News from RSPB Cymru Summer/Autumn 2026
Little drummer
The Lesser Spotted Woodpecker recorded at Ynys-hir nature reserve
Wild summer
Our landscapes are bursting with life
Crucial connection
Precious landscapes are now linked, thanks to you
Action for nature
Species Rare returns for Welsh wildlife
There’s encouraging news from across our nature reserves, as three rare and remarkable bird species make a welcome return to Wales. Over at RSPB Ynys-hir, a Lesser Spotted Woodpecker has been recorded for the first time in five years – a small bird with big significance, hinting at improving habitat conditions and renewed hope for this declining species. There’s further excitement on site as two pairs of Marsh Harriers returned to nest. After last year’s groundbreaking nesting – the first ever recorded in Ceredigion – this behaviour raises hopes that breeding could become a regular occurrence.
Meanwhile at RSPB Cors Ddyga, Great White Egrets (pictured) also returned to nest for a second consecutive year. Following their historic first successful breeding in Wales last year, this repeat performance suggests these elegant birds may now be establishing themselves as regular breeders, rather than a one-off success story.
Together, these moments signal a positive shift. While still rare, these birds are beginning to write a new chapter in Wales’ wildlife story – and it’s one we’re proud to be part of.
Species
Boost for Black Grouse
There’s renewed hope for Black Grouse in north Wales, thanks to efforts to restore and reconnect upland habitats. Through the Sustainable Uplands for Black Grouse project, we’ve worked with landowners, partners and local communities to help turn the tide for this iconic but declining bird. Peatlands have been brought back to life, improving vital blanket bog habitat that stores carbon, reduces wildfire and flood risk, and supports a wealth of wildlife. On the ground, the changes are already adding up, with drainage ditches blocked,
contour bunding introduced to retain water and invasive conifers cleared. Monitoring has been stepped up, with lek surveys returning and new technology helping us better understand nesting behaviour. Encouraging signs of recovery are already being seen.
People have been at the heart of this project, with hundreds who’ve got involved and a new volunteer group helping to continue the work. Together, we’re creating a stronger future for Black Grouse and a more resilient upland landscape for us all.
Funded through the Nature Networks Programme and delivered by the Heritage Fund on behalf of the Welsh Government
How you can help
Make time for nature
Across our reserves in Wales, volunteers are at the heart of everything we do.
From nurturing young trees at Lake Vyrnwy to inspiring visitors at Conwy and Newport Wetlands and supporting conservation work at Ynys-hir, their passion helps nature thrive. At South Stack, residential volunteers play a vital role in protecting wildlife and sharing its stories with visitors.
Volunteering is a chance to connect –with nature, with people and with your
Our
events
Find us and say hello!
This summer we’re taking Welsh wildlife to two of Wales’ biggest events – the Royal Welsh Show and the National Eisteddfod. These gatherings are more than simply dates in the calendar. They’re a chance to connect with people from all walks of life,
local community. Whether you have a few hours to spare or more time to give, there are opportunities for everyone. No specialist skills are needed – just enthusiasm and a love for wildlife. It’s also a chance to learn new skills, build confidence and enjoy unforgettable moments in nature.
Are you ready to get involved? Visit rspb.org.uk/helping-nature/volunteering to see current opportunities and find a role that’s right for you.
Our places
Reconnecting fractured landscapes
Thanks to your incredible support, our appeal to secure Gallt-y-bere (below) has been a success. This special piece of land now links the once separate parts of the Gwenffrwd-Dinas reserve, creating a larger and continuous habitat for wildlife to thrive. Every donation, big or small, has helped make this possible. Together, we’ve strengthened our network of protected spaces in Wales, ensuring birds, plants and other wildlife have room to flourish. Thank you for helping us turn this vision into reality.
Our campaigns
Raising our voice for nature
to share the wonders of Wales’ wildlife and to speak up for nature. From farmers and families to artists and policymakers, these spaces bring together voices that shape the future of our landscapes.
By taking part, we can highlight the challenges facing nature, celebrate the progress we’re making together and inspire more people to take action – whether that’s supporting conservation, visiting a nature reserve or simply seeing the natural world a little differently.
