Issuu

COLOFON

E D I TO

IK SCHAAM ME ALS UGENT'ER Leone Mattheus // Beeld: Fien Waege

Oplage 3000 exemplaren op papier Verschijnt driewekelijks academiejaar.

tijdens

het

Verantwoordelijke uitgever Leone Mattheus Hoveniersberg 24, 9000 Gent Druk Graphius Gent Traktaatweg 8 9041 Gent

Hoofdredacteur Leone Mattheus

Chef Onderwijs Sarah Van Crombruggen

Administratief Coördinator Chefs Cultuur Zita-Luna De Smaele Ege Tokman & Marie Soetens Logistiek Coördinator Chef Wetenschap Samuel Bocken Fien Waege Chef Reclame & PR Chef Lay-out Mara Malliet Tuur Van Beveren Chef Maatschappij & Satire Chefs Eindredactie Ella Pauwels Luna Llusha & Madeleine Cossement Redacteur Amber Lesschaeve, Anke '1SWASP J1407b' Desoete, Britt De Vries, Ege 'Arrakis' Tokman, Elise Pype, Ella De Staercke, Fien 'Mars' Waege, Jana Debaene, Joppe 'TRAPPIST1F' Mandervelt, Julian 'De zon dan' Dams, Juniper 'jupiter' Van Huyck, Leone 'pluto' Mattheus, Lien Hermans, Liese Boeyé, Lisa Clopterop, Louise Van Landeghem, Manon Wantens, Manu De Cock De Block, Matthias 'Azifrikameropa' Diallo, Myrthe Higgins, Ophélie De Winter, Rune Stiens, Samuel 'urmom' Bocken, Stien Kregting, Tuur 'uranus' Van Beveren, Yumi Slingeneyer Beeld Britt De Vries, Ella De Staercke, Fien Waege, Henri 'De aarde!' Spriet, Juniper Van Huyck, Leone Mattheus, Luna 'saturnus' Llusha,Manon Wantens, Ophélie De Winter, Samuel Bocken, Sarah 'België...' Van Crombruggen, Tuur Van Beveren, Yanne De Frenne Eindredactie  Matthias Diallo, Anke Desoete, Britt De Vries, Ege Tokman, Fien Waege, Hannelore Snoekx, Henri Spriet, Jülide Erdogdu, Juniper Van Huyck, Leone Mattheus, Lien Hermans, Liese Boeyé, Luna Llusha, Madeleine Cossement, Manon Wantens, Marie 'venus' Soetens, Marthe Van Looy, Matthias Diallo, Mauro Frederick, Sarah Van Crombruggen, Stien Kregting, Yana Rosé Cover Quinten Steen & Tuur Van Beveren Middenpagina Quinten Steen

Wie de botsende meningen, protesterende studenten en stormachtige chaos aan de UGent afdoet als geneut, mist de essentie: net dat schurende karakter maakt de universiteit tot de levendige kweekvijver van morgen. Sorry, deze titel is clickbait. Maar ik kreeg wel onlangs de vraag: "Ben je dan niet beschaamd om aan de UGent te studeren?" Een doodeenvoudige vraag, zou je denken. Toch was het enige dat ik kon uitbrengen een soort kakofonie van gestamel. "Goh, tja. Geen idee, een beetje? Misschien wel? Misschien niet?" Meer dan een knullig schouderophalen hield ik er niet aan over. Nochtans sta ik hier al vier jaar ingeschreven, en liep ik in mijn eerste jaar nog net niet rond in zo'n clichématige hoodie versierd met het unief-logo. Want inderdaad, hoe vaak schuurt en vonkt het hier wel niet? Onze alma mater ademt pluralisme; een smeltkroes waar meningen botsen en wrevel onvermijdelijk is. Maar net daarin schuilt haar schoonheid. In de studenten die opstaan om hun stem te verheffen. Zij die demonstratief de aula verlaten tijdens hun eigen proclamatie, die hun tentje meezeulen om het UFO-gebouw in te palmen, of die een hoorcollege aan zich voorbij laten gaan om op straat te eisen dat de hoogst gezetelde organen luisteren. Dat zijn de architecten van morgen. En allesbehalve de 'gebrainwashte snowflakes' of andere verzonnen scheldwoorden die een verbitterde Johan van zestig zich in de luwte van het internet - ergens op het oorlogsgebied dat X heet - bij elkaar heeft gepend.

Wat de precieze correlatie is tussen de Gentse universiteit en de maatschappelijke realiteit daarbuiten, daar ben ik nog niet per se aan uit. Of de universiteit nu een microscopische blauwdruk is van de maatschappij of net een vrijhaven on steroids, vast staat dat ze onlosmakelijk met elkaar verweven zijn. Wanneer het in de buitenwereld stormt, kreunen de aula's luidop gezellig mee. Welke van de twee de vonk is en welke het kruitvat, laat ik gerust over aan een professor sociologie om te ontrafelen. Maar laat ons in de tussentijd vooral koesteren dat het hier durft te spoken. Dat is net het schone van deze chaos, hoeveel hoofden van buitenaf daar misschien ook schimmig nee over schudden. Groet, Leone Hoofdredacteur 2026-2027

Sinds 1948 zijn alle landen volgens het internationaal recht verplicht om een vermeende genocide te helpen voorkomen dan wel te stoppen. Ook België.

ONDERWIJS Werken aan de UGent?...........................4 Is het doopaddendum dope?..................6 Archief van UGent...................................8 Welke Albert Heijn is de beste?.............10 Vakverkenning: Visuele Cultuur............11

MAATSCHAPPIJ Stille oorlog in Soedan..............................12 Afghanistan: een vergeten crisis...............14 Hoe zit het met Gaza?................................16 Spelletjespagina........................................18 Middenpagina...........................................20

WETENSCHAP Sterrenkunde in je vrije tijd...................22 Dustpedia..............................................23 Interview met Maarten Baes.................24 Satellietbeelden voor klimaatbeheer....26 Oorlog in de ruimte...............................28 Eerbetoon: Valentina Teresjkova..........29

CULTUUR Tussen Twee Vuren: Films te lang?............30 Interview Sarah De Koning........................32 Wereldtentoonstelling 1913.....................34 Interview Jonathan Hendrickx..................36

SATIRE Roboherwig on the loose.....................38 Cartoon.................................................39 Ruben Van Gucht onherkenbaar..........39

WERKEN AAN DE Afgelopen academiejaar werden er wel 7705 contracten gesloten door jobstudenten aan de UGent. Is werken aan de UGent werkelijk een walhalla of liggen de verwachtingen te hoog? Tijd om enkele universitaire studentenjobs onder de loep te nemen. WAT DOEN STUDENTEN ECHT? Wie aan een studentenjob bij de UGent denkt, ziet misschien een student voor zich die voor een mooi uurloon achter een balie zit of onderzoek doet. In realiteit is het takenpakket echter veel breder. Van de cafetaria's bemannen tot achter de balie zitten in de faculteitsbibliotheken en van het inscannen van studentenkaarten tot het uitkuisen van meststallen in Merelbeke; voor al deze uiteenlopende taken doet de universiteit een beroep op jobstudenten. Wij spraken een medewerkster bij de faculteitsbibliotheek Letteren en Wijsbegeerte. Rustig achterover-

leunen zit er volgens haar niet in. De balie bemannen, boeken halen en terugzetten in het depot en 's avonds controleren of niemand nog tussen de rekken zit: er is altijd wel iets te doen. Fysiek zwaar werk is het niet, maar van betaald nietsdoen is volgens haar dus helemaal geen sprake. Een vergelijkbaar beeld kregen we bij een jobstudent van de UGent-cafetaria's. Het werk kan fysiek soms wel belastend zijn, vertelt hij, maar vooral zwaar is dat er nauwelijks momenten zijn waarop je niets te doen hebt. Zodra de ene taak klaar is, dient de volgende zich alweer aan. Wie dus bij de UGent zou gaan werken om niets te doen, komt er bedrogen uit.

Wie dus bij de UGent zou gaan werken om niets te doen, komt er bedrogen uit KANDIDATUUR Op Oasis kan je je inschrijven voor zo goed als elke vacature aan de UGent. Nu het vroegere digitale platform Beeple afgeschreven is, hoor je voor de restojobs en externe jobs de Facebookpagina in het oog te houden. De Gentse Studentenraad (GSR) werft zelf zijn werkkrachten. Je zal zelden op sollicitatiegesprek gevraagd worden: je kandidatuur bij de jobdienst en inschrijving aan de UGent volstaan. Sommige organisaties zoals de Dienst Studentenactiviteiten (DSA), de faculteitsbibliotheken en de Green Office vereisen daarentegen wel doorgaans een officieel gesprek of zelfs een toelatingsproef. Vervolgens krijg je een digitaal contract toegestuurd dat je via Itsme of eventueel op een andere manier moet ondertekenen, waarna je meteen kan beginnen werken. Let wel goed op van welke duur je contract is, want dat kan van een dag- tot maandcontract variëren. Houd ook in het achterhoofd dat je voor een aantal jobs zoals werken in een bepaalde faculteitsbibliotheek ingeschreven moet zijn aan die specifieke faculteit.

schamper.be

UGENT? LOON En dan nu de belangrijkste vraag: wat schuift dat? Het antwoord is typisch voor de universiteit: het hangt ervan af. Iedereen verdient evenveel binnen een bepaalde functie, maar niet elke student mag beginnen aan elke job. Zo beland je in een van de drie loonbarema's naargelang de functieklasse van de studentenjob. Hoe verder je opklimt binnen het universitaire diploma, hoe meer je verdient en hoe gewichtiger het werk. Leeftijd speelt dus geen rol. Als je een bachelorstudent van 25 jaar zonder hoger diploma op zak bent, kan je enkel het loon van de eerste functieklasse (€16,81 per uur) verdienen. Een manamastudent van 23 jaar is daarentegen al in de hoogste sferen der functieklassen geraakt (€24,91 per uur). Daartussenin zweeft nog het loon van een masterstudent die zijn bachelor al gehaald heeft (€19,03 per uur). Er worden ook verschillende toeslagen uitbetaald wanneer je bijvoorbeeld nachtshiften draait, werk levert tijdens de vakantie of met het openbaar vervoer of met de fiets naar je werk gaat.

JULIAN DAMS & STIEN KREGTING // BEELD: TUUR VAN BEVEREN

VOORDELEN EN NADELEN Werken aan de UGent heeft dus duidelijke voordelen. Het loon ligt vrij hoog en is voor de meeste studenten zeer aantrekkelijk. Daarnaast is werken aan de universiteit makkelijk combineerbaar met studeren; zo zal een jobstudent nooit gevraagd worden om overuren te draaien of te werken op een dag dat ze niet beschikbaar zijn. Jobstudenten aan de Green Office mogen bovendien zelf hun uren kiezen, zolang ze iedere week acht uur werken. Ten slotte kunnen bepaalde jobs ook nuttige ervaring opleveren voor een latere academische carrière en staan ze goed op je cv. Toch is niet alles even rooskleurig. Wie veel uren wil werken, komt niet bij elke baan aan zijn trekken. In de faculteitsbibliotheek Letteren en Wijsbegeerte bestaan sommige shifts bijvoorbeeld uit amper twee uur per week. "Voor een studentenjob vind ik dat altijd een beetje weinig", vertelt een jobstudente. Ook aan de studentenresto's is dit een probleem. Veel studenten die eigenlijk al een contract hebben,

Onze geïnterviewde stootte tijdens haar shift al op een geïmproviseerde studentendoop en bij het afsluiten van de bibliotheek duiken soms nog andere verrassingen op

onderwijs

sluiten daarboven ook nog dag- of weekcontracten af om meer uren te krijgen. Hierdoor gaan de studentenjobs aan de resto's meestal naar dezelfde mensen, en heeft de gemiddelde student het dus moeilijk om er een job te vinden. Een minder voor de hand liggend nadeel is dat jobstudenten soms ook de minder fraaie kant van hun medestudenten te zien krijgen. Studenten zorgen al weleens voor overlast, ook in de universiteitsbibliotheken. Onze geïnterviewde stootte tijdens haar shift al op een geïmproviseerde studentendoop en bij het afsluiten van de bibliotheek duiken soms nog andere verrassingen op. "Ik heb al condooms tussen de rekken gevonden", vertelt ze. Haar boodschap aan medestudenten is dan ook eenvoudig: "Doe dat gewoon niet in de bib." Een studentenjob aan de UGent is dus misschien geen walhalla, maar voor veel studenten is het wel een aantrekkelijke bijverdienste. Hoe zwaar het werk is, hangt echter vaak van hun medestudenten af. Daarom aan alle studenten nog een korte oproep: neem na je bezoek aan de bib alstublieft al je spullen weer mee. Ja, allemaal. 5

HOE DOPE IS HET NIEUW BRITT DE VRIES, EGE TOKMAN, ELISE PYPE & LIESE BOEYÉ // BEELD: BRITT DE VRIES

Nu het academiejaar weer volop aan de gang is, staan traditiegetrouw ook de studentendopen om de hoek. Dit jaar is een nieuw addendum opgesteld – een aanvulling op het huidige doopdecreet, dat enkele regels verheldert en nieuwe regels toevoegt. Elk jaar laten studenten zich tijdens deze periode dopen – het ritueel dat de overgang van feut naar schacht markeert. De ludieke en verbroederende geest die de doop pretendeert te hebben, komt helaas niet altijd tot uiting: in september nog werd de Vlaamse Economische Kring (VEK) vier weken geschorst vanwege de schending van de fysieke integriteit van de deelnemende studenten. Tijdens de doop moesten de studenten de rauwe ingrediënten van een pasta bolognese eten, om deze nadien weer uit te braken. Het addendum heeft als doel de doopactiviteiten veiliger, respectvoller en beter controleerbaar te maken. Met dit nieuwe addendum, dat op één oktober getekend werd door alle dopende verenigingen, dringt de vraag zich op welke regels

