Dzvoni Junij 2021

DZVONI

ХРИСТИЯНСКИ ЧАСОПИС / ХРИСТИЯНСЬКИЙ ЧАСОПИС РОК / РІК XXVIII · ЧИСЛО 6 (330) ·ЮНИЙ / ЧЕРВЕНЬ 2021 · ISSN 0354-5768 · 100 дин.

ШКОЛЯРСКИ ДЗЕНЬ У ВОДИЦИ

Шлїдом подїйох

РУСКИ КЕРЕСТУР – У Марийови святилїщу Водици 25. мая, на Треци дзень Русадльох, шветочно означени Завитни дзень. Архиєрейску Службу предводзел владика кир Георгий Джуджар зоз 12 священїками з наших парохийох, а троме споведали. На початку Служби домашнї парох о. Михайло Малацко у мено цалей Епархиї владикови повинчовал 20 роки як є пошвецени за владику, а два дзивчатка му з тей нагоди придали квеце. (М.А.)

ШИД – Од 14. по 17. юний, у Лєтнєй владическей резиденциї отримани 11. Духовни вежби за священїкох зоз нашей Епархиї предводзени зоз преосвященим владиком кир Георгийом Джуджаром. На вежбох духовни викладаня тримал францискан зоз Винковцох Мартин Дретвич, отримовани ранши Служби Божо, а вовторок и стреду на вечарших Службох Божох присуствовали и домашнї вирни зоз парохиї Преображеня Господнього. (В.Дї.)

РУСКИ КЕРЕСТУР - Вечар на предвечериє Завитного дня на 17 годзин зоз церковней порти рушела процесия хтору предводзел капелан о. Михайло Шанта. Служба Божа була на 19 годзин у Водици, служели домашнї капеланє о. Михайло Шанта и о. Владимир Медєши, а споведали парох о. Михайло Малацко и беркасовски парох о. Владимир Еделински Миколка. По Служби служени Молебен до Богородици и було мированє вирних, а було полна Водица, нє лєм Керестурцох, алє и з других местох. (М.А.)

БЕОҐРАД – Беоґрадски парохиянє 22. мая означели Кирбай. Службу предводзел домашнї парох, арихиєрейски намиснїк протоєрей ставрофор о. Варґа, а сослужел дон Александар Ковачевич, ґенерални викар беоґрадского надвладичества котри и пренєсол щири поздрави од митрополита Станислава Хочевара.Свойо винчованки вирним послал и наш владика кир Георгий Джуджар, нашо священїки, представнїки националних совитох Руснацох и Українцох, а на Кирбай пришол представнїк Министерства правди – Управи за сотруднїцтво з Церквами пан Ґаврило Ґрбан. (О.Р.)

СРИМСКА МИТРОВИЦА – Зоз святочну Службу Божу и обходом коло церкви 10. юния преславени Кирбай. Службу предводзел о. Михайло Режак, декан сримски и парох шидянски вєдно зоз ґенералним викаром сримского владичества Едвардом Шпановичом, єромонахом Романом Кандрачом зоз України, єромонахом и иґуманом Дамяном Кича ЧСВВ зоз Кули, сримскима паноцами о. Дарком Рацом з Бачинцох и о. Владимиром Еделинскийом Миколком зоз Беркасова, як и зоз о. Алексийом Гудаком зоз Вербасу. (о.В.Варґа)

Насловни бок фото: Дионизий Малацко и Ксения Бесерминї

Духовне заренко

ИСУС ПРИШОЛ ОЧИСЦИЦ НАШО ШЕРЦА У Марийови святилїщу Водици 25. мая, на Треци дзень Сошедствия Св. Духа, Русадля, шветочно означени Завитни дзень наших предкох, зоз Арихиєрейску Литурґию и з присуством велького числа паломнїкох, з Керестура и других местох. Архиєрейску Службу предводзел владика кир Георгий Джуджар зоз 12 священїками з наших парохийох, а троме споведали. На початку Служби домашнї парох о. Михайло Малацко у мено цалей епархиї владикови повинчовал 20 роки як є пошвецени за владику, а два дзивчатка му з тей нагоди придали квеце. (М.А.)

Мац Божа 1817. року вибрала Водицу як место чудесних подїйох. Єй зявенє за нас цали час було, и тераз є, як благовищенє за нашу Церкву и за нас. На тим месце чувствуєме окремну любов Мацери Божей. Прейґ заступнїцтва Мацери Божей Господь Бог ту зробел вельо чуда, а найвекше чудо тото же очисцовал нашо души, нашо животи од нєчистоти гриха. На тим месце Господь Бог прейґ Мацери Божей ше на окремни способ стара за каждого з нас и можеме повесц же ту поставаме иншаки людзе, а каждого з нас на даяки способ дотхла ласка Божа. Знаме зоз Святого Писма же Исус Христос под час свойого жемского живота робел чуда, виздравйовал хорих. Врацал им нє лєм физичне, алє и духовне здравє. Бо Исус пришол очисциц нашо шерца, отвориц их за ласку Божу, спашиц тото цо препадло. Наш живот то паломнїцтво до Господа Бога. Тота драга вельо раз нє лєгка, алє сам Господь Бог нас на тей драги окрипює и посила нам свойо ласки и помоц. Треба вериц, бо знаме же Господь Бог робел чуда зоз словом. Вон ше опитал хорим - сцеш буц здрави? Сцеш ходзиц? Сцеш видзиц? Вони одвитовали

xnij 2021.

кажди на свой способ: єден гварел сцем, други - нє мам нїкого же би ми помогнул. Алє кед гварели сцем, кед верели, Вон зробел чудо. Слово Боже живе, дїлотворне и Бог зоз своїм словом и тераз може врациц духовну силу нашим шерцом теди кед вериме, кед жадаме, кед модлїме. Вон нас поволує и унапрямює до того жридла лїковитей води. То жридло покаяня, жридло святей споведзи яке нам Господь охабел. После того як ше вознєсол на нєбо, гварел: я зоз вами, алє на нєвидими способ. И дал вон тоту власц каждому священїкови. То вельки дар, то вельке чудо чуц у споведальнїци: одпущую ци ше грихи твойо. Господь Бог вше дзечнє пребачує нашо рихи. Запаметайме же Бог нєма почежкосци пребачиц нам грихи. Ми маме почежкосци отвориц ше Господу Богу бо зме ше звикли на таки живот, на цмоту - лєгчєйше нам так жиц, як ше ошлєбодзиц од того и врациц ше до шветла. У тим нам помага наша Нєбесна Мац, як добра Мац котра ше за нас стара, помага нам и водзи нас ґу свойому Синови. Окрем нашей жемскей мацери котра нам дала живот и любов, маме и нєбесну Мацер котра нас шицких тулї до свойого шерца, котра нєпреривно модлї и блага свойого Сина же би спрам нас бул милосердни. Знак тей мацеринскей любови, шведоченє тей мацеринскей помоци и охрани то наша Водица. Уж вецей як два стотки роки ми ту же бизме зоз глїбини души подзековали Мацери Божей за єй помоц, охрану и любов. Най шветло ошвици нашо души же бизме видзели, спознали, же бизме роздумовали над тима славнима дїлами яки нам наша Нєбесна Мац вимодлєла од Господа Бога, яки Господь Бог прейґ заступнїцтва и рукох нашей Нєбенсей Мацери зробел за нас, за шицких тих котри були пред нами през двасто и вецей роками. Модлїме и надалєй же би Господь Бог вилївал на нас свойо ласки, же би нас благословел. Благодать Господа нашого Исуса Христа, заступнїцтво Пречистей Дїви Мариї и Єй Покров най буду з нами и тераз, и занавше. (зоз казанї кир Георгия Джуджара на Архиєрейскей Служби Божей з нагоди означованя Завитного дня у Водици, 25. мая)

DZVONI

3

На здогадованє

Умар о. Дюра малїк о. Дюра Малїк ше родзел 14. юлия 1953. року у Коцуре, у фамелиї Велемира Малїк и Еуфемиї Малїк (Салак). У Коцуре препровадзел дзецинство, ходзел до основней школи, до церкви, уживал у красним коцурским валалским живоце. На петнац роки пошол до Українскей папскей малей семинариї до Риму, и од теди шицки шлїдуюци 53 роки пошвецел Богови и Церкви – 15 роки по семинарийох и 38 роки по парохийох як священїк - мисионер. У Малей семинариї бул 5 роки, од 1968. по 1973. рок. Було нас там з цалого швета, а вельо и з Югославиї, так же Дюра автоматски постал член “Римянох” з хторима зачувал блїзки контакти. У Семинариї Дюра ше вше совисно и озбильно анґажовал у науки, молитви, богослуженьох, у каждодньових пораєньох будинкох, та и у фодбалу котри зме бавели после полудзенку. Обично бавел у одбрани и волали зме го Бункер. Бул солидни. Там закончел Класичну ґимназию. Од 1973-1974. служел войску, а вец ше врацел до Риму до Українскей папскей велькей семинариї, одкаль од 1974. по 1976. рок студирал на Урбанским универзитету, дзе достал Бакалавреат з филозофиї. Теди прешол до Василиянского манастира на Авентино у Риме. Студирал на Папским терезиянским институту и 1982. року достал лиценцият (мастерс) зоз духовней теолоґиї. Митрополит Максим Германюк 23. януара 1983. року пошвецел Дюру за священїка у Винипеґу, Манитоба, Канада. Єден рок остал як капелан у катедралней церкви св. Владимира и Олґи, а 15. априла 1984. року бул меновани за пароха до Ди Пасу и Флин Флону на сиверу Манитоби, дзе даскельо роки пред тим служел Керестурец о. Любомир Семан (1977-1981.). Од 1988. по 2005. о. Дюра служел у тих парохийох: у Ню Арку (ЗАД), вец у Канади у Ґимли и околини, у Винипеґозис и околини, у Сенди Лейк и околини, а од 2005. по

4

DZVONI

о. Дюра Малїк (1953 - 2021)

2014. рок знова у Ди Пасу, Флин Флону и Томпсону. После того єден рок служел у парохиї св. Михаїла у Винипеґу, бул єден рок у семинариї у Отави, од 2016. року служел у парохийох на юговостоку Манитоби (Вита итд.), а од 2019. року бул меновани за пароха парохиї св. Андрия у Винипеґу, дзе и умар 2. юния 2021. року од вирусу корона. Я му бул ту найблїзши сушед, оддалєни 400 – 800 километри. Знал забегнуц на 3 - 4 днї, и мали зме нагоду подзелїц искуства. Змагали зме ше же хто зроби вецей километри на рок на авту у служеню нашим парохияном на вельких просторох, а зробело ше и по 80 тисячи километри на рок, як два раз доокола жемовей кулї. Зиходзели зме ше и ми штирме паноцове, цо жиєме у радиюсу од тисяч километри: о. Владимир Мудри, Коцурец, о. Янко Колошняї, Керестурец (обидвоме жию у Саскатуну), о. Дюра Малїк и я (з Канори, Саскачеван). Набегал ше о.Дюра по своїх парохийох, по тих шнїгох и по тей дзивини, на температурох и до -45 ступнї целзиюса, а жима 7 мешаци. Наприклад – Томпсон му бул оддалєни 400 километри у єдним напряму, як з Беоґраду до Заґребу, алє – драга пуста, нєбезпечна, як през Сибир, без и єдного на-