If you’re planning on being at either of these events this summer, we’d love to see you. Come and find us for a chat, discover more about our work and share your own stories of nature.
Protecting Wales’ wildlife starts with people – and it starts with conversations like these.
With a new Senedd now in place, we remain committed to speaking up for Wales’ wildlife. This new term is a fresh opportunity to champion nature, influence policy and protect the habitats that birds, plants and other wildlife depend on. Your support as members helps make this possible, amplifying the voice of nature across Wales. Together, we’ll continue to advocate for the natural world, ensuring it stays at the heart of all decision-making in Wales.
RSPB Cymru at last year’s Eisteddfod
Vyrnwy volunteers build a cold frame
Building a path with Vibrant Vyrnwy
Making a statement outside the Senedd
Summer of wildlife
Discover the sights and sounds of Wales’ wildlife this season
Summer is one of the most rewarding times to experience nature in Wales. Our nature reserves are alive with movement and sound, as migrants return, seabird cities reach full volume and uplands and wetlands burst into life. Wherever you are, there’s something waiting to be discovered – and plenty of places to see it for yourself.
Dappled
woods and dusk choruses
Step into a Welsh woodland in summer and you’ll be met with a tapestry of sound and colour. Sunlight filters through oak leaves, insects drift in warm air and birds flit through the canopy.
Pied Flycatchers and Redstarts bring quick flashes of black, white and fiery orange as they dart between branches, while the steady, rhythmic calls of Chiffchaffs provide a familiar summer soundtrack.
As the day softens into evening, the atmosphere changes. Nightjars take to the skies; their strange, mechanical churring carrying across heath and woodland edges – a sound that feels as ancient as the landscape itself.
You can experience some of these moments at our nature reserves such as Ynys-hir, where woodland, estuary and open habitats combine to create a rich and ever-changing scene.
Skies alive above our streets
Look up on a warm summer day and you’ll see one of nature’s great aerial displays unfolding above you. Swallows skim low over fields and gardens, Swifts slice
through the air with high-pitched screams and House Martins circle tirelessly, returning again and again to their nests under the eaves.
These birds are woven into our daily lives, sharing our towns and villages each summer. Yet their journeys are anything but ordinary – crossing vast continents to return to the same streets and rooftops year after year. Their presence is a reminder that nature isn’t somewhere else – it’s all around us, if we take a moment to look.
Wild horizons and uplands
In the uplands, summer feels bigger – wider skies, sweeping views and a sense of space that stretches out for miles.
Here, Ring Ouzels slip between rocky slopes, their bold markings flashing against the heather, while Wheatears perch upright on stones, ever watchful. Overhead, Hen Harriers drift effortlessly across the
Take
time out with wildlife
To find out more about a great day out with nature at one of RSPB Cymru’s 18 nature reserves, scan the QR code or visit rspb.org.uk/ days-out/visit-wales
Report your Swift sightings on swiftmapper.org.uk to help us build a better picture of how they’re faring
Above: Manx
Shearwater
Below: Explore the reedbeds on the boardwalk at Conwy nature reserve
Morgan, David Walsh Dependable Productions, Laura Kudelska, Ben Andrew, David Chandler
landscape, gliding low over moorland in search of prey. It’s a quiet place of drama and resilience, where wildlife has adapted to tougher conditions – and where careful conservation is helping these species endure.
Nature reserves such as Lake Vyrnwy offer a gateway to these landscapes, where every visit holds the chance of something special.
Cliffs, salt spray and seabird cities
Along the coast, summer arrives with noise, movement and spectacle. Clifftops ring with calls, the air thick with wings, and the sea below alive with activity.
Manx Shearwaters have returned from vast ocean journeys, slipping back to their burrows under cover of darkness. By day, Gannets wheel high before plunging like arrows into the sea, while Guillemots crowd shoulder-to-shoulder on narrow ledges, their colonies bustling with life.
It’s one of Wales’ most dramatic wildlife experiences – and one you can feel as much as see. At RSPB South Stack and RSPB Ramsey Island, these scenes unfold along towering cliffs and rugged coasts, offering unforgettable encounters with seabirds at their most vibrant.
