Schamper 666

Jaargang 52 // #666 / 21.09.2026 // driewekelijks tijdens het academiejaar // verantwoordelijk uitgever: Leone Mattheus // Hoveniersberg 24, 9000 Gent

COLOFON

E D I TO

NEGENTIEN LEVENS Leone Mattheus

Oplage 3000 exemplaren op papier Verschijnt driewekelijks academiejaar.

tijdens

het

Verantwoordelijke uitgever Leone Mattheus Hoveniersberg 24, 9000 Gent Druk Graphius Gent Traktaatweg 8 9041 Gent

Hoofdredacteur Leone Mattheus

Chef Onderwijs Sarah Van Crombruggen

Administratief Coördinator Chefs Cultuur Zita-Luna De Smaele Ege Tokman & Marie Soetens Logistiek Coördinator Chef Wetenschap Samuel Bocken Fien Waege Chef Reclame & PR Chef Lay-out Mara Malliet Tuur Van Beveren Chef Maatschappij & Satire Chefs Eindredactie Ella Pauwels Luna Llusha & Madeleine Cossement Redacteur Afe Relish Okpebholo, Britt de Vries, Ege 'prostaatkanker' Tokman, Ella 'ebola' Pauwels, Fien 'hondsdolheid' Waege, Juniper Van Huyck, Leone 'Brachygtaviriformidae', Madeleine 'de pest' Cossement, Marie 'pandoravirus' Soetens, Matthias 'westnijlvirus' Diallo, Samuel 'ligma' Bocken, Sarah Van Crombruggen, Stien Kregting, Tina Morthier Beeld Afe Relish Okpebholo, Ege Tokman, Ella Pauwels, Fien Waege, Hannah Vigne, Jan Van Hecke, Juniper Van Huyck, Leone Mattheus, Lotte Haegeman, Matthias Diallo, Quinten Steen, Samuel Bocken Eindredactie  Madeleine Cossement,  Matthias DIallo, Ege Tokman, Ella Pauwels, Fien Waege, Henri Spriet, Luna 'influenza' Llusha, Marie Soetens, Samuel Bocken, Stien Kregting, Tina Morthier, Tuur ' humaan immunodeficiëntievirus' Van Beveren, Whiskey Van Impe Cover Samuel Bocken & Tuur Van Beveren

Op vijf augustus 2026 zat ik op een wankel klapstoeltje. Rond mij zat bijna de hele familie. En in het midden lag mijn idool, mijn muze, mijn oma, onverwachts op zoek naar haar allerlaatste adem. Terwijl de stilte af en toe werd doorbroken door het zachte geping van steunberichten op telefoons, drong één gedachte zich steeds harder op. Tussen het rauwe verdriet en de machteloosheid vond ik een antwoord op een vraag die ik nooit echt had durven stellen: wat is de betekenis van een mensenleven? Het antwoord zat niet in het afscheid dat zich voor mijn ogen voltrok, maar in de negentien mensen die rond haar verzameld waren. Negentien levens die, elk op hun eigen manier, door mijn oma waren geraakt. Ze had hen liefgehad, geholpen, getroost, doen lachen, moed gegeven. De herinneringen die die avond werden opgehaald en de tranen die tegelijk vloeiden, waren het bewijs van iets groters: een mens leeft niet voort in behaalde diploma’s, geslaagde examens of uitmuntende thesissen, maar in de sporen die hij achterlaat in anderen. Vanaf vandaag trekt het studentenleven zich weer op gang. Gent slokt ons op in een waas van overvolle auditoria, obscure (pseudo)wetenschappers, een willekeurige minister van Onderwijs én de constante drang om mee te draaien. Te presteren. Iets te worden. Maar tussen de drukte en het academische geweld door, vergeten we al te vaak wie we worden voor de mensen naast ons. Niemand heeft levenslessen van een eenentwintigjarige masterstudent Taal- en Letterkunde nodig. Doe vooral wat je niet

laten kunt. Maar laten we elkaar dit academiejaar niet uit het oog verliezen. Laten we opkijken van onze schermen, aan de buur in de les vragen hoe het écht gaat, en zacht blijven waar de wereld hard en gejaagd is. En stuur af en toe je oma een berichtje dat alles goed gaat, daar in die grote studentenstad. Je weet nooit welk schijnbaar verwaarloosbaar gebaar later het enige blijkt dat er werkelijk toe deed. Non nobis solum Groet, Leone Hoofdredacteur 2026

Sinds 1948 zijn alle landen volgens het internationaal recht verplicht om een vermeende genocide te helpen voorkomen dan wel te stoppen. Ook België.

ONDERWIJS Waar heb je les?.......................................4 UGent plantaardig?.................................5 Grote informer: stuververkiezingen.......6 Diploma onder vuur................................8 Substack.................................................10

MAATSCHAPPIJ 'For The Record': Amazon..........................13 Oekraïne VS Wildberries...........................14 Getest en (niet) goedgekeurd...................16 Opinie: is bestellen evil?...........................18 Spelletjespagina........................................19

WETENSCHAP Steven Van Gucht over virussen.............22 Eerbetoon: Louis Pasteur........................24 Virusmythes onderzocht........................25 Virussen als bondgenoot.......................26 Virussen door dieren..............................27 AI besmet de mensheid..........................28

CULTUUR In case you missed it: zomer.....................30 'Yesteryear'...............................................32 Overleden artiesten..................................34 Gids voor eerstejaars................................36 UGent canon!!!..........................................37

SATIRE Roboherwig on the loose.....................38 Cartoon.................................................39

WAAR HEB JE LES?

HET VERH A AL VAN EEN VROU WELIJKE PIONIER Juniper Van Huyck // Beeld: Juniper Van Huyck

Iedereen die al eens les gehad heeft op Campus Boekentoren kent het wel: dat grote, altijd muf ruikende auditorium waarvoor je net genoeg trappen op moet om buiten adem te zijn. Maar wie gaf eigenlijk haar naam aan het welbekende auditorium 5? Jeanne Wiemer was de allereerste vrouw die aan de faculteit Letteren en Wijsbegeerte studeerde én de eerste vrouw die een universitair diploma in de letteren behaalde voor de Eerste Wereldoorlog. Wiemer kwam uit een gezin van onderwijzers en begon in 1904 met haar studies in de Germaanse filologie. Op dat moment was ze de enige vrouw aan de hele faculteit! Op andere faculteiten waren er wel al eerder vrouwen toegelaten. Desondanks bleef het allerminst evident om als vrouw een plaats op te eisen in het onderwijs, aangezien dit op dat moment echt een mannenwereld was. Het beeld van de vrouw als echtgenote en moeder domineerde namelijk in de maatschappij, waardoor vrouwen in het onderwijs nooit echt serieus werden genomen. Dit, in combinatie met de strenge toelatingsvoorwaarden voor de universiteit, zorgde ervoor dat weinig meisjes konden doorstromen naar hoger onderwijs. Carrière maken als vrouw was evenmin eenvoudig, zeker in de letteren. Lesgeven in de derde graad van het middelbaar onderwijs was geen optie, aangezien vrouwelijke leerkrachten alleen aan meisjes mochten

lesgeven en deze op dit niveau van onderwijs niet meer waren toegelaten. Ondanks al deze beperkingen slaagde Wiemer er in 1907 toch in af te studeren na acht jaar studeren als een van de op dat moment 28 vrouwelijke studenten aan de UGent. Ze liet dit diploma geen stof verzamelen en stapte net zoals haar ouders in het onderwijs door les te geven op het net opgerichte Athénée des jeunes filles de Gand, een

middelbare school voor meisjes die eindelijk een volwaardige humaniora-opleiding aanbood. Zelden zat er daarna een vrouwelijke student aan de Universiteit van Gent die niet daar haar middelbaar had afgelegd. Op die manier slaagde Wiemer er tot aan haar (jammer genoeg vroegtijdige) dood in om het verschil te maken voor de volgende generatie meisjes met universitaire ambities. Als dat geen eerbetoon waard is!

HET BEELD VAN DE VROUW ALS ECHTGENOTE EN MOEDER DOMINEERDE NAMELIJK IN DE MAATSCHAPPIJ, WAARDOOR VROUWEN IN HET ONDERWIJS NOOIT ECHT SERIEUS WERDEN GENOMEN. DIT, IN COMBINATIE MET DE STRENGE TOELATINGSVOORWAARDEN VOOR DE UNIVERSITEIT, ZORGDE ERVOOR DAT WEINIG MEISJES KONDEN DOORSTROMEN NAAR HOGER ONDERWIJS

4

schamper.be

DE UGENT VAN MORGEN GAAT PLANTAARDIG? LEONE MATTHEUS & MADELEINE COSSEMENT

Een volledig plantaardige universiteit: utopie of toekomstmuziek? Plant-Based Universities wil alvast dat die toekomst er snel komt. De studentencampagne won onlangs de Groene Ruijteraward voor duurzame studenteninitiatieven aan de UGent. Schamper sprak met Hanna, oprichter van de campagne, en Maurice, verantwoordelijke coördinator voor outreach, over hun missie, de eerste successen en waarom zij vinden dat de universiteit haar bord (en menukaart) moet omgooien. Wat doen jullie precies met Plant-Based Universities? H: "Plant-Based Universities is eigenlijk een internationale grassroots studentencampagne. Op dit moment loopt er aan bijna zeventig universiteiten in heel Europa een campagne, en dat aantal groeit heel snel. We vragen universiteiten om op een rechtvaardige en duurzame manier over te schakelen naar volledig plantaardige catering." M: "Onze hoofdboodschap draait inderdaad rond duurzaamheid, maar het thema raakt aan zoveel meer. Het gaat bijvoorbeeld ook over dierenrechten, gezondheid en wereldwijde voedselzekerheid. Daarnaast vinden we het belangrijk om aan de universiteit een zo inclusief mogelijke omgeving te creëren, waarin er rekening wordt gehouden met verschillende voedingskeuzes en overtuigingen. Het is dus een thema dat eigenlijk heel veel verschillende aspecten met elkaar verbindt." Wat hebben jullie al kunnen bereiken? H: "We hebben ondertussen al enkele mooie stappen gezet. Zo engageerden de faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen én de faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen zich om vanaf volgend jaar volledig onderwijs

vegetarische catering te voorzien op evenementen en vergaderingen. Ook andere faculteiten, zoals Economie en Bedrijfskunde, bekijken die mogelijkheid. Daarnaast zien we bij De Brug nieuwe cateringcontracten ontstaan met meer plantaardige en hybride opties. Onze grote eindoverwinning hebben we nog niet binnen, maar voor zo’n groot, log orgaan als de UGent zijn dit wel belangrijke stappen."

worden, waardoor er veel meer ruimte is voor plantaardige maaltijden. We hopen dat model op termijn op meer plaatsen aan de UGent te kunnen uitrollen." "Daarnaast speelt ook het beeld dat mensen van plantaardig eten hebben een rol. Sommigen denken dat het niet lekker of voedzaam kan zijn. Via onze outreach proberen we die ideeën bij te sturen. Zodra mensen er echt mee kennismaken, merken we vaak dat ze veel positiever tegenover het idee staan." Hoe kunnen studenten jullie bereiken?

Waar zijn de grootste struggles waar jullie tegenaan lopen? M: "Op dit moment zit een van de grootste uitdagingen in de infrastructuur van de UGent. Keukens zoals De Brug werken met regeneratieve catering en zijn daardoor afhankelijk van externe cateraars. Er is in het verleden al geprobeerd om meer vegetarische opties aan te bieden, maar door een gebrek aan variatie en kwaliteit werd dat aanbod opnieuw teruggeschroefd." "De Coupure is daarom interessant: daar is de resto een verse keuken ge-

H: "Doorheen het jaar organiseren we ongeveer tweewekelijks een ‘Meet & Green’ in de Green Hub. Iedereen is welkom om daar kennis te maken met Plant-Based Universities, samen iets te drinken of een spelletje te spelen. Het is een heel laagdrempelige manier om ons te leren kennen en mee te stappen in de campagne." "We vinden het belangrijk dat campagnevoeren niet alleen serieus is, maar ook gewoon leuk. Daarom organiseren we naast die momenten ook trainingsweekends en zomerkampen, waar we workshops en actie combineren met samen eten en een fijne tijd met gelijkgestemden." 5

i De

GROTE INFORMER: ELLA PAUWELS & SARAH VAN CROMBRUGGEN // BEELD: ELLA PAUWELS Vorig academiejaar werden in april de tweejaarlijkse verkiezingen aan de UGent georganiseerd. Je kon stemmen op een lijst kandidaten die je als stuver zou representeren in de faculteitsraden, de Sociale Raad en de Raad van Bestuur.

participatiecijfers

Een overzicht van studentenparticipatie in de verkiezingen laat een klaarblijkelijk patroon zien. Telkens zijn er rond de veertigduizend studenten die stemgerechtigd zijn. Toch blijkt maximaal een kwart hiervan uiteindelijk hun stem geldig uit te brengen. Daarnaast lijkt dit aandeel steeds te dalen. In 2020 laten ongeveer 9.500 studenten hun stem horen tijdens de verkiezingen voor de RvB en de SoRa. Twee jaar later schiet hier de helft van over en brengen maar circa 4.800 studenten hun stem uit. Gelukkig neemt dit aantal terug toe in 2024 tot min of meer 6.900 studenten. De hoeveelheid stemmers van de verkiezingen eerder

