SCN 1-2008

SCN

jaargang 10 | nr. 1 | 2008

shopping centre news winkelcentra: planning, realisatie, exploitatie

De Tuinen

Tien jaar na de start

Bloemen in de binnenstad

ICSC in Amsterdam

Zeven nominaties van Nederlandse origine

Columns

Verwaaijen, Toorman, Luc Zwaanenburg en Edwin Brugman

thema

Marketing, promotie en decoratie foto : mk illumination

CENTRUMPLAN DE MARKT- HARDENBERG

MULTI VASTGOED

Wij kennen onze thuismarkt van haver tot gort. Onze concepten gaan altijd uit van de plek zelf. Die is uniek, met eigen kwaliteiten, eigen milieu en eigen kleur. Binnenstedelijke herontwikkeling, uitbreiding op wijkniveau... de openbare ruimte vormt altijd de kern, in verbinding met de omgeving. Met respect voor wat er is, voegen onze projecten iets toe aan die omgeving. Duurzame werk-, winkel- en woongebieden waar mensen graag komen.

Multi Vastgoed geeft om Nederland.

Multi Vastgoed bv | Postbus 875 | 2800 AW Gouda | +31 182 690 900 | www.multivastgoed.nl DEVELOPMENT & INVESTMENT IN RETAIL

MULTI DEVELOPMENT

MULTI INVESTMENT

MULTI ASSET MANAGEMENT

MULTI MALL MANAGEMENT

NEDERLAND. BELGIË. BULGARIJE. DUITSLAND. ENGELAND. FRANKRIJK. GEORGIË. GRIEKENLAND. HONGARIJE. ITALIË. KROATIË. LUXEMBURG. MACEDONIË. MOLDAVIË. OEKRAÏNE. POLEN. PORTUGAL. ROEMENIË. SLOVENIË. SLOWAKIJE. SPANJE. TJECHIË. TURKIJE. ZWITSERLAND.

inhoud

in dit nummer

colofon

marketing & promotion 17 Zijn wel gegroeid in marketing & promotion?

Verken de buurt met CBS Consumentensegmentatie sleutelwoord Winkelcentrumcommunicatie bij Giele Groep SCN actie: uw eigen ijsbaan Entertainment voor de kleine consument SCN actie: ballonnen!

Illuminatie en design Bloemen in de binnenstad

19 20 21 22 23 23 25 27 27

Shopping Centre News is het Nederlandse vakblad voor iedereen die beroepsmatig met winkelcentra te maken heeft. Ontwikkelaars, beleggers, managers, consultants, researchers, gemeenten, retailers, makelaars, toeleveranciers en anderen blijven met scn geïnformeerd over alle ontwikkelingen in winkelcentrumland. jaargang 10 (2008), nr. 1 • 36 pp. redactie

Postbus 3032, 1270 ea Huizen t 035-523 31 82 f 035-525 98 61 redactie@scnews.eu advertenties

t 035-523 98 32 sales@scnews.eu abonnementen

divers Sales SCN SCM en De Boreel NRW Jaarprijsspecial Duurzaamheidslabel CBS: bevolking groeit ICSC conferentie Prijzen toplocaties Kort nieuws

5 5 9 13 13 14 15 15

Shopping Centre News verschijnt zes keer per jaar. Een abonnement kost slechts € 97 per jaar ex btw (voor Europa: € 109, rest van de wereld: € 118).

Met een abonnement mist u niets van wat er speelt in winkelcentrumland.

Bovendien krijgt u toegang tot het besloten deel van de scn-website, met onder meer het artikelenarchief (pdf ) en het fotoarchief.

U geeft u op als abonnee met een email aan abonnementen@scnews.eu.

U kunt ook gebruikmaken van het formulier op onze website, tabje ‘reageer’, keuze ‘aanvragen abonnement’. uitgever / hoofdredacteur

Edwin Brugman

columns

art director

Verwaaijen Toorman

Jeroen van Heemskerck Düker gedrukte / verspreide oplage

projecten Buitenland Pieter Vreedeplein Eschmarke Stad onder Amsterdam Haaglanden Megastores

5 16

2600/2300 ex.

rubrieken

9 10 10 11 11

vormgeving en prepress

Personalia Beurs & congres In de pijplijn Servicepagina

10 16 28 34

Hyperion creatieve communicatie, Almere druk

Plantijn Casparie, Almere

review & studies

issn

Hoe gaat het met... De Tuinen?

1571 9243

6

scn 1 | 2008

i.s.m. ProWinko Nederland B.V.

“Projectontwikkeling is investeren in driedimensionale dromen…”

Enschede - Nederland

De van oorsprong Nederlandse ontwikkelings- en investeringsmaatschappij Foruminvest, is sinds Mons - België

enkele jaren op grote schaal actief in Europa. Vanuit haar kantoren in Naarden, Brussel, Parijs, Milaan en Istanbul worden spectaculaire winkelcentra gerealiseerd waar winkeliers succesvol ondernemen en consumenten met plezier winkelen en verblijven.

Foruminvest zet in ieder land al haar talent, deskundigheid en creativiteit in om de kwaliteit van het winkelaanbod te verbeteren en de toeristische attractiewaarde te verhogen.

Daarbij wordt in iedere stad gezocht naar het juiste evenwicht tussen winkelen, cultuur en vermaak. Om dat te

Lille - Frankrijk

bereiken werkt Foruminvest intensief samen met de betrokDronten - Nederland

ken overheden. Daar waar de stad erom vraagt, worden in aanvulling op de winkelontwikkeling ook andere functies

geïntegreerd, zoals woningen, bioscopen, voetbalstadions en conferentiecentra.

Dat de visie van Foruminvest gedeeld wordt, blijkt uit de vele prijzen die zowel nationaal als internationaal zijn toegekend aan de door Foruminvest ontwikkelde winkelcentra. Ondermeer kende de Teramo - Italië

Internationale Raad van Winkelcentra in 2005 aan Foruminvest de prijs toe voor de beste Publiek Private Samenwerking in Europa.

Een gedetailleerd marktonderzoek, gecombineerd met financiële draagkracht en passie voor retail helpt Foruminvest bij het vinden van de strategie die de grootste impuls geeft aan de lokale economie en het imago van de stad. Alleen zó worden dromen werkelijkheid.

Marseille - Frankrijk

Kijk voor de winnende stad op: www.foruminvest.nl

ontwikkelings- en investeringsmaatschappij voor winkelcentra en binnensteden Nederland België Frankrijk Italië Turkije

Gooimeer 11, 1411 DE Naarden, +31 (0)35 695 60 60 Vorstlaan 360, 1160 Brussel, +32 (0)2 761 41 70 41, avenue de Friedland, 75008 Parijs, +33 (0)1 56 88 22 88 Via Manzoni, 30, 20121 Milaan, +39 02 303 703 Bayildim Caddesi No.2 Kat 4, Istanbul, +90 212 236 55 88

Nieuwe sales-coördinator SCN

verwaaijen Dynamische winkelsanitairplanning

U

In december is Mirjam van der Veer gestart met haar werkzaamheden als sales-coördinator voor Shopping Centre News. Zij werkt parttime op ons kantoor te Huizen en is bereikbaar op het emailadres sales@scnews.eu of het directe telefoonnummer 035-523 98 32. Mirjam werkte eerder onder meer als vertegenwoordigster in websites voor makelaars.

SCM neemt De Boreel in beheer

S

CM, Shopping Center Management bv heeft de beheeropdracht voor winkelcentrum Boreel in Deventer van Altera Vastgoed verworven. De Boreel is een belegging van Altera Vastgoed. Het betreft hier in totaal 30.000 m2 winkelruimte, een bioscoop, ruim 675 parkeerplaatsen in de bijbehorende parkeergarage en 4000 m2 kantoorruimte. De eerste fase van deze ontwikkeling, 24.000 m2 winkels met de bioscoop en de parkeergarage, is inmiddels gerealiseerd en nagenoeg volledig verhuurd aan onder meer Mediamarkt, Jumbo, Krijco, Van Haren, Health City en La Place. Fase 2, de huidige Boreelkazerne, en fase 3, de winkelruimte aan de Pikeursbaan, zullen uiterlijk in 2010 gerealiseerd zijn. Binnen de beheeropdracht vallen het commercieel, technisch en administratief beheer en promotie en centrummanagement. De beheeropdracht betekent een verdere uitbreiding van de relatie tussen scm en Altera Vastgoed. scm heeft in de afgelopen vijftien jaar ruime ervaring opgedaan met het beheer van winkelcentra in heel Nederland. In opdracht van diverse (institutionele) beleggers beheert scm een veertigtal winkelcentra. Naast commercieel, technisch, financieel en administratief beheer voert scm op diverse centra ook het centrummanagement en promotioneel beheer.

•

bent toch ook al geweest op een van de regiobijeenkomsten van de NRW in het kader van de dynamische winkelplanning? Hét moment om mee te praten over de toekomst van het Nederlandse winkellandschap. In een plenair en een en workshopdeel worden mensen bijgepraat en uitgenodigd om aan te geven wat volgens hen de pijnpunten, maar tevens de oplossingen zijn.

Wat er uit gaat komen is aan de NRW en haar medeorganisatoren zelf over te schrijven. Ik vond het in ieder geval zeer verfrissend om in staat te zijn om als onderzoeker tegelijkertijd met zowel retailers, lokale en provinciale overheid, makelaars, beleggers als ontwikkelaars over de Nederlandse winkelplanning te kunnen praten. Ieder vanuit zijn eigen perspectief, vanuit zijn eigen middelen ter sturing en vanuit zijn eigen persoonlijke interesse. Want naast het professioneel bezig zijn met winkelplanning zijn we natuurlijk ook allemaal consumenten. Met onze eigen ervaringen, positief dan wel negatief. En ons eigen referentiekader, lokaal dan wel internationaal.

In mijn groepje resulteerde het in een levendige discussie waar de rol van de provincie, kwaliteit van de Nederlandse centra in vergelijking met het buitenland, huurgewenning in Vinex-centra en nog veel andere zaken de revue passeerden.

De sessie werd afgesloten met het geven van gouden tips. Zoals mij wel vaker gebeurt, schiet me dan op dat moment niets zinnigs te binnen. Achteraf denk je: ik had eigenlijk dit of dat willen noemen. Een van die tips is al door Marike van Loon van de NRW genoteerd, dus die komt wel ter bestemder plekke. De andere die mij ontschoten is, is het verplicht opnemen van een openbaar toilet in de bouwvoorschriften van in winkelcentra van 5000 m2 of meer. En daarbij ook de sociaalhygienische verplichting om deze minimaal drie keer per dag schoon te houden. Of het zit verstopt achterin de Hema, waar een chagrijnig mens er streng op toeziet dat je minimaal 50 cent achterlaat. Of je bent aangewezen op een bruin, rokerig café waar de vaste clientèle, shagrokend en al vanaf vroeg aan het bier je bereidwillig wijst op het bordje bij de toiletten (alleen voor klanten, consumptie verplicht). Een soort stille hint, geef ons een rondje en je mag zoveel naar de wc als je maar wil. In zo’n te krap, slecht verlicht hok waar de hygiëne meestal ook ernstig te wensen over laat.

Maar ja, wij Nederlanders zijn nu eenmaal opgevoed met het adagium, thuis plassen alvorens de boze buitenwereld te betreden. Je weet namelijk nooit of en wat je aantreft als je nodig moet. Of het nu onze kinderen zijn die naar school gaan of wijzelf op een shoppingtrip, de angst zit er diep ingebakken. En dan te bedenken dat ik het als man aanzienlijk makkelijker heb dan de andere helft van de bevolking.

Bij een recent bezoek aan Barcelona viel het mij op dat bij alle publiekstrekker (van El Corte Ingles tot de Sagrada) er altijd gratis en schoon sanitair aanwezig was, zonder schoteltjes met kleingeld en chagrijnige oude Spaanse vrouwtjes. Als het in Spanje kan, waarom dan niet hier?

Jeroen Verwaaijen directeur onderzoek Strabo bv verwaaijen@strabo.nl

scn 1 | 2008

de tuinen tekst en foto’s Jorine de Soet KIR kordaat in ruimte Jorine de soet is procesmanager. Zij adviseert en begeleidt bij complexe herstructureringsprocessen.

Hoe gaat het met…

De Tuinen, Naaldwijk Winkelcentrum De Tuinen in Naaldwijk is een overdekt binnenstedelijk centrum in het hart van Naaldwijk. Foruminvest ontwikkelde het centrum, dat in 1998 geopend is.

Het winkelcentrum omvat 14.700 m2 vvo en is daarmee een groot winkelcentrum in zijn soort. (volgens ICSC maatstaven: traditional very large). Tien jaar na de opening nemen we hier opnieuw een kijkje.

N

u het winkelcentrum bijna tien jaar open is, leek het Shopping Centre News een goed moment om eens te gaan kijken hoe het loopt en wat er de afgelopen jaren gebeurd is. Even ter herinnering; toen De Tuinen in 1998 werd opgeleverd, was het een zeer vernieuwend winkelcentrum in een aantal opzichten. Het afwerkingsniveau was bijzonder hoog. Er was heel veel aandacht besteed aan de verlichting, de lichtinval en de afwerking van de plafonds, wanden en puien. Gekozen was voor één uitstralingsstijl voor alle winkels. Kortom er was gekozen voor een zeer hoogwaardige en verrassende architectuur. Het winkelcentrum oogde heel groots in het centrum van Naaldwijk en ook binnen het gehele verzorgingsgebied. Doel was dat De Tuinen naadloos onderdeel zouden worden van het Naaldwijkse centrum.

Foruminvest heeft indertijd De Tuinen hier gerealiseerd, omdat Naaldwijk te kampen had met koopkrachtafvloeiing.

Het bestaande aanbod aan winkelvoorzieningen was onvoldoende om de inwoners uit het eigen verzorgingsgebied te blijven binden aan het centrum van Naaldwijk. Consumenten weken uit naar omliggende steden als Rotterdam, Den Haag en Delft. De realisatie van De Tuinen moest de koopkracht opnieuw weten te binden. En dat is gelukt. De Tuinen trekt zo’n drie miljoen bezoekers per jaar.

