Issuu

Sygnały indyków są częścią serii Poultry Signals series©. Poultry Signals przekazują praktyczną wiedzę na temat zorientowanej na zwierzęta hodowli drobiu w łatwej, dostępnej formie.

Sygnały indyków podążają za cyklem na komercyjnej fermie indyczej. Książka opisuje, w jaki sposób zarządzanie skoncentrowane na indyku poprawia produkcję i dobrostan indyków, a tym samym wyniki finansowe hodowcy.

d te ec pr ot s ht

SYGNAŁY INDYKÓW

PRAKTYCZNY PRZEWODNIK PROWADZENIA STADA INDYKÓW RZEŹNYCH

Sygnały indyków to praktyczny przewodnik, który pokazuje, jak odbierać sygnały wysyłane przez Twoje indyki we wczesnym etapie życia oraz jak je interpretować i jakie działania podejmować. Książka zawiera ponad 850 zdjęć i ilustracji i jest obowiązkowa dla każdego, kto zajmuje się hodowlą indyków.

ISBN 978-90-8740-359-1

www.roodbont.com

rig

Czy wiesz, że bez Twojej pomocy, chore i słabe jednodniowe pisklęta prawie na pewno umrą? Umieść je w kartonie od piskląt (szpitalik) a śmiertelność zmniejszy się o 50%. Dobra opieka się opłaca!

W skali globalnej wolumen produkcji indyka jest stosunkowo stabilny. Dla każdego hodowcy indyków największym wyzwaniem jest poprawa wydajności hodowli. Zaczyna się ona od zmniejszenia niepotrzebnych strat. W porównaniu z kurczakiem brojlerem każdy martwy indyk to stosunkowo wysoki koszt dla hodowcy. Indyki żyją dłużej, więc ich śmierć po 20 tygodniach żywienia i opieki jest znaczącą stratą... Zmniejszenie śmiertelności powinno się więc znaleźć w centrum uwagi. Indyki ważą obecnie średnio dwa razy więcej niż 75 lat temu, przy czym czas produkcji jest znacznie krótszy. Oznacza to większe wymagania w stosunku do umiejętności hodowców i większe skupianie się na redukowaniu mankamentów w hodowli indyków.

Praktyczny przewodnik prowadzenia stada indyków rzeźnych

zdrowia Twojego stada. A to zaczyna się od obserwacji.’

SYGNAŁY INDYKÓW

SYGNAŁY INDYKÓW Praktyczny przewodnik prowadzenia stada indyków rzeźnych

‘Właściwe zarządzanie jest kluczem do utrzymania

9 789087 403591

5RKU VTGÄ‡EK +LVWRULD L U\QHN LQG\NĂ‘Z

Kontrola populacji gryzoni

MiÂ¸so indycze

Íš

apobieganie gryzoniom i ich zwalczanie

cwiatowe trendy

Íş

Kontrola populacji owadĂ—w

Kontrola populacji ptaÂ?Ă—w

5Íś

ziÂ?i indyÂ? i rasy historyczne

Íť

Programy hodowlane

ÍłÍ˛

Program czyszczenia i dezynfeÂ?cji

SygnaĂ?y indyÂ?Ă—w

ÍłÍł

SprzÂŚtanie indyczniÂ?a

suszanie indyczniÂ?a

5Íš

IndyÂ?i wysyĂ?ajÂŚce sygnaĂ?y

ÍłÍ´

ermowa Ă¤lepota

ÍłÍľ .OLPDW Z KDOL LQG\F]HM

,QG\N

ÍłÍś

MiÂ?roÂ?limat

5Íť

Anatomia

Temperatura podĂ?ogi

6Í˛

SzÂ?ielet

Temperatura powietrza

6Í˛

PrzewĂ—d poÂ?armowy

ilgotnoĂ¤ÂŠ wzglÂ¸dna

61 62

1Íš

Komfortowy Â?limat

1Íş

JaÂ?oĂ¤ÂŠ powietrza

StopieĂ‘ upierzenia

1Íť

ybĂ—r systemu wentylacyjnego

izjologia indyÂ?a

Í´Í˛

Minimalna wentylacja

mysĂ?y

Í´1

Naturalne zachowania

Kluczem jest podciĂ¤nienie

PrÂ¸dÂ?oĂ¤ÂŠ i trajeÂ?toria powietrza

6Íť

MoÄ‚liwe scenariusze dystrybucji powietrza

ÍšÍ˛

2Íľ 2Íś

Hale szczelne i dobrze izolowane

pr ot

CieÂ?awoĂ¤ÂŠ indyÂ?Ă—w achowania Ä‚ywieniowe

RozwĂ—j jelita pierzenie

achowania dotyczÂŚce Ä‚ywienia

2Íś

achowania dotyczÂŚce grzÂ¸dowania

Temperatura,wilgotnoĂ¤ÂŠ wzglÂ¸dna i prÂ¸dÂ?oĂ¤ÂŠ powietrza

loty

ÂŚpiele w pylistej Ă¤ciĂ—Ă?ce,

Çˇopalanie siÂ¸Çł i czyszczenie piĂ—r

Chwytanie indyÂ?Ă—w

Íš1 Íš1

Systemy grzewcze

GrzejniÂ?i poĂ¤rednie Č‹bojleryČŒ

7Íś

2Íš

Nagrzewnice strumieniowe

2Íş

System chĂ?odzenia

Systemy produÂ?cji Â?omercyjnej

2Íť

Ă¤wietlenie

agÂ¸szczenie stada

ÍľÍ˛ =DU]ĂąG]DQLH ÄˆFLĂ‘Ă¤NĂą

Procedury chwytania ptaÂ?Ă—w

Systemy alternatywne

rig

StĂ?aczanie siÂ¸ Č‹piÂ¸trzenieČŒ

SÂ?Ă?adowanie Ă¤ciĂ—Ă?Â?i

7Íť

cciĂ—Ă?Â?a na betonowych posadzÂ?ach

8Í˛

Transport i magazynowanie jaj

MateriaĂ? na Ă¤ciĂ—Ă?Â?Â¸

Parametry wylÂ¸gu

3Íś

iĂ—ry drzewne

PrzeĂ¤wietlanie i rozbijanie

SĂ?oma

83 8Íś

:\OĂśJDUQLD L SLVNOĂśWD MHGQRGQLRZH

ylÂ¸g

JaÂ?oĂ¤ÂŠ Ă¤ciĂ—Ă?Â?i

bieranie wyÂ?lutych pisÂ?lÂŚt

3Íš

arzÂŚdzanie Ă¤ciĂ—Ă?Â?ÂŚ

JaÂ?oĂ¤ÂŠ pisÂ?lÂŚt

3Íş

arzÂŚdzanie Ă¤ciĂ—Ă?Â?ÂŚ w czasie odchowu

arzÂŚdzanie Ă¤ciĂ—Ă?Â?ÂŚ w tuczarni

NieprawidĂ?owoĂ¤ci

ÍśÍ˛

SeÂ?sowanie

Íś1

Przycinanie dziobĂ—w

Íś2

3DV]D , ZRGD

Przycinanie pazurĂ—w

Íś3

ostosowywanie programu Ä‚ywienia

8Íť

Przycinanie wisiora

ÍśÍś

PrzejĂ¤cie z Â?ruszonÂ?i na granulat

ÍťÍ˛

ostarczanie pisÂ?lÂŚt

Íś5

StruÂ?tura paszy

Íť1

=\VNL ] ELRDVHNXUDFML

Íś6

ocelowa waga i poprawa wagi

Íť3

LoÂ?alizacja fermy

ÍśÍš

CaĂ?e ziarna pszenicy

ÍťÍś

RozwarstwianieÇŁ oddzielanie siÂ¸ sÂ?Ă?adniÂ?Ă—w odÄ‚ywczych Íť2

ejĂ¤cie do fermy

ÍśÍş

BezpieczeĂ‘stwo paszy

Íť5

SprzÂ¸t i materiaĂ?y

ÍśÍť

MyÂ?otoÂ?syny

Íť6

SzÂ?odniÂ?i

5Í˛

RyzyÂ?o zwiÂŚzane z pleĂ¤niÂŚČ€myÂ?otoÂ?synami na fermie

Íť7

aburzenia odÄ‚ywiania

Íť8

KonseÂ?wencje zĂ?ej jaÂ?oĂ¤ci Ă¤ciĂ—Ă?Â?i

1Íś3

wir Č‹grysČŒ

ÍťÍť

oda w oÂ?resie tuczu

1Íś5

oda

1Í˛Í˛

Karmienie w oÂ?resie tuczu

1Íś6

Ă?aĂ¤ciwoĂ¤ci jaÂ?oĂ¤ciowe wody

1Í˛1

achowanie w oÂ?resie tuczu

1Íś7

RozwĂ—j biofilmu

1Í˛2

PostÂ¸powanie w przypadÂ?u pojawienia

ezynfeÂ?cja wodyÇŁ Â?lucz do zdrowia stada

1Í˛3

sie agresji u indorĂ—w

odawanie Ă¤rodÂ?Ă—w dezynfeÂ?ujÂŚcych

1Í˛Íś

apobieganie dziobanu

15Í˛

PĂ?uÂ?anie

1Í˛Íś

IndyczÂ?i w oÂ?resie tuczuÇŁ odÂ?Ă?adanie siÂ¸ tĂ?uszczu

151

Badanie jaÂ?oĂ¤ci wody

1Í˛5

Przygotowanie do uboju: wycofanie paszy

152

stroÄ‚ne chwytanie i zaĂ?aduneÂ?

153 15Íś

1ÍśÍť

2NUHV RGFKRZX

1Í˛6

aĂ?aduneÂ? i transport

NagrzewniceČ€promienniÂ?i

1Í˛7

Przyjazd do ubojni

155

Temperatura podĂ?ogi

1Í˛8

Informacje z raportu ubojowego

156

1Í˛Íť

ymagania dotyczÂŚce Â?armideĂ? i poideĂ?

11Í˛

=GURZRWQRÄˆĂ¨ MHOLW

16Í˛

ostÂ¸pnoĂ¤ÂŠ paszy

11Í˛

SygnaĂ?y pĂ?ynÂŚce z odchodĂ—w

161 161

Przygotowanie podĂ?oÄ‚aČ€Ă¤ciĂ—Ă?Â?i

111

unÂ?cja jelita Ă¤lepego

112

NieprawidĂ?owe odchody

162

Transport pisÂ?lÂŚt

113

NieprawidĂ?owe odchody pochodzÂŚce z jelita Ă¤lepego

163

PoidĂ?a PoidĂ?a wahadĂ?owe z Â?ulÂŚ pĂ?ywaÂ?owÂŚ

11Íś

awartoĂ¤ÂŠ Ä‚oĂ?adÂ?a

163

115

Badanie jelit

16Íś

padÂ?i tzw. ÇˇwywrotÂ?iÇł

116

Kojec regeneracyjnyČ€sanitarny

117

trzymanie optymalnego Â?limatu

118

odatÂ?owe Â?armidĂ?a

11Íť

arzÂŚdzanie ÇŚ pierwszy tydzieĂ‘

12Í˛

JaÂ?oĂ¤ÂŠ Ă¤ciĂ—Ă?Â?i w pierwszym tygodniu

pr ot

SeleÂ?cja jednodniowych pisÂ?lÂŚt RozĂ?aduneÂ? pisÂ?lÂŚt

aÂ?aÄ€ne przyczyny moÂ?rych odchodĂ—w

165

KoÂ?cydioza

166

CharaÂ?terystyÂ?a rodzajĂ—w Eimeria

167

Programy Â?ontroli Â?oÂ?cydiozy

168 16Íť

Szczepienie przeciwÂ?o Â?oÂ?cydiozie

Histomonoza Č‹czarna gĂ?Ă—wÂ?aČŒ

17Í˛

Krwotoczne zapalenie jelit Č‹HEČŒ

171

122

NeÂ?rotyczne zapalenie jelit Č‹NEČŒ

172

12Íś

Inne infeÂ?cje jelitowe

173

apobieganie gromadzeniu siÂ¸ odchodĂ—w w Â?armidĂ?ach 126

=GURZLH L FKRURED

17Íś

apobieganie wylewaniu siÂ¸ wody

127

iagnoza

176

128

KlasyfiÂ?acja chorĂ—b

177

12Íť

Problemy z Ă?apami

177

abezpieczanie czujniÂ?Ă—w Â?limatu

13Í˛

Problemy z uÂ?Ă?adem oddechowym

181

ziobanie

131

NagĂ?a Ă¤mierÂŠ i choroby zaÂ?aÄ€ne o

2NUHV Z]URVWX W\JRGQLH

arzÂŚdzanie Â?armidĂ?ami trzymuj Â?armidĂ?a w czystoĂ¤ci

SprzÂ¸t ochronny

125

Czysta i chĂ?odna woda

rig

121

Przeniesienie z odchowalni do hali dla dorosĂ?ych indyÂ?Ă—w

wysoÂ?iej Ă¤miertelnoĂ¤ci

185

132

Przygotowanie do przeniesienia

133

6]F]HSLHQLD

PrzyÂ?Ă?ady sprzÂ¸tu do zaĂ?adunÂ?uČ€przenoszenia

13Íś

Ă?aĂ¤ciwy termin szczepienia

18Íť

aĂ?aduneÂ? i rozĂ?aduneÂ?

