Issuu

Bolivia Riksja’s Reisgids

Handige informatie voor onderweg Checklist: dit regel je zelf!

tips Al onze om jouw reis Boliviatelijker e g r e v n nog o n te make

Met tips uit eigen koffer

Inhoudsopgave

Belangrijk om te weten

Checklist voor je reis

Hoogteziekte

Handige informatie voor onderweg

Paklijst

Tips uit eigen koffer Santa Cruz Samaipata Sucre Potosí Uyuni La Paz Copacabana & Isla del Sol Rurrenabaque & Amazone

Belangrijk om te weten Lokale partner: Encounter Latin America Tijdens je reis door Bolivia werk je samen met onze lokale partner Encounter Latin America (ELA). Zij zijn jouw aanspreekpunt ter plaatse voor al je vragen, wel zo prettig, want ze zitten in dezelfde tijdzone. Hun contactinformatie vind je op pagina 5. Kort voor vertrek ontvang je per mail een overzichtelijk reisprogramma van ELA, met alle tijden, adressen en handige details over vervoer en activiteiten. In dezelfde mail zitten ook alle benodigde vouchers voor je reis. Tijdens je verblijf ontmoet je bovendien een vertegenwoordiger van ELA in Santa Cruz voor een persoonlijke meet & greet. Een fijn moment om je reis nog eens rustig door te nemen.

Reizen in Bolivia Reizen door Bolivia betekent elke dag een nieuw avontuur vol verrassingen. Je stapt de ene dag in een bus, minibus of taxi en de volgende dag reis je per vlucht of boot. In je reisoverzicht zie je precies welke vervoermiddelen voor jouw route zijn geboekt. In Bolivia leg je soms lange afstanden af. Reizen met de (nacht)bus is hiervoor een van de meest populaire manieren om het land te ontdekken. Het busvervoer in Bolivia is nog wat minder ontwikkeld dan in het buurland Peru, wat vooral komt doordat Bolivia nog minder bereisd wordt en de infrastructuur daardoor rustiger en authentieker is gebleven. Dit zorgt juist voor een bijzondere reiservaring, waarbij je het echte Boliviaanse leven en landschap op een unieke manier ontdekt. Maak je een reis door Peru en Bolivia, dan kun je de verschillen in busvervoer opmerken. Wij regelen de meest comfortabele busritten tijdens je reis. Ook binnenlandse vluchten zijn mogelijk in Bolivia voor de grotere afstanden en afgelegen gebieden. Deze worden geregeld door ELA; de vluchtgegevens ontvang je kort voor vertrek in je reisprogramma. Sommige transfers, bijvoorbeeld van de luchthaven naar je hotel of van het hotel naar het busstation, zijn al inbegrepen. Waar het handig is, hebben wij dit alvast voor je geregeld. Simpele transfers die je makkelijk zelf kunt organiseren, laten we aan jou over. In je reisoverzicht zie je precies wat er voor je klaarstaat.

Belangrijk om te weten Problemen tijdens je reis Natuurlijk hoop je op een zorgeloze reis, maar het is fijn om te weten wat je kunt doen als er iets gebeurt onderweg. Diefstal Vervelend! Doe altijd aangifte bij het plaatselijke politiebureau en bewaar een kopie van het rapport, die heb je nodig voor je verzekering. Activiteit ter plaatse geannuleerd? Soms zit het weer niet mee en kan een activiteit niet doorgaan. Wordt er ter plekke iets geannuleerd? Geen zorgen. Je krijgt het bedrag van de activiteit van ons terug. Wij krijgen ook een seintje. Stuur ons na je reis een mailtje met welke activiteit er geannuleerd is en je bank-en NAW gegevens. Dan zorgen wij dat het bedrag terug wordt gestort. Vertraging bus of binnenlandse vlucht? Net als in Nederland, hebben de bussen wel eens vertraging door verkeersomstandigheden. Ook binnenlandse vluchten kunnen door weersomstandigheden vertraagd zijn of geannuleerd worden. Mocht je hiermee te maken krijgen tijdens de reis, neem dan zo snel mogelijk contact op met onze lokale partner. Zij brengen eventuele partijen op de hoogte en maken in overleg aanpassingen aan het programma als dit nodig is. Stakingen Tijdens je reis kan het voorkomen dat je te maken krijgt met stakingen. De lokale bevolking uit dan haar onvrede over politieke of sociale situaties door wegen tijdelijk te blokkeren. Dit gebeurt vaak op hoofdwegen, waardoor ook toeristische bussen hinder kunnen ondervinden. De stakingen zijn nooit gericht op reizigers en brengen geen gevaar met zich mee. Omdat toerisme een belangrijke sector is voor Bolivia, trekken dergelijke acties snel de aandacht van de overheid zodat ze worden opgelost. Mocht jouw route worden beïnvloed, dan staat ELA voor je klaar. Zij denken met je mee en bespreken indien nodig een aanpassing van het reisschema. Houd er wel rekening mee dat stakingen vallen onder overmacht en onvoorziene omstandigheden. Eventuele extra kosten die hieruit voortvloeien zijn voor eigen rekening. Het is daarom verstandig om goed verzekerd te zijn zodat de eventuele extra kosten vergoed worden.

Belangrijk om te weten Contact tijdens je reis Lokale partner in Bolivia Voor vragen of problemen ter plaatse neem je contact op met onze lokale partner Encounter Latin America: Kantooruren: +51 919 286 186 (Whatsapp) Noodnummer (24/7): +51 919 496 494 (Whatsapp)

📞 📞 📞 📞

Riksja Travel Bolivia Kantooruren: +31 71 891 03 23 Noodnummer (24/7): +31 6 346 573 45 Calamiteiten Bij calamiteiten bel je de alarmcentrale van je eigen reisverzekering. Heb je een verzekering via ons bij Unigarant, dan bel je de ANWB Alarmcentrale: Vanuit het buitenland: +31 70 314 14 14