Groots en vernieuwend Een werkelijk bijzonder extraa

tje waren de aangebrachte geurzuilen die, verwerkt in prullenbakken zachte parfums door het winkelcentrum verspreidden met als doel de koopstemming te bevorderen. Ook vernieu-

scn 1 | 2008

de tuinen

Interieur van winkelcentrum De Tuinen, Naaldwijik

wend waren de seizoensgebonden sfeerbeelden die boven de winkelingangen hangen, evenals het grote videoscherm in de centrale hal. Ik kan me nog herinneren dat ik er kort na de opening een bezoek bracht en werkelijk onder de indruk was van de gehele kwaliteit en uitstraling van het winkelcentrum (en ik bezoek er nogal eens een). Wel vroeg ik me toen af hoe het zou gaan lopen vanuit de optiek dat het winkelcentrum heel ruim van opzet is en beschikt over een fantastisch fraai binnenplein dat doet denken aan de betere Zuid-Europese, overdekte markten door haar hoogte en grootse uitstraling. Deze hal biedt bezoekers de mogelijkheid even uit te rusten en gebruik te maken van één van de terrassen. Ook biedt de hal ruimte voor activiteiten en evenementen. Deze structuur brengt echter wel met zich mee dat er veel meters zijn die zelf niet direct opbrengsten genereren en gefinancierd moeten worden uit de huur van de winkels die eromheen liggen.

De Tuinen moest de koopkracht opnieuw binden. En dat is gelukt.

De Tuinen nu Nu,na tien jaar, werd ik gerustgesteld, toen ik

het winkelcentrum inliep en kennis maakte met Claudia Paulusse en Jan van der Heiden, respectievelijk projectmanager en technisch manager bij wpm, dat het winkelcentrum in beheer heeft in opdracht van de Stichting Spoorwegpensioenfonds, eigenares van De Tuinen. Het winkelcentrum is nog

steeds goed gevuld en er hebben maar heel weinig mutaties plaatsgevonden de afgelopen jaren. Op mijn brutale vraag of we dit jaar mutaties kunnen verwachten (in november is het winkelcentrum tien jaar open, dus expireert er een groot aantal contracten dit jaar) konden zij gelukkig ontkennend antwoord geven.

Bij binnenkomst maakte het winkelcentrum opnieuw een overweldigende indruk (wel iets minder, omdat er de afgelopen jaren meer zeer ambitieuze projecten zijn opgeleverd) en het oogt nog helemaal niet gedateerd en daar heb ik echt bewondering voor. Opnieuw werd ik verrast door de hoge, fraaie en zeer zorgvuldig afgewerkte plafonds, de brede gangen en een mooie vloer van donker natuursteen met hier en daar een grof mozaïek er in verwerkt. Jan van der Heiden vertelt dat er de afgelopen tien jaar slechts regulier onderhoud nodig is geweest om het centrum in zo’n goede staat te houden. Grote onderhoudsingrepen zijn tot op heden niet nodig geweest.

Een andere wereld Het doel om De Tuinen en het cen-

trum van Naaldwijk tot één integraal centrum te creëren is mijns inziens minder gelukt. Het centrum straalt door haar bijzonder hoge kwaliteitsniveau, grootsheid en volledige overkapping en afsluitbaarheid een totaal andere sfeer uit dan het overige centrum van Naaldwijk. Als je De Tuinen binnenstapt, stap je in een andere wereld. Dit wordt overigens redelijk goed gemaakt door de entrees naar de centrumzijde. Deze zijn niet heel grotesk vormgegeven. Ze onderscheiden zich wel van de rest van de straat, waardoor duidelijk is dat hier De Tuinen is, maar ze zijn niet protserig of uitermate opvallend. Ze passen

scn 1 | 2008

de tuinen tiging van Promiss. Tot vorig jaar was er ook een Konmar gevestigd in het winkelcentrum. Deze vestiging is na het opheffen van alle Konmarvestigingen echter niet opnieuw ingevuld.

De winkelruimte is opnieuw verkaveld in drie kleinere units, waarvan zich er in een reeds een c&a gevestigd heeft.

De geurpalen hebben het niet gered na tien jaar. Bij het evalueren van de hoogte van de servicekosten in relatie tot de opbrengsten, waren de ondernemers van mening dat de aanwezigheid van kunstmatig verspreide parfums van te geringe toegevoegd waarde was. De sfeerbeelden geven echter het centrum nog steeds mede haar levendige en aangename sfeer, evenals het videoscherm. Het videoscherm heeft bovendien navolging gekregen in andere, later opgeleverde centra.

Winkeliersvereniging Er is een hele actieve winke-

liersvereniging. Sinds anderhalf jaar is de voorzitter Aart den Haan, eigenaar van de eerder gememoreerde winkel ’t Haantje, die een enorm positieve invloed heeft op de winkeliersver-

De Passage van winkelcentrum De Tuinen

goed in het straatbeeld. Bovendien is het centrum goed in gebed in de centrumstructuur. Het heeft twee ingangen aan de Naaldwijkse ‘A1-straat’. De ene ingang bevindt zich tegenover de Hema en heet De Poort van Welling. De andere ligt aan het Wilhelminaplein, een fraai centrumplein, waar zich ook de weekmarkt bevindt. Verrassend is dat dit plein slechts beschikt over één klein terrasje; een gemiste kans. Aan de andere zijde, aan de Patijnenburg bevindt zich de officiële hoofdingang. Deze zijde bevindt zich achter de winkelstraat aan een belangrijke aanrijroute, waarvandaan men eenvoudig het parkeerdek van De Tuinen bereikt.

Invulling Het winkelcentrum biedt vooral ruimte aan fili-

aal- en ketenbedrijven, zoals de meeste nieuwe binnenstedelijke ontwikkelingen dat doen. In Naaldwijk betekende dit in 1998 echt een absolute aanvulling op hetgeen zich er reeds bevond aan winkelaanbod. Met De Tuinen vestigde zich indertijd ook voor het eerst een v&d in deze plaats. Daarnaast vonden Esprit, Blokker, Didi, Miss Etam, De Tuinen, Etos, Coolcat, Steps, Jilly & Mitch en La Place er onderdak. Ook bevindt zich er een klein aantal zelfstandig ondernemers, waarvan modezaak ’t Haantje eruit springt vanwege de zeer trendy formule.

Parfumerie Mooi, voorheen Kouwenhoven, springt eruit, omdat het inderdaad een hele mooie, stijlvolle winkel is en daarmee zijn naam eer aandoet.

Sinds de opening heeft er een gering aantal mutaties plaatsgevonden. Zo was er oorspronkelijk een zelfstandige slagerij gevestigd. Gezien de branchesamenstelling in het centrum leek dit bij nader inzien niet zo een goede keuze. Hier bevindt zich nu een vestiging van Bruna. Daarnaast is de zelfstandige damesmodewinkel Jeanette Fashion vervangen door een ves-

scn 1 | 2008

WPM-managers Claudia Paulusse en Jan van der Heiden

eniging en haar activiteiten. Men heeft besloten om voortaan wat grootsere evenementen te organiseren en dit sectorgebonden te organiseren en indien nodig aanvullend te financieren.

Ter ondersteuning is er een extern promotiebureau aangetrokken. Zo heeft er vorig jaar een uitgebreide modeshow plaatsgevonden onder de naam De rode loper die een enorm succes bleek en veel bezoekers trok..

Veiligheid Daarnaast is de winkeliersvereniging ook wat be-

treft de veiligheid zeer actief. Sinds 2003 beschikt het centrum al over een eerste ster voor het Keurmerk Veilig Ondernemen (kvo) voor de structurele maatregelen die ondernemers, gemeente, wpm, Kamer van Koophandel, brandweer en politie samen namen ter bevordering van de veiligheid. Vorig jaar kwam daar een tweede ster bij voor de maatregelen die getroffen zijn in de openbare ruimte en in de winkels. stabiliteit Kijken we in het kort nog even terug op het func-

tioneren van De Tuinen in haar eerste kroonjaar, dan blijkt dat het vanuit economisch oogpunt een uitstekend project op een goede locatie, passend in de omgeving genoemd mag worden.

Dit heeft tot gevolg dat het centrum tot op heden een grote mate van stabiliteit vertoont. Grote ingrepen in het product of in de communicatie rond het product zijn nog niet nodig geweest. Daarnaast is duidelijk dat het centrum tien jaar geleden zo vooruitstrevend en vernieuwend was, dat het op dit moment nog geheel up to date is en dat zien we soms wel anders.

De visie van de ontwikkelaar op stedenbouwkundige inpassing en architectuur verdient hierbij een groot compliment.

Niets voor niets heeft De Tuinen in 1999 de nrw Jaarprijs gewonnen!

•

projecten

Groen licht voor Summer Row Wolverhampton Multi Development UK en Wolverhampton City Council hebben de bevestiging ontvangen dat een groot stuk grond in het stadscentrum mag worden onteigend om ruimte te maken voor een herontwikkelingsproject van 400 miljoen euro.

H

azel Blears, de Britse staatssecretaris van wijken en plaatselijk bestuur, heeft de gemeente het groene licht gegeven voor de onteigening van ruim zeven hectare grond aan de zuidkant van het stadscentrum voor de aanleg van het Summer Row-project. Het aanzien van de Engelse stad zal een totale metamorfose ondergaan door de aanleg van een multifunctioneel centrum met onder meer een Debenhamswarenhuis en 85 andere winkels, een bioscoop en andere vrijetijdsvoorzieningen, woningen en een nieuwe ondergrondse parkeergarage.

Het besluit van de staatssecretaris volgt op een openbaar onderzoek naar het onteigeningsbevel dat tussen april en juli vorig jaar is uitgevoerd. De gemeente en de projectontwikkelaar, Multi Development UK, droegen tijdens de hoorzitting bewijzen aan die aantoonden dat de bouw van Summer Row cruciaal is voor de herontwikkeling van Wolverhampton en de toekomstige bloei van de stad. mijlpaal Paul Sargent, algemeen directeur van Multi Development UK:

“Multi is blij dat deze laatste mijlpaal in de voorbereidingsfase voor de ontwikkeling van Summer Row bereikt is. We kunnen ons nu volledig richten op het halen van onze aanvangsdatum van eind voorjaar 2008, waarbij we contact zullen blijven houden met alle bedrijven en grondeigenaren die te maken krijgen met de gevolgen van het besluit.”

In de volgende fase van het proces zal de gemeente alle eigenaren en huurders van de ruimtes waarop het onteigeningsbevel van toepassing is, afzonderlijk op de hoogte stellen van het besluit van de staatssecretaris. Bovendien gaat nu een wettelijke termijn van zes weken in, waarin beroep aangetekend kan worden. Vervolgens zal de gemeente, op verzoek van Multi Development UK, verdere onteigeningsbevelen uitvaardigen voor alle grond en bezittingen die voor het project nodig zijn.

•

NRW Jaarprijs special Shopping Centgre news komt op de dag van de NRW jaarvergadering uit met een special rondom de NRW Jaarprijs. De speciale editie wordt na de prijsuitreiking uitgedeeeld onder de bezoekers. De dag erna ontvangen de abonnees het nummer. Daarnaast zal de special vanuit de NRW-stand worden uitgereikt aan de bezoekers van de icsc European Conference, die van 16 tot en met 18 april in Amsterdam gehouden wordt.

kort buitenland CORIO KOOPT GRAND LITTORAL Corio heeft overeenstemming bereikt over de aankoop van winkelcentrum Grand Littoral voor € 385 miljoen.

Het centrum is nu eigendom van Macif, een van de grootste verzekeringsmaatschappijen in Frankrijk. Grand Littoral is in grootte het vierde winkelcentrum in Frankrijk met meer dan 110.000 m² bvo en 5000 parkeerplaatsen, waarvan Corio meer dan 55.500 m² heeft aangekocht. In waarde is dit het grootste winkelcentrum van Corio. Grand Littoral zal zonder extra kosten worden overgedragen aan Corio nv dat de SIICstatus heeft. De aankoop wordt betaald met financiering van derde partijen uit gecommitteerde faciliteiten.

ING Real Estate in italiaanse joint-venture ING Real Estate en GIC Real Estate zijn een joint-venture begonnen voor de acquisitie van het nieuwe Roma Est Shopping Centre. GIC is de vastgoedinvesteringstak van de Government of Singapore Investment Corporation. Dit project wordt ontwikkeld door de Italiaanse marktleider in food retail, Gruppo PAM. De transactiewaarde bedraagt 400 miljoen euro, waarin beide partijen elk voor de helft deelnemen.

ING Real Estate heeft het vastgoed toegevoegd aan het ING Retail Property Partnership Southern Europe en is benoemd tot asset manager.

Roma Est is een van de grootste winkelcentra van Italië en heeft een oppervlakte van 92.700 m2 bvo. Het bestaat uit 208 units, een hypermarkt en een twaalfscherms bioscoop.

Het project heeft twee winkelniveaus. Er is een parkeergarage van 6000 plaatsen, verdeeld over drie lagen. Roma Est ligt veertien kilometer oostelijk van het stadscentrum. Het verzorgingsgebied telt ongeveer een miljoen consumenten binnen een half uur rijden.

Redevco verwerft komfort Redevco Poland heeft met de aankoop van de Komfort portfolio achttien objecten in de belangrijkste perifere gebieden van enkele grote Poolse steden verworven. De aankoopprijs bedraagt 35 miljoen euro en het gaat om in totaal 30.000 m2 retailoppervlakte. Komfort zal de komende tien jaar nog de huurder voor deze objecten zijn.

Het gaat om achttien volledig verhuurde objecten die tussen 1997 en 2007 gebouwd zijn. De ruimten variëren in grootte van 650 tot 6000 m2 en bevinden zich in Warschau, Poznan, Krakow, Lubin en Torun. Komfort is het grootste winkelnetwerk in vloerbedekking en is met meer dan honderd winkels in Polen de marktleider.

scn 1 | 2008

nieuws Pieter Vreedeplein vol

personalia John van Haaren is de opvolger van Gerard Groener als ceo van Corio Nederland Retail vanaf 1 mei 2008.Het bedrijf kondigde eerder al aan dat Groener Jan de Kreij opvolgt als ceo van Corio nv. De Corio Vastgoed Ontwikkelmaatschappij (cvo) is in januari 2008 formeel van start gegaan. John Van Haaren en Paul Tankink worden benoemd tot directeur van CVO. De heer Van Haaren zal verantwoordelijk zijn voor alle Corio activiteiten in Nederland met betrekking tot de huidige en toekomstige winkelportefeuille.