селєня, а – кед сцигнє, там лєм штверо – пецеро у церкви. А вец – гонїц далєй до другей и трецей парохиї. Вше мал зоз собу торбичку за преживйованє, кед би ше му авто погубел, кед би авто злупал до єленя або лоса, кед би у курняви остал завяти (ширку, швички – же би могол дихац у змарзнутим авту, даскельо конзерви, першу помоц, лопату, цепли шмати, покровци итд.). Транспорту нєт, населєньох нєт, антени за мобилни телефони нєт... А мож ше змарзнуц за даскельо минути... Служел о.Дюра своїм парохияном и другим пожертвовно, а вони то знали и припознали. Жил скромно. У Ди Пасу, дзе жил, окрем парохиялней роботи робел и у державним гарешту як капелан за шицких гарештанцох служел, совитовал, помагал. През тидзень робел и у ресторану як кухар. Мал закончену школу (коледж) за кухара и уживал у роботи и у дружтву, дзе могол шведочиц християнски живот. Мал закончену школу (коледж) и за администратора у бизнису. Ридко мал шлєбодного часу, алє патрел же би заш лєм вжал рочнє два тижнї одпочивку. Любел пойсц на морйо до Мексику або до Доминиканскей Републики дакус нацагац слунка. Любел буц информовани о шицким, помагал и “Дзвоном“, нашол ше и на руских пикникох, та и у Киченеру, три тисячи километри далєко од його дому. о. Дюра охабя за собу брата Юлияна и його фамелию у Коцуре, блїзшу и дальшу родзину, стотки бувших парохиянох у Канади и у Америки, вельочислених братох паноцох и школских пайташох на шицких континентох. Ховал го Митрополит Винипеґу и цалей Канади з 12 священїками, без парохиянох, пре строги державни мири пре пандемию корони – пияток, 11. юния 2021. року. о. Дюра поховани у Винипеґу на теметове Шицких Святих. Вичная памят! о. Яким Рац

~ervenq 2021

На здогадованє

УПокоЄла ШЕ моНаХИНЯ СлУЖЕБНїЦа НДм Ш. ЙоСаФаТа молНар На теметове у Руским Керестуре 19. мая похована монахиня служебнїца, шестра Йосафата Молнар, хтора ше упокоєла 18. мая у своїм 92. року живота у керестурским манастире шестрох Служебнїцох.

Ш. Йосафата у Керестуре и народзена 3. фебруара 1930. року як Юлияна, єдно з троїх дзецох оца Осифа и мацери Юлиї Молнарових. До основней школи ходзела у родним валалє Керестуре, а 15. 06.

1949. року ступела до манастира шестрох Служебнїцох у Коцуре кед настоятелька була ш. Софрония Рамач. О пол рока облєкла и монашески шмати. Першу дочасову пришагу (обити) дала 22. 12.

1951. року, а вичну 26. 12. 1958. року.

Уж як монахиня у Коцуре докончела основну школу, а потим тророчну штредню медицинску у Новим Садзе дзе такой достала роботу у шпиталю 1958. року, дзе як медицинска шестра на инфективним оддзелєню робела аж по пензию. У медзичаше 1962. року закончела курс скраваня и шица, а 1978. и катехетски курси.

Попри у шпиталю шестра активно служела у новосадскей парохиї св. апостолох Петра и Павла, дзе помагала у сахристиї, дзияковала, учела дзеци на виронауки и робела у Каритасу. Вирни у тей парохиї ю окреме любели и почитовали бо каждому була на помоци, и на розполаганю за пораду, красне слово, потримовку. За свойо 40 рочне служенє у ново-

xnij 2021.

Фото: М. Воротняк

«Добри Господь, до

вика любов його, вон вирни шицким поколєньом.»

садскей парохиї 2009. року достала подзекованє од Апостолского пристолу св. оца папи. Тиж за свойо катехетске служенє 2016. року достала припознанє и од Дружтва за руски язик, литературу и културу.

Пре погоршане здравє од 2016. року з Нового Саду була премесцена до манастирского дому у Керестуре, дзе до остатку, гоч у посцелї, сцерпено подношела свою хороту, з ошмихом на твари, духовну кнїжку и пацерками у рукох. Окремне почитованє до Пречистей Дїви Мариї мала од малючка, любела ше модлїц ше ружанєц и Молебени до Богородици. Єй ше цали живот нєвистато модлєла за потреби шицких, шестрох, вирних, цалей Церкви и народу. Праве у чаше майових Молебенох до Богородици, и упокоєла ше у Господу. Вичная єй памят!

(Пс 100, 5)

Фото: М. Воротняк

«Господи, на це ше уповам.» (Пс 55, 24)

Ш. Служебнїци/М.Афич

DZVONI

5

Актуалне

АКТУAЛНОСЦИ У ВСЕЛЕНСКЕЙ ЦЕРКВИ

ТЕОЛОґ О ВСЕЛЕНьЦОх: КЕд жЕ пОСТОя, ВИРОяТНО мАю дАяКУ фОРмУ ЛИТУРґИї И хВИЛьКУ КЕд Им шЕ БОг ОБяВЕЛ

Кед би звонка Жеми постоял рационални живот и кед би вон бул одкрити, нє було би нєдошлїдне теолоґийно вериц же рационални єства звонка Жеми Божи створеня котрим потребни спаситель же би посцигли спашенє, заключел др Кристофер Баґлов, директор Инициятиви науки и релиґиї на Универзитету Нотр Дам. Тоти роздумованя обявени на конференциї “Вселеньци, штучна интелиґенция и розуми звонка людского” котра ше початком юния отримала у Вашинґтону. Баґлов на стретнуцу котре орґанизовало Дружтво католїцких науковцох преподавал на тему “Нєжемови живот и штучна интелиґенция”. З тей нагоди поручел же Церква нє ма официйну науку о вселеньцох, алє же теолоґове можу роздумовац о їх постояню и їх природи з помоцу “фундаменталних принципох”, лєбо як то гвари Джон Генри Нюмен, “тирвацих елементох у розвою доктрини”, преноши CNA1. Беруци до огляду вироятносц божеского утїлотвореня медзи вселеньцами, Баґлов наведол сакраменталносц и солодарносц як причини прецо тото збуванє можлїве. “Кед приповедам о вселеньских рационалних файтох, нє приповедаме о ангелох, алє о тих котри маю цело. Прецизнєйше, приповедаме о рационалних животиньох, як цо то ми”, потолковал вон. Таки файти вироятно би мали даяку файту дружтва, з розличнима културами, як и при людзох. Баґлов визначел же у животиньским швеце створеня котри интелиґентнєйши и рационалнєйши тиж маю прихильносц ґу дружтвеному прето би и вселенски рационални файти тиж требали буц дружтвени. Тоти файти би вироятно мали даяку файту литурґиї и ритуалу и “одредзену историю” у котрей им Бог постал доступни и блїзки, поручел вон. Кед би тоти файти були “у потреби за спашеньом, сиґурно би постояла история Божого анґажману и самооткриваня тей файти”. То би уключовало закони, пророки, “композиторох и поетох”, старшини и мудерцох, конєчно постоял би член файти котри би бул “подполно вселенске рационалне єство и подполни Бог”.

1 Catholic News Agency

6

DZVONI

“Праве би вон бул тот цо би позберал и виполнєл шицко цо велїканє приповедали и робели. Прето же ше Бог нє може совершенше поштредовац як Божеска особа котра подполно вселенске єство” заключел Баґлов. Най здогаднєме, остатнї роки рижни теолоґове на вецей заводи приповедали о одношеню Церкви, вири и постояня вселенского живота. Бувши главни ватикански астроном Хосе Ґабриель Фюнес 2009. року за наукови часопис Фокус виявел же “можлїве же би у вселени постояли други файти живота котри маю розум”. Вон гвари же ше “преценює же у вселени постоя 100 милиярди ґалаксиї и у каждей по 100 милиярди гвизди коло котрих кружа планети. Прето досц велька вироятносц же постої планета подобна нашей. Можїве же у вселени постоя и други файти живота” виявел Фюнес, надпоминаюци же ше астрономия и вира до Бога медзисобно нє виключую. Медзитим, наспрам Баґлова, Фюнес у єдней другей розгварки визначел же “утїлотворенє Божого Сина єдинствене збуванє у историї чловечества и вселени” и прето “одкрице интелиґентного живота то нє значи же постої други Исус”. Року 2015. о теми нєжемового живота бешедовал и Фунесов нашлїднїк на месце главного ватиканского астронома, Гай Консольмано. Вон знагоди одкрица води на Марсу визначел же можлївосц постояня живота на Марсу нє треба же би була причина кризи вири медзи католїками на Жеми. “Кед же Бог одлучел направиц вселену у котрей ми єдини єства, то нам досц гутори о Богу, алє и о нас самих. Медзитим, кед Бог створел вселену у котрей ше живот находзи вшадзи, то нам знова дава иншаку слику о Богу, алє у каждим случаю, ми на таки способ лєм можеме вецей научиц о тим хто наш Створитель”. www.bitno.net о. Владимир Еделински Миколка

~ervenq 2021

ЦИхОСЦ

Перше цо нам приходзи на розум кед подумаме на цихосц - то одсуство звука, то єст, цихосц – то нїч. Цихосц нєпостояца. Алє як, вецкаль, так ю часто глєдаме? Так часто почувствуєме потребу за цихосцу? Так як воздух, як вода – явне добро и нїкому ше нє шме онєможлївиц хаснованє, так би требало и зоз цихосцу – же би постала явне добро на котре кажде ма право и нїкому ше ю нє шме нє дац. Нє чудо же велї святи у историї сцекали до пустинї. Нє прето же нє любели людзох. Нє могли би буц святи без любови. Нє глєдали тельо осаменосц, вецей глєдали мир, то єст – цихосц. У цихосци стретнєме себе, свою нукашньосц, свойо страхи препознаваме, свойо обчекованя, алє и надїю и виру. Стретаме у цихосци – самого Бога. Велїм страшне – стретнуц себе оголєного, а ище страшнєйше стретнуц – Бога. Алє то єдина правда котра постої. Шицко друге – то пошлїдок. Пошлїдок того – чи познаме себе и чи познаме Бога. Пребарз то велька терха за нас слабучких людзох. Прето волїме жиц у лярми, шмиху, гласней музики, гласного лаца, гласного вишмейованя єдни других – погубено то представяюци же ми лєм щири и любиме ше шалїц. Чи маме право на цихосц кед ше шейтаме або идземе на пошту, до дутяну? Можебуц и нє, алє чом дахто ма право лярмац до мобилного телефону дакому за хрибтом кед тот цо слуха добре чує гоч кед би и нормално бешедовал? Або чом дахто гвизда на дакого, писка на авту, прейґ улїчки докричує цо шицко робел и як “насамарел” дакого. Нє лєм же цихосц, на котру маме право, нарушена зоз криком, алє є и заґадзена зоз словами котри нєдостойни чловека и його так вихвалєней цивилизациї и култури. У цихосци, и лєм у цихосци ше може народзиц правдиве слово, слово котре вислов сочувсвтвия, потримовки, поцешеня. Лєм у цихосци ше могло народзиц правдиве Слово прейґ котрого шицко постало. Мария прияла Слово и Слово ше зачало у нєй. Слово – Исус Христос. И сама побожносц, кед нє ма корень у цихосци, вона нє правдива побожносц. Побожносц котра ше родзи у цихосци виходзи глїбоко з души дзе уж стретла Бога и прето єй молитва – подзекованє. То нє обичне умножованє молитвох, хтори, гоч су молитви, часто зоз своїм умножованьом знаю прейсц до виста-

xnij 2021.