135

InjeÂ?cje w wylÂ¸garni

1ÍťÍ˛

InjeÂ?cje w indyczniÂ?u

1Íť1

2NUHV WXF]X W\G]LHĂž GR XERMX

136

Szczepienie przez zaÂ?raplanie do oÂ?aČ€nosa

1Íť2

arzÂŚdzanie Č‹prowadzenieČŒ stadem

136

Szczepienia w formie oprysÂ?u Č‹sprayČŒ

1Íť3

Monitorowanie wzrostu i rozwoju

137

Szczepienia w formie oprysÂ?u w wylÂ¸garni

1Íť5

BĂ?edy w seÂ?sowaniu

138

Szczepienie z wodÂŚ do picia

1Íť6

Kontrola ptaÂ?Ă—w

13Íť

Szczepienie z wodÂŚ do picia i behawioryzm

1Íť7

wierzÂ¸ta przeznaczone do ewentualnej seleÂ?cji

1ÍśÍ˛

Ă¤miercanie

1Íś1

,QGHNV

1Íť8

Temperatura w oÂ?resie tuczu

1Íś2

188

52='=,$ĂŁ 1

pr ot

*KUVQTKC K T[PGM KPF[MĂ?Y

rig

,QJP ,COGU #WFWDQP QMQĂŁQ TQMW

,QG\NL VĂą KRGRZDQH NRPHUF\MQLH Z ZLĂśNV]HM F]ĂśÄˆFL ÄˆZLDWD D QRZH SRGPLRW\ ]DMPXMĂąFH VLĂś SUR

GXNFMĂą LQG\NĂ‘Z SRZVWDMĂą Z NUDMDFK Z NWĂ‘U\FK GR WHM SRU\ MHV]F]H LFK QLH E\Ă¤R ,QG\N 0HOHDJULV

JDOORSDYR ]RVWDĂ¤ SLHUZRWQLH XGRPRZLRQ\ SU]H] UG]HQQ\FK PLHV]NDĂžFĂ‘Z $PHU\NL 3Ă‘Ă¤QRFQHM :ÄˆUĂ‘G G]LNLFK LQG\NĂ‘Z UR]UĂ‘Ä”QLDP\ SRGJDWXQNĂ‘Z ,FK WHU\WRULXP REHMPRZDĂ¤R QLHPDO FDĂ¤\ 0HNV\N ] Z\MĂąWNLHP F]ĂśÄˆFL SRĂ¤XGQLRZHM L ]DFKRGQLHM RUD] FDĂ¤H 6WDQ\ =MHGQRF]RQH WM QD SRĂ¤XGQLH RG :LHONLFK -H]LRU L RG Z\EU]HÄ”D $WODQW\NX QD ]DFKĂ‘G GR $UL]RQ\ ziÂ?i indyÂ? jest Â?iepsÂ?im lotniÂ?iem, jednaÂ? bardzo szybÂ?o biega i po uniesieniu siÂ¸ w powietrze moÄ‚e szybowaÂŠ na dĂ?ugich dystansach. M.in. przez to osadnicy w Ameryce PĂ—Ă?nocnej uznali je za doĂ¤ÂŠ Ă?atwy cel do strzelania i dziesiÂŚtÂ?owali taÂ? caĂ?e stada. 1ÍťÍ˛Í˛ roÂ?u istniaĂ?y juÄ‚ tylÂ?o niewielÂ?ie populacje niegdyĂ¤ licznych stad. domowienie wspĂ—Ă?czesnego indyÂ?a w duÄ‚ej mieÇŚ rze zawdziÂ¸cza siÂ¸ wpĂ?ywom europejsÂ?im. waÄ‚a siÂ¸, Ä‚e pierwsze indyÂ?i zostaĂ?y przywiezione do Europy przez hiszpaĂ‘sÂ?ich odÂ?rywcĂ—w na poczÂŚtÇŚ Â?u VI wieÂ?u. o Anglii udomowiony indyÂ? trafiĂ? dziÂ¸Â?i illiamowi StricÂ?land z orÂ?shire. Â?rĂ—tce staĂ?y siÂ¸ one ulubionym miÂ¸sem czĂ?onÂ?Ă—w rodziny Â?rĂ—lewsÂ?iej i arystoÂ?racji. 6

domowiony indyÂ? europejsÂ?i przepĂ?ynÂŚĂ? AtlantyÂ? wraz z pierwszymi europejsÂ?imi osadniÂ?ami. Kolejnym waÄ‚nym importem byĂ?a rasa szeroÂ?opierÇŚ Ă¤na sprowadzona z Anglii w latach dwudziestych wieÂ?u. PĂ—Ă?nocnoameryÂ?aĂ‘sÂ?i przemysĂ? indyczy rozwijaĂ? siÂ¸ znacznie szybciej niÄ‚ europejsÂ?i, Â?tĂ—ry w czasie II wojny Ă¤wiatowej i po jej zaÂ?oĂ‘czeniu cierpiaĂ? na niedobory pasz. d lat 6Í˛ÇŚtych ubiegĂ?ego wieÂ?u nastÂ¸powaĂ?a wymiana materiaĂ?u genetyczÇŚ nego, w zwiÂŚzÂ?u z czym stada indyÂ?Ă—w sÂŚ obecÇŚ nie bardzo podobne genetycznie po obu stronach AtlantyÂ?u.

5[IPCĂŁ [ + P F[ M Ă? Y

0LĂśVR LQG\F]H IndyÂ? moÄ‚e byÂŠ hodowany i ubijany w wieÂ?u od 1Í˛ do 26 tygodni, co daje szeroÂ?ÂŚ gamÂ¸ gotowych do pieczenia tuszeÂ? od 3ÇŚ2Í˛ Â?g. Rasy uÄ‚ywane do niÄ‚szych wag majÂŚ bardzo dobrÂŚ budowÂ¸ piersi i mniejszÂŚ posturÂ¸. celu uzysÂ?ania indyÂ?Ă—w o wiÂ¸Â?szej masie ciaĂ?a stosuje siÂ¸ rasy szyÇŚ bciej rosnÂŚce i pĂ—Ä€niej dojrzewajÂŚce. CiÂ¸Ä‚Â?ie indyÇŚ czÂ?i sÂŚ zabijane w wieÂ?u 15ÇŚ16 tygodni, a indory wáŠżwieÂ?u 2Í˛ÇŚ21 tygodni. nieÂ?tĂ—rych Â?rajach indyÂ? jest spoÄ‚ywany jaÂ?o Ă¤wiÂŚteczne danie. SA jest to podstawowy rodzaj miÂ¸sa przyrzÂŚdzany podczas cwiÂ¸ta ziÂ¸Â?czynienia. ielÂ?iej Brytanii jest to podstawowe miÂ¸so przyrzÂŚdzane podczas BoÄ‚ego Narodzenia. BiaĂ?e miÂ¸so Č‹pierĂ¤ČŒ jest na ogĂ—Ă? najdroÄ‚szÂŚ czÂ¸Ă¤ciÂŚ tuszy indyÂ?a, choÂŠ istniejÂŚ rynÂ?i Č‹np. Izrael, Turcja iáŠżMeÂ?syÂ?ČŒ, na Â?tĂ—rych preferowane jest miÂ¸so czerÇŚ wone Č‹uda i paĂ?Â?iČŒ. ielÂ?iej Brytanii w oÂ?resie Ă¤wiÂŚt BoÄ‚ego Narodzenia indyÂ?i sprzedaje siÂ¸ specjalnie w postaÇŚ ci niepatroszonej po tygodniu ÇˇÂ?ruszenia miÂ¸saÇł. Mniej wiÂ¸cej taÂ?a sama techniÂ?a stosowana jest wáŠżprzypadÂ?u ptaÂ?Ă—w Ă?ownych. Proces ten rzeÂ?omo czyni miÂ¸so bardziej Â?ruchym i intensyfiÂ?uje jego smaÂ?.

Nie ma religijnych ograniczeĂ‘ dotyczÂŚcych spoÄ‚ywaÇŚ nia miÂ¸sa indyczego. Â?rajach, w Â?tĂ—rych nie je siÂ¸ wieprzowiny, a woĂ?owina jest bardzo droga, z miÂ¸sa indyczego moÄ‚na wytwarzaÂŠ produÂ?ty, Â?tĂ—re powielajÂŚ te wytwarzane z woĂ?owiny i wieprzowiny, np. steÂ?i, Â?otlety, mielonÂ?i i Â?ieĂ?basy. Ô?IndyÂ? jest rĂ—wnieÄ‚ poÇŚ strzegany jaÂ?o alternatywa dla popularnego Â?urczaÂ?a. 2TQFWMELC OKĂľUC KPF[MC Y RQTĂ?YPCPKW \ KPP[OK ICVWPMCOK 3DUDPHWU 9KGM WDQLQY[ dni

,QG\N ,QG\F]NL

,QG\N ,QGRU\

:RĂ¤R ZLQD

:LHSU]R ZLQD

9[FCLPQÄ‡Ă§ VWU\[

pr ot

'OKULC IC\Ă?Y EKGRNCTPKCP[EJ MI %12 MI

2T\[TQUV F\KGPP[ I

(%4

.XUF]DN

,QG\N L Ä‡ZLĂśWR ']LĂśNF]\QLHQLD

rig

&\KĂľME\[PKGPKG LGUV QDEJQF\QPG Y E\YCTV[ E\YCTVGM NKUVQRCFC Y 5VCPCEJ <LGFPQE\QP[EJ 2KGTYQVPKG D[ĂŁQ VQ Ä‡YKĂľVQ RNQPĂ?Y < QMC\LK Ä†YKĂľVC &\KĂľME\[PKGPKC 0CTQFQYC (GFGTCELC *QFQYEĂ?Y +PF[MĂ?Y YTĂľE\C RTG\[FGPVQYK 5VCPĂ?Y <LGFPQE\QP[EJ LGFPGIQ Ä“[YGIQ KPF[MC QTC\ FYC QRQT\Ă°F\QPG 2KGTYU\[O RTG\[FGPVGO MVĂ?TGIQ URQVMCĂŁ VGP \CU\E\[V D[ĂŁ Y TQMW *CTT[ 6TWOCP -CÄ“FGIQ TQMW Ä“[Y[ KPF[M LGUV dWĂŁCUMCYKCP[r RT\G\ RTG\[FGPVC

<G Y\INĂľFW PC DQICVĂ° \CYCTVQÄ‡Ă§ E[PMW K YKVCOKP[ $ PKCE[P[ KPF[M \PCLFWLG UKĂľ Y RKGTYU\GL F\KGUKĂ°VEG RTQFWMVĂ?Y URQÄ“[YE\[EJ MVĂ?TG YRĂŁ[YCLĂ° PC Y\TQM K \FTQYKG QE\W RQĂŁĂ°E\GPKG V[EJ OKMTQGNGOGPVĂ?Y K YKVCOKP RT\GEKYF\KCĂŁC VCMÄ“G MCVCTCMEKG

1. * KU VQ T K C K T [ P G M KPF [MĂ?Y

2TG\[FGPV *CTT[ 5 6TWOCP QFDKGTC KPF[MC PC Ä†YKGVQ &\KĂľME\[PKGPKC RT\GF $KCĂŁ[O &QOGO

4[PMK YUEJQF\Ă°EG Na Bliskim Wschodzie popyt na produÂ?ty z indyÂ?a roĂ¤nie. poĂ?ÂŚczeniu z silnÂŚ gospodarÂ?ÂŚ oznacza to dobre ceny i stopniowy rozwĂ—j tej branÄ‚y. LiczÂŚca ÍśÍśÎ¨ ludnoĂ¤ci Ă¤wiata, Azja oĂ?Â—dniowoÇŚWschodnia ma ogromny potencjaĂ?. Na tych obszarach miÂ¸so indycze dosÂ?onale Â?omponuje siÂ¸ z loÂ?alnymi smaÇŚ Â?ami i tradycjami Â?ulinarnymi. nieÂ?tĂ—rych chiĂ‘ÇŚ sÂ?ich prowincjach istnieje silny i rosnÂŚcy popyt na wÂ¸dzone paĂ?Â?i i sÂ?rzydĂ?a, natomiast ryneÂ? indyjÇŚ sÂ?i, z zaÂ?azem spoÄ‚ycia woĂ?owiny i w inny sposĂ—b ograniczonym spoÄ‚yciem wieprzowiny, jest rynÂ?iem oáŠżogromnym potencjale na przyszĂ?oĂ¤ÂŠ.

-WT[

+PF[MK

pr ot

cwiatowy popyt na miÂ¸so indycze znaczÂŚco wzraÇŚ sta. becna Ă¤wiatowa produÂ?cja miÂ¸sa indyczego wynoszÂŚca 5,6 mln ton rocznie, stanowi jedynie 5,2Î¨ caĂ?Â?owitej produÂ?cji miÂ¸sa drobiowego. Historycznie wiÂ¸Â?szoĂ¤ÂŠ produÂ?cji indyÂ?a odbywa siÂ¸ w dwĂ—ch regionach: AmeryÂ?a PĂ—Ă?nocna Č‹ SA, KanadaČŒ i Europa. JednaÂ? coraz czÂ¸Ă¤ciej rolÂ¸ odgryÇŚ wajÂŚ taÂ?Ä‚e rynÂ?i rosnÂŚceÇ˘ najbardziej imponujÂŚcy wzrost zaobserwowano w Rosji i Hiszpanii. ciÂŚgu ostatnich dziesiÂ¸ciu lat produÂ?cja w Rosji wzrosĂ?a prawie dziesiÂ¸cioÂ?rotnie. SprawiĂ?o to, Ä‚e Â?raj ten záŠżÍť. trafiĂ? na 6. miejsce w zestawieniu najwiÂ¸Â?szych producentĂ—w indyÂ?a na Ă¤wiecie. SpoÄ‚ycie w Rosji wzrosĂ?o z Í˛,Íś Â?g do 1,7 Â?g na osobÂ¸ i przewiduje siÂ¸, Ä‚e do 2Í˛26 r. osiÂŚgnie Íś Â?g. SpoÄ‚ycie w Ameryce PĂ—Ă?nocnej utrzymuje siÂ¸ od Â?ilÂ?u lat na staĂ?ym poziomie 7,7ÇŚ8,Í˛ Â?g na osobÂ¸. zrost spoÄ‚ycia miÂ¸sa indyczego jest spowodowaÇŚ ny gĂ?Ă—wnie przez: â€˘ Historyczne wyÂ?orzystywanie caĂ?ych tuszeÂ? indyÂ?Ă—w jaÂ?o Ă¤wiÂŚtecznego dania w Â?rajach oáŠżwysoÂ?o rozwiniÂ¸tej gospodarce. â€˘ Stosowanie miÂ¸sa indyczego w Â?ieĂ?basach, szynÂ?ach i produÂ?tach deliÂ?atesowych w hanÇŚ dlu detalicznym i usĂ?ugach gastronomicznych. â€˘ RosnÂŚca Â?onÂ?urencyjnoĂ¤ÂŠ indyÂ?a, rĂ—wnieÄ‚ cenoÇŚ wa ÇŚ w porĂ—wnaniu z woĂ?owinÂŚ i wieprzowinÂŚ. â€˘ zrost liczby ludnoĂ¤ci muzuĂ?maĂ‘sÂ?iej w Â?raÇŚ jach, w Â?tĂ—rych w innym przypadÂ?u spoÄ‚ycie wieprzowiny byĂ?oby wysoÂ?ie. â€˘ RosnÂŚce zapotrzebowanie Â?lasy Ă¤redniej na zdrowe produÂ?ty o nisÂ?iej zawartoĂ¤ci tĂ?uszczu i wysoÂ?iej zawartoĂ¤ci biaĂ?Â?a.