Seth Van Der Slycken voegt daar wel aan toe dat "door de nieuwe regels ook de magie van de doop mee verdwenen is" aangescherpt zullen worden, en bovenal: wie houdt zich bezig met de controle hiervan? DE SAMENWERKING EN CONTROLE VAN HET DECREET Om de doop in goede banen te leiden werkt Stad Gent samen met de Dienst Studentenactiviteiten (DSA), die in de overkoepelende doopcommissie zetelt met het Faculteitenkonvent (FK), Seniorenkonvent (SK) en Homekonvent (HK). Jaarlijks op één oktober tekenen de erkende studentenverenigingen het decreet. De controle om het decreet te kanaliseren ligt in de handen van de konventen die doopcontroleurs aanstellen. Zij bestaan uit een handvol vrijwillige studenten die binnen de organisatie van het FK de taak opnemen om toezicht te houden op alle doopactiviteiten van Gentse studentenverenigingen. Om die controle uit te voeren worden ze ondersteund door subsidies, alcoholtesten, EHBO-materiaal en een vrijwilligersvergoeding voor studentencontroleurs verschaft door Stad Gent. De doopcommissie draagt de verantwoordelijkheid

om waarschuwingen te geven bij overtredingen van het decreet. Pas bij herhaalde overtredingen van het decreet grijpt Stad Gent in. In tegenstelling tot Gent voert de politie in Leuven een extra controle uit: de draaiboeken van de doop moeten op voorhand goedgekeurd worden. Toch ligt de uiteindelijke verantwoordelijkheid om de afspraken uit het decreet na te leven bij de schachtentemmers van elke vereniging. Seth Van Der Slycken, een ex-schachtentemmer van Politeia, geeft aan dat de controle van de doop steeds intensiever wordt. Van Der Slycken blikt terug op zijn jaren als temmer. "We moesten heel grondig alle documenten bij ons hebben op doopactiviteiten voor het geval dat FK zou komen controleren. Nu sturen ze wel controleurs naar elke doopactiviteit. Als dat niet het geval was, wisten we dat de gevolgen desastreus zouden zijn. Er zijn erg veel stappen die je als vereniging moet doorlopen voordat je doopactiviteiten mag organiseren. Er wordt bij de controle tijdens een activiteit bijvoorbeeld ook nagevraagd bij de deelnemende schachten of alles volgens de regels verloopt." schamper.be

WE DOOPADDENDUM? HET NIEUWE DUM

ADDEN-

In het vernieuwde addendum zullen verschillende regels worden aangescherpt. Zo worden de eetopdrachten verder beperkt en langdurige intimiderende opdrachten aan banden gelegd. Opdrachten waar het doel enkel bestaat uit het nuttigen van grote hoeveelheden voedsel of drank zijn verboden. In totaal mogen de doopactiviteiten een maximale duur hebben van vijf dagen. Evenzeer wordt het zogenoemde 'vuile' gedeelte – een doopactiviteit waarbij deelnemers worden blootgesteld aan middelen of omstandigheden die kunnen leiden tot vuilmaking – gelimiteerd tot vijf uur. Ook wordt een nachtrust van minstens zes uur gegarandeerd. Niet iedereen is blij met deze nieuwe regels. Van der Slycken vindt dat de slinger is doorgeslagen. Hij begrijpt dat na de dood van Sanda Dia strengere regels wenselijk waren. Binnen zijn eigen vereniging was Seth een van de stemmen die opperde om de doop af te schaffen en werd hij de eerste schachtentemmer die geen doop organi-

seerde. Hij voegt daar wel aan toe dat "door de nieuwe regels ook de magie van de doop mee verdwenen is." Hij vindt dat studenten tijdens een doop goed behandeld moeten worden, maar dat samen afzien en soms minder leuke opdrachten uitvoeren erbij hoort. Het zijn juist die momenten van samen door het slijk gaan die het groepsgevoel versterken, vindt hij. Daarnaast vindt hij dat het FK steeds strenger controleert terwijl de regels uit het doopdecreet en addendum steeds vager worden. "Een schacht mag bijvoorbeeld niet 'langdurig' op zijn knieën zitten, maar wat is langdurig? De controles worden daarentegen steeds strenger. Vroeger controleerde het FK steekproefsgewijs, terwijl ze nu op elke doopactiviteit en de aanloop ernaar aanwezig zijn. Het FK legt daarmee een enorme druk op de schouders van de schachtentemmers, zonder hen genoeg tijd of middelen te geven om zich aan te passen aan het vernieuwde decreet", aldus de voormalige schachtentemmer. Enkele kringen binnen het FK zouden daarom ook het nieuwe addendum hebben willen laten uitstellen.

Het addendum van dit jaar is aldus een voorproef op wat komen gaat. Aankomend academiejaar wordt een traject voorzien waar het huidige doopdecreet grondig wordt herwerkt. De UGent, studentenverenigingen en andere betrokken instanties slaan dit jaar de handen in elkaar om voor het academiejaar 2027-'28 een nieuw doopdecreet te vormen. Voor het huidige jaar zullen we het nog even met het addendum moeten doen.

"We moesten heel grondig alle documenten bij ons hebben op doopactiviteiten voor het geval dat FK zou komen controleren. Nu sturen ze wel controleurs naar elke doopactiviteit. Als dat niet het geval was, wisten we dat de gevolgen desastreus zouden zijn." - Seth Van Der Slycken, ex-schachtentemmer van Politeia

onderwijs

TO SHRED OR NOT TO SHRE HE Weinig dingen lijken saaier of stoffiger dan een archief. Maar wat als wat wel en niet bewaard wordt wel degelijk een invloed heeft op de werking van een instelling zoals de UGent? WAAROM BEWAREN WE WAT? De te bewaren archieven en archiefstukken zijn opgenomen in de Bewaarstrategie van de UGent. De essentie van dit beleid draait om zogenaamde sleuteldocumenten. Deze documenten hebben betrekking tot de thema's bestuur, onderwijs, onderzoek en de gebouwen van de UGent. De verantwoordelijkheid voor dit beleid ligt overwegend in de handen van de UGent. Het Bestuurscollege keurt de bewaarstrategie goed en de Selectiecommissie Vlaanderen adviseert de UGent. Idealiter wordt de bewaarstrategie om de vijf jaar geactualiseerd en uitgebreid. Aan de UGent vond de recentste actualisering plaats in 2022. De uitvoering staat echter momenteel onder druk door de werkdruk voor het kleine archiefteam. Om de werking van

het overbelaste team haalbaar te houden, heeft het Bestuurscollege ingestemd met een voorstel tot prioritering van taken en optimalisatie van de werking, inclusief de acceptatie van de daaruit voortvloeiende risico's. Concreet betekent dit dat het Team Documentbeheer de UGent'ers tijdelijk niet zal ondersteunen bij het opzetten van hun informatiebeheer, wat inhoudt dat ook de uitvoering van de actuele Bewaarstrategie UGent momenteel on hold is gezet. Naast deze sleuteldocumenten heeft de UGent ook nog een bewaarstrategie voor specifieke groepen uitgestippeld, zoals onder andere professoren. De Vlaamse Interuniversitaire Raad heeft ook een richtlijn opgesteld die werd goedgekeurd door het bureau der rectoren in 2024. Zo zijn er regels over wat er permanent of tijdelijk bewaard moet

Wanneer documenten die niet worden gearchiveerd door de papierversnipperaar gaan, is het niet meer bekend wat vernietigd is worden. De belangrijkste redenen om te bewaren zijn drievoudig. Ten eerste moet men zaken bewaren om verantwoording af te leggen voor de werking van de universiteit. Dit gaat over papieren zoals verslagen van de bestuursorganen, eigendomsakten et cetera. Dit zijn de documenten die dus vooral op korte tot middellange termijn van belang zijn en waarmee personeelsleden, maar ook raadsleden of externe onderzoekers, kunnen controleren of de UGent zijn bezigheden conform alle regels uitvoert. Ten tweede moeten archiefdocumenten er ook voor zorgen dat alle betrokken personen bewijs kunnen leveren van hun activiteiten. Zo moeten alumni hun diploma kunnen aantonen, moeten puntenlijsten natrekbaar zijn en moeten lesgevers hun lesmateriaal en onderzoeksprojecten kunnen bewijzen. Ten slotte is er ook een motivering op de lange termijn: het vormen van bronnenmateriaal voor onderzoek.

schamper.be

ED: ET ARCHIEF VAN DE UGENT AMBER LESSCHAEVE, BRITT DE VRIES & JUNIPER VAN HUYCK // BEELD: BRITT DE VRIES & TUUR VAN BEVEREN

HOE WERKT HET ARCHIEF?

het weleens mis: sommige papieren belanden in de afvalcontainer.

Als je het archief wil raadplegen, doe je dat vooral online via ARCH-IT, het digitale archief van de UGent. Op afspraak kan je ook het fysieke archief raadplegen, dat zich onder het rectoraat en in de Boekentoren bevindt. Door de digitalisering van het archief is ook het aantal bezoekers flink gestegen. Isabel Rotthier, hoofdarchivaris van het UGent Archief, benoemt enkele uitdagingen die het werk in het archief bemoeilijken. Zo is het team eerder klein en wordt er intensief gewerkt aan de leesbaarheid van digitale bronnen. Jobstudenten zijn hierbij een helpende hand om deze bronnen online beschikbaar te maken en te contextualiseren. Ook geeft Rotthier aan dat niet alle documenten die bewaard worden, zijn opgenomen in het beleid. Niet-sleuteldocumenten worden op basis van vraag en aanlevering van onderzoekers en studenten bewaard.

STUVERS VERSUS HET ARCHIEF

Wanneer documenten die niet worden gearchiveerd door de papierversnipperaar gaan, is het niet meer bekend wat vernietigd is. Rotthier geeft aan dat er keuzes gemaakt moeten worden; het documenteren van het vernietigingsproces verhoogt de werklast, wat met het huidige team niet haalbaar is. Ook tijdens de verhuizing van het archief, die nu in volle gang is, loopt onderwijs

Voor studentenvertegenwoordigers blijkt het niet altijd even makkelijk om de documenten die ze voor hun dossiers nodig hebben, uit het UGent-archief te raadplegen. Zo zegt een Stuver dat hij en zijn collega's op problemen botsen met de toegankelijkheid van onder andere pagina's met deadlines over programmahervormingen, samenstellingen van raden en commissies, documenten van campussen en gebouwen en bepaalde veiligheidsvoorschriften. Felix Vandelanootte (RvB) vindt dan weer dat het best meevalt. "Andere Stuvers krijgen bij mijn weten niet standaard toegang tot het Intranet", zegt hij. "Je krijgt echter wel steeds toegang tot de dossiers en hun geschiedenis van de raad of de commissie waar je bij zit." Een belangrijke opmerking hierbij is dat er verschillende platformen zijn om documenten te raadplegen, namelijk het intranet van de UGent (niet beheerd door het Team Documentbeheer), de applicatie Documentenbeheer en ARCH-IT. Ook Isabel Rotthier wijst op een aantal spanningen rond het archief voor de stuvers. Aangezien er geen verplichting is om te archiveren, wordt er niets bewaard als de Stuver zelf geen initiatief neemt.

Wel zijn er initiatieven vanuit het UGent-archief om dit beter te doen verlopen. Zo werd er een SharePoint voor schenkers aangeboden, waar Stuvers documenten kunnen delen en worden er vanaf volgend jaar webinars georganiseerd over archiveren en informatie beheren. Voor Felix Coens (RvB) is het ook niet nodig dat iedereen toegang zou krijgen tot alle documenten. Dit zorgt volgens hem voor chaos, te veel externe controle en privacyschendingen. Dit is volgens hem ook de reden waarom niet iedere commissie, raad of entiteit diens documenten deelt met het archief. Coens heeft voor de rest weinig opmerkingen over het archiefbeleid. Volgens hem zijn alle relevante documenten steeds terug te vinden. Ondanks uitgebreide richtlijnen staat het team van het universiteitsarchief voor moeilijke uitdagingen door zowel de fysieke als digitale verhuizing van het archief. Het team timmert hard aan de weg om de toegankelijkheid van het universiteitsarchief te optimaliseren. 9

WELKE ALBERT HEIJN MOET JE NIET ZIJN? ANKE DESOETE, JOPPE MANDERVELT, MANON WANTENS // BEELD: FIEN WAEGE

Het studentenleven in Gent zou niet hetzelfde zijn zonder haar geliefde Appies. Hoe hoog is je overlevingskans tijdens het spitsuur in deze Nederlandse supermarkten? KOUTER 4/5

De Kouter, een fraai plein waar je op zondagochtend bloemetjes kunt kopen, naar gratis optredens kunt kijken tijdens de Gentse Feesten of waar je gewoon kan komen chillen op een zomerse dag. In een van die gebouwen is de Albert Heijn verscholen. Het is de plek waar menig student zijn wekelijkse boodschappen gaat doen, maar bij het betreden van deze supermarkt gaat het al mis. De mandjes bij de ingang zijn tijdens het spitsuur vaak op, net zoals de pesto of andere lekkere Italiaanse sauzen. Onderweg naar de mozzarella of Parmezaanse kaas moet je eerst enkele botsingen proberen te vermijden. Eenmaal aangekomen bij het schap is de teleurstelling vaak groot wanneer je ziet dat alle bollen kaas op zijn. Om te eindigen met een positieve noot: hoewel de essentiële levensmiddelen voor de gemiddelde kotstudent hier vaak op zijn, maakt het prachtige plafond dit allemaal wel weer goed. Dus terwijl je staat aan te schuiven in de rij, kijk dan eens omhoog en laat je verbazen door het prachtige plafond. KORENMARKT 3/5 In het Oud Postgebouw op de Korenmarkt bevindt zich nog een Albert Heijn. De constante overrompeling door toeristen die zonder enig ruimtelijk inzicht over de Korenmarkt flaneren, kan een obstakel zijn om binnen te geraken. Eens binnen staart de volgende 10

hindernis je al recht in de ogen: de groentenafdeling. Getypeerd door studenten die aan alle schappen wel een stop maken, maar dan toch beslissen dat het deze week maar weer diepvriespizza’s worden. Als je dacht dat het Gents circulatieplan dramatisch was, dan ben je nog niet in deze Albert Heijn geweest. De mandjes kletteren tegen elkaar. Er wordt gestopt in het midden van een gangpad en vanuit elke richting stormen mensen door de winkel. Je zou het voor minder benauwd krijgen. Het aanvullen van de schappen gebeurt meestal met vier medewerkers tegelijk, immers nodig tijdens het spitsuur. Bijna alle producten die de gemiddelde student verorbert zijn verdwenen. Wel goed nieuws voor de mensen met glutenintolerantie, want die moeten zich geen zorgen maken over het chronisch tekort aan brood, pasta en pizza. Slecht nieuws dan weer voor de alfa-mannetjes: de proteïneyoghurt is ook spoorloos.

HAAR KOMISCH LANGE WACHTRIJEN ZIJN ZELFS BERUCHT TOT IN DE VERAFGELEGEN WEST-VLAAMSE ACHTERLANDEN OVERPOORT 5/5 Locatie (t)overpoort is misschien wel de drukste van alle Gentse Appies. Haar komisch lange wachtrijen zijn zelfs berucht tot in de verafgelegen West-Vlaamse achterlanden. De drukste momenten zijn maandag, dinsdag en donderdag rond de middag en tussen 17u en 18u; getraumatiseerde overlevers hebben mij ingefluisterd dat de wachtrij op die momenten zelfs tot aan de ingang kan reiken. Studenten worden massaal gelokt en verleid door meneer Heijn’s lagere prijzen, diverse aanbod en grandioze bonuskortingen. Daarnaast zijn er hier bijna permanent kortingen op alcohol en prijkt er een machine voor gratis koffie naast de bakkerij-afdeling, een godsgeschenk voor vele slapeloze studenten. Voor de rest is dit etablissement proper en wel gestructureerd. De bakkerijsnacks zijn felbegeerd en raken snel op, maar het personeel doet zijn best om altijd voldoende voorraad te voorzien. Helaas moeten we sinds de dramatische verdwijning van de warmhoudovens uit elke Appie massaal koude worstenbroodjes eten (tenzij je rond 11u of 13/14u komt, dan zijn de meeste snacks vers gebakken en dus lekker warm). schamper.be

DANKZIJ DR. DAEMS MOEST IK HELEMAAL TERUG NAAR FIRENZE In 2021 trok ik, vers afgestudeerd van het middelbaar, met mijn gezin naar Italië. We bezochten Firenze in één dag. Het schooljaar erna belandde ik – na wat omzwervingen, waarover we hier wegens plaatsgebrek zullen zwijgen – in Taal- en Letterkunde. ELLA DE STAERCKE // BEELD: ELLA DE STAERCKE

vaak aan terugdenk. Toen ik vorige week een job aan de haak sloeg – hoera! – en besefte dat ik van mijn ene resterende vrije week moest profiteren, was de keuze snel gemaakt. En nu zit ik hier, in 2026, op de luchthaven. Klaar om Firenze op de góéde manier onder de

loep te nemen. Ik heb de vorige keer niet eens Michelangelo’s 'David' gezien! Ik durf het hier bijna niet neer te schrijven. Mijn notities heb ik alvast geprint om me rond te leiden. Je zou kunnen zeggen dat ik er klaar voor ben. Mijn omzwervingen (live laugh love GIT-trajectschampt) waren niet voor niets. Goede vakken zijn vakken die je bijblijven. Vakken die je jaren nadien nog inspireren. Dus nee: beweren dat ik het niet erg vind dat ik Visuele Cultuur driemaal heb moeten studeren, is zeker geen overdrijving.

w w w. n a c h t v a n d e v r i j d e n k e r. b e

Een initiatief van

Ideeënfestival 21/11 DE VOORUIT

2026

In samenwerking met

Met ondersteuning van

Met de steun van

DV onderwijs

v.u.: Carine Stevens - Kantienberg 9, 9000 Gent

Oké, eigenlijk zijn die omzwervingen wel relevant: ze verklaren waarom ik het examen Visuele Cultuur maar liefst driemaal heb afgelegd. Door mijn late start had ik bij sommige vakken namelijk al te veel gemist. Resultaat: herexamens en vakken meenemen. Anyway: de derde keer haalde ik voor Visuele Cultuur 15/20. Dat is deels te wijten aan het feit dat ik toen elke les op rij één zat. Ik ging het namelijk écht niet nog eens doen. Het lag echter vooral aan Dr. Aurelie Daems, die de boeiende, maar overweldigende cursus zo uitlegde dat de kunstgeschiedenis mij zo intrigeerde dat ik er tot vandaag

DE 'STILLE' BURGEROOR LOUISE VAN LANDEGHEM, OPHÉLIE DE WINTER & RUNE STIENS // BEELD: LUNA LLUSHA & OPHÉLIE DE WINTER

Je hoort er misschien weinig over, maar het is slecht gesteld in Soedan. Een land geteisterd door staatsgrepen, burgeroorlogen en genocide. Hoe staat Soedan ervoor, nu het land al drie jaar met een burgeroorlog kampt? DE NASLEEP VAN KOLONISATIE Zoals veel conflicten in Afrika heeft ook deze burgeroorlog haar wortels in de kolonisatie. Het gebied kwam in 1899 onder Britse controle als het Anglo-Egyptische Soedan, een condominium tussen het Verenigd Koninkrijk enerzijds en Egypte (op zijn beurt onder Britse bezetting) anderzijds. Dat hield in dat het Verenigd Koninkrijk en Egypte (in principe) de soevereiniteit deelden. De Britten beperkten de Islam in het Zuiden, zodat het gebied verdeeld werd in een islamitisch noorden en een christelijk zuiden. In 1953 beslisten het VK en Egypte om het condominium op te heffen en Soedan onafhankelijkheid te verlenen, met ingang vanaf 1956. De Britten voorzagen evenwel een Noord-Soedanese staat en een Zuid-Soedanese staat, maar besloten uiteindelijk de Zuid-Soedanese provincies onder te brengen bij Noord-Soedan, waardoor het

overwegend christelijke Zuid-Soedan onder islamitisch, Arabisch be-

De RSF blijft echter heer en meester in grote delen van het westen van het land stuur kwam. Dat maakte van Soedan een chronisch instabiel land. Al snel kwamen de christenen in opstand en dit leidde in 1958 tot een eerste militaire staatsgreep, de eerste in een rij van velen. Op macht beluste wellustelingen pleegden staatsgreep na staatsgreep, maar geen enkele leider kon duurzaam aan de macht blijven. Twee bloederige burgeroorlogen hielden het land nagenoeg voortdurend in hun greep, van 1955 tot 2005.

Die oorlogen resulteerden uiteindelijk in de onafhankelijkheid van Zuid-Soedan in 2011. AANLOOP NAAR EEN NIEUWE BURGEROORLOG De dictator Omar al-Bashir greep op 30 juni 1989 via een militaire staatsgreep de macht. In tegenstelling tot eerdere, telkens mislukte, pogingen tot machtsgreep bleef zijn regime opmerkelijk lang overeind, dankzij onder andere goede coupproofing, oftewel staatsgreepbestendiging. Zo maakte al-Bashir gebruik van de paramilitaire organisatie Janjaweed, later omgevormd tot de Rapid Support Forces (RSF), om opstanden van niet-Arabische volkeren neer te slaan. Een organisatie zoals de RSF had dus tot doel om een tegengewicht te vormen voor het leger. Niemand kan evenwel het lot ontlopen, zo blijkt. In 2019 zetten het leger en de RSF al-Bashir toch af als president na aanhoudende protesten. De protesten hielden echter niet op; actievoerders eisten een overgang naar een burgerregering. Tegelijkertijd liepen de spanningen tussen de RSF en het leger op. Een nieuwe staatsgreep in 2021 bracht het land stevig terug onder de militaire junta, na enkele stappen richting burgerlijk bestuur. De RSF begon over het hele land nieuwe leden te rekruteren in 2023, terwijl

schamper.be

RLOG IN SOEDAN het leger de geleidelijke integratie van de RSF in de reguliere strijdkrachten eiste. Onenigheid leidde tot een Derde Soedanese Burgeroorlog, die afgetrapt werd met een gruwelijke slag om Khartoem, de hoofdstad. Twee jaar later, in 2025, slaagde het leger er toch in om de RSF definitief te verdrijven uit de stad. De RSF blijft echter heer en meester in grote delen van het westen van het land, vooral na de val van El-Fasher, een stad in Darfur, waar de RSF een slachtpartij aanrichtte en meer dan 60 000 mensen vermoordde. De VN-onderzoekscommissie over Soedan beweert dat de RSF zich daarbij schuldig maakte aan genocide. De RSF teisterde daarbij specifiek de Zaghawa en de Fur, twee niet-Arabische volkeren. De RSF‑rebellen en hun bondgenoten maken zich schuldig aan extreem geweld, gekenmerkt door seksueel misbruik, ontvoeringen, plunderingen en massamoorden. Daarbij treffen ze vooral jonge

vrouwen en kinderen het hardst. Daarnaast zijn meer dan 12 miljoen mensen ontheemd, het leeuwendeel van de medische infrastructuur is onbruikbaar, en er heerst hongersnood alom, sowieso al een probleem voor het land in 'stabielere' tijden. Het hoeft geen betoog dat Soedan een van de ernstigste humanitaire crises van deze eeuw ondergaat.

De RSF teisterde daarbij specifiek de Zaghawa en de Fur STIL OVER SOEDAN? Hoewel de crisis in Soedan inmiddels wordt beschouwd als de grootste humanitaire ramp ter wereld, blijft de internationale aandacht, vooral in het Westen, opvallend be-

perkt. Een verklaring kan zijn dat journalisten door de RSF-rebellen en regeringstroepen geviseerd worden, waardoor onafhankelijke verslaggeving nauwelijks mogelijk is. Het conflict raakt daardoor moeilijk tot bij ons. Ook wordt het conflict overschaduwd door onder andere de oorlog in Gaza, maar ook door de klimaatopwarming en de afgelopen bloedhete zomer. Een tweede reden waarom de wereld een oogje dichtknijpt, is de goudhandel. De oorlog in Soedan wordt vrijwel volledig gefinancierd met goud. Het land is een van de grootste goudproducenten van Afrika en sinds 2023 is de productie zelfs verdubbeld. Voor de rivaliserende groepen geldt: hoe meer goud ze controleren, hoe meer middelen ze hebben om wapens te kopen. Dat bloedgeld belandt uiteindelijk op de wereldmarkt en in de handen van landen zoals de Verenigde Arabische Emiraten. Daarnaast speelt ook de aard van het conflict een rol: onderzoek toont aan dat interne conflicten minder aandacht krijgen dan 'echte' oorlogen, waar het ene land het andere aanvalt. Bovendien kan het conflict moeilijk worden getypeerd als 'slecht versus goed', waardoor het nu eenmaal een verhaal is dat niet goed verkoopt. Koppel daaraan algemene desinteresse in en gewenning aan rampspoed in Afrika, en je krijgt een stille crisis zoals in Soedan.

maatschappij

BLIJVEND ONRECHT IN E JANA DEBAENE & MANU DE COCK DE BLOCK

In 2021 greep de Taliban opnieuw de macht in Afghanistan. In het westen zien we berichtgeving over hoe de rechten, specifiek vrouwenrechten, fors worden ingeperkt. Fatima en Farishta spreken over hun visie op Afghanistan en de westerse media.

Fatima is 18 jaar en Farishta is 22 jaar. Ze woonden tot hun 8 jaar in Afghanistan voordat ze met hun gezinnen naar België kwamen. Beiden hebben ze nog familie wonen in Afghanistan. In welke mate vinden jullie dat de westerse media een correct beeld schetsen van Afghanistan?

Fatima: "Ik vind dat de media de situatie in Afghanistan vertekend weergeven. Wat er aan de hand is, wordt heel heftig getoond. Een keer per jaar komt het in de krant en de rest van het jaar mag het vergeten worden. Na die shock in het Westen gaat het leven in Afghanistan door; de mensen die daar wonen worden nog steeds onderdrukt."

Farishta: "Over het algemeen klopt het wat er gezegd wordt over wat de Taliban allemaal verbiedt. Helaas hebben we het nooit over wat wij hier kunnen doen. Via sociale media zie ik inzamelingsacties vanuit de Afghaanse gemeenschap zelf, maar niet vanuit de pers of politiek."

Vinden jullie dat de situatie in Afghanistan op dit moment een hot topic is, of is het gedaald in populariteit? Fatima: "Ik vind dat het nu deels uit de media verdwenen is. Momenteel komen andere oorlogsgebieden meer in de aandacht. De situatie in Afghanistan lijkt te worden vergeten en geminimaliseerd. Een voorbeeld hiervan is de meeting tussen onze minister van migratie (Anneleen Van Bossuyt, red.) en de Taliban. Ik snap echt niet dat ze met een terroristische partij in gesprek gaat om de terugkeer van migranten naar Afghanistan te bespreken, en niet de onderdrukking van vrouwen. Ze lijkt hun systeem te accepteren." Wat is jullie visie op de inperking van de rechten voor vrouwen en meisjes in Afghanistan? Fatima: "Ik vind dat niemand, mannen noch een overheid, mag bepalen wat vrouwen wel of niet mogen doen. Of het nu gaat om onderwijs, werk, sport of vrije meningsuiting.