Dragonfly hotspots
Wales isn’t just a haven for birds – its wetlands are alive with dragonflies in dazzling colours. Two of the best places to spot these shimmering insects are RSPB Conwy and Newport Wetlands. In the summer months, dragonflies zip and hover over reedbeds and ponds, their metallic blues, fiery reds and golden hues catching the sunlight.
Both these reserves give visitors a rare chance to watch dragonflies in their natural habitats up close. At Conwy, the calm waters and sheltered reedbeds provide perfect breeding grounds for species including the Emperor Dragonfly, one of the UK’s largest and most impressive dragonflies. Meanwhile, Newport Wetlands offers expansive views over its lagoons, allowing you to watch delicate damselflies darting among the reeds and skimming the water’s surface. Seeing these so close is not just a visual delight –
it’s a reminder of the intricate balance of wetland ecosystems. Every hover, chase and landing is a tiny marvel of nature, bringing visitors up close to one of Wales’ most beautiful and delicate wildlife spectacles.
Your summer, your reserves
Across our reserves, teams work year-round to protect habitats, monitor species and ensure these places remain safe for wildlife. But summer is when the results are most visible – and most enjoyable to experience.
Whether it’s a quiet woodland walk, a coastal adventure or simply watching the skies above your home, there are countless ways to connect with nature this season. So wherever you go, take a moment to pause, listen and look a little closer. Because summer really does start here – and it’s yours to discover.
Above left: Male Pied Flycatcher Above middle: Female Emperor Dragonfly Above right: Chiffchaff
Below: Watch the dramatic activity of seabirds unfold on the cliffs at South Stack nature reserve
Why nature needs us all
The vital role of storytelling, support and shared purpose in the efforts to save nature
Lottie Mazhindu Lottie comes to us after 12 years with the National Trust – she managed commercial and visitor operations in England and has been focused on fundraising and communications for the last six years.
Every success we celebrate in this magazine – whether it’s a rare bird returning, a habitat restored or a new generation inspired – has something in common. None of it happens by accident, and none of it happens alone.
Behind every headline is a chain of people who care. From the teams managing reserves and monitoring species, to those shaping policy, raising funds and sharing stories, each plays a part in turning ambition into action. And at the heart of that effort is you, our members.
It’s easy to think of conservation as something that happens ‘out there’, on windswept coasts, in wetlands or high in the uplands. But just as important are the connections we build between people and nature. That’s where communications and fundraising come in – not as an add-on, but as a vital bridge.
Because when people understand what’s at stake, they’re more likely to act. When they feel part of something bigger, they’re more likely to support it. And when they see the difference they’re making, they stay with us for the long term.
Whether it’s through a membership, a donation, sharing a story or simply taking the time to learn more about the wildlife around us, every action matters.
Contact us
To get in touch, please use our main email address: cymru@rspb.org.uk
Find us online and follow us on social media: rspb.org.uk / @RSPBCymru
Together, they create the momentum that powers real change.
At a time when nature faces immense challenges, that collective effort has never been more important. But neither has the opportunity. Across Wales, we’re seeing what’s possible when people work together for nature – and it’s something worth holding onto.
So, in reading these pages, know that you are part of this story too. And, with your support, the next chapter is already being written.
To hear more about RSPB Cymru’s local group events, please contact:
North Wales group.rspb.org.uk/northwales
Swansea & District group.rspb.org.uk/swanseaanddistrict
Inspire someone new to help protect local wildlife – share this newsletter with a friend, neighbour or colleague
Haf hudolus
Tirweddau gwerthfawr wedi’u cysylltu, diolch i chi Newyddion o RSPB Cymru
Curwr y coed
Cofnodi’r Gnocell Fraith Leiaf yng ngwarchodfa natur Ynys-hir
Cysylltiad hollbwysig
Mae ein tirweddau’n fwrlwm o fywyd
Gweithredu dros natur
Rhywogaethau
Bywyd
gwyllt prin yn dychwelyd i Gymru
Cyrhaeddodd newyddion calonogol o’n gwarchodfeydd natur, wrth inni groesawu tair rhywogaeth brin a hynod yn ôl i Gymru. Cofnodwyd y Gnocell Fraith Leiaf am y tro cyntaf ers pum mlynedd yng ngwarchodfa Ynys-hir – ac mae’r aderyn bach hwn o bwys mawr, gan ei fod yn awgrymu gwelliant yng nghyflwr y cynefinoedd a gobaith o’r newydd i’r rhywogaeth hon sy’n dirywio. Cafwyd cyffro pellach ar y safle wrth i ddau bâr o Foda’r Gwerni ddychwelyd yno i nythu. Wedi i’r warchodfa dorri tir newydd y llynedd trwy gofnodi’r nythiad cyntaf erioed o’r aderyn hwn yng Ngheredigion, mae’r ymddygiad hwn yn codi gobeithion y byddant yn bridio yma’n rheolaidd yn y dyfodol.
