Issuu

MAGAZINE Verenigingsblad Rotterdams Gezondheidsrecht Dispuut

JAARGANG 8 – NUMMER 3 – JULI 2021

WETSVOORSTELLEN: WAT STAAT DE ZORG TE WACHTEN?

INHOUDSOPGAVE Activiteiten afgelopen periode - p. 7 Rosanne Kuiper (Dirkzwager) - De Wet bestuur en toezicht rechtspersonen - p. 8 Martin Buijsen - Is de abortuswetgeving toe aan vernieuwing? - p. 14 Jeffrey Groen en Jacqueline de Vries (Holla) - Wetsvoorstel elektronische gegevensuitwisseling in de zorg - p. 16 Frank Barendrecht & Melanie Verduyn Lunel (Ploum) - Inwerkingtreding van Wtza en AWtza: veranderingen voor zorgaanbieders - p. 22 Oud-studenten aan het woord - p. 28 Interview Maura van de Velde en Tom Schroten (Nysingh): Wetsvoorstel integere bedrijfsvoering zorgaanbieders - p. 31

COLOFON Het RGD Magazine is een uitgave van het Rotterdams Gezondheidsrecht Dispuut en verschijnt circa drie keer per jaar. Aan dit nummer hebben meegewerkt: Jaargang 8

mr. Kuiper

Nummer 3

prof. mr. dr. Buijsen

Juli 2021

mr. Groen mr. de Vries

Redactie

mr. Barendrecht

Bine Schoenmaker

mr. Verduyn Lunel

Merel Visser

mr. Amini Abyaneh mr. van der Wal mr. van de Velde mr. Schroten

VOORWOORD BESTUUR Namens Leontine Cobben

Beste lezer, Voor u ligt de laatste editie van het RGD-magazine van het collegejaar 2020-2022. Na een bewogen afstudeerjaar lijkt het einde van de pandemie in zicht en beginnen we aan een ‘nieuw’ normaal. Ik spreek namens een groot aantal studenten en docenten wanneer ik betreur dat de master Recht van de Gezondheidszorg dit jaar zonder fysiek onderwijs werd gegeven. Desondanks biedt het online-onderwijs ons nieuwe mogelijkheden en leert het ons vaardigheden die niettemin van pas komen in een verdere loopbaan. Zo hebben de masterstudenten geleerd velerlei wetten en regelgeving tijdens ‘open boek’-tentamens toe te passen. De nadruk lag minder op het stampen van feitenkennis en meer op het vinden van de juiste regelgeving uit alle beschikbare bronnen. Dit is naar mijn mening juist een ontzettend goede voorbereiding op de variërende carrières waaraan de studenten binnenkort zullen beginnen. Op enkele herkansingen na is dit voor velen het einde van hun studententijd. Dit magazine is een handige weergave van relevante wetsvoorstellen die als handvatten kunnen dienen voor het begin van een nieuw hoofdstuk. Ik wil de redactiecommissie en mijn bestuursgenoten graag van harte bedanken voor de digitale doch goede samenwerking dit jaar. Met trots kijk ik terug op de diverse activiteiten die we hebben georganiseerd voor en door ieder met een interesse in het gezondheidsrecht. Voorts wens ik alle masterstudenten een fantastische toekomst toe, hoe divers deze ook mag zijn. Tot slot rest mij u veel plezier te wensen bij het lezen van dit magazine vol bruikbare informatie over wat de zorg te wachten staat. Namens het 8e RGD bestuur, Leontine Cobben