Ä‡ZLDWRZH WUHQG\

LCL TQE\PKG

rig

,CLC KPF[E\G UĂ° RGĂŁPG UMĂŁCFPKMĂ?Y QFÄ“[YE\[EJ K D[ĂŁ[ MKGF[Ä‡ RQFUVCYĂ° OGPW Y #OGT[EG 2Ă?ĂŁPQEPGL -KGF[ Y :8+ YKGMW 'WTQRGLE\[E[ RT\[YKGÄ‘NK KPF[MK \ #OGT[MK KPF[E\G LCLC \CE\ĂľVQ DCTF\Q EJĂľVPKG LGÄ‡Ă§ 1DGEPKG UĂ° QPG T\CFMQ URQÄ“[YCPG IĂŁĂ?YPKG FNCVGIQ Ä“G KEJ RTQFWMELC LGUV \D[V MQU\VQYPC Y RQTĂ?YPCPKW \ LCLCOK MWT\[OK KPF[E\MC \CE\[PC \PQUKĂ§ LCLC FQRKGTQ RQ UKGFOKW OKGUKĂ°ECEJ C Y LGFP[O E[MNW LCLQY[O V[IQFPK RTQFWMELK Y[RTQFWMWLG V[NMQ LCL

.UDM

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

75#

2627

0KGOE[

2QNUMC

(TCPELC

9ĂŁQEJ[

4QULC

226

*KU\RCPKC

$TC\[NKC

-CPCFC

<LGFPQE\QPG -TĂ?NGUVYQ

75# LGUV PCLYKĂľMU\[O RTQFWEGPVGO OKĂľUC KPF[E\GIQ PC Ä‡YKGEKG

5[IPCĂŁ [ + P F[ M Ă? Y

Ä?TĂ?FĂŁQ 5VTCVGIKG #)4+(11&

Ä†YKCVQYC RTQFWMELC OKĂľUC KPF[E\GIQ Y NCVCEJ Y V[UKĂ°ECEJ VQP OGVT[E\P[EJ TQE\PKG

']LNL LQG\N L UDV\ KLVWRU\F]QH

$CTYC WRKGT\GPKC RĂ—Ä‚ne podgatunÂ?i Ç¤ Â‰ÂƒÂŽÂŽÂ‘Â’ÂƒÂ˜Â‘ przenoszÂŚ rĂ—Ä‚ne geny upierzenia. ziedziczenie Â?oloru upierzenia to sÂ?ompliÂ?owany temat. przeszĂ?oĂ¤ci powstawaĂ?y odmiany indyÂ?a, Â?tĂ—re wyrĂ—Ä‚niaĂ?y siÂ¸ gĂ?Ă—wnie Â?oloÇŚ rem upierzenia. PrzyÂ?Ă?adami sÂŚ Bronze, NorfolÂ? BlacÂ?, Bourbon Red, Slate i Buff. Te i inne odmiany sÂŚ hodowane przez entuzjastĂ—w zarĂ—wno wáŠżAmeryce PĂ—Ă?nocnej, jaÂ? i w Europie, w szczegĂ—lnoĂ¤ci wáŠż ielÂ?iej Brytanii. KonÂ?ursy w ramach wystaw odbywajÂŚ siÂ¸ na rolniczych wydarzeniach i specjalistycznych poÂ?azach drobiu. Pierwotnie udomowione indyÂ?i byĂ?y brÂŚzowe, a dominujÂŚcym Â?olorem upierzenia byĂ? czarny z Â?oĂ‘cĂ—wÂ?ami opalizujÂŚcymi czerwoÇŚ noÇŚzielonym brÂŚzem, nieÂ?tĂ—re Â?rawÂ¸dzie byĂ?y teÄ‚ zaÂ?oĂ‘czone biaĂ?o. e wzglÂ¸du na trudne usuwanie maĂ?ych, czarnych piĂ—r, Â?tĂ—re psuĂ?y wyglÂŚd tuszy, na rynÂ?u dominujÂŚ teraz caĂ?Â?owicie indyÂ?i z biaĂ?ym upierzeniem. JednaÂ? na alternatywnych rynÂ?ach premium rozwinÂ¸Ă?y siÂ¸ gaĂ?Â¸zie Â?orzystajÂŚce taÂ?Ä‚e z ptaÂ?Ă—w o czarnym lub brÂŚzowym upierzeniu, co pozwala nawiÂŚzywaÂŠ do tradycyjnych hodowli.

pr ot

ziÂ?i indyÂ? Č‹ Ç¤ Â‰ÂƒÂŽÂŽÂ‘Â’ÂƒÂ˜Â‘ČŒ wystÂ¸powaĂ? na duÄ‚ej czÂ¸Ă¤ci wschodnich i poĂ?udniowoÇŚzachodnich StanĂ—w jednoczonych, w pĂ—Ă?nocnym MeÂ?syÂ?u i poĂ?udnioÇŚ woÇŚwschodniej Kanadzie. IndyÂ? pawi Č‹ Â‰Â”Â‹Â‘Â…ÂŠÂƒÂ”Â‹Â• Â‘Â…Â‡ÂŽÂŽÂƒÂ–Âƒ ÂŽÂ—Â„ Â‡ÂŽÂ‡ÂƒÂ‰Â”Â‹Â• Â‘Â…Â‡ÂŽÂŽÂƒÂ–ÂƒČŒ znacznie rĂ—Ä‚ni siÂ¸ wielÂ?oĂ¤ciÂŚ i ubarwieniem i jest uwaÄ‚any za zupeĂ?nie odrÂ¸bny gatuneÂ?. Pochodzi z pĂ—Ă?wyspu JuÂ?atan w MeÂ?syÂ?u. IndyÂ? pawi jest bardziej oporny na udoÇŚ mowienie niÄ‚ podgatuneÂ? Â‰ÂƒÂŽÂŽÂ‘Â’ÂƒÂ˜Â‘, niemniej jedÇŚ naÂ? hiszpaĂ‘scy odÂ?rywcy zauwaÄ‚yli, Ä‚e znajdowaĂ? siÂ¸ wĂ¤rĂ—d indyÂ?Ă—w trzymanych w Â?ojcach przez AzteÂ?Ă—w. becnie wáŠżnaturze wystÂ¸puje rzadÂ?o, ale moÄ‚na go zobaczyÂŠ w nieÂ?tĂ—rych ogrodach zoologiÇŚ cznych na caĂ?ym Ă¤wiecie.

/CNCT\G # 1 5EJKNNKPI 9JKVG *QNNCPF $NCEM $TQCF $TGCUVGF $TQP\G . # 5VCJOGT $QWTDQP 4GF TQM PKG\PCP[ 0CTTCICPUGVV

$NCEM

$QWTDQP 4GF

0CTTCICPUGVV

9JKVG *QNNCPF

$TQCF $TGCUVGF $TQP\G

1. * KU VQ T K C K T [ P G M KPF [MĂ?Y

Ä?TĂ?FĂŁQ 9#66 )NQDCN /GFKC

rig

*KUVQT[E\PG TCU[ KPF[MC OCLĂ° EGEJ[ MVĂ?TG E\ĂľUVQ PKG Y[UVĂľRWLĂ° LWÄ“ W KPF[MĂ?Y MQOGTE[LP[EJ <CKPVGTGUQYCPKG VCMKOK TCUCOK LGUV DCTF\Q FWÄ“G 2QPCF F\KGUKĂľĂ§ TĂ?Ä“P[EJ TCU KPF[MĂ?Y UMNCU[HKMQYCP[EJ LGUV LCMQ TCU[ JKUVQT[E\PG Y V[O #WDWTP $WHH $NCEM $QWTDQP 4GF 0CTTCICPUGVV 4Q[CN 2CNO 5NCVG 5VCPFCTF $TQP\G K /KFIGV 9JKVG 4CU[ VG UĂ° \FGHKPKQYCPG K W\PCPG RT\G\ #OGTKECP 2QWNVT[ #UUQEKCVKQP Y 5VCPFCTF\KG 2GTHGMELK /Ă?YK UKĂľ Ä“G OKĂľUQ KPF[MĂ?Y \ TCU JKUVQT[E\P[EJ LGUV DQICVU\G Y UOCMW PKÄ“ TCU MQOGTE[LP[EJ CNG QE\[YKÄ‡EKG OCLĂ° \PCE\PKG YQNPKGLU\G VGORQ Y\TQUVW

5DV\ KLVWRU\F]QH

52='=,$ĂŁ

rig

pr ot

Indyk

,QG\N QLH MHVW '8Ä“<0 NXUF]DNLHP .XUF]DNL L LQG\NL Z\ND]XMĂą ]DVDGQLF]H UĂ‘Ä”QLFH NWĂ‘UH ] JĂ‘U\

RNUHÄÔDMĂą VSRVĂ‘E LFK Ä”\ZLHQLD L KRGRZOL -HÄÔL PDV] GRÄˆZLDGF]HQLH Z KRGRZOL GURELX L P\ÄÔLV] Ä”H

PRÄ”HV] SR SURVWX SU]HVWDZLĂ¨ VLĂś ] EURMOHUĂ‘Z QD LQG\NL WR MHVW WR QLHSRNRMĂąFH ]Ă¤XG]HQLH %ĂśG]LHV] ]DVNRF]RQ\ MDN EDUG]R WH JDWXQNL UĂ‘Ä”QLĂą VLĂś RG VLHELH LOH ZLĂśFHM XZDJL L RSLHNL Z\PDJDMĂą LQG\NL D WDNÄ”H MDN EDUG]R PRJĂą E\Ă¨ F]DVDPL SRGDWQH QD VWUHV L MDNLH VĂą QLHSU]HZLG\ZDOQH IndyÂ? ma wiele cech, Â?tĂ—re odrĂ—Ä‚niajÂŚ go od innych ptakĂłw. Niepowtarzalny wisior, korale, ubarwienie gĂ?owy naprawdÂ¸ go wyrĂłÄ‚niajÂŚ. raz ze wzrostem i przyrostem wagi indyka rosnÂŚ takÄ‚e ponoszone koszty. zwiÂŚzku z tym ryzyko ekonomiczne zwiÂŚzane z prowadzeniem hodowli indyka wzrasta pod koniec cyklu produkcyjnego. Poznanie indyka i jego cech jest waÄ‚ne, poniewaÄ‚ pozwala zrozumieÂŠ, jak radziÂŠ sobie z tymi zwierzÂ¸tami.

9KUKQT LGUV PCLDCTF\KGL YKFQE\PĂ° TĂ?Ä“PKEĂ° OKĂľF\[ RKUMNĂľEKGO KPF[MC C DTQLNGTGO MWTE\CMC

5[IPCĂŁ [ + P F[ M Ă? Y

$QDWRPLD 1 9 12

pr ot

rig

2 3

1. 2. 3. 4. 5.

%\CU\MC 1E\QFร รฃ ,COC PQUQYC 0Q\FT\C 1FEKPGM U\[LP[ MTรตIQUรฃWRC 1FEKPGM RKGTUKQY[ MTรตIQUรฃWRC 5VCY รฃQMEKQY[ -Qฤ รง RTQOKGPKQYC ฤ Tร FTรตE\G -Qฤ รง รฃQMEKQYC -Qฤ รง TCOKGPPC

10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18.

-QTCNG YKรตMU\G Ogon 0Q\FT\C &\Kร D 2KGTฤ /QUVGM 5VCY UMQMQY[ 2CNGE 2C\WT

19. 20. 21. 22. 23. 24. 25.

5VQRC -WRGT 5MT\[FรฃQ )T\DKGV 4COKรต 5\[LC 7EJQ

9 4

-QTQPC IรฃQY[ Oko 9KUKQT PCTQฤ N

-QTCNG HCรฃF UMร T[

-QTCNG OPKGLU\G %\CTP[ RรตF\GN Ostroga )QNGรฝ 5\[LC

6]NLHOHW

1. 2 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

8 11

22 12 21 13

19 20

14 15

6. 7. 8. 9. 10. 11.

2. I n d y k

12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23.

/KGFPKEC -Qฤ รง QIQPQYC -Qฤ รง MWNU\QYC -Qฤ รง รฃQPQYC -Qฤ รง WFQYC 6KDKQVCTUWU MQฤ รง RKU\E\GNQYC UVT\CรฃMQYC

Skok 5VCY MQNCPQY[ )T\GDKGรฝ OQUVMC 1DQLE\[M -Qฤ รง MTWE\C รขQRCVMC 15

3U]HZร G SRNDUPRZ\ Rozdrobnienie na mniejsze skร adniki zjadanej przez indyka paszy objยธtoรคciowej odbywa siยธ mechanicznie ศ ฤ oร ยฆdek miยธรคniowyศ i chemicznie ศ ฤ oร ยฆdek gruczoร owyศ jelito cienkieศ w ukร adzie pokarmowym. nikalna dla ptakรณw jest antyperystaltyczna praca jelita. Ruchy antyperystaltyczne lub refluksowe dwunastnicy w ukร adzie pokarmowym drobiu poprawiajยฆ trawienie. Skurcze przewodu pokarmowego ศ ruchliwoรคยฉศ przesuwajยฆ strawiony pokarm przez przewรณd pokarmowy, zmniejszajยฆ wielkoรคยฉ poร kniยธtych skร adnikรณw pokarmowych i mieszajยฆ pokarm z sokami trawiennymi ศ enzymy, kwasyศ . Iloรคยฉ i rodzaj ruchu stymulowanego przez

&\Kร D K LCOC WUVPC ฤ NKPC Y LCOKG WUVPGL \CYKGTC GP\[O[ MVร TG RQDWF\CLรฐ VTCYKGPKG K RQOCICLรฐ Y RT\GUWYCPKW UKรต RCU\[

pokarm w jelicie rรณฤ ni siยธ w zaleฤ noรคci od rodzaju trawionych skร adnikรณw pokarmowych. Tak wiยธc poszczegรณlne skร adniki pokarmowe mogยฆ mieยฉ istotny wpร yw na motorykยธ przewodu pokarmowego. Spowolnienie czยธstotliwoรคci skurczรณw lub stymulowanie refluksรณw dwunastniczych spowalnia tempo przesuwania pokarmu. To naraฤ a zawartoรคยฉ jelita na dziaร anie enzymรณw trawiennych w ฤ oร ยฆdku przez dร uฤ szy czas. Brak jedzenia lub ciemnoรคยฉ rรณwnieฤ powodujยฆ zwiยธkszone trawienie. przyrodzie byร oby to korzystne, w sytuacjach kiedy ptak nie moฤ e znaleฤ ยฉ poฤ ywienia ศ dostยธpnoรคยฉ pokarmu, ciemnoรคยฉศ .

