ုိ ပးတယ။္ မးုိခ်ဳပသ ္ ြားေတာ့ ေတာ ထမ ဲ ွာဘဲ အပ ိ ္လိုကၾ္ကတယ။္ ေနာက္တေနမ ႔ ာွေတာ့ အႏ ိ ိၵယရြာတစရ ္ ြာ မးုိေရးကုိ ေရာက္တယ။္ အဒ ဲ ေ ီ န႔ကေန ဒေ ီ န႔ အထိ ဒမ ီ ွာဘဲ အေျခခ် ေနထင ို လ ္ ိုက္တာ ယေနထ ႔ ပ ိ ါ။ ျမနမ ္ ာျပညမ ္ ွာ ေနတန ု း္က အမ ိ ္ ရမ ိွ ယ၊္ လယ္ယာရမ ိွ ယ၊္ စပါးတစခ ္ ်ဳိ႕ရရ ိွ င္ ဘာမွ မလုိအပ္ဘးူ။ အဒ ဲ ီတန ု း္က အသား ငါး လည္းေပါမ်ားတယ။္ စိတခ ္ ်မး္သာစြာန႔ဲ ေနခရ ့ဲ တယ။္ ဒီဘက္ကို ေရာက္လာတ့ဲအခါမာွေတာ့ တစေ ္ န႔လပ ု မ ္ တ ွ စေ ္ နစ ႔ ား ရတ့ဲ ဘ၀ေရာက္သာြးတယ။္ ဘ၀ပ်က္သြားတယ္ထင္တာဘ။ဲ ျမနမ ္ ာျပညမ ္ ာွေတာ့ လယရ ္ ရ ိွ င္ စပါးအသင့္ ရိွတယ္။ ဘာမွ ပစ ူ ရာမလုိဘူး။ ျမနမ ္ ာျပညမ ္ ွာ က်ြနေ ္ တာေ ္ နခ့ဲတန ု း္က ေင(ြ ၃၀၀၀၀)ေက်ာ္ ရိွလ႔ုိဆျုိပးီေတာ့ ရေ ဲ တြလာဖမး္လ႔ုိ က်ြနေ ္ တာေ ္ ထာငထ ္ မ ဲ ာွ (၁၅)ရကေ ္ လာက္ ေနခရ ့ဲ ဘူးတယ။္ အႏ ိ ၵိယမာွေတာ့ ေငြဘယေ ္ လာကရ ္ ရ ိွ ိွ ဘာမမ ွ ျဖစျ္ပနဘ ္ ူး။ အဒ ဲ ါေတာ့ ကြာတယ္ထင္တယ။္ အခုအခ်န ိ ္မာွေတာ့ က်ြနေ ္ တာ့သားသမးီေတြလည္း ၾကီးလာကန ု ျ္ပ။ီ တစခ ္ ်ဳိ႕လည္း ပညာတတ္တယ။္ တစခ ္ ်ဳိ႕လည္း ပညာမတတ္ဘးူေပါ။့ က်ြနေ ္ တာ္ကေတာ့ အမ ိ ေ ္ ရ႕ွမာွ စက္ဘီးျပင္ဆိုငေ ္ လး ဖ င ြ ထ ့္ ားတယ။္ ဇနးီသည္ကေတာ့ မ်က္စမ ိ ျမငေ ္ တာ့ဘူး။ က်ြန္ေတာ့က်ေတာ့ နားသိတမ ္ ၾကားေတာ့ဘူး။ သားတစေ ္ ယာက္ကကိုယပ ္ င ို ္အလယ္တန္းေက်ာင္းေလး တစေ ္ က်ာင္း ဖင ြ ့္ထားတယ။္ ျမနမ ္ ာျပည္ကေန အဂၤလပ ိ စ ္ ာ သငခ ္ ်ငတ ္ ့ဲကေလးေတ၊ြ ျမနမ ္ ာပညာေရးထက္ အႏ ိ ၵိယ ပညာေရးကို လခ ုိ ်ငတ ္ ့ဲ တတခ ္ ်ငတ ္ ့ဲကေလးေတြ ဒေ ီ က်ာင္းမာွ လာတကၾ္ကတယ။္ တစေ ္ န႔ ဒမ ီ က ုိ ေရစရ ီ ရင္ က်ြနေ ္ တာရ ့ ြာမွာ ျပနေ ္ နခ်ငတ ္ ယ။္ ေလာေလာဆယ္ အပ ု ခ ္ ်ဳပေ ္ နတ့ဲ အစးုိရက မေကာင္းေတာ့ ျပနမ ္ ေနခ်ငေ ္ သးဘူး။ စစအ ္ စးုိရက ဆက္လက္အပ ု ခ ္ ်ဳပေ ္ နတာကုိ လံုး၀ကုိ မၾကဳိက္ဘးူ။ သူတ႔ုိသာ ဆက္အပ ု ခ ္ ်ဳပ္ မယ္ ဆရ ုိ င္ ျပည္သူလူထု ဘ၀ပ်ကမ ္ ယ။္ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိလည္း သူတ႔ုိလပ ု ္လ႔ုိ ဘ၀ပ်ကခ ္ ရ ့ဲ ျပ။ီ ေခါငး္မးူေအာင္ လပ ု ္တာလညး္ ၾကဳံခရ ့ဲ ျပ။ီ လေ ူ တအ ြ ားလးံု (ျပည္သေ ူ တြအားလးံု)ကလညး္ လုိလားတာက စစ္အစးုိရအပ ု ခ ္ ်ဳပမ ္ ပ ႈ ်ကျ္ပးီ ဒမ ီ ုိကေရစီ ျဖစ္ လာမွာကုိဘဲ ေမ်ာ္လငေ ့္ နၾကတယ။္ က်ြနေ ္ တာ္တ႔ုိလုိ အျပစမ ္ ရိွဘဲ ေမာငး္ထုတခ ္ ရ ံ တ့ဲသေ ူ တြကလညး္ ဒါကုိဘဲ ေမ်ာ္ လငေ ့္ နၾကတယ။္ မတ ွ ခ ္ ်က။္
။
ပးူဒဇ ုိ ာေသာင္းသည္
ျမန္မာသခ ီ ်ငး္တစပ ္ ဒ ု ျ္ဖစေ ္ သာ
သီဆျုိပခ့ဲသညမ ္ ွာ အလန ြ ္လမ ြ ္းစရာ ေကာငး္လေ ွ ပသည။္ ထက ြ ဆ ္ ခ ုိ ်က(၇) ္ အမည။္
။ နးူေၾကာငဇ ္ နမ ိ း္ (အသက္-၆၅ႏစ ွ )္
[15]
ကမၻာမေၾကသခ ီ ်ငး္ကုိ
မမ ိ ိတ႔ုိအား
ယခငေ ္ နထင ုိ ရ ္ ာေဒသ။ ယခေ ု နထင ို ္ေသာေဒသ။
။ ေလေ၀ယေ ံ က်းရြာ၊ တမးူျမဳိ႕နယ။္ စစက ္ င ုိ း္တင ို ္း ။ ၀ပန ္ ံပါတ္ (၂) ၊ မးုိေလးျမဳိန ႔ ယ္၊ မဏပ ိ ရ ူ ျပညန ္ ယ၊္ အႏ ိ ယ ိၵ နင ို င ္ ံ Ward No.(2), Moreh, Manipur
ေျဖဆခ ုိ ေ ့ဲ သာေနရ ႔ က။္
။ ၃၁-၅-၂၀၁၀ (ေနလ ႔ ည္ ၁၂း၁၅ နာရ)ီ က်ြနမ ္ နာမည္
နးူေၾကာငဇ ္ နမ ိ း္ပါ။
က်ြနမ ္ က
တမးူျမဳိ႕နယ္၊
ေလေ၀ယရ ံ ြ ာက ျဖ စ ပ ္ ါတယ။္ (ခေ ု တာ့ စစ္တပ္က ဖ်က္ဆီးလ႔ုိ မရေ ိွ တာပ ့ ါဘးူ။) က်ြနမ ္ တ႔ုိဟာ ဒရ ီ ာြမာွ လန ြ ခ ္ တ ့ဲ ႏ ့ဲ စ ွ ေ ္ ပါငး္ မ်ားစာြ ကတည္းက ေနထင ုိ ခ ္ ့ဲတာ ျဖစပ ္ ါတယ။္ က်ြနမ ္ တ႔ုိကုိ ေမာငး္ ထုတ္ ခတ ့ဲ ာ ၁၉၆၇ခႏ ု စ ွ ဒ ္ ဇ ီ င္လာလမွာျဖစပ ္ ါတယ။္စစ္သား(၈)ဥးီေရာက္ လာျပးီ မငး္တ႔ုိဟာ ဗမာျပည္သား မဟုတ္ဘူး။ နင ို င ္ ျံခားသားေတြ ျဖစတ ္ ယ။္ ဒါေၾကာင့္ ခခ ု ်ကျ္ခငး္ အျမနဆ ္ ံုး ျပငဆ ္ ငပ ္ ါ။ နာရ၀ ီ က္ ဘဲ အခ်န ိ ေ ္ ပးမယ။္ ျပငဆ ္ ငျ္ပးီတာန႔ဲ သြားၾကေတာ့ ဆျုိပးီ ေမာငး္ ထုတ္တယ။္
