INTERV IEW
DE GERECHTSDEURWAARDER
WIE IS BANG VOOR DE DEURWAARDER?
“We willen geen boeman, maar een bemiddelaar zijn” Vaststelling: weinig vrije beroepen zijn zo gevarieerd als dat van gerechtsdeurwaarder: van luidruchtige papegaaien tot overspelige echtgenoten, van drama’s met gefailleerde zelfstandigen tot nachtelijke recordpogingen paalzitten. Toch leeft vooral het beeld van de hardvochtige ambtenaar die de spullen van slechte betalers komt ophalen. “Een imago waar we eindelijk vanaf willen”, zegt Eric De Belder, zowat dertig jaar actief als gerechtsdeurwaarder. “Ja, wij zijn het gezicht van het gerecht, waar ze zich wel eens op afreageren. Terwijl we er juist alles aan doen om door advies en bemiddeling drama’s te voorkomen.” TEKST Herman van Waes • FOTO’S Pat Verbruggen
Eric De Belder zag in zijn jeugd zijn va-
die de ‘ministerieplicht’ hebben om hun
dan ooit gescheiden, dus dienen er meer
der als deurwaarder aan het werk: “Met
‘ambt te verlenen’ en op basis van een
inventarissen gemaakt van inboedels
de fiets twintig kilometer verderop een
rechterlijk vonnis ‘exploten’ te beteke-
bij echtscheidingen. Vaststellingen van
zelf getikte akte gaan afgeven, huizen
nen’, akten dus, zoals een betekening,
overspel worden zeldzamer, maar het
leeghalen en meteen vanop de cami-
bevel, dagvaarding, beslag, aanplak-
gebeurt nog. Bij vaststelling van over-
on openbaar verkopen, terwijl heel het
king, oplading, pv van verkoop, uitzet-
spel op rechterlijke ‘beschikking’ moe-
dorp er op stond te kijken, een burn-out
ting… Maar er zijn nog tal van andere
ten we in ruim de helft van de gevallen
van het vele werk… Niks voor mij dacht
zaken waarvoor een gerechtsdeurwaar-
binnenbreken met de hulp van de politie
ik, als afgestudeerde rechten zag ik mij
der hetzij door een rechter, hetzij door
en een slotenmaker. Bij een dispuut over
eerder bedrijfsjurist worden bij een mul-
een particulier of advocaat kan worden
alimentatie moeten we soms gaan vast-
tinational. Maar na een passage aan
aangesteld om vaststellingen te doen:
stellen of één van de twee in het zwart
de balie ben ik dan toch maar in eigen
een plaatsbeschrijving in huurzaken,
werkt, maar dat kan enkel op een open-
streek als gerechtsdeurwaarder aan de
de staat van gebreke waarin een gebouw
bare plaats, niet in een privéplaats zoals
slag gegaan, zowat dertig jaar geleden.
zich bevindt bij verkoop, de opening van
een bedrijf, want dat is inbreuk op de
Samen met mijn associé Filip Van Dessel
een kluis bij de bank, bijvoorbeeld na een
privacy. Scheidingen zorgen voor meer
run ik GDW-PROVANT in Herentals, met
overlijden. Ja, dan tref je bijvoorbeeld een
en meer eenpersoonsgezinnen, en dat is
vandaag een tiental mensen.”
bundel liefdesbrieven, die je moet inven-
vaak een economisch kwetsbare positie.
tariseren en verzegelen. Vaststelling van
Andere schrijnende gezinstoestanden
Over de rol van de gerechtsdeurwaar-
geluidsoverlast is meer dan ooit aan de
die we meer tegenkomen zijn ouders die
der bestaat bij de burger nogal wat ver-
orde: van luidruchtige papegaaien tot bu-
hun volwassen kinderen het huis uitzet-
warring, omdat jullie het tweeslachtige
ren die klagen dat de pastoor de klokken
ten omdat ze blijven vegeteren in Hotel
statuut hebben van enerzijds de beë-
luidt. Vaak informeren we vooraf of het
Mama.”
