Project1_Opmaak 1 12-12-2016 13:52 Pagina 1
Project1_Opmaak 1 12-12-2016 13:52 Pagina 2
Project1_Opmaak 1 12-12-2016 13:52 Pagina 3
2015 2016 In 2014 gingen we van start met het educatieprogramma 'Dakennie'. Dit is een educatieprogramma voor honderden kinderen van Rotterdamse basisscholen op de grootste dakboerderij van Europa: de DakAkker op het Schieblock in het centrum van Rotterdam. In het programma staan de thema’s gezond voedsel, stadslandbouw, bijen, water en groene daken centraal. In totaal deden er in 2015 – 2016, 39 basisscholen mee en kwamen er bijna 1200 kinderen op bezoek.
Ontwikkeling Het programma is ontwikkeld door Angelique Vandevenne en Mimi Slauerhoff in opdracht van het Rotterdams Milieucentrum en werd in 2014 door drie basisscholen ‘getest’. De feedback van zowel de kinderen (uit groep 7 en 8) als de onderwijzers waren voor de ontwikkeling van het programma erg belangrijk.
Voor ons en de scholen is het belangrijk dat in het programma veel te beleven is en dat de kinderen echt dingen kunnen doen en maken en dus al doende leren. Daarom pakten wij het ook zo aan.
Begin 2015 werd het nieuwe programma aan de Rotterdamse scholen aangeboden. Het animo bij hen was direct groot, vooral vanwege de bijzondere plek van de DakAkker: bovenop de zevende verdieping van een kantoorgebouw midden in de stad.
3
Project1_Opmaak 1 12-12-2016 13:52 Pagina 4
Locatie Het belangrijkste doel van Dakennie is om de kinderen kennis te laten maken met deze bijzondere locatie. Dat verklaart ook gelijk de naam van het programma: 'Dakennie' (da ken toch niet?, maar dan op z’n Rotterdams). De DakAkker op Het Schieblock is het grootste stadslandbouwdak in Europa. Op een oppervlakte van 1000 m2 worden groente en fruit verbouwd en honingbijen gehouden.
Programma Het programma op de DakAkker duurt 2 uur (exclusief de reistijd). In deze periode gaan de kinderen aan de slag met de thema’s voedsel, water en (stads)landbouw. Hierin worden vooral dingen gemaakt die meegenomen kunnen worden naar school. Op het dak en in het zogeheten daklab werden daarom tientallen bijenhotels en vogelverschrikkers en honderden zaadbommen gemaakt. Deze bijenhotels hangen nu op of bij de scholen en op schoolpleinen, terwijl in educatieve tuinen onze vogelverschrikker terug te vinden zijn.
Project1_Opmaak 1 12-12-2016 13:52 Pagina 5
Biodivers Het Milieucentrum wil Rotterdam graag biodiverser maken. Kinderen maken daarom in het daklab zaadbommen. Hierin zijn zaden verwerkt uit de Heemtuin op de DakAkker. Deze zaden zijn vooral van inheemse bedreigde planten, zoals de ruige anjer, die vaak te vinden zijn op de rode lijst van bedreigde soorten.
De kinderen nemen deze zaadbommen mee terug en ‘gooien’ ze in hun buurt op geschikte groeiplekken. Zo verspreiden deze zaadbommen van het dak de zaden van bedreigde plantensoorten in heel Rotterdam.
Het is de bedoeling dat de kinderen foto’s (blijven) maken van de opgroeiende plantjes. In een komende editie van Dakennie willen we graag meer aandacht besteden aan dit project door de plantlocaties (ook zelf) te monitoren en te checken of de zaden ook goed aanslaan.
5
Project1_Opmaak 1 12-12-2016 13:52 Pagina 6
6
Project1_Opmaak 1 12-12-2016 13:52 Pagina 7
1 Maak 6 zaadbommen!
Maak een bijenhotel! Nodig: - Koker - Holle rietstengels - Kniptang - Handschoentjes - Satéprikkers
Jullie gaan een hotel voor bijen en andere insecten maken: een echt bijenhotel!
1
Leg de koker neer met de opening naar je toe.
2
Neem twee rietstengels.
3
Neem een kniptang en een satéprikker.
4
Pak de rietstengels. Pas op dat je niemand in z'n ogen prikt!
5
Knip de rietstengel af op de maat van de koker.
6
Als de stengel niet hol is. Maak dan met de saté prikker een gaatje in de stengel.
7
Stop de rietstengel in de koker.
8
Ga door totdat de koker vol is.