Стереотипи

тосци и траценя тей цихосци котра нїч друге – сама свята присутносц Божа. Вше менєй зме способни препознац СВЯТЕ. Гоч кельо нашо Перши Причасци красни, “свят” и обход коло церкви живописни – тельо, вше вецей обачуєм, су вше вецей празни, то єст полни шицкого, алє без тей побожней цихосци. За велїх дзецох тота Перша Причасц постанє Єдина, а родичи оддихню же и то прешло. Шицки ше врациме до “нормали”, алє ше нє врациме до цихосци котру, на жаль анї раз, гоч зме мали нагоду зме нє одкрили. Анї дзеци, анї родичи. “Голєм ше прежегнайце” - моя молба каждого року, на жаль нє вислухана. Прежегнайце ше теди, у цихосци, кед свяшенїк, и сам свидоми своєй нєдостойносци, ноши Того котри дал свой живот за нас лєм прето же би з радосцу и надїю наполнєл нашу душу. Ридко хто ше здогада же шицки тоти дзеци, квецики руцени на дражку, “нєбо” цо ноша одборци, кадило зоз котрим нєпреривно кадзи свящнеїк обрацени ґу Чаши – то лєм прето же бизме подзековали, голєм тераз – раз рочно – кед нашо дзеци прияли Його як Цело - за Його безконєчну любов. Заслужел, оздаль, Бог нашу побожну цихосц. И же бизме ше прежегнали. Тото нашо намаганє сиґурно менше од Його жертви и любови на крижу. о. Михайло Малацко

DZVONI

7

Слово за живот

„Нє КАждЕ хТО мИ гУТОРИ: ‘гОСпОдИ, гОСпОдИ!’ ВОЙдзЕ дО ЦАРСТВА НєБЕСНОгО, АЛє ТОТ хТО СпОЛНює ВОЛю ОЦА мОЙОгО КОТРИ НА НєБЕ.“ (мТ 7,21)

„Нє кажде хто ми гутори: ‘Господи, Господи!’ войдзе до Царства нєбесного, алє тот хто сполнює волю Оца мойого котри на нєбе.“ (Мт 7,21)

Тото виреченє з Матейовей евангелиї ше находзи у закончуюцей часци познатей Бешеди на гори. Кед преглашел Блаженства, Исус поволал своїх слухачох же би препознали Божу блїзкосц хтора полна з любову и унапрямел их як ше у складзе з тим маю справовац: у Оцовей волї одкрию найблїзшу драгу за посцигованє подполного заєднїцтва зоз Нїм, у його Царстве.

„Нє кажде хто ми гутори: ‘Господи, Господи!’ войдзе до Царства нєбесного, алє тот хто сполнює волю Оца мойого котри на нєбе.“ Алє, цо то Божа воля? Як ю можеме препознац?

Кяра Лубик подзелєла свойо одкрице так: „[…] Божа воля то Божи глас хтори нам нєпреривно гутори и вола нас; то нїтка або, ище лєпше, Божи златни уток з хторим виткани цали наш жемски живот и ище вецей. То способ на хтори нам Бог виражує свою любов, любов хтора вимага одвит же би Вон у нашим живоце могол робиц чуда. Божа воля то тото цо мушиме буц, нашо иснованє, нашо подполне витворенє. […] Прето, у каждей хвильки, пред кажду Божу волю – чи боляцу, радосну або нє таку значну, поведзме: ‘Най будзе’. […] Одкриєме же тоти два єдноставни слова буду моцни мотив, одскочна деска, же бизме з любову, совершено, з подполним упованьом робели тото цо мушиме робиц. […] Так през кажду хвильку вискладаме прекрасни, єдинствени и нєповторлїви мозаїк нашого живота хтори Господ од стваряня обдумал за каждого з нас. Йому, Богу, швечи лєм тото цо красне, вельке и безконєчне, дзе кажда, та и тота найменша часточка, як и дїло любови ма смисел и швици, праве як и дробни цифровани квитки маю свой смисел у безконєчней краси природи.”

„Нє кажде хто ми гутори: ‘Господи, Господи!’ войдзе до Царства нєбесного, алє тот хто сполнює волю Оца мойого котри на нєбе.“

8

DZVONI

Спрам Матейовей евангелиї, християнски Закон у найвисшим смислу то милосердиє. Прейґ нього зме у шицким, у полноти годни виражовац почитованє и любов спрам Господа.

Тото Слово нам помага же бизме нашо блїзке и особне одношенє з Богом витворели у братскей димензиї конкретних дїлох. Мотивує нас „висц” зоз самих себе же бизме другим могли ношиц помиренє и надїю.

Ґрупа младих з Хайдеберґу (Нємецка) приноши тото шведоченє: „Цо зробиц же би ше и нашо приятелє доисцели же ше ключ щесца находзи у даровню за других? То була основа за порушованє нашей новей акциї под назву: ‘Годзина щесца’. Идея барз єдноставна: ущесциц другу особу, голєм єдну годзину на мешац. Почали зме з тима за хторих зме думали же им найбаржей потребна любов, и вшадзи дзе зме пошли - дзвери нам були отворени! Могло нас видзиц як ше шпацираме зоз старима особами у инвалидних кочикох, у шпиталю як ше бавиме з дзецми хтори на лїченю, або як бавиме спортски бависка з особами з инвалидитетом. Вони були прещешлїви, алє як цо и обецує акция – ми були ище щешлївши! А нашо приятелє хторих зме поволали же би участвовали? Спочатку були любопитлїви, а тераз кед и пробовали ущесциц других, складаю ше з нами: щесце ше дарує, и як цо ше и указало, доживює!” Летиция Маґри

~ervenq 2021

Зоз живота

Лєпше место

Службу. Хибело ми законченє.

Кед страциме наших наймилших, хованє нам дава єдєн конєц, єдно законченє. Я тото нє мала и тото ми хиби.

Як ше єдна жена чувствовала кед єй мац умарла од ковиду

Позарядову ситуацию уведли источасно нам у Америки и моєй мацери и шестри Джоан у Монтреалу, у Канади. Понеже гранїци були заварти, нє магла сом пойсц нащивиц мою мацер котра хоровал од Алцхаймеровей хороти и була змесцена у старецким доме. Лєм моя шестра Джоан ю могла пойсц нащивиц. Вона постала мойо очи и мойо уха. Вельо зме ше модлєли, понеже зме знали же старши особи котри змесцени у домох спадаю до високоризичней ґрупи.

Перши два мешаци було шицко у шоре. Штредком мая нам явели же мац позитивна на корона вирус. Чувствовала ше добре и нє мала нїяки симптоми. Теди коло 40% хасновательох у доме були позитивни на корону.

Були зме шокирани! Такой зме за тото обвинєли занятих у Доме. Нє могли зме вериц же тельо особи заражени на месце дзе би мали буц безпечни и защицени.

Вона зоз ню була до конца. Мала вельку потримовку од занятих у доме. Нє чувствовала ше осамена анї у єдней хвильки. Тримала мацер за руку до конца. Мац умарла вноци. Мария пришла по ню.

Понеже мац була заражена зоз ковидом, мушели ю кремирац. Була сом барз жалосна же ю вецей нє увидзим. Понеже и церкви були заварти, нє могли зме мац анї

У тих хвилькох ми барз помогла моя заєднїца у фоколару. Вони були мойо шветло у тих цмих часох. И тераз ми чежко, гоч прешли даскельо мешаци. Вецей нє увидзим свою мацер и нє учуєм єй глас. Знам же єй тераз лєпше и же є щешлїва. Задумуєм ю як грає клавир и шпива. Тото барз любела робиц док була жива.

Прилапела сом тоту жертву як цо и Исус прилапел жертву на крижу. Вон ше чувствовал напущени од Оца, алє и далєй любел. И моя шестра так чувствовала. Знали зме же наша мац вецей нє церпи. Вона тераз шлєбодна. Вона тераз на лепшим месце.

Livingcity.magazine Пририхтал: М. Шовш

Наша мац мала 96 роки и Алцхаймерову хороту, алє и попри того мала мацне шерцо. Наздавали зме ше же ш виздрави.

Лєм пред даскельо днями пред тим як зме дознали же мац позитивна, видзели зме ше прейґ телефона и була сом барз щешлїва же ме препознала.

После того, шицко ше случовало барз швидко. Дзень пред тим як умарла, мац спадла до коми и вецей ше нє зобудзела.

Моя шестра ю понагляла видзиц, а за мнє то було нєможлїве пре заварти гранїци.

xnij 2021.

Фото: ш.М.Воротняк

«Шицку свою бриґу зверце йому, бо ше вон стара о вас.» (I Пт.5, 7) DZVONI

9

Дожица

СРИмСКИ РУСИНИ И КУНТА КИНТЕ СРИМСКИ ДОЖИЦА

Вироятно ше дахто здогадує тв сериї „Коренї“ у хторей Африканєц Кунта Кинте, котри 1767. року бул предани як раб до Америки, а после чежких рокох рабства пробує пренєсц своїм ґенерацийом свидомосц и историю свойого роду. Пред мешацом ми пришла на розум тота давна серия котру сом, як и велї з моєй ґенерациї, зоз вельку цикавосцу потрел. Паметам порученє - без огляду на шицко, нє шмеме забуц свойо коренї, хто зме, цо зме и одкаль зме та и якей зме вири, або голєм якей зме дакеди були уж кед зме ю пре дацо и пременєли. Бо єст велї котри твердза о нашей прешлосци таке цо ше нє находзи нї на яким историйним жридлу. Но та так то було. Пришли и задуркали на парохиялни дзвери старша жена и младши челєднїк, котрого сом видзел у нашей парохиї у Беоґрадзе. Вон ма сербске презвиско, алє ше порядно трима нашей Грекокатолїцкей церкви, а у котрей є по длуґшим чаше на власну инициятиву и покресцени у старших рокох. Вецей раз споминал же його баба походзи зоз Митровици и же була зоз Ференцового роду. Та так, вон медзи римокатолїками дзе ходзел до церкви у Земуну, и православнима котри ту векшина и доминую, а и його фамелия дзешка ту и припада – вибрал нашу Грекокатолїцку церкву и нашу малу парохиялну заєднїцу у велькей беоґрадскей метрополи. И то нє лєм же ше покресцел, алє до нєй порядно ходзи и вше ше пита кеди будзе Служба Божа, вельораз чита Апостол, а на заєднїцки аґапе - друженє приноши смачни домашнї колачи чи торточки котри му мац або шестра порихтаю. Мац и шестра, а и його баба до нашей церкви пришли раз и то лєм теди кед ше вон сам дал покресциц. Вецей до нєй нє приходзели, бо нє мали нїяке вихованє, а анї зацикавеносц без огляду же їх коренї з нашого роду. И кед ше ми зявели на дзверох, Владко ми такой представел його бабу Зденку. Вона попатрела на церкву, зоз нєсцерпезлївосцу до нєй вошла и гварела ми – Оче, ту ме мойо мили родичи кресцели, ту сом як мала дакеди приходзела, а вец було як у тей рускей писнї – „Живот ме однєс далєко...“. Кед сом ше єй опитал цо ше здогадує зоз своєй прешлосци и як єй тераз випатра церква, вона одушевено гаврела – Тераз є вельо красша, теди ми була якош запущена. После того зме вошли до парохиї и вона ми почала приповедац о своєй фамелиї Ференцових, з котрима уж давно страцела контакт. Лєм руски теметов єй остал як место своєй свидомосци, дзе єй родзина збудовала каплїчку Покрови

10

DZVONI

Ференцово потомки у нашей церкви, у Митровици

Богородици и дзе єй поховани родичи. Кед зме попатрели до матрикулох, а там пише же єй побожни родичи, успишни тарґовци, церковно винчани, Ференц Андри и Емилия Богларски, обидвойо Лемки з местох Ропица и Новице, околїско векшого места Горлице (нєшкайша Польска) або як пише познати наш Мирон Жирош – Русинска Маковица. Зденку кресцели 1940. року у нашей церкви, а кумово були нашо Лазорово. За своїх предкох баба Зденка приповеда же ше ту приселєли зоз України, озда так теди гуторели, бо тоти часци, Ґалиция, припадала тей славней Галицко - Волїнскей держави. А од своїх предкох памета лєм тото же ше шицки Ференцово вєдно рушели до тих крайох, а кед ше єдному з нїх похорело дзецко, шицки ше солидарно затримали у земунским шпиталю, а после шмерци истого вибрали горйовити часци у Сриме. Зоз матрикулох зме дознали же єй фамелия була числена и розошата по Сриме. Даскелї жили на церковним маєтку манастира Шишатовац, та су вец ту и кресцени у православней церкви, а кед ше винчали у Митровици, знова ше вра-