"Ik vind het erg tegenstrijdig dat vrouwen door vrouwelijke artsen behandeld moeten worden, terwijl ze zelfs niet de kans krijgen om daarvoor te studeren" - Fatima Voor mij gaat dit niet in de eerste plaats over politiek, maar over genderapartheid en de systematische onderdrukking van vrouwen. Hoewel dit wordt gelegitimeerd vanuit religie, zijn praktijken zoals gedwongen huwelijken met minderjarigen en seksueel geweld volgens mij criminele feiten. Daarom beschouw ik dit systeem niet als legitiem." Farishta: "Ik vind het erg tegenstrijdig dat vrouwen door vrouwelijke artsen behandeld moeten worden, terwijl ze zelfs niet de kans krijgen om daarvoor te studeren. Als ik daar was opgegroeid, had dat ook mijn leven kunnen zijn. Dat geeft me een gevoel van machteloosheid. Ik wil iets doen, maar kan weinig veranderen. Daarnaast vind ik het jammer dat de daden van de Taliban vaak met de islam en de Afghaanse cultuur worden vereenzelvigd, terwijl de islam vrouwen niet verbiedt om naar school te gaan of verplicht hun gezicht te bedekken." schamper.be

EEN VERGETEN CRISIS? "Ik hoop dat dit regime tijdelijk is zodat meisjes terug kunnen gaan studeren en de kans krijgen om iets van de wereld te leren" - Fatima

Merken jullie verschillen in visies binnen jullie familie? Fatima: "Ik denk dat we het er allemaal over eens zijn dat de situatie daar onmenselijk is en niets met geloof te maken heeft. Ik praat er thuis liever niet over, omdat het mijn gezin erg verdrietig maakt. Zelf verwerk ik dit door me te omringen met mensen die zich hier ook actief voor inzetten. Door mijn sterk rechtvaardigheidsgevoel schrijf ik mijn gedachten vaak neer. Zo schreef ik bijvoorbeeld een open brief aan minister Van Bossuyt." Farishta: "Eerlijk gezegd praten we er onderling niet zoveel over. Met mijn zus praat ik er af en toe over en met mijn jonger broertje deel ik wel dezelfde mening over het onrecht tegenover vrouwen daar. Met onze ouders praten we er minder over omdat ze zich zo machteloos voelen." maatschappij

Hoe kijken jullie naar initiatieven zoals de Behdukt Academy, opgericht door Afghaans advocate Fatema Uzgun Nusrat, die online onderwijs voor meisjes organiseert? Fatima: "Ik vind dit een waardevol initiatief. Ik hoop dat dit regime tijdelijk is zodat meisjes opnieuw kunnen gaan studeren en de kans krijgen om iets van de wereld te leren. Ik heb veel respect voor de mensen die zich hiervoor inzetten, zeker voor de Afghaanse vrouwen die hulp bieden via onderwijs, voedsel en medische steun. Ook internationale organisaties en overheden moeten meer doen om het Talibanregime te verwerpen. We mogen daarbij niet vergeten dat wie zich tegen hun regels verzet, zware repressie riskeert." Farishta: "Zulke initiatieven zijn zo bijzonder waardevol. Alleen mis ik dit vanuit België. Via mijn familie of sociale media zie ik veel inzamelacties van geld, kleren ... Die kleine initiatieven zijn zo belangrijk!" Welke band voel je vandaag nog met Afghanistan? Zijn er bepaalde waarden, tradities of aspecten van de cultuur die je bewust wil behouden of doorgeven? Fatima: "Afghanistan is mijn geboorteland waar ik tot mijn 8 jaar heb gewoond. Ik heb een complexe, maar heel sterke band met de cultuur die heel warm is en de nadruk legt op samen zijn. Die samenhorigheid en het denken aan je medemens wil ik vasthouden."

Farishta: "Ik voel me ergens tussen mijn Afghaanse roots en de Belgische samenleving in. Ik heb afstand genomen van veel traditionele Afghaanse waarden en probeer mijn eigen normen en waarden te vormen. Tegelijk blijven waarden die zowel binnen de islam als in België belangrijk zijn, zoals goed zijn voor anderen en kennis opdoen, dicht bij mij staan. Ook wil ik mijn moedertaal behouden en doorgeven. Toch voel ik me niet volledig Belgisch of Afghaans; alsof ik tussen beide werelden in zit."

HOE ZIT HET ME Al ruim drie jaar woedt het gruwelijke conflict in Gaza. Voor de Palestijnen is een einde nog altijd niet in zicht. Wat zijn de vooruitzichten en hoe is de situatie momenteel? EVEN TERUG ...

Google Maps heeft onlangs haar satellietbeelden van de Gazastrook geüpdatet en die tonen verwoesting alom. Volledige wijken en steden zijn platgegooid door een offensief van het Israëlische leger, thans bestempeld als genocide door de Verenigde Naties. Willen we weten hoe het zo ver kon komen, dan moeten we terug naar 1947, toen het controversiële VN-verdelingsplan voor het mandaatgebied Palestina werd aangenomen. Dat plan verdeelde Palestina in twee staten, een Joodse en een Palestijnse staat. De grenzen werden getekend in het nadeel van de Palestijnen, die slechts 43% van hun thuisland toegewezen krege. De Arabische landen en de Palestijnen waren niet overtuigd van het plan en vielen Israël binnen, maar Israël triomfeerde onverwachts en verdreef honderdduizenden Palestijnen van hun thuis in de 'Nakba'. Palestina werd definitief in twee gesplitst: de Gazastrook, onder

Egyptische controle en de Westelijke Jordaanoever, geannexeerd door Jordanië. Veel Palestijnse vluchtelingen zochten hun toevlucht in de Gazastrook, die zelf ook in 1967 door Israël werd bezet. Deze bezetting zou aanhouden tot 2005 en bestond indirect nog steeds vlak voor de oorlog. Met indirect bedoelt men zonder militaire aanwezigheid; mensenrechtenorganisaties noemen de Gazastrook immers een openluchtgevangenis.

Mensenrechtenorganisaties noemen de Gazastrook immers een openluchtgevangenis Hamas bestuurt sinds 2006 de Gazastrook en is een Palestijnse politieke, religieuze en militante organisatie. Bij de terreuraanval van Hamas op 7 oktober 2023 kwamen meer dan duizend mensen om het

leven en werden er ook mensen gegijzeld, waarop Israël Gaza binnenviel, waarbij meer dan 70 000 Palestijnen omkwamen. Een aantal sleutelmomenten Op tien oktober 2025 sloten Hamas en Israël een staakt-het-vuren en een vredesplan van 20 punten onder impuls van president Trump. In dat akkoord spraken Israël en Hamas af dat: •

er een onmiddellijk staakt-hetvuren zou ingaan;

•

Hamas alle 48 resterende dode en levende Israëlische gijzelaars zou vrijlaten;

•

Israël een groot aantal Palestijnse gevangenen zou vrijlaten;

•

het Israëlische leger zich uit een deel van de Gazastrook zou terugtrekken;

•

Israël meer humanitaire hulp zou toelaten in de Gazastrook;

•

een Nationaal Comité voor het Bestuur van Gaza, onder supervisie van een internationale Vredesraad (voorgezeten door de VS), de Gazastrook zal besturen;

•

Hamas zich zal ontwapenen.

schamper.be

ET GAZA?

LOUISE VAN LANDEGHEM, OPHÉLIE DE WINTER & RUNE STIENS // BEELD: YANNE DE FRENNE

Weinig tot niets van dat akkoord is al in de praktijk omgezet Van zodra het akkoord inging, trokken veel gevluchte Gazanen weer richting het puin dat ze ooit hun thuis konden noemen, hopend op voorspoed. Vandaag staat vast dat het akkoord van 10 oktober een dode letter is gebleven. De verwoesting in Gaza is zelfs toegenomen sinds het staakt-het-vuren. Volgens cijfers van het VN‑satellietcentrum UNOSAT is het aantal vernietigde gebouwen sindsdien met nog eens negen procent gestegen. Sinds oktober 2025 komt er wel meer voedsel binnen in Gaza, maar dit is alleen voor de weinige Gazanen die dit kunnen betalen. 60 procent van Gaza blijft bezet door Israël en het merendeel van de mensen woont in tentenkampen. In november 2025 werd het akkoord van oktober aangenomen en erkend door de Verenigde Naties via resolutie 2803 van de VN-Veiligheidsraad. Het Nationaal Comité is in januari 2026 aangesteld, maar kan nog niet met haar werkzaamheden starten, omdat Israël aan de leden van het Comité de toegang tot Gaza ontzegt. Met andere woorden: Gaza blijft tot nader order onder militaire bezetting met alle humanitaire gevolgen van dien.

maatschappij

In juli 2026 besliste Hamas uiteindelijk om haar burgerlijk bestuur op te heffen; haar gewapende vleugel blijft evenwel bestaan. Later die maand bereikte Hamas een akkoord waarbij ze zouden overgaan tot ontwapening, maar weinig tot niets van dat akkoord werd al in de praktijk omgezet. DE BELGISCHE ERKENNING VAN PALESTINA? Een jaar geleden steeg de druk binnen de regering om Palestina als staat te erkennen. De federale regering kwam toen overeen dat ze Palestina zou erkennen, mits alle Israëlische gijzelaars worden vrijgelaten en Hamas uit het bestuur van Palestina verdwijnt. De eerste voorwaarde werd al in januari ingevuld en in juli kondigde Hamas zijn terugtrekking uit het bestuur aan. Coalitiepartners cd&v en Vooruit dringen er nu op aan dat de erkenning effectief plaatsvindt. Toch zal dat nog even duren, want minister van Buitenlandse Zaken Prévot stuurt diplomaten ter plaatse om te verifiëren of die terugtrekking daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Pas wanneer vaststaat dat beide voorwaarden zijn vervuld, zal de regering het Koninklijk Besluit tot juridische erkenning ondertekenen.

ment) te verkiezen. De uitslagen zullen cruciaal zijn voor het voortbestaan van Netanyahu’s regering, een mengelmoes van rechtse tot extreemrechtse partijen. De grootste uitdager van Netanyahu is de centristische partij Blauw en Wit. Momenteel ziet het er evenwel naar uit dat het resultaat een minderheidsparlement zal zijn, waarbij geen enkele coalitie een meerderheid heeft. Als Blauw en Wit toch een overwinning uit de wacht sleept, blijft het afwachten wat hun plan zou zijn met Gaza.

Israël heeft al: 74.032 Palestijnen gedood sinds zeven oktober 2023

EEN NIEUWE WIND? Op 26 oktober vinden er verkiezingen plaats in Israël. Zo’n kleine zes miljoen Israëli's zijn gerechtigd om een nieuwe 'Knesset' (parle17

jespag t e l l in e a sp

18 schamper.be

Bijloke Jazz Club

STUDENT ? ALTIJD 10 EURO !

Echoes of Zoo Jorge Rossy Vibes Quartet Julien Tassin / Erwin Vann / Jean-Marc Butty

Antoine Pierre Quartet Neon Dilemma

www.debijloke.be

STERRENKUNDE IN JE VRIJE TIJD

LEONE MATTHEUS

Wie gefascineerd is door zwarte gaten, raketten of de vraag wat er zich in vredesnaam nu buiten onze planeet afspeelt, hoeft daarvoor gelukkig niet meteen een moeilijke universitaire opleiding sterrenkunde te volgen. Voor hen bestaat er de Jongerenvereniging voor Sterrenkunde, ofwel kortweg de JVS. Wie bij sterrenkunde spontaan aan universiteitsprofessoren, complexe formules en telescopen in donkere achtertuinen denkt, hoeft niet noodzakelijk een student Astrofysica meer te zijn. Al sinds 1971 brengt de Jongerenvereniging voor Sterrenkunde ( JVS) jongeren met een fascinatie voor het heelal samen. De organisatie ontstond als jongerenwerking van de Vereniging voor Sterrenkunde, Meteorologie, Geofysica en Aanverwante wetenschappen (VVS), een vereniging met wortels in Gent die teruggaan tot 1944 en vandaag ongeveer tweeduizend leden telt. De JVS vormt daarbij vooral een koepel waaronder verschillende lokale groepen opereren. Een daarvan is Vigilia uit Brugge. "Wij zijn de jongerenvereniging voor sterrenkunde en eigenlijk een afdeling binnen de VVS", vertelt Marjolein Wauters, die deel uitmaakt van de kern van Vigilia. "Wij focussen ons dus op jongeren." Andere kernen, zoals Gentster, hebben een gelijkaardige werking, maar leggen hun eigen accenten. Het resultaat is geen strak nationaal programma, maar "SOMS LANCEREN WIJ OOK RAKETJES DIE WE ZELF GEKNUTSELD HEBBEN" - MARJOLEIN WAUTERS (VIGILIA) 22

een netwerk van groepen die lokaal activiteiten organiseren en daarnaast deelnemen aan initiatieven die jongeren uit verschillende delen van Vlaanderen samenbrengen.

En wie bij het woord 'sterrenkunde' meteen aan een uur lang luisteren naar een uiteenzetting over zwarte gaten denkt, heeft het mis. De activiteiten variëren van lezingen tot experimenten, spellen en praktische opdrachten. "Soms lanceren wij ook raketjes die we zelf geknutseld hebben", zegt Marjolein. De grens tussen wetenschapseducatie en gewoon samen iets uitproberen, vloeit dus in elkaar over. Op Vlaams niveau zijn er wel activiteiten die nadrukkelijker de wetenschappelijke toer opgaan. Tijdens de zomerschool sterrenkunde verdiepen deelnemers zich een week lang in theorieën en problemen uit de sterrenkunde, onder begeleiding van professoren en docenten. De vereniging brengt daarnaast Astra uit, een tijdschrift waarin sterrenkunde vanuit een jongeren-

perspectief wordt benaderd. Dat maakt de JVS tot een hobbyvereniging waar jongeren zich verder in een wetenschappelijk interessegebied kunnen verdiepen zonder dat ze daarvoor meteen aan een universitaire opleiding beginnen. Dat jongeren zich daarvoor behoorlijk ver willen verplaatsen, bleek afgelopen zomer. In augustus 2026 trokken verschillende JVS-kernen naar Soria in Spanje voor een zomerkamp rond de totale zonsverduistering van twaalf augustus. De eclips was daar volledig zichtbaar en vormde het centrale moment van de reis. Maar ook daar draaide het niet uitsluitend om het spectaculaire beeld van de maan die voor de zon schuift. De deelnemers bereidden zich vooraf gezamenlijk voor op de waarneming en combineerden het kamp met andere activiteiten rond sterrenkunde. De eclipsreis is daarmee vooral een uitvergrote versie van wat de JVS al ruim een halve eeuw probeert te doen: jongeren met dezelfde nieuwsgierigheid bij elkaar brengen. Niet iedereen die naar de sterren kijkt, wil sterrenkundige worden. Soms begint het gewoon met de vraag wat daarboven eigenlijk gebeurt. Wat daarna volgt, kan blijkbaar variëren van een zelfgebouwd raketje tot een reis naar Spanje. schamper.be

DUSTPEDIA: (STERREN)STOF TOT NADENKEN FIEN WAEGE & LISA CLOPTEROP // BEELD: LEONE MATTHEUS

Dustpedia ging in 2014 officieel van start en wordt gecoördineerd vanuit de UGent door astronoom Maarten Baes. Onderzoekers van zes Europese onderzoekslocaties slaan de handen in elkaar om de gegevens van Herschel en Planck te combineren met waarnemingen van andere telescopen. Het doel is niet om nog een verzameling mooie ruimtefoto's aan te leggen, maar om verschillende soorten informatie over dezelfde sterrenstelsels op een consistente manier samen te brengen. Een sterrenstelsel kan er namelijk compleet anders uitzien afhankelijk van de golflengte waarin je het bekijkt.