"Ik denk dat studentenvertegenwoordiging na corona een stuk minder zichtbaar is geweest, waardoor een hele generatie eigenlijk niet weet dat er Stuvers zijn" - Anna Dijkema (Raad van Bestuur) dit jaar bleef hetzelfde. Niettemin zijn het frappant minder studenten dan zes jaar geleden, terwijl het aantal kiezers stabiel blijft. Studentenver tegenwoordiging na COVID-19 Wat kan ten slotte de oorzaak zijn voor deze serieuze daling in de cijfers? "Ik denk dat studentenvertegenwoordiging na corona een stuk minder zichtbaar is geweest, waardoor een hele generatie eigenlijk niet weet dat er Stuvers zijn", aldus

Anna Dijkema (Raad van Bestuur). Die vertelt over de campagnevoering voor de SoRa in 2022. "Studenten weten amper wie hun vertegenwoordigers aan de raden van de UGent zijn. Velen weten zelfs niet dat ze vertegenwoordigd worden." Dit is echter van uiterst belang voor democratische vertegenwoordiging. Daarom benadrukt Anna hoe cruciaal de zichtbaarheid van Stuvers is, in persoon en op sociale media. "Enkel door met de studenten te praten, weten wij wat er leeft op campus en wat we moeten aanpakken. Het is dus een effort die zowel bij de studentenvertegenwoordigers als de studenten zelf ligt," zegt die. Bovendien moedigt die aan om de GSR, Stuvers Centraal en VVS ook op sociale media te volgen om geïnformeerd te blijven. Felix Coens (Raad van Bestuur) vult hierbij aan dat de oorzaak van deze afname waarschijnlijk ligt aan de onbekendheid ervan, maar ook aan de algemene maatschappelijke afname van engagementen. “Raad van Bestuur is echt een prachtig mandaat, maar er zijn amper studenten die wisten dat er ver-

6

schamper.be

STUVERVERKIEZINGEN kiezingen waren of wat het mandaat inhield. Dat er daardoor ook nog eens weinig kandidaten zijn, versterkt het in het algemeen zeker niet.” Ook verwijst hij naar de UGent zelf en de GSR die volgens hem ook een rol spelen om beter te communiceren hierover, maar dit momenteel nog onvoldoende doen. Zo is er volgens hem meer algemene reclame nodig om op te komen voor de studenten en benadrukt hij het belang van deze instellingen: "Ik heb elke maand minstens vier overleggen met de rector, waardoor wij elkaar wel kennen en kunnen wegen op het beleid. Zo zal vanaf dit jaar 1,2 miljoen euro geïnvesteerd worden in studieplekken; dat is een verwezenlijking van de studenten in de Raad van Bestuur.” Felix moedigt om dezelfde reden studenten niet alleen aan om te stemmen, maar om zich ook kandidaat te stellen voor een mandaat. Campagnes en Stuver zijn Studentenvertegenwoordiging klinkt in eerste instantie vrij serieus. "Stuvers zijn ernstig wanneer het nodig is. We zetten ons in om onze medestudenten te helpen en aan proffen duidelijk te maken hoe we allemaal de opleiding

en het studentenleven ervaren," aldus Robbe Schelstraete (Sociale Raad). Hij beklemtoont daarnaast dat Stuvers ook gewoon studenten zijn die plezier maken.

"en om studenten tegen te komen die ik waarschijnlijk nog nooit eerder had gezien. Alleen al daarvoor is het de moeite waard om af en toe uit de vergaderzaal te komen."

Het principe van campagnevoeren draagt immers een steentje bij aan het ernstige statuut van de Stuver.

De thema’s op de planning

"Om eerlijk te zijn was het campagnevoeren niet mijn favoriete deel van studentenpolitiek. In essentie spreekt het inhoudelijke werk me meer aan. Gelukkig had ik mijn plaatsvervanger, Ibben Pieters, die de campagne in goede banen heeft geleid. Zo kon ik mijn prioriteiten al leggen bij vergaderingen en dossiers, zodat we al effectief vooruitgang konden boeken," vertelt hij over zijn ervaring eerder dit jaar. Toch had de campagne voor hem ook haar charme. "Het was leuk om nog eens op plekken te komen waar ik anders zelden kom," geeft hij toe,

“Momenteel houd ik me vooral bezig met de uitwerking van nieuwe nota voor het hervormen van het academisch kalenderjaar. Daarnaast houd ik me bezig met nieuwe fietsplekken te voorzien, maar dit is eerder vanuit de GSR en Stad Gent" - Felix Vandelanootte (Raad van Bestuur) onderwijs

Campagnes zijn tot slot gevoerd. Nu draait het om twee jaar lang zo goed mogelijk de studenten van de UGent te vertegenwoordigen. “Momenteel houd ik me vooral bezig met de uitwerking van nieuwe nota voor het hervormen van het academisch kalenderjaar. Daarnaast houd ik me bezig met nieuwe fietsplekken te voorzien, maar dit is eerder vanuit de GSR en Stad Gent,” vertelt Felix Vandelanootte (Raad van Bestuur). Ook worden de programmapunten op lange termijn uitgewerkt. “Studieplekken, wat één van de hoofdpunten uit mijn campagne was, blijven natuurlijk belangrijk.” Verder zal Mona De Vusser (Sociale Raad) zich inzetten voor Huisvesting. “Via dit masterplan wil de UGent heel wat nieuwe koten in eigen beheer realiseren.” Een belangrijke prioriteit binnen dit plan is er over blijven waken dat er voldoende basiskamers zijn en dat de prijzen voor deze koten onder de marktprijs blijven. Daarnaast zet Mona zich ook in voor het welzijn van studenten door een aantal initiatieven die al bestaan, zoals vertrouwenspersonen of Zorg Campus, op de voet te volgen. 7

HET DIPLOMA Deze zomer werd er in de Vlaamse media vuur aan de schenen van het universitaire diploma gelegd. Het debat stelde de vraag of we niet met te veel hoogopgeleiden zitten. De universele waarde van het universitair diploma zou passé zijn. Met een diploma op zak lijken de poorten naar een succesvol leven voor je open te gaan. Work hard, play hard. Maar wat als je na dit felbegeerde papiertje niet achter een bureau, maar op de bank belandt? Voor steeds meer afgestudeerde hoogopgeleiden lijkt dit de realiteit te zijn. Hoewel een diploma op zak nog altijd de werkzekerheid vergroot - hoogopgeleiden vormen nog altijd de kleinste groep werklozen - neemt de werkloosheid onder master-alumni toe. Werkgevers zouden zogezegd volgens de anti-diplomakant van het debat geen belang meer hechten aan het diploma-gegeven. Heel het systeem dat de voorbije twee generaties werd opgelegd: goede studies, goed diploma, goede baan, zou voor mensen te veel van het goede zijn geweest. Het probleem?

8

Door een teruglopend aantal vacatures en werkgevers met hogere eisen vissen afgestudeerden zonder masterdiploma vaker achter het net Een diploma behalen is niet meer voldoende onderscheidend. Universitaire studies verliezen alsmaar hun waarde in de ogen van de aanklagers vanwege haar populariteit. Stelling 1: Er zijn te veel studenten Uit het schoolverlatersrapport dat door de VDAB werd opgesteld in 2025 kunnen er enkele conclusies getrokken worden. Enerzijds stelt de VDAB mee vast dat er een stijging plaatsgevonden heeft bij het aantal schoolverlaters met een masterdiploma. Uit hun cijfers blijkt het aantal afgestudeerden gestegen te zijn met 8,6% in de periode 2020-2024, wat al op zich een kortere termijn is om naar te kijken. Op langere termijn blijkt er een stijging te zijn in het aantal masterdiploma’s in de periode 2012-2024 van 28,9%. In absolute cijfers werden er in 2024 maar liefst 22.441 masterdiploma’s uitgereikt in Vlaanderen. Dus er kan gezegd worden dat de stelling dat er meer afgestudeerden zijn met de realiteit strookt. Daarbij moet de nuance aangebracht worden dat deze stijging niet uniek is: in geheel Europa neemt het aantal

hoogopgeleiden toe. Deze stijging zegt op zichzelf niet zoveel over de werkloosheid. Stelling 2: Studenten belanden in de werkloosheid Wat dan met de werkgelegenheid van die gegroeide hoop afgestudeerde studenten? Het tweede tegenargument is dat afgestudeerden en masse in werkloosheid belanden na hun studies. Dit blijkt zeer afhankelijk te zijn van de specifieke studies. Bij de professionele bachelors in 2025 scoorde Muziek en Podiumkunsten het slechtst: de werkloosheid na een jaar bedroeg 11,9%. Bovendien vindt in 2025 een stijging ten opzichte van de voorgaande jaren plaats bij de STEM-opleidingen. Het zijn vooral de ICT-richtingen die hier de klappen opvangen. Door een teruglopend aantal vacatures en werkgevers met hogere eisen vissen afgestudeerden zonder masterdiploma vaker achter het net. Net als de voorgaande jaren floreren de zorgopleidingen nog altijd; een logisch gevolg van het nijpende tekort aan zorgpersoneel. Onder de kleinere schamper.be

ONDER VUUR BRITT DE VRIES & EGE TOKMAN // BEELD: ELLA PAUWELS & LIEN HERMANS

masteropleidingen - de opleidingen met minder dan 400 jaarlijkse schoolverlaters - bieden diergeneeskunde en tandheelkunde absolute baanzekerheid: beide opleidingen hebben een werkloosheidsgraad van nul procent. Bij de grotere masteropleidingen - met meer dan 400 jaarlijkse schoolverlaters - scoren de sociale gezondheidswetenschappen het best (0,5%). Politieke en sociale wetenschappen presteren daar het minst goed (5,6%).

die vrijwel identiek is aan die van de professionele bachelors (3,0%). De werkloosheid bij Hoger Beroepsonderwijs niveau 5 (HBO5) ligt iets hoger: 3,8%. Al met al tonen deze cijfers aan dat het behalen van dat felbegeerde papiertje nog altijd zijn vruchten afwerpt, al zijn er verschillen tussen de studierichtingen.

Stelling twee van het debat tegen het diploma, dat afgestudeerden massaal thuis komen te zitten, snijdt geen hout. Bepaalde afgestudeerden kampen wel degelijk met problemen in betrekking tot hun werkzekerheid, maar de cijfers geven geen doemscenario's weer voor de student. Op de arbeidsmarkt doen professionele bachelors en masters het nagenoeg gelijk: in 2025 maken schoolverlaters met een masterdiploma op zak nog altijd de kleinste groep werkzoekenden uit (2,9%), een ontwikkeling

De derde en laatste stelling stelt dat werkgevers niet meer geïnteresseerd zouden zijn in het welverdiende diploma van de student die graag de arbeidsmarkt in wil vliegen. Uit de cijfers van de VDAB blijkt dat de daling in het aantal vacatures bij het masterniveau het sterkst is. Ten opzichte van 2023 nam dit aantal in 2025 met 26,3% af. Bij vacatures zonder diplomavereiste was de daling met 14,4% een stuk kleiner. De krimp van het aantal mastervacatures kan echter niet met volledige zekerheid toegeschreven worden aan een verminderde waardering van het masterdiploma.

Bepaalde afgestudeerden kampen wel degelijk met problemen in betrekking tot hun werkzekerheid, maar de cijfers geven geen doemscenario's weer voor de student

onderwijs

Stelling 3: Werkgevers zijn minder geïnteresseerd in je diploma

Ook lijkt de meerwaarde van een diploma op de arbeidsmarkt de afgelopen jaren niet minder geworden. Zoals eerder vernoemd blijft het percentage werkzoekenden onder hoogopgeleiden laag en de VDAB geeft aan zich geen

zorgen te maken. Wel plaatst de VDAB de kanttekening dat de cijfers van dit rapport het meetmoment van 30 juni 2025 betreffen. Het discours over afgestudeerde masterstudenten die moeilijk aan een baan geraken dateert van dit jaar en is dus niet meegenomen. Nochtans verwacht de VDAB dat bij een verslechterende economie elke werkzoekende het lastiger zal hebben, ongeacht het diploma. Al met al is dat felbegeerde papiertje niet plots gedoemd. Ondanks dat de vijver met hoogopgeleide studenten steeds groter wordt, lijkt de waarde van het diploma voor nu niet af te nemen. Zo blijft de werkloosheid onder hoogopgeleiden laag. Dus als je je tijdens de volgende blok afvraagt of dat diploma nog wel zin heeft: dat heeft het zeker. 9

BETROUWBAAR OF BEDRO OVER Het online publicatieplatform Substack wordt hoogstwaarschijnlijk meer gelezen dan de droge academische literatuur van digitale databases zoals Philpaper en Google Scholar, maar kan het aan dezelfde verwachtingen voldoen?

SUBSTACK, HUH? Substack werd in 2017 opgericht door Hamish McKenzie, Chris Best en Jairaj Sethi. Het platform laat schrijvers, journalisten en andere makers - zoals muzikanten - toe om eenvoudig een eigen nieuwsbrief te starten en rechtstreeks naar abonnees te versturen. Intussen kun je er naast nieuwsbrieven ook podcasts en video’s publiceren. Het concept is eenvoudig: iedereen kan een eigen publicatie beginnen en voor een specifieke niche schrijven, van boekentips en recepten tot journalistieke stukken en persoonlijke verhalen. Je kunt het zo gek niet bedenken of iemand schreef er al een artikel over op Substack. Substack is in principe gratis voor zowel makers als lezers, maar auteurs kunnen ervoor kiezen om een deel van hun content achter een betaalmuur te plaatsen. Abonnees betalen dan bijvoorbeeld maandelijks voor exclusieve artikels of toegang tot een groepschat. Het platform verdient zelf een percentage van die inkomsten. In de afgelopen jaren groeide Substack uit tot een populair platform voor journalisten, opiniemakers en andere auteurs, met volgens het bedrijf meer dan 50 miljoen lezers en 5 miljoen betalende abonnees. Tegelijk krijgt het platform kritiek op zijn beperkte contentmoderatie, waardoor ook controversiële en extremistische 10

publicaties er een plek kunnen vinden.

