Toekomstbestendig pensioen Maak het eenvoudiger met minder garanties
Eenvoudig, flexibel en betaalbaar. De opinieleiders in de pensioenwereld hebben opvallend eenduidige wensen voor een nieuw pensioenstelsel, zo bleek tijdens een drukbezocht pensioenseminar van Robeco in juni. Over de invulling van zo’n stelsel verschilden de meningen.
“Het pensioenstelsel moet veel simpeler. Anders had u vandaag lekker op het strand kunnen uitwaaien, in plaats van hier te zitten. We hebben het helaas met zijn allen ingewikkeld gemaakt.” Pieter Omtzigt, Tweede Kamerlid (CDA) en pensioenexpert, hekelde de complexiteit tijdens het recente pensioenseminar van Robeco. “U moet er toch niet aan denken dat u tijdens uw carrière een stukje defined benefit (DB) opbouwt, een stukje defined contribution (DC), een klein eindloonpensioen en een koopsompolis?” Versimpeling moet deelnemers meer inzicht geven in opgebouwde rechten in diverse regelingen. Het maakt bijvoorbeeld individuele waarde-overdracht bij verandering van werkgever en pensioenverevening bij echtscheiding een stuk eenvoudiger. Omtzigt was één van de sprekers die door Robeco was uitgenodigd om een visie te geven op de toekomst van pensioensysteem. Zij zien diverse mogelijkheden voor verbetering. Debat bij Robeco over toekomst pensioen. Simpel, flexibel en betaalbaar graag!
‘We hebben het pensioen-stelsel helaas met zijn allen ingewikkeld gemaakt’ Optimalisering DC-regelingen Het betoog van Jacqueline Lommen, bestuurslid van de Stichting Robeco Premiepensioeninstelling en Director European Pensions bij Robeco, voor meer flexibiliteit in de uitkeringsfase van DC, kon op de instemming van de zaal rekenen. “Doel is een toekomstbestendige pensioenregeling.” Ze wijst op de regeling die Shell onlangs heeft geïntroduceerd voor haar nieuwe medewerkers. Deze combineert de voordelen van DC en DB. “Zo ontstaat een integere regeling met een hoge pensioengrondslag en dus hoge premie-inleg, terwijl de werkgever zijn pensioenlasten voortaan beter kan beheersen en daardoor de pensioentoezegging in de toekomst kan handhaven.” Lommen streeft samen met anderen in de sector naar een verdere verbetering van de huidige beschikbarepremieregelingen. “Belangrijk is daarbij allereerst een hogere fiscaal maximale premie-inleg.” De huidige wettelijk vastgestelde
maximale premiestaffels zijn - zo benadrukt Lommen - gebaseerd op niet-realistische uitgangspunten, zoals een reële rekenrente van 4 procent. “Om zo’n rendement te behalen zou je voor 80 tot 100 procent in aandelen moeten beleggen om tot een maandelijkse pensioenuitkering te komen die op circa 70 procent van het laatste salarisniveau ligt. Een dergelijk risicovol beleggingsbeleid is onverantwoord. Ook de overheid wil dat niet en heeft dit neveneffect vast zo niet bedoeld.” Verhoging van de maximaal fiscaal aftrekbare
Jacqueline Lommen, Director European Pensions bij Robeco
Pensioenstelsel moet veel simpeler. Anders had u vandaag lekker op het strand kunnen uitwaaien, in plaats van hier te zitten | Pieter Omtzigt op Robeco pensioenseminar verzekeraars. “Die laatste kunnen de risico”s van het al maar langer leven van ons allen nauwelijks nog dragen.”
naar een regeling waarbij 10 of 15 procent van de loonsom wordt gebruikt voor pensioen. Het verschil kan de werkgever gebruiken voor de loonruimte.”
Hybride regelingen
Leon Mooijman, hoofd adviesunit Pensioen AWVN
premie helpt, maar het momentum is slecht met oog op het overheidstekort, geeft Lommen toe. “Een hogere premie-inleg betekent immers hogere fiscale aftrek.”