Koos Pols is per 1 januari 2008 benoemd tot director retail binnen ING Real Estate Development Nederland. In deze nieuwe managementfunctie zal hij werken aan het verder versterken van de samenwerking met eigenaren van winkels en winkelketens bij de ontwikkeling van nieuwe concepten voor winkelruimte en winkelcentra. Koos Pols was hiervoor directeur leasing retail. In deze functie wordt hij opgevolgd door Tom Schopman. De heer Schopman werkt sinds 2006 bij ING Real Estate als account manager leasing retail. Hij is onder meer betrokken bij de projecten Spuimarkt Den Haag, De Els Waalwijk, Getz Amsterdam.

De nieuwe directeur strategie van de onderneming wordt per 1 maart dr. G.H.M (Gerrit) van Vegchel. In zijn nieuwe functie zal hij het directieteam van het Nederlandse ontwikkelingsbedrijf van ING Real Estate versterken op het gebied van strategieontwikkeling. Tevens zal hij leiding geven aan LAB, het research- en marketingteam van het bedrijfsonderdeel.

J.A.M. (Jan) van Hensbergen is benoemd tot adjunct-directeur projectmanagement. De heer Van Hensbergen trad in 1986 in dienst bij ING Real Estates voorganger MBO. Hij is sinds 2005 projectdirecteur. In deze functie is hij de laatste drie jaar werkzaam binnen het Nederlandse ontwikkelingsbedrijf. Voordien was hij langere tijd werkzaam in het buitenland voor ING Real Estate. Als adjunct-directeur projectmanagement volgt hij Marcel Kooij op die is overgestapt naar het Engelse ontwikkelingsbedrijf van ING Real Estate.

Fortis Vastgoed Ontwikkeling werkt aan de versterking van haar maatschappelijke positie in wijken; de samenwerking met woningcorporaties wordt speerpunt van het beleid. Fred Sanders, voormalig bestuurder van woningcorporatie ZVH, zal als directeur ‘sociaal en maatschappelijk vastgoed’ het voortouw nemen. Hij opereert binnen de businessline research, acquisition & concepts, onder verantwoordelijkheid van directeur Tie Liebe.

OVG Projectontwikkeling benoemde Marlon Huysmans als directeur sustainability. Algemeen directeur Coen van Oostrom laat weten met Marlon Huysmans een voortreffelijke ambassadeur voor duurzame vastgoedontwikkeling denkt te hebben aangetrokken. Samen met haar afdeling zal zij door een klantgerichte aanpak de positie van OVG als duurzame vastgoedontwikkelaar verder helpen versterken.

Dominic Brenninkmeyer heeft de positie ‘non-executive chairman Redevco Europe’ over genomen van John Brenninkmeyer in verband met pensioen van de laatste. De Board van Redevco Europe bestaat nu uit: Dominic Brenninkmeyer, non-executive chairman; Jaap Blokhuis, CEO; Dennis de Vreede, CFO; Jaap Gillis, COO; Andrew Vaughan, COO.

10 scn 1 | 2008

Free Record Shop en Topmerk Schoenen behoren tot de laatst gecontracteerde winkels voor vestiging aan het Tilburgse Pieter Vreedeplein. Hiermee zijn alle winkelruimten aan de Pieter Vreedestraat en Pieter Vreedeplein volledig verhuurd.

Op 19 maart 2008 zullen alle winkels hun deuren openen voor het publiek. Vier winkels gelegen aan de Pieter Vreedestraat zijn inmiddels geopend, te weten Bandolera, State of Art, Rituals en So Chic.

Ook de bioscoop Must See is al vanaf begin december 2007 open.

Shopping Centre News zal aan dit project in het volgende nummer een reportage wijden. Kijk voor het laatste nieuws rondom de opening, de activiteiten daaromheen en acties op www.hetnieuwegezichtvoor.nl.

Het project is een ontwikkeling van de Pieter Vreedeplein Ontwikkeling cv, een joint venture van Bouwfonds MAB en de gemeente Tilburg.

Zie ook: www.pietervreedeplein.com.

Winkelcentrum Eschmarke open Winkelcentrum Eschmarke in Enschede opende in februari zijn deuren. De bewoners van de nieuwe wijk De Eschmarke kunnen hier hun dagelijkse boodschappen doen. De openingshandeling werd verricht door wethouder Van der Zee van de gemeente Enschede, gecombineerd met een grote ballonnenactie en een optreden van het Zandkasteel voor de schoolkinderen van de naastgelegen scholen.

Het centrum, een ontwikkeling van ING Real Estate Development, ligt aan de entree van de nieuwe woonwijk De Eschmarke, gelegen tussen Enschede en Glanerbrug. Men vindt er een C1000, Bakkerij Alink, Kaas & Co, eetcafé ’t Eikpunt, Etos, Kuypers haarmode, een vestiging van Samenwerkende Apotheken Enschede en een Postbank geldautomaat. Boven de winkels zijn 23 driekamer-huurappartementen gerealiseerd, inclusief een privé parkeerplaats op het dak van de supermarkt. In de nabijheid zijn tevens andere voorzieningen gelegen, zoals het fysiotherapeutische trainings- en revalidatiecentrum Medifit.

Corio Nederland Retail is per 1 februari 2008 eigenaar van de winkels; Altera Vastgoed is de eigenaar van de 23 appartementen.

De Vinex-wijk De Eschmarke zal uiteindelijk bestaan uit 4500 woningen. Deze nieuwe uitleg wordt zorgvuldig ingepast in het typisch Twentse landschap van houtwallen en waterlopen. •

nieuws

Strukton bedenkt stad onder de stad Strukton heeft een plan ontworpen waarbij de leefomgeving van Amsterdam wordt verbeterd, zonder dat dit ten koste gaat van de bereikbaarheid van de stad. Met het plan wordt als het ware een nieuwe stad onder de hoofdstad gecreëerd. Het ontwerp en initiatief komt van Strukton, voor de architectonische invulling is architectenbureau Zwarts & Jansma uit Amsterdam in de arm genomen.

Het plan, Amfora (Alternatieve MultiFunctionele Ondergrondse Ruimte Amsterdam) genaamd, bestaat uit de aanleg en indeling van multifunctionele ruimte onder de grachten van Amsterdam. Door een stelsel van ondergrondse ruimtes, die in- en uitritten hebben op diverse plaatsen op de ringweg A10, kunnen verschillende functies in diverse lagen ondergronds worden gebracht. Hierbij kan

onder andere gedacht worden aan parkeergelegenheden, sportzalen, bioscopen, kabels en leidingen, bevoorrading, de mogelijkheden zijn legio. In het plan is veel aandacht geschonken aan de ondergrondse beleving en architectuur. Ruimte, veiligheid en een goede oriëntatie staan hierin centraal.

Amfora is enthousiast ontvangen op het internationale congres voor het Centrum Ondergronds Bouwen in Amsterdam. Bas Obladen, senior adviseur Strukton Civiel en bedenker van het plan, zegt: “Met dit innovatieve plan wil Strukton een bijdrage leveren aan een aanzienlijke verbetering van de leefomgeving in Amsterdam. Het is een duurzaam en realiseerbaar plan. Een stad uitbreiden de diepte in is niet futuristisch, maar noodzaak van deze tijd.”

•

Nieuwe start voor Haaglanden Megastores ING Real Estate kocht onlangs Haaglanden Megastores in Den Haag van de Duitse vastgoedbelegger HFS om het te herontwikkelen tot een aantrekkelijk winkelcentrum in Nieuw Laakhaven. Sinds de opening in 2000 kampt het winkelcentrum met tegenvallende bezoekersaantallen en leegstand.

Anneke de Vries, country manager ING Real Estate Development Nederland: “Het probleem van Megastores is dat het geen duidelijk gezicht heeft. Dat gaan wij veranderen. Wij durven deze uitdaging aan omdat wij de nodige ervaring met winkel- en gebiedsontwikkeling hebben en ook het nodige uithoudingsvermogen. Wat voor ons ook zwaar weegt is de vastberadenheid van de gemeente Den Haag om de vernieuwing van Nieuw Laakhaven tot een succes te maken. Door de langjarige samenwerking bij het zeer ingewikkelde centrumproject Spuimarkt weten wij wat wij aan elkaar hebben.”

In de komende jaren wordt Nieuw Laakhaven veranderd in een levendig woon- en werkgebied. Daardoor zal het aantal bewoners en gebruikers van het gebied sterk groeien. Die groei legt de basis voor succesvolle herontwikkeling en herpositionering van het winkelcentrum.

Op dit moment werkt ING Real Estate de plannen voor het winkelcentrum nader uit. De mogelijkheden om meer functies in het gebied te introduceren worden onderzocht. Door toevoeging van nieuwe functies ontstaat een levendiger geheel dat beter past bij het nieuwe profiel van de wijk. Bovendien gaat ING Real Estate het bestaande woonthemacentrum beter positioneren.

Winkelcentrum Haaglanden Megastores is opgezet als een combinatie van verschillende winkelconcepten. Het centrum is grotendeels ingevuld als woonthemacentrum. Daarnaast is biedt het onderdak aan grootschalige winkels zoals de Toys ‘R’ Us, BCC en Xenos. Ook bevinden zich twee supermarkten in het complex.

Bij de herontonwikkeling van Haaglanden Megastores zal ING Real Estate samenwerken met projectontwikkelingsbedrijf Centacon, dat de eerste plannen voor dit project heeft geformuleerd.

scn 1 | 2008 11

nieuws

Dutch Green Building Council brengt duurzaamheidslabel

D

e stichting Dutch Green Building Council is een initiatief van abn amro en Redevco, in samenwerking met Dura Vermeer en sbr.

Ook ing Real Estate, dat al in een vroeg stadium bij het initiatief betrokken was, en tnt Real Estate hebben hun steun als founding partners toegezegd. De gemeente Amsterdam blijft niet achter: wethouder Maarten van Poelgeest is gevraagd zitting te nemen in de Raad van Toezicht. De Dutch Green Building Council zal op basis van een internationaal erkende methode een onafhankelijke meetlat voor gebieds- en gebouwontwikkeling ontwikkelen en beheren. beproefde methoden De op-

richting van de stichting komt voort uit een toenemende vraag naar toetsing van duurzame ontwikkeling.

Niet alleen binnen Nederland, maar juist ook internationaal. Zij zal zijn aangesloten bij de World Green Building Council en hoeft dus niet het wiel opnieuw uit te vinden, maar kan werken met beproefde methoden.

De Dutch Green Building Council zal in eerste instantie werken volgens de richtlijnen van bre environmental assessment method (breeam), omdat die zich het makkelijkst laten vertalen naar de Nederlandse situatie.

Met de oprichting van een nationale Green Building Council willen de initiatiefnemers duurzame ontwikkeling van de gebouwde omgeving niet alleen stimuleren en versnellen, maar ook transparant maken.

Op basis van erkende methoden en criteria zal de stichting een referentiekader opstellen waaraan gebouwen en gebieden kunnen worden getoetst. Ook komt er een opleidingsprogramma om onafhankelijke keurmeesters te trainen in het toekennen van het duurzaamheidslabel. Bovendien streeft de nieuwe stichting naar kennisuitwisseling met hogescholen en universiteiten en wil het een platform bieden voor

onderzoek naar en kennisoverdracht over duurzame ontwikkeling van de gebouwde omgeving. richtlijnen Douglas Grobbe, ma-

naging director special projects abn amro: “De Dutch Green Building Council kiest voor een holistische benadering en visie op duurzaamheid. Dit wil zeggen dat er wordt gestreefd naar een evenwicht tussen ecologische, sociale en economische belangen en criteria. Vandaar dat er niet alleen richtlijnen zijn voor zaken als energie, co2, afval, water- of materiaalgebruik, maar ook voor diversiteit en sociale verantwoordelijkheid, mobiliteit, ecologie en landschap en gezondheid en welzijn. Alleen met zo’n uitgebalanceerde benadering zullen we in staat zijn te voldoen aan de eisen die volgende generaties aan ons stellen.”

“Met breeam sluit de Green Building Council aan bij een internationaal erkende standaard waar ook onze huurders in toenemende mate om vragen. Zo wordt ook de eerste Eco Store van c&a in Mainz op basis van breeam gecertificeerd en onze nieuwe winkelcentra in Turkije”, aldus Jaap Gillis, coo van Redevco Europe.

Door de technische en inhoudelijke kant van de activiteiten, zoals de certificering en het opleidingsprogramma, onder te brengen bij sbr kan er een vliegende start gemaakt worden.

Met het deelproject Ravel in Zuidas is bovendien een bij uitstek geschikte plek gevonden voor een pilotproject voor de landelijke introductie van de Dutch Green Buiding Council. In de ontwikkeling van dit gebied, waar een mix van woningen, winkels, kantoren en voorzieningen moet worden gemaakt, staat duurzaamheid als leidend ontwikkelprincipe al centraal. Het duurzaamheidslabel van de Dutch Green Building Council stelt de deelnemende partijen in staat dit concreet en toetsbaar te maken.

•

CBS: bevolking groeit Op termijn schijnen we er niet aan te ontkomen dat het inwonertal van Nederland afneemt. Maar de cijfers over 2007, recent gepresenteerd door het CBS, geven in elk geval een flinke groei te zien.

D

e hoogconjunctuur zal zeker een bijdrage geleverd hebben aan de bevolkingsgroei in het afgelopen jaar. Immers, in zo’n periode is een land aantrekkelijk voor mensen uit andere delen van Europa en de wereld: er is werk (denk aan de Poolse klusjesmannen) en er is inkomen te verdelen. Of de toestroom van Polen en Bulgaren ook het winkellandschap zal veranderen? Zo her en der is inmiddels al een aangepast voedselaanbod te vinden, inclusief exotisch ogende bijschriften in voor Nederlanders onleesbare tekens. In elk geval, dit zijn de cijfers volgens het CBS: Bevolking groeit met 46 duizend Op 1 januari 2008 telde Nederland 16,4 miljoen inwoners. Het aantal inwoners nam vorig jaar met 46 duizend toe. Deze toename was bijna twee keer zo sterk als in 2006, toen een historisch lage groei werd gemeten.