က်ြနမ ္ တမ ႔ုိ ွာ
မတ ွ ပ ္ ံုတငရ ္ ိွတယ။္
နင ို င ္ ျံခားသား
မဟုတ္ဘူးလ႔ုိ ေျပာတာလညး္ မရဘးူ။ က်ြနမ ္ တ႔ုိ မွတပ ္ ံု တင္ေတြ စာရြကစ ္ ာတမ္းေတြအားလးံုကုိ သမ ိ း္လိုက္တယ။္ ျပးီေတာ့ ရြာသၾူကးီ (ေဟြာင္ဆာ)အမ ိ မ ္ ာွ စေ ု ၀းခင ုိ း္တယ။္ ၾကက္၊ ၀က၊္ က်ြ၊ဲ ႏြား၊ တရ ိ စ ိ ာန ၧ ၊္ အိမ၊္ လယ္ယာေျမအျပင္ အမ ိ ္တင ြ ္းမာွရိွတပ ့ဲ စၥညး္ေတြ ဘာမွ ယမ ူ သြားရဘးူ။ခ်နထ ္ ား ခရ ့ဲ တယ။္ ငရ ုိ မန ွ း္ေတာင္ မသိဘဲ ေၾကာငေ ္ တာင္ေတာင္ ျဖစေ ္ နခ့ဲတယ္။ အမ ိ ္တခ ံ ါးေတြကုိ ဖင ြ ့္ထားရမလား၊ သမ ႔ုိ ဟုတ္ ပိတ္ ထားရမလား၊ က်ြနမ ္ တ႔ုိကေတာ့ ျပငဆ ္ ငေ ္ နပါရဲ႕။ က်ြနမ ္ တပ ႔ုိ ုိငတ ္ ့ဲ ေခြးေတ၊ြ ေၾကာငေ ္ တြကေရာ ေနခမ ့ဲ ာွလား၊ သူတ႔ုိ ကလည္း ထြက္သြားဘ႔ုိ မျပငဆ ္ ငၾ္ကဘးူ။ အမ ိ ရ ္ င ွ က ္ ေတာ့ ျပငဆ ္ င္လ။႔ို ပစည ၥ ္းေတြလည္း ဘယ္ဟာယရ ူ မလဲ မသိဘူး။ ေနာကေ ္ ျပာငေ ္ နသလုိလ၊ုိ ေနာကေ ္ ျပာငေ ္ နတာဆရ ုိ င္လညး္ မဟုတျ္ပန္ဘးူ။ ဘယ္လေ ုိ နရမန ွ း္ကုိ မသိဘူး။ ေမာငး္ ထုတေ ္ နေပမ့ဲ လးံု၀ကုိ မယၾံုကည္ဘူး။ ဘာလ႔ုိလည္းဆေ ုိ တာ့ ကုိယ့္အမ ိ ၊္ ကုိယ့္ယာ၊ ကုိယ့္တိုငး္ျပည္ကစ ုိ န ြ ျ႔္ပးီ ဘယ္သူ က အေ၀းကို သြားမာွလ။ဲ ဘယ္လမ ုိ ွ စဥး္စားလ႔ုိကုိ မရဘးူျဖစေ ္ နတာ။ ေၾကာငေ ္ နတာေပါေ ့ နာ။္ ေနာက္ဆးံုေတာ့ယခ ံု ်င္ ယ၊ံု မယခ ံု ်ငေ ္ န၊ စစသ ္ ားေတြ အတငး္အဓမၼ ေခၚရာေနာက္ကုိ လုိကခ ္ ရ ့ဲ ေတာ့တယ။္ က်နခ ္ တ ့ဲ ့ဲ အစမ ္ ေတ၊ြ အစ္ကေ ုိ တြ ကုိ လမ ြ း္လ႔ို ငုိတ့ဲသေ ူ တ၊ြ အမ ိ ေ ္ တြ လယေ ္ တြ ႏေ ွ ျမာလ႔ုိ ငုိတ့ဲသူေတန ြ ႔ဲ အရမး္ကုိ စိတ္ထခ ိ က ို စ ္ ရာ ေကာငး္ခ့ဲတယ။္ စစ္တပ္က က်ြနမ ္ တ႔ုိကုိ ညီအစ္ကုိ ေမာငႏ ္ မ ွ ေ တန ြ ႔ဲ ရင ွ က ္ ဲြကေ ဲြ အာင္ လပ ု ေ ္ ဆာငခ ္ ့ဲတာျဖစတ ္ ယ။္ ေနာက္ဆးံုေတာ့ နယ္ စပအ ္ ထိ စစ္သားေတြက လိုက္ပတ ႔ို ယ။္ က်ြနမ ္ တေ ႔ုိ တြ ေတာထဲမွာ တစ္ညအပ ိ ခ ္ ရ ့ဲ တယ။္ ေနာကေ ္ တာ့အႏ ိ ၵိယဘက္ကုိ မ်ကစ ္ ိသင ူ ယ၊္ နားသင ူ ယန ္ ႔ဲ ေရာကခ ္ ့ဲတာ ဒေ ီ နအ ႔ ထိဘဲ ဆပ ုိ ါေတာ။့ တစေ ္ န႔က်ရင္ ျမနမ ္ ာျပည္မာွ ဒမ ီ ုိကေရစီ ျပနရ ္ ရင္ က်ြနမ ္ တပ ႔ုိ င ို ္ဆင ုိ ခ ္ တ ့ဲ ့ဲ အိမေ ္ တြ လယ္ယာေျမေတန ြ ႔ဲ က်ြ၊ဲ ႏြား တိရစ ိ ာန ၧ ေ ္ တြကုိ ျပနရ ္ ခ်ငတ ္ ယ။္
[16]
ျမနမ ္ ာျပညမ ္ ွာ ေနခ့ဲတန ု း္က အသားငါးေတြ ေစ်းေပါေပါန႔ဲ စားခရ ့ဲ တယ။္ ကိုယ့္လယ္ကထြက္တ့ဲ ဆနေ ္ ကာငး္ ေကာငး္ ေတြလည္း စားရတယ။္ အဒ ဲ ီလုိ ေဖာေဖာသီသီ စားခရ ့ဲ တ့ဲဘ၀ကို လးံု၀ေမ့လမ ႔ို ရဘူး။ (ဒါေပမ့ဲ ခေ ု တာ့ မသိဘူး) အႏ ိ ၵိယ ေရာကေ ္ တာ့ သိတမ ္ ေပါေတာ့ဘူး။ သုိေ ႔ သာ္ ယေန႔ထေ ိ တာ့ ရာွေဖျြပးီ စားေသာကေ ္ နရပါတယ။္
အခနး္ (၆)
နဂ ိ းုံ ကူကီးလမ ူ ်ဳိးမ်ားသည္ စစအ ္ စးုိရလက္ထက္ အဆက္ဆက္ကတည္းက အခနး္(၃) ကူကးီလမ ူ ်ဳိးမ်ား ပငလ ္ ံုညီလာခံတင ြ ္ ပါ၀ငပ ္ တ္သက္မမ ႈ ရျိွခငး္ႏင ွ ပ ့္ တ္သကျ္ပးီရင ွ း္လငး္ခ်က္ အခနး္(၁) တင ြ ္ ေဖာျ္ပထားသက့ဲသုိ ့ ကူကီးတုိ ့သည္ လြတ္လပေ ္ သာသမ ူ ်ား၊ မည္သည့္လူမ်ဳိးတုိ ၏ ့ က်န ြ ္အျဖစ္ ေန ထင ို ္လျုိခငး္ မရျိွခငး္တုိ ေ ့ ၾကာင့္ ျဗိတိသ်ွအစးုိရကို ရရာလကန ္ ကစ ္ ဲြကင ုိ ္ကာ ေတာ္လန ွ ခ ္ ၾ့ဲကသညမ ္ ွာ ထငရ ္ ွားလွေပ သည။္ ျဗတ ိ ိသ်ွတုိ ့အေနျဖငလ ့္ ညး္ မမ ိ ိတုိ ့အား တန ြ း္လန ွ ္တိုကခ ္ ုိက္ ခေ ့ဲ သာ ကူကီးလမ ူ ်ဳိးတုိ အ ့ ား မ်ကႏ ္ ာွသာမေပး ျခငေ ္ သာ စိတ္သေဘာထားေၾကာင့္ ဒတ ု ိယကမာစစၾ္ကးီျပးီဆံုးသြားေသာအခါ ကူကးီေတာ္လန ွ ေ ္ ရးေခါငး္ ေဆာင္ မ်ားအား ႏစ ွ ရ ္ ည ွ ္လမ်ား ေထာင္သင ြ း္အက်ဥး္ခ်ခ့ဲသည။္ ထုိ ေ ့ ၾကာင့္ ပငလ ္ ံုညီလာခၾံကီးက်ငး္ပစဥအ ္ ခါက ကူကးီ လမ ူ ်ဳိးေခါငး္ေဆာငမ ္ ်ား ပါ၀ငတ ္ ကေ ္ ရာကမ ္ ႈ မရျိွခငး္မာွ က်ဳိးေၾကာငး္ဆေ ီ လ်ာ္လေ ွ ပသည။္
[17]