Lalpa hmeichhe duhawm tak tak te u. Isua Krista hminga chibai bukna hun ka nei hi ka va lawm em. Lalpa hnena inpumpek, Isua Krista hmangaihtu leh min chhanchhuahna leh beiseina chanchintha mite hnena hriattirtu Hmeichhiate avangin Pathian hnenah lawmthu ka sawi a ni. Chanchintha in an nun a khawih avanga, danglamna nasa tak leh siamthatna lo changte nun han hmuh hi a va hlimawm em! Hmeichhe thenkhat leh an chhungte zahawmna, khawngaihna leh thil tum tha tak nei thei tura in lo tanpui tawh thin avangin, lawmthu ka hrilh che u a ni. He khawvel hi kan chenna kumhlun tur a nilo tih in hriatnawn tir fo hi kan mamawh a ni. 'Vanram pana zin mek te' kan ni a. ‘Vanram panin’ tih hi kum 2019 atana Women's Ministries ten thu ropui leh hlu tak kan kalpui tur chu a ni. He thupui hian, van khua leh tui kan nih tawh na hian, he khawvela kan nundan turah awmze tam tak a nei a ni. Vanram chu a awm ngei a, a tak tak a nih avangin, kan thinlung leh mit ten Isua Krista a en reng a pawimawh a ni. Kum 2019 atana Bible zirlai siam puitlin a lo ni hi, ka chhuang hle a, a chhan chu, heng zirlai ziaktu te hi Lalpan an hnena thu a sawi nung leh thiltithei tak tak ngaithla thintu Officer hmeichhiate an nih vang a ni. An zirchianna leh an hnathawh te hi kan ngaihlu em em a, heng zirlai te hi kan beisei leh suangtuahna phakbakin Lalpan mal a sawm ngei ang tih kan ring tlat a ni. Heng zirlai 12 te hian kum 2019 chhung hian mi a tam thei ang ber thleng ngei se tih chu kan tawngtaina a ni. Vanram makzia leh ropui zia hrechhuak tura beihna kalkawng hi min zawm ve ngei turin ka fuih che u a ni. 'Kei chu vanram panin ka kal mek a ...Nang enge i chanchin ni ve le?' Isua Krista malsawmna nen. Commissioner Rosalie Peddle World President of Women’s Ministries.
VANRAM PANIN Kum 2019 atana khawvel pumpuia kan thupui chu ‘Vanram panin’, tih a ni a. Paula chuan Phillipi 3:20 ah chuan, “Keini zawng van khua leh tui kan ni si a”, tiin a lo sawi tawh a ni. He thupui hian Van khua leh tui kan nih tawh avangin kan nitin nun leh hun hmandan te nasa takin a nghawng a ni tih a lantir a ni. Hnam hrang hrang ni in, tihdan phung leh hnam ze hrang hrang te nei mah ila, pumkhat/pakhat kan nihna hi kan hre reng tur a ni. Chu chu Vanram nunzia leh thlarau lam nun hlutna Isua Kristaa kan hmuh chu a ni. Zirlai kan zirtur te hi hnam hrang hrang leh nunphung mil tura ziak leh buatsaih a ni. Zirlai tin te hi then li ah then zel ni in, sawihona atanga hmuhchhuah belh tur pawh tamtak a awm ngei ang, chungte chu: 1. Bible in engtin nge a sawi? : Hetah hian Bible in engtin chiah nge a sawi? Nguntakin Bible ziahdan chhiar la, a sawitum leh zirtir tum che hriatchhuah ngei tum ang che. 2. Kan tun hun atan : Hetiang deuh hian zawhna han siam dawn chhin ila: • Bible i chhiar hian i nunah enge a sawi? • Khawtlang nuna harsatna tarlan langsar bik a nei em? • I nun ah chona engte nge a siam? 3. Sawiho tur: Zirlai in zir atangin sawiho tur pawimawh ni a in hriat thlangchhuak ula, hun in neih dan a zirin ngaihdante sawiho ang che u. 4. Vanram pan a kan zinkawng: Hetah hi chuan zirlai atanga i zirchhuah, i haw pui tur leh in inkhawmho leh hmaa i tih tur hriattir che a tum a ni.
1.VANRAM CHU A TAK TAK A NI I suangtuah leh i hriatphak bak aia nasa in thil hi a thleng reng a ni. Bible chhiar tur : Johana 14:1-4 ‘In thinlung mangang suh se, Pathian in ring e,keipawh mi ring ve rawh u. Ka pa inah awmna tam tak a awm a, a awm loh chuan ka hrilh tawh tur che u a ni, in tan hmun siamin ka kal hi. Tin, in tan hmun ka han siam chuan, ka lokir leh ang a, ka hnenah ka la ang che u, ka awmnaah nangni pawh in awm theih nan, ka kalna tur a kawng chin in hria e’, a ti a. Bible in engtinge a sawi? Isua thusawi te hi kan tan a hlu em em a, mahse, vanram chanchin a sawi hi chuan chiang takin kan hrefiah zo lo mai thei a ni. Kan Lalpa Isua Krista hian, kan taksa thih hnu-a kan awm dan tur hi kan chiang lovang tih a hriat avangin, mangang lo turin min hrilh a, amah kan rin a, a duhzawng kan tih phawt chuan, hmun nuam tak kan kalna tur hi a awm tak tak ani tih min hriat nawn tir leh a ni. Vanram chu Pathian awmna ani a, pindan pawh tam tak a awm ani tih Lal Isuan min hrilh a ni. Hmanlai in, Middle East ah chuan an fapa ten nupui an neih in, in te an zauh belh a, an cheng ho vek thin a ni. Chutiang chiah chuan Vanramah chuan min lo lawm dawn a ni. Vanram chu Lalpa duhzawnga kan nun phawt chuan kan lut thei dawn a, mahse dikna chu a lem ni lovin, a tak tak ani tur a ni. In felna in lehkhaziak tu te leh Pharisaite felna hi a khum loh chuan, vanramah in lut tawp lovang tih ka hrilh che u anih hi (Mathaia 5:20).Vanram kan luh theihna tur chuan khawvela kan nundan hi a pawimawh em em a ni. “Lalpa, Lalpa mi ti nazawng chu vanramah a lut lovang a, ka Pa Vana mi duhzawng ti tu te chauh an lut ang”(Mathaia 7:12). Pathian duhzawng enge a ni tih hriat leh nunpui chu kan tih tur a ni.Vanram chu he khawvela kan nundan nen chuan a danglam em em dawn a, natna leh lungngaihna, thihna te a awm tawh dawn lova, kan suangtuah phak bak hian a nuam dawn a ni (Thupuan 21:4). Vanram chu hun hran leh hmun
hran daih ami ani lova, Khawvel leh Vanram chuan inlaichinna tam tak a nei a, Bible in a then chu min hriattir a ni. Bible chuan, kan hringnunah hian vantirhkohte an tel ve fo thu leh naupang ten anmahni vengtu vantirhkohte an neih theuh thu min hrilh a ni (Mathaia 18:10). Puitling kan nih thleng pawhin min enkawl reng ani tih rin theihna thu pawh Bible ah kan hmu a, “I kawng tinrenga humhim tur che in, i chung thu ah zawng a vantirhkohte chu thu a pe dawn si a(Sam 91:11).
Kan tun hun atan I hun kal tawh te han ngaihtuah kir la, i nuna thil pawitak thleng thei i pumpelh te i hrechhuak thei ang. Vantirhkohten an veng che a ni. Min vengtu vantirhkohte hian nitin, englaipawhin min veng thin ani tih ngaihtuahna chuan i thinlungah hlimna a siam ngei ang. Hei hian Pathian tana i hlutzia a hriatchhuah tir ngei ang che. Kan nundan leh Pathian kan chhan let dan te hi, kan hriatloh in vantirhkohten min lo thlir reng thin a ni. Lalte II :6:8-18 ah chuan,Israel faten an hmelma hneh tuma an chak tawk loh zia kan hmu a,mahse Pathianin, anmahni vengtu vantirkoh chak tak te chu hmu thei turin Elisha chhiahhlawh mit chu a tihvar sak a ni. Min tanpuitu leh min venghimtu te hi kan hmu thei lo fo thin a, mahse vanram Sipaite (vantirhkohte) hi a awm tak tak a, kan lamah an tang tlat a ni. Sawiho tur: 1. Vanram chanchin sawi ho hi engvangin nge kan chak tawk loh ni a i hriat? 2. I nunah hian vantirhkoh te an telve ngei ni a hriat hun i nei tawh thin em? 3. Thil tha lo laka vengtu che vantirhkoh in hriatfiahdan han sawi ho teh u. Vanram pana kan zin kawng Tunkar chhungah chona i lo hmachhawn anih chuan, Pathian hnenah chu dinhmun a a dintir na chhan che leh a thil tum hriattir ngei tur che in dil ang che,
nangmah humhim tur che in a vantirhkohte a rawn tir ngei ang tih ring tlat ang che. Colonel Chris Webb,IHQ, hi United Kingdom Territory with the Republic of Ireland atanga Officer training chhuak a ni a, UK, Papua New Guinea ah te rawng a bawl tawh a,Thlarau thanlenna lam ah nasa takin zirtirna a pe thin a ni. “ Spiritual Life Development Secretary ka nih angin, Pathian hmangaihna leh hausakna, Isua Krista nuna kan hmuhte leh Thlarau Thianghlim thiltihtheihzia te hi ringtu zawng zawng te hian hrechiangin, hlimpui se la ka duh tak zet a ni �.