📞

Checklist Kopie paspoort sturen Heb je ons nog geen kopieën gestuurd van de paspoorten? Doe dit dan zo snel mogelijk. Heb je een nieuw paspoort gekregen, neem dan ook altijd je oude paspoort of een kopie daarvan mee op reis. Paspoort & visum Kijk goed of je paspoort bij aankomst in Bolivia nog minstens 6 maanden geldig is. Vraag anders zo snel mogelijk een nieuw paspoort aan en stuur het nieuwe documentnummer + vervaldatum onze kant op. Voor Bolivia heb je geen visum nodig. Stoelen en maaltijden reserveren vliegtuig Bij veel luchtvaartmaatschappijen kun je alleen tegen betaling of tijdens het inchecken een stoel reserveren. Dit kunnen wij helaas niet voor je doen, maar geen zorgen: je regelt het eenvoudig zelf via de website of app van de luchtvaartmaatschappij! Log in met je naam en reserveringsnummer (PNR-nummer, te vinden op je vluchtfactuur en e-ticket) en kies jouw stoel. Hier kun je ook een upgrade boeken of een speciale maaltijd regelen (Denk aan een kinder-, vegetarische, vegan of glutenvrije optie). Vaccinaties regelen Wij raden je aan om gebruik te maken van de vaccinaties tegen DTP, hepatitis A en Gele koorts. Neem voor een up-to-date en accuraat advies contact op met de GGD of je huisarts. Zelf hebben we goede ervaringen met thuisvaccinatie.nl. Deskundige artsen komen thuis of op kantoor langs wanneer het jou uitkomt, dus ook ’s avonds en in het weekend, om advies te geven en direct in te enten. Creditcard aanvragen Nog geen creditcard in je bezit? Dan raden we je aan om een creditcard aan te vragen. Met een creditcard kun je namelijk altijd overal betalen.

Checklist Factuur landarrangement betalen We verzoeken je vriendelijk het volledige bedrag van het landarrangement uiterlijk acht weken voor vertrek te voldoen. Het totaalbedrag en de betalingsvoorwaarden staan op de factuur. e-Simkaart regelen Tijdens je reis is het handig om onderweg bereikbaar te blijven. We adviseren om vooraf een e-Simkaart aan te schaffen voor voordelig internetten in het buitenland. Wij hebben goede ervaringen met https://www.airalo.com/nl. Je kunt de app downloaden en een MB-pakket kopen. Bankpas op wereld zetten Bij de meeste Nederlandse banken zijn om veiligheidsredenen bankpassen standaard op gebruik binnen Europa ingesteld. Je kunt er zelf voor kiezen om deze uit te breiden naar ‘wereld’, zodat je pinpas ook buiten Europa bruikbaar is. Omdat je buiten Europa gaat reizen, raden we je aan dit voor vertrek te doen. Voor meer informatie kun je contact met je bank opnemen. Reizen met één ouder? Als je als één ouder op reis gaat met je minderjarige kind(eren), dan is het verplicht dat de andere ouder hiervoor schriftelijke toestemming geeft. Het officiële document hiervoor kun je opvragen bij je gemeente en moet je uitgeprint meenemen naar het vliegveld.

Tip Wil je alvast in de stemming komen voor je reis? Kijk dan Reizen Waes, seizoen 9 aflevering 5 over Bolivia. Een leuke introductie op de indrukwekkende landschappen en cultuur van het land. Bolivia-expert

Hoogteziekte Hoogteziekte Waar je op moet letten? Veel steden in Bolivia liggen hoger dan 2.500 meter. Omdat de lucht daar ijler is, heeft je lichaam tijd nodig om zich aan te passen. Daarom houden we bij het samenstellen van onze reizen altijd rekening met een geleidelijke opbouw in hoogte. Wat is hoogteziekte? Hoogteziekte ontstaat door een tekort aan zuurstof. Klachten kunnen zijn: hoofdpijn die niet weggaat met pijnstillers, slapeloosheid, duizeligheid, misselijkheid, weinig eetlust, ernstige vermoeidheid of braken. De kans hierop hangt vooral af van hoe snel je stijgt, op welke hoogte je slaapt en je persoonlijke gevoeligheid. Wat kun je doen bij klachten? Voel je je niet lekker? Ga er dan vanuit dat het hoogteziekte is en neem het serieus. Blijf een dagje op dezelfde hoogte of daal af naar een lager gelegen plek. Bij ernstige klachten is het belangrijk om direct een arts te raadplegen – hoogteziekte kan gevaarlijk zijn. Hoe kun je het voorkomen? • Neem het de eerste dagen rustig aan – zware inspanning verhoogt het risico. • Eet goed, ook al heb je minder trek. Kies vooral koolhydraatrijk voedsel zoals brood, rijst of pasta. • Vermijd vezelrijk of vet eten vlak voor een flinke klim. • Drink voldoende water. Met deze eenvoudige voorzorgsmaatregelen kun je de kans op hoogteziekte aanzienlijk verkleinen en volop genieten van al het moois dat Bolivia te bieden heeft.

Handige tips voor onderweg Veiligheid Bolivia is een veilige bestemming om rond te reizen, maar het is altijd verstandig om op je spullen te letten, zeker op drukke plekken. We raden aan om geen kostbare spullen mee op reis te nemen als dat niet echt nodig is. Informeer bij aankomst op je bestemming in je hotel of er plaatsen zijn waar je beter niet kunt komen. Gebruik je gezonde verstand en neem ‘s avonds liever een taxi, dan door het donker te lopen in rustige gebieden. Een tip uit onze ervaring is om je belangrijkste documenten te scannen en in een mailbox (of cloud) te zetten die je vanuit het buitenland online gemakkelijk kunt bereiken. Meer tips vind je op https://www.nederlandwereldwijd.nl/reizen-naar-het-buitenland

Tijdverschil Tijdens onze zomertijd is het in Bolivia 6 uur vroeger dan in Nederland. In onze wintertijd is dat 5 uur.

Extra activiteiten ter plaatse Tijdens je reis door Bolivia kan je eenvoudig extra activiteiten plannen. Vaak kan het verblijf waar je overnacht je hierbij helpen maar ook onze partner staat voor je klaar. Je kan ze via whatsapp of telefonisch bereiken hiervoor. Bij aankomst in Santa Cruz plannen we een meet en greet in met onze collega’s ter plaatse. Tijdens deze ontmoetingen kan je tips krijgen over wat je niet mag missen tijdens de reis!