In ultraviolet licht krijg je bijvoorbeeld vooral jonge, hete sterren te zien, terwijl infrarood licht juist informatie geeft over het stof: slechts één foto vertelt dus nooit het volledige verhaal. DustPedia brengt die verschillende verhalen samen. De uiteindelijke databank bevat gegevens van 875 nabije sterrenstelsels, waargenomen in maar liefst 42 banden die zich uitstrekken van ultraviolet licht tot microgolven. Voor elk sterrenstelsel worden de waarnemingen bovendien op een uniforme manier verwerkt, zodat onderzoekers appels met appels kunnen vergelijken in plaats van appels met, pakweg, een nogal stoffige peer. Een telescoop toont ons geen driedimensionale doorsnede van een sterrenstelsel. We zien alleen het licht dat na een soms miljoenen

jaren lange reis uiteindelijk onze instrumenten bereikt. Onderweg kan dat licht worden geabsorbeerd, verstrooid of opnieuw uitgezonden door het stof. Wat een astronoom meet, is dus niet simpelweg een rechtstreekse foto van hoe een sterrenstelsel eruitziet, maar het eindresultaat van een hele reeks fysische processen.

Naast de observaties wordt er ook gebruikgemaakt van computermodellen. En ook daar komt de UGent opnieuw nadrukkelijk in beeld. Aan de vakgroep Fysica en Sterrenkunde wordt al langer gewerkt aan modellen die simuleren hoe licht zich door sterrenstelsels met stof verplaatst. Een van de belangrijkste instrumenten daarvoor is SKIRT, een zogenoemde radiative transfer code. In mensentaal komt het erop neer dat onderzoekers een virtueel sterrenstelsel kunnen bouwen en vervolgens berekenen hoe het licht van zijn sterren zich door dat sterrenstelsel zou verspreiden, welke delen door stof worden tegengehouden en welke straling uiteindelijk bij een denkbeeldige waarnemer terechtkomt.

OP DIE PLANEET STAAN MENSEN MET TELESCOPEN NAAR ANDERE STERRENSTELSELS TE KIJKEN, OM VERVOLGENS UIT HET LICHT VAN HUN STOF TE PROBEREN AF TE LEIDEN HOE DIE VERRE WERELDEN ZIJN ONTSTAAN wetenschap

Voor de UGent is dat bovendien geen toevallige uitstap naar een exotisch stukje sterrenkunde. De onderzoekers leverden niet alleen een bijdrage aan de observaties en de verwerking van de gegevens, maar werken ook aan de modellen waarmee de rol van stof in sterrenstelsels kan worden geïnterpreteerd. En daarmee zijn we opnieuw bij onszelf beland. Het stof dat ooit door sterren werd geproduceerd, kan worden opgenomen in nieuwe sterren en planeten, waarvan er uiteindelijk eentje rond een vrij onopvallende ster draait. Op die planeet staan mensen met telescopen naar andere sterrenstelsels te kijken, om vervolgens uit het licht van hun stof te proberen af te leiden hoe die verre werelden zijn ontstaan. En voor wie zich ondertussen zorgen maakt over het stof onder het bed of op kot: daar bestaat helaas nog steeds geen DustPedia voor. 23

EEN HEELAL VOL MET ZAND: INTE 'Project Hail Mary', 'Interstellar', 'The Martian': de ruimte blijft een dankbaar onderwerp voor de filmwereld. Maar wat blijft er over van die verbeelding wanneer we naar de echte sterren kijken? Met enkele vragen stapten we af op professor in de astronomie en ruimtewetenschappen Maarten Baes. Wat is volgens u het meest onderschatte of onbekende feit over het heelal? "We vermoeden dat ongeveer elke ster een planetenstelsel heeft, zoals ons eigen zonnestelsel. Maar daarnaast zijn ook de getallen indrukwekkend. In onze Melkweg zijn er meer dan 100 miljard sterren. Die hebben dan waarschijnlijk ook planeten en er zijn honderden miljarden sterrenstelsels. Die getallen zijn zó groot dat we ons daar eigenlijk totaal geen voorstelling van kunnen maken." Kunt u dit voorstellen aan de hand van een metafoor? "Misschien eentje over onze eigen Melkweg. Onze eigen Melkweg is maar één van de zovele sterrenstelsels. Als je je voorstelt dat elke ster een zandkorreltje is, dan heb je ongeveer een grote valies vol zandkorreltjes. Als je die allemaal uitspreidt, zoals in een schaalmodel van onze Melkweg, zou dat over een schijf zijn die groter is dan de aarde. Elk "Vroeger waren we blij als we tien sterrenstelsels konden waarnemen. Nu gaat het niet meer om tien, maar om tien miljoen" - Prof. Maarten Baes 24

zandkorreltje zou dan kilometers van elkaar verwijderd zijn. Zo groot is onze eigen Melkweg, en dat is maar een minuscuul stukje van het heelal." Welke ruimteontdekking van de afgelopen tien jaar heeft u het meest verrast? "In Gent bestuderen we de vorm en evolutie van sterrenstelsels. Je hebt waarschijnlijk wel gehoord van de James Webb Space Telescope, het grootste en krachtigste infrarood-ruimteobservatorium dat ooit is gebouwd. Die is een aantal jaren geleden gelanceerd en ik vind die echt fantastisch. Er is nochtans veel om te doen geweest: het heeft lang geduurd vooraleer de telescoop klaar was en hij heeft ook veel gekost. Maar de resultaten die hij al heeft opgeleverd, zijn écht indrukwekkend. De James Webb Space Telescope heeft de grenzen van wat we dachten al gezien te hebben zo ver verlegd. We weten nu veel meer over het vroegste stadium van het universum. Hoe verder je kijkt, hoe meer je terugkijkt in de tijd, want het licht doet er een tijd over om bij ons te geraken. We kunnen daardoor nu eigenlijk de eerste sterrenstelsels zien. Wat we daarover leren, is écht indrukwekkend."

Hoe ziet de sterrenkunde er volgens u over tien jaar uit? "In de sterrenkunde heb je in grote lijnen ongeveer twee grote takken. Enerzijds heb je de tak die instrumenten bouwt en dus het heelal probeert waar te nemen. James Webb heeft daar enorm de grens verlegd en er staan nog een aantal nieuwe telescopen te wachten die met heel veel data gaan komen en waar we heel veel van gaan leren, specifiek in het onderzoeksdomein dat mij het meest interesseert: de vorming van sterrenstelsels. Zo is momenteel de Europese Euclid-missie bezig en de Amerikanen hebben net een gelijkaardige missie, Nancy Grace Roman, gelanceerd. schamper.be

ERVIEW MET MAARTEN BAES LEONE MATTHEUS & MYRTHE HIGGINS // BEELD: LEONE MATTHEUS

De andere tak van de sterrenkunde is de astrofysica. Daarin proberen we meer te begrijpen van wat we zien en te verklaren waar het vandaan komt. Ook daarin is momenteel een revolutie bezig, doordat er zoveel data beschikbaar is. En zoals in alle gebieden zullen AI en machinelearning ervoor zorgen dat de manier waarop we het vroeger deden, niet meer dezelfde is als hoe we het nu gaan doen. Er komt zoveel data op ons af dat we gewoon heel andere manieren moeten bedenken om daarmee om te gaan." Hoe raakte u zelf ooit gefascineerd door sterrenkunde? "Ik ben misschien een beetje een atypische sterrenkundige, aangezien ik wiskunde heb gestudeerd. Maar na twee jaar vond ik dat een

beetje te abstract worden. Binnen de opleiding kregen we ook fysica en sterrenkunde. Ik vond het heel leuk om de technieken die we in de wiskunde leerden, op iets echts toe te passen. Zo ben ik dan een beetje in de sterrenkunde gerold." U onderzoekt bijvoorbeeld ook stof in het heelal. Wat moeten we ons daarbij voorstellen? "Stofdeeltjes zijn hele kleine stukjes vaste materie. Het meeste materiaal in het heelal is gas of plasma. Je moet denken aan kleine zandkorreltjes of roetdeeltjes die zich tussen de sterren in sterrenstelsels bevinden. Dat heeft een enorme invloed op hoe zo'n sterrenstelsel eruitziet en ook op hoe het zal evolueren. Er zijn een aantal fysische processen die zonder dat stof niet zouden werken." Heeft uw dagelijkse bezigheid met sterrenstelsels, miljarden lichtjaren ver weg, uw perspectief op het menselijke leven veranderd? "Misschien zie ik wel wat meer de relativiteit van dingen in. Dat wil helemaal niet zeggen dat ik een conflict in de wereld of een probleem in mijn eigen huishouden helemaal niet meer belangrijk vind. Maar ergens plaatst het die dingen wel in de context dat wij toch maar een heel klein belang hebben. Als mens zijn we maar heel kleine stukjes in een gigantisch groot universum. Dat maakt ons allemaal wel een

wetenschap

"Ik vind dat ergens wel geruststellend: het heelal gaat door" - Prof. Maarten Baes

stuk minder belangrijk dan sommige mensen misschien denken. Ik vind dat ergens wel geruststellend: het heelal gaat door. Wij zijn eigenlijk irrelevant ten opzichte van het grotere plaatje." Zijn wij alleen in het heelal? "Het feit dat er zó veel sterrenstelsels zijn, dat elk sterrenstelsel zó veel sterren heeft en dat die sterren dan nog planeten hebben, maakt het toch wel heel raar als er nergens anders iets ontwikkeld is dat op leven lijkt. Dat lijkt mij statistisch gezien gewoon zeer onwaarschijnlijk. Maar we kunnen ons heel moeilijk voorstellen in welke vorm dat leven dan zou bestaan. We baseren ons daarbij heel dikwijls op wat we kennen, namelijk het leven hier op aarde. Zo linken we leven bijvoorbeeld vaak aan de aanwezigheid van vloeibaar water, dat voor ons als levende wezens op aarde heel belangrijk is. Ergens anders kan dat natuurlijk helemaal anders zijn."

HOE KUNNEN SATELLIETEN HET K Moeder Aarde heeft het afgelopen zomer zwaar te verduren gekregen. Is het mogelijk om technologie in te zetten om deze pijn te verzachten? Europa ziet het gebruik van satellietbeelden als een van dé tools voor klimaatbeheer, en ook Gent kijkt steeds vaker omhoog. Satellieten zijn kunstmatige objecten die met behulp van hun snelheid en de zwaartekracht in een baan rond de aarde cirkelen. Op dit moment zweven er zo'n 13.000 stuks rond onze planeet. De data die ze verzamelen worden voor allerlei dingen gebruikt, waaronder GPS-data, weersinformatie, defensie, en ook de observatie van de aarde. De grote voordelen van deze satellieten tegenover traditionele vormen van veldonderzoek zijn aan de ene kant het makkelijk in kaart brengen van grote stukken land in één keer, en anderzijds de mogelijkheid om de evolutie van de grond door de jaren heen te bekijken. De Europese Unie heeft voor het innen van deze data een reeks satellieten de ruimte in gestuurd, genoemd naar Pools astronoom Copernicus. In het verleden hebben deze satellieten zeker al hun nut bewezen: bij de overstromingen doorheen Europa in 2021 kon men via de Copernicus-noodsatelliet aan een spoedig tempo de betrokken gebieden in kaart brengen om zo de hulpdiensten te ondersteunen. Ook in Gent zijn onderzoekers in het verleden al aan de slag gegaan met satellietdata om de effecten van de stad als hitte-eiland nader te bekijken.

via de ruimte op te sporen. In de rest van de wereld is dit al even de norm, maar in Europa zag men dit de afgelopen zomer niet als noodzakelijk aangezien het continent zo dicht bevolkt is. Hierdoor worden de grote gevaren meestal toch snel met het blote oog gezien. De beelden worden wel gebruikt om achteraf de brand te analyseren. Volgende zomer komt daar ver-

moedelijk verandering in, aangezien de EU in samenwerking met onder andere Griekenland een project op poten heeft gezet dat elk kwartier updates zal geven over mogelijke branden. Hier wordt artificiële intelligentie gebruikt om aan de hand van hittesensoren te filteren wat de echte gevaren zijn en het lokale bestuur in te lichten.