In 2007 werden 48 duizend meer mensen geboren dan er overleden. Dat de bevolkingsgroei in 2007 sterker was dan in 2006, kwam doordat de immigratie steeg en de emigratie afnam. Dit blijkt uit de nieuwste cijfers van het CBS. Meer geboorten dan sterfgevallen In 2007 werden in ons land bijna 181 duizend kinderen geboren, ruim vierduizend minder dan in 2006. Dit aantal daalt doordat het aantal vrouwen van rond de dertig jaar afneemt. Het aantal sterfgevallen was met 133 duizend ook lager dan in het voorgaande jaar, ondanks de toenemende vergrijzing. Het saldo van geboorte en sterfte bleef met 48 duizend aanzienlijk. De rol van de natuurlijke groei in de bevolkingsontwikkeling is groter dan die van migratie.

Afname immigratie Turken en Marokkanen De immigratie naar Nederland nam in 2007 met 15 procent toe, tot bijna 117 duizend personen. Ruim een op de vijf was in Nederland geboren. Daarnaast kwamen ruim tienduizend Polen, bijna zevenduizend Duitsers en bijna vijfduizend Bulgaren. De immigratie uit Polen groeide met ruim eenvijfde, terwijl het aantal Bulgaren bijna vertienvoudigde. De immigratie van personen geboren in Marokko (bijna tweeduizend) en Turkije (bijna drieduizend) nam daarentegen af.

Aantal Polen en Bulgaren groeit het snelst Het aantal geboren Polen dat in Nederland woont, is in 2007 het sterkst gegroeid, met een positief migratiesaldo van bijna zevenduizend.

Voor herkomst Bulgarije en Roemenië was de groei vierduizend en bijna tweeduizend. Beide landen traden op 1 januari 2007 toe tot de Europese Unie. Ook de aantallen Chinezen (bijna tweeduizend) en personen geboren in de voormalige Sovjet-Unie (ruim duizend) namen relatief sterk toe.

scn 1 | 2008 13

icsc preview

H

et icsc-congres is dit jaar naast de deur. Dus dit keer geen biertje op een Oost-Europees terras, geen wijntje in de mediterrane zon... Is dat erg? Algemeen secretaris Linda Kruit van de NRW vindt beslist van niet. Zij loopt al geruime tijd ‘warm te draaien’ voor dit congres, waar de NRW een adviserende rol in heeft. Waarom zouden wij winkelvastgoedprofessionals naar Amsterdam moeten gaan? Linda Kruit: ‘Het is op zich al een unieke ervaring om met zo’n twaalfhonderd collega’s uit dezelfde wereld van gedachten te kunnen wisselen.

Om kennis te nemen van de laatste ontwikkelingen op het gebied van sustainability (duurzaamheid in ontwikkelen en exploitatie: red.), mixed-useprojecten, nieuwe retailers, enzovoort. Bovendien komen er topsprekers als econoom en schrijver Kjell Nordström en architect Floris Alkemade. Bijzondere mensen die echt iets te vertellen hebben. Verder is het enorm inspirerend om de Nederlandse situatie in een internationaal perspectief te zien. Zelfs al werk je alleen maar in Nederland, dan nog zijn die internationale ontwikkelingen in ons vak uitermate leerzaam.’ Linda wijst er bovendien nog op dat voor NRW-leden een speciale toegangsprijs tot het congres bedongen is!

De komende conferentie legt een stevig accent op ‘Sustainability, Service and Value’. Voor het volledige programma kijkt u op: http://www.icsc.org/2008eu/ index.php Shopping Centre Tour België en Nederland Voorafgaande aan de con-

ferentie, organiseert de icsc voor geïnteresseerden een tour langs een selectie

14 scn 1 | 2008

van Belgische en Nederlandse binnensteden en winkelcentra. De tour start op vrijdag 11 april in Brussel en eindigt op 15 april in Amsterdam, dus op tijd voor het begin van de conferentie.

De rondleiding gaat langs Louvain-la-Neuve, Antwerpen, Maastricht, Rotterdam, Den Haag, Arnhem, Nijmegen en Amstelveen.

In totaal worden zestien centra in zeven steden bezocht.

De tour wordt geleid door icsc’s Kurt Wallin. ‘In België en Nederland vinden we enkele van de beste en meest vernieuwende ontwikkelingen in Europa. Deelnemers aan deze tour krijgen de unieke mogelijkheid om een kijkje ‘achter de schermen’ te nemen en zelf te zien hoe deze sector zich de laatste dertig jaar ontwikkeld heeft.’

European Community Support Award In met name Engeland en

Amerika is het al jaren gangbaar dat winkelcentra zich inzetten voor een goed doel. Denk aan een actie voor kinderen, bejaarden, dieren, een buurthuis, enz. Daarmee benadrukken winkelcentra hun rol in de lokale gemeenschap en dat is op zich iets dat past binnen het marketing- en communicatieprogramma. Via de icsc Foundation kunnen winkelcentra die zo’n activiteit ontwikkeld hebben zich aanmelden voor de European community support award.

Deze wordt uitgereikt tijdens de 2008 icsc European marketing conference, die op 12 en 13 juni in Praag gehouden wordt. De Award is niet alleen leuk voor de bedenkers en uitvoerders van de actie, maar ook voor het ‘goede doel’ zelf.

Dit krijgt namelijk vanuit het fonds van de icsc Foundation 5000 euro.

De Parade, Bergen op Zoom, Nederland Entre Deux, Maastricht, Nederland Feest-en Cultuurpaleis, Oostende, België Les Allées Provencales, Aix-En-Provence, Frankrijk Q19 Elinkaufsquartier Dobling, Wenen, Oostenrijk

Nieuwe centra, middelgroot ATRIO, Villach, Oostenrijk Musiskwartier, Arnhem, Nederland Princesshay, Exeter, United Kingdom Schloss-Arkaden, Braunschweig, Duitsland Sihlcity, Zürich, Zwitserland

Nieuwe centra, groot Forum Bornova Shopping and Lifestyle Centre, Izmir, Turkije Galeria Krakowska, Krakau, Polen Plenilunio, Madrid, Spanje Zlote Tarasy, Warschau, Polen

Nieuwe centra, extra groot Stadscentrum Almere, Nederland Manufaktura, Lodz, Polen

Stadscentrum Almere

Van 16 tot en met 18 april wordt de jaarlijkse ICSC European Conference gehouden en dit keer in het nabije Amsterdam.

Nieuwe centra, klein

Musiskwartier Arnhem

ICSC conferentie in Amsterdam

ICSC European Shopping Centre Awards Zoals elk jaar, is voor vele bezoekers het hoogtepunt van de conferentie de toekenning van de Shopping Centre Awards. De Awards worden in verschillende categorieën toegekend. Dit zijn de finalisten. Zeven keer ‘made in Holland’!

Uitbreiding en herontwikkeling Alstertal-Einkaufszentrum, Hamburg, Duitsland Galerija Centrs, Riga, Letland Sexta Avenida, Madrid, Spanje St. Antoine, Vevey, Zwitserland Stary Browar Shopping, Art, and Business Centre, Poznan, Polen Winkelcentrum Woensel, Eindhoven, Nederland

nieuws

Kleinere steden raken achterop

Recordprijzen voor toplocaties Het winkelaanbod in de kleine en middelgrote steden dreigt te verschralen door de focus van retailers op A1-winkelgebieden.

J

ones Lang LaSalle rapporteerde onlangs over de huurprijsontwikkeling op de Nederlandse winkelvastgoedmarkt.Uit het rapport blijkt dat de concurrentiepositie van kleine en middelgrote steden in Nederland verslechtert door het achterblijven van de vraaghuren ten opzichte van die in grote steden. De winkelgebieden in de kleine en middelgrote steden worden steeds minder interessant voor consumenten door de focus van internationale retailers op A1-winkelgebieden in de grote steden. Deze partijen streven naar zo’n vijf tot tien brandstores in de belangrijkste A1-winkelgebieden. Qua winkelaanbod gaan die toplocaties zich steeds sterker onderscheiden van andere centrumgebieden. Daardoor worden de locaties interessanter voor consumenten. De onderzoekers van Jones Lang LaSalle stellen dat gemeenten, projectontwikkelaars, beleggers en retailers in de achterblijvende gebieden beter in moeten spelen op de wensen en behoeften van consumentgroepen in het eigen verzorgingsgebied om de achteruitgang te stoppen.

Prijzen op recordniveau De

vraaghuren van bijna alle A1-winkelgebieden in Nederland zijn het afgelopen jaar gestegen ten opzichte van 2006. Nieuw te verhuren winkelunits op A1-locaties stegen gemiddeld met 1,3 procent. Sterke huurprijsstijgingen in 2007 vonden vooral plaats op locaties die recent zijn herontwikkeld en in de belangrijkste hoofdwinkelgebieden in Nederland (Amsterdam, Den Haag, Eindhoven, Maastricht, Rotterdam en

Utrecht). De aantrekkende economie is de belangrijkste factor in het vergroten van het animo voor winkelruimtes op A1-locaties.

Vergeleken met 2006 zijn de huurprijzen echter minder sterk gegroeid.

In 2006 kwamen veel internationale retailers naar Nederland, wat een sterke opwaartse druk veroorzaakte op de gevraagde tophuurprijzen. Met de stijging van 1,3 procent in 2007 zijn de huurprijzen opnieuw op een recordniveau beland. De stijging is minder dan in 2006, toen de vraaghuren van units ruim 2,7 procent stegen. De groei van de vraaghuren lag in 2007 bijna een procent onder het tienjarig gemiddelde van 2,2 procent per jaar.

Toekomstperspectief Naar ver-

wachting zullen de tophuurprijzen de komende jaren blijven stijge vanwege de aanhoudende belangstelling voor winkelunits in A1-winkelgebieden. Gedreven door een beperkt aanbod aan winkelruimte, een aantrekkende economie en de te verwachten uitbreidingen en herstructureringsoperaties in de komende jaren, zal de jaarlijkse groei van de huurprijs gemiddeld uitkomen tussen de anderhalf en twee procent.

De groei zal vooral plaatsvinden op de Nederlandse toplocaties in de grote steden. De concurrentiepositie van kleine en middelgrote steden zal echter verder verslechteren zonder de juiste aanpassingen aan het winkelgebied. Daarbij zal men nog sterker rekening moeten houden met de wensen en behoeften van consumentgroepen om de achteruitgang te stoppen.

•

kort nieuws Amsterdamse centra naar Kroonenberg Groep De omvangrijke winkelvastgoedportefeuille van Phillips Pensioenfonds is verkocht aan de Kroonenberg Groep. Meer dan tachtig procent van deze portefeuille is gelegen in Amsterdam. De aansprekende winkelcentra Groot Gelderlandplein en Osdorpplein maken deel uit van de transactie. De overige objecten zijn gelegen in Rotterdam en Eindhoven. In totaal gaat het om 67.000 m² winkelruimte, twee hectare kantoorruimte, 270 appartementen en vier parkeergarages.

Kroonenberg Groep is al eigenaar van onder andere winkelcentrum Barones in Breda, winkelcentrum Hilvertshof in Hilversum en winkelcentrum Hoogvliet in Rotterdam-Hoogvliet.

Meeùs Vastgoedmanagement neemt VBA Makelaars over Meeùs Vastgoedmanagement heeft begin februari overeenstemming bereikt over de overname van VBA Makelaars. VBA Makelaars is gespecialiseerd in vastgoedmanagement en bedient met dertig medewerkers haar relaties vanuit vestigingen in Apeldoorn, Hengelo en Zwolle.

De overname stelt Meeùs Vastgoedmanagement in staat om haar positie in het oosten van het land te versterken. Hiermee opereert zij vanuit de filosofie van bundeling van kennis en kunde op landelijk niveau en uitvoering dicht bij het vastgoed op regionaal en lokaal niveau.

beste parkeergarage: zuidpoort Het platform Detailhandel Nederland heeft in januari de parkeergarage in het project Zuidpoort te Delft uitgeroepen tot beste parkeergelegenheid van Nederland.

Voor het derde achtereenvolgende jaar is onderzoek gedaan naar de parkeeromstandigheden in Nederland aan de hand van drie criteria: betalen, veiligheid en bereikbaarheid. Zuidpoort Delft heeft de nationale parkeertest 2008 gewonnen door haar uitstekende bereikbaarheid van winkels, uitstekende veiligheid, goede verwijzingen en verlichting in de garage en uitmuntende verwijzing via internet. Bouwfonds MAB Ontwikkeling, de ontwikkelaar van Zuidpoort, is zeer verheugd met deze uitslag.

De ondergrondse parkeergarage Zuidpoort heeft een oppervlakte van 24.000 m2 en voorziet in 920 plaatsen, die 24 uur per dag beschikbaar zijn voor het publiek en bewoners. Er zijn vijftien plaatsen voor minder validen en er is een (mindervalide) lift aanwezig. De garage is verdeeld in een -1 en een -2 laag. De garage is veilig, licht en ruim opgezet en voldoet aan het Europees Kwaliteitskenmerk EPQS.

scn 1 | 2008 15

toorman Strenge exploitatieplicht in winkelcentrum

woensdag 19 maart RijnGouwe Vastgoed® 2008 Leiden

O

donderdag 27 maart Amsterdam Vastgoed® 2008 OBA Amsterdam

nlangs is door de rechter in kort geding een uitspraak gedaan over een apotheker in een winkelcentrum, die zijn openingstijden fors had beperkt. De rechter veroordeelde de apotheker zijn openingstijden aan te passen.

Wat was het geval? De betreffende apotheek was gevestigd in een winkelcentrum. In de huurovereenkomst was een algemene exploitatieverplichting opgenomen, waarin geen “verplichte” openingstijden waren opgenomen. Een algemene exploitatieverplichting staat in bijna iedere huurovereenkomst voor winkelruimte.