BESTUUR 2020-2021

v.l.n.r. : Fabian Boekee, Leontine Cobben en Arif Ekiz

Amber Sardha

VOORWOORD REDACTIECOMMISSIE Beste lezer, Dit is alweer het laatste magazine van het collegejaar 2020-2021. In veel opzichten was het een uniek online jaar als gevolg van de pandemie. Online tentamens en colleges waren de norm en binnen onze master hebben wij elkaar met name online leren kennen het afgelopen jaar. Inmiddels zijn de meeste scripties ingeleverd en de laatste tentamens gehaald. Gelukkig is er wel licht aan het eind van de tunnel, steeds meer mensen zijn gevaccineerd en de besmettingen nemen af. Omdat wij graag vooruit kijken in deze tijd is het thema van dit laatste magazine dan ook: ‘’Wetsvoorstellen: wat staat de zorg te wachten?’’. Een relevant onderwerp, de zorg is immers altijd in beweging. Over de Wet toetreding zorgaanbieders hebben Frank Barendrecht (advocaat bij Ploum) en Melanie Verduyn Lunel (Kandidaat-notaris bij Ploum) een interessant artikel geschreven met betrekking tot de nieuwe meldplicht, de verplichte toelatingsvergunning en de eisen aan de bestuursstructuur die de Wtza zal introduceren. Afgelopen 1 juli 2021 is de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen in werking getreden. Rosanne Kuiper (advocaat bij Dirkzwager Legal & Tax) bespreekt in haar artikel de belangrijkste wijzigingen die de Wbtr met zich meebrengt voor zorginstellingen. Een andere belangrijke ontwikkeling in de zorg is de digitale uitwisseling van gegevens. Jacqueline de Vries en Jeffrey Groen ( beiden advocaat bij Holla) hebben een artikel geschreven over de hoofdlijnen van het Wetsvoorstel elektronische gegevensuitwisseling in de zorg, dat op 3 mei 2021 bij de Tweede Kamer is ingediend. Daarnaast heeft prof. mr. dr. Martin Buijsen een interessante column geschreven over de vraag of abortuswetgeving toe is aan vernieuwing. Verder kunt u een interview lezen met Maura van de Velde (advocaat bij Nysingh) en Tom Schroten (juridisch medewerker bij Nysingh) over het Wetsvoorstel integere bedrijfsvoering zorgaanbieders. Ten slotte komen er dit magazine wederom twee oud-studenten van de master ‘Recht van de Gezondheidszorg’ aan het woord: Nina Amini Abyaneh en Dagmar van der Wal. Wij willen iedereen die heeft bijgedragen aan deze editie nogmaals bedanken. Veel plezier bij het lezen van dit magazine!

ACTIVITEITEN AFGELOPEN PERIODE

Bij de eerste activiteit maakten wij kennis met Maura van de Velde, Simone Koelewijn en Frederike van Spaendonck van het advocatenkantoor Nysingh. Hierbij hebben we de balans tussen werk en privé binnen het kantoor, de verantwoordelijkheid en zelfstandigheid als advocaat en de sfeer die heerst op kantoor uitvoerig besproken. Ook aan ons als studenten werd gevraagd wat wij zoeken in een toekomstige baan en wat onze verwachtingen daarbij zijn. Daarna zijn er verschillende stellingen en casussen besproken over onder andere: het vaccinatiebewijs, verplicht coronatest onder de Wvggz en de Wzd, het bezoekverbod bij een ernstig zieke vrouw, de problematiek rondom het toedienen van een corona-vaccin en de aansprakelijkheid die hiermee gemoeid kan zijn, het toezenden van een abortuspil in plaats van het afgeven in de kliniek en het afbreken van een medische behandeling bij een patiënt met een uitzichtloze medische situatie. Wij willen Maura, Simone en Frederike bedanken voor het gezellige (online) kantoorbezoek! De tweede activiteit was een kennismaking met Dirkzwager legal & tax. Voorafgaand ontvingen wij een leuk borrelpakket. Milou Jansen, Rosanne Kuiper en Anouk van Rooij vertelden alle ins en outs van hun werk als advocaat en recruiter. Zo bespraken wij hoe zij bij Dirkzwager terecht zijn gekomen, hoe een werkdag eruit ziet, tegen welke (beroeps)ethische dilemma's zij aanlopen, hun rol in binnen de sectie Gezondheidszorg en do’s en dont’s bij een sollicitatiegesprek. Wij willen Milou, Rosanne en Anouk bedanken voor al hun antwoorden op onze vragen!