2. VANRAM INHLANNA Bible chhiar tur : Hebrai 9:26-28 Chutiang bawkin Krista pawh mi tam tak sualte kalpui tura vawikhat hlana awm tawhin, chhandamna hmu tura amah lo nghaktute hnenah chuan, sual tel lovin vawihnihnaah a lo lang leh ang (chang 28). Bible in engtinnge a sawi? Hebrai ziak hian ran thisen chu sual thawi nan hman anih thin thu min hrilh a, kumkhatah vawikhat, thlasarihna ni sawm na, sual thupha chawina ni ah chuan Puithiam lalber chu hmun thuanghlim berah lutin mipuite sual thupha chawina turin ran thisen chu a theh kual thin a ni. Puithiam lalber chuan sual thupha chawina a tih tan hma in faitakin a inbual a, thianghlimna entirna turin a varin a inthuam thin a ni. Puithiam lalber chuan sual ngaidam theilo ran thisen chu inthawinan a hlan thin a(Hebrai 10:4) Pathian nena mihring an inbiakpawh leh theihna chu Lal Isua Krista hlan anih hma chuan thiltheih ani lo a ni. Pathian chuan mihringte tawpchin nei lova min hmangaihna chu a fapa Isua Krista kan tana min pekna ah hian a tilang chiang em em a ni. Pathianin khawvel a hmangaih em em a, chutichuan a fapa mal neihchhun a pe a, tupawh amah ring apiangin chatuana nunna an neih nan ( Johana 3:16). Inhlanna chu hlenchhuah a ni tawh a, mahse rinna kan mamawh a ni, ‘chutichuan zahngaihna kan hmuh theihna turin Pathian Lalthutphah chu huai takin i hnaih ang u( Hebrai 4:16). Kan tun hun atan Inhlanna tih awmzia tak chu midang ten malsawmna an dawn theihna tur atana kan ngaihhlut em em kan pek /hlan hi a ni. Lal Isua chuan kan sualte tlanna turin a nun a hlan a. Kan Puithiam Lalber anih angin hmun thianghlim ber, Pathian chungnung ber lalthutphah hmaah ngei chuan ngaihdam kan nih theihna tur chu a lo hlenchhuah ta vek a ni.
Isua Krista inpekna chuan khawvel pum tan chhandamna a rawn thlen ta a( 1 John 2:2) Isua Krista thihna chuan: Min tithianghlimin sual salbehna ata min chhuah zalen. Pathian lalthutphah hmaah huaisen taka kal theihna min hawnsak. Pathian nen inremna famkim min siamsak. Thiamloh chantir kan nih tawh na ata min chhanchhuak, Halleluiah! Isua Krista inhlanna ringawt hi kan nun hlim tawpna ani lova, amah ngeiin entawn tur min hnutchhiah angin, kan tana a inpekna chuan kan nundan diklo te bansan a, nun thianghlim taka nung tur kan ni tawh zawk ani tih min hriattir a ni. Lal Isua ang tur chuan chatuan nun kan neih theihna min daltu apiang te chu kan paihthla ngam tur a ni. Chutichuan chhumpui nasa tak ang thlirtuten min hual vel avang hian, min tihnawk apiang leh sual keimahnia bet tlat chu i dah ve ang u.( Hebrai 12:2-3) Thenkhat tihdan anga kan inkhawm te bansan lovin, i infuihtawn zawk ang u, ni chu lo hnai telh telh a in hriatin infuih tawn nasa lehzual sauh rawh u (Hebrai 10:22-25) Kan hreawm nep tak, tun mitkhap kar chhung chauhva awm tur hian ropuina nasa tak chatuan atan min siamsak nasa tulh tulh a ni; thil hmuh theihte hi en lovin, thil hmuh theih lohte chu kan en zawk si a; thil hmuh theihte hi reilo te atan a ni a, thil hmuh theihlohte erawh chu chatuan atan a ni si a. ( 2 Korinth 4:17-18)
Sawiho tur 1. In rinna avanga kalsan harsa in tih te han sawiho teh u. 2. Hmangaihna tawp chin neilo hi midangte hnenah engtinnge i lantir theih ang? 3. Pathian hnenah inthawina nung engtinnge i nih theih ang?
Vanram pana kan zinkawng I chhehvela piantharna la chang ve lo te tawngtaisak turin hun insiam rawh. Tisa leh thlarauva i tanpui theih te hriat tum rawh. Isua Krista hmangaihna midangte hriattir thin rawh. Captain Loveth Onuorath – IHQ. Nigeria Territory atanga Officer thawklai chuan ‘Isua Krista chuan chhandam ka nih theihna turin a inhlan pumhlum thak a, chuvangin, keipawh engmah ui chin nei lovin a tan ka inhlan pumhlum thak dawn a ni. Ka thil tum lian ber chu Isua Kristan min hmangaihna thu a tam thei ang bera midangte hnena hriattir hi a ni’, a ti a ni.
3.VAN KHUA LEH TUI KAN NI Bible chhiartur: Phillipi 3:7-12 Bible in engtinnge a sawi? He lehkhathawn hi kumli chhung tan ina a tan lai leh ama ina tan tir ( house arrest) anih lai in Paula hian a ziak a ni. A hmasa zawk chu kaisari khua ah ni in, a hnuhnung zawk chu Rome ah a ni. A tan chuan engkim chan chu thu chauh nilovin a tak takin a paltlang ngei a ni. Phillipi khua hi Rom ho rorelna ( colony) ni mahse, Rom ho dan leh hnamzia te an nunpui kawpna hmun a ni a, Paula pawh Juda hnam ni in Rom mi nihna nei a ni bawk a, atan chuan chu chu thil tam tak tihtheihna a ni, mahse Paula chuan heng a nihna te hi inchhuan phah nan a hmang hauh lo. Chung zawng zawng chu Van khua leh tui a nih tawh avangin a hnawl vek a ni. Thildang zawng zawng chuan tlakchhiatna chauh a thlen a ni tiin Paula chuan hetiang hian a ziak a ni ( Phillipi 3:18-19). Juda hnam nilo he lehkha chhiartute - Phillipi khua leh tui, Isua Krista zara Pathian mithianghlim te pawh chuan Isua Krista zuitu an nih avanga an hloh tur leh tuar tur te an hre vek ani.Kristian thalai rual, Makedonia rama Phillipi khuaa mi te chu Europe khawmualpuia kristian tihduhdah hmasak ber te an ni. Kum 12 chhung zet fiahna leh tihduhdahna tamtak an paltlang a ni. Chuti chung chuan Paulan an hnena lehkha a thawn chu beiseina, hlimna leh fuihna hlir a la ni tho a ni. ‘ Kei ka tan chuan nun hi krista a ni a, thih pawh hlawkna a ni’ Phillipi 1:21 tih hi Phillipi mite hnena lehkhathawn pumpui khaikhawmna a ni a, Phillipi 3:7-12 a Paulan a thu ziah leh nen pawh hian a inzawm fuh em em a ni. Kan tun hun atan: Ringtu ka nih vang hian a chang chuan vanthengreng ami ni hial in ka inhre thin, ka vun rawng te hi a hring a, kan motor dahnaah hian boruak lawng( spaceship) ka dah tihna a ni lo. Thiante nen kan han titiho chang te hian mak intih chang ka nei fo thin, khawvel dang daih ami, tawng dang daih hmang ang maia ka inhriat chang te hian, keimah ah hian diklohna a awm em ni tiin ka inzawt fo thin a ni. A chhan ni ta ber a ka hriat chu he khawvel hi ka tawpna tur a ni lova, ka ram hlun tur zawk
pan mek ka ni tih ka hrechiang a ni. Ringtu ka nih vangin ka nitin nuna min hual veltu leh khawsakpui te tihdan anga ka tih ve theihloh hun te a awm fo thin a ni. Khawvela cheng chunga van khua leh tui nih si chu chona lian tak a ni. Paula ang hian Krista nena kan inlaichinna hlutzia hi kan hrereng tur a ni. Van khua leh tui nih ngei kan tum chuan Isua Krista kan dah hmasak reng a ngai a, chu chuan kan nundan nasa takin min vensak dawn a ni. A ram leh a felna chu zawng hmasa rawh u, chutichuan in mamawh zawng zawng chu a pek belh sak ang che u ( Matthaia 6:33). Paula ang a ‘Van khua leh tui ‘ nih kan duh tak tak chuan Isua Krista aia pawimawh kan nun ah a awm thei ngai lovang. Sawiho tur 1. Van khua leh tui tih hi midangte hnenah engtinnge i hrilhfiah ang? 2. Kan nitin nunah engtinnge Isua kan dah hmasak theih ang? 3. Khawvela khawsa tho si hian engtinnge van khua leh tui nihna kan neih theih tho ang? Vanram pana kan zinkawng Isua Kristaa nun neih chu kan sawifiah thiam dan ai hian a hlu zawk daih a ni. Tunkar chhung hian Phillipi 3: 7-12 a Paula sawi ang hian nun han tum chhin teh, Pathian i tana a pawimawhzia i hrechhuak ngei ang. Enge Pathian tan chan i huam dawn le? Commissioner Eva Kleman- hi Sweden and Latvia Territory atanga chhuak Officer ni in, IHQ ah a thawk mek a, Finland leh Estonia ah te rawng a lo bawl tawh bawk a. Hetiang hian a sawi a ni‘Europe a Zonal Secretary for Women’s Ministries ka nih lai in, ramri pela zin ka ngaih fo thin avangin khua leh tui ka nihna ram hming sawi a ngai fo thin a. Hei hian vankhua leh tui ka nihna diktak hlutzia min hriatnawn tir fo thin a ni’, ti in.