TEGELIJK KRIJGT HET PLATFORM KRITIEK OP ZIJN BEPERKTE CONTENTMODERATIE, WAARDOOR OOK CONTROVERSIËLE EN EXTREMISTISCHE PUBLICATIES ER EEN PLEK KUNNEN VINDEN

Uitgetest Hoe kun je beter uitzoeken hoe Substack werkt dan door zelf maar eens in het diepe (dal) te springen? Account aanmaken dus. Na het invullen van mijn e-mailadres kreeg ik meteen de eerste test: wat interesseert mij eigenlijk? De keuzelijst bleek ambitieus, met onderwerpen gaande van U.S. Politics tot Home & Garden. Ik vinkte braaf Culture, Education en Literature aan en mocht vervolgens meteen beginnen met abonneren. De drie eerste suggesties? 'The Substack Post', 'Tim’s Substack’ en - jawel - 'ChatGPT for Education'. Normaal gezien zou ik nog geen euro neertellen om ChatGPT mij iets over onderwijs te laten vertellen, maar voor de wetenschap van dit artikel offerde ik mijn principes op en klikte ik ze alle drie aan. Niet veel later stroomde mijn feed

vol met posts, van 'Rebecca’s English Hub', waar iemand mij ongevraagd Engels probeerde aan te leren, tot 'Books May Save Us'. Mijn eerste indruk? Voorlopig voelt Substack verdacht veel als Instagram, maar dan met langere teksten. Goed, tijd om te ontdekken hoe academisch de UGent eigenlijk is op Substack. Ik typte ‘UGent’ in de zoekbalk en kreeg vrijwel meteen een bekende naam voorgeschoteld: Maarten Boudry. Verder bleek de UGent-feed opvallend sterk gekleurd door één recente kwestie: die rond Cofnas. Lees daarover ook ons artikel. Om te beginnen plaatste Cofnas de post die de affaire rond Jason Arday in gang zette op Substack, maar ook vele reacties op hem werden op het platform geplaatst. Dit was trouwens niet de

schamper.be

G: SUBSTACK JUNIPER VAN HUYCK & LEONE MATTHEUS // BEELD: LEONE MATTHEUS

eerste keer dat Cofnas hier iets omstreden postte. Zijn controversiële blog en nieuwsbrief over 'rassenrealisme' waardoor hij ook door Cambridge werd geschorst, plaatst hij ook op Substack. Dit naast een hele reeks andere uitlatingen over de actualiteit en zijn eigen bezigheden.

DIT WIL DUS ZEGGEN DAT DE BETROUWBAARHEID GROTENDEELS AFHANGT VAN DE INDIVIDUELE AUTEUR EN DIENS BRONNENKRITIEK EN WETENSCHAPPELIJKE HOUDING

Hoe academisch is Substack werkelijk? Om te beginnen is het belangrijk te beseffen dat Substack niet werd opgericht met als doel een uitsluitend academisch platform te zijn; de bedoeling was altijd een publicatieplatform voor nieuwsbrieven waarop iedereen zou kunnen schrijven. Op die manier is het vergelijkbaar met een blog, maar dan met een ingebouwd verdienmodel door de monetisatie van nieuwsbrieven. Wel zijn een belangrijk deel van deze schrijvers academici.

onderwijs

Muguet Koobasi, informatiedeskundige aan het Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg Gent, verduidelijkt enkele verschillen tussen Substack en andere wetenschappelijke publicatieplatformen of tijdschriften. "Er kan op Substack zeker inhoud van onderzoekers of over wetenschappelijke onderwerpen verschijnen, maar het platform zelf garandeert niet dat die informatie wetenschappelijk onderbouwd of gepeerreviewd is," zegt Koobasi. "Er is geen tussenkomst van een redactie of vakgenoten, in tegenstelling tot wetenschappelijke tijdschriften." Dit wil dus zeggen dat de betrouwbaarheid grotendeels afhangt van de individuele auteur en diens bronnenkritiek en wetenschappelijke houding. Dat betekent volgens Koobasi niet dat informatie op Substack per definitie onbetrouwbaar is. Er is gewoon een kritischere, individuele evaluatie nodig dan bij gepeerreviewde bronnen. Door de beperkte controlemechanismen kwam het platform al enkele malen in opspraak. Ten eerste werden er rond de Covid-periode veel antivax nieuwsbrieven gepubliceerd. Later kwam er nog een schandaal toen The Atlantic uitkwam met een artikel over het "naziprobleem" van Substack. Hiermee wees de krant op de aanwezigheid van extreemrechtse,

neonazistische denkers die onder andere witte suprematie promootten in hun nieuwsbrieven. Zoals reeds gezegd post ook de kring van 'rassenwetenschappers' van en rond Cofnas vaak op Substack. Belangrijk is dus om zelf een kritische evaluatie te maken van wat je leest op Substack. Volg je enkel journalisten, wetenschappers en andere betrouwbare kanalen, dan kan je er zeker en vast waardevolle informatie en inzichten bekomen. Als je echter afdaalt in de donkere hoekjes van het platform, kom je wel eens minder betrouwbare tot ronduit verkeerde informatie tegen. In dat opzicht is het goed om het meer te behandelen als een soort sociale media; volg wie jou zelf interesseert en vertrouw niet blindelings alles wat je leest.

11

JOUW MASTER IN WHISKY BEGINT IN GENT. 2, 3 & 4 OKTOBER 2026

SCAN ME

Neem je vrienden mee en ontdek samen de wereld van whisky. Proef, vergelijk en vind jouw favoriet op het Gents Whisky Festival.

WHISKYFESTIVAL.BE

Krijg 15% korting op je entreekaartje met code: STUDENT15

FOR THE RECORD:

cord' gt 'For The Re ter Magyar, le Pe en , ei en am Orban, Kh vergrootglas. nyahu, Viktor azon onder haar Am Na Poetin, Neta f ij dr be ga tonline me de alge mene on deze keer het ede lijnen van br en de dd t mi lg vo de man uit n Am azon kele elatief) jonge de stichting va (r en n n va na Ee l t . aa da ir rh j da ve hi ar Het de techmilj ef paf bouw t ma po lf se ef pi ga de me n En t va . jn garage n - uit to staansmy the ndelspraktijke n project in zi ha ei kl ge n ti ee ch t zu ar of klasse st anen - en ro d, zweet, en tr jaren van bloe d is. ar wa d miljarden was geobsedeer corporatie die ge Jeff Bezos ri ja ig In rt . de en t: er position gaat als volg e zich daarin n diazons ontstaan ternet, en wild in startte hij ee e De my the van Am nd en ie . oe Co gr & el aw sn Sh en E. e t het D. nd to zich uit hedgefonds door het opko me breidde Am azon ontslag in bij r jn te zi la s e. zo ar to Be ja s verkoper 1994 diende jn garage. Vier eerst externe nkel vanuit zi site voor het de maakte tot 2003 et ar li gitale boekenwi ma na , ar el en kort da e Am azon sn ’s id CD oe n gr va n ve 00 warenhuizen, en oe op tr verk werkne mers, 12 s grootste n al oe k lj ma secmi ge 5 1, en g vandaa verschillende Met snelheid ter telt Am azon uitgebreid tot la ch ent ar zi um ja t ns ef 32 co he n t. t ee geen wins alles wat bruikers. He t ge wa n zo oe jd lj wi mi ld 0 31 pt were en maar liefst tech en verkoo reaming en big toren zoals st nken. zou kunnen bede

POLIE (ILLEGAAL) MONO

RKNEMERS RELATIE MET WE

e benars. Haar websit t haar werkne me ar de me ma d ha f, ge ij e dr ti mplexe rela es van het be co cc n su ee n t he ng j la nh bi t e in ware uize rkne mers Am azon heef de miljoenen we , werkne mers di n en va ed rs gh ng de di la ui an be nl st t ke en klok drukt he echte werkom ver moeten plassen, verschillen. Sl en in flessen onschuld tegeno en n realiteit kent rk aa we ek or br do ge s en et on az mo t Am uk me t st n da vlakke uren aan een t is duidelijk rd dus op alle laan worden. He tdominantie we rk ma s on az die meteen onts Am k intern geldt. concurrenten oo . bloed gesm eden

EGE TOKMAN // BEELD: SAMUEL BOCKEN

van de grootste er vandaag een op rk ve hulek bo ne ge onli lesbehalve onsc dat de voormali minantie is al do ar s ba ie on en ss az sk mi Am mi om on ar sc handel Het is ergezet. Ma aanse federale ootwereld heeft ne door de Am erik d vanwege haar gr ag bedrijven ter la et ek Ni ng . jn aa zi on e az li Am po ing no ll rd te mo we ss ieve prij dig. In 2023 een illegaal or haar agress Do avolgens de FTC qu n. u t ke zo rk ij ma on kt az ra de Am (FTC). spelers op itende marktp we lu eu ts ni ui en ar ha en e perk te, maar vanweg concurrentie be tie zou Am azon en productselec urrenmaken. si onmogelijk nover haar conc ptactieken tege els ee nk gr wi rg wu ne s li on on er enkele den van Am az ht el ac be f or ij vo dr ie be lu st t by s.co m ba idsi was he Een van de be ocht via Diaper van Quidsi. Qu rk ve me te na Ze r er . pe ov 10 ko 20 ar ed idsi go tie is ha Am azon in ndelaren. Om Qu overna me door ht ha oc il ar rk ta ha ve de t to on ne az li 05 van 20 grootste on handelaar. Am de de n n va ge n te ee ka g el lo si ijzenoor werd Quid ers en werd sn e Am azon een pr s draaide. Zo tt ie rl ar ve st n n lf oe me lj ze ne mi t 535 kunnen over zen waarop he Am azon het voor tree m lage prij aarde, waardoor perm anent na tw si rk id ma luiers tegen ex Qu ar n ha va de deuren d en daalde on er az re Am ur t nc oo co sl ge 17 pot In 20 ne men in 2010. dollar kon over periode. e nd le el st teleur een financieel

HOE DE OEKRAÏENSE AANVALLEN OP EEN NIEUWE FASE VAN DE OORLOG STIEN KREGTING & TINA MORTHIER // BEELD: LEONE MATTHEUS

Sinds 18 juli valt Oekraïne geregeld magazijnen aan van Wildberries, ook wel de Russische Amazon genoemd. Dit kadert in de nieuwe strategie van Kyiv: logistieke infrastructuur viseren om ook de modale Russische burger te raken. Dient het Kremlin zich zorgen te maken? Wat is Wildberries? Wildberries is het grootste e-commercebedrijf van Rusland. Het werd in 2004 opgericht door Tatjana Kim, die zichzelf ondertussen miljardair mag noemen. Net zoals Amazon of bol.com verkoopt het allerlei producten, van kledij tot voeding. Het bedrijf fungeert bovendien als een platform waarop heel wat kleine ondernemers hun producten te koop stellen aan het bredere publiek. De afgelopen jaren hangt de Russische bevolking steeds meer van Wildberries af, zeker omdat de afhaalpunten reiken tot in kleinere dorpen op het plat-

teland. Niet alleen de Russische burgers, maar ook Russische soldaten zouden echter gretig gebruik maken van het platform. Het leger kampt namelijk al langer met bevoorradingsproblemen. Heel wat militairen moeten het daardoor behelpen met privédonaties en crowdfunding. Wildberries speelt daarin een onontbeerlijke rol door de levering van kogelvrije vesten, helmen, of zelfs droneonderdelen. Tot voor kort kon je als consument zelfs in de Wildberries-app de categorie ‘Alles voor de Speciale Militaire Operatie’ selecteren.