DE WET BESTUUR EN TOEZICHT RECHSTPERSONEN Door mr. Rosanne Kuiper (Dirkzwager legal & tax)

INLEIDING Op 1 juli 2021 is de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (‘Wbtr’) in werking getreden. Het achterliggende doel van de Wbtr is om de kwaliteit van bestuur en toezicht in de semipublieke sector te verbeteren.¹ Dat past bij de tendens van de afgelopen jaren waarin in sectorale weten regelgeving en codes de regels en principes voor goed bestuur en toezicht werden aangescherpt. Voor de sector gezondheidszorg is de Governancecode Zorg 2017 daarvan een treffend voorbeeld. In dit artikel bespreek ik kort de belangrijk ste wijzigingen die de Wbtr meebrengt. WETTELIJKE GRONDSLAG RVC/RVT Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek bevatte voor stichtingen en verenigingen nog geen uitdrukkelijke grondslag voor het instellen van een raad van commissarissen (ook aangeduid als raad van toezicht). De Wbtr introduceert een wettelijke grondslag voor het instellen van een toezichthoudend orgaan voor alle rechtspersonen en formuleert ook de bijbehorende 1. Kamerstukken II 2015-2016, 34491, nr. 3 (MvT). 2. Zie artikel 2:47 en 2:292a BW. 3. Zie artikel 6.1 Uitvoeringsbesluit WTZi. 4. Zie artikel 2:44a BW en artikel 2:291a BW.

norm voor taakvervulling door commissarissen. De raad van commissarissen heeft tot taak om toezicht te houden op het beleid van het bestuur en de algemene gang van zaken binnen de rechtspersoon en de met de rechtspersoon verbonden onderneming of organisatie. Hij staat daarbij het bestuur met raad terzijde en richt zich naar het belang van de rechtspersoon en de met de rechtspersoon verbonden onderneming of organisatie. Het toezichthoudend orgaan moet bij de statuten worden ingesteld en dient uit een of meer natuurlijke personen te bestaan.² De Wet toelating zorginstellingen (‘WTZi’) en het Uitvoeringsbesluit Wtzi schreven reeds voor dat zorginstellingen die vallen onder de WTZi verplicht zijn tot het instellen van een orgaan dat is belast met het toezicht op het beleid van de dagelijkse of algemene leiding van de instelling en deze met raad en daad terzijde staat.³ Ook de Wet toetreding zorgaanbieders die naar verwachting op 1 januari 2022 in werking treedt (en de WTZi gedeeltelijk vervangt) bevat een soortgelijke verplichting. Voor zorginstellingen brengt de Wbtr in dit opzicht weinig nieuws, want een toezichthoudend orgaan is een in de praktijk bekend fenomeen. WETTELIJKE GRONDSLAG ONE TIER BOARD De Wbtr biedt verenigingen en stichtingen verder de mogelijkheid om een zogenaamd ‘one tier board’ of monistisch bestuursmodel in te stellen.⁴ Bij een one tier board nemen uitvoerende en niet-uitvoerende bestuurders samen plaats in één bestuursorgaan. Ook de keuze

voor een one tier board moet worden vastgelegd in de statuten. Uitvoerende bestuurders in een one tier board zijn belast met het algemene bestuur van de rechtspersoon en oefenen de leiding over de dagelijkse gang van zaken binnen de rechtspersoon uit. Niet-uitvoerend bestuurders zijn eveneens verantwoordelijk voor het algemene bestuur en houden daarnaast toezicht op de uitvoerende bestuurders. Niet-uitvoerende bestuurders kennen dus een bredere taakopvatting dan commissarissen of toezichthouders in een dualistisch bestuur, want deze laatste groep is ‘slechts’ verantwoordelijk voor het toezicht op het algemene bestuur en niet voor het algemene bestuur als zodanig.

toegestaan. Zorginstellingen die niet onder de WTZi vallen, zouden hier eventueel wel voor kunnen opteren (het betreft echter geen verplichting). De wetgever ziet als belangrijk voordeel van een one tier board dat de niet-uitvoerende bestuurders nauwer zouden zijn betrokken bij het dagelijkse bestuur van de rechtspersoon dan commissarissen of toezichthouders. Dat maakt het voor hen ook eenvoudiger om toezicht uit te oefenen. Een one tier board zou vanwege de laagdrempeligere informatie-uitwisseling bovendien slagvaardiger zijn. De vraag is natuurlijk of eenzelfde effect niet kan worden bereikt met een actieve en betrokken raad van commissarissen in een dualistisch bestuursmodel.