4. VANRAM HUMHALHNA Bible chhiar tur: 2 Peter 3:14 Bible in engtinnge a sawi? Ringtute chu ram tha zawk beiseitu te kan nih avangin, kan theihtawpa sawiselbo leh inremtaka khawsak ho tum hram hram turin Bible chuan min hrilh a ni. Ringtuten kan nghahhlelh, kan hriatchian leh zual theih nan Bible chang dang pawh chhiar thin tur a ni. ( 2 Peter 1: 1-4) 1 Thessalonika 5:23 ah hian Paula chuan kristian te chu vanram beiseinaah kan rilru nghat tlat turin min hrilh a. ‘Tin, remna Pathian ngei chuan in pumin tithianghlim che u rawh se, tin in thlarau leh in rilru leh in taksa chu kan Lalpa Isua Krista lokal hunah chuan sawiselbovin a puma humhimin awm rawh se’ tiin a lehkhathawn tawp lamah chuan a ziak a ni. Philippi 2:15 ah chuan Pathian fa sawiselbote in nih theihna turin phunnawina leh inhnialnate awm lovin engkim ti rawh u ( chungho zingah chuan nunna thu hlanin khawvelah hian tiengtu angin in lang thin) tiin Paula chuan min hrilh a ni. Kan tun hun atan : Mi tam ber hian an nitin nunah hian thianghlim leh fai, fel taka nun an tum thin a. Ringtute erawh chuan Isua Krista thisena silfai kan nihna chu kan zawn tur leh chanvo a ni tih hriat hi a pawimawh ber a ni. Kan nun tichhetu sual leh a duhzawng titu ah kan inphal hauh tur a ni lo. Kan sualte ngaidama vanram, min hruai thleng theitu Isua krista chu kan en reng tur a ni. Pathian chu a rinawm a, a thutiamah a dingnghet a, a tihlawhtling ngei thin a ni. Khawvel thil min hruai bo thei lakah kan inveng tlat tur a ni. ‘Kan beisei thurin hi a nghin lohna turin i pawm tlat ang u, thutiamtu chu a rinawm si a’ ( Hebrai 10:23). Kan taksa kan vawngfai ang chiah hian, kan thinlung pawh vawng thianghlim ila, Isua Krista i en tlat ang u.’ Aw Pathian, keimahah hian thinlung thianghlim tak siam la, ka kawchhungah hian thlarau dik tak siamthar leh ang che’ ( Sam 51:10). Hei hi Pathian ram lut duh apiangte tawngtaina a ni tur a ni. Ringtute chu vanram pana zinkawng zawh mek
te kan ni a, kan nun pawh sual in a hruaibo mai mai theih a ni tur a ni lo. Isua en tlat ila, ani chuan bawlhhlawh kai lo, thianghlim tak leh thlamuangtakin a lokal leh hun thlengin min humhim dawn a ni. Vanram panna kawng hi kawng awlsam a ni lova, mahse min tanpui vartu hnai reng Thlarau Thianghlim kan nei a ni. Pathian thu kan awih a kan rin tlat chuan him takin vanram min hruaithleng ngei ngei dawn a ni. Sawiho tur 1. Khawvel bawlhhlawh leh chona tamtak karah hian Kristian te hi engtinnge bawlhhlawh kailo leh sawiselbovin kan nun theih ang? 2. Nun thianghlima kan nun theihlohna chhan hi engvangnge ni ang? 3. Isua Krista chauh en turin engtinnge kan nun ang? Vanram pana kan zinkawng Tun thla chhung hian rinnaa nghet taka ding tur leh Pathian mithmuha sawiselbo leh thianghlima kan nun theih dan tur ngaihtuah ila. Pathian thu te hi awmze nei zawkin kan zir thei ang em? Chawnghei tawngtai te kan nei tam thei deuh ang em? Vanram pana zinkawng kan zawh mek ah hian Pathianin kawng min kawhhmuh chu hriatchian i tum ang u. Major Anne Siundu, Kenya West Territory chhuak IHQ a thawk mek chuan heti hian a sawi a : ‘International Health and School Office ah Administrator hna ka chelh mek a, Lalpan heng rawngbawlna hun tha leh malsawmna min pe hi hlu ka ti em em a ni. Pathianin Chhandamna Sipai Pawl kaltlanga khawvel pumpuia mamawhtute thleng phak a an nun a siamtha thin hi ropui ka van ti em!’ tiin.
5.LEI VANRAM Bible chhiartur- Galatia 5:22-26 ; 6:8-10 “Mahni tisa lama thehtu chuan tisaa mi chhiatna a seng ang a; Thlarau lama thehtu erawh chuan Thlarauva mi chatuana nunna a seng dâwn a ni. Tichuan, thil ṭha tih i ning suh ang u; kan inthlahdah loh zawngin a hun takah chuan kan seng dâwn si a”. ( Galatia 6:8-9) Bible in engtinge a sawi?: Isua a rinna kan neih na ah hian, Krista chuan thil pawimawh tak tak pahnih min pe tih Bible in min zirtir a. Pathian fa a pawm kan nih leh Isua Krista Thlarau thianghlim kan thinlunga kan dawn hi a ni.(Galatia 4:5-6). He thil pawimawh tak pahnih te hi Kristian nun dan kawng thar kan zawh a lungphum pawimawh tak an ni. Isua hnungzuituten rawngbawl tura mahni duhna ngeia an inpek hian vanram hlimthla khawvelah hian kan hmuthei thin a ni. Kan rawngbawlna te hi Thlarau Thianghlimin min chhawmdawl leh Thlarau Thianghlim thuneihna ang zel a ni tur a ni a, thlarau a nung tura koh kan nih ang ngei in. He inlaichinna ah hian hmangaihna te, lawmna te, zalenna te, dawhtheihna te, thuhnuairawlhna te, thatna te, rinawmna te leh mahni inthununna te hi a rah chhuah kan seng tur te chu an ni. Chhandamna atangin he thil rah chhuak tur hi a in tan a, Isua kan thinlunga a luh atangin kan zinkawng tluan hian a luang chhuak zel a ni. “Ka zawmpui pêng rah lo apiang a paih ṭhîn a; a rah apiang a tithianghlim ṭhîn, a rah tam lehzual nân”.(Johana 15:2). He thil hi Thianghlimna tiin kan sawi bawk thin, Isuan kan rilru, kan nungchang leh nunphung a thununna leh a siamthat lehna chungchang a ni.