De apotheker maakte in 2007 plotseling via advertenties bekend in de toekomst alleen nog tussen 10.00 uur en 12.00 uur geopend te zijn. De verhuurer, eigenaar van het winkelcentrum, eiste van de apotheker dat hij op werkdagen tijdens de gewone winkeluren geopend zou zijn. De apotheker weigerde dit en werd daarop door de verhuurder in een kort geding gedagvaard.

De rechter stelde allereerst vast dat de algemene exploitatieplicht in de huurovereenkomst redelijkerwijs diende te worden nagekomen. Een beperkte openstelling van twee uur per dag vond de rechter niet redelijk. Daarnaast vond de rechter dat de bepaling in de huurovereenkomst, waarin is vastgelegd dat de huurder alles moet doen waartoe de wet, de plaatselijke verordeningen en gebruiken hem verplichten, meebrengt dat de huurder zich ook dient te houden aan de ter plaatse gebruikelijke openingstijden.

Daarbij speelt volgens de rechter een belangrijke rol dat de apotheek deel uitmaakt van een winkelcentrum en dat het beperkt exploiteren in dat geval een verminderde attractiewaarde van het winkelcentrum veroorzaakt en op die manier een negatieve invloed heeft op de overige winkels in het winkelcentrum met als gevolg dat de beleggingswaarde vermindert.

Omdat de apotheker niet aannemelijk kon maken dat het onredelijk was om van hem openstelling tijdens de gewone openingstijden te verlangen, wees de rechter de vordering van de eigenaar/verhuurder toe. De apotheker werd op die manier gedwongen om zijn winkel dagelijks van 8.30 uur tot 18.00 uur geopend te houden.

Hoewel al vaker werd aangenomen dat de algemene exploitatieplicht in huurovereenkomsten betekent dat de gehuurde winkel ook daadwerkelijk geopend moet worden, valt deze uitspraak op, omdat ook aan een apotheker (een ander soort gebruiker dan de gemiddelde winkelier) onverkort een exploitatieplicht tijdens de volledige normale openingstijden werd opgelegd, zonder dat deze uren in de huurovereenkomst uitdrukkelijk waren opgenomen.

Een en ander betekent ook dat winkeliers in een winkelcentrum hun verhuurder erop kunnen aanspreken dat de verhuurder van de andere winkeliers verlangt dat de winkel tijdens de gewone openingstijden ook daadwerkelijk open is. mr. J.C. Toorman Boekel de Nerée advocaten, notarissen en belastingadviseurs te Amsterdam. T 020 795 32 44

16 scn 1 | 2008

dinsdag 22 april 2008 WinkellocatieMarkt® België ’08 Horta Antwerpen donderdag 2 oktober 2008 WinkellocatieMarkt® Nederland ’08 Spant! Bussum publicaties: Managen van samenwerkingsprocessen WinkellocatieMarkt® Magazine 2 Te bestellen via onze website: www.managementproducties.com

16 januari 2008 Congres Dynamische Winkelplanning (org. NRW, HBD, VNG en MKB Nederland) Locatie: Utrecht Informatie: www.nrw.nl 16-18 april 2008 ICSC European Conference Locatie: Amsterdam Informatie: www.icsc.org 17-24 april 2008 City Marketing Locatie: Arnhem-Velp I:nformatie: Studiecentrum voor Bedrijf en Overheid, 040-2974980

beurzen en congressen

column

thema

marketing, promotie en decoratie scn 1 | 2008 17

spuimarkt den haag

Effect

Met onze creatieve kind-gerichte activiteiten wordt het bezoek aan uw winkelcentrum voor kinderen ĂŠn ouders een prachtige herinnering.

U kunt bij ons terecht voor Culinaire programma’s, Kunstprojecten, Decoratie, Communicatie en Consumentenacties.

Op zoek naar... sfeer en uitstraling?

VRAAG ONZE BROCHURE AAN!

WWW žOWERANDSHOWER NL T

Kleine Kunst - Anne Franklaan 19 - 7421 HH Deventer T: 0570-618301 - F: 0570-517685 - M: 0654-605560 E: info@kleinekunst.com - www.kleinekunst.com

bl 03 06.indd 1

27-02-2008 10:37:12

marketing & promotie

Opvallende marketingcampagne van Magna Plaza

Door: Edwin Brugman, hoofdredacteur

adequate marketing. Bovendien is het niet logisch om de marketing van je product over te laten aan de gebruikers, in dit geval de ondernemers. Dat vinden we volgens mij nergens in handel of industrie!

Shopping Centre NEWS

Of maakt het in Nederland toch niets uit? Dat kan natuurlijk ook. Ofschoon er

D

e vaste lezer van Shopping Centre News is ermee bekend dat ik met enige regelmaat schrijf over de noodzaak van een adequate winkelcentrummarketing.

En daarin bestaan grote verschillen. Niet alleen hebben we de verschillen in grootte van winkelcentra, en inherent daaraan de grootte van de budgetten, ook zijn er verschillen in de wijze waarop alles gecoördineerd wordt, bijvoorbeeld door de ondernemersvereniging of door de eigenaar-beheerder of winkelcentrummanager. Ook schreven we al over de verschillen in aanpak tussen Nederland en veel andere Europese landen. Die zijn het duidelijkst zichtbaar aan de inzendingen op de jaarlijkse icsc Marketing Awards.

Toevallig – en bij mijn weten voor de eerste keer – is er dit jaar een inzending van een Nederlands winkelcentrum, Magna Plaza, gemanaged door scm.

get greedy

shoppingcenter

brands fashion lifestyle www.magnaplaza.nl

in de huurprijsontwikkeling indicaties zijn dat er (weer) een kentering aankomt, dat de internetverkopen blijven toenemen en dat – zie het nrw/hbd/mkb-congres van 16 januari – winkelcentra en winkelgebieden niet onderscheidend en vernieuwend genoeg zijn, zien we nog maar weinig leegstand.

Met andere woorden, vanuit de optiek van de belegger loopt het allemaal wel. Ook zonder extra inspanningen op het gebied van management en marketing. Daarnaast hebben we de veelgenoemde ‘eenvormigheid’ van onze winkelcentra. Blokker en ah en nog een reeks namen zitten overal, dus daar kunnen we (lees: de belegger) geen verschil mee maken. Als zo’n belegger dan ook nog meerdere centra in een bepaald gebied bezit, is er al helemaal geen noodzaak meer om te werken aan een preferente positie bij de consument. De markt wordt toch al gecontroleerd en de euro van de consument

Zijn we wel gegroeid in marketing & promotion?

Een ontwikkeling die ik toejuich, omdat je door deel te nemen aan zo’n award niet alleen een specifieke campagne laat zien, maar ook kan zien hoe het vakgebied marketing zich voor winkelcentra in Europa ontwikkelt. Maar...

Er zijn vreemde tegenbewegingen gaande. Zo zijn

er momenteel een paar beleggers die de geldkraan voor marketing en promotion flink dichtdraaien. Die daarmee deze noodzakelijke ‘tool’ weer geheel overlaten aan de ondernemersvereniging. Welke laatste daar dan niet alleen een stuk professionaliteit (en tijd) ontbeert, maar ook een dreun in de promotiekas voelt omdat de eigenaarsbijdrage wegvalt. En dat kunnen flinke dreunen zijn.

Ik begrijp daar helemaal niets van; anders dan dat de betreffende partijen toch weer terugvallen in het aloude ‘kostendenken’. Dat wil zeggen, men ziet de budgetten voor winkelcentrummarketing als kosten en niet als investeringen in het ‘product’. Een kortetermijnvisie die direct euro’s oplevert (‘kostenbesparing’), maar die er aan voorbij gaat dat elk product, van wasmachine tot winkelcentrum, behoefte heeft aan een

komt toch wel op de juiste plaats terecht. En de consument, die is weliswaar in theorie erg mobiel en erg ontrouw, maar voordat ik – en met mij denk ik vele andere consumenten – de ‘gemaksfactor’ in mijn hoofd uitschakel en doorrijd naar een verder gelegen winkel-alternatief, moet er heel wat gebeuren (specialistische of recreatieve bezoekmotieven uitgezonderd).

Kortom, er is blijkbaar nog een lange weg te gaan voordat sommige beleggers bereid zijn echt te investeren in marketing.

Een recessie..?

Gelukkig zijn er nog steeds beleggers en vastgoedma-

nagers die wel geloven in een professionele marketing. Die zitten bij de volgende recessie op voorsprong, hoeven geen paniekfondsen beschikbaar te stellen om de marketingachterstand te repareren. De vergelijking met een auto dringt zich op. Het goed onderhouden karretje kan met redelijke onderhoudsbedragen nog prima mee. Het slecht onderhouden karretje alleen maar met flinke reparatiekosten en dan nog bestaat het risico dat het er op een slecht moment helemaal mee stopt... En wie is er dan nog in zo’n ding geïnteresseerd?

•

scn 1 | 2008 19

marketing & promotie via internet gepresenteerd worden. CBS In uw buurt biedt de gebruiker de mogelijkheid buurten en wijken met elkaar vergelijken op het terrein van bevolking, huishoudens, arbeid, inkomen en woningen. Het product vormt de weerslag van de inspanningen van het CBS om statistiek op een visueel aantrekkelijke wijze via een breed publiek toegankelijk te maken. nuttige informatiebron Maar nu de praktijk vanuit win-

kelcentrumperspectief. Bijvoorbeeld dat van de retailer, ondernemersvereniging of de winkelcentrummanager. U weet het, meten is weten. En dan praten we over kwalitatieve en kwantitatieve data. Dus enerzijds bijvoorbeeld de passantenonderzoeken en interviews, anderzijds de cijfers van het CBS of de media (bereikscijfers). CBS in uw buurt kan u helpen met inzicht te krijgen in uw marktgebied. Als u weet waar uw consumenten vandaan komen, dan kunt u via deze website eenvoudig het profiel van de consument uit dit gebied zien.

Kies een buurt en leer hem kennen op basis van statistische informatie. Wonen er jongeren of juist ouderen, staan er dure of goedkope huizen? En hoe is dat vergeleken met de gemeente waar hij in ligt?

Hoe werkt het? U begint met het op de website www.

cbsinuwbuurt.nl invoeren van de plaatsnaam (of postcode). Dan verfijnt u door een buurt te selecteren. Vervolgens kiest u een thema (bevolking, huishoudens, arbeid, inkomen en woningen).

Dan kunt u nog een stap verfijnen. In het geval van ‘huishoudens’ krijgt u de keuze uit samenstelling, gemiddelde grootte en aantal. En zo voort.

Verder presenteert de site u per gekozen gemeente een compleet rapport in PDF-vorm. En niet zomaar een rapportje, maar

Verken de buurt met CBS D

enieuwe webtoepassing CBS in uw buurt is bedoeld voor gebruikers die weliswaar betrouwbare regionale statistische gegevens nodig hebben, maar niet getraind zijn om daarnaar te zoeken in een statistische database: scholieren en studenten die een werkstuk moeten maken, maar ook bijvoorbeeld mensen die zich op een buurt willen oriënteren omdat ze verhuisplannen hebben of omdat ze een winkel willen openen.

Verder is dit een zeer interessante toepassing voor journalisten die achtergrondgegevens nodig hebben voor een reportage over een wijk.

Het CBS beschikt over een grote hoeveelheid gegevens op buurt- en wijkniveau. Door ontwikkeling van cartografische systemen kunnen deze op een eenvoudige en inzichtelijke wijze

47 pagina’s waarvan de eerste 33 specifiek de gekozen plaats betreffen!

Kortom, deze nieuwe dienst van het CBS is een prachtige kennistool voor vele gebruikersgroepen. In ons vakgebied kunt u bijvoorbeeld de branchemix en de marketing mee bijsturen. En als kandidaat-huurder kunt u al heel wat voorwerk doen bij het in kaart brengen van uw toekomstige vestigingslocatie. Er is echter één maar: de cijfers op zich vertellen vaak niet alles. Een vorm van interpretatie naar de vraagstelling is altijd nodig. Of een uitbreiding van het onderzoek naar die data die niet bij het CBS vermeld staan. Of koppeling aan het kwalitatieve onderzoek. En daar komen de vakmensen (onderzoekers, consultants) om de hoek kijken. Desalniettemin, een waardevol initiatief van het CBS.

Nico de Vries P r o j e c t d e c o r a t i e s

20 scn 1 | 2008

column

Segmentatie wordt sleutelwoord

zwaanenburg

E

Onderscheid

ind januari presenteerde Jones Lang LaSalle de jaarlijkse Winkelmarktspecial. De special geeft de visie van de belangrijkste retailspecialisten van Nederland op het toekomstige Nederlandse winkellandschap. Volgens hen zijn de sleutelwoorden voor winkelvastgoed van de komende jaren: consumentensegmentatie en branding.

Tijdens een meeting van experts bleek dat er bij de ontwikkeling van nieuwe winkelgebieden te weinig rekening wordt gehouden met de behoeften van consumenten zoals bereikbaarheid, aanbod en gezelligheid, waardoor winkelgebieden ontstaan die niet interessant (genoeg) zijn voor de doelgroepen. Een van de oorzaken is dat retailers nauwelijks betrokken worden bij winkelontwikkelingen. Alleen door samenwerking van ontwikkelaars en gemeenten met retailers, die de consumenten als geen ander kennen, kan consumentensegmentatie en branding succesvol worden toegepast. Daarnaast is van belang dat continu op trends en ontwikkelingen kan worden ingespeeld. Dit betekent dat flexibel moet worden gebouwd waarbij de grootte van units kan worden aangepast.

Consumentensegmentatie en branding blijken in de praktijk te leiden tot hogere omzetten bij zowel ondernemers als bij ontwikkelaars en beleggers. Ontwikkelaars die het succes van hun project kunnen aantonen, kunnen direct al hogere vaste huren vragen. In andere gevallen is omzethuur een mogelijkheid. Dit maakt zowel de retailer als de eigenaar van het centrum verantwoordelijk voor een optimale aantrekkelijkheid van de winkels en van het centrum.