,GNKVC ฤ NGRG ,GNKVC ฤ NGRG VQ FYC ฤ NGRG YQTGE\MK PC UV[MW LGNKVC EKGPMKGIQ K QMTรตฤ PKE[ 9URร NPKG \ QMTรตฤ PKEรฐ F\KCรฃCLรฐ LCMQ OKGLUEC CDUQTRELK YQF[ K MTร VMQรฃCรฝEWEJQY[EJ MYCUร Y VรฃWU\E\QY[EJ Y[VYCT\CP[EJ Y RTQEGUKG HGTOGPVCELK OKMTQDKQNQIKE\PGL 5รฐ QPG QRTร ฤ PKCPG FYC TC\[ F\KGPPKG

pr ot

2T\Gรฃ[M )KรตVMC TWTMC RTQYCF\รฐEC QF F\KQDC FQ WMรฃCFW RQMCTOQYGIQ

rig

2T\GFฤ QรฃรฐFGM 9 RT\GFฤ QรฃรฐFMW ฤ QรฃรฐFGM ITWE\QรฃQY[ RCU\C LGUV OKGU\CPC \ MYCUGO ฤ QรฃรฐFMQY[O K UQMCOK VTCYKGPP[OK Y ฤ TQFQYKUMW Q PKUMKO R* -YCฤ PC \CYCTVQฤ รง ฤ QรฃรฐFMC \CDKLC FWฤ รฐ KNQฤ รง U\MQFNKY[EJ RCVQIGPร Y

9QNG 6[OE\CUQY[ OCIC\[P \CYKGTCLรฐE[ DCMVGTKG Y[VYCT\CLรฐEG MYCU ONGMQY[ FQ YUVรตRPGL HGTOGPVCELK RCU\[

9รฐVTQDC 9รฐVTQDC QFRQYKCFC O KP \C YKVCOKP[ TQ\RWU\E\CNPG Y VรฃWU\E\CEJ K FGVQMU[MCELรต

,GNKVQ ITWDG QMTรตฤ PKEC ,GNKVQ ITWDG KPF[MC LGUV DCTF\Q MTร VMKG ,GIQ LGF[Pรฐ HWPMELรฐ LGUV YEJรฃCPKCPKG YQF[ -NQCMC WLฤ EKG

9 V[O OKGLUEW OCVGTKCรฃ TGU\VMQY[ \ RTQEGUW VTCYKGPKC OKGU\C UKรต \ MYCUGO OQE\QY[O MVร T[ LGUV DKCรฃรฐ HTCMELรฐ Y QFEJQFCEJ

2รตEJGT\ ฤ ร รฃEKQY[ 9[FCNC ฤ ร รฃรง FQ LGNKV LGUV VQ EKGOPQ\KGNQP[ Rรฃ[P MVร T[ YURQOCIC VTCYKGPKG VรฃWU\E\ร Y Y LGNKEKG EKGPMKO

ฤ QรฃรฐFGM OKรตฤ PKQY[ 9 ฤ QรฃรฐFMW OKรตฤ PKQY[O RCU\C LGUV FTQDPQ OKGNQPC K FCNGL OKGU\CPC \ UQMCOK ฤ QรฃรฐFMQY[OK

Trzustka $CTF\Q YCฤ P[ QTICP MVร T[ DKGT\G WF\KCรฃ Y VTCYKGPKW YรตINQYQFCPร Y VรฃWU\E\ร Y K DKCรฃGM 6T\WUVMC LGUV RT\[NGIC FQ MCฤ FGL UVTQP[ RรตVNK FYWPCUVPKE\GL K NGฤ [ RQOKรตF\[ LGL FYQOC TCOKQPCOK

,GNKVQ EKGPMKG 9 RKGTYU\[O QFEKPMW FYWPCUVPKEC \CYCTVQฤ รง ฤ QรฃรฐFMC LGUV OKGU\CPC \ UQNCOK MYCUร Y ฤ ร รฃEKQY[EJ K GP\[OCOK VTCYKGPP[OK 5MรฃCFPKMK QFฤ [YE\G YEJรฃCPKCPG Uรฐ RT\G\ OKMTQMQUOMK QFEKPMC ฤ TQFMQYGIQ K MQรฝEQYGIQ LGNKVQ E\E\G K LGNKVQ MTรตVG

Odchody 1FEJQF[ UMรฃCFCLรฐ UKรต \ QFRCFร Y OCTVY[EJ MQOร TGM LGNKVQY[EJ K DCMVGTKK K PKGUVTCYKQPGL RCU\[ Y[OKGU\CP[EJ Y MNQCEG \ MYCUGO OQE\QY[O )รฃร YP[O QFEJQFGO LGNKVQY[O LGUV \CQMTรฐINQPC DTรฐ\QYC FQ U\CTGL OCUC RQMT[VC DKCรฃ[O MYCUGO OQE\QY[O 1FEJQF[ \ LGNKVC ฤ NGRGIQ Y[INรฐFCLรฐ KPCE\GL OCLรฐ DTรฐ\QYรฐ K DCTF\KGL LGFPQNKVรฐ DCTYรต QTC\ NGRMรฐ MQPU[UVGPELรต

5[IPCรฃ [ + P F[ M ร Y

5R]ZĂ‘M MHOLWD

1DWXUDOQH EDULHU\ SU]HZRGX SRNDUPRZHJR

MĂ?ode pisklÂ¸ nie ma jeszcze wĂ?asnej mikroflory jelitowej i zbiera wszystkie rodzaje bakterii, zarĂłwno dobre, jak i zĂ?e. Patogeny nieustannie starajÂŚ siÂ¸ uzyskaÂŠ dostÂ¸p do jego organizmu. przypadku, gdy pisklÂ¸ nie otrzymuje odpowiednich porcji pokarmu, a spoÄ‚ycie paszy nie roĂ¤nie w normalnym tempie, rozwĂłj zostanie zaburzony, co doprowadzi do zĂ?ego funkcjonowania jelit. Poza paszÂŚ nie naleÄ‚y lekcewaÄ‚yÂŠ takÄ‚e wpĂ?ywu stresu na zdrowie jelit. naturze pisklÂ¸ta pozyskujÂŚ mikrobiotÂ¸ od indyczki i jej otoczenia. NieobecnoĂ¤ÂŠ indyczek - matek na fermie czÂ¸sto jest niedocenianym ryzykiem. JeĂ¤li przez dĂ?uÄ‚szy czas pisklÂ¸ nie ma paszy i wody, jego rĂłwnowaga zostaje zachwiana, wiÂ¸c naleÄ‚y siÂ¸ przed tym zabezpieczyÂŠ. NiektĂłre osoby sÂŚ zwolennikami podawania probiotykĂłw juÄ‚ pisklÂ¸tom jednodniowym Č‹spryskiwanie lub przez wodÂ¸ pitnÂŚČŒ, czÂ¸sto sÂŚ to probiotyki ze szczepami wegetatywnymi Lactobacillus lub Bifidobacterium spp. albo zarodnikami Bacillus spp.

E\Ă°UVMK RQMCTOW Y RT\GYQF\KG RQMCTOQY[O DCMVGTKG

LGNKVC

MTYKQDKGI

VMCPMC NKOHCV[E\PC

DĂŁQPC Ä‡NW\QYC MQOĂ?TMK PCDĂŁQPMQYG EKCUPG RQĂŁĂ°E\GPKC OKĂľF\[ MQOĂ?TMCOK PCDĂŁQPMQY[OK YĂ°VTQDC HKNVTCELC MTYK

MQOĂ?TMK QFRQTPQÄ‡EKQYG

VMCPMC LGNKV

YĂľ\GĂŁ EJĂŁQPP[

pr ot

/WUKU\ \FCĂ§ UQDKG URTCYĂľ Ä“G YGYPĂ°VT\ WMĂŁCFW RQMCTOQYGIQ Y T\GE\[YKUVQÄ‡EK \PCLFWLG UKĂľ Ä‡YKCV \GYPĂľVT\P[ ,GNKVQ OC DCTKGT DKQNQIKE\P[EJ EJTQPKĂ°E[EJ RVCMC RT\GF TĂ?Ä“P[OK PGICV[YP[OK YRĂŁ[YCOK 1. MQPMWTWLĂ°EC OKMTQHNQTC 2. DĂŁQPC Ä‡NW\QYC \G Ä‡NW\GO RTQFWMWLĂ°E[O MQOĂ?TMK MWDMQYG 3. EKCUPG RQĂŁĂ°E\GPKC OKĂľF\[ MQOĂ?TMCOK 4. YĂ°VTQDC HKNVTCELC MTYK

5. VMCPMC NKOHCV[E\PC

2FHQD ]DZDUWRÄˆFL ZLOJRFL

rig

4Ă?YPQYCIC Na rĂłwnowagÂ¸ mikroflory w jelitach mogÂŚ mieÂŠ wpĂ?yw takie czynniki jak: â€˘ kresy duÄ‚ych wyzwaĂ‘ Č‹np. zmiana paszy iáŠższczepieniaČŒ â€˘ Pasze Č‹jakoĂ¤ÂŠ surowcĂłw, poziom biaĂ?ka surowego, strawnoĂ¤ÂŠ, obecnoĂ¤ÂŠ mikotoksynČŒ â€˘ Ă?e warunki zoohigieniczne Č‹Ă¤rodowisko, pasza, wodaČŒ â€˘ Mikroklimat Č‹temperatura, wilgotnoĂ¤ÂŠ, szkodliwe gazyČŒ â€˘ arunki wylÂ¸gu Č‹gĂ?Ăłd, stresČŒ â€˘ akaÄ‚enia wirusowe, bakteryjne, pasoÄ‚ytnicze

MQOĂ?TMC MWDMQYC

5VTGU C RQLCYKCPKG UKĂľ RĂŁ[PP[EJ QFEJQFĂ?Y przypadku gdy ptak jest zestresowany Č‹z tego czy innego powoduČŒ, wydalana jest wiÂ¸ksza iloĂ¤ÂŠ odchodĂłw z jelit Č‹lub nastÂ¸puje nagĂ?a zmiana konsystencjiČŒ. dchody w jelicie Ă¤lepym zostajÂŚ poddane tranformacji bakteryjnej, co powoduje, Ä‚e sÂŚ one bardziej wilgotne. Istnieje Ă¤cisĂ?y zwiÂŚzek pomiÂ¸dzy poziomem stresu a poborem wody. PobĂłr wody u indykĂłw o podwyÄ‚szonym stÂ¸Ä‚eniu kortykosteronu Č‹hormonu stresuČŒ wzrasta Ă¤rednio o 88Î¨. IloĂ¤ÂŠ spoÄ‚ywanej i wydalanej wody moÄ‚e byÂŠ zatem uÄ‚ytecznym parametrem wskazujÂŚcym na stres u ptakĂłw.

2. I n d y k

1. 4ĂľE\PKG 2QFPKGÄ‡ QFEJQF[ K Ä‡EKÄ‡PKL LG 0C V[O \FLĂľEKW YKFCĂ§ Ä“G \CYKGTCLĂ° QPG YQFĂľ ,GÄ‡NK MCRKG \ PKEJ RQFE\CU Ä‡EKUMCPKC UĂ° OQMTG

2. 2CRKGT 4Q\ĂŁĂ?Ä“ RCRKGT Y QFEJQYCNPK CD[ QDUGTYQYCĂ§ Ä‡YKGÄ“G QFEJQF[ ,GÄ‡NK FQQMQĂŁC QFEJQFĂ?Y RQLCYKĂ° UKĂľ FWÄ“G RKGTÄ‡EKGPKG YQF[ LCM RQMC\CPQ PC \FLĂľEKW LGUV VQ RQYCÄ“PC Q\PCMC RQIQTU\GPKC UVCPW \FTQYKC LGNKV 3. 9KNIQVPQÄ‡EKQOKGT\ <C RQOQEĂ° RQTĂľE\PGIQ WT\Ă°F\GPKC OQÄ“PC U\[DMQ K QDKGMV[YPKG URTCYF\KĂ§ YKNIQVPQÄ‡Ă§ QFEJQFĂ?Y

52='=,$ĂŁ

rig

pr ot

9[NĂľICTPKC K RKUMNĂľVC LGFPQFPKQYG

:\OĂśJDUQLH G]LHOĂą VLĂś QD WU]\ URG]DMH ]LQWHJURZDQD F]ĂśÄˆĂ¨ SU]HGVLĂśELRUVWZD QDOHÄ”ĂąFD GR

QLH]DOHÄ”QHJR SU]HGVLĂśELRUVWZD SRVLDGDMĂąFHJR IHUP\ KRGRZODQH RUD] Z\OĂśJDUQLH NWĂ‘UH VSU]HGDMĂą

SLVNOĂśWD QD ZROQ\P U\QNX OXE Z\OĂśJDUQLH NWĂ‘UH NXSXMĂą MDMD Z\OĂśJRZH F]ĂśVWR ] ]DJUDQLF\ L VSU]HGDMĂą SLVNOĂśWD 1LH]DOHÄ”QLH RG Ä’UĂ‘GĂ¤D SRFKRG]HQLD SLVNOĂąW LFK GREUD MDNRÄˆĂ¨ MHVW SRGVWDZĂą GREU\FK Z\QLNĂ‘Z Z Z\OĂśJX L WXF]X =DU]ĂąG]DQLH VWDGHP URG]LFLHOVNLP QS ]GURZLH VWDGD Ä”\ZLHQLH JRVSRGDUND MDMDPL L Z\OĂśJDUQLĂą QS SURILOH LQNXEDF\MQH OHF]HQLH L GRVWDUF]DQLH SLVNOĂąW RGJU\ZDMĂą ZDÄ”QĂą UROĂś Z GRVWDUF]DQLX GREUHM MDNRÄˆFL MHGQRGQLRZ\FK LQG\NĂ‘Z

=GURZH VWDGR URG]LFLHOVNLH EH]SLHF]QH L Ä”\ZRWQH SLVNOĂśWD 2T\GF FQUVCYĂ° LCL Y[NĂľIQY[EJ PCNGÄ“[ WRGYPKĂ§ UKĂľ Ä“G FQUVCYEC IYCTCPVWLG Ä“G UVCFC \ MVĂ?T[EJ RQEJQF\Ă° LCLC UĂ° YQNPG od: Mycoplasma meleagridis synoviae gallisepticum K iowae. $CMVGTKG VG OQIĂ° D[Ă§ RT\GPQU\QPG RKQPQYQ RT\G\ \CMCÄ“QPG UVCFQ TQF\KEKGNUMKG PC LCLC Y[NĂľIQYG 9[NĂľICTPKC LGUV QFRQYKGF\KCNPC \C FQUVCTE\CPKG E\[UV[EJ RKUMNĂ°V C JQFQYEC MQOGTE[LP[ QFRQYKCFC \C VQ CD[ VCMKOK RQ\QUVCĂŁ[

Skorupki jaj z podĂ?ogi i jaja brudne sÂŚ siedliskiem duÄ‚ej iloĂ¤ci bakterii. MogÂŚ one przeniknÂŚÂŠ do wnÂ¸trza jaja prowadzÂŚc do masowego namnoÄ‚enia bakterii wewnÂŚtrz i w koĂ‘cu do wybuchu zakaÄ‚onego jaja. Patogeny zabijajÂŚ zarodek zazwyczaj po kilku dniach inkubacji: wczesna Ă¤miertelnoĂ¤ÂŠ zarodkĂłw. abrudzone jaja nie powinny byÂŠ inkubowane. JeĂ¤li jednak siÂ¸ na to zdecydujesz, umieĂ¤ÂŠ je w osobnych aparatach lÂ¸gowych. CzÂ¸sto dochodzi do wymieszania takich pisklÂŚt z pisklÂ¸tami z gĂ?Ăłwnych jaj wylÂ¸gowych, co zwiÂ¸ksza ryzyko strat z powodu ewentualnych szkodliwych patogenĂłw.