Yn ogystal, daeth Crehyrod Mawr Gwyn (llun) yn ôl i nythu yng ngwarchodfa RSPB Cors Ddyga am yr ail flwyddyn yn olynol. Ar ôl bridio’n llwyddiannus yng Nghymru am y tro cyntaf y llynedd, a oedd yn ddigwyddiad hanesyddol, mae’r ail-berfformiad eleni’n awgrymu y gallai’r adar hardd hyn sefydlu’u hunain yn fridwyr rheolaidd, yn hytrach na llwyddiant untro.
Gyda’i gilydd, mae’r momentau hyn yn awgrymu newid cadarnhaol. Er yn brin o hyd, mae’r adar hyn yn dechrau ysgrifennu pennod newydd yn hanes bywyd gwyllt Cymru – ac rydym yn falch o fod yn rhan ohoni.
Rhywogaeth
Hwb i’r Rugiar Ddu
Mae gobaith o’r newydd i’r Rugiar Ddu yng ngogledd Cymru, diolch i’r ymdrechion i adfer ac ailgysylltu cynefinoedd yr ucheldir. Trwy brosiect Ucheldiroedd Cynaliadwy ar gyfer y Rugiar Ddu, rydym wedi bod yn gweithio gyda thirfeddianwyr, partneriaid a chymunedau lleol er mwyn helpu troi’r llanw i’r aderyn eiconig hwn sy’n dirywio. Adfywiwyd mawndiroedd gan wella cynefin gorgors hanfodol sy’n dal carbon, lleihau risg tannau gwyllt a llifogydd, a chefnogi gwledd o fywyd gwyllt.
Mae’r newidiadau eisoes yn cael effaith gronnus ar lawr gwlad. Cwblhawyd gwaith i flocio
Wedi’i ariannu trwy’r Rhaglen
Rhwydweithiau Natur a’i gyflawni gan y Gronfa
ffosydd draenio, cyflwyno byndiau cyfuchlinol i ddal dŵr, a chlirio coed conwydd goresgynnol. Bu cynnydd yn y gwaith monitro, gydag arolygon o fannau paru yn ailddechrau a thechnoleg newydd yn ein helpu i ddeall ymddygiad nythu yn well. Mae eisoes arwyddion bod pethau’n gwella. Mae pobl wedi bod wrth galon y prosiect hwn, gyda channoedd yn cymryd rhan a grŵp newydd o wirfoddolwyr wedi’i sefydlu i helpu â’r gwaith yn barhaus. Gyda’n gilydd, rydym yn sefydlu dyfodol cryfach i’r Rugiar Ddu, a thirwedd ucheldirol fwy cydnerth i bawb ohonom.
Treftadaeth ar ran
Llywodraeth Cymru
Ein lleoedd
Sut
allwch chi helpu
Neilltuo amser i natur
Ar draws ein gwarchodfeydd yng
Nghymru, mae gwirfoddolwyr wrth galon popeth a wnawn. O dyfu coed ifanc yn Llyn Efyrnwy i ysbrydoli ymwelwyr yng Nghonwy a Gwlyptiroedd Casnewydd, a chefnogi gwaith cadwraethol yn Ynys-hir, mae eu hangerdd yn helpu i natur ffynnu. Yn Ynys Lawd, mae gwirfoddolwyr preswyl yn chwarae rôl hollbwysig yn amddiffyn bywyd gwyllt ac yn rhannu eu straeon gydag ymwelwyr. Mae gwirfoddoli’n gyfle i gysylltu – â natur, â phobl a’ch cymuned leol. P’un a
oes gennych ychydig o oriau’n rhydd neu fwy o amser i’w rhoi, mae cyfleoedd ar gael i bawb. Does dim angen sgiliau arbenigol – dim ond brwdfrydedd a chariad at fywyd gwyllt. Mae hefyd yn gyfle i ddysgu sgiliau newydd, magu hyder a mwynhau momentau bythgofiadwy ym myd natur.
