Interview Annemiek Overboom

Oog voor wat telt

Annemiek Overboom

Onze maatschappelijke waarde vergroten met ‘de beweging van Saffier’

‘De toekomst van de zorg is niet alleen zorgelijk. De zorg wordt ook beter, als het beter aansluit bij wat de ouderen van nu willen.

Met “de beweging van Saffier” maken we die aansluiting en vergroten zo onze maatschappelijke waarde.’

De beweging van Saffier is ons antwoord op de uitdagingen die voor ons liggen, het resultaat van vele gesprekken in 2023. Als we deze beweging maken, behouden en vergroten we onze maatschappelijke meerwaarde. Vaak wordt zorgelijk naar de toekomst gekeken: onbetaalbare zorg en te weinig personeel. Hier kun je ook anders naar kijken. Veel ouderen willen namelijk ook andere zorg dan die van vandaag. Er zit ook een positieve kant aan de verandering van de zorg. De zorg wordt ook beter omdat hij beter aansluit bij wat ouderen willen.

Waarom moet het anders in de ouderenzorg?

De zorg is ingericht in een andere tijd.

Ouderen van nu wonen liever zelfstandig. Bovendien houdt men - terecht – graag zijn eigen inbreng op zijn leven. Logisch, waarom zou je je zelfstandigheid opgeven? Wat mensen evenmin kwijt willen: de zorg van en de zorg om hun familie en vrienden.

Totdat je ‘in zorg’ komt, kijken mensen naar elkaar om. Soms voelt het alsof die band wordt doorgesneden na opname of nadat zorg aan huis georganiseerd is. Dan is de een ineens cliënt en de ander mantelzorger.

Mensen willen gewoon mens blijven, van betekenis zijn voor anderen.

De verpleeghuizen en thuiszorg professionaliseerden de ondersteuning van ouderen. Dat leverde mooie zaken op. Professioneel bereid eten en drinken, activiteitenbegeleiding, welzijn, 24-uurs zorgverlening en -behandeling altijd nabij. Wat een beetje naar de achtergrond verdween was de adviserende, ondersteunende functie.

En juist dát is waar zorgprofessionals van waarde kunnen en willen zijn. Ik zie steeds meer collega’s die niet langer alles overnemen. Ze zetten de zelfredzaamheid van de persoon zelf voorop.

Elkaar goed kennen is noodzakelijk.

Daar beleven collega’s ook het meeste plezier aan: het dagelijkse, wederkerige, warme contact, niet gebaseerd op de zorgvraag. Ook de technologie van dit moment gaat onze collega’s daarbij helpen. Als technologie zorg-, monitoring- en administratietaken overneemt, komen medewerkers toe aan dat wat nodig is: aandacht voor mensen, oog voor wat telt. De laatste verandering: medewerkers hoeven lang niet allemaal een zorgachtergrond te hebben. Een zorgzaam hart, dát is iets dat altijd blijft.

Is het besturen van een zorgorganisatie veranderd?

In het managementteam en het bestuur zien we dat Saffier er niet alleen voor de cliënten en hun familie en vrienden is, maar steeds meer ook voor de medewerker en zijn omgeving.

Natuurlijk zorgt elke organisatie voor goede werkomstandigheden en een goede relatie met de medewerkers.

Maar het gaat mij meer om een cultuur waarin je voor elkaar klaar staat. Door de thuissituatie hebben medewerkers soms heel veel aan hun hoofd. Behalve dat we er moeten zijn voor onze bewoners en cliënten, is het

even belangrijk er te zijn voor elkaar.

Daarom heeft Saffier twee simpele ambities: leefplezier voor cliënten en hun familie en vrienden en werkplezier voor de medewerkers en teams. Deze ambities staan niet los van elkaar: leefplezier door werkplezier en werkplezier door leefplezier.

Hoe kunnen collega’s dit waarmaken?

Het gaat om de band die met je met elkaar opbouwt, zowel in je team als met je cliënten en hun naasten. Bij een betekenisvolle band weet je intrinsiek wat nodig en passend is. Zo help je een cliënt weer zelf ergens heen te gaan met een nieuwe kennis, een collega te werken met nieuwe technologie of een echtgenoot zijn partnerrol beter te vervullen. Een collega vertelde: ‘Ik ben zo blij dat ik deze bewoner op weg heb geholpen naar meer zelfstandigheid! Het raakt mij dat zij nu gelukkig is, ik mag haar zo graag’. Dit gun je elke collega. Ik gun hen ook dat ze samen bepalen wat leuk en betekenisvol is in hun werk, wat werkplezier is. Teams worden steeds meer divers en multidisciplinair. Elkaar begrijpen en aandacht hebben voor elkaar worden daarom steeds belangrijker. Het vraagt aandacht om anders, meer divers, ondersteunend en slim te werken.

Vraagt anders werken meer dan alleen aandacht?

Ook aandacht voor morele dilemma’s is belangrijk en je uitspreken als je het even niet weet. In tijden van verandering is het broodnodig te investeren in reflectie. Als er meer mensen zonder zorgopleiding bij ons komen werken, dienen zich nieuwe vragen aan. En als een bepaalde technologie waardevol voor het werkproces lijkt, blijft de vraag of ze heilzaam is voor de cliënt. Door in gesprek te gaan over zulke dilemma’s, voelen meer mensen zich betrokken bij de beweging die we maken. Want de inbreng van alle medewerkers is nodig om hierin met elkaar vooruit te komen.

Welke waarden vind jij belangrijk in de ouderenzorg van nu en later?

In mijn jaren bij Saffier is me helder geworden: het gaat om de connectie.

Contact maakt het verschil. Is er wel of geen oprecht contact? Bij oprecht contact kan eigenlijk alles. Een collega vertelde me over een probleem met de bezetting en hoe zij dit vervolgens was gaan uitleggen aan de bewoners met de vraag om begrip en hulp. Een mooi voorbeeld van oprecht contact.

Een andere collega leerde me: ‘Onze ambitie “leefplezier” betekent niet dat we het iedereen naar de zin kunnen maken, het gaat erom dat wij ondersteunen dat dat mogelijk wordt.’

Zo wordt alles en dus ook het werk rondom cliënten gemakkelijker.

Je rondt je werkzaamheden hier in 2024 af. Welk werk moet Saffier voortzetten?

Naast de focus op leef- en werkplezier zal Saffier zich met anderen in de regio, zoals huisartsen, ziekenhuizen en andere zorgorganisaties, blijven inspannen om goede zorg te bieden aan wie dat nodig heeft. De zorgvraag groeit en wordt zwaarder, geen van de organisaties kan dat alleen opvangen. De problematiek is het grootst in de thuissituatie en daarom gaan wij ons daar steeds meer op richten. Tenslotte blijven ook duurzaamheid en inclusie onze aandacht vragen.

“ In mijn jaren bij Saffier is me helder geworden: het gaat om de connectie.

Contact maakt het verschil.”