~ervenq 2021

Дожица / Призначуєме цали до своєй Грекокатолїцкей церкви. Правда, єст их и у околним месце Лежимир, алє там шицки двацец руски презвиска, та и Ференцових – нєшка припадаю до Сербскей православней церкви и волаю их „Лежимирски Руси“. Гоч их фамелиї у Митровици Русини грекокатолїки, вони нє маю з нашу Церкву нїяки контакти, єдноставно ше оцудзели. Цикаво же медзи Ференцовима єст и таких котри пременєли презвиско на Андриєвич и Андреєвич и успишни су людзе у Митровици и Новим Садзе. Єдни маю, а други нє маю з нашим националним чи церковним єством вязи. Як приповеда баба Зденка, вона закончела за дактилоґрафа, робела у подприємстве „Шумадия”, а вец ше 1962. року одала за Живоїна Ґроздановича. Єй дзивка Биляна ше одала до Никшича и маю спомнутого Владимира. Нєшка у Митровици отримую контакти з нашу Церкву аж пейц фамелиї Ференцових, алє вони ше зоз бабу Зденку давно нє родзинаю. Єст фамелия Ференцових и у Львове, позната Галина Ференц, литературни редактор познатей историйней публикациї „Головна Руська Рада”. Алє, то уж далєки коренї, а єст їх тиж и у Канади, та аж и на Сибиру дзе им їх дїдо закончел зарабровани як австрийски вояк и там знова засновал фамелию. И цо повесц на концу тей приповедки о Русинох у Митровици? И вони маю свою чежку историю нєорґанизованого присельованя и прилагодзованя на нови штредок и околїско, алє дзекуюци историйному паметаню и дзекеди ганьблївей приповедки о своєй прешлосци – найдзе ше єден Кунта Кинте и враци, голєм за єден час историю назад. А то у тей нашей малей заєднїци ище як значне у чаше кед ше пробуєме позберац шицки до єдней громадки Русинох, Руснацох чи Лемкох.

СРИмСКА мИТРОВИЦА

ОТРИМОВАНИ МАЙОВО МОЛЕБЕНИ

Того року нажаль пре пандемию вирни зоз Митровици нє могли пойсц орґанизовано до нашого народного святилїща у Водици. Прето, як и у других парохийох, и у Сримскей Митровици отримовани Молебени до Мариї цали мешац май, а по народним їх волаю „Майова“ або „Маївка“ по українски. Гоч вирни розошати по Митровици, вони ше порядно сходзели, дакеди вецей дакеди менєй, та дзепоєдни найпобожнєйши приходзели аж и зоз Латярку. То була нагода през цали мешац преглїбиц свою виру до мацеринства Мариї котрей Исус дал задачу же би була мац шицким нам. Так ше роздумовало о историї появи Мариї у Водици пред 200 роками, о Плачуцей икони у Марияповчу у Мадярскей и о плачуцей Клокочовей икони у Словацкей, о наших грекокатолїцких святилїщох у Лютини и Литмановей у Словацкей и о икони Дзвери Милосердия у Польскей, котра ше находзи у мес-

це Ярослав. Пред тоту икону папа Франциск отворел у Риме 2015.року Рок Милосердия Божого. Єй копия ше находзи як и велї други у нашей церкви у Митровици. Внєдзелю ше вирни могли упознац и о остатнєй корунованей чудотворней икони „Надїя безнадїйних“ котра истей нєдзелї була пошвецена у Чернивцох на Буковини, у України. Шицки тоти вечари, вирни зоз душу и вельку виру и побожносцу шпивали, модлєли пацерки, а велї з нїх приношели квеце котре кладли пред икону Покрови котра ше находзи на правим олтаре у церкви Возне сения Господнього. Опрез нєй часто мож видзиц вирних котри ше наклєчацо модля Мариї и приноша єй свою любов и свойо потреби. После того мешаца, у юнию вирни предлужа побожносц до Пре святого Шерца Христового, котрому пошвецена красна икона на правим боку коло крилосу. О. Владислав Варґа

О. Владислав Варґа

xnij 2021.

DZVONI

11

Кирбаї

СВяТОЧНє пРЕСЛАВЕНИ КИРБАЙ СРИМСКА МИТРОВИЦА

Зоз святочну Службу Божу и обходом коло церкви 10. юния вирни сримскомитровецкей парохиї и їх госци преславели свойо храмове швето - Вознесениє Господнє. Службу предводзел о. Михайло Режак, декан сримски и парох шидянски, вєдно зоз ґенералним викаром сримского владичества Едвардом Шпановичом, єромонахом Романом Кандрачом зоз України, єромонахом и иґуманом Дамяном Кича ЧСВВ зоз Кули, сримскима паноцами о. Дарком Рац з Бачинцох и о. Владимиром Еделенским Миколком зоз Беркасова як и зоз о. Алексийом Гудаком зоз Вербасу. Апостол пречитал богослов Филип Суботич зоз Риму а после євангелиї вирним ше обрацел зоз казаню о. Владимир Еделински з Беркасова. Вон вирних здогаднул на Христово порученє же би ишли и преношели євангелию по цалим швеце, починаюци од своєй фамелиї, на роботи и вшадзи дзе ше находза

од своїх предкох обовязок отримовац храмове швето своєй церкви. Окрем домашнїх, пришли и вецей госци зоз Бачкей и Сриму та и парохиянє беоґрадскей парохиї, представнїки Марийового Дїла з Беоґраду, представнїки културних организацийох Митровици як и представнїки Сербскей православней церкви. Шицким домашнїм и госцом свой поздрав послал и наш владика Георгий як и други священїки нашей и других братских церквох. После полудзенку богослов СПЦ Димитриє упознал госцох зоз историю Сримскей Митровици и одведол их по тим дакеди царским городзе римского цартсва. о. Владислав Варґа

та гоч то вельораз и нє лєгко. Христос ше вознєс на нєбо, занавше остава зоз нами, окреме кед ше сходзиме у Його мено, двойо або тройо. И з тей нагоди велї приступели до святей Споведзи и Причасци, отримуюци так подполни одпуст. На концу ше отримала кратка зворушлїва подїя, кед наймладши дзеци Ходобово и Молнарово превжали пошвецени нови икони Вознесения, ношели их святочно у процесиї коло церкви и так символично указали же пребераю

12

DZVONI

~ervenq 2021

Русадля

СОШЕСТВИЄ СВЯТОГО ДУХА - РУСАДЛЯ БЕОҐРАД

ТРЕБА СЛУХАЦ ГЛАС СВЯТОГО ДУХА

У нашей єдиней парохиї поза Войводину 20. юния одслужена святочна Служба Божа з нагоди велького швета Сошествия Святого Духа. Парох Владислав Варґа привитал своїх вирних парохиянох и поволал их жиц по надихнуцу Святого Духа. Святи Дух нам посила шицки красни и хасновити идеї, а од нас завиши чи будземе слухац тот цихи котри нас водзи, як обецал Исус пред своїм одходом. Вирни ше потрудзели оквициц по нашим обичаю церкву и штири икони, а даєдни принєсли и мали виплєцени венчики котри однєсли до свойого дому после молитвох до святого Духа котри парох зоз вирнима читал на колєнох. Апостол читал завершени студент Алекса Стаменич, а цалу Службу Божу на тот завод шпивал православни богослов зоз Митровици Д.Н. Гоч заєднїца нє велька, и на тот завод ше присутним приключела нова парохиянка котра остала ґдовица, а припада нашей грекокатолцкей Церкви. Олґица Радович Лєндєр

СРИМСКА МИТРОВИЦА

РОДЗЕНИ ДЗЕНЬ ЦЕРКВИ

Як нам познате на швето Сошествиє святого Духа народзела ше Церква, кед злєкнути апостоли вєдно зоз Марию дожили зиходзенє Святого Духа на першу заєднїцу у Єрусалиме. После того, апостоли, без страху вишли и почали нависцовац Царство Боже. Так и у Митровици того дня, у украшеней церкви числени вирни, а окремо дзеци, шведочели зоз своїм присусувом родзенє новей заєднїци у тей сримскей парохиї. Окрем домашнїх, приключели ше им и двойо дзеци зоз нашей парохиї Кирила и Методия зоз Беоґраду котри першираз нащивели тоту парохию. Апостол читал богослов Филип Суботич, котри на студийох у Риме у Греческей колеґиї, а бул присутни и православни богослов котри помагал у Богослуженю. Вон госцох зоз Беоґраду одведол на цикави места Митровици – до церкви св. Димитрия зоз 4. вику и Царску палату як и мощи св. Анастасиї, мученїци митровацкей зоз 4 вику. Други дзень Русадльох, на швето Сватей Тройци церква була тиж полна, а вирни ше застановели над поволаньом и задачу жиц на слику Святей Тройци. На тото поволани шицки кресцени - буц у медзисобней любови, заєднїцтве и конкретней помоци як цо то жила и перша християнска заєднїца у Єрусалиме. В. В.

xnij 2021.

DZVONI

13

Духовне життя

ПАПА І «ЛЮДИНА-ПАВУК»

ВОЛОНТЕР, яКИЙ ВИКЛИКАє УСмІшКУ В хВОРИх дІТЕЙ Персонаж з коміксів після зустрічі зі Святішим Отцем розповів для «L’Osservatore Romano» про волонтерське служіння в педіатричних відділеннях італійських лікарень. о. Тимотей Т. Коцур, ЧСВВ - Ватикан Погляд учасників загальної аудієнції, що в середу, 23 червня 2021 р., відбулася на внутрішньому подвір’ї Апостольського палацу у Ватикані, привертав незвичайний гість. Серед прочан, які слухали повчання Святішого Отця, перебував супергерой, який немовби зійшов зі сторінок коміксів. Врешті, наприкінці аудієнції відбулася особиста зустріч з Папою Франциском, якому незвичайний паломник не лише подарував маску Людини-павука, але й «відкрив» свою ідентичність, розповівши про свою місію.

Маттія Віллардіта, якому 28 років, дійсно є позитивним супергероєм. Працівник портового підприємства в Вадо-Ліґуре дарує усмішку хворим дітям, а наступна його місія, про яку він розповів Папі – педіатричні відділення римської лікарні імені Аґостіно Джемеллі, куди він після загальної аудієнції прибуде разом з оркестром італійської поліції. «Але справжніми супергероями є діти, які страждають, і їхні рідні, які з надією боряться, – сказав Маттія нашому колезі з «L’Osservatore Romano» Джампаоло Маттеї. – Я переодягаюся в Людину-павука, щоб викликати усмішку в дітей, які перебувають у лікарні. Роблю це, бо сам маю вроджену недугу та протягом 19 років часто перебував на госпіталіза-

14

DZVONI

ції в Ґенуї, й мені б сподобалося, якби тоді, коли перебував самотній у лікарняному ліжку, я би побачив Людину-павука, що через вікно входить до моєї кімнати». Маттія Віллардіна заснував спільноту однодумців-волонтерів, які, переодягаючись у персонажів з коміксів, приносять хвилини радості в педіатричні відділення. «Вперше цю маску я вдягнув на Різдво 4 роки тому: я мав доставити комп’ютер до лікарні Сан-Паоло в Імперії й захотів вигадати щось, щоб розважити дітей, які переживали те, що свого часу пережив я», – зазначив волонтер, розповівши про те, що його діяльність не припинялася також і під час карантину, здійснивши понад 1400 відеодзвінків. Стосунки з дітьми підтримують і після того, як вони з лікарні повертаються додому. Через контакти з батьками організовуються свята-несподіванки, чи, наприклад, просто доставка піци.