Handige tips voor onderweg Gezondheidstips Hoewel het risico op ziekten in Bolivia niet enorm groot is, is het altijd goed om voorbereid op reis te gaan. De lokale hygiëne en het klimaat kunnen wat anders zijn dan thuis, maar met een beetje aandacht voor de basis kun je gezond blijven en volop genieten van je reis. Vaccinaties Vaccinaties zoals DTP, Gele koorts en Hepatitis A zijn meestal voldoende, maar check zelf even wat voor jou van toepassing is. Het is handig om voor vertrek even contact op te nemen met een arts of reiskliniek voor advies. Wij hebben goede ervaringen met Thuisvaccinatie.nl, maar je kunt natuurlijk ook bij de GGD of je huisarts terecht. Vaak worden vaccinaties vergoed. Vergeet je vaccinatieboekje niet mee te nemen. Muggen In Bolivia komt malaria op sommige plekken in de laaggelegen tropische gebieden voor, zoals delen van het Amazonegebied. In de Andes, op de hoogvlakten en in steden zoals La Paz, Sucre, Potosí en Uyuni is er geen risico op malaria. Gewone muggen komen echter wel voor, zeker in de warmere regio's rondom Rurrenabaque en de Boliviaanse Amazone. Daarom raden we aan om voorzorgsmaatregelen te nemen. Neem een muggenspray met DEET mee en draag bij voorkeur lange mouwen en een lange broek wanneer de zon ondergaat. Een eigen klamboe meenemen is doorgaans niet nodig, omdat accommodaties in de jungle hier meestal al op zijn ingericht.

Tip Zorg dat je voldoende snacks inslaat tijdens de reis. Zeker voor de jeeptour is dit handig maar ook voor een verblijf in de Amazone. Je bent hier namelijk op de lodge aangewezen. Bolivia-expert Rita

Handige tips voor onderweg Eten en drinken In Bolivia drink je het beste mineraalwater uit flessen – kraanwater is niet geschikt om te drinken. Zorg dus dat je altijd een flesje bij je hebt tijdens je verkenningstocht. Voor wat betreft eten: kies bij voorkeur voor goed gekookte of gebakken gerechten en was fruit zorgvuldig voor je het opeet. De lokale markten zijn een absolute aanrader: vers, smaakvol en een leuke ervaring. Kies wel kraampjes waar het druk is – daar is de omloop groot en de kans op vers eten het grootst. Tijdens je reis zijn er op sommige momenten maaltijden inbegrepen. In de grotere steden is er veel variatie en kun je kiezen uit traditionele en fusiongerechten. Buiten de steden, zoals in de Amazone, kan het aanbod beperkter zijn. Veel maaltijden bestaan uit een combinatie van vlees, rijst en groenten. Ook het ontbijt is vaak eenvoudig. Bij sommige accommodaties kun je rekenen op een ontbijtbuffet, terwijl je elders een meer basic ontbijt krijgt.

Duurzaamheid Bolivia is een land vol natuurwonderen, van de uitgestrekte zoutvlaktes van Uyuni tot de dichte, levendige jungles rond Rurrenabaque. Hier vind je eeuwenoude tradities in kleurrijke markten en inheemse gemeenschappen die hun cultuur met trots levend houden. De indrukwekkende hooglanden, mysterieuze en unieke biodiversiteit maken Bolivia tot een bestemming die zeker verrast. Omdat deze bijzondere landschappen en culturen kwetsbaar zijn, is het extra belangrijk om als reiziger bewust en respectvol met Bolivia om te gaan. Gelukkig begint duurzaamheid vaak met kleine, eenvoudige keuzes die je als reiziger kunt maken. Neem daarom je afval mee en laat deze niet achter in de natuur, ook als je wandelt in afgelegen gebieden zoals zoutvlakte van Uyuni of het Amboro National Park. Blijf daarnaast op de gemarkeerde paden om de flora en fauna niet te verstoren. In sommige regio’s, zoals de hooglanden rond La Paz en het Titicacameer, kan water schaars zijn. Douche niet langer dan nodig, sluit de kraan tijdens het tandenpoetsen en gebruik elektriciteit met mate, bijvoorbeeld door airconditioning of verwarming alleen aan te zetten wanneer het echt nodig is. Steun tijdens je reis door Bolivia ook de kleinschalige en lokale initiatieven. Proef de authentieke smaken in een familiegerund restaurant, koop handgemaakte souvenirs van lokale makers en kies voor tours die de lokale gemeenschap respecteren en versterken. Zo komt je geld op de juiste plek terecht en draag je bij aan het behoud van Boliviaanse tradities.

Handige tips voor onderweg Geldzaken In Bolivia betaal je met de Boliviaanse Boliviano (afkorting BOB). Je hebt cash nodig voor entreegelden, fooien en kleine uitgaven. Veel betalingen kun je ook in US-dollars doen, het is dus handig deze mee te nemen bij voorkeur cash en in kleine coupures (20 dollarbiljetten). Biljetten moeten echter wel heel, schoon en niet beschreven zijn. Pinnen Je kunt in alle grote steden pinnen dus je hoeft geen grote bedragen op te nemen. Vraag je chauffeur of bij de receptie voor beste plek om te pinnen Zorg dat je bankpas een Maestro/Cirrus-logo heeft. Creditcards (vooral Visa, maar ook Mastercard) worden geaccepteerd in hotels, grote winkels en restaurants. Fooien Het is in Zuid-Amerika vrij gebruikelijk een fooi te geven, onder andere bij het afscheid nemen van gidsen en in restaurants. Het geven van een kleinigheidje is de manier waarop je laat zien dat je tevreden bent over de geleverde service. Natuurlijk hangt de hoogte van de fooi af van je eigen tevredenheid. Om toch een indicatie te geven: het is de gewoonte om ongeveer 10% fooi te geven. Ook na het maken van een trekking geef je fooi aan de gids, dragers en kok. Entreegelden De entreegelden in Bolivia zijn niet altijd bij de reissom inbegrepen. Denk bijvoorbeeld aan Madidi National Park, de zoutvlakte en andere bezienswaardigheden die je eventueel onderweg bezoekt. De meeste entreegelden zijn bescheiden, reken op enkele euro's per plek. Zorg dat je voor de start van de meerdaagse jeeptour contant geld hebt in Bolivianos.