O

nlangs bezocht ik het congres “Dynamische Winkelplanning” in Utrecht.

Vele grote en minder grote marktpartijen uit de Nederlandse winkelvastgoed branche waren bijeen om van gedachten te wisselen over het winkelcentrum landschap.

Er werd gediscussieerd over eenvormige winkelstructuren, nieuwbouw of revitaliseren en het teveel aan vierkante meters winkelruimte. Want over één feit was men het snel met elkaar eens: het probleem van een teveel aan vierkante meters winkelruimte.

Naar het schijnt is het aantal vierkante meters winkelruimte de afgelopen vijftien jaar verdubbeld. Verdubbeld! Alsof de Nederlandse bevolkingsgroep is verdubbeld. Oké, we zijn met z’n allen de afgelopen vijftien jaren meer gaan besteden. Er is meer keuze in bijna elke productgroep en er zijn ook meer soorten winkels bijgekomen. Maar daar staat tegenover dat er de afgelopen tien jaar ook een serieuze ‘andere’ winkel is bijgekomen waarvoor je geen vierkante winkelmeters nodig hebt. De internetwinkel.

En toch is het aantal meters verdubbeld! Dat zet je te denken; meer meters en meer eenvormigheid. Daar schuilt niet zo zeer een probleem achter als wel een uitdaging. De uitdaging van het “onderscheid”. Want als er een aanbod overschot is, de eenvormigheid toeneemt en internet winkelen het leven vergemakkelijkt dan moet de nadruk dus op andere zaken worden gelegd. Zaken die je als winkelier anders doet dan andere aanbieders om je te onderscheiden. Dat kan mogelijk door je assortiment. Of door de geveluitstraling en nog iets beter door het verlenen van service.

Maar zaken waarmee u zich als ondernemer nog concreter, nog persoonlijker kunt onderscheiden zijn sfeer, aandacht en vooral beleving.

Onderscheid door sfeer; zoals de inrichting van de winkel, de wijze waarop de producten worden gepresenteerd alsook ondersteuning door zaken die de zintuigen prikkelen. Onderscheid door persoonlijke en menselijke aandacht als een glimlach, een dank je wel en een belangstellende vraag. Onderscheid door het schenken van een beleving als een extra presentje bij aankoop, een persoonlijke boodschap, een traktatie, een komisch moment, het inwilligen van een speciaal verzoek en nog veel meer. Kortom; het scheppen van een persoonlijke en eenmalige ervaring die de consument bijblijft en onderdeel is van het bewustzijn, en soms zelfs onderbewustzijn.

“En hoe schep je dan een dergelijk beleving ?” zult u zich afvragen. Simpel; ga gerust eens bij uzelf te rade. Als ondernemer van beroep bent u ook elke dag zelf consument. Hoe zou u dan willen worden aangesproken of ontvangen?

Waarmee kan men u verrassen of wat ervaart u als een persoonlijk moment?

Kortom waar, waardoor of waarmee wordt voor een kort moment uw emotie getroffen? Datzelfde geldt voor uw klanten. Geraakt worden. Geraakt worden waardoor de betreffende klant langer of op een ander moment weer aan u denkt en daardoor eerder of vaker genegen is om terug te komen.

Promotie is ook beleving. Een goede promotie activiteit dient dan ook te voldoen aan termen als kort contactmoment, aandacht, persoonlijk, uniek en belevingsvol. Ook promotie zal de komende jaren door overschot aan vierkante meters en de groei van het internet winkelen belangrijker worden.

Het is de meest persoonlijke en waardevolle manier om je te onderscheiden.

Luc Zwaanenburg Directeur Vervorex Promotie

scn 1 | 2008 21 scn 6 | 2007 21

marketing & promotie Het Almeerse bedrijf Giele Groep bestaat in 2008 vijftig jaar. De winkelcentrumwereld kent vooral Giele Projectdecoraties. Via dit bedrijfsonderdeel is ook in de winkelcentrumdecoratie een groot marktaandeel opgebouwd. In 2007 is echter een nieuw bedrijfsonderdeel gestart onder de naam Giele Promotions.

Winkelcentrumcommunicatie bij Giele Groep

B

erend Macrander over het hoe en waarom hiervan: ‘Wij komen al jaren bij de Nederlandse winkelcentra over de vloer en dan spreek je met ondernemersverenigingen en managers over niet alleen de decoratie, maar ook over bijvoorbeeld promotie. Daarbij kwam ik er achter dat er vooral bij de management organisaties behoefte bestond aan een dienstverlening die het hele traject, van a tot z kan verzorgen. Maar wel op een andere manier dan nu in de markt aangeboden wordt. We zijn daar mee aan de gang gegaan en bedachten het Giele Promotions-concept.’

In dit concept staat de ‘ontzorging’, zoals Berend Macrander dat zo mooi noemt, van de klant centraal. Berend: ‘Een managementorganisatie moet idealiter eenmaal briefen, meedenken en dan akkoord geven voor bijvoorbeeld een jaarplan of een grote actie en er dan verder geen omkijken naar hebben. Het hele traject van uitvoering, begeleiding en kwaliteitscontrole moet met een gerust hart aan een professionele partij overgelaten kunnen worden.’

Centrumcheck© Dit traject ziet Giele Promotions heel

breed. Om bij het begin te beginnen: zonder kennis van het winkelcentrum en de kansen en bedreigingen is een goed plan niet mogelijk. Dus biedt het bedrijf de Centrumcheck© als startpunt aan. Hiermee wordt een winkelcentrum op negen belangrijke hoofdpunten beoordeeld vanuit de beleving van de consument, door mensen die ruime ervaring met winkelcentra en retail(marketing) hebben. Het rapport dat naar aanleiding van de Centrumcheck© uitgebracht wordt biedt duidelijke handvatten voor verbeteringen. Als de beheerder ervoor kiest om de uitvoering van de adviezen die uit de Centrumcheck© voortkomen

22 scn 1 | 2008

neer te leggen bij Giele Promotions, dan kunnen vrijwel alle onderdelen via de meest korte lijnen uitgevoerd worden.

Berend: ‘Wij hebben een eigen ontwerpstudio die aansprekende ontwerpen voor drukwerk, advertenties, affiches en signing maakt. Activiteiten worden door ons opgestart en gecoördineerd. Vanzelfsprekend kan ook de decoratie door ons uitgevoerd worden en sinds kort hebben we een prachtig item op het gebied van ‘experience’ aan ons aanbod toegevoegd, de Mini Express.’

De Mini Express Giele Promotions is sinds vorig jaar im-

porteur van de Wattman Trains en Trams voor Europa en enkele landen daarbuiten. Een minitrein van Canadees fabricaat, die inzetbaar is in de meeste winkelcentra, overdekt of openlucht. Berend: ‘Wij hebben deze minitrein al in veel Nederlandse winkelcentra ingezet en eigenlijk moet men gewoon de videoclips (www.miniexpress.nl) hiervan bekijken: dat spreekt voor zich!’ Overigens gaat het hier niet alleen om ‘kale verhuur’, maar om een complete actie die ook de ondernemers er in betrekt. ‘Voor de Amsterdamse Poort maakten we vorig jaar een actie met een strippenkaart die de ondernemers uit deelden. Met die strippenkaart konden de kinderen een rondrit met de Mini Express maken, snoep krijgen en meedoen aan een knutselactie. Kinderen en ouders vragen wanneer de trein weer komt. We overwegen daarom een ‘dienstregeling’ op onze website te plaatsen, zodat de consument kan zien wanneer en waar het weer zo ver is!’, aldus Berend Macrander. De Mini Express wordt niet alleen verhuurd, maar ook verkocht.

Dus heeft u in Nederland of elders in Europa een winkelcentrum dat zich hier voor leent, neem dan contact op met Berend Macrander of mail naar b.macrander@giele.nl. Dat zelfde emailadres of het telefoonnummer 036-5319619 kunt u ook gebruiken voor informatie over de Centrumcheck© en de diensten van Giele Promotions in het algemeen.

•

marketing & promotie Vroegtijdig reserveren: uw eigen ijsbaan

Entertainment voor de kleine consument

W

inkelcentrummanagers en –promotors kunnen het zich nog wel herinneren, de tijd dat je niet wist waar je die ijsbaan voor je winkelcentrum vandaan moest halen. Een aantal jaren geleden waren er in Nederland nog maar een paar beschikbaar en niet goedkoop bovendien. En daar was dan ook nog het energieverbruik van de koelinstallatie.

Dat kan tegenwoordig anders. Vervorex (‘emotie promotie’) levert een compleet ijsbaangebeuren dat zowel binnen als buiten geplaatst kan worden.

Het gaat om ‘kunstijs’, dus geen energiekosten om ijs te maken, geen vlekken in kleding en de baan is op schoenen gewoon beloopbaar.

Vervorex levert de ijsbaan als compleet concept, dus met winterdecoratie, geluidsinstallatie, schaatsen (!), animatie en traktatie. En begeleiding natuurlijk. Meerder formaten zijn mogelijk en ook kan de plaatsing uitgebreid worden met tal van extra elementen op het gebied van decoratie en animatie.

Nieuw: mooiweerschaatsen.nl Elk winkelcen-

trum wil zich onderscheiden. Soms moet je daar iets geks voor doen. Wat dacht u van een ijsbaan in uw winkelcentrum in de zomer!? Vervorex combineert dit oer-Hollandse wintergebeuren met een originele zomerdecoratie. Succes verzekerd! Op de website www. mooiweerschaatsen.nl leest u er meer over.

Vroegboekactie Afgelopen winter heeft Vervorex

op diverse winkelcentra in het land de baan mogen plaatsen. De foto spreekt voor zich! Via info@vervorex. com kunt u een brochure aanvragen. Vroegboekingen (d.w.z. vóór 1 april 2008) naar aanleiding van dit artikel worden beloond met een gratis inzet van een traktatie (suikerspin, Glühwein of chocomelk). U moet bij uw reservering dan doorgeven ‘scn-artikel’.

•

SCN actie

U

weet wellicht dat ik als uitgever van Shopping Centre News voortkom uit het vakgebied winkelcentrummanagement. Dat is inmiddels alweer aardig wat jaren geleden, maar toch heb ik nog goede herinneringen aan een van de leukste aspecten van het vak, het organiseren van activiteiten. Dat mogen we overigens niet allemaal op één hoop gooien, want er zit een verschil in de doelstelling. Wil je bijvoorbeeld een grootschalige actie op poten zetten om vooral grote aantallen bezoekers te trekken of wil je een subtiele, onderhoudende activiteit plaatsen om een bijdrage te leveren aan de veelgenoemde ‘beleving’.

Kleine Kunst hoort ontegenzeggelijk in die laatste groep thuis en ik spreek uit ervaring als ik zeg dat Jeroen Hilhorst dit op onnavolgbare wijze doet. Hij heeft in de loop der jaren een heel scala

aan creatieve en culinaire kinderactiviteiten ontwikkeld. Als je dat ‘in uitvoering’ ziet op een mooie zonnige dag in de open lucht, dan is het geweldig om te zien hoe hij de kinderen (de kinderen van uw consumenten!) vermaakt. Want het is niet alleen maar het neerzetten van bijvoorbeeld een paar schildersezels zoals op de foto. Het is vooral de manier waarop hij en zijn medewerkers de kinderen er in betrekken en motiveren echt leuk aan de slag te gaan. Zoals wel gezegd wordt: ‘pedagogisch-didactisch geheel verantwoord.’ En het mooie is: niet alleen de kinderen vinden het geweldig, ook de ouders houden hier een goed gevoel aan over.

Kortom: ik kan u Kleine Kunst uit persoonlijke ervaring aanbevelen! www.kleinekunst.com • info@kleinekunst. com

scn 1 | 2008 23

lichtend voorbeeld!

Voor de feeërieke verlichting van een pand, een winkelstraat of zelfs een compleet winkelcentrum neemt Homan u zorgen uit handen. Want met onze opvallende feestverlichting maken we van elk object of evenement een sfeervolle aangelegenheid. Op tijd, betrouwbaar en betaalbaar. Daar steken we ook voor u al onze energie in. altijd homan inschakelen!

Bel voor meer informatie 0297 - 28 21 21, mail naar info@homan.nl of kijk op www.homan.nl!

t i j d e l i j k e s t r o o m v o o r z i e n i n g • f e e s t v e r l i c h t i n g • e l e k t r o - a g g r e g at e n • k e r m i s 8181-? HOMAN 202X125.indd 1

22-01-2008 10:49:01

/FFN EF [BBL TFSJFVT FO UFM NFF

Profiteer nu ook van de voordelen van een PFM klantentelsysteem: • • • •

Levering en beheer van complete systemen Eenvoudig in gebruik, betrouwbare werking Alle typen sensors mogelijk, aangepast aan uw omgeving Eigen klantgerichte techniek en software

• Koppeling met de IT infrastructuur (o.a. TCP/IP) • Uitstekende prijs/prestatie verhouding • Gebruiksklare oplevering in heel Europa Meer informatie en referentielijst op www.flucon.nl FLUCON BV • Kalkovenweg 54 • 2401 LK Alphen a/d Rijn • Tel.: 0172 43 59 01 • Fax: 0172 42 22 71 • www.flucon.nl • E-mail: sales@flucon.nl

marketing & promotie Een kant en klare winkelcentrumpromotie Vlieg met ons mee…

Win een ballonvaart voor twee personen!

• Ballon decoratie in uw winkelcentrum. bv twee kroonluchters met luchtballonnen • 50 posters voor op de winkelruit • 10.000 actie-flyers inclusief coupon om in te leveren.

• 50 perspex houders voor op de balie.

• twee ballonvaarten ergens in Nederland.

• De begeleiding van de winkelcentrumactie € 5.750,- exclusief btw De eerste vijf definitieve opdrachten krijgen een gratis groot Ballonnen-hart ( drie meter hoog) voor in het winkelcentrum, bijvoorbeeld te gebruiken voor moederdag of vaderdag inclusief tekstbord.

Meer informatie over deze actie kunt u aanvragen via het emailadres ballondecor@ballondecor.nl of via telefoon 010-4180215. of gsm 06-53276162

SCN actie

De ballon als geleider van uw boodschap?