Wildberries speelt daarin een onontbeerlijke rol door de levering van kogelvrije vesten, helmen, of zelfs droneonderdelen Hoe Zelensky en co. Rusland economisch op de knieën willen dwingen De keerzijde van die afhankelijkheid werd de afgelopen maanden zichtbaar. Zo lieten minstens twaalf medewerkers van Wildberries het leven bij de droneaanvallen op de opslagplaatsen van het bedrijf. Daarnaast valt de economische impact niet te onderschatten. Nog los van het verlies voor Wildberries dat honderden miljoenen tot zelfs 2 à 3 miljard euro zou bedragen zijn ook veel kleine ondernemers bijna hun volledige stock kwijtgeraakt. Dat komt bovenop de al torenhoge inflatie en staatsschuld. Dat Oekraïne specifiek Wildberries in het vizier neemt, is geen toeval. Het kadert immers in Kyivs nieuwe strategie van langeafstandsaanvallen. Sinds enkele maanden bekampen de drones niet alleen militaire doelwitten, maar ook belangrijke infrastructuur zoals fabrieken, olieraffinaderijen, en dus ook opslagplaatsen in heel het land. De bijhorende brandstoftekorten,

14

schamper.be

DE ‘RUSSISCHE AMAZON’ INLUIDEN verstoringen in de luchtvaart, en problemen bij de pakjeslevering maken de oorlog zo heel tastbaar voor gewone Russen. Infrastructurele macht Binnen de Russische economie speelt Wildberries een belangrijke rol. Waar verschillende andere multinationals zoals oliebedrijven, banken en spoorwegen macht bezitten dankzij hun kapitaal, ligt er bij e-commercebedrijven en big tech nog een extra laag bovenop. Naast kapitaal kennen ze infrastructurele macht. Dat betekent dat ze essentiële infrastructuur voorzien waarvan enorm veel mensen afhankelijk zijn en daardoor de inhoud en voorwaarden zelf bepalen. Wildberries is in Rusland bij uitstek de grootste speler op dat vlak en kan de politiek dankzij die monopolistische positie naar zijn hand zetten en dwingen tot toegevingen. Oprichtster Tatjana Kim is bijvoorbeeld bestuurslid van het Al-Russisch Volksfront, een door Poetin opgerichte coalitie van de partij Verenigd Rusland en verschillende NGO's. Verder dacht ze de parallelimport mee uit, waardoor Russische bedrijven alsnog

Zelensky stookt aanval na aanval een vuurtje bij de Russische bevolking in de hoop opstandigheid en woede op te roepen maatschappij

buitenlandse producten konden kopen ondanks sancties. Psychologische oorlogsvoering Met de aanvallen op Wildberries raakt Oekraïne niet enkel zijn machtige eigenaar en het Russische leger dat er een deel van de militaire bevoorrading aankoopt, maar ook het brede publiek. Vijf procent van de beroepsbevolking heeft namelijk een job gelinkt aan het bedrijf; tienduizenden particuliere verkopers zien hun levenswerk in vlammen opgaan. Het grootste doelwit is echter de gewone burger die er zijn pakjes bestelt en nu door de grootschalige aanvallen problemen ondervindt. Plots wordt de oorlog maar al te reëel in het dagelijkse

leven van de gemiddelde Rus. Zo probeert Oekraïne de Russische censuur te omzeilen en de oorlog zichtbaar te maken. Daarnaast plaatst het Poetin in een slecht daglicht. Hij verzekerde zijn burgers dat ze geen impact van de oorlog zouden merken, maar mist nu de macht die belofte na te kunnen komen. Zelensky stookt aanval na aanval een vuurtje bij de Russische bevolking in de hoop opstandigheid en woede op te roepen, waardoor Poetin aan de tand gevoeld wordt. Door president en bevolking tegen elkaar op te zetten zou er een nieuw front kunnen ontstaan dat Rusland verzwakt. Voorlopig blijft het echter onduidelijk of deze wending in de oorlog daadwerkelijk een grote impact heeft.

15

GETEST EN (NIET) GOEDGEKEURD Heb je ooit al eens iets besteld via Temu of Shein? Wees gerust, we gaan je (nog) niet cancelen. Want we kennen allemaal de obscuriteiten die schuilen achter dat soort websites, maar zijn die producten het dan wel écht waard?

De prijzen blijven verleidelijk, maar uit recente onderzoeken en Europese maatregelen blijkt nu heel duidelijk dat die koopjesjacht een gevaarlijk spelletje is voor je gezondheid. Het balletje ging aan het rollen door Testaankoop (een vereniging die de consumenten in België informeert, verdedigt en vertegenwoordigt, red.) Zij namen maar liefst 162 producten van Shein en Temu onder de loep. De resultaten: maar liefst zeventig procent, goed voor 112 producten, bleek niet te voldoen aan de strenge Europese veiligheidsnormen. Wie dacht dat het om pietluttige schoonheidsfoutjes ging, vergiste zich nogal een beetje. Bijna al het geteste speelgoed - 53 van de 54 items - en nagenoeg alle USB-opladers faalden flagrant op de tests. Ze bleken te kampen met ernstige defecten, brandrisico’s of een levensgroot verstikkingsgevaar voor de kleinsten onder ons. En alsof dat nog niet gezellig genoeg was, bleken sommige geteste juwelen en halskettingen extreme hoeveelheden cadmium - tot wel 85 procent - en nikkel te bevatten. Laat ons het zo stellen: een regelrechte aanslag op je eigen gezondheid. De Europese Commissie legde op 28 mei van dit jaar Temu een nogal grote boete van 200 miljoen euro Die goedkope deal via je favoriete app kost je achteraf misschien wel meer dan je lief is 16

op, omdat de webwinkel veel te weinig onderneemt tegen de verkoop van illegale prullaria. Anonieme mystery shopping-controles toonden opnieuw aan dat opladers en babyspeelgoed niet door de tests geraken. Temu kreeg tot eind augustus de tijd om met een concreet actieplan te komen. Europarlementsleden reageerden opgelucht en benadrukten dat Europa geen afvoerputje mag zijn voor onveilige rotzooi: wie hier wil verkopen, houdt zich aan de regels. Temu zelf reageerde verontwaardigd en noemde de boete disproportioneel. Alsof dat nog niet genoeg was, kreeg ook AliExpress een historische klap te verwerken. De Euro-

pese Commissie deelde een absolute recordboete van maar liefst 550 miljoen euro uit aan de webwinkel vanwege het onvoldoende weren van illegale, onveilige en vervalste producten. AliExpress kreeg tot 20 oktober de tijd om met een verbeterplan te komen. Ze noemden de straf eveneens "disproportioneel". Deze maatregelen passen allemaal in een veel breder Europees beleid tegen de massale stroom goedkope Chinese pakketjes. Om die oneerlijke concurrentie en stroom aan rommel in te dammen, betalen consumenten sinds deze maand bovendien standaard 3 euro aan douanerechten per product van buiten de EU. Kortom, die goedkope deal via je favoriete app kost je achteraf schamper.be

ELLA PAUWELS & LEONE MATTHEUS // BEELD: ELLA PAUWELS & LEONE MATTHEUS

misschien wel meer dan je lief is. Maar als je dacht dat deze bedrijven zich enkel tot de online-wereld zouden beperken, dan zat je mis. Shein, een van de grootste online verkopers van kledij en schoonheidsmiddelen, is nu ook bij ons in de winkel verkrijgbaar. Weliswaar onder een andere naam, namelijk 'Sheglam'. Eind augustus bracht de VRT dit nieuws uit, maar een fervente Kruidvat-shopper zoals ik kan u meedelen dat deze producten al zeker sinds juni te koop staan in onze winkelrekken. Met zijn 7 euro en 40 cent is een lipstick van Sheglam zeker niet de goedkoopste. Essence en Catrice, beide van het Duitse moederbedrijf Cosnova GmbH, zijn goedkoper. Over de kwaliteit zelf van het product ga ik je weinig kunnen zeggen, hoewel ik graag de rekjes af ga, ben ik geen expert. Wel kan ik je zeggen dat bij de drie merken het merendeel van hun lipsticks uit dezelfde ingrediënten bestaan. Op basis van

Sheglam claimt onafhankelijk van haar moederbedrijf te werken, maar deelt in werkelijkheid marketing, infrastructuur en kapitaal en wordt dus grotendeels door Shein zelf bestuurd de kwaliteit van hun ingrediënten kan ik je dus al zeggen dat ze wel gelijkwaardig zijn. Ook voldoen ze alle drie aan de veiligheidsnormen; in tegenstelling tot online verkoop, is dit bij fysieke verkoop in winkelrekken veel makkelijker controleerbaar. Toch zijn er belangrijke verschillen; zo is het onduidelijk in welke mate Sheglam wel degelijk cruelty free is. Volgens de Europese regels is dit verplicht sinds 2013. Ze zijn ook erkend door Cruelty Free International. Maar toch blijft er onduidelijkheid; zo hebben ze bijvoorbeeld geen PETA-certificaat, iets dat Catrice en Essence bijvoorbeeld wel hebben. Het grootste verschil tussen de drie ligt echter bij hun twee moederbedrijven, namelijk Cosnova GmbH

en Shein. Waar die eerste wel transparant is, is die tweede dat helemaal niet. Op de site van Sheglam zelf kan je niets terugvinden over hun link met Shein. Bij Essence en Catrice is de band met hun moederbedrijf wel duidelijk en vind je bij beide zelfs een directe link waarbij je op de site van Cosnova terechtkomt. Transparantie blijft een terugkerend probleem. Shein zelf blijft geheimzinnig over zijn fabrieken en de locaties daarvan. Ook is het bedrijf al meermaals in het nieuws gekomen door hun mensonterende arbeidsomstandigheden. Sheglam claimt onafhankelijk van haar moederbedrijf te werken, maar deelt in werkelijkheid marketing, infrastructuur en kapitaal en wordt dus grotendeels door Shein zelf bestuurd. Cosnova claimt transparanter te werken met externe onafhankelijke audits die de arbeidsomstandigheden en CO2-afdruk controleren. Al is het belangrijk om op te merken dat dit bedrijf veel minder onderzocht is dan Shein en deze claims van Cosnova zelf komen. Het blijft dus moeilijk om volledig ethisch te shoppen, zeker met een klein budget. Al raden we je wel aan om rekening te houden met bovenstaande waarschuwingen als je je back-to-school shopping doet deze maand.

maatschappij

17

Opinie

LEONE MATTHEUS // BEELD: LOTTE HAEGEMAN

VANDAAG BESTELD, MORGEN IN EEN DOODGEBLOED DORP Wees eens eerlijk: wanneer stond je voor het laatst aan te schuiven bij de lokale bakker? Je medicijnen klik je al maanden gedachteloos bij elkaar op Farmaline, en voor een paar schoenen stap je liever virtueel binnen bij Zalando dan dat je voet zet in die stoffige speciaalzaak waar je bomma haar pantoffels haalt.

Laat ik beginnen met een mea culpa: ik ben minstens je studies gaat. De lokale handelaar is niet enkel vereven schuldig. Geen haar op mijn hoofd dat eraan koper, maar een sociaal ankerpunt: een broodnodige denkt om op zondagochtend drie kwartier aan te buffer tegen de kille, gedigitaliseerde eenzaamheid schuiven voor een lapje vlees bij de lokale beenhouwaarin we onszelf geheel vrijwillig opsluiten. wer; ik heb betere dingen te doen met mijn weekend. Maar hypocriet als ik ben, sta ik wel vooraan om mee Oké, ja: die medicijnen op Farmaline zijn inderdaad te jammeren over het verdwijnende dorpsgevoel en echt wel een stuk goedkoper. En kind, het leven is al de totale vervreemding van mijn duur genoeg, toch? Maar zonder buren en straatgenoten. Ik geef u meteen de geitenwollensok uit We importeren de even de open deur die we weigeren te hangen: platforms als Shein in te trappen: bij de lokale handeonline wegwerpcultuur of Amazon lijken alleen maar laar betaal je niet enkel en alleen goedkoop omdat ze de werkelijrechtstreeks naar onze voor een lapje biefstuk, maar voor ke rekening simpelweg afvuren. eigen dorpskernen de sociale infrastructuur van een Op het milieu, op onderbetaalde hele buurt. Voor jou is die winkel pakjesbezorgers en op de lokaen kijken daarna een verloren deel van je zo kostbare le economie. Die meerprijs in de stomverbaasd toe hoe tijd; voor de vijfentachtigjarige Kadorpsstraat is niets minder dan de miel is het wekelijkse praatje bij de eerlijke kost van lokale tewerkde ziel eruit verdwijnt groenteboer misschien wel het enistelling en sociale verankering. ge menselijke contact van zijn week. Het is tegenwoordig zelfs al zo ver gekomen dat budWanneer je een volgende wintergarderobe bijeenklikt getgiganten doodleuk onze fysieke winkelrekken via een webshop, reduceer je menselijk contact tot binnendringen, terwijl de authentieke speciaalzaken een dode transactionele code die door een algoritme langzaam maar zeker uit het straatbeeld worden wegwordt afgehandeld. Trek je naar je lokale boetiekje, gevaagd. We importeren de online wegwerpcultuur dan kermt je portefeuille misschien ietsje luider, maar rechtstreeks naar onze eigen dorpskernen en kijken koop je méér dan alleen een stukje textiel. Je krijgt er daarna stomverbaasd toe hoe de ziel eruit verdwijnt. het soms ongevraagde, maar oprechte advies bij van Bon, genoeg gezaagd. Ik moet dringend afronden: de een uitbater die dan ook meteen vraagt hoe het met deurbel gaat net en mijn pakketje is er. Zelf nood om je opinie te delen? Stuur het dan door naar: maatschappij@schamper.be

18

schamper.be

S

C

3

etjespagi l l e na p s 1

In het onderstaande raster zijn 15 woorden verborgen. Kan je ze allemaal vinden? Tip: de woorden kunnen er ook schuin en/of omgekeerd in staan.

H

4

Samuel Bocken

Amazon

Pasteur

Substack

Bono

Plant-based

Temu

Canon

Satan

Virus

Duivel

Schamper

Werkgelegenheid

Herwig

Stuver

Yesteryear Check het antwoord op Schamper.be!