Handige apps voor onderweg Wat neem je mee op reis? Natuurlijk zo min mogelijk, maar er zijn altijd handige apps die het net wat makkelijker maken. Zorg ervoor dat je de juiste apps op je telefoon hebt staan. Hier een paar tips: Google Translate: je kunt woorden of zinnetjes intikken, maar ook in (laten) spreken en zelfs vertalingen laten uitspreken. Maps.me: voor offline kaarten, handig als je geen internet hebt. Je kunt het gebruiken om te navigeren zonder data, wat vooral handig is in gebieden zonder betrouwbare wifi. Vergeet niet vooraf de kaart van Bolivia te downloaden op de wifi. Valuta omrekenen: een wisselkoers app om snel te zien hoeveel je kwijt bent voor het eten, een leuk souvenir of een massage. Douane reizen: handig om te zien wat je wel en niet mag invoeren, van koraal tot elektronica. Zeker op reis: deze app heeft een overzicht van alle alarmnummers van medische diensten, ambassades, ziekenhuizen en van telefoonnummers die van pas kunnen komen zoals de lokale ANWB, banken en geldautomaten. EHBO: een handige app. Het liefst gebruik je hem niet, maar met een gezin is het toch handig om te weten wat je het beste kunt doen als je eerste hulp nodig hebt. Schiphol: deze app geeft actuele vertrek- en aankomsttijden. Ook kun je zien bij welke gate je moet zijn. Anti Mosquito Sonic Repeller: zet deze app op de juiste frequentie en weg is de mug. Zo kun je rustig buiten gaan zitten of ’s nachts lekker slapen.

Paklijst Paklijst Bolivia is een veelzijdige bestemming waar het weer sterk kan variëren. Zo is het in de laaglanden vaak zonnig en warm, terwijl het in de bergen flink kan afkoelen. Mutsen en handschoenen zijn daarom geen overbodige luxe. Om je te helpen met inpakken, vind je hier een handige lijst met spullen die goed van pas kunnen komen. Algemeen: Belangrijke documenten zoals paspoort, ziektekostenverzekering, een vaccinatiepaspoort en natuurlijk geld in de vorm van contanten en een bankpas en/of creditcard. EHBO-pakket: pijn en koortsverlagende medicijnen, pleisters of verband, anti insecten spray (liefst met DEET), hydraterende crème en lippenbalsem, Loperamide, ORS en optioneel pillen tegen hoogteziekte (raadpleeg je apotheker/GGD) Zonnebrandcrème vanaf factor 20 en hoger Zonnebril Badkleding Foto en/of videocamera Zaklamp Kleine sloten voor op je bagage Money belt Rugzak voor uitstapjes zoals in de heilige vallei en naar de jungle Hoed of pet tegen de zon/regen Goede sport/wandelschoenen Kleding Bolivia kent door de grote hoogteverschillen uiteenlopende klimaten. In lager gelegen gebieden, zoals de Amazone en rond Santa Cruz, is het vaak warm, terwijl het op de hoogvlakte en in de Andes, bijvoorbeeld rond La Paz, Uyuni en de Cordillera Real, vooral 's nachts erg koud kan worden. Je doet er daarom goed aan om kleding voor verschillende weersomstandigheden mee te nemen: van zomerse kleding tot een warme fleece, windjack, muts en handschoenen. Ben je van plan een trekking te maken, dan zijn goede (ingelopen) wandelschoenen onmisbaar. Ga je wandelen of een trekking lopen tijdens je reis, neem dan goede (ingelopen) wandelschoenen mee. Kies bij voorkeur voor wandelkleding die snel droogt en werk met laagjes of bijvoorbeeld een afritsbroek. In de ochtend kan het fris zijn, terwijl het zodra de zon doorbreekt juist snel opwarmt. Denk ook aan thermo-ondergoed, een (fleece)trui, muts en wandelsokken.

Paklijst Extra tijdens trekkingen: Wandelschoenen Regenjas of poncho Wc-papier Reinigingsdoekjes Slaapzak (optioneel, kun je ook ter plaatse huren) Lakenzak Paspoort Klein, sneldrogend handdoekje Extra tijdens een bezoek aan de jungle Lange broek + verschillende shirtjes met lange mouwen (i.v.m. insecten). Je kunt het beste lichtgekleurd katoen of sneldrogend materiaal meenemen. Poncho Verrekijker Zaklamp Sport/wandelschoenen (laarzen kun je bij de lodge krijgen) Voor meerdaagse trekkingen en een bezoek aan de jungle raden we je ook aan om wat snacks van tevoren in te slaan. Extra tijdens de jeeptour: Thermo ondergoed (vooral van juni tot en met september) Laagjes kleding Badkleding Handschoenen en een muts Zaklamp Klein, sneldrogend handdoekje Toiletpapier Snacks, zoetigheid, bananen en wat fris. Dit om af en toe je energielevel op te krikken

Tips uit eigen koffer

Wat te doen in Santa Cruz Santa Cruz is de grootste stad van Bolivia en voor veel reizigers het startpunt van hun rondreis. De stad heeft een tropisch klimaat, een ontspannen sfeer en voelt heel anders aan dan de hooggelegen Andessteden die je later tijdens je reis bezoekt. Verwacht hier geen koloniale pracht zoals in Sucre of indrukwekkende hoogtepunten, maar wel een fijne eerste kennismaking met Bolivia.

Musea en cultuur Voor cultuurliefhebbers zijn er voldoende musea te ontdekken. Het Museo de Arte Sagrado, gevestigd in een kathedraal, heeft religieuze kunst en relikwieën. In het Casa Cultural Melchor Pinto Parada bewonder je lokale kunst en krijg je een inkijkje in de cultuur van de regio. Het hart van de stad wordt gevormd door het centrale plein Plaza 24 de Septiembre. Rondom dit levendige plein vind je terrasjes, winkels en de kathedraal van Santa Cruz. Vooral aan het einde van de middag is het hier gezellig om tussen de lokale bevolking rond te wandelen en het dagelijkse leven te observeren.

Markten en lokaal eten Santa Cruz staat bekend om haar andere keuken dan het Andesgebied. Door de tropische ligging spelen vlees, rijst, yuca en verse fruitsappen een grote rol. Probeer bijvoorbeeld eens een majadito, een traditioneel gerecht met rijst, vlees en gebakken banaan. Voor een snelle lunch of snack kun je terecht op een van de lokale markten. Hier proef je eenvoudig de regionale keuken en maak je kennis met de relaxte sfeer van de stad.

Natuur en avontuur Heb je wat tijd over, bezoek dan de Jardín Botánico de Santa Cruz, de botanische tuin net buiten de stad. Hier wandel je tussen tropische planten, kleurrijke vogels en schaduwrijke paden. Ook het natuurgebied Lomas de Arena met zijn zandduinen ligt op korte afstand van de stad en biedt een verrassend landschap midden in de tropen.