digde overheidsambtenaar en ander-
wel zin heeft: als je moet komen om vast
zijds de vrije beroeper met zijn eigen
te stellen “dat er een drol ligt op de toe-
Het clichébeeld van de gerechtsdeur-
bedrijf. Soms is niet echt duidelijk in
gangsweg tot iemands erf, alsook een to-
waarder is de boeman die de inboe-
welke rol de deurwaarder optreedt.
maat”…, dan gaan we niet in actie komen.
del van slechte betalers komt opladen
Eric De Belder: “We zijn inderdaad in
Veranderingen in de samenleving weer-
voor openbare verkoop en desnoods de
de eerste plaats benoemde ambtenaren,
spiegelen zich in ons werk. Er wordt meer
schuldenaar met zijn bloedjes van
30
“Bij een ‘uithuiszetting’ gaat het vaak om mannen alleen, waar nog nauwelijks enige inboedel te vinden is. Eigenlijk zijn we dan meer een veredelde kuisfirma die de rommel komt opruimen.”
31
nakomen. De wil is er soms wel, de mo-
het loket moest door drie politiemensen
voor kille, harteloze geldhaaien?
gelijkheden vaak niet. Sommigen zitten
in de boeien worden geslagen…”
Eric De Belder: “Zulke dramatische si-
zo tot over de oren in de schulden dat ik
tuaties komen niet zomaar uit de lucht
daar nog diverse collega’s over de vloer
Gerechtsdeurwaarders zijn voor een
gevallen. Aan een eventuele ‘oplading’
zie komen, en dan raden we aan dat ze
stuk de barometer van onze economie.
zijn al heel wat stappen vooraf gegaan:
een collectieve schuldenregeling zoe-
Heeft u met de voorbije crisisperiode
betekening, bevel, beslag, aanplakking,
ken. Sommigen willen zelfs geen brui-
ook meer ondernemers in de proble-
pv van oplading… Dan zijn we eerst al
ne envelop meer opendoen, die hebben
men zien komen?
meerdere keren ter plaatse gegaan, we
vooral hulp nodig om orde op zaken te
Eric De Belder: “Ja, in sommige bedrij-
laten mensen hun verhaal doen, we be-
stellen. Anders wordt dat een negatieve
ven waar de zaken al niet te best liepen
middelen, eventueel via derde partijen
spiraal van oplopende kosten waar ze
was die crisis er te veel aan, vooral in
als het OCMW. Bij huurachterstand is dat
nooit meer uit geraken. Kortom, wij ne-
sectoren als de horeca en de bouw. Som-
zelfs verplicht. Wij leggen de mogelijk-
men onze adviserende en bemiddelende
migen willen toch boven hun stand blij-
heden uit om beroep aan te tekenen. We
rol op, maar mensen moeten zich soms
ven leven en dan mag er niks fout lopen.
doen er alles aan om de hardste maatre-
afreageren, zodat je al eens verwensin-
Als er bij een faillissement geen schei-
kinderen op straat zet. Een beroep
ding tussen bedrijf
gelen te voorkomen, ook in ons eigen belang en dat van de opdrachtgever:
je
stuurt niet graag facturen voor de acties die uiteindelijk niks opleveren.
Bij
een
‘uithuiszetting’ gaat
“Nederlandse deurwaarderskantoren mogen hier volop prospecteren en reclame maken voor hun diensten, wij als vrij beroep niet. Toch een hypocriete situatie?”
en
privévermogen
is, kan dat dramatische gevolgen hebben,
bijvoorbeeld
zo’n koppel dat een oude
buurtwinkel
met verlies uitbaat en ook nog in die zaak woont… Je probeert
het vaak om mannen alleen, die al lang vertrokken zijn
gen naar je hoofd krijgt, dat hoort erbij.