Zachte rechten Op Lommens wensenlijstje voor DC-regelingen staat ook het flexibiliseren van de uitkeringsfase van deze regelingen. De plicht om een levenslange gegarandeerde maandelijkse pensioenuitkering aan te kopen is haar een doorn in het oog. “Dergelijke garanties leiden tot een conservatief en suboptimaal beleggingsresultaat voor de deelnemers. Vergeet niet dat in DB-regelingen deze zachte rechten, zoals afstempelen en uitsmeereffecten, inmiddels wel zijn geaccepteerd.” Ze ziet daarnaast een groeiende behoefte in Nederland om een deel van het pensioen op te nemen. Bijvoorbeeld in de vorm van tijdelijke annuïteiten of cash uitkeringen om zorg of woonlasten te betalen. “Die flexibiliteit mis ik in Nederland.” Lommen overlegt onder andere met de overheid en binnen denktank Netspar over nieuwe vormen om het pensioen toekomstbestendig te houden. Bijvoorbeeld door het langlevenrisico deels bij de deelnemers te leggen in plaats van bij de
Leon Mooijman, hoofd adviesunit Pensioen van werkgevers organisatie AWVN, merkt dat werkgevers en werknemers pensioen een lastig onderwerp vinden. “Werknemers vinden het ingewikkeld en kunnen hun pensioen maar moeilijk op waarde schatten. Veel van hen hebben bijvoorbeeld geen idee of het op de UPO vermelde pensioen een reëel of nominaal bedrag is.” Door de crisis en de stijgende levensverwachting worden de kosten van pensioen voor de werkgever wel steeds belangrijker, merkt Mooijman. “Pensioenregelingen kosten circa 20 procent van de loonsom. Als arbeidsvoorwaarde is pensioen echter nauwelijks nog onderscheidend. Door de beperking in de opbouw tot 100.000 euro en het gemaximeerde opbouwpercentage gaan pensioenregelingen bovendien steeds meer op elkaar lijken.” Mooijman ziet veel in hybride pensioenregelingen. Daarbij kunnen deelnemers binnen een collectieve regeling individuele keuzes maken. Mooijman noemt als voorbeeld de werknemers met zware beroepen in de Rotterdamse haven. “Het gaat om mensen die 80 procent werken, 90 procent salaris krijgen en een 100 procent pensioenopbouw hebben. Denk ook aan een pensioenregeling waarin de deelnemer een deel van het kapitaal kan opnemen om af te lossen op de woning. Onze voorkeur gaat uit
‘Doel is een toekomstbestendige pensioenregeling’
Vertrouwen Genoemde oplossingen sluiten aan bij het wensenlijstje van Omtzigt. Hij wil dat deelnemers meer worden betrokken bij het pensioenstelsel. De mogelijkheden én de onmogelijkheden moeten duidelijk zijn. “We gaan toe naar een stelsel waarbij de deelnemer veel meer risico draagt dan 15 jaar geleden. Met een vergrijzende samenleving en een kapitaalgedekt stelsel kunnen we immers geen concrete garanties afgeven voor pensioenen over 45 jaar. Dat hebben we de mensen alleen nooit verteld. Dat moeten we nu doen, zodat het vertrouwen in de sector blijft behouden.”
‘Een regeling waarbij 10 of 15 procent van de loonsom wordt gebruikt voor pensioen’
Pieter Omtzigt, Tweede Kamerlid (CDA) en pensioenexpert
Geen reden voor pessimisme Hét nieuws op de dag van het Robeco pensioenseminar waren de beleidsmaatregelen van de Europese Centrale Bank (ECB). Waaronder de verlaging van de depositorente naar -0,1%. Het pessimisme overheerste in de berichtgeving, viel Léon Cornelissen, hoofdeconoom Robeco op. “De stemming is nog negatief, dat is de kater van de financiële crisis. We zitten echter midden in een herstelbeweging.” Daarom heeft het simpelweg doortrekken van eerder ingezette economische trends geen zin, zegt Cornelissen. De grote somberheid van onder andere het Internationaal Monetair Fonds (IMF)) over het potentieel van economieën deelt de Robeco-econoom dan ook niet. “Zo lijkt er in sommige voorspellingen nauwelijks opwaarts potentieel voor de rentes. Terwijl die historisch gezien erg laag zijn.” Cornelissen ziet een geleidelijk herstel van de wereldeconomie. “Als je kijkt naar voorlopende indicatoren, zoals de inkoopmanagerindices, zal de Eurozone in het tweede kwartaal van dit jaar de sterkste economische groei in drie jaar laten zien. Eigenlijk was verdere monetaire verruiming door de ECB in deze fase van de cyclisch niet meer nodig. Veel kwaad kan het ook niet.”
Contact
2088-0614
Robeco PPI 010 - 224 3525 ppi@robeco.nl