Gerechten in Bolivia Tijdens je reis door Bolivia zijn er een aantal gerechten die je absoluut moet proberen.

Salteñas Deze typische Boliviaanse pasteitjes hebben een lichtzoete korst en een smeuïge vulling van vlees, aardappel, groenten en kruiden. Salteñas worden traditioneel gegeten als ontbijt of lunch en zijn een echte favoriet in Bolivia.

Sopa de Maní Deze romige Boliviaanse soep wordt bereid met gemalen pinda's, groenten en vlees. Knapperige frietjes als topping geven het gerecht een typisch Boliviaans karakter. Een verwarmende maaltijd die vooral in de koelere hooglandregio's populair is.

Papas Rellenas Deze goudbruin gefrituurde aardappelkroketten zijn gevuld met een kruidige vulling van vlees, ui en ei. Een populaire Boliviaanse snack die je vaak tegenkomt op straatmarkten in La Paz.

Samaipata Samaipata, gelegen op ongeveer 1.650 meter hoogte, is voor ons een van de best bewaarde geheimen van Bolivia. Dit ontspannen dorpje ligt tussen groene valleien, heuvels en nevelwouden op slechts enkele uren rijden van Santa Cruz. Dankzij het aangename klimaat, de rustige sfeer en de mooie natuur is het een heerlijke plek om je reis rustig te beginnen of juist ontspannen af te sluiten. Sfeervol dorp en lokale cultuur Het leven gaat in Samaipata een stuk langzamer dan in de grote steden van Bolivia. Rondom het centrale plein vind je gezellige cafés, kleinschalige restaurants en terrasjes waar zowel reizigers als locals samenkomen. Wandel door de rustige straatjes, strijk neer voor een goede kop koffie of geniet van een vers fruitsap terwijl je uitkijkt over de groene omgeving. Cultuur en geschiedenis Net buiten het dorp ligt El Fuerte de Samaipata, een van de belangrijkste archeologische vindplaatsen van Bolivia. Deze bijzondere plek staat op de UNESCO Werelderfgoedlijst en werd gebruikt door verschillende beschavingen, nog vóór de komst van de Inca's. Je ziet er uitgehouwen symbolen van onder andere slangen en poema's, terwijl je ondertussen uitkijkt over de omliggende heuvels. De ligging alleen al maakt een bezoek meer dan de moeite waard. Archeologen vermoeden dat hier rituelen en offers aan Pachamama, vergelijkbaar met Moeder Aarde, plaatsvonden. Rondom de rots zie je restanten van lemen muren, woonstructuren en oude communicatieroutes. Je bereikt El Fuerte eenvoudig met een korte taxirit vanuit het dorp.

Natuur en wandelen Samaipata ligt aan de rand van het Amboró National Park, een van de meest biodiverse natuurgebieden van Bolivia. Vanuit het dorp kun je het park uitstekend verkennen. Denk aan reuzenvarens, tropische bloemen, brulapen, vlinders en exotische vogels. Populaire wandelingen zijn de Bella Vista-trek, met panoramische uitzichten over de Andes, en de Condor Hike, waar je met wat geluk de imposante condor kunt zien zweven. Ook de lagune Laguna Volcán is een prachtige plek om te wandelen en vogels te spotten. Voor wie van watervallen houdt, zijn de Cuevas-watervallen een aanrader. Je vindt hier drie idyllische watervallen waar je ook heerlijk kunt zwemmen en ontspannen. Amboró is nog relatief onontdekt. Je verkent het park in alle rust, ver weg van de massa. Wandel over smalle paden, slinger aan lianen, lunch op een boomtak, doorkruis een reuzenvarenbos vol bromelia’s en orchideeën, waad door beekjes of rijd te paard langs metershoge bamboe. Een bijzonder avontuur, midden in de natuur. Vanuit je verblijf kun je allerlei uitstapjes regelen.

Sucre Sucre, gelegen op 2.810 meter hoogte in de Boliviaanse Andes, wordt vaak beschouwd als de mooiste stad van het land. Met haar witgekalkte koloniale gebouwen, sfeervolle pleinen en een rijke geschiedenis is het een plek waar je graag een paar dagen blijft om de ontspannen sfeer en cultuur op je gemak te ontdekken. Hoewel La Paz de zetel is van de regering, is Sucre de constitutionele hoofdstad van Bolivia en de plek waar in 1825 de onafhankelijkheid werd uitgeroepen.

Historisch centrum en koloniale pracht Het historische centrum van Sucre staat op de UNESCO-werelderfgoedlijst en is een van de best bewaarde koloniale steden van Zuid-Amerika. Slenter door de charmante straatjes en bewonder prachtige gebouwen zoals de San Francisco-kerk, met haar barokke mestizo-stijl, en de San Lázaro-kerk. Bezoek ook La Recoleta, een klooster uit 1607 dat tegenwoordig dienstdoet als museum. De bijbehorende tuin herbergt een indrukwekkende boom die naar schatting al meer dan duizend jaar oud is. Het centrale plein, Plaza 25 de Mayo, vormt het hart van de stad. Hier vind je de kathedraal, het statige Casa de la Libertad, waar de onafhankelijkheidsverklaring werd ondertekend, en gezellige terrassen waar je heerlijk mensen kunt kijken. Vooral aan het einde van de middag komt het plein tot leven wanneer bewoners elkaar ontmoeten en studenten neerstrijken op de bankjes rondom het plein.

Musea en cultuur Sucre verrast met een rijk cultureel aanbod. In het Museo Textil Etnográfico ontdek je traditionele Boliviaanse kleding en textielkunst. Het Antropologisch Museum biedt een diepere kijk op de inheemse culturen van de regio. Liefhebbers van religieuze kunst kunnen terecht in het Museo del Tesoro of het Museo Catedralicio, waar bijzondere Boliviaanse relieken worden bewaard. Een bijzondere plek is ook het Chocomuseum. Hier leer je meer over de geschiedenis van cacao in Bolivia en proef je verschillende soorten chocolade. Een leuke afwisseling tussen alle kerken, kloosters en musea.