5[IPCĂŁ [ + P F[ M Ă? Y

9CTWPMK OCIC\[PQYCPKC UMĂŁCFQYCPKC

7UDQVSRUW L PDJD]\QRZDQLH MDM Temperatura podczas transportu jaj nigdy nie powinna przekraczaÂŠ Çˇzera fizjologicznegoÇł zarodka Č‹20ÎšCČŒ. PowyÄ‚ej tej temperatury zarodki zaczynajÂŚ siÂ¸ rozwijaÂŠ i jeĂ¤li nastÂ¸pnie temperatura spadnie, moÄ‚e to doprowadziÂŠ do wczesnej Ă¤mierci zarodka. W przypadku zarodkĂłw, ktĂłre przeÄ‚yjÂŚ i wyklujÂŚ siÂ¸, konsekwencjÂŚ moÄ‚e byÂŠ sĂ?aba witalnoĂ¤ÂŠ i niska sprawnoĂ¤ÂŠ. ptymalna temperatura transportu jaj to 15-17ÎšC. awsze uÄ‚ywaj rejestratorĂłw temperatury i sprawdzaj je w momencie przybycia. Magazynowanie Č‹skĂ?adowanieČŒ jaj odbywa siÂ¸ wáŠżfermie reprodukcyjnej, jak rĂłwnieÄ‚ w wylÂ¸garni. Magazynowanie jaj prowadzi do zwiÂ¸kszenia Ă¤miertelnoĂ¤ci zarodkĂłw zarĂłwno na poczÂŚtku, jak iáŠżna koĂ‘cu inkubacji oraz do zmniejszenia tempa ich wzrostu, a wiÂ¸c do opĂłÄ€nienia wylÂ¸gu. nanych jest kilka sposobĂłw na utrzymanie wylÂ¸galnoĂ¤ci jaj po dĂ?ugim czasie przechowywania: obracanie ich co 2Íś godziny, przykrywanie plastikiem w celu utrzymania wysokiego poziomu C 2, inkubacja wstÂ¸pna przez 3-6 godzin Č‹po osiÂŚgniÂ¸ciu temperatury skorupki jaj 32-35ÎšCČŒ oraz kontrola wilgotnoĂ¤ci.

2NUHV VNĂ¤DGR- 7HPSHUDWXUD :LOJRWQRÄˆĂ¨ 8Ă¤RÄ”HQLH MDM ZDQLD GQL

ÂŽ& ÂŽ)

Z]JOĂśGQD

0-3

18-21 / 64-70

75-85

6ĂľR[O MQĂ˝EGO Y IĂ?TĂľ

4-7

15-17 / 59-63

75-85

6ĂľR[O MQĂ˝EGO Y IĂ?TĂľ

8-10

12-14 / 54-57

80-85

6ĂľR[O MQĂ˝EGO Y IĂ?TĂľ

> 10

12-14 / 54-57

80-85

1UVT[O MQĂ˝EGO FQ IĂ?T[ NWD CNVGTPCV[YPKG QDTCECPKG LCL EQ IQF\KP[

pr ot

<CNGECP[ \CMTGU FNC LCL UMĂŁCFQYCPKC PC VCECEJ RCRKGTQY[EJ Y[PQUK T[\[MQ QFYQFPKGPKC LGUV \PCE\PKG OPKGLU\G K PCNGÄ“[ WYCÄ“CĂ§ CD[ VCEG PKG PCOKĂľMCĂŁ[ RQPKGYCÄ“ \C DCTF\Q TQÄ‡PKG YVGF[ YKNIQVPQÄ‡Ă§ Y\INĂľFPC

rig

0KGFQRWU\E\CNPG YCJCPKC VGORGTCVWT[ FQEJQF\Ă°EG FQ Â?% Â?( 9[NĂľIQYQÄ‡Ă§ \ V[EJ LCL LGUV UĂŁCDC 0KG OQÄ“PC RT\GEJQY[YCĂ§ V[EJ LCL PCNGÄ“[ LG QF TC\W RT\GPKGÄ‡Ă§ FQ KPMWDCVQTC CD[ \OKPKOCNK\QYCĂ§ U\MQF[ 0CNGÄ“[ RQYKCFQOKĂ§ FQUVCYEĂľ CD[ \DCFCĂ§ RT\[E\[PĂľ YCJCĂ˝ VGORGTCVWT[ K \OPKGLU\[Ă§ T[\[MQ KEJ RQPQYPGIQ Y[UVĂ°RKGPKC

4GIWNCTPKG MQPVTQNWL VGORGTCVWTĂľ K YKNIQVPQÄ‡Ă§ Y\INĂľFPĂ° Y RQOKGU\E\GPKW UMĂŁCFQYCPKC ,GÄ“GNK LCLC UMĂŁCFQYCPG UĂ° Y YKNIQVP[O Ä‡TQFQYKUMW WRGYPKL UKĂľ Ä“G PKG \CYKNIQVPKGLĂ° ,GUV VQ KFGCNPG Ä‡TQFQYKUMQ FNC IT\[DĂ?Y K MQNQPKK DCMVGTKK MVĂ?TG OQIĂ° UKNPKG YRĂŁ[YCĂ§ PC LCMQÄ‡Ă§ K TQ\YĂ?L \CTQFMĂ?Y 3. 9 [ N Ăľ I C T P KC K R K U MNĂľV C LGF PQF PKQYG

/CĂŁ[ TGLGUVTCVQT VGOperatury z wbudowaPĂ° FTWMCTMĂ° 6GP PKG TGLGUVTWLG YKNIQVPQÄ‡EK YKĂľE PKG FCLG RGĂŁP[EJ KPHQTOCELK

'NGMVTQPKE\P[ TGLGUVTCVQT VGORGTCVWT[ YKNIQVPQÄ‡EK Y\INĂľFPGL \ E\[VPKMKGO MQORWVGTQY[O 33

3DUDPHWU\ Z\OĂśJX

rig

pr ot

9U\[UVMKG NWD PKGMVĂ?TG LCLC PC VCE[ UĂ° UVGORNQYCPG NWD Y KPP[ URQUĂ?D Q\PCE\QPG KPHQTOCELĂ° Q FPKW RTQFWMELK &CLG VQ RGYPQÄ‡Ă§ Ä“G UĂ° WOKGU\E\QPG Y KPMWDCVQT\G Y MQNGLPQÄ‡EK Y LCMKGL \QUVCĂŁ[ \ĂŁQÄ“QPG

NaleÄ‚y przestrzegaÂŠ zalecanej przez producenta inkubatora lub dostawcĂłw jaj temperatury i wilgotnoĂ¤ci wzglÂ¸dnej, jednak rĂłwnoczeĂ¤nie naleÄ‚y je dostosowaÂŠ zaleÄ‚nie od wylÂ¸garni. PrawidĂ?owe parametry moÄ‚na uzyskaÂŠ poprzez pomiar temperatury zarodka lub skorupy jaja na rĂłÄ‚nych etapach inkubacji i dostosowanie systemĂłw inkubacji na podstawie rzeczywistych wynikĂłw. WáŠżprzeszĂ?oĂ¤ci systemy inkubacji czÂ¸sto opieraĂ?y siÂ¸ na ustalonej temperaturze powietrza. Jaja niezapĂ?odnione lub záŠżmartwymi zarodkami majÂŚ niÄ‚szÂŚ temperaturÂ¸ skorupki jaja niÄ‚ ma to miejsce w przypadku innych jaj. PrzegrzaneČ€niedorozwiniÂ¸te pisklÂ¸ta majÂŚ problemy ze ukĂ?adem kostnym Č‹problemy záŠżnogamiČŒ, ukĂ?adem sercowo-naczyniowym, pokarmowym iáŠżodpornoĂ¤ciowym iáŠżsÂŚ bardziej naraÄ‚one na choroby iáŠżĂ¤mierÂŠ w pĂłÄ€niejszym okresie wzrostu záŠżpowodu zespoĂ?u nagĂ?ej Ă¤mierci, wodobrzusza lub choroby ÇˇokrÂŚgĂ?ego sercaÇł, immunosupresji i infekcji wtĂłrnych. Regularnie kalibruj czujniki temperatury i wilgotnoĂ¤ci wzglÂ¸dnej, sprawdzaj prÂ¸dkoĂ¤ÂŠ obrotowÂŚ wentylatora, pasy i prÂ¸dkoĂ¤ÂŠ powietrza.

4ĂľE\P[ RQOKCT VGORGTCVWT[ UMQTWRMK LCLC OQÄ“PC Y[MQPCĂ§ PC dTĂ?YPKMW LCLCr \C RQOQEĂ° VGTOQOGVTW PC RQFE\GTYKGĂ˝

2Q RT\[D[EKW LCL FQ Y[NĂľICTPK FQMQPCL KEJ FQMĂŁCFPGL UGNGMELK 7OKGU\E\CPKG Y KPMWDCVQT\G V[NMQ Y[UQMKGL LCMQÄ‡EK LCL \OPKGLU\[ U\CPUĂľ Y[NĂľIW UĂŁCD[EJ LCMQÄ‡EKQYQ RKUMNĂ°V

2T\[MĂŁCF MT[V[E\PKG RT\GIT\CPGL RCTVKK LCL

#WVQOCV[E\P[ E\WLPKM VGORGTCVWT[ UMQTWRMK LCLC

*Ă‘UD

Ä‡URGHN

6SĂ‘G

6GORGTCVWTC UMQTWRMK LCLC Â?(

102.9 102.6 101.4 102.5 101.9 100.6 101.4 100.0 100.4 100.2

104.0 104.0 104.1 102.3 103.5 103.1 101.7 102.2 101.2 101.6

102.4 103.7 104.1 103.3 103.4 101.3 103.1 102.0 102.0 101.8

Ä†TGFPKC VGOR Â?(

6GORGTCVWTĂľ UMQTWRMK LCLC PCNGÄ“[ \CYU\G OKGT\[Ă§ Y UVTGHCEJ CRCTCVW NĂľIQYGIQ FQNPGL Ä‡TQFMQYGL K IĂ?TPGL %\ĂľUVQ FQ RQOKCTW VGORGTCVWT[ Y[MQT\[UV[YCPC LGUV UMCNC VGORGTCVWT[ (CJTGPJGKVC 5[IPCĂŁ [ + P F[ M Ă? Y

3U]HÄˆZLHWODQLH L UR]ELMDQLH

6[RQYG FCPG TCRQTVW Q Y[NĂľICPKW

PrzeĂ¤wietlanie jaj w 13-15 dniu inkubacji pozwala na wyĂ?apanie jasnych Č‹niezapĂ?odnionychČŒ i martwych zarodkĂłw, a tym samym na prognozowanie wskaÄ€nika wylÂ¸gowoĂ¤ci. la dobrego wylÂ¸gu poÄ‚ÂŚdane jest, aby Ă¤rednio na partiÂ¸ co najmniej Íť2Î¨ jaj byĂ?o pĂ?odnych. dejmij z tacek wszystkie jaja jasne iáŠżz martwymi zarodkami. W przeciwnym razie jaja te stworzÂŚ zimne punkty, ktĂłre w kontakcie z Ä‚ywymi zarodkami spowalniajÂŚ ich rozwĂłj, a tym samym ÇˇposzerzajÂŚÇł okno wylÂ¸gu. statecznie doprowadzi to do wiÂ¸kszej liczby sĂ?abych, odwodnionych pisklÂŚt. PrzeĂ¤wietlanie nie pozwala rozrĂłÄ‚niÂŠ jaj ÇˇprawdziwieÇł i ÇˇfaĂ?szywieÇł niepĂ?odnych Č‹wczesna Ă¤miertelnoĂ¤ÂŠ zarodkĂłwČŒ. Rozbijanie jaj w trakcie przeĂ¤wietlania lub po wylÂ¸gu w celu sprawdzenia ich zawartoĂ¤ci pomaga sklasyfikowaÂŠ stadia iáŠżmoÄ‚liwe przyczyny Ă¤miertelnoĂ¤ci zarodkĂłw oraz odpowiednio zareagowaÂŠ: dostosowaÂŠ stan zdrowia stada rodzicielskiego, zarzÂŚdzaÂŠ Ä‚ywieniem iáŠżzbieraniem jaj, dostosowaÂŠ systemy transportu iáŠżprzechowywania oraz ogĂłlne systemy higieny lub inkubacji.

9KGM UVCFC Y V[IQFPKCEJ

2ĂŁQFPQÄ‡Ă§

9[NĂľI

9[MNWYCNPQÄ‡Ă§ RĂŁQFP[EJ

0KGRĂŁQFPG

9E\GUPC Ä‡OKGTVGNPQÄ‡Ă§

Ä†OKGTVGNPQÄ‡Ă§ Ä‡TGFPKC

2Ă?Ä‘PC Ä‡OKGTVGNPQÄ‡Ă§

9[MNWVG Ä“[YG OCTVYG

1FT\WEQPG RKUMNĂľVC

2ĂľMPKĂľEKC

1FT\WEQPG LCLC

&Q IĂ?T[ PQICOK

,CLC MVĂ?TG Y[DWEJĂŁ[

7\[UM RKUMNĂ°V

rig

pr ot

2T\GÄ‡YKGVNCPKG TĂľE\PG Y FPKW ,CLC MVĂ?TG UĂ° ECĂŁMQYKEKG LCUPG UĂ° PKG\CRĂŁQFPKQPG NWD PCUVĂ°RKĂŁC Y PKEJ YE\GUPC Ä‡OKGTĂ§ GODTKQPCNPC

,CUPG LCLC DG\ TQ\YQLW GODTKQPCNPGIQ

/CTVYG \CTQFMK YG YE\GUP[EJ UVCFKCEJ

/CTVYG \CTQFMK Y RĂ?Ä‘P[EJ UVCFKCEJ

1E\[YKUVĂ° RKGTYU\Ă° URTCYĂ° PC MVĂ?TĂ° PCNGÄ“[ \YTĂ?EKĂ§ WYCIĂľ LGUV RĂŁQFPQÄ‡Ă§ KPFQTĂ?Y CNG KUVPKGLG VGÄ“ YKGNG KPP[EJ OQÄ“NKY[EJ E\[PPKMĂ?Y LCM PR PKGYĂŁCÄ‡EKYG VGEJPKMK U\VWE\PGIQ \CRĂŁQFPKGPKC

Ä†OKGTĂ§ YG YE\GUP[O UVCFKWO E\ĂľUVQ U[IPCNK\WLG RTQDNGO WĂŁQÄ“GPKC Y E\CUKG VTCPURQTVW %\ĂľUVQ RT\[E\[PĂ° LGUV PKGYĂŁCÄ‡EKYG NWD FĂŁWIKG UMĂŁCFQYCPKG QTC\ PKGYĂŁCÄ‡EKYG YCTWPMK KPMWDCELK LCL

Ä†OKGTĂ§ \CTQFMC Y Ä‡TQFMQY[O K RĂ?Ä‘P[O UVCFKWO TQ\YQLQY[O OQÄ“G OKGĂ§ UYQLG Ä‘TĂ?FĂŁQ Y PKGFQDQTCEJ Ä“[YKGPKQY[EJ PKGFQDQT\G YKVCOKP K OKMTQGNGOGPVĂ?Y NWD Y[UQMKO RQ\KQOKG OKMQVQMU[P