Kan tun hun atan: Thlarau Thianghlim chu Isua ringtute thiltihtheihna hnar a ni a, Thlarau rahte chu mi piangtharte hriat theihna a ni. Kan rilru leh duhthlanna te chunglamin min tihvarsak hian vanram chanchin chu hriatchiantirin kan awm thin, tichuan Lalpan kan rilru leh thinlungah Pathian thuneihtir kan lo phal thin a ni. Vanram hlutna chu khawvel duhna nen chuan a kalkawp theilo a ni. Vanram hi kan nunah tun maia chen kan duh chuan kan entawn tur tha ber chu Isua a ni. Dawhtheihna, inngaihtlawmna, thuawihna, khawngaihna leh hmangaihna nun, ama nunah hian min hmuhtir a( Matthaia 5: 3-8), entawn tur min hnutchhiah anga nung tura koh kan ni (Phillipi 2: 5-8). Galatia mite hnena Tirhkoh Paulan lehkha a thawn a, thlarau rah pakua te chu Isua nunah hian kan hmukim vek a, keimahni ngei pawh hian Pathian khawngaihna avangin kan nunpui ve thei a ni. Isua Krista chuan ‘ Keimah lovin engmah in tithei silo’ tiin Johana 15:5 ah chuan min hrilh kha. Amah zui tur hian a tanpuina chauh kan mamawh a ni mai lova, a nuna tawmpuitu kan nih a ngai a ni. Kan tihtheih tawk chu ama nun tawmpuitu ni a, a rahchhuahna te nih hi a ni. Hlumbel cheimawiloh ang mai kan nun tlawm tak hi min luah tlat a, kan chaklohnaah te a hmangaih lainatna a min hliahkhuh turin a rinawm tawk a ni. Khup tinreng a hmaah thingthi a, lei tinrengin ‘Isua chu Lal a ni’ an tih hun tur hi a va nghahhlelhawm em! Mahse, chumi a lo thlen hma loh chuan chanchintha hi kan hril ang a, Isua hmingin kan mihringpuite mamawh tihsak zel kan tum tlat ang. ‘In eng chu mi mithmuhin eng rawh se, chutichuan in thil tha tihte an hmu ang a, in pa vana mi an chawimawi thei ang’( Matthaia 5: 16).Thil tha tih i ning suh ang u. Sawiho tur I nitin nun i hmandan leh ruahmanna i siamdan te han ngaihtuah vang vang la. 1. I nitin nunah hian Thlarau Thianghlim duhdan i zawmna hun tur a telve em? 2. I ruahmanna te Lalpan a duhdan anga a thlaksak daih che sawitur i nei em? 3. Galatia 5: 22-26 hi han ngaihtuah chiang la, Lalpan enge i hnenah a sawi duh ni a i hriat? A hruaina dilin tawngtai ang che.
Vanram pan a kan zin kawng Kan hringnun zinkawng tluan ah hian Lalpan min kalpui ve zel a, chuvang chuan a aw nguntaka ngaithla in a hruaina i dil thin ang u. Thinlung taka kan ngaihthlaka a thu kan awih phawt chuan Lalpa chuan a ruala kaldan min zirtir ngei ang. Colonel Lisbeth Welander- Norway,Iceland and The Faeroes Territory chhuak IHQ a thawk lai, Phillipines,Denmark leh Greenland Territory ah te rawng lo bawl tawh chuan heti hian a sawi a : Under Secretary for Programme Resources Department IHQ, ka ni mek a, Vanram chanchin in mi tamtak nun a khawih danglam hriatpuitu vawitamtak ka ni thin a, ka lawm hle a ni. Hun khirh tak tawk mek te hnena Beiseina nung nei tura titipuina hian rah duhawm tak a chhuah fo thin a ni. Mi naran mai pawh nise Pathian Thlarau Thianghlima thuam anih chuan Lal Isuan ama hnena mite hruaina hmanrua ah nasa takin a hmang thin a ni.
6. VAN PALAI Bible chhiartur – Luka 4:17-21 Chutichuan Krista aia palai kan ni a, Pathianin keimahni min hmangin a ngen chiam che u tih theih a ni; “Pathian nen lo inrem rawh u”, tiin Krista aiah kan ngen che u a ni. ( II Korinth 5:20) Bible engtinge a sawi? Isua khawvela a len lai khan, Isua kha lei leh van inkara palai a ni. Tunlai kan khawvel a ram leh ram inkar palai ang hian, Isua pawh kha khawvel leh vanram aiawhin a awm a ni. Luka 4:17-21 chuan Isua khawvela a rawn kal chhan leh a hnathawh tur te min hrilh a. Inkhawmna in (synagogue) a Isuan thu a chhiar chhuah kha Zawlnei Isaian, Judate ho, Pathian thu an awih duh loh vanga Babulon a sala an man te a fuihna thu a ni a. Isaia thu chah chu Pathian leh Jud ate inkara inrem na leh Israel tundin lehna thutiam a ni. Isua chuan Pathian in inremna tak tak a tih, a lo ruahman zawk chu a rawn tilang ta a, khawvel pum tan, Pathian mite vanrama hruaithleng tu tur siamthat lehna thutiam chu. Isaian chanchin tha a sawi, thuhnuairawlh leh miretheite tan, saltang mekte tana zalenna, mitdel te mit lo varna, he chanchin tha hi Isua kha a lo nit a ni. Chanchin tha ziak ah tam tak kan hmu a, thilsiamten Pathian lam an let leh theihnan, Isuan vantlang zinga indaidanna tam tak a ti chhia a, natna dam theilo tam tak a ti dam a, thil diklo tam tak te a dodal a ni. Isua khan vanram hlutna he khawvelah hian a rawn nung chhuak a. A thihna leh a thawhlehna in kan chhandamna a rawn lei a, Pathian hmangaihna leh khawngaihna a rawn lan chian tir em em a ni. Paulan 2 Korinth 5:20 ah Isua ringtute chu Krista aia palai kan ni a ti a, Isua kan thinlunga a chen chuan, vanram leh chanchintha thu hriltura thuneihna leh mawhphurhna te, Isua he khawvela a len laia a tih thin ang chu ti ve tura tih kan ni. Pathian thuchah inremna leh siamthat lehna puangdarh tu, Krista aia palaite tan Isua Krista kha a tawngtai thin nghe nghe a ni. “Anni chu khawvel mi an nilo, kei
khawvel mi ka nilo ang bawk hian. Anni chu thutakin ti thianghlim rawh, I thu chu thutak a ni. Nangin khawvela kei mi tir ang khan, keipawhin anni chu khawvelah ka tirh hi.� (Johana 17:16-18) Kan tun hun atan: Kristiante tan chuan, Krista aia palai nih hi chona nasa tak a ni a, a chhan chu he kan chenna khawvel hi kan in kum hlun tur a ni lo tih hi pawm angai a ni. Van khua leh tui kan nih chuan kan nundan te thlak angai a, Pathian chhungkua nih kan thlan tawh chuan, Pathian leh A Lalram thlirna anga thil kan thlir angai tawh a ni. Krista aia van palai kan ni a, he khawvela cheng la ni mah ila kan thiltum chu thil danglam daih a lo ni ta a. Pathian thu hrilh leh Pathian leh vanram aiawh kan ni tih kan nun a lantir hi kan hna ber a lo ni ta a ni. He khawvel min hual veltu, sualna tam tak a kan tluk luh loh nan, “Anni chu khawvela mi an ni lo�,a tih ang hian, inthunun tur leh inveng fimkhur a, inring reng tur kan ni.
Palai nih hi midang rama keimahni ram nundan chanchin chauh va hriattir satliah ringawt a ni lo va, inpawhna tha leh thuk zawk kan neih theih nan, kan va kalna ramte nunphung leh tihdan pawh tha zawk a kan hriat angai a ni. He khawvel hi kan duh dan leh nuam kan tih chin atang chauhin siamthat kan tum thin a, amaherawhchu Pathian chuan khawiah pawh, hmun tinreng ah, khawvel zawng zawng a kal turin min ti a ni. Kan inchhung, kan kawngkhar chhung nuam kan tihna hmun atang ringawt hi chuan a theihloh a ni.
Kan tunlai khawvel ah hian chanchin tha hriltu, Krista aia palai hi he khawvel hian a mamawh tak meuh meuh a. Inhnuaichhiahna te, retheihna te, pawisaklohna te, hlemhletna te hian kan chenna khawvel hi a ei chhe mek zel a, miten Pathian hnathawh inremna leh siamthat lehna te hi an hriat theihloh phah thin a ni. Mi rethei tak tak chenna in leh eitur neilo tam tak an la awm a, mihring hmanga sumdawnna leh damdawi hmansualna salah mi tam tak an tang bawk a. Thudik, an mahni chhanchhuak thei tu tur ah kan mit a del tlat a, min an mamawh, midang tana kan thil tih theih te hi kan hmu theilo thin a ni.
Krista aia Palai kan nihna angin, kan awmna apiangah vanram kan lan tir thei a, Pathian in he khawvel a hmangaihna te kan nuna lantirin, chanchin tha hrilh darh zelin, mi zawng zawng in vana kan tana hmun peih sa diam tawh kan thlen theuh theihnan hna i thawk zel ang u. Sawiho tur : 1. Krista aia palai tha tak i nih theihna turin vanram nundan engtenge pawimawh i tih? 2.
Midangte nena inlaichinna tha i neih theihloh chhan ni a i hriat enge ?
3.
In khawtlangah vanram chanchintha in a la thlen ve loh an awm em?