Sucre Markten en lokale smaken Op de Centrale Markt proef je het dagelijkse leven van Sucre. Tussen de kleurrijke kraampjes koop je vers fruit, lokale specialiteiten en handgemaakte souvenirs. Probeer hier zeker een salteña, een hartig gevuld pasteitje dat door veel Bolivianen als ontbijt wordt gegeten. Ook locro, een stevige soep met aardappel en maïs, kom je regelmatig tegen op de menukaarten. Sucre heeft daarnaast verrassend veel sfeervolle cafés en restaurants. Door de grote studentenpopulatie hangt er een ontspannen sfeer en zijn er genoeg plekken om uitgebreid te lunchen of een avond door te brengen op een gezellig terras.

Uitzichtpunten en wandelen Wie Sucre van bovenaf wil bewonderen, loopt naar La Recoleta. Vanaf dit uitzichtpunt kijk je uit over de witte daken, kerktorens en omliggende bergen. Vooral tijdens zonsondergang is dit een van de mooiste plekken van de stad. Heb je wat meer tijd, dan kun je vanuit Sucre verschillende wandelingen maken in de omgeving. De glooiende valleien rondom de stad vormen een mooi contrast met het ruigere Andeslandschap dat je elders in Bolivia tegenkomt. Ook de kleurrijke dorpen van de Yampará-cultuur zijn vanuit Sucre goed bereikbaar.

Bezienswaardigheden net buiten de stad Op slechts vijf kilometer van Sucre vind je Parque Cretácico, waar je een van de grootste concentraties dinosaurusvoetafdrukken ter wereld kunt bewonderen. Het park is eenvoudig bereikbaar vanuit het centrum en biedt interessante rondleidingen.

Tip Breng een bezoek aan het Convento de Santa Teresa. Dit voormalige klooster geeft een mooi inkijkje in het koloniale verleden van Sucre. Wandel door de rustige gangen en binnenplaatsen en bewonder de collectie religieuze kunst. Een fijne afwisseling tussen het struinen door de stad en het bezoeken van de gezellige pleinen. Bolivia-expert Rita

Potosí Potosí ligt op ruim 4.000 meter hoogte aan de voet van de Cerro Rico, de beroemde 'Rijke Berg'. Ooit was dit een van de rijkste steden ter wereld dankzij de enorme zilvervoorraden die hier werden ontdekt. In de koloniale tijd werd vanuit Potosí een groot deel van de Spaanse schatkist gevuld. Tegenwoordig is het een bijzondere plek waar geschiedenis en het dagelijkse leven van de mijnwerkers nog altijd nauw met elkaar verbonden zijn. Het mijnverleden van Potosí Alles in Potosí draait om de Cerro Rico. Sinds de zestiende eeuw wordt hier zilver gewonnen en nog altijd werken duizenden mijnwerkers in de tunnels van de berg. Een bezoek aan de mijnen geeft een indrukwekkend beeld van de zware omstandigheden waaronder generaties Bolivianen hebben gewerkt. Tijdens de excursie bezoek je eerst de lokale mijnwerkersmarkt, waar dynamiet, cocabladeren en andere benodigdheden worden verkocht. Daarna ga je onder begeleiding van een gids de mijn in. Je loopt door smalle gangen, ziet hoe er nog steeds wordt gewerkt en leert meer over de geschiedenis van de zilverwinning in Bolivia. Het bezoek maakt vaak veel indruk en geeft een eerlijk inkijkje in een wereld die voor buitenstaanders normaal gesproken verborgen blijft. Koloniale stad Naast de mijnen heeft Potosí een sfeervol historisch centrum dat op de UNESCOwerelderfgoedlijst staat. Wandel door de smalle straatjes en langs koloniale kerken, statige herenhuizen en pleinen die herinneren aan de tijd waarin Potosí tot de rijkste steden van ZuidAmerika behoorde. Een van de bekendste gebouwen is de Casa Nacional de la Moneda. In dit voormalige munthuis werden eeuwenlang zilveren munten geslagen voor het Spaanse rijk. Tegenwoordig is het een museum waar je meer leert over de geschiedenis van Potosí en de enorme invloed die de zilvermijnen op de wereldhandel hebben gehad.

Uyuni Uyuni is de toegangspoort tot een van de meest indrukwekkende natuurwonderen van Zuid-Amerika: de Salar de Uyuni. Met een oppervlakte van ruim 10.000 km² is dit de grootste zoutvlakte ter wereld. Op ongeveer 3.650 meter hoogte strekt zich een eindeloze witte vlakte uit tot aan de horizon. Het landschap is zo uitgestrekt en surrealistisch dat het soms lijkt alsof je op een andere planeet bent. Voor veel reizigers vormt een bezoek aan de zoutvlakte het absolute hoogtepunt van hun reis door Bolivia.

Woestijnstadje Zelf is Uyuni een eenvoudig en stoffig woestijnstadje dat vooral bekendstaat als start- of eindpunt van de zoutvlakte- en jeeptours. Verwacht hier geen sfeervol koloniaal centrum of bijzondere bezienswaardigheden. De meeste reizigers gebruiken hun verblijf om uit te rusten, souvenirs te kopen of zich voor te bereiden op het avontuur dat op hen wacht. Een leuke stop in de buurt van het dorp is het treinkerkhof. Hier staan tientallen verlaten locomotieven en treinwagons die herinneren aan de tijd dat Uyuni een belangrijk transportknooppunt was voor de mijnindustrie. De verroeste treinen vormen tegenwoordig een opvallend decor voor foto's.

Salar de Uyuni Zodra je de zoutvlakte oprijdt, begrijp je waarom deze plek zo beroemd is. Het spierwitte landschap lijkt eindeloos door te lopen en verandert voortdurend door het licht en de weersomstandigheden. Tijdens het droge seizoen zie je een gigantisch patroon van zouttegels, terwijl een dun laagje water in het regenseizoen zorgt voor een enorme natuurlijke spiegel waarin lucht en horizon naadloos in elkaar overlopen. Een van de hoogtepunten is Isla Incahuasi, ook bekend als Isla Pescado. Dit voormalige eiland ligt midden in de zoutvlakte en wordt gekenmerkt door gigantische cactussen die soms wel tientallen jaren oud zijn. Vanaf de top heb je een schitterend uitzicht over de witte vlakte die zich in alle richtingen uitstrekt. Natuurlijk is de Salar ook dé plek voor de bekende perspectieffoto's. Door de enorme open ruimte en het ontbreken van referentiepunten kun je hier de leukste en meest creatieve foto's maken.