De Europese Unie beperkt zichzelf echter niet tot enkel deze satellieten, ook raketten van SpaceX worden ingezet. Na de afgelopen zomermaanden zijn er initiatieven op tafel gelegd om bosbranden ook 26

schamper.be

KLIMAATBELEID BEÏNVLOEDEN? MYRTHE HIGGINS & TUUR VAN BEVEREN // BEELD: TUUR VAN BEVEREN

Hier wordt artificiële intelligentie gebruikt om aan de hand van hittesensoren te filteren een warmtepomp invloed heeft op wat de echte gevaren zijn en het lokale bestuur hittestress. In een dichtbebouwde in te lichten buurt kan een warmtepomp die warmte aan de buitenlucht afgeeft GENT EXPERIMEN- vliegen. Wanneer de gebruiker in op hete dagen lokaal voor extra opTEERT het filmpje een onvolledige prompt warming zorgen. De pomp op een ingeeft, toont de LLM moeite te andere plek neerzetten zou dit moSinds afgelopen zomer loopt in hebben met het vervullen van haar gelijks beperken. Satellietdata kunGent CityMotion, een proefpro- vraag. Aan complete leken is deze nen helpen om zulke ruimtelijke ject binnen het Europese SPACE- tool dus nog niet aan te raden. verschillen in kaart te brengen en 4Cities. Het project combineert zo beleidskeuzes te ondersteunen. radarbeelden van Copernicus-sa- Daarbovenop zal stad Gent tustellieten met artificiële intelligentie sen eind 2027 en begin 2028 1,35 Voor Gent zijn de projecten voorom kleine bewegingen in de bodem miljoen euro krijgen om te onder- lopig dan ook vooral een proef. en infrastructuur te detecteren. zo zoeken hoe satellietdata ingezet CityMotion wordt in Gent als pikunnen mogelijke verzakkingen of kunnen worden om haar klimaat- lootproject getest. Orbit2ZERO andere infrastructuurproblemen doelstellingen te behalen in het moet dan weer onderzoeken welke vroeger worden opgemerkt. Wat er kader van onderzoeksproject Or- toepassingen uiteindelijk bruikzo vernieuwend is aan dit project, is bit2ZERO. Hier wordt de focus baar zijn voor het Gentse klimaatdat de grote blokken data die satel- gelegd op innovatieve, idealiter beleid. De stad hoopt over drie lietbeelden presenteren nu makke- Gentse, bedrijven. Satellieten zul- jaar minstens één concrete tool te lijk verwerkt kunnen worden door len vaker over de stad vliegen om hebben die daadwerkelijk in haar een AI-chatbot naar keuze van de constant actuele data te kunnen klimaatbeleid ingezet kan worden. gebruiker. Dit zou de stad, volgens voorzien. De beelden gemaakt door moederbedrijf Detektia, veel tijd die satellieten zullen dan nog eens Zo wordt de satelliet stilaan een exen dus ook geld, kunnen besparen. gecombineerd worden met data ge- tra paar ogen voor Stad Gent. Niet Nog een voorbeeld dat het bedrijf maakt door sensoren op de grond. om vanuit de ruimte te beslissen aanhaalt in hun demovideo is hoe Hier is het voordeel dat je snel een waar de stad een groen dak moet gemakkelijk het is om het program- overzicht van de hele stad krijgt, aanleggen of exact welke straat ma te gebruiken, zelfs voor leken in waardoor het makkelijk is te iden- aangepakt moet worden, maar om het veld. De LLM geïncludeerd in tificeren waar er plek is voor zaken beleidsmakers een actueler en ruiCityMotion geeft je niet alleen de zoals groendaken en zonnepanelen. mer beeld van de stad te geven. De opgevraagde data over subsidenkomende jaren moet blijken of die ties, maar interpreteert deze zelfs Een opvallender voorbeeld gaat blik vanuit de ruimte zich ook vervoor je. Er wordt aan de kijker ech- over warmtepompen. Gent wil on- taalt naar concrete veranderingen ter niet uitgelegd hoe je kritisch derzoeken of de precieze plaats van op de Gentse grond. moet omgaan met de antwoorden die de bot je voedt. Als deze bepaalde situaties zou over- of onder- Het voordeel is dat je snel een overzicht van schatten, kan het zijn dat er toch de hele stad krijgt, waardoor het makkelijk is geld wordt besteed aan controles in te identificeren waar er plek is voor zaken zoals groendaken en zonnepanelen stabiele regio's, of zelfs dat gevaarlijke verschuivingen onder de radar wetenschap

OORLOG IN DE RUIMTE

RUNE STIENS // BEELD: HENRI SPRIET

Midden september bevestigde de Amerikaanse ruimtemacht dat ze over wapens in de ruimte beschikken. Die wapens willen de VS aanwenden om haar aardse oorlogvoering te ondersteunen. Oorlog in de ruimte is en blijft evenwel een hypothetisch concept. Tot dusver hebben landen nog nooit oorlog gevoerd in de ruimte, al hebben de grootmachten wél verscheidene wapens in een baan om de aarde gebracht. Het Sovjet ruimtestation Salyut 3 beschikte bijvoorbeeld over een kanon, en van dezelfde makelij kwamen de Istrebitel Sputiknov-wapens, bedoeld om satellieten neer te halen. Modern buskruit heeft een eigen oxidatiemiddel waardoor dergelijke wapens in de ruimte net zoals op aarde werken. Het leeuwendeel van de militaire installaties in de ruimte dient er echter toe om grondoperaties te helpen met communicatie, navigatie en verkenning, zoals onder andere het geval was in de Golfoorlog. In de Russisch-Oekraïense oorlog spelen de Starlink-satellieten van SpaceX een belangrijke rol; het netwerk stelt de Oekraïense strijdkrachten in staat om te communiceren op het slagveld, aangezien Rusland veel communicatie-infrastructuur vernietigt om de communicatie op het slagveld te verstoren. Bovendien zijn landen ook niet onbeperkt in wat ze doen en laten in de ruimte. Het Ruimteverdrag van 1966, waarbij alle ruimtevarende staten zijn aangesloten, verbiedt massa-

vernietigingswapens in de ruimte, op welk hemellichaam dan ook. Conventionele wapens zijn dus met andere woorden toegelaten, of in het algemeen de ruimte aanwenden voor militaire doeleinden. Langs de andere kant moeten we (nog niet) vrezen voor ruimtebombardementen of dogfights tussen ruimteschepen; het is al moeilijk genoeg om vanop de aardbodem het beoogde doelwit te raken, laat staan vanuit een baan om de aarde. Het blijft dan ook gissen naar de aard van het Amerikaans wapen, al zijn en waren de Amerikaanse ambities niet min, zo toont het Star Wars-achtige Strategic Defense Initiative van wijlen president Ronald Reagan ons. Wie zich daar een beeld van wil vormen: denk aan de Israëlische IJzeren Koepel, maar dan in de ruimte en op een globale (!) schaal. Reagans

ambities werden evenwel veelvuldig teruggeschroefd tot een realistischer regionaal project, gevestigd op de aardbodem. President Trump ziet het eveneens groot; hij richtte in 2019 de Amerikaanse ruimtemacht op, naast de Chinese ruimtemacht de enige van zijn soort ter wereld, volledig onafhankelijk van de 'traditionele' machten. Bovendien is alles wat met de ruimte te maken heeft enorm kostelijk. Daarbij komt kijken dat oorlog veranderd is: de tijd van een wapenwedloop à la Koude Oorlog lijkt voorbij te zijn. Terwijl de Verenigde Staten nog steeds gefixeerd zijn op groter en duurder geschut, haalt Iran Patriot-raketten van een paar miljoen dollar neer met drones van enkele tienduizenden dollars. Een duur ruimtewapen, wat het ook moge zijn, is dat dan nog van deze tijd?

schamper.be

EERBETOON: VALENTINA TERESJKOVA LIEN HERMANS & MANON WANTENS // BEELD: MANON WANTENS

Valentina Teresjkova ging in 1963 als allereerste vrouw op solo-missie naar de ruimte. Sindsdien is er geen enkele vrouwelijke solo-missie meer geweest. Teresjkova was 26 jaar oud toen ze in haar eentje de ruimte in ging. Tijdens de missie, die net geen drie dagen duurde, maakte ze 48 banen rond de aarde. Haar vliegtijd was langer dan de gecombineerde vliegtijd van alle Amerikaanse Mercury-astronauten, Amerika's eerste ruimtevaartprogramma. De volgende vrouw in de ruimte kwam er pas in 1982. Vostok 6 maakte samen met Vostok 5 deel uit van één missie. De oorspronkelijke plannen waren om twee vrouwen te sturen, maar die plannen werden gewijzigd en Vostok 5 kreeg een mannelijke piloot, Valeri Bykovski. Teresjkova werd geselecteerd om de missie met de Vostok 6 uit te voeren; deze werd twee dagen na de Vostok 5 probleemloos gelanceerd. Vostok 5 en 6 kwamen tot op vijf km van elkaar. In haar communicatie gebruikte Teresjkova de naam ‘Zeemeeuw’. Tijdens de missie hield Teresjkova een gedetailleerd logboek bij over hoe haar lichaam reageerde op de ruimte. Ook sprak ze met de toenmalige Russische premier Nikita Chroesjtsjov via de radio en werd een video van Teresjkova in de capsule uitgezonden op de Sovjet-staatstelevisie.

wetenschap

jaar werd de eerste vrouwenconferentie gehouden in Mexico-Stad en was Teresjkova vertegenwoordiger voor de Sovjet-Unie.

In tegenstelling tot de meeste mannelijke astronauten in die tijd was Teresjkova een gewone burger. Haar moeder was een textielarbeider en haar vader een tractorchauffeur. Net als haar moeder ging ze werken in een textielfabriek. Parachutespringen leerde ze bij de lokale vliegclub. Na haar ruimtevlucht schreef ze zich in aan de militaire luchtvaartacademie. Vijf jaar later studeerde ze met onderscheiding af. Ook werd Teresjkova actief in de politiek. Ze werd vertegenwoordiger van de regering bij talloze internationale vrouwenorganisaties. De VN riep 1975 uit tot Internationaal Jaar van de Vrouw. In datzelfde

Na Valentina zijn er nog 75 vrouwen naar de ruimte gereisd, in tegenstelling tot meer dan 500 mannen. Er is dus nog wat werk aan de winkel als het gaat om gendergelijkheid in de ruimte. Toch gloort er hoop aan de horizon. NASA selecteerde in 2025 een nieuwe lichting astronauten. De tien aspirant-astronauten bestaan uit zes vrouwen en vier mannen. Teresjkova’s carrière heeft, samen met tal van andere vrouwen, het pad geëffend voor toekomstige verkenningstochten naar de ruimte met vrouwen!

WEETJES: Teresjkova is de naam van een krater op de achterkant van de maan, vernoemd naar Valentina Teresjkova. Ook heeft de planetoïde genaamd ‘1671 Chaika’ haar naam te danken aan Teresjkova. Chaika is Russisch voor ‘zeemeeuw’.

TUSSEN TWEE VUREN: Welkom bij 'Tussen Twee Vuren', de rubriek der rubrieken waarin steeds het debat der debatten plaatsvindt. Twee schrijvers gaan tête-à-tête en vechten langs hun eigen kanten om één stelling van uiterst levensbelang. Deze keer schuiven Leone Mattheus en Yumi Slingeneyer aan tafel over de stelling: films zijn te lang.

PRO: LEONE MATTHEUS Films zijn te lang. Pfieuw; there, I said it. Het is een onpopulaire mening, ik weet het, maar wel eentje die dringend gesteld moet worden in een medialandschap dat toch precies op barsten staat. Enerzijds kampen bioscopen - zoals Kinepolis dat in 2025 al een daling van 5,8% in haar bezoekers zag - met uitdagingen, en zetten streamingdiensten zoals Netflix in op 'second screen'-content die bewust is afgestemd op een versnipperde focus. Onze aandachtsspanne is drastisch veranderd, en toch blijven Hollywood en cineasten hardnekkig vasthouden aan eposserijen van ruim tweeënhalf uur of nog langer. Als het publiek en de consumptiecultuur veranderen, waarom maken we films dan in godsnaam niet gewoon weer korter? Want geef toe: de agenda van Jan met de pet puilt intussen uit van de verplichtingen. Tijd overhouden om 's avonds nog even drie uur lang in een pluchen stoel te gaan verzitten? Vergeet het. Als films nu gewoon weer netjes begrensd zouden worden tot een mooie zestig minuten, opent er een wereld van mogelijkheden. Dan pikte je makkelijk nog een volwaardige cinemavonk mee voor je op café zakte. Of, nog beter: je transformeerde je saaie lunchpauze van een broodje préparé direct in een bioscoopuitje, zonder dat je daarvoor meteen verplicht wordt om je te verlagen tot die andere moderne straf: een verslavende serie van acht seizoenen lang.

ANTWOORD: YUMI SLINGENEYER

Het probleem lijkt niet te zijn dat films te lang worden, maar kapitalisme. Time is not money. De kapitalistische mindset die bij ons allemaal ingeburgerd is – dat we onze tijd verspillen wanneer we die besteden aan iets wat uiteindelijk niets oplevert – is verouderd. Een lange film is geen verspilling van je tijd. En als we toch kapitalistisch gaan nadenken: je betaalt voor een cinematicket tegenwoordig al tussen de 15 en 20 euro. Dan wil je toch ook waar voor je geld krijgen? We moeten fundamenteel nadenken over waarom we films kijken: doen we het om iets af te kunnen vinken op een to do-lijst of om ergens van te kunnen genieten? Waarom lees je een boek als dat ook 8 tot 10 uur duurt? Waarom ga je naar een concert? Waarom een museum bezoeken? Lange films forceren je om een tijdje mentaal actief met één iets bezig te zijn. Dat past misschien niet meer in de levensstijl van gsm-verslaafden, maar het zou wel moeten kunnen. We kunnen toch niet toegeven aan onze versnipperde focus? Je wilt toch niet elke dag een schermtijd van 8 uur waarin je je amper iets kan herinneren van wat je gezien hebt. Mensen zouden zich moeten kunnen engageren om een film te kijken van langer dan twee uur. Het gaat dus om een omwisseling in mindset: probeer films minder te zien als iets wat een snelle korte dopaminebeloning moet geven en meer als iets dat op langere termijn je aandachtsspanne ten goede gaat komen. Leer de kunst om beeld en verhaal te appreciëren en vergeet vooral al je verplichtingen voor een paar uur.

schamper.be

"FILMS ZIJN TE LANG" CONTRA: YUMI SLINGENEYER Laten we beginnen met de feiten. Stephen Follows, een data-analist die de filmindustrie probeert te begrijpen, zegt dat de gemiddelde duur van films amper veranderd is. Die schommelt sinds de jaren 80 tussen de 100 en 103 minuten. In 2024 was de gemiddelde film 103,6 minuten lang. Films zijn dus niet veel langer geworden; de aandachtsspanne is gewoon korter. Door de opmars van shortformcontent zijn mensen eraan gewend geraakt om binnen 15 seconden een dopamineboost te krijgen. Lange films zijn een gebalanceerde maaltijd in een wereld vol Tiktok-snoepjes. Lange films hebben de tijd om hun personages en wereld goed uit te bouwen. Daarom zijn extended versions of director’s cuts ook zo populair. Films die bij velen favoriet zijn, zoals 'La La Land', 'Interstellar' of 'Fight Club', zijn ook allemaal langer dan twee uur, evenals recentere successen zoals 'Project Hail Mary' of 'The Odyssey'. Langere films hebben de kans om spanning goed op te bouwen, zodat de uiteindelijke onthulling net zo goed kan raken. Dat maakt ze zo succesvol. Het idee dat alle films tegenwoordig te lang zijn, is een misrepresentatie. Dat geldt enkel als je met "alle films" de films in de cinema bedoelt. Want commerciële cinema's zoals Kinepolis draaien vooral blockbusters, die over het algemeen langer zijn. Maar als je je zichtveld op films verbreedt en ook meer indie-films, documentaires of animatiefilms gaat kijken, dan merk je dat heus niet alle films langer zijn.