-DMD QLH]DSĂ¤RGQLRQH 0KG YU\[UVMKG PKGRĂŁQFPG LCLC UĂ° PKG\CRĂŁQFPKQPG <D[V FĂŁWIKG NWD PKGRTCYKFĂŁQYG OCIC\[PQYCPKG WU\MQF\GPKC RQFE\CU \DKG TCPKC NWD VTCPURQTVW OQIĂŁ[ URQYQFQYCĂ§ Ä‡OKGTĂ§ GODTKQPĂ?Y Y UVCFKWO Y MVĂ?T[O PKG LGUV VQ YKFQE\PG FNC QMC ,GÄ‡NK FQU\ĂŁQ FQ LCMKGIQMQNYKGM TQ\YQLW DĂľF\KG VQ YKFQE\PG Y RQUVCEK ONGE\P[EJ RNCO PC Ä“Ă?ĂŁVMW 6GIQ V[RW UVTCV[ DĂľFĂ° Q\PCE\CPG LCMQ DTCM \CRĂŁQFPKGPKC K OQÄ“PC URĂľF\KĂ§ FĂŁWIK E\CU PC VTQRKGPKW RTQDNGOW MVĂ?T[ PKG KUVPKGLG <DKGTCL LCLC E\ĂľUVQ K \CYU\G RTQCMV[YPKG FQUVQUQYWL YCTWPMK RT\GEJQY[YCPKC

<GUVCY LCL Y MVĂ?T[EJ FQU\ĂŁQ FQ YE\GUPGL Ä‡TQFMQYGL K RĂ?Ä‘PGL Ä‡OKGTEK GODTKQPCNPGL 3. 9 [ N Ăľ I C T P KC K R K U MNĂľV C LGF PQF PKQYG

52='=,$ĂŁ

rig

pr ot

Zyski z bioasekuracji

&HOHP SURJUDPX EH]SLHF]HĂžVWZD ELRORJLF]QHJR MHVW ]PLQLPDOL]RZDQLH U\]\ND ]DFKRURZDĂž

SWDNĂ‘Z Z\QLNDMĂąFHJR ]H Ä’UĂ‘GHĂ¤ ]HZQĂśWU]Q\FK MDN UĂ‘ZQLHÄ” ] ]DQLHF]\V]F]HĂž ZHZQĂśWU]Q\FK

%H]SLHF]HĂžVWZR ELRORJLF]QH MHVW F]ĂśVWR QDMWDĂžV]Ăą L QDMVNXWHF]QLHMV]Ăą IRUPĂą ]DU]ĂąG]DQLD LQWHUZHQF\MQHJR PDMĂąFHJR QD FHOX RVLĂąJQLĂśFLH OHSV]\FK Z\QLNĂ‘Z 1LH LVWQLHMH V\VWHP EH]SLHF]Q\ Z 5\]\NR ]PQLHMV]D VLĂś SURSRUFMRQDOQLH GR LORÄˆFL ]DLQZHVWRZDQ\FK SLHQLĂśG]\ %LRUĂąF SRG XZDJĂś ZDUWRÄˆĂ¨ VWDGD SRG Z]JOĂśGHP OLF]E\ L URG]DMX LQG\NĂ‘Z VWDGD KRGRZOL ]DURGRZHM L VWDGD URG]LFLHOVNLH VĂą QLH]Z\NOH FHQQH W\P EDUG]LHM X]DVDGQLRQH VĂą ZLĂśNV]H Z\GDWNL Aby zrozumieÂŠ Ă¤rodki podjÂ¸te w celu zapewnienia bezpieczeĂ‘stwa biologicznego, naleÄ‚y zrozumieÂŠ zwiÂŚzane z tym czynniki ryzyka. NajwaÄ‚niejszÂŚ kwestiÂŚ jest zapobieganie przenoszeniu chorĂłb, zanim problem ten siÂ¸ pojawi. mniejszaniem potencjalnego przyszĂ?ego ryzyka najlepiej jest zajÂŚÂŠ siÂ¸ juÄ‚ na dĂ?ugo przed budowÂŚ fermy. W przypadku wystÂŚpienia szczegĂłlnych okolicznoĂ¤ci, np. oznak podwyÄ‚szonej Çˇpresji terenowego szczepu wirusaÇł, naleÄ‚y zintensyfikowaÂŠ wszystkie procedury higieniczne.

1. Lokalizacja fermy: najlepiej z dala od innych ferm Č‹drobiarskichČŒ i drĂłg, aby zarazki przenoszone drogÂŚ powietrznÂŚ nie mogĂ?y zainfekowaÂŠ fermy. TakÄ‚e z dala od stawĂłw i rzek oraz siedlisk dzikich ptakĂłw wodnych. 2. Skuteczny ukĂ?ad: ferma jest caĂ?kowicie ogrodzona dookoĂ?a pĂ?otem. erma podzielona jest na strefÂ¸ czystÂŚ, w ktĂłrej trzymane sÂŚ indyki oraz strefÂ¸ brudnÂŚ z dostÂ¸pem do Ă¤wiata zewnÂ¸trznego. roga w strefie brudnej wykorzystywana jest przez ciÂ¸Ä‚arĂłwki do rozĂ?adunku paszy lub do zabierania martwych ptakĂłw, bez koniecznoĂ¤ci zbliÄ‚ania siÂ¸ w okolicÂ¸ indycznikĂłw. 5[IPCĂŁ [ + P F[ M Ă? Y

/RNDOL]DFMD IHUP\ waÄ‚a siÂ¸, Ä‚e odlegĂ?oĂ¤ÂŠ to najwaÄ‚niejszy czynnik sĂ?uÄ‚ÂŚcy zapewnieniu dobrego bezpieczeĂ‘stwa biologicznego. ziaĂ?alnoĂ¤ÂŠ drobiarska powinna byÂŠ zlokalizowana na obszarze, na ktĂłrym wystÂ¸puje niewielka iloĂ¤ÂŠ drobiu. Minimalna odlegĂ?oĂ¤ÂŠ miÂ¸dzy fermÂŚ a czynnikami wysokiego ryzyka to okoĂ?o 5áŠżkm, wliczajÂŚc w to inny drĂłbČ€ptactwo domowe, hodowle Ă¤wiĂ‘, ubojnie itp. W wiÂ¸kszoĂ¤ci przypadkĂłw nie jest moÄ‚liwa zmiana lokalizacji obiektu. Mimo to, zazwyczaj realne jest optymalizowanie wynikĂłw iČ€lub ulepszanie wyposaÄ‚enia. MajÂŚc wáŠżgĂ?owie idealnÂŚ sytuacjÂ¸, moÄ‚liwe jest podjÂ¸cie wĂ?aĂ¤ciwych decyzji. Wszystkie drogi, miejsca zaĂ?adunku i dostaw powinny byÂŠ utwardzone. Po opadach deszczu na chodniku nie powinny pozostawaÂŠ Ä‚adne kaĂ?uÄ‚e wody. Wskazane jest teÄ‚ zaplanowanie wokĂłĂ? hal wybrukowanego pasa o szerokoĂ¤ci co najmniej jednego metra, pomocnego w zwalczaniu gryzoni.

STREFA BRUDNA

STREFA BUFOROWA Ć?ĆšĆŒÄžÄ¨Ä‚ Ä?ĆľÄ¨Ĺ˝ĆŒĹ˝Ç Ä‚ Ć‰ĆľĹśĹŹĆš ÄšĹ˝Ć?ĆšÄ§Ć‰Ćľ

STREFA CZYSTA Ĺ?ĹśÄšÇ‡Ä?ÇŒĹśĹ?ĹŹ

Ć‰Ä‚ĆŒĹŹĹ?ĹśĹ?

ÄšĆŒĹ˝Ĺ?Ä‚ Ć‰ĆľÄ?ĹŻĹ?Ä?ÇŒĹśÄ‚

ÄšĆŒĹ˝Ĺ?Ä‚ ÇŒÄžÇ ĹśÄ§ĆšĆŒÇŒĹśÄ‚

Ć?ĆšĆŒÄžÄ¨Ä‚ Ä?ÇŒÇ‡Ć?ĆšÄ‚ Ć‰ĆľĹśĹŹĆš ÄšĹ˝Ć?ĆšÄ§Ć‰Ćľ

Ĺ?ĹśÄšÇ‡Ä?ÇŒĹśĹ?ĹŹ

ĹľĹ?ÄžĹŠĆ?Ä?Äž ĹľĹ?ÄžĹŠĆ?Ä?Äž Ć‘ĹŻĆľÇŒÄ‚ ĹšĹ?Ĺ?Ĺ?ÄžĹśĹ?Ä?ÇŒĹśÄ‚ Ć‰ĹłĹ˝Ćš Ç Ĺ˝ĹŹĹżĹł Ä¨ÄžĆŒĹľÇ‡ Ć‰ĆŒÇŒÄžÄ?ĹšĹ˝Ç Ç‡Ç Ä‚ĹśĹ?Ä‚ ÄšÄžÇŒÇ‡ĹśÄ¨ÄžĹŹÄ?ĹŠĹ? Ć‰Ĺ˝ĹľĹ?Ä§ÄšÇŒÇ‡ Ć?ĆšĆŒÄžÄ¨ÄŒ Ĺ˝Ä?ÄžĹŠĹľĆľĹŠÄŒÄ?Ç‡ Ć?ĆšĆŒÄžÄ¨Ä§ ĹľÄ‚ĆŒĆšÇ Ç‡Ä?Ĺš Ć‰ĆšÄ‚ĹŹĹżÇ Ć‰Ĺ˝ĹŠÄ‚ÇŒÄšĹżÇ ÍŁÄ?ĆľÄ¨Ĺ˝ĆŒĹ˝Ç ÄŒÍ&#x; Ä‚ ÍŁÄ?ÇŒÇ‡Ć?ĆšÄŒÍ&#x; ÍŁÄ?ĆľÄ¨Ĺ˝ĆŒĹ˝Ç ÄŒÍ&#x;

pr ot

2T\[MĂŁCFQY[ RNCP HGTO[ \ TĂ?Ä“P[OK UVTGHCOK DG\RKGE\GĂ˝UVYC DKQNQIKE\PGIQ

rig

2T\GEJQY[YCPKG OCTVY[EJ RVCMĂ?Y Stado powinno byÂŠ kontrolowane co najmniej dwa razy dziennie - jeĂ¤li jest zdrowe i powyÄ‚ej czterech razy dziennie w przypadku wystÂŚpienia choroby, tak aby moÄ‚na byĂ?o szybko usunÂŚÂŠ martwe lub chore ptaki. Aby uniknÂŚÂŠ zakaÄ‚enia, martwe ptaki powinny byÂŠ przechowywane w zamykanym zamraÄ‚alniku lub chĂ?odni. Miejsce, w ktĂłrym martwe ptaki sÂŚ gromadzone do wywiezienia, powinno znajdowaÂŠ siÂ¸ jak najdalej od budynkĂłw Č‹w strefie brudnejČŒ.

Ć?Ĺ?ĹŻĹ˝Ć? ÇŒ Ć‰Ä‚Ć?ÇŒÄŒ ĆŒĆľĆŒÄ‚ ĹśÄ‚Ć‰ÄžĹłĹśĹ?Ä‚ĹŠÄŒÄ?Ä‚

2T\[ YLGÄ‘F\KG RQLC\FĂ?Y Y[OCICPC LGUV MVĂ?TCÄ‡ \ OGVQF FG\[PHGMELK MĂ?ĂŁ 2QFE\CU UVQUQYCPKC YCPP[ FG\[PHGME[LPGL WRGYPKL UKĂľ Ä“G LGUV QPC FQDT\G Y[RGĂŁPKQPC Ä‡YKGÄ“C YQFC K Ä‡TQFGM FG\[PHGMWLĂ°E[ 2TQUVU\[O Y Y[MQPCPKW LGUV RT\GF YLC\FGO EKĂľÄ“CTĂ?YMK PC VGTGP HGTO[ QRT[UM RQFYQ\KC K MĂ?ĂŁ QRT[UMKYCE\GO TĂľE\P[O

&]\QQLNL U\]\ND SU]\ SU]HQRV]HQLX FKRUĂ‘E â€˘ â€˘ â€˘ â€˘ â€˘ â€˘ â€˘

2Q\YCNCLĂ°E EKĂľÄ“CTĂ?YMQO PC TQ\ĂŁCFWPGM RCU\[ \ FTQIK \GYPĂľVT\PGL \CRQDKGICU\ QVYCTEKW UVTGH[ DWHQTQYGL HGTO[

4. Z y s k i z b io a s e kuracji

â€˘ â€˘ â€˘ â€˘

6TCPUOKULC RKQPQYC LCLC NWD RKUMNĂľVC RQEJQF\Ă°EG \ \CMCÄ“QP[EJ JQFQYNK <CKPHGMQYCPG RVCMK Y UVCF\KG 4Ă?Ä“PG ITWR[ YKGMQYG JQFQYCPG TC\GO Y V[O UCO[O OKGLUEW NWD Y DNKUMKO UĂ°UKGF\VYKG 0QYQ PCD[VG RVCMK FQFCPG FQ KUVPKGLĂ°EGIQ UVCFC 4Ă?Ä“PG ICVWPMK RVCMĂ?Y JQFQYCPG TC\GO NWD Y DNKUMKO UĂ°UKGF\VYKG .WF\KG TĂľEG YĂŁQU[ DWV[ K WDTCPKC OQIĂ° D[Ă§ UKGFNKUMKGO E\[PPKMĂ?Y \CMCÄ‘P[EJ &\KMKG RVCMK IT[\QPKG OWEJ[ EJT\Ă°U\E\G E\CTPWEJQYCVG KPPG QYCF[ K RCUQÄ“[V[ <CPKGE\[U\E\QPC RCU\C YQFC NWD RQYKGVT\G <CPKGE\[U\E\QPG U\E\GRKQPMK K NGMCTUVYC <CPKGE\[U\E\QP[ URT\ĂľV YRTQYCF\QP[ PC HGTOĂľ EKĂľÄ“CTĂ?YMK EKĂ°IPKMK