Vatican.news

~ervenq 2021

ТЕОЛОҐИЯ ЗА КАЖДОГО

B O G O S L O V S K A D U M KA

2 5 6 – 2 0 2 1 П р и л о г х р и с т и я н с к о м у ч а с о п и с у „ Д З ВО Н И ” Уш о р ю є р ед а к ц и я „ Д З ВО Н ОХ ” ; Ред а к т о р : о м р М и х а й л о М а л а ц к о

ЕНЦИКЛИКА ПАПИ ФРАНЦИСКА

ШИЦКИ БРАЦА (3)

У

ЦУДЗИНЄЦ НА ДРАГИ

прешлим чишлє укратко пренєшени замеркованя папи о терашнєй ситуациї у швеце. Заж лєм – постої надїя, заключує папа. Як приклад справованя за каждого з нас, приклад правдивей акциї, може похасновац Исусова причта о милосердному Самарянови. Приповедка котру Исус виприповедал у дїйсносци то каждодньовосц котра ше столїтиями повторює. Од моменту у Кнїжки стваряня кед ше Бог опитал Каинови: “Дзе твой брат Авел?” (Пост. 4,9) тото питанє одгукує у ухох каждого чловека на швеце – “дзе твой брат?” Бриґа, старанє, сочувствиє – у Старим Завиту обично резервовани за припаднїкох Вибраного народу (лєм за припаднїкох истого народу), алє уж теди ше наглашовало же то нє достаточне: “Людске милосердиє бере до огляду свойого ближнього, а Боже милосердиє – кажде створенє цо жиє” (Сир 18,13). У Новим Завиту вецей нєт огранїченє, бо кажди християн, кед сце буц Исусов ученїк, длужни любиц кажду особу: “Цо сцеце же би вам други робели, тото и ви им робце, то Закон и Пророкове” (Мт 7,12). Солидарносц, сочувствиє – вецей ше нє препоручує лєм у гранїцох єдного народу або одредзеней вири: Воно од Бога положене як условиє припадносци народу Божому котри отворени за каждого. Живот у любови – уходнїца до того народу.

xnij 2021.

Прето Закон котри утвердзовал у добру Вибрани народ, вецей є нє лєм Закон (вибраних) же би ше з другима добре справовали. Єдноставно

I

Закон любови постава Закон каждого чловека. У Новим Завиту тот Закон постава нє цошка цо ше виполнює и дотримує, алє постава сам живот, сама сущносц людского постояня. Можеме повесц: чловек з Любови створени же би любел – то Закон и Пророкове. “Бо цали Закон ше виполнює у єдним єдиним слове: Люб ближнього свойого як самого себе!” (Гал 5,14). “Хто люби брата свойого, у шветлосци остава и соблазни у нїм нєт. А хто мержи брата свойого, у цмоти є, у цмоти ходзи и нє зна кадзи идзе, бо му цмота зашлєпела очи” (1Йо 2,10-11). “Ми знаме же зме прешли зоз шмерци до живота прето же любиме братох”» (1Йо 3,14). “Кед дахто пове: `Любим Бога`, а нєнавидзи брата свойого, спреводзкош є” (1Йо 4,20). Як, вецкаль, можлїве же у швеце нїхто нє обраца увагу на ранєтого и зохабеного у ярку же би умар? Чи нєт вецей нїякей солидарносци? Нєт того хто би помогнул тому котри побити лєжи безпомоцни. Чи нєт вецей християнох на швеце? Голєм вони, кед су християнє, як свою сущносц маю любов, гоч и други вири нє заоставаю у цитированю своїх глїбоких писмох и законох котри преполни порадох и приповедкох о солидарносци. Папа поставя питанє: у тей приповедкои о Самаряну котри милосердни – представени од Бога велї особи. У котрей ми (я) ше находзиме, з котру особу ше идентификуєме? Тота причта нєшка каждого поволуює же би воскреснул у любови, же би ше таргнул, же би завжал позицию, же би реаґовал. Исус нам дава Самаряна як икону – образ котри нам ошвицує живот и дава сили же бизме препознали правдиве добро, правдиви смисел нашого живота. Бо тота история ше повторює аж и на ґлобалним уровню: у политики, економиї, медзилюдских одношеньох. Исус нє описує саму подїю нападу и нє осудзує бандитох и толвайох. Почина притчу уж там – кед шицко закончене: чловек ранєти. Нє вибера способ котри ми нєшка хаснуєме: нє осудзує, нє описує зло, нє преклїна... Нєшка часто жертва анї нє спомнута: цали приказ ше зводзи на описованє зла, а часто жертва остава и далєй у ранох без помоци. Зоз злом ше приволує зло, кару, реакцию – жертва ранєта або забита спомина ше часто лєм прето жє би ше виволало кару и вимсценє. Исус шицко тото прескакує и поставя питанє:

II

охабиме ранєту особу най лєжи ранєта же бизме ше скрили або же бизме нападли и покарали бандитох? Або тот поранєти постанє лєм ище єдно оправданє за нашо дзелєнє, ровнодушносц и за ище векши войни? Часто, на жаль, аж и людзе котри предводза вирски заєднїци забуваю приоритети каждей вири: любов, а нє мержня. Мож глєдац правду и без мержнї, мож глєдац правду без того же би ше власну душу страцело. Прето треба видзиц ранєтого чловека, котри у глєданю идеалного дружтва и социялней, здравственей защити, цихо умера без помоци, напущени. И то нєшка. Кажди дзень, гвари папа, нам дани же бизме почали ознова, ознова у добру. Нє шмеме чекац шицко од тих котри на власци, котри задлужени професийно за одредзени ствари. Можеме и ми, случай по случай, бориц ше за солидарносц, бо то нам нє професия, алє сама сущносц: як зме видзели у цитатох з Евангелиї – дзе любов там Бог. То наша вира. Як Бог, так и ми, нє шмеме нїкого виключиц, нє шмеме мац гранїци, нє шмеме любиц лєм єден народ, лєм членох єдней вири. Маме любиц у першим шоре того котри у потреби. То мой (наш) ближнї. Буц у служби добра. Постац “МИ” бо воно моцнєйше од обичней суми поєдинцох. Заєднїца то нє обична ґрупа людзох. Заєднїца то фамелия котра жиє у любови. Цалосц – векша од обичней суми часцох. Як заєднїца здобудземе способносц превозисц предрозсудки, историйни и културни препреченя и нашо дробни интереси. Гоч зме мали – поставаме – Швет. о. Михайло Малацко

~ervenq 2021

МАРИЙОВО СВЯТИЛЇЩА (5)

НА ДРАГИ ДО ЕМАУСА... ВИЧНО ОСТАНЄМ З ВАМИ

Же бизме цо лєпше похопели нашу найвекшу Святиню Заєднїцтва – Водицу, попробуєме ту представиц познатши Єй святилїща, нашо грекокатолїцки, а кед сцигнємє и римокатолїцки и православни.

Нашо святилиїща у Словацкей и Польскей

Прешлираз зме видзели нашо два познати святилилїща у Словацкей – Литманову и Люцину, а тераз закончиме зоз найстаршим святилїщом - чудотворну Клокочовску икону у Словацкей котра якош чудно повязала и место Ярослав у Польскей алє и Ужгород на України, понеже зоз допущеньом Божим блукала по тих крайох и нє лєм по тих та так як „Плачуца икона“ провадзела наш Народ и нє лєм наш у велїх животних почежкосцох. Дня 25. марца 2021. року, на швето Благовищеня у шицких словацких грекокатолїцких церквох Клокочовска икона Богородици преглашена за покровительку Земплина. Вона була на велї заводи корунована од святийшого Оца у Риме, а 2.юлия 1995. року папа Йоан Павло II у Прешове - вєдно з нашима вирнима ше модлєл пред єй икону Икатист. Єй история барз комплексна. Як гваря дзепоєдни жридла, о котрих обсяжно писал протоєрей Ю. Ґрадош, место Клокочов, котре мало коло 50 жительох, медзи нїма були и Руснаци котри ту приселєли 1630 року зоз Галича (место у України, по котрим наволана велька територия на тих просторох Галичина –Ґалиция) постало познате по Плачуцей икони. Року 1670. цудзе войско почало окрадац околни валали коло Михаловцох, а у Клокочове ше вирни позберали на молитву пред Марийову икону котра нараз почала плакац з кирвавима слизами. Кед то дочули вояци, пришли превериц и єден порезал икону, жадаюци так випитац чи то нє спреводзка. Икона ище баржей заплакала а вояк ю витаргнул з иконостасу и вжал, а кед вирни то бранєли – войско запалєло церкву. После того икона предата у Прешове ґрофици Баторийовей з Мукачева (нєшкайша Україна) котра ю дала украшиц з драгоциносцу у злату и перлох, а после єй шмерци 1680.року вжала ю нє-

xnij 2021.

Клокочовска плачуца икона

веста Гелена Зринска (родом зоз Горватскей) котра була одата за ґрофа Ракоция, а по його шмерци за ґрофа Текелїя и бранєла Мукачево. Кед страцела битку, була примушена пойсц до манастира у Бечу, а зоз собу вжала и икону. После того емиґровала до Царгороду, а вец до Никодимиї у Турскей дзе умарла 1703. року. Похована є у Царгороду у церкви монахох Єзуїтох дзе пребувала зоз ню и икона. После того, 1708.року, турски султан подаровал Геленовому синови Францискови II шицко добро мацери, а зоз ню и драгоцину икону, котра перше пребувала у Цареї (Румуния), а отамаль пошла до Мукачева. Кед Мукачево спадло, икону пренєсли до Шарошпатаку

III

(сиверна Мадярска, нєдалєко од Словацкей гранїци) и там велї вирни приходзели ше модлїц. После якогош часу Ракоцийово ше вєдно зоз икону преселєли до Польскей, дзе Франциско II себе купел место Ярослав дзе почина „нова“ история истей икони котрей з часом пременєли назву на „Дзвери Милосердия“. (О нєй будзе бешеди познєйше). Врацаюци ше дакус историйно назад , Прешов сцел же би ше икона врацела до їх места. Теди ґроф Филип Старай, котри ше дознал дзе икона, дал намальовац 1769. року нову копию, а понеже ше жительом икона нє пачела, дали ю премальовац 1802. року же би була модернєйша. Тоту копию 1897. року вжал прешовски владика Ян Вали до своєй владическей каплїци и обложел ю зоз златним рамом. З нєй була намальована 1904. року копия до Клокочова но людзом ше нє пачела, та 1913. року намальована нова копия у Будимпешту, а тоту предходну дали до катедрали до Ужгороду. Икони у Клокочову римски папове давали вецей раз право на подполни одпуст a 1947. року ище пред забрану нашей Церкви, коруновал ю владика др Василь Гопко. Року 1950., кед Грекокатолїцка Церква була забранєна, церкву превжали православни аж по 1968 рок. Од теди нашо людзе почали знова приходзиц до Клокочова. Кед 1990. року православни врацели владическе шедзиско у Прешове, спомнуту икону з владическей каплїци прейґ ноци украдли. З нагоди ювилею 350 рокох Клокочовскей плачуцей икони 2020. року грекокатолїцки паноцец др Марко Дурлак зоз Риму зложел нови текст за Акатист до Богородици Клочовскей, а того року, 25 марца, як спомнуте на почтаку, була велька святочносц Клокочовскей Плачуцей икони и преглашенє Покровительки Земплина.