Hoffech chi gymryd rhan? Ewch i rspb.org.uk/helping-nature/volunteering i weld y cyfleoedd sydd ar gael ar hyn o bryd ac i ddod o hyd i rôl sy’n gywir i chi.
Ailgysylltu tirweddau ar wahân
Diolch i’ch cefnogaeth anhygoel, llwyddodd ein hapêl i ddiogelu Gallt-y-bere (isod). Bellach mae’r darn arbennig hwn o dir yn cysylltu’r rhannau o warchodfa Gwenffrwd-Dinas a oedd ar wahân, gan greu cynefin mwy o faint a pharhaus lle gall bywyd gwyllt ffynnu. Mae pob un rhodd, bach a mawr, wedi helpu i wireddu hyn. Gyda’n gilydd, rydym wedi cryfhau ein rhwydwaith o fannau a ddiogelwyd yng Nghymru, a sicrhau bod gan adar, planhigion a bywyd gwyllt arall le i ffynnu.
Diolch am ein helpu i wireddu’r weledigaeth hon.
Ein hymgyrchoedd Codi’n llais dros natur
Rydym yn mynd â bywyd gwyllt Cymru i ddau o brif ddigwyddiadau’r genedl eleni – sef Sioe Frenhinol Cymru a’r Eisteddfod Genedlaethol. Mae’r digwyddiadau torfol hyn gymaint yn fwy na dim ond dyddiadau yn y calendr. Maent yn gyfle i gysylltu â
Trwy gymryd rhan, gallwn dynnu sylw at yr heriau sy’n wynebu natur, dathlu’r cynnydd yr ydym yn ei wneud, ac ysgogi mwy o bobl i weithredu – p’un ai drwy gefnogi cadwraeth, ymweld â gwarchodfa natur, neu edrych ar fyd natur o safbwynt ychydig yn wahanol. Os ydych yn bwriadu ymweld ag un o’r digwyddiadau hyn yr haf hwn, byddem wrth ein boddau i’ch gweld. Dewch draw am sgwrs, i ddysgu mwy am ein gwaith a rhannu eich straeon eich hun am fyd natur. Mae amddiffyn bywyd gwyllt Cymru’n dechrau gyda phobl – ac mae’n dechrau gyda sgyrsiau tebyg i’r rhain. Ein digwyddiadau
phobl o bob cefndir, i rannu rhyfeddodau bywyd gwyllt Cymru ac i godi llais dros natur. O ffermwyr a theuluoedd i artistiaid a phenderfynwyr polisi, mae’r gofodau hyn yn dwyn ynghyd y lleisiau sy’n llunio dyfodol ein tirweddau.
Gyda Senedd newydd bellach mewn grym, rydym wedi ymrwymo i godi llais dros fywyd gwyllt yng Nghymru o hyd. Mae’r tymor newydd hwn yn gyfle o’r newydd i hyrwyddo natur, dylanwadu ar bolisi a diogelu’r cynefinoedd y mae adar, planhigion a bywyd gwyllt arall yn dibynnu arnynt. Mae eich cefnogaeth fel aelodau’n ein helpu i wneud hyn yn bosibl, gan chwyddo llais natur ledled Cymru. Gyda’n gilydd, byddwn yn parhau i eirioli dros fyd natur, gan sicrhau ei fod yn aros wrth galon yr holl benderfyniadau a wneir yng Nghymru.
RSPB Cymru yn yr Eisteddfod y llynedd
Gwirfoddolwyr Efyrnwy yn adeiladu ffrâm oer
Adeiladu llwybr gydag Efyrnwy Bywiog
Gwneud datganiad tu allan i’r Senedd
Bywyd gwyllt yr haf
Bywyd gwyllt Cymru’n swyno’r synhwyrau’r tymor hwn
Mae gwledd o natur ar gael i’w brofi yng Nghymru yn ystod yr haf. Mae ein gwarchodfeydd natur yn llawn bwrlwm, wrth i rywogaethau ymfudol ddychwelyd, twrw’r dinasoedd adar môr gyrraedd eu hanterth, a bywyd gwyllt yr ucheldir a’r gwlyptiroedd ffynnu. Lle bynnag yr ewch – ac mae digonedd o ddewis – mae rhywbeth yno’n aros i chi ei ddarganfod.