2T[YCVPC JQFQYNC FTQDKW RVCMĂ?Y Y QMQNKE[ 47

NajprostszÂŚ i najskuteczniejszÂŚ barierÂŚ jest podzielenie przedsionka na czystÂŚ i brudnÂŚ stronÂ¸, oddzielonÂŚ Ă?awkÂŚ. Czyste obuwie jest trzymane po czystej stronie. Personel i goĂ¤cie wchodzÂŚcy do indycznika siadajÂŚ na Ă?awce zwrĂłceni ku brudnej strefie iáŠżzdejmujÂŚ obuwie. NastÂ¸pnie przenoszÂŚ nogi nad Ă?awkÂŚ na czystÂŚ stronÂ¸ i zakĂ?adajÂŚ czyste obuwie. Po opuszczeniu indycznika przez goĂ¤ci, buty sÂŚ zabierane do czyszczenia. Jest to prosta i szybka metoda zapobiegania wnoszeniu chorĂłb do indykĂłw na obuwiu, co jest prawdopodobnÂŚ drogÂŚ ich przedostawania siÂ¸ do obiektu. ermy reprodukcyjne majÂŚ swĂłj wĂ?asny system bezpieczeĂ‘stwa biologicznego i kodeks postÂ¸powania, poniewaÄ‚ stada te sÂŚ znacznie cenniejsze i naleÄ‚y unikaÂŠ wszelkich zagroÄ‚eĂ‘ dla ich zdrowia. azwyczaj obejmuje to wziÂ¸cie prysznica przed wejĂ¤ciem na obszar zajmowany przez ptaki. Prysznice na fermach komercyjnych sÂŚ mniej powszechne, ale wysoce zalecane. KaÄ‚da ferma, kiedy indyki sÂŚ na niej obecne, powinna stosowaÂŠ szereg barier ochronnych, wchodzÂŚcych w skĂ?ad bepieczeĂ‘stwa biologicznego.

rig

pr ot

obrym rozwiÂŚzaniem jest zastosowanie wokĂłĂ? fermy ogrodzenia z siatki. Przy wejĂ¤ciu do gospodarstwa powinien znajdowaÂŠ siÂ¸ budynek z czystymi kombinezonami i gumowymi butami, ktĂłre naleÄ‚y zaĂ?oÄ‚yÂŠ przed wejĂ¤ciem na teren fermy. NaleÄ‚y prowadziÂŠ ewidencjÂ¸ wszystkich odwiedzajÂŚcych, ktĂłrzy wchodzÂŚ na teren fermy, zawierajÂŚcÂŚ nazwisko, datÂ¸, oĂ¤wiadczenie o ÇˇczystoĂ¤ciÇł i zdrowiu, cel wizyty oraz podpis odwiedzajÂŚcego. Jak rĂłwnieÄ‚ rejestrowaÂŠ miejsce i czas ostatniej wizyty w innym gospodarstwie drobiarskim. WiÂ¸kszoĂ¤ÂŠ indycznikĂłw posiada ÇˇprzedsionekÇł, ktĂłry poprzedza wejĂ¤cie na obszar z indykami. Na duÄ‚ych fermach komercyjnych, zmiana butĂłw i kombinezonĂłw w poĂ?ÂŚczeniu z siatkÂŚ na wĂ?osy i dezynfekcjÂŚ rÂŚk przed wejĂ¤ciem do kaÄ‚dego z obiekĂłw, to Ă¤rodki, ktĂłre naleÄ‚y wykonaÂŠ przed wejĂ¤ciem do stada ptakĂłw. W przypadku lekarzy weterynarii, doradcĂłw Ä‚ywieniowych iČ€lub przedstawicieli handlowych Č‹dostawcĂłw pisklÂŚtČŒ zasadnicze znaczenie ma co najmniej trzydniowa przerwa pomiÂ¸dzy wizytami w rĂłÄ‚nych stadach.

:HMÄˆFLH GR IHUP\

&Q\QYPKM \G Ä‡TQFMKGO FG\[PHGMWLĂ°E[O RT\GF YGLÄ‡EKGO FQ JCNK \ KPF[MCOK

2T[U\PKEG UĂ° URQUQDGO PC WRGYPKGPKG UKĂľ Ä“G RTCEQYPKE[ NWD QFYKGF\CLĂ°E[ PKG YPKQUĂ° KPHGMELK PC HGTO[

<CPWT\CPKG DWVĂ?Y Y Ä‡TQFMW FQ FG\[PHGMELK C VCMÄ“G FG\[PHGMELC TĂ°M RT\[ YGLÄ‡EKW FQ JCNK UĂ° QUVCVPKĂ° NKPKĂ° QDTQP[ RT\GF YU\GNMKOK RCVQIGPCOK MVĂ?TG OQIĂ° FQVT\GĂ§ FQ UVCFC 7VT\[OWL DWV[ Y E\[UVQÄ‡EK K TGIWNCTPKG Y[OKGPKCL Ä‡TQFGM FG\[PHGMWLĂ°E[ -KGF[ PKMQIQ PKG OC Y KPF[E\PKMW YU\[UVMKG FT\YK OWU\Ă° D[Ă§ \COMPKĂľVG PC MNWE\

2Q \CMQĂ˝E\GPKW PKGMVĂ?T[EJ E\[PPQÄ‡EK O[EKG RQKFGĂŁ WUWYCPKG OCTVY[EJ RVCMĂ?Y PCNGÄ“[ FQMĂŁCFPKG WO[Ă§ TĂľEG FNCVGIQ Y MCÄ“F[O KPF[E\PKMW OWUK D[Ă§ \CKPUVCNQYCP[ \NGY

5[IPCĂŁ [ + P F[ M Ă? Y

6SU]ĂśW L PDWHULDĂ¤\

Przed dostarczeniem sprzÂ¸tu lub innych materiaĂ?Ăłw naleÄ‚y wiedzieÂŠ, gdzie je wyprodukowano iČ€lub przechowywano oraz kto je przewoziĂ?. KaÄ‚dy przewoÄ€nik powinien dostarczyÂŠ pisemnÂŚ deklaracjÂ¸ stwierdzajÂŚcÂŚ, Ä‚e przed zaĂ?adunkiem i transportem ciÂ¸Ä‚arĂłwka zostaĂ?a oczyszczona i zdezynfekowana. Pojazdy dostarczajÂŚce pisklÂ¸ta i paszÂ¸ na fermÂ¸ powinny byÂŠ dezynfekowane przed wjazdem na jej teren. NaleÄ‚y zadbaÂŠ o to, aby wyposaÄ‚enie, takie jak przyrzÂŚdy do szczepieĂ‘ i wagi, nie byĂ?y wnoszone do indycznika bez uprzedniego umycia i zdezynfekowania. NarzÂ¸dzia i inny sprzÂ¸t powinny byÂŠ na staĂ?e przechowywane w budynku, w ktĂłrym siÂ¸ z nich korzysta. CaĂ?y nowy sprzÂ¸t powinien byÂŠ czyszczony i dezynfekowany przed umieszczeniem go wáŠżstrefie czystej. MateriaĂ?y lub sprzÂ¸t, ktĂłre nie sÂŚ potrzebne na co dzieĂ‘, nie powinny znajdowaÂŠ siÂ¸ ani w strefie buforowej, ani strefie czystej.

rig

pr ot

$WV[ dWNKE\PGr RQYKPP[ D[Ă§ \QUVCYKCPG Y UVTGHKG DTWFPGL 7RGYPKL UKĂľ Ä“G UVQUQYCP[ LGUV QFRQYKGFPK URQUĂ?D V[OE\CUQYGIQ RT\GEJQY[YCPKC V[EJ DWVĂ?Y

$WV[ K WDTCPKC RQ WÄ“[EKW RQYKPP[ \CYU\G D[Ă§ E\[U\E\QPG PCLU\[DEKGL LCM VQ OQÄ“NKYG 2T\GEJQYWL LG Y VCMK URQUĂ?D CD[ PKG D[ĂŁQ OQÄ“NKYG KEJ RQPQYPG \CDTWF\GPKG /QÄ“PC TĂ?YPKGÄ“ WÄ“[YCĂ§ TĂ?Ä“P[EJ MQNQTĂ?Y Y TĂ?Ä“P[EJ E\ĂľÄ‡EKCEJ IQURQFCTUVYC 9 V[O RT\[RCFMW EKGOPG DWV[ UĂ° WÄ“[YCPG Y UVTGHKG DWHQTQYGL HGTOC C DKCĂŁG Y UVTGHKG E\[UVGL KPF[E\PKM PCVQOKCUV DWV[ dWNKE\PGr UĂ° \QUVCYKCPKG Y UVTGHKG DTWFPGL

6C INGDQIT[\CTMC RT\GYQÄ“QPC LGUV OKĂľF\[ DWF[PMCOK \C RQOQEĂ° YĂ?\MC YKFĂŁQYGIQ <CRQDKGIC VQ TQ\PQU\GPKW DTWFPGL Ä‡EKĂ?ĂŁMK RQ ECĂŁGL HGTOKG C MQĂŁC VTCMVQTMC PKG FQV[MCLĂ° RQVGPELCNPKG \CPKGE\[U\E\QPGIQ RQFĂŁQÄ“C \GYPĂľVT\PGIQ

2TQUVC Ä‡NW\C UCPKVCTPC RQOKĂľF\[ UVTGHĂ° DWHQTQYĂ° C UVTGHĂ° E\[UVĂ° $WV[ dWNKE\PGr \QUVCYKC UKĂľ RQ LGFPGL UVTQPKG RTQIW C DWV[ HGTOQYG \CMĂŁCFCPG UĂ° YGYPĂ°VT\ UVTGH[ E\[UVGL MVĂ?TGL LWÄ“ PKG QRWU\E\CLĂ°

4. Z y s k i z b io a s e kuracji

52='=,$ĂŁ

rig

pr ot

Pasza i woda

:\GDMQD SURGXNFMD LQG\NĂ‘Z ]DOHÄ”\ RG VWDĂ¤HJR GRVWDUF]DQLD Z\VRNLHM MDNRÄˆFL SDV]\ NWĂ‘UD MHVW

]UĂ‘ZQRZDÄ”RQD SRG Z]JOĂśGHP VNĂ¤DGQLNĂ‘Z SRNDUPRZ\FK 1LH]EĂśGQD MHVW UĂ‘ZQLHÄ” GREUD MDNRÄˆĂ¨ ZRG\

$E\ Z SHĂ¤QL Z\NRU]\VWDĂ¨ SRWHQFMDĂ¤ JHQHW\F]Q\ SWDNĂ‘Z NRQLHF]QH MHVW VSHĂ¤QLDQLH VSHF\ILF]Q\FK Z\PDJDĂž Ä”\ZLHQLRZ\FK VWDG LQG\NĂ‘Z MXÄ” RG SLHUZV]HJR GQLD Ä”\FLD

3UDZR PLQLPXP /LHELJD 2TCYQ .KGDKIC Y\TQUV PKG LGUV RQF[MVQYCP[ ECĂŁMQYKV[OK FQUVĂľRP[OK UMĂŁCFPKMCOK CNG UMĂŁCFPKMCOK NKOKVWLCE[OK E\[PPKMKGO QITCPKE\CLĂ°E[O ,GÄ‡NK LGFGP \G UMĂŁCFPKMĂ?Y PKG LGUV Y FQUVĂľRP[ YĂ?YE\CU RQ\QUVCĂŁG UMĂŁCFPKMK PKG \QUVCPĂ° Y RGĂŁPK Y[MQT\[UVCPG K PKG \QUVCPKG QUKĂ°IPKĂľV[ OCMU[OCNP[ IGPGV[E\P[ RQVGPELCĂŁ Y\TQUVW -CÄ“F[ UMĂŁCFPKM QFÄ“[YE\[ OQÄ“G UVCĂ§ UKĂľ E\[PPKMKGO QITCPKE\CLĂ°E[O COKPQMYCU[ OKPGTCĂŁ[ YKVCOKP[ RKGTYKCUVMK Ä‡NCFQYG

9U\[UVMKG UMĂŁCFPKMK UĂ° FQUVĂľRPG Y Y[UVCTE\CLĂ°EGL KNQÄ‡EK CNG RQ\KQO RTQFWMELK YQF[ PKG RT\GMTQE\[ RQ\KQOW MVĂ?T[ LGUV QMTGÄ‡NQP[ RT\G\ UMĂŁCFPKM QITCPKE\CLĂ°E[ PCLMTĂ?VU\C MNGRMC Y DGE\EG 88

Zapotrzebowanie pokarmowe ptakĂłw stale zmienia siÂ¸ w ciÂŚgu okresu wzrostu. latego teÄ‚ wiÂ¸kszoĂ¤ÂŠ stad indykĂłw ma Íś-7 rĂłÄ‚nych diet w okresie produkcji. MoÄ‚liwe jest nawet do 20 faz karmienia, wáŠżramach ktĂłrych w sposĂłb kontrolowany dokonywane sÂŚ zmiany diety. Im wiÂ¸cej takich zmian, tym Ă?atwiej jest dopasowaÂŠ paszÂ¸ do potrzeb ptakĂłw, jednak nagĂ?e zmiany w jej skĂ?adzie mogÂŚ zakĂ?ĂłciÂŠ florÂ¸ jelitowÂŚ Č‹mikrobiotaČŒ i wywoĂ?aÂŠ stres u ptakĂłw. Ponadto smak lub zmiany paszy mogÂŚ wpĂ?ywaÂŠ na jej spoÄ‚ycie. PrzejĂ¤cie pomiÂ¸dzy dwoma rĂłÄ‚nymi paszami musi byÂŠ stopniowe, aby zminimalizowaÂŠ obciÂŚÄ‚enie dla ukĂ?adu pokarmowego iáŠżuniknÂŚÂŠ problemĂłw trawiennych. Najlepiej byĂ?oby, gdyby zostaĂ?y one uzupeĂ?nione o krĂłtki cykl antystresowych dodatkĂłw witaminowych.

5[IPCĂŁ [ + P F[ M Ă? Y

'RVWRVRZ\ZDQLH SURJUDPX Ä”\ZLHQLD Aby sprostaÂŠ zmieniajÂŚcym siÂ¸ wymaganiom Ä‚ywieniowym ptakĂłw, w rĂłÄ‚nych fazach Ä‚ywieniowych hodowcy dostarczajÂŚ rĂłÄ‚ne wartoĂ¤ci odÄ‚ywcze iáŠżrodzaje granulatĂłw. Programy Ä‚ywieniowe sÂŚ punktem wyjĂ¤cia, ale dodatkowo konieczna jest dokĂ?adna analiza wydajnoĂ¤ci, aby odpowiednio dopasowaÂŠ zawartoĂ¤ÂŠ skĂ?adnikĂłw pokarmowych Č‹biaĂ?ka, energii, mineraĂ?ĂłwČŒ, jak rĂłwnieÄ‚ czas trwania fazy Ä‚ywieniowej. Pierwszym wskaÄ€nikiem powinna byÂŠ krzywa wzrostu. W celu codziennego monitorowania wagi dostÂ¸pne sÂŚ automatyczne systemy waÄ‚enia. CzÂ¸Ă¤ÂŠ indykĂłw moÄ‚e byÂŠ waÄ‚ona rÂ¸cznie Č‹co najmniej 25 ptakĂłw na grupÂ¸ČŒ. Innym waÄ‚nym punktem odniesienia jest raport záŠżubojni dotyczÂŚcy wydajnoĂ¤ci tuszki i miÂ¸Ă¤nia piersiowego, zawartoĂ¤ci tĂ?uszczu i biaĂ?ka w tuszce oraz stanu wÂŚtroby. Nadmierne odkĂ?adanie siÂ¸ tĂ?uszczu w brzuchu iáŠżstĂ?uszczone wÂŚtroby mogÂŚ byÂŠ sygnaĂ?em Ă¤wiadczÂŚcym o nadmiernej iloĂ¤ci energii metabolicznej Č‹MEČŒ w paszy dla indykĂłw w ostatnich tygodniach tuczu Č‹finiszerČŒ. JednakÄ‚e czekanie na wyniki ubojowe w celu zmiany strategii Ä‚ywienia za poprzednie piÂ¸ÂŠ miesiÂ¸cy moÄ‚e byÂŠ niedopuszczalnie mylÂŚce. latego teÄ‚ dzienne monitorowanie zuÄ‚ycia paszy iáŠżkrzywej wzrostu jest niezbÂ¸dne dla udanej produkcji indyka i dziaĂ?aĂ‘ prewencyjnych.