M

3

P

3

A 19

10

theatre ,

dance ,

performance

,

is a statement

community

HELP JIJ ONS HET BOEKJE VULLEN�

MAAK KENNIS MET SCHAMPER OP ONS WELKOMSTMOMENT! PODIUMZAAL DE THERMINAL� HOVENIERSBERG 24 � & 22 OKTOBER

STEVEN VAN GUCHT Virussen waren afgelopen zomer een hot topic in de media. Maar hoe goed zijn we als land voorbereid, zoveel jaar na corona, op een pandemie? Steven van Gucht is een viroloog en Hoofd van de dienst Virale Ziekten bij Sciensano, het Instituut voor Volksgezondheid. Hoewel hij niet meer zelf in het laboratorium staat, coacht hij en houdt hij zich bezig met strategische beleidslijnen rond virussen, bacteriën, parasieten en schimmels. Hij vertelde ons zijn bedenkingen bij het onderwerp. Wat is volgens u de grootste reden dat de coronapandemie gelopen is zoals ze is gelopen?

"We hebben het virus in het begin misschien een beetje onderschat, hoewel we het eigenlijk wel zagen aankomen. Om de 10 à 30 jaar komt er een nieuwe pandemie. In 2009 hadden we de varkensgriep. 11 jaar later, kwam de volgende pandemie. Die was wel van een ander kaliber. Wat dit virus anders maakte, was vooral dat het makkelijk onder de radar kon spreiden, als je het vergelijkt met virussen zoals ebola. Daardoor heb je vaak niet door wie besmet is, en kan je niet alle besmette personen in quarantaine zetten. De combinatie van een zeer besmettelijk virus en een virus dat onder de radar kan blijven, maar bij een deel van de bevolking toch ernstige klachten kon veroorzaken, zorgde ervoor dat corona zo moeilijk te bestrijden was. Dat is typerend voor respiratoire ziekten." En mocht vandaag een virus uitbreken met een soortgelijke combinatie, hoe goed of slecht zijn we dan voorbereid in vergelijking met 2020? "Technisch gezien zijn we beter voorbereid. Er is een pandemiewet in België, waardoor de minister van Volksgezondheid, samen met de regering, snel beslissingen kan nemen mocht het zover komen. Ook heb22

ben we generieke pandemieplannen, dat zijn plannen die ons moeten voorbereiden op eender welk besmettelijk agens dat zich zou verspreiden. Maar papier is geduldig. Ik maak me eerder zorgen over de sociaal-ethische kwestie. In het begin is er altijd veel solidariteit, maar naarmate een pandemie blijft duren, komt er een moeheid. Ik denk dat er de volgende keer snel een enorme polarisatie van het volk zal zijn. Strenge maatregelen nemen is één ding, maar ze laten volgen door de bevolking is iets helemaal anders. Op nationaal niveau zijn we dus een heel pak vooruitgegaan. Europees gezien ook, zij hebben ook een nieuwe wetgeving. Maar globaal zijn we achteruitgegaan. En dat is de fout van de Verenigde Staten. Die hebben zich teruggetrokken uit de Wereldgezondheidsorganisatie. Op wereldniveau zijn we dus denk ik meer aan het verbrokkelen in multilaterale machtsblokken die tegen elkaar werken, in plaats van met elkaar." "Paniek is nooit goed. Zolang de viroloog niet panikeert, hoeft de bevolking dat ook niet" - Steven Van Gucht

Bij de uitbraak van het hantavirus was er veel paniek, maar vanaf wanneer is het gerechtvaardigd om te panikeren bij een virus? "Paniek is nooit goed. Zolang de viroloog niet panikeert, hoeft de bevolking dat ook niet. Het hantavirus kreeg heel wat media-aandacht omdat het om rijke westerlingen ging. Dat waren ongelofelijke headlines. Maar eigenlijk is dat virus heel snel en effectief aangepakt. In dit geval moesten we geen schrik hebben, omdat we de broeihaard kenden. Het is pas als een virus her en der opduikt, en we niet meer weten van waar het komt. Dan weet je dat we het misschien niet meer in de hand hebben." Zijn we als samenleving eerder geneigd om te snel te panikeren of gaan we eerder nonchalant reageren? "Dat is subjectief. Soms krijgt iets enorm veel aandacht. Het hantavirus, dat uitbrak op een cruise vol rijke westerlingen, was heel herkenbaar voor ons. Hoe dichter we staan bij de slachtoffers, hoe ongeruster we gaan zijn. Mocht het gaan om vluchtelingen op een bootje, dan zou dat niet in de media komen en gaan wij als westerlingen niet snel panikeren."

schamper.be

OVER VIRUSVREES Zijn er specifieke virussen waar jullie nu op focussen? Of met extra aandacht volgen om op tijd in te grijpen bijvoorbeeld?

Hoe bereik je die balans waar je een bevolking aan lijkt te maken voor de risico's van een virus, zonder hen dan ook te angstig te maken? "Dat is heel moeilijk. Om een breed publiek te bereiken, hebben we de pers nodig. Dat is lastig, want dan hang je af van de integriteit en professionaliteit van de journalisten. Bij sommigen zit dat heel goed, bij anderen is dat dan weer wat min-

der. Het is dus moeilijk te controleren wat er in het nieuws komt. Iets wat ik zeer lastig vind als ik interviews geef aan de pers, is dat ik geen enkele controle heb over de kop die ze erop zetten. Het is de kop die uiteindelijk verspreid wordt, vaak een alarmerende kop, en uiteindelijk een redelijk geruststellend artikel." "Er gaat ook veel desinformatie rond op sociale media. De waarheid is heel duur, het vraagt tijd en onderzoek. Maar de leugens online zijn goedkoop. Daar kunnen we niet altijd tegenop. Daarom proberen wij, vanuit Sciensano, een baken te blijven van betrouwbare informatie. Zo kunnen mensen die twijfelen vertrouwen op onze visie."

FIEN WAEGE & LEONE MATTHEUS // BEELD: JAN VAN HECKE

"Het virus dat momenteel op nummer één staat, dat altijd als voorbeeld gebruikt wordt voor de plannen en voor de modellen, is vogelgriep. Dat is nu al twee jaar aan het circuleren bij koeien in de Verenigde Staten. Doordat de overheid daar het virus nonchalant behandelde, zit het ondertussen al in de melk. Zo bestaat het risico dat het uiteindelijk bij de mens terechtkomt. Het is gelukkig een doodlopende infectie. Dat wil zeggen dat het virus wel op zoogdieren kan springen, maar niet meteen doorgegeven kan worden. Maar ik denk persoonlijk dat dit virus niet de volgende pandemie zal worden. Dat zal waarschijnlijk iets worden dat we niet zien aankomen. Maar het helpt wel dat we met dit voorbeeld beleidsplannen kunnen opstellen. Een ander probleem dat momenteel bezig is, is het West-Nijlvirus. Dat is een virus dat vanuit het Zuiden komt, en overgedragen wordt via muggen (ondertussen zijn er in België al vijf mensen besmet, red.). Deze ziekte is niet pandemisch,

maar kan wel heel ernstige klachten geven. Het is ook vooral gevaarlijk voor oudere mensen, aangezien het virus zich naar de hersenen kan begeven. Hierover kunnen we alleen sensibiliseren. Muggen bestrijden kan hele ecosystemen treffen, dus dat zal zelden worden gedaan."

"Daarom proberen wij, vanuit Sciensano, een baken te blijven van betrouwbare informatie. Zo kunnen mensen die twijfelen vertrouwen op onze visie" Steven Van Gucht wetenschap

23

EERBETOON: LOUIS PASTEUR MARIE SOETENS // BEELD: LEONE MATTHEUS

Vaccins zijn tegenwoordig niet meer weg te denken uit onze gezondheidszorg. Ze bestaan echter al veel langer dan je zou denken. Al in de negentiende eeuw legde Louis Pasteur de basis voor geneeskundige innovaties.

Pasteurisatie… De Franse chemicus Louis Pasteur beschouwen we tegenwoordig als de grondlegger van de biochemie en de bacteriologie. Dankzij hem kunnen we immers de techniek van het ‘pasteuriseren’ toepassen. Voor deze ontdekking wist namelijk niemand hoe gisting ontstond, maar Pasteur ontdekte dat er bij ‘slechte gisting’, waarvan melk een voorbeeld is, ook micro-organismen aanwezig zijn. Zo ondervond hij dat deze gedood kunnen worden zonder de kwaliteit van het product te schaden door de vloeistof kort te verhitten en erna snel af te koelen. Hierdoor zou het product minder micro-organismen bevatten en langer houdbaar zijn. Even een klein moment van dank voor Pasteur, want dankzij hem kunnen we nu veilig eten en drinken.

of sterilisatie? Pasteurisatie wordt vaak verward met sterilisatie, een gelijkaardig proces waarbij net wél alle micro-organismen gedood worden. Bij pasteurisatie daarentegen worden enkel de schadelijke bacteriën en ziektekiemen onschadelijk gemaakt, en overleven hittebestendige sporen het wel.

naar de hersenen en ontstaat een hersenontsteking. De ziekte werd in Pasteurs tijd ook nog ‘Hydrofobie’ of ‘Watervrees’ genoemd, aangezien het slikken bij patiënten een helse pijn uitlokte en ze daarom een angst hadden voor water of andere vloeistoffen. Voor de uitvinding van het vaccin tegen Hondsdolheid was de behandeling voor patiënten erg pijnlijk. Dankzij Pasteurs onderzoek achterhaalde hij echter dat je een verzwakte vorm van het virus kan gebruiken als vaccin, zodat het lichaam leert om de ziekte te bestrijden zonder écht ziek te worden.

Pasteur vereeuwigd Een van vele vaccins Pasteur is nog gekend voor een tweede baanbrekende ontdekking, namelijk het vaccin tegen 'Rabiës'. Deze zoönose, een ziekte die overdraagbaar is van dier op mens, komt meestal voor bij honden; vandaar dat ze in de volksmond beter bekend is als ‘Hondsdolheid’. Het lyssavirus, dat zich in het speeksel van een besmet dier bevindt, kan makkelijk overgedragen worden op de mens via een beet of lik. Eenmaal een mens besmet is, verspreidt het virus zich

Verder staat Pasteur nog bekend om andere vaccins, zoals het vaccin tegen miltvuur voor schapen of tegen kippencholera. Na zijn dood werd in Parijs het Pasteur-Instituut opgericht. De stichting staat momenteel nog steeds in voor de bestrijding van besmettelijke ziekten. Om een voorbeeld te geven: het instituut heeft als eerste het ‘HIV’ geïsoleerd, het virus dat aids veroorzaakt. Op die manier leeft het werk van Pasteur nog altijd voort en blijven we hem terecht eeuwig eren.

Dankzij Pasteurs onderzoek achterhaalde hij echter dat je een verzwakte vorm van het virus kan gebruiken als vaccin, zodat het lichaam leert om de ziekte te bestrijden zonder écht ziek te worden

24

schamper.be

VIRUSMYTHES ONDERZOCHT FIEN WAEGE // BEELD: FIEN WAEGE

Al jarenlang zijn er gezegdes over virussen. Daar zitten veel feiten tussen, maar ook veel fabels. Hoe weet je nog wat echt is en wat niet? In dit artikel worden 3 mythes onderzocht.

1. Word je echt ziek door de kou? Je kent het wel: je wil vertrekken naar de les en je ouders roepen nog snel dat je een jas moet aandoen, anders word je ziek door de kou. Maar is dat wel echt zo? Wel, het klopt niet. Ziek word je wel degelijk door ziektekiemen, zoals bacteriën en virussen. In de winter houden we graag onze ramen en deuren dicht, zo blijft de warmte binnen. Dat vinden niet alleen wij mensen aangenaam, maar ook de virussen. Het is makkelijker te besmetten als iedereen dicht bij elkaar zit in een slecht geventileerde kamer. Toch speelt het weer ook een beetje mee. Een droge lucht droogt de slijmvliezen in de neus en keel uit. Die zijn er net om ons te beschermen tegen ziektes. Ook een aanhoudend lage lichaamstemperatuur maakt ons minder weerbaar tegen virussen. De kou maakt ons dus misschien wel minder be-

Als je kort na een vaccinatie toch ziek wordt, was je waarschijnlijk al van tevoren besmet

wetenschap

stand tegen virussen, maar het zijn nog steeds de ziektekiemen die de boosdoeners zijn. 2. Krijg je de griep na een griepvaccin? Bij een griepvaccin wordt het immuunsysteem gestimuleerd door onderdelen van een griepvirus in te spuiten in het lichaam. Zo zal het afweersysteem de ziekte kunnen herkennen en de mens ertegen beschermen. Maar als we een virus inspuiten, worden we er dan niet ziek van? Een vaccin bevat een onschadelijke en dode variant van het virus. Aangezien griep veroorzaakt wordt door een levend virus, is er dus geen link met het virus. Als je kort na een vaccinatie toch ziek wordt, was je waarschijnlijk al van tevoren besmet.

3. Wordt een virus sterker naarmate het zich verder verspreidt? Het was in 2020 overal in de media: werd een variant van COVID-19 gevaarlijker? Besmettelijker? Dodelijker? Beginnen bij het begin: omdat virussen zich voortdurend vermenigvuldigen en dus hun genetische code steeds kopiëren, ontstaan er fouten in die code. Vaak zijn dergelijke mutaties onschuldig, maar ze kunnen een virus ook op verschillende manieren helpen. Enerzijds kan het virus zich sneller kopiëren en zich dus sneller verspreiden. Anderzijds kan het ons immuunsysteem beter omzeilen. Een gemuteerd virus is dus een besmettelijker virus. Maar die mutaties zorgen er niet voor dat we zieker worden, of dat de virussen gevaarlijker zijn voor ons lichaam.