V

oor 99 procent lucht en toch een communicatieversterker van de eerste orde? Volgens Carin Kraal van Ballon Decor een absolute waarheid: ‘In winkelcentra concurreren vele reclame-uitingen en boodschappen met elkaar om de aandacht van de consument. Een affiche of banier kan echter vele malen effectiever zijn als deze versterkt wordt met een ballonnendecoratie. En dit is niet zomaar een stelling, maar is in Amerika onderzocht!’

Het volume wat reclamedrager en ballonnen dan samen creëren kan enorm zijn en bijzonder opvallend, zoals te zien is in bijgaande foto. Carin: ‘Maar dat is natuurlijk geen must want ook een kleine ballonnengroep draagt al veel bij aan het opvallen van de boodschap.

Wist u trouwens dat ballondecoraties tegenwoordig drie tot vier weken ‘goed’ blijven? De kwaliteit van de gebruikte grondstof is de laatste jaren zo toegenomen, dat dit bij de door Ballon Decor gebruikte kwaliteit geen enkel probleem is.

londecoratie kan men ook heel goed de wat verder in het winkelcentrum gelegen winkels bij het geheel trekken’, zegt Carin. ‘Een prima medium voor dat doel is de ‘staande topballon’, die als deze herhaald geplaatst wordt de consument steeds een stukje verder leidt.’

Voor de uitwerking en plaatsing van de ballondecoratie wordt alle tijd genomen. Niet zelden worden schaar-hoogwerkers ingezet en dat dan buiten de winkeltijden, zodat ondernemers en publiek geen hinder van de werkzaamheden ondervinden. Carin: ‘Wij werken met een gespecialiseerde groep medewerkers eigenlijk in het hele land. Als wij ’s avonds onze werkzaamheden hebben uitgevoerd, dan is de volgende ochtend bij winkelopening de verbazing vaak groot. Een aantal ballongroepen zorgen dan ook voor een in het oog springend en vooral onderscheidend effect.’

Ideeën voor ballondecoraties Naast het feit dat met

Niet alleen de ballon als decoratie, maar ook als onderdeel van een compleet verzorgde promotie-actie staan op het programma. De ondernemers hebben er geen omkijken naar, maar de actie zet het winkelcentrum beslist een paar weken in de spotlight. In het panel leest u de deatils van deze actie.

•

ballondecoraties snel en betaalbaar ‘volume’ gemaakt kan worden, zijn ballonnen bij uitstek geschikt om accenten te geven aan feest- of themaperiodes. Denk aan Valentijnsdag, Moederdag of Pasen. De prachtigste vormen zijn door de vakman – of in dit geval vakvrouw– te bedenken, zoals kroonluchters en dierfiguren. Maar er is meer mogelijk: ‘Met bal-

Complete promotieacties op basis van ballonnen Dit jaar heeft Ballon Decor haar dienstenpakket uitgebreid.

www.ballondecor.nl

scn 1 | 2008 25

Show stopper Uitsluitend de beste kwaliteit.

Bij MK Illumination ontwerpen, produceren en installeren we decoratieve concepten die uw winkelcentrum omtoveren tot dè plaats om te bezoeken.

MK Illumination, de totaalaanbieder

www.mk-illumination.com

marketing & promotie

Design moet aansluiten bij kwaliteit winkelcentrum

V

ormgeving en sfeer zijn de laatste jaren in toenemende mate belangrijk geworden bij het ontwerpen van een winkelcentrum. In verschillende Europese landen zijn prachtige voorbeelden te bewonderen van hedendaagse winkelcentrumarchitectuur. Het accent lijkt van ‘efficiency’ naar ‘experience’ te zijn verschoven.

Het Oostenrijkse bedrijf MK Illumination heeft haar aanpak hierop afgestemd en realiseert illuminatie-programma’s die niet alleen aansluiten op de hoge kwaliteit van de huidige gebouwen, maar die zelfs nog versterken. Nieuwe mogelijkheden ontstaan daarbij door het toepassen van op led-techniek gebaseerde engergie-zuinige verlichting.

Europees verkoopleider Thomas Mark: ‘Sustainability is vandaag de dag natuurlijk een belangrijk thema en bij de

Sfeer in Arnhem valt op

stukjes neergezet en de portfolio van het bedrijf bevat dan ook talloze winkelcentra in vele Europese steden. En inderdaad, ook in Nederland heeft men al veel projecten mogen doen. Zo is de foto in de advertentie gemaakt in Almere Stad. Deze decoratiegroep staat op zich zelf en in de showroom van MK Illumination in Innsbruck staan meer van dit soort tot de verbeelding sprekende objecten, bijvoorbeeld in de vorm van een ijsbeer, een kerstman of een boom met een ‘bewegend’ verlichtingspatroon.

Daarnaast maakt men ontwerpen voor de illuminatie van complete gebouwen, pleinen en straten. De levering en installatie wordt altijd samen met lokale partners gerealiseerd.

‘Wij zijn in de afgelopen jaren uitgegroeid tot een echt Europese speler.’, zegt Thomas Mark. ‘Onze ontwerp- en verkoopafdeling staat in Oostenrijk, wij

Bloemstukken in de Arnhemse binnenstad

Ontwerper in de studio van MK Illumination

technische ontwikkeling van onze producten gaat hier ook veel aandacht naar uit. Maar uiteindelijk moet ons product een toevoeging leveren aan de beleving van de consument. Dat betekent dat je meer moet zijn dan leverancier: je moet aansprekende illuminatie-ontwerpen kunnen maken die in de zo belangrijke feestdagenperiode een winkelcentrum doen onderscheiden van de concurrentie.’

De ontwerpers van MK Illumination hebben in de loop der jaren vele kunst-

hebben een technisch- en productiekantoor in China en de productie van de motieven vindt onder andere in Tsjechië plaats. Wij werken dus internationaal, maar altijd zijn onze ontwerpen maatwerk voor een bepaalde locatie.’

Voor al uw vragen en technisch advies kunt u contact opnemen met Jo van Gemert, sales manager MK-Illumination voor de Benelux. Hij is te bereiken op 06-136 678 05 en per e-mail via j.vangemert@mk-illumination.com. •

Enige tijd geleden werd de Arnhemse binnenstad verkozen tot de beste binnenstad van Nederland. In de woorden van de jury: “Arnhem heeft een complete stad met een knusse uitstraling waar de vriendelijke atmosfeer zorgt voor een prettig verblijfsklimaat.”

Arnhem is hier terecht trots op en het bedrijf Flower and Shower deelt hier in. Want zij decoreren niet alleen in Arnhem, maar in het hele land steeds meer winkelstraten en pleinen met prachtige groepen van echte bloemen. Bert de Kruijk van Flower and Shower: ‘Het gaat hierbij om gevoel.

Als de sfeer goed is en prettig aanvoelt, dan voelt men zich op zijn gemak. Dan wordt rondlopen en winkelen echt genieten van de binnenstad. Pure ontspanning, waardoor shoppen, cultuur en uitgaan intenser worden beleefd!’

De bloemsierkunst in de zogeheten Flower Baskets is vanwege de hoogte een fleurig en niet te missen fenomeen in de het straatbeeld. En het mooie is: iedereen heeft een positieve associatie met bloemen, bewust of onbewust.

Flower and Shower is gespecialiseerd in de aankleding met bloeiende planten en het bedrijf weet als geen ander hoe dat prettige gevoel te creëren. Op de website www.flowerandshower.nl vindt u meer informatie. U bent van harte uitgenodigd om ook volgende zomer in Utrecht, Arnhem, Velp of andere centra te kijken naar de Flower Baskets van Flower and Shower.

•

scn 1 | 2008 27

projecten in de pijplijn alkmaar

amersfoort

amsterdam

apeldoorn

De Mare

O 2009 M 5000 m2 P ING Real Estate I Yvonne Flippo, T 070 3419636 almere stad

Vathorst

O 2005-2008/2008-2010 M 18.000 m2 P Bouwfonds MAB Ontwikkeling I Mariska Bossmann, T 070 3068578 ▼

Stadshart Almere

Mahler 4

O 2005-2010 M 10.000 m2 P ING Real Estate i.s.m. Fortis en G&S Vastgoed I Yvonne Bronneberg, T 070-341 85 68

Hoofdstraat

O in ontwikkeling M 4700 m2 P Top Vastgoed Planontwikkeling I Patrick van Lammeren, T 06 55 301 334 ▼

Osdorpplein

O eind 2009 M 20.000 m2 P Fortis Vastgoed Ontwikkeling I T 030-257 35 12 ▼

O 2002-2008 M 73.000 m2 P Bouwfonds MAB Ontwikkeling en Blauwhoed Eurowoningen I S.J. Bakker, T 070 3068578

▼

amersfoort

’t Circus

O medio 2008 M 12.000 m2 P Fortis Vastgoed Ontwikkeling I T 030-257 35 12 ▼

Eemplein

O 2009 M 20.000 m2 P Multi Vastgoed I T 0182-690900 alphen a/d rijn

Herenhof

O in ontwikkeling M 4500 m2 uitbreiding P Top Vastgoed/Leyten I Frank van Kessel, T 06 53999150 ▼ almere buiten

O 2009-2010 M 80.000 m2 P ING Real Estate I Tom Schopman, T 070-3418561

Overhoeks

O 2009-2010 M onbekend P ING Real Estate I Yvonne Bronneberg, T 070-341 85 86

Buitenmere Zuid

Getz

IJ-dock

O eind 2009 M 4000 m2 winkels P Fortis Vastgoed Ontwikkeling I T 030-257 35 12 ▼

O 2009 M 8000 m2 P Multi Vastgoed I T 0182-690900 ▼

Forumpark

O eind 2007 (1e fase) M 1700 m2 P BAM Vastgoed I Levi Boerman, T 030 6598923 ▼

assen

Kloosterveste

O eind 2008 M 9100 m2 P BAM Vastgoed I Karel Nuijten, T 030-659 8297 ▼

amsterdam

almelo

Hedemanterrein

O medio 2005 M 5.500 m2 P Macéka Vastgoed I M.M. Boersen, T 035-5429700

legenda

O opleverdatum (verwacht) M metrage P projectontwikkelaar I informatie

28 scn 1 | 2008

De Opgang

O eind 2008 M 8600 m2 P ING Real Estate I Saskia Creemers, T 070 3418665

Centrum Amsterdam Noord

O 2008 M 27.500 m2 P ING Real Estate I Saskia Creemers, T 070 3418665

Mosveld

o 2010 i 7000 m2 P Multi Vastgoed I T 0182-690900

De Linné

O 2010 M 17.000 m2 winkels P Bouwfonds MAB Ontwikkeling ism OCP I Mariska Bossmann, T 070 3068578

barneveld

Centrum

O 2008 M 4000 m2 P Multi Vastgoed I T 0182-690900 berlicum

arnhem

Schuytgraaf

O in ontwikkeling M 8000 m2 P Multi Vastgoed I T 0182-690900

Schoolstraat

O in ontwikkeling M 1000 m2 P Vorm Ontwikkeling I A. van Houwelingen, T 078 6421555

projecten in de pijplijn beverwijk

Den haag

dordrecht

enschede

Hoge Veld

Eschmarke

Wijkerbaan

O in ontwikkeling M 8000 m2 en overig P Redema Groep I T 030 284 02 90 ▼

O 2008 M 5.500 m2 P Bouwfonds MAB Ontwikkeling I Mariska Bossmann, T 070-3068578 ▼

drachten

breda Achter de lange stallen o 2011 m 20.000 m2 p Bouwfonds MAB Ontwikkeling i J. de Vreede, T 070 3068578 delft

Hovenpassage

o 2009-2014 m 9000 m2 p Van der Vorm Vastgoed i G. Hares-Visser, T 010 2092721 ▼

Koningin Julianalaan

Bagijnhof

O in ontwikkeling M 2000 m2 winkels P Multi Vastgoed I T 0182-690900

Raadhuisplein

o 2010 m 20.000 m2 p redema Groep i T 030-2840290 ▼

O in ontwikkeling M 4000 m2 P Multi Vastgoed I T 0182-690900

O 2008 M 11.500 m2 P Bam Vastgoed I Adriaan Kuyvenhoven, T 030 659 8927 ▼

ede

Kerkplein

den haag

Spuikwartier

O 2007 M 37.500 m2 P Ontwikkelingsmij. Spuimarkt cv (Multi Vastgoed, Bam Vastgoed, ING Real Estate) I Tom Schopman, T 070 3418561 ▼

Keizerslande

O in ontwikkeling M 5000 m2 P Multi Vastgoed I T 0182-690900 delfzijl

Wijnhavenkwartier fase I

O 2008 M 6000 m2 P Multi Vastgoed i.s.m. Assen projecten I T 0182-690900

enschede

Grolschterrein

eindhoven

Achtste barrier

ermelo

De Verbinding

O 2008 M 5000 m2 P Multi Vastgoed i.s.m. Assen projecten I T 0182-690900 ▼

O in ontwikkeling M 4000 m2 P Fortis Vastgoed Ontwikkeling I T 030-257 35 12 ▼

Kuilburg

dordrecht

O 2008 M 5000 m2 P Leyten en partners I T 010-436 40 33

Stokhorst

o medio 2009 m 2200 m2 p ING Real Estate i Yvonne Flippo, T 070-3419636 ▼

deventer

O 2010 M 19.000 m2 P ING Real Estate I Suzan Loorij, T 070-341 92 25 ▼

den haag ’t Hogeveen

O 3e kwartaal 2007 M 2350 m2 P ING Real Estate I Suzan Loorij, T 070-341 92 25

Gezondheidspark

O in ontwikkeling M 5000 m2 P Multi Vastgoed I T 0182-690900 ▼

Meerrijk Meerhoven

O 2010 M 9500 m2 P Fortis Vastgoed Ontwikkeling I T 030-257 35 12 ▼

haarlem

Raaks

O 2011 M 7500 m2 P Bouwfonds MAB Ontwikkeling I J. de Vreede, T 070 3068578 ▼

o medio 2010 m 2400 m2 p Bouwfonds MAB Ontwikkeling i Simone Kramers, T 070 3068578