6WDUWHU GQL

s s s s s

-TWU\QPMC NWD OKPK ITCPWNCV OO \CRGYPKCLĂ° NGRU\G URQÄ“[EKG RQMCTOW K Y[Ä“U\Ă° OCUĂľ MQĂ˝EQYĂ° 1RV[OCNP[ TQ\YĂ?L QTICPĂ?Y MQÄ‡EK K OKĂľÄ‡PK 9[UQMC \CYCTVQÄ‡Ă§ DKCĂŁMC YKVCOKP K OKPGTCĂŁĂ?Y FNC OCMU[OCNPGIQ Y\TQUVW Y V[O DCTF\Q MT[V[E\P[O QMTGUKG 0KG FQFCYCL ECĂŁGL RU\GPKE[ &TQIC RCU\C Y RT\GNKE\GPKW PC VQPĂľ CNG PKG PC KPF[MC \G Y\INĂľFW PC URQÄ“[YCPĂ° OCĂŁĂ° LGL KNQÄ‡Ă§

-TWU\QPMC

/KMTQ ITCPWNCV OO

:LHN GQL

&YKG RĂŁEKG Y LGFP[O +PF[E\PKMW RQÄ‡TGFPK

)D]D

rig

2T\[MĂŁCF HC\QYGIQ RTQITCOW Ä“[YKGPKC

pr ot

s s

)TCPWNCV Q Ä‡TGFPKE[ OO

5VQRPKQYQ \OPKGLU\CPC \CYCTVQÄ‡Ă§ DKCĂŁMC K \YKĂľMU\CPC YCTVQÄ‡Ă§ GPGTIGV[E\PC 5VTWMVWTC RCU\[ WMKGTWPMQYCPC PC OCMU[OCNPG URQÄ“[EKG <CE\PKL FQFCYCĂ§ K UVQRPKQYQ \YKĂľMU\CL FQFCVGM RU\GPKE[

s s

*URZHU GQL

5VCPFCTFQYG \CNGEGPKC FQV[E\Ă°EG HC\ Ä“[YKGPKQY[EJ FNC TCU EKĂľÄ“MKEJ OQIĂ° D[Ă§ UVQUQYCPG W QUQDPQ EJQYCP[EJ UCOEĂ?Y K UCOKE 9 RT\[RCFMW UVCFC OKGU\CPGIQ OQÄ“PC \CUVQUQYCĂ§ HC\QYCPKG RQÄ‡TGFPKG

)LQLVKHU GQL GR XERMX

s s s s s

)TCPWNCV Q Ä‡TGFPKE[ OO

&CNU\C TGFWMELC DKCĂŁMC K Y\TQUV YCTVQÄ‡EK GPGTIGV[E\PGL /CMU[OCNP[ FQFCVGM RU\GPKE[ /GVCDQNKE\PG RT\GMU\VCĂŁECPKG DKCĂŁMC Y VĂŁWU\E\G RTQYCF\K FQ IQTU\GIQ Y[MQT\[UVCPKC RCU\[ FNCVGIQ YCÄ“PG LGUV CD[ Y VGL HC\KG \CRGYPKĂ§ QFRQYKGFPKĂ° KNQÄ‡Ă§ GPGTIKK 0CLY[Ä“U\G MQU\V[ RCU\[ \ RQYQFW Y[UQMKGIQ URQÄ“[EKC Y V[O QMTGUKG

3DV]D ILQLVKHU EH] GRGDWNĂ‘Z OHF]QLF]\FK 2QTĂ?YPCPKG ITCPWNCVW K OO 7. P a s z a i w o d a

9 MQĂ˝EQY[O QMTGUKG CÄ“ FQ WDQLW OWUK D[Ă§ RQFCYCPC RCU\C DG\ NGMĂ?Y K MQME[FKQUVCV[MĂ?Y 0KGMVĂ?TG MQME[FKQUVCV[MK OCLĂ° FPK QMTGU MCTGPELK YKĂľE OQIĂ° D[Ă§ UVQUQYCPG Y RCU\CEJ DG\ NGMĂ?Y PC GVCRKG HKPKUJGT

3U]HMÄˆFLH ] NUXV]RQNL QD JUDQXODW

pr ot

9 VTCMEKG Ä“[EKC KPF[MC URCFC \CRQVT\GDQYCPKG PC DKCĂŁMQ K Y\TCUVC \CRQVT\GDQYCPKG PC GPGTIKĂľ 9 PCVWT\G OQÄ“PC \CWYCÄ“[Ă§ Ä“G OĂŁQFG RVCMK MCTOKQPG UĂ° IĂŁĂ?YPKG TQDCMCOK DKCĂŁMQ K UVQRPKQYQ WE\Ă° UKĂľ LGÄ‡Ă§ \KCTPQ GPGTIKĂľ #D[ URTQUVCĂ§ V[O \OKGPKCLĂ°E[O UKĂľ Y[OCICPKQO VCMÄ“G PC HGTOKG UVQUWL HC\[ MVĂ?TG QDGLOWLĂ° TĂ?Ä“PG YCTVQÄ‡EK QFÄ“[YE\G K TQF\CLG ITCPWNCVĂ?Y

W ciÂŚgu pierwszych 2Íś-72 godzin bardzo waÄ‚ne jest, aby nakĂ?oniÂŠ pisklÂ¸ta do spoÄ‚ycia jak najwiÂ¸kszej iloĂ¤ci paszy. Wczesne zarzÂŚdzanie pod wzglÂ¸dem dostÂ¸pu paszy, oĂ¤wietleniem, Ă?atwym dostÂ¸pem do wody pitnej i temperaturÂŚ w indyczniku musi zachÂ¸caÂŠ ptaki do jedzenia. Pasza musi byÂŠ odpowiedniej wielkoĂ¤ci i konsystencji: jeĂ¤li jest zbyt drobna i zapylona, pisklÂ¸ moÄ‚e nie byÂŠ w stanie wyselekcjonowaÂŠ wystarczajÂŚcej iloĂ¤ci czÂŚstek i nie spoÄ‚yje takiej paszy wystarczÂŚjaco. JeĂ¤li czÂŚstki bÂ¸dÂŚ zbyt duÄ‚e lub zbyt twarde, pisklÂ¸ nie bÂ¸dzie w stanie poĂ?knÂŚÂŠ ich. PrzejĂ¤cie z pasz kruszonych na granulowane to moment krytyczny. JeĂ¤li granulki sÂŚ zbyt duÄ‚e lub zbyt dĂ?ugie, ptaki ich nie zjedzÂŚ. JeÄ‚eli obniÄ‚one lub niewystarczajace Ä‚erowanie trwa od 12 do 2Íś godzin ptaki mogÂŚ straciÂŠ nawet do jednego dnia wzrostu, co w dĂ?uÄ‚szej perspektywie moÄ‚e przeĂ?oÄ‚yÂŠ siÂ¸ na zdrowie jelit. PrzejĂ¤cie z kruszonek na granulaty w czasie, w ktĂłrym odbywa siÂ¸ przeniesienie do indycznika tuczowego dla indykĂłw, moÄ‚e stresowaÂŠ ptaki i zmniejszyÂŠ zuÄ‚ycie paszy. latego teÄ‚ ze zmianÂŚ paszy najlepiej jest odczekaÂŠ kilka dni po przemieszczeniu ptakĂłw. Nawet krĂłtkie okresy zmniejszonego spoÄ‚ycia paszy z powodu chorĂłb lub problemĂłw mechanicznych mogÂŚ prowadziÂŠ do zmniejszenia przyrostu masy ciaĂ?a i wydĂ?uÄ‚enia okresu wzrostu. Ă?ugie przerwy w jedzeniu prowadzÂŚ do znacznego stresu, ktĂłry przejawia siÂ¸ jako biegunka, zwiÂ¸kszona czÂ¸stoĂ¤ÂŠ zadrapaĂ‘ skĂłry Č‹ptaki piÂ¸trzÂŚce siÂ¸ wokĂłĂ? karmideĂ?ČŒ, powiÂ¸kszone wole w wyniku objadania siÂ¸, a w efekcie teÄ‚ wiÂ¸ksze straty z powodu przedwczesnej selekcji.

3RZLĂśNV]RQH ZROH

rig

,GÄ‡NK ITCPWNMK UĂ° \D[V FĂŁWIKG NWD \D[V VYCTFG RKUMNĂľVC PKG DĂľFĂ° Y UVCPKG KEJ RQĂŁMPĂ°Ă§ C KEJ RQDĂ?T RCU\[ \OPKGLU\[ UKĂľ

9QNG \C\Y[E\CL \PCLFWLG UKĂľ Y \CIĂŁĂľDKGPKW OQUVMQY[O K RT\[OQEQYCPG LGUV FQ DQMW K V[ĂŁW U\[K ,GÄ‡NK VMCPMK ĂŁĂ°E\PG PKG UĂ° Y UVCPKG WVT\[OCĂ§ YQNC PC OKGLUEW \CE\[PC QPQ QRCFCĂ§ 2Q FĂŁWÄ“U\[O QMTGUKG IĂŁQFW KPF[MK OCLĂ° VGPFGPELĂľ FQ RT\GLCFCPKC UKĂľ EQ LGUV LGFPĂ° \ RT\[E\[P RQYKĂľMU\QPGIQ YQNC /ĂŁQFG RVCMK \ ĂŁCIQFPKG RQYKĂľMU\QP[O YQNGO OQIĂ° RQYTĂ?EKĂ§ FQ \FTQYKC ,GFPCM RQYCÄ“PKG FQVMPKĂľVG RVCMK \ RTQDNGOGO YKU\Ă°EGIQ YQNC T\CFMQ YTCECLĂ° FQ \FTQYKC C NGE\GPKG LGUV PKG UMWVGE\PG 0KGOPKGL LGFPCM PKGMVĂ?TG RVCMK OQIĂ° RT\GVTYCĂ§ FQ E\CUW WDQLW \ FQDTĂ° OCUĂ° EKCĂŁC 2QFQDPKG LCM Y RT\[RCFMW YU\[UVMKEJ KPP[EJ YCF TĂ?YPKGÄ“ IGPGV[MC OQÄ“G OKGĂ§ VW \PCE\GPKG

2QYKĂľMU\QPG YQNG Y K V[IQFPKW

5[IPCĂŁ [ + P F[ M Ă? Y

6WUXNWXUD SDV]\ ptaka cz¦stki rozpadaj¦ si¸ i zamieniaj¦ si¸ w papk¸, która przechodzi do jelit. Jeäli wielkoä© cz¦stek jest zbyt duĂa, istnieje ryzyko Ăywienia selektywnego: ptaki wybieraj¦ preferowane przez siebie granulki z karmy ȋte wi¸kszeȌ. Wielkoä© i jakoä© granulatu nie mówi nic o wielkoäci rozdrobnionego materiaÏu. Ptaki karmione zÏej jakoäci granulatami mog¦ mie© mniejsz¦ wydajnoä© w porównaniu z ptakami karmionymi grubo zmielon¦ kruszonk¦, podczas gdy dobrej jakoäci granulki powoduj¦ znacznie szybszy wzrost. WskaĀnik wytrzymaÏoäci granulatu ȋP IȌ zaleĂy od skÏadu ȋpszenica ma lepsz¦ zdolnoä© wi¦zania niĂ kukurydzaȌ, jakoäci mielenia ȋdrobno lub grubo mielonyȌ i sposobu mielenia ȋmÏotkowy lub walcowyȌ, specyfikacji granulatu ȋstopieÑ spr¸ĂaniaȌ i warunków granulowania ȋczas kondycjonowania, jakoä© pary, wilgotnoä©, temperatura itp.Ȍ. W przypadku diet na bazie pszenicy moĂliwe jest osi¦gni¸cie bardzo dobrego wskaĀnika P I na poziomie ͻ5-ͻ8Ψ.

Struktura paszy stymuluje rozwój ukÏadu pokarmowego i wpÏywa na dobre trawienie. Nieodpowiednia struktura z powodu zbyt drobnych cz¦stek spowalnia perystaltyk¸ jelit, co powoduje, Ăe pokarm mniej dokÏadnie miesza si¸ z sokami jelitowymi. Przy odpowiednio grubym zmieleniu, kruszonka paszowa równieĂ pobudza jelita, ale granulki s¦ Ïatwiej przyswajane przez ptaki. odatek pszenicy peÏnoziarnistej sprzyja rozwojowi ĂoÏ¦dka i jelit u starszych ptaków.

rig

pr ot

2CU\G ITCPWNQYCPG o uzyskania wyĂszego, bardziej zbilansowanego spoĂycia paszy lepsze s¦ granulki niĂ kruszonki. Granulat pozwala indykom na pobieranie wi¸kszej iloäci paszy, zmniejszaj¦c iloä© odpadów i gwarantuj¦c, Ăe z kaĂdym pobieranym k¸sem pobierane s¦ skÏadniki odĂywcze w odpowiedniej proporcji. Granulki musz¦ by© dobrej jakoäci, tak aby nie rozpadÏy si¸ na pyÏ, zanim ptak zd¦Ăy je zjeä©. W wolu

&QDTGL LCMQćEK ITCPWNCV \ WF\KCãGO FTQDPGL HTCMELK

7. P a s z a i w o d a

5ãCDGL LCMQćEK ITCPWNCV \ RQPCF WF\KCãGO FTQDPGL HTCMELK

zdrowia Twojego stada. A to zaczyna się od obserwacji.’

Praktyczny przewodnik prowadzenia stada indyków rzeźnych

pr ot

SYGNAŁY INDYKÓW

rig

Sygnały indyków są częścią serii Poultry Signals series©. Poultry Signals przekazują praktyczną wiedzę na temat zorientowanej na zwierzęta hodowli drobiu w łatwej, dostępnej formie.

SYGNAŁY INDYKÓW

PRAKTYCZNY PRZEWODNIK PROWADZENIA STADA INDYKÓW RZEŹNYCH

ISBN 978-90-8740-359-1

www.roodbont.com

SYGNAŁY INDYKÓW Praktyczny przewodnik prowadzenia stada indyków rzeźnych

‘Właściwe zarządzanie jest kluczem do utrzymania

9 789087 403591