zo menselijk mogelijk te zijn. Na een be-
en waar nog nauwelijks enige inboedel
In de Dutroux-periode bijvoorbeeld had
slag wacht ik nog altijd een maand voor
te vinden is. Dan zijn wij eigenlijk meer
Justitie een heel slechte naam, dat was
de verkoop, om ze toch nog wat respijt
een veredelde kuisfirma die de rommel
één pot nat, en als het gezicht van het
te gunnen. Of er staan bijvoorbeeld nog
komt opruimen. Vaak valt er nauwelijks
gerecht deelden wij in de klappen. Som-
gegevens van de zaak op een in beslag
wat waardevols te verkopen en kost het
migen gaan dan uit frustratie een ‘ter-
genomen smartphone of laptop. Het is
opladen meer dan de opbrengst. Dat pro-
gende klacht’ tegen je indienen, soms
gebeurd dat ik ze nog tot in de veiling-
beren we dus te voorkomen en in meer
wordt het echt agressief. Vorig jaar werd
zaal de kans gaf om die er af te halen.
dan de helft van de dossiers bereiken
ons eigen kantoor nog met graffiti be-
Ik was nogal onder de indruk van die
we een afkorting van de schuld. Dat be-
smeurd, werden er stenen door het raam
film ‘Karakter’, waarin Jan Decleir als
tekent nog niet dat ze zo’n akkoord ook
gegooid, en een overspannen vrouw aan
hardvochtige deurwaarder mensen ei-
32
INTERV IEW
DE GERECHTSDEURWAARDER
genhandig uit hun zaak sleurde. Zo wil je niet worden.”
MEER WETEN OVER DEURWAARDERS?
Daarnaast doen advocaten en gerechtsdeurwaarders als vrije beroepers
Check het kenniscentrum
ook hetzelfde werk als incassobureaus
Twee jaar geleden richtte de Nationale Kamer van Gerechtsdeurwaarders
voor ‘minnelijke invordering’: onder-
een juridisch maatschappelijk kenniscentrum voor gerechtsdeurwaarders
nemingen zoals energieleveranciers,
op onder de naam SAM-TES, (“Samenwerken voor een meer rechtvaardi-
ziekenhuizen
serviceproviders
ge maatschappij / Travailler ensemble pour une société plus juste”), als de
schakelen u in om hun aanmanings-
ontbrekende schakel tussen het beleid, de burger en de gerechtsdeurwaar-
brieven aan slechte betalers meer ge-
der. SAM-TES moet het “merk” van de gerechtsdeurwaarder positief op de
wicht te geven. Een businessmodel dat
kaart te zetten en vervult sindsdien heel wat opdrachten:
onder vuur ligt bij de Raad voor Ver-
• Aanspreekpunt én spreekbuis zijn voor de ruim 1100 Belgische stagi-
of
bruik, terecht?
airs-, kandidaat- en titularisgerechtsdeurwaarders
Eric De Belder: “Ik vind wel dat ge-
• Profilering van en informatie over het beroep voor het grote publiek
rechtsdeurwaarders daarvoor een meer-
• Ontwikkelen van nieuwe IT-toepassingen, zoals het Centraal Register
waarde te bieden hebben, omdat wij in
voor de invordering van onbetwiste geldschulden (CROS) en het uitrollen
onze eigen regio beter de solvabiliteit
van nieuwe toepassingen van het Centraal Bestand van Berichten van
en de situatie van debiteurs kennen dan
beslag, delegatie, overdrachten en collectieve schuldenregeling (CBB). Deze
een incassobureau én ons aan strikte
laatste databank is een uniek IT-project in Europa vanwege de betrok-
deontologische regels te houden heb-
kenheid van zowat alle partijen uit de juridische wereld: advocaten,
ben. Want het moet in elk geval binnen
deurwaarders, rechtbanken, overheidsdiensten, notarissen, belasting-
alle wettelijke voorwaarden gebeuren,
ontvangers, dienst alimentatievordering, zelfs de Kansspelcommissie.