>

lees verder op pagina

30

scn 1 | 2008 29

projecten in de pijplijn

haarlem

hilversum

julianadorp

leiderdorp

Schalkwijk

Gooische brink

Het Palet

O 2010 M 16.000 m2 P ING Real Estate I Saskia Creemers, T 070 3418665

hardenberg

Centrum

O voorjaar 2008 M 12.000 m2 P TOP Vastgoed I T 030-697 50 95 ▼

De Riepel

O 2009 M 7500 m2 P Redema Groep I T 030 284 02 90 ▼

O 2008 M 8000 m2 P Multi Vastgoed I T 0182-690900 ▼

hoogvliet

kerkrade

Stadshart

Centrumplan

O 2005-2006 M 9000 m2 P 3W Vastgoed I Dhr. N. Eurlings, T 043-3667700

Harderwijjk

horst a/d maas

leeuwarden

Centrum

Zaailand

Stadsdennen

heerlen

De Plu

O in ontwikkeling M 6000 m2 P Multi Vastgoed I T 0182-690900

huissen

Zilverkamp

O 2007 M 4000 m2 P Vorm Bouw I A. van Houwelingen, T 078-6421555 ▼

hendrik ido ambacht

De Volgerlanden

O eind 2008 M 6500 m2 P Fortis Vastgoed Ontwikkeling I T 030-257 35 12 ▼

O 2009-2010 M 28.000 m2 P ING Real Estate I Larissa Staal, T 070-341 88 16

o 2008 m 10.000 m2 p Multi Vastgoed i.s.m. winkeleigenaren i T 0182-690600

leiden

Luifelbaan

Centrumontwikkeling

De Gordiaan O in ontwikkeling M 11.000 m2 P Redema Groep I T 030-284 02 90 ▼

maassluis

Koningshoek

O in ontwikkeling M 30.000 m2 nieuw P Fortis Vastgoed Ontwikkeling I T 030-257 35 12 ▼

huizen

middelburg

Centrumplan

O in ontwikkeling M circa 8600 m2 P Foruminvest en Visser Bouwmij I Dhr. Sneep, T 035-6956060 ▼

Mortière

O 2008 M 35.000 m2 P Multi Vastgoed, Heijmans IBC I T 0182-690900

leiden

Aalmarkt

O 2010 M 6000 m2 P Bouwfonds MAB Ontwikkeling I J. de Vreede, T 070 3068578

30 scn 1 | 2008

lelystad

De Bilgaard

O 2007-2009 M 15.000 m2 P Bouwfonds MAB Ontwikkeling I Mariska Bossmann, T 070 3068578 ▼

o 2011 m 15.000 m2 p Multi Vastgoed i.s.m.

3W Vastgoed i T 0182-690900

O 2008 M 21.000 m2 P Fortis Vastgoed Ontwikkeling I T 030-257 35 12 ▼

O 2008 M 4000 m2 P Leyten en partners I T 010-436 40 33

o 2010 m 10.000 m2 p Lingotto vastgoed i Hans Zimmer, T 06 46135344 ▼

O 2009 M 950 m2 P Vorm Ontwikkeling I A. van Houwelingen, T 078 6421555

legenda

O opleverdatum (verwacht) M metrage P projectontwikkelaar I informatie

projecten in de pijplijn mijdrecht

oegstgeest

rotterdam

rotterdam

Lange Voort

Burg. Baumannlaan e.o.

De Veranda

De Lindenboom

O 2010 M 8500 m2 P Top Vastgoed I Patrick van Lammeren, T 06 5530 1334 ▼

O in ontwikkeling M 7000 m2 P Fortis Vastgoed Ontwikkeling I T 030-257 35 12

O 2006 M 4.000 m2 P Fortis Vastgoed Ontwikkeling I T 030-257 35 12

papendrecht

rotterdam

De Meent

Hillegersberg

O 2007 M 20.000 m2 P Van der Vorm Bouw I dhr P. Klink, 078-6150177 ▼

O 2006 M 5.000 m2 P Fortis Vastgoed Ontwikkeling I T 030-257 35 12 ▼

nieuwegein

st-michielsgestel

Centrum

O in ontwikkeling M 3500 m2 P Fortis Vastgoed Ontwikkeling I T 030-257 35 12 ▼

City Plaza

O 2008/2009 M 28.000 m2 P Multi Vastgoed i.s.m.

ING Real Estate, T 0182-690 900 Larissa Staal, T 070-341 88 16 noordwijkerhout

O najaar 2007 M 12.000 m2 P Multi Vastgoed I T 0182-690900

Centrumontwikkeling

O eind 2006 M 4.000 m2 P Fortis Vastgoed Ontwikkeling I T 030-257 35 12 ▼

reeuwijk

Centrumplan

O 2009 M 4.500 m2 P Top Vastgoed I Patrick van Lammeren, T 06 5530 1334 ▼

Nesselande

O 2009 M 1o.000 m2 P Multi Vastgoed I T 0182-690900 ▼

sittard

Centrumplan

o 2011 m 15.000 m2 P Multi Vastgoed i.s.m.

3W Vastgoed I T 0182-690900 son & breugel

nijmegen

ridderkerk

Koningshof fase II

Waalsprong

O in ontwikkeling M 2o.000 m2 P Multi Vastgoed, Heijmans IBC, BAM Vastgoed I T 0182-690900

O 2007 M 1150 m2 P Leyten en partners I T 010-436 40 33 ▼

Plein 1944

oldebroek

Centrumplan

O in ontwikkeling M 4.500 m2 P Fortis Vastgoed Ontwikkeling I T 030-257 35 12

Watermanweg

O in ontwikkeling M 9000 m2 P Multi Vastgoed I T 0182-690900

Mathenesserplein

O 2006 M 7000 m2 P Leyten en partners I T 010-436 40 33

O 2010 M 12.000 m2 P ING Real Estate I Suzan L00rij, T 070-341 92 25

rosmalen

rotterdam

Centrumplan

Overschie

O in ontwikkeling M 12.000 m2 P Foruminvest bv I Dhr. Nazerian, T 035-6956060 ▼

O medio 2008 M 4600 m2 P Fortis Vastgoed Ontwikkeling I T 030-257 35 12 ▼

Ekkersrijt

O nnb M 42.000 m2 P ING Real Estate I Larissa Staal, T 070-341 88 61 spijkenisse

Stadsplein

O in ontwikkeling M 11.000 m2 P Multi Vastgoed I T 0182-690900 tilburg

Pieter Vreedeplein

O 2008 M 27.500 m2 P Bouwfonds MAB Ontwikkeling en gemeente Tilburg I J. de Vreede, T 070 3068578 ▼

>

lees verder op pagina

33

scn 1 | 2008 31

projecten in de pijplijn

utrecht

veenendaal

waalwijk

zaanstad

Terwijde

De Els

Brouwerspoort

O medio 2008 M 14.000 m2 P BAM Vastgoed I Jan Ruitenberg, T 030 6598163

O 2010 M 15.000 m2 P Bouwfonds MAB Ontwikkeling I Mariska Bossmann, T 070 3068578 Vleuterweide

O 2008 M 15.000 m2 P Multi Vastgoed i.s.m.

Fortis Ontwikkeling I T 0182-690900 ▼

O 2008 M 7500 m2 P ING Real Estate I Tom Schopman, T 070-341 85 61

waddinxveen

Stadscentrum Be Fair

O 2011 M 22.800 m2 P Fortis Vastgoed Ontwikkeling I T 030-257 35 12 ▼

wolvega

Home Center

o 2008 m 11.000 m2 p Home Center i Piet Kapenga, T 06 53331664 ▼

Boudierhof

O 2008 M 4500 m2 P Top Vastgoed I Patrick van Lammeren, T 06 55 301 334 ▼

Centrum

O 2007 M 2500 m2 P ING Real Estate I Larissa Staal, T 070-3418816 vught

Groeneweg

O in ontwikkeling M 3000 m2 P Multi Vastgoed I T 0182-690900

O 2007 M 7000 m2 P Multi Vastgoed I T 0182-690900

Marktveldpassage

Overkapel

O 2008 M 4200 m2 P Redema Groep I T 030 284 02 90 ▼

zoetermeer

Oosterheem

O 2e kwartaal 2010 M 10.700 m2 P ING Real Estate I Larissa Staal, T 070-341 88 16

voorhout

Ravelijn

O 2006 M 7250 m2 P Leyten en partners I T 010-436 40 33 ▼

De Fonteyne

O begin 2007 M 6600 m2 P BAM Vastgoed I Jan Ruitenberg, T 030 6598163 ▼

zeewolde

vlissingen

Winkelcentrum Saendelft

O 2008 M 7600 m2 P OBAN I Peter Welles (BAM), T 030-659 89 34 ▼

zoetermeer zaanstad

Centrum

O in ontwikkeling M 18.000 m2 P Multi Vastgoed I T 0182-690900 ▼

Hovestein o 2008 m 1335 m2 p BAM Vastgoed i Michiel Smits, T 030 6598163 zwolle

Willemspoort

O in ontwikkeling M 10.000 m2 P Multi Vastgoed I T 0182-690900 zwijndrecht

Walburg

O in ontwikkeling M 15.000 m2 P Fortis Vastgoed Ontwikkeling I T 030-257 35 12 ▼

scn 1 | 2008 33

servicepagina

algemeen

decoratie

NRW Nederlandse Raad van Winkelcentra Herculesplein 269, 3584 AA Utrecht

Nico de Vries Decoraties Televisieweg 91, 1322 AK Almere

Management Producties Postbus 210, 3130 AE Vlaardingen

T 030 2313754 • F 030 2341287 E info@nrw.nl • I www.nrw.nl I www.nrw.nl

T 036 5368365

T 010 4350477 • F 010 4357430 E info@managementproducties.com I www.managementproducties.com

decoratie

decoratie

decoratie

Accent Deco Hopbrouwer 14, 5253 RE Nieuwkuyk

Ballon Decor Plaswijcklaan 55, 3054 CM Rotterdam

Homan BV Postbus 13, 3640 AA Mijdrecht

T 073 6430286 • F 073 6416601 E info@accentdeco.nl

T 010 4180215 • F 010 4220720 I www.ballondecor.nl

T 0297 282121 • F 0297 288112 E info@homan.nl • I www.homan.nl

decoratie

decoratie

kennis & informatie

MK-Illumination Handels GmbH Trientlgasse 70, 6020 Innsbruck, Oostenrijk

Flower and Shower Velperweg 105, 6824 HJ Arnhem

Strabo Postbus 15710, 1001 NE Amsterdam

T 06 13667805 Jo van Gemert T (0043) 512 202430-12 • F (0043) 512 202433 E j.vangemert@mk-illumination.com

T 026 3623061 E info@flowerandshower.nl I www.flowerandshower.nl

T 020 6260817 E strabo@strabo.nl • I www.strabo.nl

kennis & informatie

marketing/promotie

marketing/promotie

Flucon Kalkovenweg 54, 2401 LK Alphen a/d Rijn

Vervorex promotie ’t Holland 23, 6921 GX Duiven

Kleine Kunst Anne Franklaan 19, 7421 HH Deventer

T 0172 435901 • F 0172 422271 E info@flecon.nl • I www.flucon.nl

T 0316 281849 • F 0316 281906 E info@vervorex.com

T 0570 618301 • F 0570 517685 E info@kleinekunst.com I www.kleinekunst.com

marketing/promotie

8FJKFST 'FSOBOEF[ DPNNVOJDBUJF PSHBOJTBUJF

34 scn 1 | 2008

decoratie

juridisch

consultancy

Boekel de Nerée

Weijers Fernandez commuunicatie & organisatie Jan Schöfferlaan 14, 5212 RE Den Bosch

Advocaten Notarissen Belastingadviseurs Postbus 2508, 1000 CM Amsterdam

KIR Kordaat In Ruimte Govert Flinckhage 25, 3438 JC Nieuwegein

T 073 6123116 • F 073 6123136 E info@wfcommunicatie.nl I www.wfcommunicatie.nl

T 020 7953244 I www.boekeldeneree.nl

T 030 666816 • F 030 6668617 E info@kordaatinruimte.nl I www.kordaatinruimte.nl

ICSC European Conference Amsterdam RAI, The Netherlands 16–18 April 2008 Sustainability, service and value: The watchwords of our future industry?

Meet the decision makers and future leaders of the retail real estate industry – 50% of 2007 attendees were investors, developers and asset managers.

• Identify and capitalise on new market trends “FOR CROSS BORDER ACTIVITY THE CONFERENCE REALLY IS GROWING IN SIGNIFICANCE EACH YEAR AND IT’S A GREAT FORUM TO DO BUSINESS IN.” Jane Lawrence, Director, Head of Asset Management, Quinlan Private

• Discover how to increase your profitability by strategic management of your non-rental income • Find out what sustainability means to the industry, what it will cost and why we must embrace it • Insights and ideas on enhancing the customer experience – and how to compete with digital channels Simultaneous translation into Russian and Spanish.

ICSC European Partners

Platinum Sponsors

Gold Sponsors

TO REGISTER VISIT WWW.ICSC.ORG/2008EU OR CALL +44 20 7976 3102

Gj^biZ kddg l^c`ZaeaZo^Zg

;jch]deeZc ^h ZZc djYZglZih lddgY# LVci bdZi h]deeZc c^Zi eZg YZÒc^i^Z È[jcÉ o^_c4 >c ]Zi l^c`ZaXZcigjb kVc kVcYVV\ ^h ZciZgiV^cbZci eZgbVcZci ^c YZ VVcW^ZY^c\# :c ^h l^c`ZaZc c^Zi aVc\Zg bZZg YZ Zc^\Z Yg^_[kZZg kddg ZZc WZodZ`! bVVg higjXijgZZa dcYZgYZZa kVc ZZc \gdiZg XdcXZei# OdÉc XdcXZei kgVV\i Yjg[! k^h^Z Zc XgZVi^k^iZ^i# 6heZXiZc Y^Z 7djl[dcYh B67 Dcil^``Za^c\ YZ gj^biZ \ZZ[i# @^_` kddg bZZg ^c[dgbVi^Z de lll#Wdjl[dcYh#ca#