Recept: - 5 eetlepels compost die stikstof, fosfor en kalium bevat
Nodig: - Grote kom - Theelepels - Eetlepels
- 4 eetlepels terracotta kleipoeder
Lees dit goed door! Je hebt 15 a 20 minuten de tijd om 6 zaadbommen te maken
- 1 theetlepel zaden - 1 theelepel chilipoeder (tegen ongedierte) - 20 ml water (sprenkelen geleidelijk aan)
Veel plezier en geniet ervan!
dak akker
Ben je klaar!? BRAVO! De bijen en andere insecten bedanken je voor het mooie bijenhotel! Ga nu samen heel hard ZZZZZZZZzzzzzzzzzzzzzzzzzoemen! Dan weten de bijen dat jullie klaar zijn!
1
Zet de grote kom in het midden.
2
Doe 5 eetlepels compost in de kom.
3
Doe 4 eetlepels terracotta kleipoeder in de kom.
4
Doe een halve theelepel zaden erbij.
5
Doe een halve theelepel chilipoeder erbij.
6
Roer nu alles goed door elkaar.
7
Doe een beetje water erbij uit het flesje. Heel langzaam gieten! Zachtjes blijven roeren. Dit is het moeilijkste van allemaal want de zaadbom moet stevig zijn. Dus niet te nat! Niet te plakkerig en niet te droog!
8
Deel het mengsel in twee, en maak nu voor jezelf 3 gelijke stukjes.dit is de grote van 1 zaadbom
9 dak akker
Leg de bommen in de eierdoos om te drogen. De 6 zaadbommen liggen nu in de eierdoos?! JAAAAAAAAAAAAAA oké goed gedaan! 7
Project1_Opmaak 1 12-12-2016 13:52 Pagina 8
Project1_Opmaak 1 12-12-2016 13:52 Pagina 9
Scholen Onderwijskrachten gaan voor en na het bezoek aan de DakAkker via onze lesbrief aan de slag met de DakAkker. Onderwijskrachten kunnen de kinderen voorbereiden op het maken van de bijenhotels en de vogelverschrikkers. Ook kunnen zij achteraf de opgedane kennis bespreken en het verspreiden van de zaadbommen en de monitoring hiervan begeleiden.
Competitie Wij kiezen er bewust voor om meerdere groepen van een school op bezoek te laten komen op de DakAkker. Hierdoor ontstaat namelijk een onderlinge competitie tussen de kinderen van de groepen, zeker als het gaat om het maken van de vogelverschrikkers en de bijenhotels. We hoorde van een van de onderwijskrachten: ”De groep kon niet wachten om te komen, want ze zagen alle spullen van de anderen en de kinderen werden dolenthousiast.”
Feedback Regelmatig is er contact met de deelnemende scholen, wat veel bruikbare feedback oplevert.
Over het algemeen zijn de scholen tevreden en vinden ze het leuk, goed gevuld en soepel lopend programma. Voor veel scholen is het ook echt een uitstapje in eigen stad naar een uniek locatie.
NME Het programma Dakennie biedt een ‘les’ over natuur, klimaat en voedsel die onderdeel kan maken van het curriculum van het basisonderwijs. Het programma heeft veel impact op de deelnemers door de informatie die ze krijgen en de dingen die ze maken en doen.
Team In 2015 organiseerden we het programma alleen op de maandagen. Vanwege de grote vraag zijn we vanaf september 2016 naar twee dagen per week overgestapt. Hiervoor was wel enige afstemming nodig met het op de DakAkker aanwezige horecabedrijf. Ook vroeg dit meer inzet van het (deels) vrijwillige team, onder leiding van de elkaar afwisselende projectleiders Angelique Vandevenne en Karin Oppelland. Het team van Dakennie is uitgegroeid tot een goed functionerende club mensen. Op deze bijzondere locatie begeleiden zij de deelnemende kinderen op een uitstekende manier, in samenwerking met de onderwijskrachten van de scholen. Deze goede begeleiding en onderlinge afstemming zijn noodzakelijk voor het werken met kinderen op een zevende verdieping van een kantoorgebouw, waar bovendien bijenkasten staan. Dit alles neemt namelijk de
nodige veiligheidseisen met zich mee. Vanwege ons oog voor veiligheid hebben we dit jaar alle vrijwilligers de kans gegeven om de cursus 'EHBO voor kinderen' te volgen. Ook kon iedereen, voordat ze aan de slag gaan, zelfstandig alle onderdelen van de excursie samen met een ervaringdeskundige uitvoeren en evalueren.
Cijfers en facts 2015 – 2016:
29 weken 1 à 2 dagdelen per week 39 programma’s *) 1200 kinderen uit het primair onderwijs
*) = een paar excursies zijn komen te vervallen door vakanties, gemiste afspraken en samengestelde groepen die in we in één programma hebben ontvangen.