После того як ше почина споминац же у месце Ярослав постої чудотворна икона церпяцей Мацери Божей котра дакеди плакала, числени паломнїки ше гарли до того места з Мадярскей, Польскей и України. Як нам познате, там жили теди числени Руснаци

IV

Ярославска икона „ Дзвери Милосердия“

вєдно зоз Словацами и Влахами цо там дакеди пришли зоз Франциском. Понеже церква пофришко постала мала, 1750. року почали будовац нову, а икону дали премальовац бо була барз очкодована. Папа єй уж теди дал чесц коронациї, алє кед Польска була подзелєна на Русию, Нємецку и Австрию, цар дал позберац шицко стрибло зоз церквох та так и икона остала без украсох до 1947. року кед наша Грекокатолїцка Церква була забранєна, а храм (церква) у месце Ярослав цалком опустошени. Музей у Ярославову вжал икону же би ю зачувал и дал ю реставровац та так под премальовану икону нашли ориґинал зоз 1630 - 1640.року. Кед до тей парохиї 1990. року пришол парох о. Богдан Прах, вон пренашол икону у музею и 1993. року ю пренєсол до обновеней церкви. У архиви пренайдзене же уж папа Климент XIII, а вец 1779. року папа Пий VI припознал икони чудотворне дїйство и одпусти. Кед ше о тей икони дознал терашнї папа Франциск, вон пред єй ориґиналом у Риме отворел 2015.року Ювилейни Рок Божого Милосердия.

(Дзекуюци о. Юрайови Ґрадош и о. Богданови зоз Польскей – порихтал о. Варґа )

~ervenq 2021

Витамин за душу Вира и живот

НЄВИНИ ЧЛОВЕК

Давно у єдним кральовстве млади човек бул осудзени на найстрогшу кару за дїло хторе нє зробел. Кара мала буц явно виведзена. Пришол и краль. Главни судия ше питал осудзеному чи ма даяке остатнє жаданє. Вон гварел най му принєшу гордовик писку. Кед му то принєсли, чловек подзелєл писок на штири громадки. Три громадки такой розвалял, а при штвартей шеднул и почал ше модлїц. Шицки присутни ше чудовали. И главни судия му гварел най потолкує цо то и прецо так роби. А чловек одвитовал: – Перша громадка то мойо приятелє, друга то моя фамелия, а треца то краль. Нїхто з нїх ми нїч нє помогол же би ме оправдал за дїло хторе сом нє зробел. Остала ми лєм надїя до Всевишнього, хторому ше тераз модлїм. Кед то видзел краль яки чловек мудри, щири и вирующи, помиловал го и преглашел же є нє виновати. З анґлийского: Ю. П.

ХВАЛЇМ ЦЕ, ГОСПОДИ ЗОЗ ШЕРЦА

Ґеновева Ноґлик

Придзе ми дакеди так же нє мам моци Богу ше модлїц. Празни ми розум, нє мам цо повесц, гоч кажди дзень дацо єст о чим би з Богом побешедовац. Нє досц лєм слова вигваряц, то мушпи зоз шерца виходзиц. Верим же Бог видзи же нє знам одкадз почац. Велїчезни дїла коло мнє цо их Бог за чловека створел. Патрим на нїх кажди дзень. И чудуєм ше. Та цо инше повесц мам? Лєм: Слава Богу! То шицко цо знам.

Дзвони, 9 / 2008. З анґлийского: Ю. П.

Лєпше вериц до Бога, як мац довирия до чловека.

Фото: М.С.

xnij 2021.

DZVONI

15

Записи

ЗАПИСИ З ГАЛИЧИНИ

ОГНЇ У ЛЬВОВЕ Город хтори на огню настал. Так би ше могло повесц за Львов. Бо уж перши документ о нїм шведочи же – на початку бул огень...

РАХУЄ ШЕ же история Львова почина 1256. року, кед краль Данило Галицки на тим месце дал збудовац Високи замок. Под нїм основал город и дал му мено Львов, на чесц свойого сина Лєва. Найстарши будинки у городу нє зачувани, медзи иншим и прето же Львов у прешлосци вецей раз горел. За 350 роки, од XIV по XVIII вик, у нїм було 14 огнї! Єден з найвекших бул 1527. року, кед згорели скоро шицки будинки ґотичней архитектури. Нєшка у Львове лєдво мож найсц двацец древени хижи за биванє. А у часох краля Данила и познєйше, аж до початку XVI столїтия, цали Львов бул древени. Тедишнї европски историчаре писали же „Славянє як створени за древо. Вони го знаю обрабяц и украшовац з малюнками и позлацовац.“ Єден австрийски виглєдовач, хтори пребувал у Галичини, визначел: „Тоти красни будинки закрити зоз древену шиндру, бо черепи ту драги, а за їх чежину би були потребни и моцнєйши мури.“

16

DZVONI

У ШИЦКИХ европских городох з древенима будинками огнї були части. Прето охрана од огня була главни задаток каждей месней влади. Так и у Львове, од давна орґанизовани ноцни процивогньово стражи. Стражаре були наоружани з ґелебардами. (То були длугоки копиї зоз шекеру и куку на концу.) Тиж мали керепадла и дзвончок. Пред змерком стражаре виходзели на улїци и опоминали жительох же би погашели шветла у будинкох и рихтали ше спац. През цалу ноц мерковали чи ше даґдзе нє зяви огень. Така стража була и у Ратуши, будинку Городскей ради. Кед ше даґдзе зявел огень, дежурни били по дзвону. Кед дз-

вон вдерел раз, два раз, три раз и штири раз, то значело же огень у штирох часцох городу, кед вдерел пейц раз – у штред городу, а шейсц раз – у предгородох. Источасно ше чули дзвони на турньох костелу Бернардинох и Онуфрийовим манастире.

ТИЖ ТАК, же би ше указало кадзи огень, на Ратуши през дзень вишали червено-белаву заставу, а през ноц цми червени лампаш. Стражаре хасновали и рог або трубу, як даяки меґафон, же би дали знац дзе гори и цо ше стало. Познєйше на тот способ сообщовали и вистки з маґистрату, зоз суду, важни збуваня на тарґовищу и у живоце городу.

Руска (Руська) улїца у Львове

~ervenq 2021

Записи

Краль Данило Галицки

Кажда заєднїца одвитовала за огнї у своєй часци городу. Предвидзени строги кари за тих цо спричинєли огень. Кед дакого влапели же подложел огень, мушел „загинуц у пламеню хтори спричинєл.“ Алє було и награди за доприношенє при гашеню огня. Так, тот хто перши привезол гордов води, доставал трицец гроши, други петнац, а треци три. И за кажди дальши привежени гордов води плацело ше три гроши.

ОКРЕМЕ страшни огень у Львове случел ше 1571. року у єврейскей часци городу. Теди ту шицко згорело, по жем! У тим огню барз страдала и Руска улїца, як и Успенска церква. Успенска церква горела вецей раз. Перша згорела у вельким огню 1527. року. О двацец роки є подзвигнута, алє ше звалєла. Збудована нова, алє и вона згорела. Нєшкайша церква збудована коло 1600. року. И знова горела 1779. року. Тота церква спада до найкрасших львовских святиньох.

xnij 2021.

(/yilin.com.ua/lviv-misto-vrazhen/) По приходу австрийскей власци 1849. року, у Львове оформени корпус огньогасцох на професийней основи, зоз чим охрана од огня у городу значно звекшана. А 1901. року у Львове збудовани терашнї огньогасни будинок. Прикрашує го скулптура покровителя огньогасцох, Святого Флорияна.*) Пририхтал: Ю. Пап

_____________________ *) Святи Флориян защитнїк Польскей, Австриї, Линца,коминярох и огньогасцох; народзени коло 250. року, умар як християн з мученїцку шмерцу 304. року; його реликвиї ше чуваю у церкви у Кракове.

DZVONI

17

Спомини

ОЛҐИЦА ЛУКАЧОВА, ДЗИЯЧКА У БЕРКАСОВЕ

ЦАЛИ мОЙ жИВОТ ВязАНИ зА ЦЕРКВУ

Паметам, кед ми було дас штири - пейц роки як ме баба одведла до церкви у Петровцох. Баба ме крашнє поприберала, заче сала мойо кандрасти власи. Церква нє була далєко од нашей хижи та зме помали рушели, през драгу сом опатрала квеце и заградки. У церкви уж було вельо людзох, бо теди шицки ходзели до церкви, медзи нїма и дїдово браца. Вони ме любели бо сом була перша унука у Гардийовей фамилиї. Бешедовали ми после же ше дїдо и баба розишли, а ми ше мушели преселїц зоз Петровцох до Бикич Долу. Так зме ше престали стретац и зоз родзину. Ходзели зме лєм до баби и то оцец, мац, младша шестра и я.

Росла сом у Бикичу и паметам мой перши кирбай у валалє. Як дзецко бавела сом ше прейґ драги церкви. З тей нагоди людзе преходзели по драже и уходзели до церкви та и я рушела за нїма. Така мурцава, нєпооблєкана аж и боса, вошла сом нука. Покус було цма, алє цошка приємно запахло и збачела сом запалєни швички. Нука пановал мир и спокой. Мац ме у медзичаше почала глєдац по валалє и анї нє подумала же дзе би я могла пойсц. А я радосна же сом у церкви.

18

DZVONI

Кед сом почала ходзиц до школи и далєй сом ходзела до церкви. Теди ше нє шмело ходзиц на виронауку, а наш наставнїк Мудри жил у школи такой коло церкви та вше видзел цо ше случує у церкви. Тедишнї паноцец Гербут до валалу приходзел зоз Беркасова на моторки. Коло нього ше такой зберали дзеци, а за паноца то му була нагода дакус зоз нїма побешедовац. Од пиятей класи до школи зме ходзели до Соту. И надалєй сом ходзела до церкви, гоч нє так барз порядно – лєм на вельки швета. Обавала сом ше чи ме учитель нє увидзи, бо би вец ютре була кара! Так же зме до церкви углавном ходзели скриваюци ше, покрадзме.

На Вилїю зме ходзели по шпиваню по цалим валалє - од хижи, до хижи. Було вецей ґрупи нас дзивчатох, а хлапци ишли окреме и ношели Вертеп. Ставали зме пред облак даєдного обисца и питали ше: “Дате се нам веселити?”, а домашнї одвитовали: “Даме, даме!” Кед зме одшпивали коляду, вошли зме нука по пакецики, а часто зме ище и нука знали одрецитовац винчованку: “Де Христос Спаситель”. Кед на Богоявлениє паноцец пошвецал обисца, мушели зме буц дома, дочекац го и шпивац тропар “Во Йорданї”. При-

шол час одаванки. Одала сом ше до Беркасова, за Янка Лукача. Тих рокох велї ше винчали лєм у општини, а у церкви нє. Понеже я нє мала досц роки за винчанє, нє могла сом ше винчац у церкви. За винчанє у општини ше могло “купиц” роки, та ми и “купели” тот єден рок цо ми хибел. Мой швекор и швекра любели кед им паноцец пришол попошвециц обисце. Швекра аж знала питац од паноца най єй охаби дакус швеценей води, алє до церкви нє ходзели. Но, то ше пременєло. Од нашей свадзби вони почали ходзиц до церкви каждей нєдзелї, алє и на кажде швето. Швекор часто дацо робел за церкву. Бул тишлїр, та го паноцец часто волал помогнуц або поробиц дацо.

Я як млада нєвеста такой на першу Вельку Ноц принєсла паску на пошвецанє, як ме ище баба научела. Од теди за 53 роки лєм раз сом нє однєсла паску и то того року кед сом була оперована. У церкви сом любела шпивац вєдно зоз Тормову дзиячку, а кед вона остарела шпиванє у церкви превжала єй дзивка Ганча Кечкешова. Ганчов оцец бул дзвонар. Бул барз точни у дзвонєню на поладнє и на пацери. Вше кед ше приблїжовало поладнє, а вон даґдзе у роботи або на полю, швидко прагал конї и понаглял бо дзвонєнє мушело буц на час.

~ervenq 2021

Спомини ли, а ми и далєй порядно приходзели до церкви и шпивали. Видзели зме же нам то идзе. Прето зме ше раз порадзели же будземе на каждей Служби шпивац.