De kleurrijke lagunes en woestijnen Voor veel reizigers is de zoutvlakte slechts het begin van het avontuur. Tijdens een meerdaagse jeeptour reis je door een van de meest afgelegen gebieden van Bolivia. Het landschap verandert voortdurend van witte zoutvlaktes naar vulkanen, kleurrijke meren en uitgestrekte woestijnen. Een van de eerste hoogtepunten is Laguna Colorada, een rood gekleurd meer op ruim 4.300 meter hoogte. De bijzondere kleur wordt veroorzaakt door algen en mineralen in het water. Tussen het rode water leven honderden flamingo's, wat zorgt voor een spectaculair uitzicht. Onderweg kom je ook langs de beroemde Árbol de Piedra, een door wind geërodeerde rotsformatie die opvallend veel lijkt op een stenen boom. Verder wisselen uitgestrekte vlaktes, vulkanen en grillige rotslandschappen elkaar af.

Geisers en warmwaterbronnen Vroeg in de ochtend bezoek je vaak de geisers van Sol de Mañana. In de koude ochtendlucht stijgen stoomwolken op uit de grond terwijl borrelende modderpoelen het vulkanische karakter van het gebied laten zien. Na deze frisse start kun je opwarmen in de warmwaterbronnen van Polques. Vanuit het bad kijk je uit over de Andes en de omliggende vlaktes, een bijzonder contrast met de koude temperaturen van de hoogvlakte.

Laguna Verde Helemaal in het zuiden van Bolivia, vlak bij de grens met Chili, ligt Laguna Verde. Dit felgroene meer ligt aan de voet van de imposante vulkaan Licancabur. Afhankelijk van het weer en het zonlicht verandert het water voortdurend van kleur. Samen met de vulkaan vormt het een van de meest fotogenieke plekken van de hele route.

La Paz La Paz is een stad van uitersten. Gelegen in een diepe vallei op ruim 3.500 meter hoogte en omringd door besneeuwde bergtoppen is het een van de meest spectaculaire hoofdsteden van Zuid-Amerika. Kabelbanen zweven boven drukke markten, moderne gebouwen staan naast koloniale kerken en eeuwenoude tradities zijn nog altijd zichtbaar in het dagelijkse straatbeeld. Historisch en cultureel centrum Het historische hart van La Paz ligt rondom Plaza Murillo. Hier vind je het presidentieel paleis, het parlementsgebouw en de kathedraal. Op het plein komen zakenmensen, studenten en straatverkopers samen, wat zorgt voor een levendige sfeer. Wandel vanuit het plein door de smalle straatjes van het centrum naar de kleurrijke Calle Jaén. Deze sfeervolle straat behoort tot de oudste van de stad en staat bekend om haar koloniale huizen, kleine musea en gezellige cafés. Ook de Basilica San Francisco mag niet ontbreken. Deze indrukwekkende kerk is een van de mooiste voorbeelden van mestizobarok in Bolivia, waarbij Europese en inheemse invloeden samenkomen. Markten en lokale tradities La Paz is een stad van markten. De bekendste is zonder twijfel de Mercado de las Brujas, oftewel de Heksenmarkt. Hier liggen kraampjes vol kruiden, amuletten, kleurrijke offers en traditionele medicijnen. Het geeft een bijzonder inkijkje in de spirituele tradities die nog steeds een belangrijke rol spelen in het dagelijks leven van veel Bolivianen. Wie het lokale leven echt wil ervaren, kan een bezoek brengen aan El Alto. Deze snelgroeiende stad ligt boven La Paz en herbergt een van de grootste markten van ZuidAmerika. Tussen de honderden kraampjes vind je werkelijk alles: van groenten en kleding tot elektronica en traditionele handwerken. Dagtochten vanuit La Paz Vanuit La Paz zijn verschillende bijzondere excursies mogelijk. De bekendste is een fietstocht over de legendarische Death Road. Deze route daalt af van het Andesgebergte naar het groene nevelwoud en staat bekend om zijn spectaculaire uitzichten.

La Paz Liever iets rustiger? Bezoek dan de archeologische vindplaats Tiwanaku, een van de belangrijkste pre-Inca beschavingen van Zuid-Amerika. De mysterieuze tempels, poorten en monolieten geven een fascinerend beeld van een cultuur die hier al eeuwen voor de Inca's floreerde. Ook de surrealistische Valle de la Luna is een populaire uitstap. Door erosie zijn hier bijzondere rotsformaties ontstaan die doen denken aan een maanlandschap. Eten en drinken La Paz heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld tot een interessante culinaire bestemming. Je vindt er eenvoudige lokale eetgelegenheden, traditionele markten en moderne restaurants die Boliviaanse ingrediënten op een eigentijdse manier gebruiken. Gerechten met quinoa, lama en verse Andesproducten staan op veel menukaarten. Rondom het centrum en de wijk Sopocachi vind je talloze cafés en restaurants waar je terecht kunt voor lunch, diner of een goede kop Boliviaanse koffie. Authentieke belevenissen Voor een typisch La Paz-moment kun je een cholita-worstelshow bezoeken. Tijdens deze kleurrijke evenementen nemen traditioneel geklede vrouwen het in de ring tegen elkaar op. De combinatie van sport, theater en Boliviaanse cultuur zorgt voor een unieke ervaring. Een bezoek aan het Coca Museum is eveneens de moeite waard. Hier leer je meer over de geschiedenis van het cocablad, de traditionele toepassingen ervan en de belangrijke rol die het speelt in de Andescultuur.