Vanram pan a kan zin kawng In vengah tuemaw khawhar leh mal tak miin an kawm ngai vak loh an awm em? An awm chuan anmahni kawmngeih turin tan han la chhin la, Vanram chanchintha sawipui theihna remchang i neih theihnan tawngtai bawk ang che. Major Erica Helton – hi USA Western Territory chhuak ni in IHQ ah a thawk mek a, heti hian a sawi a ni: ‘Americas and Carribean Zone ah Assisstant Under Secretary ka ni a, kan rampawna rawngbawltu ni a ka awm vang hian Isua Krista aia palai ka nihzia leh chu dinhmun pawimawhzia te,vanram aiawhtu duhawm tak nih a pawimawhzia leh Isua nena inlaichinna tha tak neih reng a tulzia ka hriatchian phah a ni,’ a ti.
7. VANRAM HAHCHAWLHNA Bible chhiartur: Matthaia 11:28-30, Johana 14:1-7 “Nangni thawkrim leh phurrit phur zawng zawng te u, ka hnenah lokal rawh u keiman ka chawlhtir ang che u, thuhnuairawlh leh rilrua inngaitlawmtak ka nih hi, tichuan in thlarau tan chawlhna in hmu ang, ka nghawngkawl chu a nuam a ka phur pawh a zang a ni”. Bible in engtinnge a sawi? Khawvela mi tin te hian chawlh kan mamawh a, thlarau zawng zawng hian hahchawlhna an zawng vek a ni. Edena bawhchhiatna a lo awm atang chiah khan mihring chu a lo vakbo ta a, Lalpa chuan ‘Adam khawnge i awm? tiin a au va. Chu thlarau bo leh vakvai chuan chawlhna a zawng a, mahse a hmu zo lo, amah Pathian ngeiin a rawn zawng hmu ta a, ‘nangni thawkrim leh phurrit phur zawng zawng te u, ka hnenah lokal ula, keiman ka chawlhtir ang che u,” tiin a rawn be ta a ni. Kan taksa, rilru leh thlarau chi-ai taka a awm lai te hian, Pathian chuan a hnena chawl turin min la sawm reng a ni. Kan taksa a hah viau chuan kan tui te a lo hal em em thin a, chutih lai taka tuivawt tuitak in chu hahdam vawng vawng na a ni. Sakhi luite tuichaka a thaw huam huam ang hian ka nunna hi Pathian nung chakin a tuihal a ni. India ram lum tak mai a Officer kum tam tak rawngbawla awm tawh chuan, ‘ Kan ram a tuivawt tui tak in ka chak vawng vawng thin’ a ti a, mahse chu pawh chu lo in ta se tui chu a hal leh zel tho thin a ni. Hei vang hi a ni ang Isua chuan, ‘ Tupawh he tui in apiang an tuihal ang, kei in tui in tur ka pek in erawh chu an tuihal leh tawh lovang, kei in tui in tur ka pek chu an kawchhungah tuihna a chik chho ang,’ ti a a lo sawi, Thlarau Thianghlim tuinung in tluka hlu a awm lo a ni. Isua chuan, ‘Keizawng nun an neih nan chatuana an neih nana lokal ka ni’ tiin a sawi a( Johana 10:10). He khawvela a lokal nachhan chu nun tamtak kan neih nan a ni, chu chu lungawina kim nun a ni. Lungawina i hmuh miau chuan i hahchawl thin a ni. Thlarau thianghlimin min chenchilh chauh hian kan nun chuan hahchawlhna a nei thin a ni. Isua Krista thiltihtheihna in kan nun a khawih chuan kan nundan phung zawng zawng a thlak danglam vek thin a ni.
Kan tun hun atan : Ram vawt taka chengte chuan daihlim a chawlhhahdam an chak kher lovang, mahse khawlum lutuka chengte chuan a hahdamthlakzia an hrechiang hle ang. Nisa tak hnuaia phurrit tak nena hnathawh hah hnu chuan daihlim hnuaia hahchawlh chu a nuam em em a ni. Pathian ropui tak hlim hnuaia thukruk kan ni a( Sam 91:1)chu hmun chu thil hlauhawm leh min tina theitu laka himna famkim a ni. Nikhat chu ka thian pakhat thih hlauhthawnawm khawpa damlo chu a chanchin te ka zawt a, ani chuan a hriselna tlakhniam tawh zia rawn sawi ta lo chuan, hahchawlhna daihlim nuam tak hnuaiah a chawlh tlat vangin eng harsatna mahin a tibuai theilo ani tih thu min rawn hrilh a. A natna chu na hle mahse a thlarau chu Krista ah chuan hahdamtakin a chawl a ni tih a chiang hle a ni. Nidang lehah chuan mi pakhat thi tur bulah ka thu a, heti hian a sawi a, ‘He khawvel hi hmun ropui tak ani a, nungcha zawng zawng te hi an ropui em em a, mahse kawtthler leh in te hi mihring siam an ni a. Mahse ka kalna tur hmun, ka chenna tur in chu Pathian siam vek a ni, Pathian chu lei leh van siamtu a ni a, chuta kal chu ka chak em em a ni’ tiin. Mi thenkhat chuan thil tih leh tihloh ah te an buai em em a, hnehchhiahna nghawngkawl ten a delhbet a ni mai thei. Lal Isua chuan kan nghawlkawl hrui rualrem lo te nen lam a min siamthatsak min tiam a ni. Mihring lung (heart) hi a buai awlsam em em a, kan taksa in tuar lovin thihna hial a thlen thuai thei a ni. Chuvang chuan kan Lalpa Isua chuan kan taksa hi thlak danglama amah anga awm turin min buatsaih a ni. Vanram chu kan chatuan in leh kan chawlhna tur a ni’. An mit ata mittui zawng zawng a hru hul tawh anga, thihn a, lusunna, tahna leh natna a awm tawh lovang ( Thupuan 21:4-8) Sawiho tur 1. Khawvelah hian engtinnge Lalpaah kan chawlh hahdam theih ang? 2. Isuan ‘ka nghawngkawl chu a nuam a, ka phur pawh a zang a ni’ a tih hi a dik tih engtinnge kan hriat theih ang? 3. Pathianin hahdam taka a lo chawlhtir tawh dan che u han sawiho teh u.
Vanram pan a kan zin kawng Vanram chu Pathian chenna a ni a, Bible chuan ‘Pathian kan hnena awm ‘Imanuel’ tiin a sawi a. Pathian kan hnena a chen tlat chuan vannun kan chen tan tihna a ni, amahah chuan i hahchawl ang u. Lieutenant Colonel Lalhlimpuii hi India Eastern Territory chhuak ni in, IHQ ah South Asia Zone ah Under Secretary ni in rawng a bawl mek a, heti hian a sawi a ni: ‘ Isua Kristaah a thutiamte sut ve ngailo tu chungah hian ka rinna leh beiseina ka nghat tlat a ni’ tiin.
8. VANRAM HUMHIMNA Bible chhiartur- Ephesi 6:10 Jakoba 4:7: Chutichuan Pathian thu thu in awm rawh u, amaherawhchu Diabola dodal rawh u, tichuan a tlanbosan ang che u. Bible in engtinnge a sawi? Kristian nun chu zinkawng hlimawm tak mai a ni a, mahse zinkawng hahdam tak erawh a ni reng fo lo a ni. Bible chuan hahdam taka zinkawng zawh beisei lo turin min hrilh a ni. Pathian thu in min zirtir dan chuan vanram pana kan kalkawng hi Thlarau Indona atan zirlai pawimawh tak a ni tih min hriattir a ni. Ephesi 6:1 chuan nitinin ringtute hian harsatna kan tawk thin a, heng harsatna te hi kan mihringpuite lakah ni lovin, thlarau sualho – setana leh a chhiahhlawhte ho lak atangin a ni zawk tih min zirtir a ni. A chang chuan chutiang zawng chuan kan ngaihtuah duhlo fo thin a, setana kan hlauh chang te pawh a awm ve thin a ni. Mahse Genesis 3:1-5 leh 1Peter 5:8 kan chhiar chuan Setana chu a awm tak tak a ni tih kan hre thei a ni. Vanneihthlak takin kan hmelmapa setana hi ralthuam inbel lovin kan hmachhawn a ngai lova. Bible chuan setana kan hneh ngei ngei na tur Ralthuam kan hman theih reng te Ephesi 6:11-17 ah chiang takin min hrilh a ni. Heng ralthuamte hi thlemna kan tawh hun apianga kan hman ngei ngei tur te an ni. He Indonaah hian keimahni chauhin kan tang lova, Pathian chu kan lamah englaipawhin a tang reng a ni. Jakoba 4:7 ah khan Pathian hnena kan intukluh phawt chuan setana chuan min tlanbosan dawn a ni tih kan chhiar tawh kha. Bible hian Vantirhkohte chanchin chiangtakin min zirtir a, Pathian thuchah kengtu leh min venghimtu te an nih thu min hriattir a ni ( Sam 91:11,Hebrai 1:14).