Coedwigoedd brith a chorysau’r gwyll
Camwch i goetir yng Nghymru yn ystod yr haf i brofi brithwaith o sŵn a lliw. Cewch weld yr heulwen yn treiddio trwy ddail derw, trychfilod yn hofran yn yr aer cynnes, ac adar yn gwibio trwy’r canopi.
Gwyliwch fflachiadau du, gwyn ac oren llachar y Gwybedog Brith a’r Tingoch wrth iddynt wibio rhwng y canghennau, a gwrandewch ar alwadau cyson, rhythmig y Siff-Siaff, sy’n drac sain gyfarwydd i’r haf.
Wrth i’r dydd dynnu at ei derfyn, mae’r awyrgylch yn troi ac mae’r Troellwr Mawr yn ymddangos yn yr awyr. Clywir ei alwadau rhyfedd, mecanyddol yn atseinio ar draws y rhos ac ymylon coedwigoedd – yn sŵn sy’n teimlo mor hynafol â’r dirwedd ei hun.
Gallwch brofi rhai o’r momentau hyn yn ein gwarchodfeydd natur fel Ynys-hir, lle mae cynefinoedd coetirol, aberol ac agored yn cyfuno i greu golygfa gyfoethog sy’n newid o hyd.
Yr awyr yn llawn bywyd uwchben ein strydoedd Edrychwch i fyny ar ddiwrnod braf o haf i weld un o arddangosfeydd gorau natur yn yr awyr uwchben.
Mae Gwenoliaid yn hedfan yn isel dros gaeau a gerddi, Gwenoliaid Duon yn gwibio trwy’r awyr gyda’u sgrechiadau main, a Gwenoliaid y Bondo’n hedfan mewn cylchoedd diddiwedd, yn mynd a dod o’u nythod dan y bondo.
Mae’r adar hyn yn rhan annatod o’n bywydau bob dydd, gan rannu ein trefi a’n pentrefi bob haf. Er hynny, maent yn mynd ar deithiau anhygoel sy’n croesi cyfandiroedd eang er mwyn dychwelyd i’r un strydoedd a thoi bob blwyddyn.
Mae eu presenoldeb yn ein hatgoffa nad yw natur ar wahân inni – mae o’n hamgylch ymhob man, dim ond inni gymryd moment i edrych amdano.
Gorwelion gwyllt a’r ucheldir
Mae’r haf yn teimlo’n fwy yn yr ucheldir – mae’r awyr yn ymestyn yn bellach dros y golygfeydd godidog, a cheir ymdeimlad o ofod sy’n ymestyn dros filltiroedd.
Treulio amser yn ymlacio gyda bywyd gwyllt
I ddysgu mwy am dreulio diwrnod ym myd natur yn un o 18 o warchodfeydd natur RSPB yng Nghymru, sganiwch y cod QR neu ewch i’n gwefan: rspb.org.uk/days-out/visit-wales
Uchod: Aderyn
Drycin Manaw
Isod: Ewch ar antur yng ngwelyau cyrs gwarchodfa natur Conwy
Productions, Laura Kudelska, Ben Andrew, David Chandler
Cofnodwch eich cipolygon o Wenoliaid Duon ar swiftmapper. org.uk i’n helpu i lunio darlun gwell o’u cyflwr presennol
Yma, mae Mwyalchen y Mynydd yn hedfan rhwng y llethrau creigiog, gyda’i marciau llachar yn fflachio yn erbyn y grug, a saif Tinwen y Garn i fyny’n syth ac yn wyliadwrus ar ben cerrig. Uwchben, mae’r Bod Tinwen yn hedfan yn ddidrafferth dros y dirwedd, yn hedfan yn isel dros y gweundir wrth chwilio am ei ysglyfaeth.