25

VIRUSSEN ALS BONDGENOOT LEONE MATTHEUS // BEELD: LEONE MATTHEUS Virussen staan van nature bekend om hun vermogen om gastheercellen binnen te dringen, de cellulaire eiwitproductiemachine te kapen en zich op die manier te vermenigvuldigen. Wetenschappers zijn er echter in geslaagd om dit natuurlijke mechanisme om te vormen tot een positiever afgiftesysteem: het zogenoemde virale-vectorvaccin.

In tegenstelling tot de meeste conventionele vaccins bevatten virale-vectorvaccins zelf geen antigenen. In plaats daarvan gebruiken ze een onschadelijk gemaakt virus (namelijk de vector) om de genetische code in menselijke cellen af te leveren. De eigen lichaamscellen gaan vervolgens aan de slag om antigenen te produceren. Om de veiligheid te waarborgen, hebben de virale vectoren geen ziekteverwekkende genen en kunnen ze zich niet in het lichaam vermenigvuldigen. Zodra een virale vector via een injectie het lichaam binnenkomt, infecteert deze de cellen en plaatst die het genetische materiaal (inclusief het antigeengen) in de celkernen. De menselijke cel leest deze instructies en maakt het antigeen aan alsof het een eigen eiwit is. Wanneer immuuncellen dit vreemde antigeen detecteren, start een afweerreactie. Het proces bootst een natuurlijke infectie na en levert daardoor een sterke, tweeledige immuunrespons op door twee soorten cellen. De B-cellen produceren gerichte antilichamen tegen het vreemde eiwit. De T-cellen sporen geïnfecteerde cellen op en vernietigen ze. Binnen deze technologie bestaan twee hoofdtypen. De eerste niet-replicerende vectoren kunnen geen nieuwe virale deeltjes vormen en 26

HET BELANGRIJKSTE OBSTAKEL IS ANTIVECTORIMMUNITEIT: ALS EEN PATIËNT EERDER AAN HET VECTORVIRUS IS BLOOTGESTELD, KAN HET IMMUUNSYSTEEM DE DRAGER AANVALLEN VOORDAT HET ANTIGEEN TOT EXPRESSIE KOMT produceren uitsluitend het vaccin-antigeen. De tweede replicerende vectoren maken wel nieuwe virale partikels in geïnfecteerde cellen, die vervolgens nieuwe cellen infecteren om extra antigeen te produceren. De technologie achter virale vectoren is al goed ingeburgerd in de wetenschap en werd eerder gebruikt voor diverse dierenvaccins en een door internationale regelgevers goedgekeurd ebolavaccin bij mensen. Als vectoren worden onder meer adenovirussen (veroorzakers van verkoudheid), mazelenvirussen en vacciniavirussen ingezet.

baarheid vormt een knelpunt; vectoren werden traditioneel gekweekt op vaste substraten in plaats van in vrij zwevende suspensiecellen (cellen die zich niet aan een vaste bodem hechten, red.). De ontwikkeling van suspensiecellijnen in grote bioreactoren moet dit verhelpen. Doordat de assemblage uit meerdere stappen bestaat, zijn er na elke stap kwaliteits- en veiligheidstests nodig.

Ondanks de sterke immuunrespons kent de technologie specifieke knelpunten. Het belangrijkste obstakel is antivectorimmuniteit: als een patiënt eerder aan het vectorvirus is blootgesteld, kan het immuunsysteem de drager aanvallen voordat het antigeen tot expressie komt. Dit maakt dan opeenvolgende dosissen met dezelfde vector minder effectief. Daarnaast is de productie helaas relatief complex en kostbaar. Schaalschamper.be

DIEREN ALS BRON VAN NIEUWE VIRUSSEN? Professor Hans Nauwynck geeft les over en onderzoekt virale ziekten bij dieren, wat onder andere leidde tot zijn bedrijf Pathosense, dat sneller virussen en bacteriën diagnosticeert. De geknipte man dus om te interviewen over virussen. FIEN WAEGE, LEONE MATTHEUS & MATTHIAS DIALLO

Dat er op dit eigenste moment "weer een paar" virussen naar boven aan het komen zijn, zegt professor Nauwynck aan het begin van dit interview. "Ik noem het heel plezante periodes voor virologen," zal hij later zeggen, "maar het is minder plezant natuurlijk voor mens en dier die ermee geconfronteerd worden." Dat er zoveel nieuwe emerging viruses zijn die België "invaderen", zoals prof. Nauwynck het omschrijft, is deels te wijten aan een klimaatverandering die zuiderse muggen steeds vaker naar boven duwt. Die muggen zijn insecten die voor de overdracht van virussen zorgen, en worden ook wel vectoren genoemd. "Er zijn waarschijnlijk bepaalde interacties tussen enkele van die muggen of muggensoorten en sommige culicoïden waar we eigenlijk op dit moment niet goed weten wat er zich afspeelt, omdat de vectoren te weinig worden bestudeerd", waarschuwt Nauwynck. Dat is een groot probleem. Virologen zijn er genoeg, maar mensen met kennis van insecten zijn er heel weinig." Met andere woorden: alles in de wereld van de virussen verbonden met elkaar. De meeste emerging viruses komen overigens ook "hoofdzakelijk vanuit de dieren."

Normaal gezien zijn dergelijke dierlijke virussen ongevaarlijk voor de mens, aangezien zij enkel cellen kunnen binnendringen met specifieke receptoren. "Er zijn grote verschillen - godzijdank - tussen dieren en mensen op het vlak van die receptoren. Dus normaal gezien kan een virus dat aanklopt bij een dier niet aankloppen bij de mens. Dat is 99,999% het geval. Natuurlijk leidt de 0,0001% die dat dan toch doet tot een explosie." De kans op dergelijke explosies neemt ook enkel toe naarmate er nu meer virussen circuleren. De professor geeft doorheen het interview verscheidene voorbeelden van mogelijks gevaarlijke dierenvirussen:

Westnijlvirus, Afrikaanse varkenspest, arterievirussen … "Misschien moeten we een keer een lijstje maken van virussen waar we meer aandacht aan moeten besteden. Want als die ooit bij de mens komen, dan zal het geen evidentie zijn om dat goed te kunnen controleren." Een lichtpuntje in dit alles? "De snelheid waarmee we diagnoses kunnen stellen," (zie ook Pathosense in dit opzicht, red.), "en waarmee we vaccins kunnen maken, is immens. En het zal altijd sneller, en sneller, en sneller gaan. Dus dat is de positieve noot op het einde van een hoop miserie die ik naar je kop geslingerd heb (lacht)."

"DUS NORMAAL GEZIEN KAN EEN VIRUS DAT AANKLOPT BIJ EEN DIER NIET AANKLOPPEN BIJ DE MENS. DAT IS 99,999% HET GEVAL. NATUURLIJK LEIDT DE 0,0001% DIE DAT DAN TOCH DOET TOT EEN EXPLOSIE" - HANS NAUWYNCK

wetenschap

27

MOETEN WE BANG ZIJN FIEN WAEGE & MATTHIAS DIALLO // BEELD: QUINTEN STEEN

Wetenschappers aan de universiteit van Stanford zijn erin geslaagd om met behulp van AI een viraal genoom te bouwen. Maar, is dat niet gevaarlijk?

Onzekere tijden

neral-purpose AI, die ingezet kan

teit in het biologische en che-

worden voor een brede waaier aan

mische domein". ChatGPT Astra 6

Het mag niet als een verrassing

taken - denk aan ChatGPT (Ope-

valt binnen deze categorie, maar

komen dat het wetenschappelijke

nAI), Gemini (Google) en Claude

OpenAI nuanceert dat men vooral

vakblad Science deze zomer een

(Anthropic). Hoewel je er soms

provisoir en uit voorzorg tot die

onderzoek bracht waaruit bleek

wat naar moet zoeken, geven de

conclusie gekomen is. Voor An-

dat er met behulp van artifici-

bedrijven achter deze modellen

thropic komt dit vermogen neer

ële intelligentie volledige virale

op basis van interne en externe

op een "CB-1-niveau", een ca-

genomen samengesteld kunnen

evaluaties aan hoe ver de capa-

tegorie die wordt toegepast op

worden. Al jaren waren er in het

citeiten van hun bots reiken. Qua

alle recentste Claude-modellen.

AI-debat

die

biologische capaciteiten is de

Google beschrijft bovenstaan-

wetenschappers

waarschuwden

catastro-

rode draad in deze evaluaties dat

de capaciteiten dan weer met de

fale scenario’s waarin men met

voor

er wordt nagegaan of het model

categorie "CBRN CCL Uplift Level

behulp van AI als het ware een

een actor met relatief beperkte

1". De Gemini 3-modellen hebben

supervirus zou kunnen creëren,

ervaring en middelen significant

deze CCL-Uplift 1 "niet bereikt".

met alle gevolgen van dien voor

kan bijstaan en verbeteren in

de globale gezondheid. Nu is die

het creëren van een (reeds be-

Dat is de theorie. Hoe groot die

dreiging dus een stap concreter

staande) biologische bedreiging.

capaciteiten dan in praktijk zijn,

geworden.

is niet altijd duidelijk. "We zijn Voor OpenAI vertaalt het vermo-

nog steeds in significante mate

Hoe evolueert dit verder? Als re-

gen van een AI-systeem tot de

onzeker over de werkelijke mate

actie op een voorstel tot enkele

zonet beschreven vorm van bij-

van risico van onze modellen",

vragen in het kader van dit arti-

stand zich in een "hoge capaci-

schrijft Anthropic in een recent

kel stelde een professor computationele biologie dat hij "geen glazen bol" had. Elke uitspraak over

de

verdere

ontwikkelin-

gen van artificiële intelligentie in het domein van biowapens is en blijft een vorm van speculatie, hoe beargumenteerd die ook kan zijn. Dit artikel beperkt zich daarom tot twee vragen: wat kan AI vandaag al, en hoe moet men daarmee omgaan?

Wat kan AI vandaag? De artificiële intelligentie die de meeste mensen kennen en gebruiken, is wat men noemt de ge-

28

schamper.be

VOOR EEN AI-PANDEMIE? en het gebruik van domain-spe-

Een belangrijk debat is of men

cific knowledge is key." De AI

biologische

in haar vakgebied werkt bij-

moet beperken. We hebben hier

voorbeeld met moleculaire data

immers te maken met een twee-

in plaats van taal als input.

snijdend

AI-capaciteiten

zwaard:

wanneer

zij

voor slechte intenties gebruikt Met zo'n gespecialiseerd biolo-

worden, kunnen de hoge biologi-

gisch AI-systeem heeft men aan

sche capaciteiten van artificiële

de Universiteit van Stanford dus

intelligentie schadelijke resul-

een

taten hebben. Andersom kunnen

viraal

genoom

gecreëerd.

Hier moet benadrukt worden dat

die

dit vooralsnog gaat om bacte-

lig zijn voor de wetenschap. De

Risk Report. Over de waarschijn-

riofagen. Deze kunnen dus enkel

vraag is dan wat zwaarder door-

lijkheid van nieuwe biologische

bacteriën, geen mensen, infecte-

weegt: de risico’s of de voordelen

wapenproductie - een risico-

ren. Desalniettemin wordt in een

van deze krachtige technologie?

categorie hoger dus -, waar de

bespreking van het onderzoek

"Voor ons vakgebied (meer het

modellen vooralsnog niet toe in

gewaarschuwd

metho-

biomedische) ben ik van mening

staat zouden zijn, is nog min-

den in het onderzoek in kwestie,

dat AI moet gereguleerd worden

der duidelijkheid. Daarenboven

indien zij succesvol toegepast

om de ethische grenzen niet te

is er nog een heel proces van

zouden kunnen worden op het

overschrijden," aldus prof. Ver-

DNA-synthese en gerichte ver-

genereren

"eukaryoot-in-

meirssen. "Het probleem is dat

spreiding nodig om een ontwerp

fecterende pathogenen", kunnen

er een knowledge gap is tussen

van een virus als het ware uit

leiden tot "nieuwe pathogenen

AI-ontwikkelaars,

een beeldscherm fysiek in de

die mensen, dieren of planten

kers en de mensen die de wetten

echte wereld te krijgen.

kunnen infecteren op manieren

daarrond vastleggen. De AI-ont-

die niet onder controle kunnen

wikkeling

Naast deze LLM's komt een an-

worden gehouden door bestaande

De geschiedenis van de moderne

der, mogelijks groter risico van

tegenmaatregelen."

wetenschap kent velerlei voor-

van

dat

de

capaciteiten

gaat

erg

voorde-

AI-gebrui-

razendsnel."

beelden van razendsnel ontwik-

Over de waarschijnlijkheid van nieuwe biologische wapenproductie - een risicocategorie hoger dus -, waar de modellen vooralsnog niet toe in staat zouden zijn, is nog minder duidelijkheid.

kelende technologieën met potentieel gigantische risico's die (vooralsnog) niet geleid hebben tot het einde van de wereld. Of dat in de toekomst zo zal blijven, ligt nu voor een deel in onze ei-

gespecialiseerde biologisch ge-

gen handen, maar is zo goed als

Wat nu?

zeker onmogelijk te voorspellen.

richte AI-systemen. Deze model-

"Yesterday is history. Tomorrow’s

len worden vaak gebruikt voor

De discussie over AI en biowa-

a mystery. Today is a gift - that’s

wetenschappelijk onderzoek. Zij

penproductierisico’s

echter

why they call it the present", vat-

zijn gebaseerd op dezelfde foun-

bezaaid met mitsen en maren. Die

te een wijze schildpad eens mooi

dation models als de LLM's, laat

discussie wordt enkel complexer

samen. Aan de wetenschap én de

prof. Vanessa Vermeirssen we-

wanneer men probeert na te den-

samenleving om dat geschenk te

ten, die onder andere kankeron-

ken over hoe met dit risico om te

koesteren.

derzoek verricht met behulp van

gaan.