Groepen zijn nooit groter dan dertig kinderen. De ervaring leert namelijk 'hoe kleiner hoe beter' voor de kinderen en het leerproces. Ook kunnen we zo de veiligheid beter waarborgen en is het prettiger werken voor de begeleiders.
9
Project1_Opmaak 1 12-12-2016 13:52 Pagina 10
Scholenschema 2015- 2016
Najaar 2015 / Voorjaar 2016: September 2015 ODBS Pierre Bayle ODBS Pierre Bayle De Provenier De Provenier
Contacpersoon + mobiel
7 september Groep 7+8,28
Oktober / november 2015 Emmaschool Emmaschool Reconschool De Savornin Lohmanschool
5 oktober Groep 5, 22
Maart 2016 Agnesschool Blijberg - dinsdag 8 maart!!!! Agnesschool Prinses Margriet school Agnesschool Agnesschool
7 maart Groep 5 30
EXTRA
14 september
Groep 5+6,33
12 oktober
Groep 5, 25
14 maart Groep 6/44 16-23 / groep6
21 september Groep 6 26lln 26 oktober Groep 7/8 20 21 maart
Groep 7
28 september
Groep 7 25lln 2 november
Groep 6/7 23 28 maart
Groep 8
April 2016 Baars Baars
4 april
11 april
18 april
25 april
Mei 2016 CBS de Ark Basisschool de Fontein obs passe partout
9 mei Groep 6/7 (17)
16 mei x
23 mei
30 mei
Juni 2016 SBS de Ark obs passe partout obs passe partout obs passe partout
6 juni 17 lln (auto)
10
13 juni
Groep 8b
Groep 5 (25)
Groep 5 (15)
20 juni Groep 6a
Groep 8a 27 juni
Groep 6b
Project1_Opmaak 1 12-12-2016 13:52 Pagina 11
Scholenschema 2015- 2016 Najaar 2016: September 2016 Ibn - I Sina
Contacpersoon + mobiel R. Sewradj 0104848750
SBO Sonnevanck De Piloot (speciaal ow) SBO Sonnevanck De Piloot
Miranda 0104858227 Céline Wijnvoord 0104205315 Miranda 0104858227 Céline Wijnvoord 0104205315
Ibn - I Sina De Piloot Ibn - I Sina
R. Sewradj 0104848750 Céline Wijnvoord 0104205315 R. Sewradj 0104848750
Oktober 2016 De Piloot Ibn - I Sina De Piloot Ibn - I Sina Ibn - I Sina Ibn - I Sina SBO Sonnevanck SBO Sonnevanck
Contacpersoon + mobiel Céline Wijnvoord 0104205314 R. Sewradj 0104848750 Céline Wijnvoord 0104205314 R. Sewradj 0104848750 R. Sewradj 0104848750 R. Sewradj 0104848750 Miranda 0104858227 Miranda 0104858227
5 september Groep 5a: ca. 25 (nieuwe klas)
3 oktober Z 5/6/7
6 september
Groep 6: 13
4 oktober
Groep 6b: 23
12 september
Groep 8b: 15
10 oktober Z 7/8
13 september 19 september
Groep 3/4/5: 19
11 oktober
Groep 7a: 23
Groep 8a: 15 op eerste verdieping ontvangen
24 oktober
Groep 5A
20 september
Groep 5b: 25
25 oktober
Groep 7b: 20
26 september 27 september
Groep 8c: 15
31 oktober
Groep 7: 15
Groep 6a:24 1 november
Groep 8: 17
Rotterdams Milieucentrum | Schieblock- Schiekade 189 - unit 302 | 3013 BR Rotterdam | 010 - 465 64 96 www.milieucentrum.rotterdam.nl | www.dakakker.nl | www.beesonline.nl | www.groeneagenda.nl | www.winterklaar010.nl | www.opzuinig.nl | www.klimaatonderwijs010.nl | www.rotterdamseparken.nl
Facebook: Rotterdams Milieucentrum | Dakakkers | Dakgaard | Opzuinig | Rotterdamse Milieuvoorlichters | Groene Agenda | Rotterdamse Parken | Slimdak | Twitter: @Milieucentrum | @D_akkers | @Dakgaarden | @Opzuinig | @Duurzamestad | @Parken010 | @CoBRoH | @VVEsmetenergie | @Stookjerijk | @Winterklaar010 | @Klimaatonderwijs010 | @Slimdak010 |
11
Project1_Opmaak 1 12-12-2016 13:52 Pagina 12
Project1_Opmaak 1 12-12-2016 13:52 Pagina 13
13