Kan tun hun atan Chhandam kan ni ngei a ni tih inhriat hi thil ropui tak a ni a, Vanram hi a awm tak zet a, kan hringnun zinkawng kan zawh tawp hunah chuan hlimtawp hlau lovin
chutah chuan kan la kal dawn a ni. He khawvela kan la khawsak lai hian vanram hian kan nunah awmzia a nei em le? Ka mit hi a fiah tawk loh avangin, lehkha chhiar harsa ka ti fo thin. Doctor chuan lehkha chhiarna leh khawthlirna ( Bifocal) ka mamawh a ni ti in min hrilh a. Bifocal tarmit chu thil hmuhchhuah tha tak a ni tih ka hre ta a, hla taka mi chiang takin min hmuhtir thei a, tin ,a hnuailam glass atang chuan fiahtakin hnaitea thil awm te ka hmu thei bawk a ni. He bifocal tarmit atang hian vanram hi in thlir chhin teh ang- Vanram chu kan la kalna tur hmun a ni a, chutih rual chuan kan nitin nuna tel ve zel a ni tlat bawk si. Thlemna leh fiahna te kan tawk fo thin a, setana chuan thlemnaa kan tluk lai hmuh hi a chak ber a ni, mahse Pathian ralthuama nitina kan inthuam chuan ( Ephesi 6:10_18), thlemna lakah kan him reng dawn a ni. Chhandamna lukhum chuan kan rilru a venghim a. Awmphaw chuan thinlung a venghim a. Thutak kawnghren,ralthuam te phuarkhawmtu chu Isua a ni. Amah chu kawng leh thutak leh nunna a ni ( Johana 14:6) Remna chanchintha pheikhawk chuan kawng harsa ah min hruai in, nghet taka dingin chanchintha kan hril thei dawn a ni. Thlarau ngunhnam chu Pathian thu chanchintha hi a ni a, chu ngunhnam chu a tawn tawn a hriam tawn a ni a, hmelma chak ber pawh a hneh thei a, thil thalo ber pawh thil tha a chantir thei thiltihtheihna chu a ni. Rinna awmphaw chuan misual thal alh thei leh thlemna kan nun titlu a tichhe theitu lakah min veng thei a ni. Min thlamuantu leh awmpuitu Pathian kan nei a, Lalpa awmphaw min venghimtu leh vantirhkoh min vengtu leh rawng min bawlsaktu kan nei bawk a ni. Ama kutah chuan kan him a, malsawmna kan dawng bawk a ni.
Sawiho tur 1. Ephesi 6:10-18 hi ngaihtuah zui la,ralthuam chi hrang hrang te ngaihtuah chungin Pathian ralthuamin nitin engtinnge kan inthuam theih ang? 2. Jakoba 4:7 a thupek pahnih kan chhiar hi i nitin nun nen inzawmna engtinnge a neih? 3. Bible ah hian Pathian venhimna min tiamna i thlamuanpui thin i nei em? Han sawiho teh u. Vanram pan a kan zin kawng Thlemna leh fiahna tamtak karah khawvelah hian awm rih mah ila, vanram chu keimahni ah hian a awm reng tawh zawk a ni. Pathian ralthuamin englaipawhin inthuam ila, hlauhna neilovin Hnehna kan chang zel thei dawn a ni. Commr Marieke Venter hi Southern Africa Territory chhuak ni in Bangladesh leh Sri Lanka ah te rawngbawlin a lo awm tawh a, heti hian a sawi a ni : ‘South Asia Zone ah Zonal Secretary for Women’s Ministries ka ni a, Pathianin thilsual leh thalo lakah min venhim thin avangin lawmthu ka sawi a, Khawvel atanga vanram panna zinkawng ka zawhlai mek hian Isuaah chuan ka him reng a ni’ ti in.
9. VANRAM ROHLUTE Bible chhiar tur: Matthaia 6:19-21 Leia sulrul leh tuiekin an eichhiatnaah, rukruten an reh pawha an rukna ah hian in tan rote khawlkhawm suh u, vanah sulrul leh tuiekin an eichhiatlohnaah rukruten an reh pawh a an ruk hek loh na ah chuan in tan rote khawlkhawm zawk rawh u, i ro awmna apiangah i rilru pawh a awm ang. Bible in engtinnge a sawi? He Bible chang hi tlangchunga mipui tamtak hmaa a sawi a ni. Isua chuan a thu ngaithlatute hnenah chuan he khawvela thil chhe thei leh bo leh thei mai mai lakah chuan an rilru dahlo turin a hrilh a, a chhan chu chung thilte chu chatuan daih tur an nih loh vang a ni. Chatuan daih tur rohlu dik tak, chhe theilo leh bo theilo chauh chu ngaihtuah turin min hrilh a ni. Isua Krista min hrilh duh ber chu kan rilru awmna ber chu kan ro awmna ah a ni tih hi a ni. Kan ngaihtuahna hi kan thilneih himna leh peipunna ah hian a innghat nasa em em a ni. Lal Isua chuan kan hun, tha leh zung, kan duhna te hi Pathian lamah zel dah tlat turin min duh a ni. Hei hi chatuan thlenga thil pawimawh tawp chu a ni. Kan tun hun atan : Leap year tih film ah chuan, heti hian zawhna an siam a ‘I in hi lo kang ta sela, second 60 chauh nei ta la, enge i lakchhuak ang? second 60 chu a reilo em a, enge lakchhuah tur thil hlu ber ni ang tih pawh ngaihtuah chhuah a harsa em em dawn a ni. Thlalak, lehkha pawimawh nge lehkhabu ni ang? Nge pi leh pu te atanga i thil rochun zawk? Chung zinga engemaw ber chu thil hlu tak ani ngei ang, mahse vanram hlutna nen han tehkhin chhin teh.Vanram ro hlutzia hi ngaihtuah nan kan rilru kan seng ngai em? Chu film tawpah chuan in chu a kang tak tak lova, alarm diklo mai mai a ni a, in chu a kang reng reng lo tih an rawn sawi ta a. Mahse ka ngaihtuah chhuah tak chu hei hi a ni- ‘ Ka nunah hian ka duh tamtak ka nei a, mahse ka mamawh ber hi ka lo la neilo a ni tih hi.
Kan duh nilo kan mamawh neih hi kan nuna tul ber chu a ni. Kan nun ah hian min tihlimtu tamtak awm in kan ring a, mahse kan mamawh tak tak erawh kan neilo fo thin a ni. Kan hun leh sum neih bak bak kan duhzawng lakkhawm kan duh fo thin a ni. Kan rinna chauh hi kan thilneih dang zawng zawng aia rohlu chu a ni. Rinna hian kan chakloh lai leh manganna vawrtawp kan tawh lai pawhin beiseina nung min siamsakin, khawngaihna min siamsak thin a ni. Kan dinhmun chu engpawhnise, a tha emaw tha lo emaw rinna chuan hlimna tawp theilo min pe a ni, hei hi Rohlu diktak nei ngei tura kan beih tur chu a ni. Tisa leh thlarau a kan mamawh, nitina Amah nena kan inlaichinna tinghet deuh deuh tur Rinna chu Lalpa min pek duh chu a ni. Kan nitin nun buai tak, eizawnna leh hmasawnna tura kan intlansiakna karah hian Pathian nena kan inlaichinna tihngheh tlat hi thil pawimawh ber chu a ni. Sawiho tur 1. II Korinth 4:5-11 hi nguntakin chhiar la, ‘hlum belchhunga ro phumruk’ tih hi a awmzia i hrefiah thiam em? 2. Nangmaha rophumruk chanchin han sawifiah teh? 3. Pathian nena in inlaichinna hi engtinnge i nunah i dahpawimawh ber theih reng ang? Vanram pan a kan zin kawng Vanram pana kan kal lai mek hian, keimahni-a rophumruk kan ngaihhlut ber hi a pawimawh em em a ni.Tunkar lo awm turah hian Pathian nen chauha hun hmang turin ruahmanna siam la, i calender ah i hman hun tur chhianchhiah sa la, Pathian nena inlaichinna thukzawk neih ngei tum la, thil hlu ber chharchhuak turin hun insiam ngei tum ang che. Lieutenant Colonel Kalie Webb, hi Australia Southern Territory ( Australia Southern ,Pakistan leh IHQ) atanga chhuak IHQ a thawk mek a ni a, heti hian a sawi a ni-
‘Assistant Chief Secretary ( Personnel) ni in, Hruaitute tihhmasawnna lamah mawhphurtu ka ni a, ka hmuhchak ber chu an rawngbawl lam hmasawnna chauh ni lovin, Pathian nena inlaichinna nung leh thukzawk an neih hi a ni’, a ti a ni.