dus bijvoorbeeld zeer duidelijk com-
Voor gerechtsdeurwaarders wordt het makkelijker om vooraf iemands
municeren dat het om een ‘minnelijke
solvabiliteit screenen en aan- of af te raden een procedure te beginnen,
invordering’ en niet om een ‘gerech-
een belangrijk preventie-instrument dus
telijke invordering’ (dagvaarding voor
- Sociale projecten die de gerechtsdeurwaarder dichter bij de burger brengen:
de rechtbank of beslag) gaat. ‘No cure,
in een Brussels daklozencafé komt bijvoorbeeld een pop-up gerechts-
no pay’ mag ook niet. We merken ook
deurwaarder gratis advies geven. Er werd ook een werkgroep heldere taal
dat Nederlandse deurwaarderskantoren
opgericht om documenten zoveel mogelijk te vereenvoudigen.
hier volop komen prospecteren, met een
• Sinds het nieuwe statuut is elke gerechtsdeurwaarder, kandidaat-ge-
goed uitgebouwde commerciële mar-
rechtsdeurwaarder en stagiair verplicht om zich permanent bij te scholen.
keting en mooie brochures. Die mogen
Daartoe voorziet SAM-TES in een kwaliteitsvol en op maat gesneden oplei-
hier dus volop reclame maken voor hun diensten, wij als vrij beroep niet, toch een hypocriete situatie?”
dingsaanbod. • Opvolging van wettelijke initiatieven in verband met het beroep en advies aan de beleidsmakers. www.gerechtsdeurwaarders.be
Reclame maken mag wel niet, maar het imago van het beroep zou wel varen bij wat meer transparantie: een verstaanbare communicatie naar de burger in
‘beschikkend’ gedeelte, het krioelt van
sluipend de tarieven, bijvoorbeeld de
de plaats van gerechtelijk koeterwaals
de verwijzingen naar wetsartikels die
registratierechten van 25 naar 50 euro,
en meer duidelijkheid over wat er
het onleesbaar maken, maar als we dat
minimum 40 euro rolrecht, de boetes x
wordt aangerekend.
niet doen is onze akte niet conform of
8 in de plaats van x6, 21% btw voor ad-
Eric De Belder: “Wij hebben een uit-
onvolledig. Ik probeer in elk geval mijn
vocaten en deurwaarders, 20 euro extra
drukkelijke informatieplicht, maar ik
afrekening tot op de eurocent juist en
voor een pro deo fonds… Resultaat: een
erger me ook soms aan die onverstaan-
transparant te maken. Bij een dagvaar-
dagvaarding om 100 euro schuld op te
baarheid. Het is alleen niet evident om
ding komen er extra kosten van regis-
eisen kost vandaag algauw 250 euro. Dat
die wettelijk opgelegde termen te ver-
tratie, rolzetting, btw, pleidooizegels,
schrikt mensen af om de gerechtelijke
eenvoudigen. ‘Een vonnis uitvoerbaar
rechtsplegingsvergoeding etc bij. Die
weg te kiezen, het aantal dagvaardingen
bij voorraad’, dat heeft een specifieke
maken bijna 2/3de van de kost van een
daalt, zoals allicht ook de bedoeling was.
betekenis. Er is een ‘motiverend’ en een
dagvaarding uit. De overheid verhoogt
Maar het is wél intellectueel oneerlijk
33
INTERV IEW
DE GERECHTSDEURWAARDER
dan de gerechtsdeurwaarders als de
NIEUW: DE INVORDERING ONBETWISTE SCHULDEN (IOS)
te zwijgen van de sterk toenemende ad-
Schuldenregeling tussen bedrijven nu sneller én goedkoper buiten de rechtbank
ministratieve rompslomp.”
Ruim 30% van de facturen tussen ondernemingen wordt niet tijdig be-
‘geldhaaien’ van de ‘schuldvorderingsindustrie’ te bestempelen, terwijl amper 1/3 voor hen is, én zij gebonden zijn aan wettelijk vastgelegde tarieven. Om maar
taald, terwijl er vaak weinig discussie over bestaat. Sinds juli 2016 is er een Af en toe mag de deurwaarder gelukkig
nieuw KB Invordering Onbetwiste Schulden (IOS) van kracht, waardoor
ook vaststellingen doen bij recordpo-
schulden waarover geen betwisting bestaat sneller én goedkoper via een
gingen, wedstrijden, eindejaaracties,
administratieve, volledig digitale procedure kunnen worden geïnd en niet
Lottotrekkingen en ander volksver-
via de trage en dure gerechtelijke weg. Die IOS-betalingsbevelprocedure
maak voor het goeie doel. Een prettige
verloopt in stappen:
afwisseling?