ANTWOORD: LEONE MATTHEUS Komaan, eerlijk is eerlijk, wie de zaal verlaat na een zit van drie uur, heeft vaak niet het gevoel naar een meesterwerk te hebben gekeken, maar eerder een uitputtingsslag te hebben overleefd. Die opgeblazen speelduur is immers zelden het resultaat van geniale noodzaak; het is gewoon het trieste gevolg van een chronisch gebrek aan goeie eindmontage en een lamlendige redactie. Een verhaal dat na zestig minuten al lang had kunnen landen, wordt nodeloos opgerekt met flauwe subplots en scènes die enkel dienen om de marketingbrochures te vullen. Als Hollywood nu eens durfde te snoeien in al dat vet, hielden we tenminste films over met een kop en een staart - en vooral: een tempo dat je wakker houdt zonder dat je er een pallet aan Nalu'tjes voor nodig hebt.

cultuur

IN GESPREK MET GENTSE DICHTERE HEEFT POËZIE HET GELUK EEN SOOR Met haar debuutbundel 'Tekstielen' won Sarah de Koning zowel de Grote Johan Polak Poëzieprijs als, recenter, de Poëziedebuutprijs. Een interview met de Gentse dichteres en boekhandelaar over haar prille, doch getalenteerde schrijverschap. "Ik zei op voorhand: ik ga blij zijn als ik een tweede druk kan krijgen op een jaar en als ik één nominatie te pakken krijg, dan zou ik echt heel blij zijn, dus ik had dit totaal niet zien aankomen, nee nee nee. Gedroomd, misschien, maar nooit gedacht, nee." Aan het woord is Sarah de Koning. Haar zesdelige debuutbundel 'Tekstielen' werd niet alleen genomineerd voor zowat elke denkbare poëzieprijs in het Nederlands taalgebied, maar verzilverde daarvan onder andere ook de Grote Johan Polak Poëzieprijs, slechts een halfjaar na verschijning, voor de beste bundel van de afgelopen drie jaar, met een hallucinant prijzengeld van 50.000 euro aan verbonden. Het hoeft niet te verwonderen: elke zin die De Koning uitspreekt ademt een liefde voor de taal. "Voor mij heeft poëzie het geluk een soort vrijplaats te kunnen zijn waar de taal op de voorgrond staat, een soort vrijgeleide ook om veel meer in te zetten op de klank van taal, op de textuur van taal" - Sarah De Koning

In de receptie van 'Tekstielen' gaat het vaak over een soort ongrijpbaarheid in de bundel. Hoe ervaart u dat zelf ? 32

"Het is opvallend hè, het komt altijd wel terug. Ik snap het. Ik heb er ook niks op tegen, maar ik sta er zelf soms wel een beetje bij te kijken. Dit komt omdat ik mij herinner dat ik tijdens het schrijven op een gegeven moment wel dacht: dit is echt wel gewoon heel helder, misschien zelfs te doorzichtig. Ik vind het niet erg, dat zeker niet. Ik vind ook niet dat je alles moet kunnen begrijpen. Ik hou zelf enorm van poëzie die ik niet altijd helemaal kan doorgronden." "De taal is veel mensen opgevallen. Dat is een soort van muur of struikelblok - of plezier - en daar ben ik heel blij om. Dat was mijn inzet: om een heel talige bundel te schrijven. Ik wou zeker niets onbegrijpelijks schrijven. Ik wou ook zeker niet een soort van mysterieuze bundel opstellen die dan moeilijk te kraken was. Ik wou wel heel hard met taal, syntaxis en vorm spelen. En dat daar af en toe een soort van worsteling bij het lezen door komt, dat kan ik mij voorstellen. Dat snap ik wel." Was het moeilijk om die taal te vinden? "Ja (lacht). Het heeft wel lang geduurd. Ik kwam eigenlijk pas heel laat in het schrijfproces richting waar ik wou zijn. Dat was volgens mij echt pas zeven à acht maanden voor mijn deadline, dus ik heb

heel veel herschreven en heel veel geschrapt. Ik heb ook heel veel geschreven dat nooit in de bundel is gekomen. Dus het was zeker wel een zoektocht." Heeft poëzie voor jou basisregels? "Moeilijk hè, dat is altijd zo de vraag: wat is poëzie? (serieus) Nee, ik vind eigenlijk van niet. Voor mij heeft poëzie het geluk een soort vrijplaats te kunnen zijn waar de taal op de voorgrond staat, een soort vrijgeleide ook om veel meer in te zetten op de klank van taal, op de textuur van taal. Dus ik denk eigenlijk dat je er heel veel mee kan doen. Het is ook een soort verzet tegen de typische narratieve lijn die we in andere tekst of dagdagelijks taalgebruik vinden."

schamper.be

ES SARAH DE KONING: "VOOR MIJ RT VRIJPLAATS TE KUNNEN ZIJN" EGE TOKMAN, FIEN WAEGE, JUNIPER VAN HUYCK & MATTHIAS DIALLO // BEELD: STINE SAMPERS

Het zoekende is best aanwezig in uw boek. Heeft dat zoeken een belangrijke rol in dit werk en in uw werk in het algemeen? "Ja, sowieso wel enorm. Ik denk dat daarin ook wel een beetje de schoonheid van poëzie ligt. Omdat je meer dan met andere tekstvormen iets fragmentarischer te werk kunt gaan of iets kunt openlaten. Niet alle draadjes moeten terugkomen of moeten een einde vinden. Ik moet zeggen dat ik het op een gegeven moment tijdens het schrijven ook zo beu was om heel veel gevestigde auteurs te horen praten over een soort van drang naar perfectie en een soort van perfecte vorm, een gebald geweldig kunstwerk of zo. Ik herken mezelf daar als lezer niet in en ik herken mezelf daar als schrijver ook niet in. Dus het was ook een beetje een soort van verzet tegen die perfecte, gesloten en soms daarom ook wel dode vorm. Ik dacht: we kunnen ook wel dingen openlaten." "Ik denk dat het de dichter Friederike Mayröcker was die dichten zag als een soort van groot weeftapijt waar iedereen een beetje aan verderweeft. Als dan bepaalde draden door jou niet afgewerkt zijn, dan kan iemand anders die misschien oppikken en dan krijg je een soort van langzaam groeiend groepsportret. Dat vind ik een heel mooi idee. Dat zoekende nodigt mensen ook uit om mee te denken, mee te lezen, mee te schrijven."

cultuur

Zou je Gent een literaire stad noemen? "Ik denk eigenlijk echt van wel. Ik vind echt dat we heel veel literair talent hebben. Ik denk wel dat bewegingen zoals Auw La op de UGent en onafhankelijke boekhandels die hier bestaan iets gecreëerd hebben, een soort van passie en een beweging die een kweekvijver voor talent is." Heeft de stad u dan ook gevormd als schrijver? "Dat kan ik moeilijk zeggen. Het Paard van Troje (haar werkplek, red.) heeft mij wel gevormd als mens en als schrijver. Ik heb Arno (Van Vlierberghe, haar echtgenoot, tevens dichter en boekhandelaar, red.) daar leren kennen, ik heb Kris Latoir (eigenaar van het Paard van Troje en uitgever van Het Balanseer, red.) daar leren kennen; dat zijn mensen met een heel eigenzinnige leesstijl. Ik heb als lezer heel veel dingen ontdekt door het Paard van Troje en door Gentse uitgevers zoals Het Balanseer, dus in die zin wel ja."

"Ik wou ook zeker niet een soort van mysterieuze bundel opstellen die dan moeilijk te kraken was. Ik wou wel heel hard met taal, syntaxis en vorm spelen" - Sarah De Koning entertainment aan onze vingertoppen. We moeten niet lezen. En nog altijd vinden we daar blijkbaar echt wel iets. Een vorm van entertainment, ontspanning, intellectuele honger, het maakt niet uit. Het valt niet te vervangen denk ik, wat we uit een boek kunnen halen. Ik denk dat er altijd mensen gaan zijn die gaan blijven lezen."

Is de boekensector stervende? "Ik maak mij er ook zorgen om. De ontlezing, de verengelsingen, alles. Ik ga niet zeggen dat het mij onberoerd laat. Maar toch zie ik: het leeft zo hard, het leeft al zo lang en het is ook echt iets dat je niet kunt vervangen. Want we hebben alles: we hebben bijna alle vormen van 33

HET GENT VAN 1913:

DE WERELDTENTOONSTELLIN

JULIAN DAMS, JUNIPER VAN HUYCK & LIEN HERMANS // BEELD: JUNIPER VAN HUYCK

Na wereldsteden zoals Parijs, Milaan en Londen werd in 1913 de Wereldtentoonstelling georganiseerd in Gent. Zes maanden lang stond de Arteveldestad in de belangstelling van de Europese beau monde, en werd ze overspoeld door vier à acht miljoen toeristen. Maar wat is nu eigenlijk de nalatenschap van deze expo? De belangrijkste site van de expo werd het grotendeels onbebouwde gebied achter het Sint-Pietersstation. In de aanloop naar de Wereldtentoonstelling werd zo'n 130 hectare omgetoverd tot een dromerig spektakel. Oscar Van de Voorde ontwierp hiervoor tientallen prachtige internationale paviljoenen, waarin verscheidene Europese machten elkaar probeerden te overtreffen met wetenschap, kunst en cultuur. Deze paviljoenen bestonden echter uit hout en gips en dienden vooral om zes maanden lang imposant te zijn, niet om te blijven staan. Ze werden na de expo dan ook vernietigd, waarna op de ruïnes van de paviljoenen het Miljoenenkwartier verrees, dat bekendstaat om zijn art deco gebouwen uit het interbellum.

NAAST ALLE MOOIE GEBOUWEN EN LEUKE FEESTELIJKHEDEN BEVOND ZICH OP DE WERELDEXPO IETS WAT VOOR ONZE MODERNE TIJDGEEST LUGUBER LIJKT. MEN BOUWDE NAMELIJK MENSELIJKE 'ZOOS' CITADELPARK Het Citadelpark werd een andere belangrijke site. Hoewel het park al langer bestond, werd het naar aanleiding van de Wereldtentoonstelling grondig gerenoveerd en kreeg het ongeveer zijn huidige vorm. Tijdens de Wereldtentoonstelling deed het park dienst als een soort pretpark, met een toeristentreintje, schietkraampjes en zelfs de (naar verluidt) hoogste waterglijbaan ter wereld, die uitkwam op de huidige vijver naast Campus Ledeganck. De Floraliënhal, speciaal gebouwd voor 1913, werd het centrum van een zee aan bloemen die zo groot was dat men de Wereldtentoonstelling van 1913 ook wel de 'Bloemenexpo' noemde. Deze overvloed aan bloemen had een politiek en economisch doel. Gent, dat wegens zijn industrie ook wel bekend stond als 'het Manchester van het vasteland', wilde met deze zee aan bloemen haar imago oppoetsen en tevens de bloemisten aan de stadsrand internationaal in de verf zetten.

DISNEYFICATIE VAN DE KUIP De Wereldtentoonstelling kwam ook met de verwachting van een stadsbrede opknapbeurt. Zo werden gebouwen en woningen in de Gentse binnenstad gerenoveerd en heringericht om er 'middeleeuwser' uit te zien, met name langs de Grasen Korenlei. Pleister- en verflagen werden van gebouwen verwijderd voor een meer middeleeuwse look. Hoewel een aantal gebouwen herbouwd werden volgens middeleeuwse bouwtekeningen, lieten architecten zoals Louis Cloquet elders hun fantasie de vrije loop. Het gevolg is dat de Gentse binnenstad vol staat met neogotische gebouwen die er wel middeleeuws uitzien, maar eigenlijk niet veel ouder zijn dan honderd jaar. Het Sint-Pietersstation, tot die tijd een klein stationnetje, werd gesloopt en op grotere schaal herbouwd volgens het ontwerp van Louis Cloquet. Zo overschaduwde dit het oudere Station-Zuid, gelegen op de site van het huidige Zuidpark, tot dan toe het belangrijkste station van de stad. schamper.be

NG TREKT DOOR DE GENTSE STRATEN Leuk detail is dat de bouw van het station en het nabijgelegen plein slechts twee jaar duurde, terwijl de huidige vernieuwingen inmiddels Sagrada Familia-achtige proporties beginnen aan te nemen. Ook de Gentse skyline werd grondig onder handen genomen. Tussen 1911 en 1913 werd het belfort 'gerestaureerd'. De oude neogotische spits uit 1851 was in verval geraakt en moest worden vervangen door een model dat 'middeleeuwser' aandeed. Het resultaat is de huidige stenen bekroning van het belfort: de torenspits die we kennen en waar we van houden is dus nauwelijks ouder dan 100 jaar. Hoewel historisch totaal niet accuraat, lijkt het me fair om het een verbetering te noemen. Nu stond Gent wel vol met middeleeuwse monumenten, maar de oude kronkelstraatjes in het stadscentrum zorgden ervoor dat je ze niet goed kon zien. Om het uitzicht op de drie torens te verbeteren werden oude kronkelstraatjes rechtgetrokken en nieuwe straten aangelegd. Het bekendste voorbeeld is het uitzicht vanop de Sint-Michielsbrug. Om vanop deze brug ook nog eens een perfect uitzicht te krijgen op het Gravensteen, werd

ook het Veerleplein heringericht en de huizen aldaar een verdieping lager gemaakt. EEN DUISTER KANTJE? Naast alle mooie gebouwen en leuke feestelijkheden bevond zich op de wereldexpo iets wat voor onze moderne tijdgeest luguber lijkt. Men bouwde namelijk menselijke 'zoos', waar mensen uit andere contreien van de wereld werden tentoongesteld. In Gent stonden er twee in het Citadelpark: een Senegalees en een Filipijns dorp. De betrokken mensen maakten deel uit van rondreizende groepen met telkens een witte verantwoordelijke. Voor de wereldexpo's waren deze tentoonstellingen een vaste attractie tot in 1958. Deze werden door de gemiddelde Belgische bezoeker beschouwd als exotische bezienswaardigheden. De oorsprong van de mensenzoos gaat verder dan dit; rond de eeuwwisseling was het vakgebied van de etnografie enorm groot. Dit vakgebied bestudeerde andere culturen en volkeren, vaak met een vooringenomen racistische blik. In de loop van de tentoonstelling werden drie Filipijnen ziek en stierf een 28-jarige Filipijn, Timicheg,

NU STOND GENT WEL VOL MET MIDDELEEUWSE MONUMENTEN, MAAR DE OUDE KRONKELSTRAATJES IN HET STADSCENTRUM ZORGDEN ERVOOR DAT JE ZE NIET GOED KON ZIEN

cultuur

aan tuberculose. Dit kwam door de zware leefomstandigheden van de 'dorpsbewoners'. FINANCIËLE MEN

PROBLE-

Ook had de tentoonstelling een ander negatief gevolg: de kosten liepen hoog op en de stad Gent stortte in de schulden. Wetende dat de Eerste Wereldoorlog een jaar nadien uitbrak, was dit absoluut niet ideaal. Het stadsbestuur onder burgemeester Emile Braun deed er alles aan om te vermijden dat de pas gerenoveerde binnenstad werd gebombardeerd of verwoest. Gent werd dan vreedzaam overgedragen aan de Duitse bezetter, die de stad gebruikte als logistiek centrum voor de oorlogsinspanningen. Het voor de Wereldtentoonstelling gerenoveerde station Gent-Sint-Pieters was hiervoor van doorslaggevend belang.