10. VANRAM – HNAMTIN TAN Bible chhiartur: Genesis 11:1-9, Luka 13:23-30 Tirhkohte Thiltih 2:1-12 Chhak leh thlang atangin an lokal khawm anga ,Lalpa ram ropuiah an chawl ang. Bible in engtinnge a sawi? Genesis bung khatna ah chuan Pathianin Evi leh Adama chu chi tamtak thlah a leilung luahkhat turin a siam a ni tih kan chhiar a. Mahse, mihring chu Pathian lakah a lo tisual ta a, tuiletin khawvel chu hrem a lo nih khan Pathianin Nova chu chi tam tak thlaha leilung luahkhat turin a hrilh leh a ni. ( Genesis 9:1)Nova thlahte atang chuan hnam hrang hrang an lo piang leh ta tih kan hmu a ni. Mihringte chu an lo inthlahpung zel a, Pathian hming langlo tawpa anmahni leh anmahni zingah chuan roluahtu bik insiam te an lo duh ta a. Tichuan, Pathian tlukpui tur leh leilung luahkhata inthlahpung tura a ruahmanna chu tihtawp tumin van tawnga insang sak tumin bul an tan ta a. Pathian laka helna ah hian thil chhinchhiah tur pawimawh tak chu an vai-in insang sa tur hian an inthurual a ni tih hi a ni. Inhriatthiamlohna engmah awm lovin, an thiltihtumah an tangruala, an tawng pawh a inang vek a ni. Mihringte sualna leh chapona chu Babel insang sak bultanna tura a chhan ber chu a ni. An thiltum tipuitling tura an thawhrimzia te chu Lalpan a hmu reng a, mahse heng zawng zawng avang hian amah chu an hlat phat tawlh tawlh dawn tih a hre reng a ni. Pathian chuan a khawngaihna nasat em avangin tawng chi hrang hranga tawng na thilpek a pe ta a.Tichuan, mihringte chu tawng an lo inhriatthiam takloh avangin khawvel hmun hran hran ah an kaldarh ta a, khawvel zawng zawng luahkhat tura Lalpa ruahmanna chu tihpuitlin a nih ngeina turin. Isua vana a lawn dawn khan (Matthaia 28:19-20), khawvel zawng zawngah kal a chanchintha hril turin a zirtirte chu thu a pe a. Chu chuan hnamtin tan malsawmna thlentu ni tura Abrahama hnena thu a lo tiam tawh chu a lo hlawhtlintir leh ta a ni a. Penticost ni a lo thlen lai khan( Tirhkohte thiltih 2),
Pathian tihtu Juda te chu ramtin atangin kut hmang turin Jerusalema an awmkhawm lai a ni a. Thlarau Thianghlim a lo thlen lai khan Isua zirtirte chu an awm vek bawk a ni. Tawng chi dang in an lo tawng ta a, mahse mipui zawng zawng chuan anmahni tawng ang theuhin an hrethiam vek a. Pentikost ni a lo thlen khan tawng hrang hrang thilpek chu a lo chiang lehzual ta a ni. A tirah chuan tawng hrang hrang chu inthendarhna thlentu a ni a,Thlarau Thianghlim a lo thlen erawh chuan anmahni pumkhata siamtu a lo ni ta a ni ( a chhan chu zirtirte tawng chu anmahni tawng ang vekin an hriatthiam tak tlat avangin).Tawng inhriatthiam tawn theihloh avanga daidanna bang chu thiahin a lo awm ta a, Pathian thiltum chu a lo thlen theih zelna tur a ni. Bible in min hrilhdan in, Vanramah chuan hnam hrang hrang aiawh vek a nih tur thu min hrilh a. Johana 3:16 a kan hmuh angin, Pathian hmangaihna chu a fapa Isua Krista kaltlangin min pe a ‘ Amah chu tupawh a ring apiang an boral loh a chatuana nunna an neih zawkna turin’. Kan tun hun atan : Hnam zawng zawng te hnena chanchintha hril tur hian ramtinah kan zin kher a ngai lova, a chhan chu raltlante ( refugee) te an lo pung zel a, ram tamtak ah hian hnam hrang hrang te an lo chengho tak vang a ni. Mi thenkhat chuan insang satute ang khan hnamdang te nena khawsakho hi kan hlau em em a, kan hriatchian sa te nen chauha khawsakho hi kan duh dan a ni thin.Luka 13:27-28 chuan Vanram kai inring em em mahse luh phalsak siloh mak ti tak te an la awm ngei dawn a ni tih min hrilh a ni. Van khua leh tui ni tawh te chuan Pathian thlirna atanga kan chenna khawvel hi thlirchungin kan nun pawh vanlam duhdan anga kan nun a ngai a ni. Sawiho tur 1. Matthaia 25:34-36 hi i nunah engang in nge in sengluh han sawiho teh u. 2. In thianho zingah hnam hrang hrang te in awm em?
3. Hnam hrang leh nunphung hrang te nena tha taka khawsaho turin engtinnge in infuihtawn ang? Vanram pan a kan zin kawng Isua Kristaah pumkhat kan nih angin, midangte nena inlaichinna tha leh thianghlim tak neih hi a pawimawh em em a ni. Hnam hrang hrang ten Pathian chibai buka kan han chawimawiho te hian nakina Vanrama kan awmdan tur a lo entir lawk a ni. Nuam ti taka kan khawsakna hi duhtawk mai lovin, hnam zawng zawng te hnenah chanchintha hril turin i banphak tawk i thenawm mai ah khan an lo awm reng thei asin. Maj Ana Fraser-i hi USA Eastern Territory chhuak Officer ni in tunah hian IHQ ah Spiritual Life Development Centre( Thlarau nun thanlenna centre) ah a thawk mek a, heti hian a sawi a ni ‘Spiritual Life development Assisstant Secretary ni a rawngbawl mek ka ni a, mi zawng zawng hi Nula thianghlim panga moneitu lokal hmuak tura inpeih fel thlap ang kha ni turin ka duh tak meuh a ni’ ti in.
11. VANRAM RIMAWI Bible chhiartur- Thupuan 15, Zephania 3: 17 Lalpa i Pathian chu i chungah a awm e Chhandamtu tur mi chak tak chu Lawmin i chungah a hlim ang a, a hmangaihna a tithar anga Hla sa in i chungah a lawm ang. Bible in engtinnge a sawi? Rimawi chanchin ziahna hi thuthlunghlui leh thuthlungtharah kan hmu nasa em em a ni. Ramhuai in Saula a luhkhung a, a thinrim a sosan nasat viau pawh a tudai turin Davida chuan tingtang a tumsak thin a ni tih Biblle chuan min hrilh a ni. Mipuiten Jerusalem pana an kal laia hla an sak tur chi hrang hrang – lungngaih lai, hlim lai, Pathian chibai bukna leh nitina saktur te sam bu ah chuan tamtak kan hmu a ni. Bible a rimawi chanchin ziakna chu Pathian chibai buknana hman te an ni a, hmangaihna lantir nan leh Jeriko kulh ngei pawh tichim thei khawp thiltithei a ni. Zephania ah chuan Lalpa chu mipuiten an faknaah chuan a lawm hle a ni tih kan chhiar a, Pathianin kan theihtawpa kan fak a lo lawm ve tih hriat te hi va nuam tehlul em! Thupuanah pawh hian rimawi chanchin min hrilh tam hle mai. Pathian Lalthutphah hmaa chibai bukna rimawi te, Mithianghlim, angelte leh Lalpa hmangaihtute zawng zawng chuan hlimtakin amah chu zah takin an fak a ni tih min hrilh bawk a ni. Tawng thenkhat leh lehlin thenkhatah chuan Zephania 3: 17 ah hian ‘ In chungah a lawm em avangin Lalpa chu ringtakin a au ani’ tiin a inziak a. Lalpa kan chunga a lawm em avanga ringtaka a au tur hi han mitthla mai pawh hian a van ropui tak em! Chhungkuaa naute thar an lo pian emaw, infiamna a kan tan lam team ten an tihthat viau emaw, Lalpa tana dopui tur sipai thar lawmluh emaw, setanan suala a phuar mek in Isua zui tura thutlukna an siam tuma hlimtakin kan au thin a ni.