• Een advocaat onderzoekt of een schuldvordering in aanmerking komt
Eric De Belder: “In samenwerking met communicatiebureaus doe ik jaarlijks
voor IOS en geeft een gerechtsdeurwaarder de opdracht een aanmaning tot betaling te betekenen.
een aantal vaststellingen op events met
• De gerechtsdeurwaarder maakt een digitaal dossier aan in een centraal
wedstrijden of tombola’s, bijvoorbeeld
register voor de invordering van onbetwiste schulden (CROS) en betekent
een recordpoging fietsen op de rollen,
een aanmaning ter plaatse. Hij screent meteen ook de solvabiliteit van
Guinness Book-pogingen of de fietsma-
de schuldenaar.
rathon van Kom op tegen Kanker, waar ook UNIZO aan meedeed. Dan staan
• Als er na een maand en 8 dagen geen reactie komt, kan de gerechtsdeurwaarder een proces-verbaal van niet-betwisting opmaken.
we daar met zo’n ‘klikker’ het aantal
• Een magistraat kan dit pv formeel ‘uitvoerbaar verklaren’ en dan heeft
deelnemers te tellen. Ik heb ook Koen
de gerechtsdeurwaarder een soort digitaal vonnis (uitvoerbare titel) om
Wauters eens moeten wegen, als schif-
de schuld in te vorderen
tingsvraag. Wij zijn het alibi om disEric De Belder: “Let wel, IOS kan niet verplicht worden: de schuldenaar
“Ik heb Koen Wauters ooit eens moeten wegen, voor een schiftingsvraag. Maar vaststellingen doen voor een wedstrijd ‘Schijt je Rijk’, daar begin ik niet aan.”
kan tot het laatste moment beslissen om de schuld toch te betwisten en dan vervalt de hele procedure. De klassieke invorderingsprocedure blijft dus bestaan, maar bij IOS gebeurt alles digitaal, er hoeft niemand voor de handelsrechtbank te verschijnen, wat dus een stuk sneller gaat. Het is ook ruim de helft goedkoper dan een dagvaarding, door het wegvallen van de gerechtskosten. Maar het zijn de advocaten die beslissen of ze voor IOS kiezen in de plaats van te dagvaarden. De schadevergoeding bovenop de geëiste hoofdsom is bij IOS beperkt tot 10% en bij een dagvaarding kan er meer geëist worden.”
cussies achteraf te vermijden: als je in
dat er niet meerdere keren vanuit het-
je winkel een wedstrijd voor de klanten
zelfde IP-adres mag gestemd worden. Er
doet, en toevallig gaat je schoonzus met
bestaan namelijk vzw’s die zich specia-
de hoofdprijs lopen… leg het dan maar
liseren in massaal deelnemen aan wed-
eens uit, tenzij het onomstotelijk door
strijden online, zodat ze bijna zeker de
een deurwaarder is vastgesteld. Ik ben
hoofdprijs winnen en die dan gezamen-
- ook als UNIZO-provinciaal voorzitter
lijk kunnen doorverkopen en de winst
Antwerpen - vrij bekend bij de lokale
delen. Ik ben ook al gecontacteerd voor
handel. Maar wij laten ons niet voor alles
een wedstrijd ‘Schijt je Rijk’, waarbij
inschakelen. Met elektronische stem-
moet vastgesteld worden welke koe waar
methodes bijvoorbeeld is het opletten:
in de wei iets gedropt heeft, maar daar
dan zet ik uitdrukkelijk in het reglement
ben ik niet op ingegaan.”
35