Mae’n le tawel llawn drama a gwydnwch, lle mae bywyd gwyllt wedi addasu i amgylchiadau mwy anodd – a lle mae gwaith cadwraethol gofalus yn helpu i’r rhywogaethau hynny oroesi. Mae gwarchodfeydd natur fel Llyn Efyrnwy’n cynnig mynedfa i’r tirweddau hyn, lle bydd pob ymweliad yn gyfle i brofi rhywbeth arbennig.
Clogwyni, ewyn a dinasoedd adar môr Ar hyd yr arfordir, daw’r haf â thwrw, cyffro a gwledd i’r llygad yn ei sgil. Mae pennau’r clogwyni’n atsain o alwadau, yr aer yn llawn adenydd, a’r môr yn fwrlwm o fywyd adar.
Daeth Adar Drycin Manaw yn ôl o’u teithiau hirfaith dros y cefnfor, yn sleifio’n ôl i’w nythfeydd tanddaearol yn nhywyllwch y nos. Yn ystod y dydd, mae Huganod yn hedfan mewn cylchoedd uchel cyn plymio fel saethau i’r môr, a Gwylogod yn sefyll ochr yn ochr ar silffoedd cul y clogwyni, eu nythfeydd yn fwrlwm o fywyd.
Mae’n un o’r profiadau bywyd gwyllt mwyaf dramatig yng Nghymru – ac yn un y gallwch ei deimlo cymaint â’i weld. Yn RSPB Ynys Lawd a RSPB Ynys Dewi, mae’r golygfeydd hyn yn digwydd ar hyd clogwyni tyrog ac arfordir garw, sy’n cynnig profiadau bythgofiadwy o brysurdeb adar môr.
Mannau poeth i weision y neidr
Mae Cymru yn fwy na hafan i adar – mae ei gwlyptiroedd yn llawn gweision y neidr llachar hefyd. Ymysg y lleoedd gorau i weld y trychfilod sgleiniog hyn yw RSPB Conwy a Gwlyptiroedd Casnewydd. Yn ystod misoedd yr haf, mae gweision y neidr yn gwibio ac yn hofran dros y gwelyau cyrs a’r pyllau dŵr, gyda’u lliwiau glas, coch ac euraidd yn fflachio yng ngolau’r haul.
Mae’r ddwy warchodfa’n cynnig cyfle prin i ymwelwyr gael cipolwg agos o weision y neidr yn eu cynefinoedd naturiol. Yng Nghonwy, mae’r dyfroedd tawel a’r gwely cyrs cysgodol yn cynnig mannau
bridio perffaith i rywogaethau fel yr Ymerawdwr, un o weision y neidr mwyaf a mwyaf ysblennydd y DU.
Mae Gwlyptiroedd Casnewydd yn cynnig golygfeydd helaeth dros ei lagwnau, lle gallwch weld mursennod meindlws yn gwibio rhwng y cyrs ac yn hedfan uwchben wyneb y dŵr.
Mae gweld y trychfilod hyn yn wledd i’r llygad ac yn ein hatgoffa o gydbwysedd cymhleth ecosytemau’r gwlyptir. Enghraifft o ryfeddod natur yw eu hofran, hela a glanio, sy’n caniatáu i ymwelwyr brofi un o sioeau harddaf a mwyaf llachar bywyd gwyllt Cymru dros eu hunain.
Eich haf, eich gwarchodfeydd
Ar draws ein gwarchodfeydd, mae timau’n gweithio trwy gydol y flwyddyn i amddiffyn cynefinoedd, monitro rhywogaethau a sicrhau eu bod yn parhau i fod yn ddiogel i fywyd gwyllt. Ond mae’r canlyniadau’n fwyaf amlwg – ac yn fwyaf pleserus i’w profi – yn ystod yr haf.
Gallwch fynd am dro i’r coed, mynd ar antur arfordirol neu wylio’r awyr uwchben eich cartref –ceir ffyrdd diri o gysylltu â natur yn ystod y tymor hwn. Felly ble bynnag yr ewch, cymerwch eiliad i aros, gwrando ac edrych yn fwy manwl. Mae’r haf yn dechrau yma – ac mae yno i chi ei ddarganfod.