Chutianga hlimtaka kan au ang chiah hian kan Lalpa pawh hi Pathian chungnungbera fapa leh fanute kan nih avangin hlimtakin a au chhuak thin a ni. Kan tun hun atan : Rimawi hi ka ngaina em em a, ringtaka zai emaw, hla thu lam ri lova rimawi han tihrik ( humming) te hi ka ching em em a ni. A chang chuan fakna hla a ni a, a chang chuan kan naupan laia fakna hla kan lo sak tawh thin te a ni thin. A chang chuan kan titi thukawchang atanga ka rilrua lo awm thut te a ni thin. Hun tam berah chuan ka zai ring vak ngai lova, mahse keimah ang chiah thian hi IHQ ah ka nei a, a chang chuan kan zai ri rual thawt thin a ni. Kum reilote kalta ah khan lungngaihna in min tlakbuak ve a, ka zai ri hriattur pawh a tlem ta hle mai. Thian pakhatin ka zairi a hriatkhat tawh zia min hril chuan ka inhrechhuak chauh a ni. Hlimtaka ka zai theih leh chu kumhnih hnuah a ni ta chauh a ni. Ka rilru te sawichhuah a remloh emaw, tawngtaina thinlung te ka put theihloh chuan ka zai tawp thin a ni. Zaithiam chu ka ni hauh lova, a chang phei cguan ka phuahchawp hlate ka sa thin a, mahse ka theih ang tawkin Pathian fakna chu ka la sa zel tho a ni. Sawiho tur 1. I hla duhzawng tak enge ni a, engvangnge? 2. Pathian hian eng hla nge a sak sak che a i rin? Engvannge ni ang? 3. Eng hla nge tunah tak khan i rilruah awm? Han sa chhuak chhin teh i thianten an rawn zawm ve theihna turin. Vanram pan a kan zin kawng Vanram kan panna kawng hi kawng awlsam a ni hauh lo.Thil hlimawm nuih dar dar na tur emaw, Pathian chibai buk rengna pawh a ni kher lovang. A chang chuan hrisel lohna te, kan duhtakte nena kan inlaichinna kehchhiatna te, khawharna leh harsatna dangte a lo thleng fo thin a ni. Mahse, chung hun harsa karah chuan Pathian faka zai i thlan phawt chuan i zai zel thei dawn a ni. Nangmah mai in i kal
dawn lova, Lalpa ngei pawh nangmah avangin hlimin a zai thin a ni tih hrereng ang che. Commissioner Dawn Heatwole –i hi USA Central Territory atanga chhuak Officer ni in IHQ ah a thawk mek a, heti hian a sawi a niStrategic Mission Secretary, IHQ ah ka nih angin, ka thiltum ber chu khawtlang nuam siamtura tan lak te, hnathawktute leh Officer ten an hnathawhna hmuna an hriatpuina puangchhuak tura fuih te, tin, keima nun ngei pawh Lal Isua hnena midangte hruai thlengtu ni tura Pathian duh anga nun hi a ni.
12. VANRAM ROPUINA Bible reading- Thupuan 21:1-7, 9-26 Bible in engtinnge a sawi? Vanram hi mihring tawngin a hrilhfiah zawhloh khawpa hmun thianghlim leh nuam, a kawtthler pawh rangkachak, mi zawng zawng tana pindan awm vekna tur hmun ni in kan suangtuah thin a ni. Thupuan 21 chuan Vanram chu a bang pawh Jasper a siam a ni a, lunghlu leh mawi tamtak a cheimawi a ni a, a gate pawh tuikeplunga cheimawi, a kawtthler pawh rangkachak vek a nih thu a sawi a ni. Chung ang zawng zawng hmuh kan beisei leh suangtuah ai a ropui chu vanramah chuan hmuh tur a awm dawn a ni. Chang 3 naah chuan vanram chu Pathian leh a mite chenna tur anih thu kan hmu a, chang 4 na chuan ‘ an mit ata mittui zawng zawng a hruk hulna tur hmun a ni tih min hrih bawk a ni. Thilhluite chu an lo ral tawh avangin thihna, tahna leh lusunna te a awm tawh dawn lo a ni. Sam 16:11 ah chuan Davida chuan Vanrama Pathian nena kan khawsakho dan tur heti hian a sawi a, ‘ Nangin nunna kawng chu mi hriattir ang a; I hma ah chuan hlima khah liamna a awm a; I kut ding lamah chuan kumkhaw lawman tur a awm a,’ ti in. Isaia 35:1-2 ah chuan thlaler ramro ah chuan pangpar te a vul ang a, hlim leh lawmtakin a au chhuak ang tiin min hrilh a, chang 5-7 ah chuan ‘mitdelte mit chu tihvar ani ang a, bengngawngte beng pawh tihvar a ni tawh ang ti in min hrilh bawk a ni. Kebaite chu sakhi angin an zuang ang a, tawngtheilo ka chu hlimin a au chhuak ang’, ti in . Vanram mawizia chu sawichhuah thiam rual a ni lo a ni, mahse a ropuina tak tak zawk erawh chu Pathian roluahpuitu tur te kan nihna zawk hi a ni. Kan tun hun atan : Zan mut laia vur lo tla ka tawnhriatna hmasak ber chu Arizonaa thlasik lai in a ni a, zing kan tho chuan khawpui zawng zawng chu vurin a lo khuh var vo mai a,
chutiang reng reng chu ka la hmu ngailo a, Pathian ropuizia hi mak ka ti em em ringawt mai a ni. Khawvel ropuizia pawh hi ka ngaihtuah fo thin a, zana vana arsi an pe un mai te, thlalera ruah an sur zawh rimtuizia te nen. A chang chuan he khawvel hi vanram a ni ta emaw tih mai tur a ni thin mahse a la ni rih mai lo. Vanram chu Lal Isua ringtute kalna tur a ni a, ringlotute tan chuan thlen ve phak rual ani dawn lo a ni. Vanramah chuan kan sualte ngaihdam a ni vek tawh dawn a, sualna a awm leh tawh dawn lo a ni. Tihdam pumhlum kan nih tawh dawn avangin, natna reng reng kan hre ngai tawh lovang. Lusunna leh tahna a awm tawh dawn lova, Pathian fate vek kan nih tawh dawn avangin hlimtakin Lalpa kan chawimawi in chibai kan buk tawh dawn a ni. Chu chu kan roluah tur chu a niVanram ropui tak mai chu. Kan hmangaihte leh kan chunga rinna nghattu te hnenah he vanram ropui tak chanchin hi phur takin kan hrilh thin tur a ni. ‘Engpawhnisela, in awmdan chu Krista chanchintha nen inmawi phawt rawh se’ tiin Phillipi 1: 27 chuan min hrilh a. Pathian ringtute awmkhawm kan nih ang in, Vanram luttlak tura uluk taka kan nun a ngai a ni. Tichuan, miten kan nunah Isua an lo hmu ang a, he khawvel thim tak karah hian Krista hriatpuitu nung kan lo ni thei dawn a ni. Ringtute kan ni a, kan roluahtur Vanram hlutzia midangte kan hrilh fo tur a ni. Chutichuan miten Vanram ropuizia an lo hre ve ang a, chatuana Pathian nena lengdun tura kal ve an lo chak phah dawn a ni. Sawiho tur 1. Vanram thlen i chakna chhan ber enge ni? 2. Vanram ropui taka kal ve chak turin mite engtinnge i hrilhchhawn ang? 3. Vanram ngaihtuah nasa leh zual turin engtinnge nangmah i infuih chak thin ang?
Vanram pan a kan zin kawng : Vanram ropuitak zinkawng i zawh mek lai hian Paualan kolosa mite hnena lehkha a thawna a sawi – lei lam.thil te ngaihtuah tlem deuh a, vanlam thilte ngaihtuah tam zawk tura a tihna hi keini pawhin nguntakin i ngiahtuah ve tbin ang u( kolosa 3: 1-4) Major Angela Strickland-i hi USA Western Territory atanga chhuak Officer ni in tunah IHQ ah a thawk mek a, hetiang hian a sawi a ni ‘The Year Book Editor ka nih angin, khawvel pumpuia Sipai Pawl chanchinte hi ka hre hnem viau a, Lalpa thupek ang taka midangte hmangaihna leh hmun hla taka mamawhtute hnen thleng phak sipai kan ni a. Kei ngei pawh hi Vanram ropui tak chanchin leh chumi hmuna kal tlak tura nun a pawimawhzia midangte hnena hriattir chu ka mawhphurhna a ni tih ka hrechiang hle a ni’ ti in.
A chhunga thu awm te: VANRAM PANIN 1. Vanram chu a tak tak a ni 2. Vanram Inhlanna 3. Van khua leh tui kan ni 4. Vanram Humhalhna 5. Lei Vanram 6. Van palai 7. Vanram hahchawlhna 8. Vanram Humhimna 9. Vanram rohlute 10. Vanram Hnamtin tan 11. Vanram rimawi 12. Vanram Ropuina
Colonel Chris Webb Captain LovethOnuorah Commissioner Eva Kleman Major Anne Siundu Colonel Lisbeth Welander Major Erika Helton Lieut – Colonel Lalhlimpuii Commissioner Marieke Venter Lieut-Colonel Kalie Webb Major Ana Frazer Commissioner Dawn Heatwole Major Angela Strickland.
Note
Note