KOMEN NIEUWSORGANISATIES DE UITDAGIN TEGEMOET? "HET IS EEN NOODZAKELIJK KWA Sociale media hebben veel aspecten van onze wereld doen veranderen, maar zijn ook een uitdaging geweest voor de journalistiek. Wat kunnen we hierover leren van journalisten in én academisch onderzoek naar het veld? Al iets meer dan een decennium spelen sociale media een enorm grote rol in ons leven. Onze voorkeuren, relaties en levens worden steeds meer bepaald door de algoritmes van Meta, TikTok, of X. Maar de platformen hebben niet enkel invloed op hoe we allemaal onze dagen vullen. Ook de journalistiek worstelt met de opkomst van sociale media als de voornaamste manier om mensen te bereiken. HUNKEREN NAAR EEN VERLOREN PARADIJS Dat sociale-mediagebruik voor veel redacties eerder een kwestie van moeten dan van willen is, bevestigt ook Jonathan Hendrickx, professor mediastudies aan de Universiteit van Kopenhagen. "Overal in de journalistiek speelt nu het idee dat ze het publiek moeten volgen waar het is. De transitie om over te schakelen naar het internet was een werk van lange adem, maar nu zien we bij sociale media dat dat veel sneller gaat. We zien veel meer dat nieuwsmedia radicaal de switch maken naar sociale media als een van de hoofdplatformen waarop nieuwsinhoud wordt gezet."

Verschillende problemen komen naar boven eens men journalistieke inhoud overzet naar sociale media. Enerzijds is er een inhoudelijke uitdaging. Artikels worden omgevormd tot korte, versimpelde Instagram-reels of TikToks. Niet elke journalist ziet daar de meerwaarde van in. "Het is hunkeren naar een verloren paradijs," vindt literair journalist en schrijver Roderik Six, "maar sociale media ondermijnt de journalistiek. Nieuwsmerken proberen wel, maar het format van sociale media dwarsboomt elke nuance. Nu krijg je enkel de koppen of aangebrande quotes op een paar prentjes, zonder enige context." Voor Remy Amkreutz, hoofdredacteur bij De Morgen, zit daar dan weer net een uitdaging die zo interessant is. "Ik vind niet dat sociale media er per se voor zorgen dat het nieuws dat wij brengen slechter is of minder nuance bevat. Het is net onze bedoeling om hier feitelijk en helder, met gevoel voor nuance, te kunnen communiceren. Al klopt het theoretisch dat er een risico bestaat dat je eerder tegengestelde meningen aan bod laat komen, wat uiteraard niet de bedoeling is."

UREN SCROLLEN Veel journalisten zien sociale media dan ook als een noodzakelijk kwaad, bleek uit Hendrickx' onderzoek. "Niemand begrijpt de platformen. Niemand weet hoe die algoritmes in elkaar zitten, wat wel of niet werkt, of wat je moet doen om je video meer bereik te laten behalen. Maar tegelijkertijd begint nu bij de grote nieuwsorganisaties de frank te vallen dat TikTok steeds een belangrijkere rol speelt. Mensen kijken niet meer naar het journaal, maar zitten wel uren te scrollen." Anderzijds zit er achter al dat scrollen weinig voordeel voor het businessmodel van nieuwsorganisaties. Apps zoals Instagram en TikTok oogsten zelf de winsten van het publiek dat wordt bereikt door de content die nieuwsmerken erop zetten en maken het steeds moeilijker om dat publiek door te verwijzen naar de eigen nieuwssites. Six: "Heeft iemand ooit op Instagram gezegd: 'leuke foto, ik ga meteen een abonnement nemen op die krant'? 'Maar het bereik is groot, dat telt toch', hoor ik de sociale media-managers dan kwelen. Ja, maar waar is je verdienmodel?"

"HET IS NET DE UITDAGING VAN SOCIALE MEDIA OM IN KORTE VIDEO'S HELDER DEZELFDE NUANCE TE KUNNEN COMMUNICEREN. JE LOOPT WEL HET RISICO OM DE RADICALE KANTJES VAN HET VERHAAL NAAR BOVEN TE HALEN, WAT UITERAARD NIET DE BEDOELING IS" - REMY AMKREUTZ, HOOFDREDACTEUR VAN DE MORGEN 36

schamper.be

NGEN VAN DE SOCIALE-MEDIAGENERATIE AAD DAT NIEMAND ÉCHT BEGRIJPT" EGE TOKMAN & MATTHIAS DIALLO

"HEEFT IEMAND OOIT OP INSTAGRAM GEZEGD: 'LEUKE FOTO, IK GA METEEN EEN ABONNEMENT NEMEN OP DIE KRANT'?" - RODERIK SIX, LITERAIR JOURNALIST EN SCHRIJVER DE TOEKOMST Amkreutz ziet de situatie als een status quo waar we ons bij neer moeten leggen door een gebrek aan alternatieven. "De grotere uitdaging is inderdaad om mensen die in interactie komen met onze krant op een sociale-media-app, te laten overgaan naar ons eigen platform. Maar we kijken ook niet naar Instagram als een plaats om duizend nieuwe abonnementen te verkopen. Het is daar echt de bedoeling om onze merkbekendheid te ontwikkelen." Die merkbekendheid vermeldt ook Hendrickx, maar hij gelooft wel "dat als er een valabel alternatief zou zijn, nieuwsmerken dan wel in elk geval hun aanwezigheid op social media zouden afbouwen. Niet volledig stopzetten, dat geloof ik niet. Daarvoor is het wel te dominant. Zeker bij jongeren."

moeite voor worden gedaan om daarmee in contact te komen dan." Een pasklare oplossing hiervoor ziet Hendrickx niet meteen. "Ik denk niet dat het valabel is om nu nog tegen een jongere met een journaal te gaan beginnen. Want wie gaat er daar naar kijken? Een tv-journaal is vooral gericht op een ouder publiek, maar dat oude publiek gaat na een tijdje dood. Kijkcijfers tonen dat ook aan. De jongere segmenten van de journaalkijkers zijn verwaarloosbaar. En dan is de vraag: hoe maak je die omslag? Of het klassieke journaal dan dood is? Ik geloof niet dat het nog drie kwartier zal duren over tien of vijftien jaar, maar

net doordat er zoveel ruis is, en zoveel verschillende platformen en kanalen zijn, geloof ik wel dat er altijd een markt zal blijven die gewoon een samenvatting wil van wat er allemaal gebeurd is." Al te pessimistische verwachtingen tempert ook Roderik Six, hij zegt "hoop" te putten "uit een jongere generatie die zich almaar bewuster wordt van de gevaren van sociale media en schermverslavingen. Misschien keren die overprikkelde jongeren zich af van al die schermpjes, en beginnen ze weer fysieke kranten en weekbladen te kopen om weer de rust van het lezen te ervaren."

Om die jongeren is het hem natuurlijk voor een groot deel te doen bij journalistiek op sociale media. Na Karrewiet, stelt Hendrickx, komt de jeugd "in een gat terecht, waarbij wordt verwacht: 'ga nu maar naar Instagram en TikTok, en daar kom je nws.nws. nws wel tegen.' Dat is specifiek voor hen, maar er moet wel meer cultuur

~ De Fabeltjeskrant ~ EGE TOKMAN // BEELD/ SARAH VAN CROMBRUGGEN

Jaarlijkse troep studenten gaan labyrint in “Gegroet! Zij die het labyrint-der-universitaire-bureaucratie betreden zullen! Durf niet de schouders te vergeten van de eeuwige studenten waarop jullie staan en wiens ziel uw gids zal zijn door de gangen op de weg naar een stageplek", klonk het in de toespraak van koningin Paetrala. De uitverkoren studenten zullen zich aan het doolhof wagen met één doel: ontsnappen aan het lot van de eeuwige student en een geschikte stageplek vinden. Binnen het labyrint zullen ze verschillende uitdagingen tegemoet moeten komen. Het is echter nooit bekend wat de durvers precies zullen meemaken. Circulerende geruchten binnen universitaire kringen wijzen er wel op dat er valse poorten zullen zijn, gemiste infomoment-deadlines waar er nergens tevoren verwijzingen naar waren. Ook zullen er ruimtes zijn waarin de studenten opgesloten zullen zitten tot ze alle vereisten van een gepaste motivatiebrief weten te schrijven. "We begrijpen niet waarom ons systeem als labyrint beschouwd wordt", vertelt hoofd van doolhoven-beleid en vice van de koningin Herwinius Renaerdiates. "We begeleiden de studenten door de administratie heen en helpen hen bij het opbouwen van een carrière. We bezorgen iedere student een heldere fiche waarin alles uitgelegd staat en waarmee er geen kans op onduidelijkheden bestaat." Of studenten vragen mogen stellen is voor de vice-koningin vanzelfsprekend. "Iedereen mag vragen stellen, maar iedereen moet durven denken! En als je durft te denken zal de fiche wel voldoende zijn om eender welke vraag te beantwoorden. Zo hebben onze orakels ze ontwikkeld."

Een student die vorig jaar uit het labyrint wist te ontsnappen vertelde ons hoe zijn ervaring verliep. "Op een bepaald moment kwam ik een poort tegen met twee poortwachters. Ik dacht hulp te kunnen krijgen van hen en besloot mijn situatie voor te leggen. Ik wilde namelijk een vrijwillige stage opnemen omdat ik een vrij semester achtte te hebben. Een van hen vertelde me dat ik enkel door hun poort der vrijwillige stageplekken kon gaan in geval van een miraculeus, zelden voorkomend vrij semester. Toen zij dan stilviel, sprak de tweede poortwachter mij aan: 'Het is mogelijk, wat u wil; een stage uit vrije wil is inderdaad toegestaan. Uw wens is reëel, jongen.' Dat nieuws maakte me natuurlijk extatisch. Ik stapte naar de poort toe om de wereld van de stagiairs in te stappen en het lot der eeuwige studenten te ontsnappen, maar de poortwachters sloegen snel de deur dicht voor mijn neus. "Het is mogelijk", jammerde ik. "Maar voor jou is het dat niet!" riep de tweede poortwachter naar me met een heksenlach en een wijzende kromme vinger. Ik werd het labyrint terug ingeduwd door de poortwachters en vond mijn weg naar een alternatieve uitgang, maar dan wel zonder de ultieme prijs waar ik op hoopte: een plek om zonder bezoldiging arbeid te leveren met als opgestelde bedoeling werkervaring op te lopen.

schamper.be

DOOR SAMUEL BOCKEN

DE STRIP!

Ruben Van Gucht onzichtbaar op de MIA's wegens broek die past ELLA DE STAERCKE Het medialandschap staat in rep en roer. Ruben Van Gucht, beter bekend als ‘RVG’, wordt mogelijks uit alle toekomstige projecten bij DPG Media geschrapt. De aanleiding? Zijn opvallend onopvallende verschijning op de MIA’s vorige vrijdag. Van Gucht verscheen er volgens verschillende bronnen Zodra hij eruit lag, stopten ze met kijken. Zo'n kijkgein een broek die paste, waardoor niemand zijn aanwedrag stuurt natuurlijk het verkeerde signaal naar DPG. zigheid op de MIA's opmerkte, tot hij nadien een selfie Toen ik dat ontdekte, wist ik: hier moet ik iets aan doen. plaatste. Een echte catastrofe voor de mediacarrière Daarom startte ik een petitie. Om mensen op te roevan de presentator. Volgens een medewerker van DPG pen massaal te zwijgen over Ruben. Het voorval op de Media, die anoniem wenst te blijven, zit het bedrijf MIA’s is voor mijn petitie een geschenk uit de hemel." met de handen in het haar: "We wisten niet eens dat hij er was", klinkt het. "Als zijn broek past, dan heeft EDS beseft naar eigen zeggen dat haar campagniemand het over hem. Daar zijn we bij DPG natuurne enigszins contradictorisch is. "Ik weet het. Met lijk niets mee. Zo kunnen we geen kijkcijfers halen." mijn campagne geef ik hem net méér aandacht. Dat gaat eigenlijk tegen mijn principes in, maar ik herDPG twijfelt nu over de tv-toekomst van Van Gucht. inner mezelf eraan dat het voor de goede zaak is. Een nieuwe online petitie, 'RVG VAN DE TV', wil het Allemaal tekenen dus! En zwijg er verder over!" bedrijf over de streep trekken. Het initiatief komt van De petitie kan je ondertekenen op rvg-vanene EDS. Rubens passage in 'De Verraders' zou voor de-tv.be. De redactie van Schamper zal over dit EDS de spreekwoordelijke druppel zijn geweest: "Ik onderwerp verder geen berichtgeving meer ken mensen die speciaal naar het programma keken publiceren. om te zien hoe Ruben de regels naar zijn hand zette. satire

Première

Please, Open the Curtains Ferenc Balcaen & ntgent 22.10 — 30.10.2026

Koop je theatertickets via www.ntgent.be