Isod: Gwyliwch weithgareddau dramatig adar y môr uwchben y clogwyni yng ngwarchodfa natur Ynys Lawd
Uchod ar y chwith: Gwybedog Brith gwryw Canol
chwith: Ymerawdwr benyw Uchod ar y dde: Siff-siaff
Pam fod ar natur angen pawb ohonom
Rôl chwedleua, cefnogaeth a chyd-bwrpas yn yr ymdrechion i achub natur
Lottie
Mazhindu
Daw Lottie atom ar ôl iddi dreulio 12 o flynyddoedd gyda’r
Ymddiriedolaeth
Genedlaethol –hi oedd yn rheoli gweithgareddau masnachol ac ymwelwyr yn Lloegr, gan ganolbwyntio ar godi arian a chyfathrebu am y chwe blwyddyn ddiwethaf.
Mae cyffredinolrwydd rhwng pob llwyddiant a ddathlwn yn y cylchgrawn hwn – aderyn prin yn dychwelyd, adfer cynefin, ysbrydoli cenhedlaeth newydd. Does dim byd yn digwydd trwy ddamwain, a does dim byd yn digwydd ar ei ben ei hun.
Tu ôl i bob pennawd mae cadwyn o bobl sy’n malio. O’r timau sy’n rheoli gwarchodfeydd ac yn monitro rhywogaethau, i’r rhai sy’n llunio polisi, codi arian a rhannu straeon, mae pob un ohonynt yn chwarae rhan yn y broses o droi uchelgais yn gam gweithredu. Ac rydych chi, ein haelodau, wrth galon yr ymdrech hwnnw.
Mae’n hawdd ystyried cadwraeth yn rhywbeth sy’n digwydd rhywle arall, ar arfordiroedd gwyntog, mewn gwlyptiroedd neu yn yr ucheldir. Ond mae’r cysylltiadau rydym yn eu meithrin rhwng pobl a natur yr un mor bwysig. Dyna rôl cyfathrebu a chodi arian –nid ydynt yn bethau ychwanegol, ond yn hytrach yn bontydd hollbwysig.
Pan fydd pobl yn deall beth sydd yn y fantol, maent yn fwy tebygol o weithredu. Pan fyddant yn teimlo’n rhan o rywbeth mwy, maent yn fwy tebygol o’i gefnogi. A phan welant y gwahaniaeth a wnânt, maent yn aros gyda ni yn yr hirdymor.
P’un a yw’n ymaelodi, rhoi arian, rhannu stori neu dreulio amser yn dysgu am y bywyd gwyllt o’n
Cysylltwch â ni
I gysylltu â ni, defnyddiwch ein prif gyfeiriad ebost: cymru@rspb.org.uk
Cewch hyd i ni ar-lein a’n dilyn ar y cyfryngau cymdeithasol: rspb.org.uk / @RSPBCymru
hamgylch – mae pob gweithred o bwys. Gyda’i gilydd, maent yn creu’r momentwm sy’n tanio newid gwirioneddol.
Ysbrydolwch rywun newydd er mwyn helpu i amddiffyn bywyd gwyllt lleol – rhannwch y cylchlythyr hwn gyda ffrind, cymydog neu gydweithiwr
Wrth i natur wynebu heriau anferth, nid yw’r cydymdrech hwnnw erioed wedi bod mor bwysig, na’r cyfle chwaith. Ledled Cymru, rydym yn gweld yr hyn sy’n bosibl pan fydd pobl yn cydweithio dros natur –ac mae hynny’n werth inni gadw ein gafael arno.
Felly trwy ddarllen y tudalennau hyn, cofiwch eich bod yn rhan o’r stori hefyd. A gyda’ch cefnogaeth chi, mae’r bennod nesaf wrthi’n cael ei ysgrifennu.
I glywed mwy am ddigwyddiadau grwpiau leol yr RSPB, cysylltwch â:
Gogledd Cymru group.rspb.org.uk/northwales
Abertawe a’r Ardal group.rspb.org.uk/swanseaanddistrict
Mae RSPB Cymru yn rhan o’r RSPB, elusen gadwraeth natur fwyaf y DU. Mae’r RSPB yn elusen gofrestredig yn Lloegr a Chymru 207076, yn Yr Alban SC037654