AI,

"maar

wetenschap

de

is

contextualisatie

29

OVERLEDEN ARTIESTEN GETROFFEN De meeste jongeren kennen weinig tot geen oude artiesten. Af en toe vindt de muziek van overleden artiesten toch een weg naar gen Z via sociale media of gebeurtenissen in de popcultuur. Die verspreidt zich dan onverwachts als een vuurtje.

PRINCE Met Netflix’ hitserie 'Stranger Things', die vooral inspeelt op nostalgie bij oudere generaties, krijgt elk seizoen een heropleving van de nummers waar je ouders naar luisterden in de jaren 80. Door de opmars van TikTok wordt dit culturele fenomeen de afgelopen jaren ontzettend sterk geaccentueerd. Het is wel zo dat 'Purple Rain' altijd al een bekend nummer was, maar de impact van het nummer in de finale te gebruiken, kan niet genegeerd worden. Het lied werd door gen Z tot bijna 60% meer gestreamd dan voordien. Als je vandaag TikTok of Instagram opent zal je niet lang moeten scrollen voor je het lied hoort, terwijl dat voor het uitbrengen van seizoen vijf niet het geval was. Iets gelijkaardigs gebeurde met 'Running Up That Hill' van Kate Bush, dat je in de finale van seizoen vier kon horen. Ondanks het feit dat ze niet overleden is, was haar muziek voor de lente van 2022 wel dood onder gen Z’ers. Na seizoen vier was het lied opnieuw overal te horen. Het deed het zelfs zo goed dat het weer op de radio werd gedraaid.

DOLLY PARTON

Eind augustus stond de wereld plots in rep en roer: Queen of Country Dolly Parton stierf op tachtigjarige leeftijd aan kanker. Haar hits galmden terug door de speakers en 30 30

dagelijks verschenen er eerbetonen in de media. Duidelijk is dat deze singer-songwriter en business woman gemist zal worden en dat mag niet verwonderen. Haar sympathieke, bescheiden uitstraling, overgoten met eeuwig optimisme en liefdadigheid, heeft vele harten veroverd. Daarbovenop wist ze haar mannetje te staan in de showbusiness en haar eigen zin te doen ondanks de onophoudende kritiek over haar uiterlijk. En dat zonder zich anders te willen voordoen dan ze was: een vriendelijke volkse vrouw uit Tennessee die houdt van make-up, grote kapsels en hoge hakken. Vooral gen Z draagt zo’n respect voor eigenwaarde hoog in het vaandel en zal haar nog lang als rolmodel zien. Dus Dolly, we will always love you, van 9 to 5.

JEFF BUCKLEY

Denk aan wat Peter Parker, Percy Jackson en Conrad Fisher gemeen hebben. Dat klopt, yearning. Nog zo’n term die heel mainstream is geworden door TikTok. Het gaat om het eindeloos verlangen naar iemand die je niet kan hebben. De vorige jaren zien we dat film- en seriemakers dit als verhaallijn kiezen voor hun personages, omdat het een hopeloze realiteit is (wat sommigen onder jullie wel weten). Wel, zulke verhalen vinden altijd hun weg naar de TikTok-edits, en er is geen beter lied om dat hopeloos gevoel over te brengen dan Jeff Buckleys 'Lover You Should’-

ve Come Over'. Het lied waarin hij kreten luidt en jankt: “it’s never over”. Beeld je dit eens in over een triestige montage van jouw favoriete personage dat constant aan het verlangen is naar zijn partner die zich hem/haar niet meer herinnert. Zo is enkele jaren terug de trend ontstaan om zielige edits te maken met zijn lied eronder en is Jeff Buckley populair geworden bij het jonge publiek.

THE BEATLES

Hoewel de Fab Four geen herintroductie behoeft, werd het hoog tijd dat gen Z hun nummers eens wat beter leerde kennen. Verder dan 'Here Comes the Sun' en 'Let It Be' kwamen de meesten niet, tot een tot dusver enkel door oudjes (en jonge fans) gekend nummer overal te horen was op sociale media. 'Her Majesty' telt amper 23 seconden en is ontstaan als luchtige grap toen Paul McCartney zich verveelde in de studio. Het werd per ongeluk de afsluiter van het iconische album 'Abbey Road' uit 1969 en leidde zo tot een van de eerste hidden tracks, aangezien het initieel niet op de hoes vermeld stond. Van de enige drie opnames heeft die met de befaamde kuch TikTok volledig op zijn kop gezet. Op Spotify is het ondertussen al meer dan acht miljoen keer beluisterd. En dan te bedenken dat Paul het liedje eigenlijk wilde schrappen!

schamper.be schamper.be

DOOR HET TIKTOK-VIRUS MICHAEL JACKSON Popicoon Michael Jackson is dankzij zijn meezingbare hits en legendarische moonwalk nooit gestorven onder het brede publiek. Toch merkte ik dat er iets merkwaardigs aan de hand was toen mijn jongere zus overal in huis de videoclip van 'Beat It' probeerde

na te apen en luidkeels 'Billie Jean' begon te zingen. Blijkbaar waren de sociale media ontploft sinds de film over het leven van de popzanger met zijn neefje Jaafar in de hoofdrol uit was gekomen. Plots leerde gen Z meer nummers van the King of Pop kennen, en kreeg gen Alfa er een nieuwe popster bij. Het is wel opmerkelijk dat er een totaal ander beeld van hem be-

staat naargelang je deel uitmaakt van de generatie voor of na zijn dood. Voor de TikTok-generatie, die maar een selectief deel van zijn leven zag in de biopic, is hij een geweldige artiest met dansbare liedjes, maar voor de ouderen blijft het toch raar om naar hem te luisteren zonder het vermeende kindermisbruik in het achterhoofd te hebben.

AFE RELISH OKPEBHOLO & STIEN KREGTING // BEELD: HANNAH VIGNE

cultuur cultuur

31 31

'YESTERYEAR': MEER HEDEN DAN VERLEDEN BRITT DE VRIES, JUNIPER VAN HUYCK & MARIE SOETENS

Als je een beetje houdt van boeken, heb je 'Yesteryear' sowieso al voorbij zien komen. Dankzij dit boek is het fenomeen van de tradwives weer volop in omloop en staat het online ter discussie. Veel boekenkasten waren dit jaar niet bestand tegen de enorme hype rondom het boek ‘Yesteryear’. Het boek draait rond een van de relevantste thematieken op sociale media, namelijk het tradwife-fenomeen: hedendaagse conservatieve influencers die het leven van een 19e-eeuwse huisvrouw nabootsen. HET BOEK Iedereen die een beetje zijn weg kent in de woelige wateren van booktok zag het deze zomer wel voorbij komen: het razendpopulaire ‘Yesteryear’ van Caro Claire Burke. Al voor de releasedatum in april werden de filmrechten verkocht aan Amazon MGM Studios, waarbij Anne Hathaway de verfilming van het veelbesproken boek op zich zal nemen. In essentie gaat het verhaal over de typische tradwife. Voor alle duidelijkheid, de 'Dikke Van Dale' verstaat onder een tradwife: "een vrouw die in een patriarchale relatie een rol als moeder en huisvrouw wil vervullen en deze levensstijl propageert op sociale media". Hoofdpersonage Nathalie Mills is dan ook een conservatieve christelijke Amerikaanse influencer die haar traditionele leven als huisvrouw en moeder uitgebreid deelt op haar sociale media. Ze leeft van rauwe melk en zuurdesembrood en is tijdens het verhaal zwanger van haar zesde 32

kind. In het boek wordt al snel duidelijk gemaakt dat dit eerder fictie is dan realiteit: huishoudhulpen en keukenrobots doen het meeste van het werk. Dan komt plots de grote plottwist van het verhaal: Mills komt terecht in 1855, een periode waarin vrouwen gedwongen werden in de levensstijl die ze online probeerde uit te dragen. Opeens blijkt het zwaarder dan gedacht om het leven als traditionele huismoeder vol te houden, zonder alle moderne hulpmiddeltjes. Deze tradfluencers romantiseren het traditionele bestaan van de jaren 1950 en presenteren onderdanigheid als deel van de vrouwelijke aard

In interviews geeft de auteur aan dat het haar bedoeling was om hiermee vooral een maatschappijkritisch boek te schrijven en geen sciencefiction werk over tijdreizen. Ze uit openlijk kritiek op de tradwives die ze beschrijft: ze geeft zelf aan de propagandabubbel, die door dit soort influencers wordt gecreëerd, te willen doorprikken. Het verleden dat door deze influencers wordt geromantiseerd, is een fictieve, conservatieve utopie die nooit bestaan heeft. Zo moest de gemiddelde vrouw van bescheiden komaf extreem hard werken om eten op tafel te krij-

gen; laat staan voor zes of zeven kinderen. Voor haar is het ook een thema dat in meerdere of mindere mate overlapt met alle onderdelen van het vrouw-zijn in de 21e eeuw. Wel wilde ze ook een tijdloze kritiek schrijven, die los kon staan van specifieke politieke gebeurtenissen. Het verhaal van ‘Yesteryear’ haakt dan ook perfect in op het hedendaagse sociale media-klimaat van tradwives en de manosphere. Naast de hype zorgde het boek ook voor de nodige ophef: critici menen dat Caro Claire Burke voorbijgaat aan de complexiteit van de tradwife-trend, waardoor het verhaal blijft steken in een oppervlakkige en cynische invalshoek. 'YESTERYEAR' ALS EEN REFLECTIE VAN DE REALITEIT? Wie het boek leest, merkt op dat het verhaal veel parallellen vertoont met de tradwife-influencer Hannah Neeleman, beter bekend als ‘Ballerina Farm’. Neeleman is een Amerikaanse tradwife-influencer – goed voor meer dan tien miljoen volgers – die haar droom om ballerina te worden na haar studie aan Juilliard inruilde voor het traditionele bestaan op de boerderij. Burke onttrekt zich aan deze speculaties en zegt zich te hebben laten inspireren door schamper.be

de gehele tradwife-beweging. Andere bekende tradwife-influencers zijn onder meer Nara Smith of Estee Williams, met Sofie Lambrecht als bekend gezicht binnen onze eigen landsgrenzen. Voor wie regelmatig zit te doomscrollen op mediaplatforms, zoals TikTok of Instagram, zal de tradwife-beweging niet geheel onbekend zijn. Witte, heteroseksuele vrouwen trekken zich terug naar een bestaan achter het fornuis, waarbij de man dient als de broodwinner. Deze tradfluencers romantiseren het traditionele bestaan van de jaren 1950 en presenteren onderdanigheid als deel van de vrouwelijke aard - een opvatting die ze veelal uit de Bijbel halen. Een onderzoek van Kate Scott en Lindsay Day van de Universiteit van Sydney onderzocht de achtergrond van 61 tradwife-influencers. Hieruit werd duidelijk dat 81 procent wit was en nog zo’n 67 procent een christelijke religie aanhing. Ook in het boek is Nathalie Mills een witte vrouw met een sterke christelijke overtuiging.

van genderongelijkheid onder de tradfluencers kan leiden tot gender based violence. Vrouwen uit de anti-feministische en wit-suprematistische hoek gaven bovendien aan dat zij geconfronteerd werden met fysiek misbruik en geweld. Geweld is ook een thema dat aanwezig is in het boek, aangezien Nathalie enkele keren wordt geconfronteerd met fysiek geweld. Burke heeft dus weinig fantasie

nodig gehad om haar hoofdpersonage vorm te geven. Ze bestaan wel degelijk echt, de vrouwen die hun man aanbidden, zorgen voor zeven kinderen en ondertussen al hun eten 'from scratch' maken. Waarschijnlijk is dit ook waarom ‘Yesteryear’ zo razend populair werd: mensen herkennen in de figuur van Nathalie de vrouwen op hun scherm en genieten ervan als deze geconfronteerd worden met hun eigen toxische ideologie.

Deze romantisering van het traditionele bestaan van de vrouw kent echter een duister kantje: dezelfde onderzoekers tonen aan dat de iconografie en het vocabulaire van de tradwife-influencers veel overeenkomsten vertonen met het wit-suprematistische gedachtegoed. Even opvallend is dat de tradwife-influencers zich anti-feministisch uitlaten, terwijl ze hun eigen spreekwoordelijke brood verdienen met inkomsten die ze genereren uit hun sociale media-activiteiten. Onderzoekers waarschuwen dat de promotie cultuur

33

IN CASE YOU MISSED IT: AFE RELISH OKPEBHOLO & STIEN KREGTING // BEELD: AFE RELISH OKPEBHOLO

Tijdens de zomervakantie voelt het gigantische aanbod aan nieuwigheden vaak overweldigend aan, waardoor enkel de mainstream popcultuur de aandacht trekt. Daarom toont Schamper je de leukste alternatieve ontdekkingen van afgelopen zomer. Album: 'The Thread' WILLOW is de sensationele nepobaby die op haar negende de hit 'Whip My Hair' uitbracht en vanaf 2020 weer een golf aan populariteit mocht ervaren met nummers zoals 'Wait a Minute', 'Meet Me At Our Spot', 'Emo Boy' etc. Is het effectief talent of gewoon het feit dat ze Will Smiths dochter is? We ontdekken het op 'The Thread' (2026). WILLOW omschrijft dit album als de rode draad doorheen haar discografie. Ze experimenteert met verschillende genres en toont met dit album dat ze niet alleen de ingewikkelde technische aspecten van muziek begrijpt maar ook hoe ze het best gebruikmaakt van haar stem als instrument. Zij en haar instrumenten zijn in dit album perfect op elkaar afgestemd: het ene klinkt hol zonder het andere; ze lopen haarfijn in elkaar over. Elk nummer overtreft het vorige; wanneer je denkt dat het niet beter kan, wordt het toch beter. Dit album is misschien haar beste project tot nu toe en misschien de enige keer dat een nepobaby’s werk wel degelijk niet ontbreekt aan inhoud en echt een uitdrukking is van passie, en niet alleen het geld van de ouders.