Дзиячки Любица Романова и Олґица Лукачова зоз парохом о. Владимиром Еделинскийом

Преходзели роки, а я вше поряднєйше ходзела до церкви и шпивала коло андї Ганчи Кечкешовей. Теди у церкви було и дзеци, младих, старих. Церква була полна и шицки шпивали. Паметам же на вельки швета зоз Бикичу до Беркасова приходзел стари дзияк Влада Роман и Емил Лукачов, мойого мужа бачи бо ше людзе любели ту стретац. Вельо раз сом себе подумала же можебуц и я дараз будзем дзиячка бо сом барз любела шпивац.

Дзешка у тот час до Беркасова пришол паноцец Михайло Режак и опитал ше Иринки Лазоровей и мнє чи бизме сцели вишиц платна на олтар до церкви. Пристали зме и вон нам купел платно и вул, та зме почали вишивац. Барз бул задовольни з нашу роботу. Под час паноца Режака оправяла ше церква, та зме майстром цо робели ношели варени єдла. Зоз женами зме билєли парохию, а понеже сом знала мальовац вельо раз сом мальовала шицки хижи на парохиї з рольку, алє и зоз мустрами. Кед ше парохия оправяла и теди сом иш-

xnij 2021.

ла помогнуц пораїц за майстрами - одкладали зме цегелки, череп, шмеце и друге. Кед паноцец Режак достал премесценє, випровадзели зме го так же зме порихтали полудзенок як подзекованє же ше старал о парохиї, о церкви и о нас. Паноцове ше меняли, приходзели нови. З єдней нагоди парохия остала без паноца на парохиї, та служби и други богослуженя до валалу приходзел служиц тедишнї шидянски парох о. Михайло Малацко. Тот рок на Вилїю церква була полна, ядловци оквицени, шицко порихтане. Чекали зме же до церкви придзе и дзиячка андя Ганча, но вона ше того року похорела и вецей нє могла приходзиц до церкви. Цо маме робиц? Треба шпивац у Саночним, а ту и коляди, а потим Служби, а ми нїхто нє школовани за дзияка. Паноцец мушел почац богослужене та ше до шпиваня лапели Иринка Лазорова и я. Я уж дакус знала шпивац, бо сом шпивала коло андї Кечкешовей, а Иринка ме вец провадзела. Нє були зме порихтани, алє на концу нас паноцец похвалєл. Нєдзелї преходзе-

Дзвонарка теди у церкви була андя Марча Планкошова и єдного дня поволала нас на бешеду. Стара дзвонарка гварела же ю здравє уж напущує, та би нам любела поуказовац як ше отримує церква, цо дзе стої и як ше дзвонї. Прилапели зме єй предклад, а паноцец то благословел. Од теди Иринка и я предлужели отримовац церкву, вєдно зме шпивали, а вона и дзвонєла. Так преходзели роки. Иринкова фамилия ше у медзичаше преселєла на други конєц валала, а назберали ше и роки, та єй вше чежше було ходзиц до церкви. Так и вона єдного дня гвареала же нє може вецей помагац. На нашо щесце, помогнуц ше понукла Драґана Горнякова и так зме знова були два. Робиме шицко цо у церкви треба - райбеме, попреблєкаме церкву, сцераме прах та аж и траву кошиме у порти, я шпивам, а Драґана дзвонї.

Любим пойсц до церкви и до других наших валалох. Идземе вєдно з паноцом – до Бикичу, Шиду, Миклошвецох, Петровцох, до Водици у Керестре... Любим пойсц вшадзи дзе ше приповеда о церкви, любим ше модлїц, любим буц у дружтве и слухац духовни преподаваня. То ми дава моци же бим цо длужей витримала помагац у цервки, алє и дома у обисцу. о. Владимир Еделински Миколка

DZVONI

19

Дзвончки

У ВОдИЦИ ОзНАЧЕНИ шКОЛяРСКИ дзЕНь Зоз дзецинску Службу Божу на 11.30 годзин, 20. юния у Водици означени Школярски дзень як подзекованє за успишно закончени школски рок.

Службу Божу служели парох коцурски о. Владислав Рац зоз керестурским капеланом о. Владимиром Медєшом, домашнї парох о. Михайло Малацко споведал и наказовал, а Апостол читал Иван Фейди.

Парох Малацко привитал шицких присутних, а окреме госцох зоз Коцура, хтори традицийно пришли орґанизовано на автобусу зоз вироучительку Ксению Бесерминї.

Парох наглашел приклад моцней вири и любови зоз Евангелиї кед стотнїк модлї Исуса же би виздравел його слугу. Вон поволал шицких же би любели ближнїх, же би их почитовали, пребачовали им, помагали, так як то робел и сам Исус.

Окрем школярох, на Служби було и вельке число одроснутих. За шицких присутних керестурска и коцурска парохия обезпечела ошвиженє хторе подзелєли волонтере Каритасу. М.С.

Служба Божа

Иван Фейди читал Апостол.

20

DZVONI

Керестурска и коцурска парохия ше постарали за ошвиженє.

~ervenq 2021

Дзвончки

Дзивчата Катарина Медєши и Николая Петкович на Завитни дзень у Водици пред Службу владикови придали квеце з нагоди ювилею - 20 рокох як є пошвецени за владику.

Виронаучни школяре зоз Беркасова и Бикичу зоз своїм парохом о. Владимиром Еделинсковим зашли до Нового Саду, а потим предлужели путовац до Руского Керестура, до Водици, дзе ше отримовал Спортски дзень.

xnij 2021.

DZVONI

21

Млади

СТРЕТНУЦЕ зА мЛАдИх У КЕРЕСТУРСКИм КАРИТАСУ

Всоботу, 19.06. з початком на 19.30 годзин, у керестурским парохийним Каритасу отримане стретнуце ,,Слово живота за младих“. Тема того стретнуца було виреченє з Євангелиї ,,Нє кажде хто ми гутори Господи, Господи! войдзе до Царства нєбесного, алє тот хто сполнює волю Оца мойого котри на нєбе! (Мт 7,21) Госц того вечара, котри винєсол свойо шведоченє бул Деян Павлович, мастер инженєр електротехнїки и рахункарства, предсидатель Пакт Рутеноруму и длугорочни фодбалер. У музичней часци, на ґитари, наступела Александра Русковски. Модератор вечара, Янко Катона, на самим початку з Деяном розпочал розгварку о його дзецинстве, хторого ше Деян дзечнє здогадує. Ище як мали бул живе дзецко, та на тот завод виприповедал и даскел-

22

DZVONI

ьо дожица, односно, анеґдоти котрих ше здогаднул. Од малючка бегал за лабду а тоту любов спрам фодбалу и нєшка пестує и як гвари, на терену дава шицко од себе и бори ше за кажду лабду. Окрем того, у першей часци вечара було и слова о його писаню, становискох по питаню едукативней системи, авторитету як и о його планох як предсидателя Пакт Рутеноруму. У другей часци, пречитани виривок з Євангелиї.

Тому стретнуцу присуствовало коло 25 младих з Керестура и з других местох, а на концу, за шицких присутних, волонтере Каритасу пририхтали и закуску.

Соня Алексич

~ervenq 2021

Подїї РУСКИ КЕРЕСТУР

КАРИТАС зНОВА ВИдАВА пРОСТОРИї, СОНя АЛЕКСИЧ НОВА КООРдИНАТОРКА

Парохийни Каритас обновел видаванє своїх просторийох за рижни друженя и преслави, а приход од видаваня наменєни людзом у потреби. Од нєдавна нова координаторка Каритасу Соня Алексич. У Каритасу годно отримац родзени днї, кресцини, обеди, комерциялни презентациї и други подобни збуваня. До цени ураховани потребни прибор за єдзенє, пририхтованє и пораєнє просторийох по отриманей подїї, блутут звучнїки, а за наймладших и можлївосц бавеня фодбалерчкох. Контакт особа за прияви и подробнєйши информациї Кристина Фаркаш 060 07048 39. Иншак, у Каритасу однєдавна за координатора менована Соня Алексич котра на тей длужносци заменєла Снежану и Звонимира Малацкових. Алексичова по фаху дипл. психолоґ, у Каритасу є присутна од дзецинства як учашнїца рижних активносцох, познєйше велї роки як волонтерка, а єден час и професийно анґажована спред Каритасу у вибеженским кампу на Принциповцу. М.А.

У центре Йосафата жени виплєтли желєни венєц з хторим ше оквецела Водицова икона Богородици з нагоди швета Сошествия Святого Духа. Того року и 160 роки як тота икона намальована. (М.С.)

Оградзованє теметова у Бикич Долу

РОДЗИНА

РУСКИ КЕРЕСТУР - Од 17. юния ше ознова орґанизую штвартково друженя за старши особи, хтори були претаргнути влонї пре епидемийну ситуацию зоз Ковидом-19. Розлика од предходних друженьох же ше терашнї отримую пред поладньом - на 10 годзин у просторийох Каритасу, а остатнє стретнуце було у Водици. (М.А., С.А.)

xnij 2021.

Кадзи ґод рушим по местох дзе жию нашо людзе, вшадзи мам родзини. Поведзме, кед пойдзем з Ганю даґдзе на кирбай, свадзбу, кресцини, або (нє дай Боже!) хованє, лєбо кед вони приду до нас на „Ружу“ чи даяке швето, та кед ше так збешедуєме – випада же ми шицки Руснаци медзи собу даяка родзина. Кед нє од двох власних, а воно голєм сватово або кумово...

Бачи Дюра з Керестура

DZVONI

23

Преглїбйованя / На здогадованє

пИЦ ВОдИ зОз жИВОгО жРИдЛА

Зоз Евангелиї нам позната подїя кед Исус Христос пришол до самарянского городу Сихар и вистати од драги, шеднул коло єдноей студнї, так воланей Якововей студнї, же би одпочинул. Теди пришла на воду и єдна жена, Самарянка. Исус єй гварел: «Дай ше ми напиц води». «Дай ше ми напиц води» гутори Господ и тераз каждому з нас. Нє гутори то Вон, хтори Створитель шицких водох, океанох, морйох и рикох, прето же є смиядни води, алє прето же є смиядни нашей любови и добрей дзеки. Кед даваме Йому, ми нє даваме нїч свойо, алє Його. Кажди погар води на жеми Його, прето же го Вон створел, плацел го зоз свою драгоцину креву. Господь з тима словами хтори виповед жени Самарянки препоручує и нам християнски живот полни любови и милосердия ґу ближньому. Вон жада викоренїц мержню и гнїв хтори причина шицкого зла. А жена Самарянка му одвитовала: «Як же ти, котри Юдей, питаш напиц ше одо мнє, самарянскей жени?» (медзи Самариянами и Юдеями у тот час пановало нєприятельство). Господь нам сце указац свою божеску методу лїченя од хороти мержнї и гнїву. Сце нам повесц же кажда мержня чкодзи насампредз тому цо мержи. Мержня приноши церпенє и страданє. Кажди чловек муши у своєй души вибрац: мержню або любов. Вон одвитовал Самарянки, алє тоти слова ше источасно одноша и на нас - «хто будзе пиц з води, котру му я дам, нє осмияднї навики». Кажди чловек чувствує духовну и тїлесну жажду. Обидва нєвитримовни, трапя чловека. Вистати чловек глєда воду же би ше напил и ошвижел. Без води

«Нєбо велїча славу Божу, нєбесни звод

нависцує дїла його рукох.»