Copacabana & Isla del Sol Aan de oevers van het Titicacameer ligt Copacabana, een ontspannen dorpje dat dient als toegangspoort tot Isla del Sol. Met uitzicht op het diepblauwe meer en de besneeuwde toppen van de Andes op de achtergrond is dit een fijne plek om even het tempo van Bolivia te vertragen. Veel reizigers verblijven hier één of twee nachten voordat ze doorreizen naar La Paz of Peru. Copacabana Copacabana heeft een relaxte sfeer met gezellige restaurants, kleine hotels en een mooie ligging aan het Titicacameer. Het dorp is compact, waardoor je alles gemakkelijk te voet kunt verkennen. Wandel langs de boulevard, proef een vers gevangen forel uit het meer of geniet van een drankje terwijl je uitkijkt over het water. Het bekendste gebouw van het dorp is de witte Basílica de Copacabana, een belangrijk bedevaartsoord voor Bolivianen. Ook een wandeling naar Cerro Calvario is de moeite waard. Vanaf deze heuvel heb je een prachtig uitzicht over het dorp, het meer en de omringende heuvels. Vooral tijdens zonsondergang is dit een geliefde plek. Isla del Sol Volgens de Inca-legende werd op Isla del Sol de eerste Incakoning geboren. Het eiland speelde daardoor een belangrijke rol binnen het Incarijk en wordt nog altijd gezien als een heilige plek. Tijdens een bezoek ontdek je oude ruïnes, landbouwterrassen en eeuwenoude wandelpaden die over het eiland lopen. Op Isla del Sol rijden geen auto's en zijn geen verharde wegen. Hierdoor voelt het alsof de tijd hier wat langzamer gaat. Tijdens wandelingen over het eiland kijk je uit over het diepblauwe Titicacameer met op heldere dagen de besneeuwde toppen van de Andes op de achtergrond. Juist die combinatie van natuur, geschiedenis en rust maakt een bezoek zo bijzonder. Onderweg leer je meer over het dagelijks leven van de bewoners, die nog altijd leven van landbouw, visserij en toerisme. Op verschillende plekken zie je akkers waar quinoa wordt verbouwd en kom je kleine gemeenschappen tegen die verspreid over het eiland wonen.

Rurrenabaque & Amazone

Rurrenabaque is de toegangspoort tot de Boliviaanse Amazone. Vanuit dit tropische jungleplaatsje reis je diep het regenwoud in, naar een wereld van kronkelende rivieren, dichte bossen en een indrukwekkende diversiteit aan dieren. Na de hoogvlaktes, koloniale steden en zoutvlaktes van Bolivia voelt het alsof je in een compleet ander land bent beland. Voor veel reizigers vormt een bezoek aan de Amazone een verrassend hoogtepunt van hun reis. Tijdens je verblijf zijn verschillende activiteiten inbegrepen. De volgorde hiervan hangt af van het programma van de gidsen en het weer. Rurrenabaque Rurrenabaque, door locals vaak simpelweg 'Rurre' genoemd, ligt aan de rand van het Amazonegebied. De sfeer is ontspannen, het klimaat tropisch warm en het dagelijkse leven speelt zich grotendeels buiten af. In de hoofdstraat vind je eenvoudige restaurants, terrasjes en kleine winkeltjes. Bestel een vers fruitsap en geniet van het relaxte tempo voordat je de jungle in trekt. Madidi National Park Vanuit Rurrenabaque vaar je per boot over de Beni- en Tuichi-rivier richting Madidi National Park. Dit natuurgebied behoort tot de meest biodiverse regio's ter wereld en bestaat uit verschillende ecosystemen, variërend van nevelwoud tot tropisch regenwoud. Al tijdens de boottocht maak je kans om wildlife te spotten langs de oevers. De lodge waar je verblijft ligt midden in de natuur en wordt gerund in samenwerking met de lokale gemeenschap. Veel inwoners leefden vroeger van houtkap en jacht, maar verdienen tegenwoordig hun inkomen met duurzaam toerisme. Zo draagt een bezoek direct bij aan het behoud van het natuurgebied.

Op zoek naar wildlife Een belangrijk onderdeel van een bezoek aan Madidi is het spotten van dieren. Samen met een lokale gids ga je op pad over rivieren, meren en junglepaden. Dankzij hun enorme kennis van het regenwoud zien zij sporen, planten en dieren die je zelf waarschijnlijk zou missen. Onderweg kun je verschillende apensoorten, kleurrijke ara's, schildpadden, kaaimannen en capibara's tegenkomen. Met wat geluk spot je ook luiaards of tapirs. Jaguars leven eveneens in het park, al krijg je die zelden te zien. Vaak is het al bijzonder genoeg om een verse pootafdruk in de modder te ontdekken.

Wandelen door het regenwoud Tijdens wandelingen leer je hoe sterk de lokale bevolking verbonden is met het regenwoud. Je gids vertelt welke planten een geneeskrachtige werking hebben, welke vruchten eetbaar zijn en hoe verschillende boomsoorten worden gebruikt voor huizen, verf of touw. Daardoor kijk je al snel met andere ogen naar de jungle om je heen. Naast de dieren en planten is ook de geluidenwereld indrukwekkend. Overdag hoor je voortdurend vogels, insecten en apen, terwijl het regenwoud na zonsondergang nog meer tot leven komt.

Nightwalk en kaaimannen Zodra het donker wordt begint een van de spannendste activiteiten van het verblijf. Tijdens een nightwalk ga je samen met je gids op zoek naar dieren die zich overdag schuilhouden. Met een zaklamp speur je naar kikkers, insecten, spinnen en andere nachtdieren. Ook een kanotocht over het meer in het donker is een bijzondere ervaring. Terwijl de gids geruisloos door het water peddelt, zoek je naar de rode ogen van kaaimannen die oplichten in het schijnsel van de zaklamp. Met de geluiden van de jungle op de achtergrond voelt het alsof je midden in een natuurdocumentaire bent beland.

Spaanse woordjes Goedendag Buenos días Hallo Hola Goedenavond Buenas noches Hoe gaat het ¿Cómo está? of ¿Qué tal? Het gaat goed/slecht Estoy bien/mal Alstublieft Por favor Bedankt Gracias Tot ziens Adiós Hoe laat is het ¿Qué hora es? Ja, Nee Sí, No Sorry! ¡Perdón! Spreek je Engels ¿Habla inglés? Ik begrijp je niet No entiendo Mag ik een foto van je maken? ¿Puedo hacerte una foto? 31

Fijne reis! Je reis met Riksja Travel komt nu echt dichtbij. We hopen dat je een geweldige tijd hebt en volop gaat genieten van alle bijzondere plekken, ontmoetingen en ervaringen die op je wachten. Heb je nog vragen? Check https://www.riksjatravel.nl/peru/informatie/faq-peru/ of neem contact met ons op. We vinden het superleuk om iets van je te horen! Deel je mooiste reisfoto’s en -verhalen met ons via Instagram (@riksjatravel) en gebruik de hashtag #riksjatravel. Veel plezier en een fantastische reis gewenst!