34

schamper.be

ZOMER 2026 Film: 'Obsession' en 'Backrooms' In deze skere tijden is naar de cinema gaan minder vanzelfsprekend geworden. Zeker als het aanbod aan films niet zo aantrekkelijk is. In een industrie waar het genormaliseerd wordt om vroegere successen uit te melken, bewijzen de films 'Obsession' en 'Backrooms' dat films qua schaal niet groot hoeven te zijn om het goed te doen bij het jonge publiek. De films werden niet enkel gemaakt met een klein budget, maar het zijn ook (psychologische) horrorfilms, wat hun succes nog indrukwekkender maakt. Sommige vrienden durven beweren dat 'Obsession' of 'Backrooms' niet eens eng zijn en dat het daarom geen goede films zijn. Maar ik heb nog niemand ontmoet die beide slecht vindt; elke kijker kan zeker wel appreciatie vinden voor ten minste een van de twee films. 'Obsession' is er niet enkel voor wie houdt van jumpscares, maar de film daagt jou en je vrienden ook uit tot het uitvoeren van een uitlopend gesprek over moraliteit. Voor degenen die bloed niet zo fijn vinden, is 'Backrooms' misschien een betere optie. Tijdens de film word je met allerlei soorten vragen geconfronteerd over elk aspect van de film, omdat

het redelijk onduidelijk blijft; het enge is … de film biedt je geen antwoord. Met Halloween in zicht zijn deze films zeker het bekijken waard als je ze deze zomer nog niet hebt gezien!

dereens favoriet zijn, maar wie eens iets nieuws wil proberen, moet het zeker een kans geven.

Album: 'Before the World Blows'

Voor de arme student die tegen het einde van de zomer helemaal blut is en toch nog een laatste festival wil meepikken, is Maanrock de ideale oplossing. Dit gratis stadsfestival in Mechelen boekt traditioneel gezien enkel talent uit de Lage Landen; de uitgelezen kans om artiesten van eigen bodem te leren kennen! Toen ik zondag toch besloot om naar het kleinere, alternatieve podium te trekken had ik niet beter kunnen kiezen. Daar speelde Aghogho, een Antwerpse bassiste met Nigeriaanse roots die net is afgestudeerd en in 2025 haar eerste EP ‘17’ heeft uitgebracht. Momenteel is ze artiest in residentie in concertzaal Trix. Haar muziek bestaat uit groovy baslijnen, warme vocals, funky afrobeats en vooral gezellige sfeer. Aghogho’s stem voelt als een warm dekentje en het hele optreden deed denken aan een gezellige zomeravond bij ondergaande zon. Live komen de nummers zelfs beter tot hun recht dan in de studio. Ik kijk al uit naar haar volgende EP.

Na een jaar uitstel is 'Before the World Blows' het nieuwste album van Erykah Badu, geproduceerd door The Alchemist, eindelijk uitgekomen in augustus. Na 16 jaar muzikale stilte is the Queen of NeoSoul terug als nooit tevoren. Je kent haar misschien als de bedenker van de term 'woke' of van de nummers 'On & On' en 'Didn’t Cha Know'. 'Before the World Blows' is simpelweg buitenaards. Het is meer dan muziek: het is vloeiende beweging, poëzie en spiritualiteit. Badu weet je mee te trekken in haar eigen fantasierijke wereld zonder de realiteit uit het oog te verliezen. Vooral de laatste single 'Witch Doctor', over de gevaarlijke manipulatieve werking van media, is een hypnotiserend en tegelijkertijd grappig nummer. Hoe druk het album ook lijkt met de vele features en soundbites, het werkt perfect als achtergrondmuziek dankzij Erykahs zachte, fluisterende stem. Het zal niet ie-

Festivalontdekking: hogho

Ag-

TIJDENS DE FILM WORD JE MET ALLERLEI SOORTEN VRAGEN GECONFRONTEERD OVER ELK ASPECT VAN DE FILM, OMDAT HET REDELIJK ONDUIDELIJK BLIJFT; HET ENGE IS … DE FILM BIEDT JE GEEN ANTWOORD

cultuur

35

GIDS VOOR EERSTEJAARS

AFE RELISH OKPHEBOLO & EGE TOKMAN // BEELD: EGE TOKMAN

Welkom nieuwe Gentenaar! Gegroet ervaren stroppendrager! Het academiejaar is eindelijk aangebroken, maar de eeuwige vraag blijft in de aula’s en de straten van Gent klinken: wat valt er in de stad van licht en liefde te doen?

Wat je doet en waar je dat doet zijn heel persoonlijke zaken, dat kunnen we wel toegeven, maar de juiste spots vinden die voor jou meteen bij je passen is niet altijd evident. Neem dus de volgende lijst door en bezoek de plaatsen die op hun beurt opgesteld werden met een vleugje persoonlijke voorkeur, en gericht zijn op verschillende activiteiten uit het leven van De Student.

Studeren?

Het zou makkelijk zijn om dit eerste puntje kort te houden en snel af te sluiten door te zeggen dat je best thuis of in je faculteitsbibliotheek (als er plaats is) moet studeren. Maar Gent kent een overvloed aan gezellige studieplaatsen waar je als student in de boeken kan gaan duiken. 1. De Krook Dit komt misschien wat vanzelfsprekend over, maar de stadsbibliotheek is een geweldige locatie om te studeren. De plaatsen zijn vaak schaars en werken deels met een reservatiesysteem, maar als je een vrije plek weet te vinden, zal je de uren zien voorbijvliegen. Ook in de bibliotheek kan je af en toe mensen zien schaken aan de gratis schaaktafels. Schaakmat! 2. Take Five Dit gezellige en vaak drukke café ligt net naast De Krook en heeft een prachtig uitzicht op de Leie. Met lekkere drankjes en twee grote tafels waarop je al je studiematerialen kan uitspreiden, is de Take Five voor veel studenten een goede spot om van een koffietje te genieten of om een dag te blokken.

Cultuur opsnuiven?

1. NTGent, Sint-Baafsplein 17

2. Huis van Alijn, Kraanlei 65 3. MSK / S.M.A.K. De twee grootste musea van Gent, gelegen in (S.M.A.K.) en naast (MSK) het Citadelpark. In het MSK kan je parels uit de kunstgeschiedenis bezichtigen en begroet worden door muren vol middeleeuwse edelmannen en portretten van Jezus. In het S.M.A.K. kan je doorheen het jaar verschillende hedendaagse en moderne kunsttentoonstellingen bezoeken.

Cultuur kopen?

1. Platenwinkels Music Mania heeft twee vestigingen: in de Sint-Pietersnieuwstraat kan je zowel nieuwe als tweedehands platen scoren, en daarnaast kan je ook aan redelijke prijzen veel tweedehands CD’s kopen. In de Kraanlei vind je hun grote winkel Music Mania 2 met veel nieuwe platen, waar ze vaak listening parties houden van je favoriete artiesten en waar je eventueel merch kan kopen. GenX bevindt zich tegenover Music Mania in de Sint-Pietersnieuwstraat en bestaat uit vier verdiepingen van muziekplezier. Ze houden daar vaak luistersessies, verkopen merch, singles, casettes en CD’s naast de vinylplaten. De GenX is de Bart Smit voor de muziekliefhebber. 2. Paard van Troje, Kouter 113 3. De Slegte, Voldersstraat 7 36

yioxgkTLXNGNald schamper.be

Cafés?

1. Kapitein Cravate, Nederkouter 69 2. Ringo, Klein Turkije 2a 3. Dreupelkot, Groentenmarkt 12 4. Trollenkelder, Walter De Buckplein 4

Uitgaan?

1. Overpoort, Overpoortstraat 2. Kompass Klub, Nieuwevaart 51 3. Kinky Star - Charlatan, Vlasmarkt 6 en 9 4. Ga op kroegentocht!

Honger?

1. Tapasbar La Malcontenta, Haringsteeg 7 2. Axum, Ethiopian Restaurant, Zuidstationstraat 22 3. Beste frieten van Gent: De Frietketel Als je tussen de middag door wat zin hebt in frieten, is De Frietketel (Papegaaistraat 89) de place to be! Aan redelijke prijzen kan je de beste frieten van 't stad eten. Tijdens de lentemaanden kan je op twee minuten stappen naar de Coupure en bijpraten met je vrienden tijdens een gezellige picknick.

Cinefiel?

1. Kinepolis De beste filmervaring krijg je uiteraard bij de Kinepolis (Ter Platen 12). De grootste schermen, de meest comfortabele zetels, snacks ... Als je spektakel en comfort wil, moet je bij de Kinepolis zijn. 2. Sphinx, Sint-Michielshelling 3 3. Studio Skoop, Sint-Annaplein 63

UGENT CANON Schamper gaat dit jaar op zoek naar de Literaire Canon van UGent'ers. Via een enquête gaan we na welke boeken je favorieten zijn. Via onderstaande QR-code kan je de vragenlijst invullen en je top drie doorgeven. De boeken die het vaakst genoemd worden, zullen de Canon vormen.

cultuur

37

~ De Fabeltjeskrant ~ MATTHIAS DIALLO // BEELD: MATTHIAS DIALLO

Hoe de UGent zich in alle stilte voorbereidt op een potentiële oorlog Interne documenten van de universiteit wijzen uit dat zij al geruime tijd timmert aan een programma om haar weerbaarder te maken in deze turbulente tijden. Het pronkstuk van dit programma? Vicerector Herwig Reynaert.

Populistisch anti-intellectualisme, culture wars, oorlog, enzoverder: de universiteit staat onder druk. Noodgedwongen past zij zich hieraan aan. Dat blijkt ook uit interne documenten die Schamper kon bemachtigen, waarin staat dat de UGent aan een uiterst geheim programma werkt om zichzelf actief te kunnen verdedigen tegen externe dreigingen. Die externe dreigingen worden niet alleen ideëel, maar ook concreet, materieel geïnterpreteerd. Een anonieme universitaire bron: “De geopolitiek is terug van nooit echt weggeweest. Oorlog wordt steeds tastbaarder. Overal worden defensiebudgetten verhoogd. Het is logisch dat de UGent hier niet in kon achterblijven.”

Het geheime programma waarvan sprake heet voluit het ‘Clandestien Actieplan voor een Combattantere Academie (CACA)’. Een cruciale schakel in dit plan is vicerector Herwig Reynaert, als deel van het subproject ‘Herwig’. Die naam betekent in het Oudhoogduits ‘sterke krijger’. De bedoeling, aldus het CACA, is om de UGent “op het hoogste niveau [te] voorzien van een efficiënt middel van defensieve aard, dat ons desgewenst succesvol kan beschermen tegen iedere bedreiging van de instelling en/of haar waarden.” Dit resulteerde in ‘de Herwig’, een AI-powered dual use ge-

38

vechtsrobot, gemodelleerd naar de echte Herwig Reynaert, maar voorzien van bovenmenselijke defensiecapaciteiten. Het is deze Herwig die wij te zien krijgen aan Petra’s zijde. De ‘originele’ Herwig zou verborgen gehouden worden in een kelder van het Ostend Science Park, waar hij volgens ingewijden “in alle rust” werkt aan een integrale geschiedenis van de naoorlogse evolutie van de West-Vlaamse gemeentepolitiek. Een bron: “De ‘oer’-Herwig zit nu al meer dan een jaar in die kelder in Oostende. Hij is al een paar keer ontsnapt. We hebben hem gelukkig telkens snel terug kunnen lokaliseren. Het is echter een wonder dat dit nog niet eerder uitgelekt is.” Was ook voormalig vicerector Mieke Van Herreweghe al een robot? Verscheidene rectoraatsmedewerkers van Rik Van de Walle zeggen alleszins van wel. Een medewerker: “Dit is allemaal Rik, en zijn zieke ingenieursgeest. De Sutter zet het project van haar voorganger gewoon verder, kwestie van continuïteit.” Er wordt ons gewezen op de verwantschap tussen de namen Herwig en Van Herreweghe. Toeval? Een andere medewerker: “Dit gaat dieper en verder terug dan je denkt. Nooit stilgestaan bij het feit dat Mieke voorzitster was van de Commissie Mensenrechten en Dual-Use-Onderzoek? Word wakker, schapen! Zij was zélf het dual-use-onderzoek!”

schamper.be

DOOR SAMUEL BOCKEN

satire

DE STRIP!

39

MINNEMEERS 10, 9000 GENT

V.U. Astrid De Bruycker – Stadhuis, Botermarkt 1, 9000 Gent