(Пс 19, 2) 24

DZVONI

нє мож жиц. Кед би требало, чловек би прешол гори и лєси лєм же би дошол до води. Пре вельки смияд би му нє було чежко, лєм же би загашел тїлесну жажду. Подобно и зоз духовну жажду. Чловек смияди щесца, любови, радосци, спокою... Велька то жажда. Кажде ю чувствує. Смиядна душа то як вистати путнїк котри ше збера прейсц гори и долїни лєм же би пренашол води. Душа ше бори зоз велїма почежкосцами, вистата є, алє нє одустава бо ю окрипює нова надїя. Кед чловекова душа смиядна, и його живот то смияд. Жажду души и живота мож окрипиц лєм на жридлу правди живей води. Тото жридло то Господ Исус Христос. Вон жива вода хтора нєпреривно чече. Правда хтору вон дава божеска и бесмертна. Прето Исус гутори: «бо вода, котру я дам, постанє жридло води котра чече до живота вичного». Зоз живей води, з вичного жридла треба пиц док нє престанє суша у души. Даскельо капки нє досц же би ше загацело смияд души, же би ше засадзело рошлїну, же би ше народзел нови живот. Заренко ше спече скорей як достанє корень. Прето ше учме од природи. Кед викерчиме лєс хтори затримує влагу, на тим месце настанє суша. Дзе нєт живота, там суша. Кед лєс ознова вирошнє, там будзе и жридло. Так и зоз душу. Жива вода, тє. християнски живот по Евангелиї би мал войсц глїбоко до души, же би настало жридло, поток правди и духа – «бо вода, котру му я дам, постанє у нїм жридло води котра чече до живота вичного». о. Тони Анґелов («Дзвони», 2011.) СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ

Дня 13. юния наполнєли ше 40 днї як нас занавше зохабел наш мили син, брат и стрико

ВЛАДИМИР САЛАҐ (1960 – 2021) з Беочину

У наших думкох и молитвох лєм ти. Ище вше ши у наших каждодньових збуваньох, часц ши наших бешедох и чувствох. Остали нєвиповедзени слова, смуток и боль. Останєш нам занавше у шерцох. Твою любов, пожертвовносц и доброту вше будземе паметац. Ангели най це чуваю. Ожалосцена мац Ганя, брат Янко и Янково дзеци Мая и Ваня. Спочивай у мире Божим!

~ervenq 2021

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ

Уж шейсц роки у цихосци вичного мира пребува наш мили супруг, оцец и дїдо

ВЛАДИМИР ПАЛАНЧАЇ (7. V 1944. - 20. VI 2015.) зоз Руского Керестура

Фото: ш.М.Воротняк

«У тебе жридло живо-

та, у твоєй шветлосци видзиме шветлосц.» (Пс 36, 10)

Час котри преходзи нє зменшує боль и смуток за тобу. Дзекуєме ци за щешлїви роки котри зме препровадзели вєдно и за шицко цо ши зробел за нас.

Твойо: супруга Фемка и дзеци Владко и Терезка зоз своїма фамелиями.

Спочивай у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ

Дня 18. юния 2021. року наполнєли ше 6 жалосни мешаци як ше до вичносци преселєл наш мили оцец и дїдо

Дня 28. юния 2021. року наполнєли ше 6 жалосни мешаци як ше до вичносци преселєла наша мила мац и баба

ЮЛИЯН СЕМАН АНКИЦА СЕМАН (1945 – 2020) нар. ШЕҐО (1944 – 2020) зоз Руского Керестура

Пошли сце сциха и нєсподзивано. Вашу доброту и любов хтору сце нам дали вично будземе чувац и паметац у наших шерцох, думкох и молитвох. Дзивка Оливера зоз супругом Любом и дзецми Даниєлом и Николом Накич. Дзивка Даниєла зоз супругом Деяном и дзецми Алексом, Ана Марию и Софию Сопково.

Спочивайце у мире Божим!

xnij 2021.

DZVONI

25

ИН МЕМОРИАМ

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

Дня 15 юния наполнєли ше 27 роки як тужемни живот заменєл зоз вичним животом наш мили супруг, оцец, дїдо и прадїдо

Дня 2. мая 2021. року занавше нас зохабела наша мила шестра

МЕЛАНИЯ ПЕРЕПЕЛЮК (1939-2021) зоз Руского Керестура

ЯНКО ГРУБЕНЯ (1933 - 1994) з Нового Саду

Памятку на ньго чуваю його наймилши – супруга Маґдалена, дзивка Славица зоз жецом Владиславом, син Звонимир зоз нєвесту Марияну, син Мирослав зоз нєвесту Фемку и шицки його унуки и праунуки.

Красни памятки на це будземе навики чувац у наших шерцох. Шестра Фема, андя Гелена, брат Владо и шестра Злата зоз фамелиями.

Спочивай у мире Божим!

Най спочива у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

Дня 18. мая 2021. року у своїм 80. року живота преселєл ше до вичносци наш мили оцец, швекор, дїдо и прадїдо

Дня 25. юлия наполнюю ше пейц роки як у вичносци пребува наша мила и добра мац

ЮЛИЯН САБО (1941-2021) зоз Руского Керестура

МАРИЯ СТРИБЕР нар. ПАСТЕРНАК (1939 – 2016)

У любови и молитвох паметаю це твойо наймилши.

Спочивай у мире Божим!

Ожалосцени дзивки Тереза Медєшова и Таня Костелникова зоз фамелиями

Спочивай у мире Божим!

ЖИРО РАХУНОК НА ХТОРИ МОЖ УПЛАЦИЦ ПРЕДПЛАТУ И ДОНАЦИЇ ЗА «ДЗВОНИ» Динарски рахунок: 160 – 521416 - 50 Девизни рахунок (у еврох): 00 – 540 – 0004703.4 Девизни рахунок (у доларох): 00 – 540 – 0004982.7 Banca Intesa Grkokatolička parohija Sveti otac Nikolaj M.Tita 64 25233 Ruski Krstur Svrha uplate: pretplata za „Dzvoni“

Християнски часопис * Виходзи раз мешачно * Видава Грекокатолїцка парохия св. о. Миколая у Руским Керестуре * „Дзвони” часточно финансує Министерство вирох Републики Сербиї * Одвичательни редактор: о. Владислав Варґа * Главни редактор: о. мр Михайло Малацко * За видавателя: о. мр Михайло Малацко * Редакция: о. Юлиян Рац, о. Михайло Режак, о. мр Дарко Рац, ш. Михаила Воротняк СНДМ, Мария Афич, Мария Стрибер, Оленка Живкович, Славомир Папуґа * Часопис унєшени до реґистру средствох явного информованя под числом 2245 з ришеньом Министерства информацийох Републики Сербиї од 1. октобра 1996. року * Компютерски обробок: Славомир Папуґа * Друкує друкарня: „Maxima graf” Петроварадин * Тираж: 800 прикладнїки * Рочна предплата: 1000 дин. Европа: 50 еври, прейґокеански жеми: 60 еври * Адреса: М. Тита 64, 25233 Руски Керeстур, тел. (+381) 025/705-020 * E-mail: redakcija.dzvoni@gmail.com

26

DZVONI

Християнський часопис * Виходить щомісяця * Видає Грекокатолицька парафія св. о. Миколая у Руському Керестурі * „Дзвони” частинно фінансує Mіністерство віри у Республіці Сербії * Відповідальний редактор: о. Владислав Варґа * Головний редактор: о. мр Михайло Малацко * За видавця: о. мр Михайло Малацко * Редакція: о. Юліян Рац, о. Михайло Режак, о. мр Дарко Рац, с. Михаїла Воротняк СНДМ, Марія Афич, Марія Стрібер, Оленка Жівковіч, Славомир Папуґа * Часопис внесений до реєстру за собів громадського інформування під числом 2245 з рішенням Міністерства інформацій Республіки Сербії 1. жовтня 1996 року * Компютерська обробка: Славомир Папуґа * Друкувала друкарня: Maxima graf” Петроварадин * Тираж: 800 примірників * Річна передплата: 1000 дин. Європа 50 євра, заокеанскі державі 60 євра * Адрес: М. Тита 64, 25233 Руський Керестур, тел. (+381) 025/705-020 * E-mail: redakcija.dzvoni@gmail.com

~ervenq 2021

Шлїдом подїйох

РУСКИ КЕРЕСТУР – Од 26. по 31. май у Водици зоз вечаршима Богослуженями и Молебеном до Богородици означени Водицов тидзень. Остатнього дня мая означене нєзаповедане швето Царици Богородици зоз Службу Божу и Молебен хтори служели парох коцурски о. Владислав Рац, парох индїйски и керестурски капелан о. Михайло Шанта и керестурски капелан о. Владимир Медєши. (М.С.)

КОЦУР – Кажди вечар през мешац май у коцурскей церкви священїки служели Майово молебени хтори ше закончели остатнього дня мая кед и нєзаповедане швето Царици Богородици. Майово молебени коцурски парохиянє побожно модля каждого року. (О.Р.)

СРИМСКА МИТРОВИЦА – У маю отримовани Молебени до Мариї - „майова“ або „маївка“. Вирни з вельку виру и побожносцу шпивали, модлєли пацерки, а велї з нїх приношели квеце котре кладли пред икону Покрови котра ше находзи на правим олтаре у церкви Вознесения Господнього. (о.В.В.)

КОЦУР – У Каритасу „Марийов дом” 10. юния отримане духовне друженє на тему „Од гриха до радосци” котре пририхтала и отримала шестра Михаїла Воротняк. На поволанку координатора коцурского Каритасу Янка Салонтая и його числених волонтерох, орґанизоване стретнуце зоз шестру Михаїлу и духовни вечар котрому присуствовали велї валалчанє. (О.Р.)

ШИД – Делеґация Каритасу Италиї, з Болцана, 24. мая нащивела Шид. У делеґациї були директор Каритасу Болцано Паоло Валенте, як и координатор Каритасу Болцано за иножемство Фабио Молон, а з нїма бул и координатор Каритасу за Срим Петар Дуїч. Привитал их о. Михайло Режак, парох у Шидзе и декан сримски, хтори их упознал з историятом Руснацох и нашу церкву, як и Евґения Данчо и Дубравка Мохнацки зоз Служби хижного допатраня. (В.Дї.)

НОВИ ВЕРБАС – У парохиї Святого Владимира у Новим Вербаше внєдзелю, 20. юния, означене швето Русадля. Парох нововербаски о. Иґор Вовк служел Службу Божу з нагоди того швета, а познєйше истого дня на городским теметове було и пошвецанє гробох. Числени вирни пришли здогаднуц ше и помодлїц ше за своїх милих покойних.

Шлїдом подїйох

РУСКИ КЕРЕСТУР – На швето Пресвятей Евхаристиї, 6. юния, 30-еро школяре другей класи прияли свою Першу святу Причасц, а дзень пред тим ше висповедали. Дзецинску Службу Божу служел парох о. Михайло Малацко зоз нововербаским парохом о. Иґором Вовком и домашнїм капеланом о. Владимиром Медєшом. Першопричашнїкох пририхтали вироучительки ш. Михаїла Воротняк, ш. Авґустина Илюк и панїматка Златица Малацко, а присутни були и учительки Наталия Зазуляк и Мелания Рамач. (М.С., М.А.)

КОЦУР – У церкви Успения пресвятей Богородици внєдзелю, 13. юния, 21 школяр трецей класи першираз приступели до св. Тайней причасци. Службу Божу на 10 годзин служели парох о. Владислав Рац и капелан о. Данил Задрепко, а школярох пририхтала вироучителька Ксения Бесерминї. На шветочносци присуствовали и їх учительки Валерия Папуґа, Дюрдїца Полдруги и Єлена Русковски, як и директорка коцурскей Основней школи Сенка Мученски. (О.Р.)

КУЛА – У нашей грекокатолїцкей парохиї св. Йосафата у Кули, внєдзелю 30. мая, отримана Перша Св. Причасц хтору прияли дзешецеро дзеци - шейсц дзивчата и штирме хлапци рижних возростох, од трецей по осму класу. Службу Божу служели парох о. Дамян Кича ЧСВВ и капелан о. Платон Салак ЧСВВ, а за тоту вельку подїю их пририхтала ш. Михаїла Воротняк. По Служби, старша виронаучна ґрупа першопричашнїком пририхтала и малу програму. (М.А.)