Voorts geldt voor een one tier board dat bestuurders de taken in principe onderling mogen verdelen, met uitzondering van een aantal taken die alleen aan niet-uitvoerend bestuurders mogen worden opgedragen. Zo dient de taak om toezicht te houden op de taakuitoefening door uitvoerend bestuurders altijd bij niet-uitvoerende bestuurders te worden belegd. Hetzelfde geldt voor het voorzitterschap van het one tier board, het doen van voordrachten voor benoeming van een bestuurder en het vaststellen van de bezoldiging van uitvoerende bestuurders. Niet-uitvoerende bestuurders moeten bovendien altijd natuurlijke personen zijn.

UNIFORMERING TEGENSTRIJDIG BELANGREGELING Waar de wet voor NV’s en BV’s reeds in een tegenstrijdigbelangregeling voorzag, was dat nog niet het geval voor stichtingen. Voor verenigingen, coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen gold tot 1 juli 2021 een vertegenwoordigingsregeling. De wetgever achtte het wenselijk om de tegenstrijdigbelangregeling te uniformeren, waardoor per 1 juli 2021 de tegenstrijdigbelangregeling voor alle rechtspersonen gelijk is. De regeling houdt in dat een bestuurder of commissaris met een indirect of direct persoonlijk belang dat tegenstrijdig is met het belang van de rechtspersoon en de met haar verbonden onderneming/organisatie niet mag deelnemen aan de beraadslaging en besluitvorming over de betreffende kwestie. Meer concreet houdt dit in dat de bestuurder/ commissaris niet aanwezig mag zijn bij het gedeelte van de vergadering en stemming dat ziet op de kwestie ten aanzien waarvan hij een

Voor zorginstellingen die vallen onder de WTZi geldt dat het instellen van een separaat toezichthoudend orgaan verplicht is en dat het instellen van een one tier board dus niet is

tegenstrijdig belang heeft en daar niet over mee mag stemmen. Wel is het toegestaan om informatie over het onderwerp te verschaffen aan het bestuur, de raad van commissarissen of de algemene ledenvergadering. Indien een tegenstrijdig belang tot gevolg heeft dat er geen bestuursbesluit kan worden genomen, wordt het besluit genomen door de raad van commissarissen (mits ingesteld). Indien de rechtspersoon geen raad van commissarissen kent, wordt het besluit genomen door de algemene (leden)vergadering (bij de NV, BV, vereniging, coöperatie of onderlinge waarborgmaatschappij) of door het bestuur zelf (bij de stichting), tenzij de statuten van de rechtspersoon anders bepalen. Wanneer de raad van commissarissen geen besluit kan nemen vanwege een tegenstrijdig belang, wordt het besluit genomen door de algemene (leden) vergadering (bij de NV, BV, vereniging, coöperatie of onderlinge waarborgmaatschappij) of de raad van commissarissen zelf (bij de stichting). In het geval bij de stichting het bestuur of de raad van commissarissen het besluit zelf nemen, dienen zij de overwegingen die aan het besluit ten grondslag liggen schriftelijk vast te leggen.⁵ De regeling treedt per direct in werking: er is geen sprake van een overgangstermijn. Voor rechtspersonen die nog beschikken over een afwijkende (vertegenwoordigings)regeling, geldt dat daar per 1 juli 2021 geen beroep meer op kan worden gedaan en dat de wettelijke regeling prevaleert.

5. Zie artikel 2:44 lid 6, 2:47 lid 7, 2:291 lid 6 en 2:292a lid 7 BW.

STATUTAIRE BELET- EN ONTSTENTENISREGELING Per 1 juli 2021 is het voor alle rechtspersonen verplicht om in de statuten te voorzien in een regeling voor gevallen van belet of ontstentenis van alle bestuurders. Voor reeds bestaande rechtspersonen geldt deze verplichting vanaf de eerstvolgende statutenwijziging. Hetzelfde geldt voor een regeling voor belet en ontstentenis van alle commissarissen. Een statutaire bepaling voor belet of ontstentenis van slechts een deel van de bestuurders/commissarissen is optioneel. Van belet is sprake bij tijdelijke afwezigheid: bijvoorbeeld bij ziekte of langdurig verlof. Van ontstentenis is sprake bij een vacature, bijvoorbeeld door overlijden. In de statuten of reglementen kan worden omschreven wanneer precies sprake is van belet en ontstentenis, maar dat betreft geen verplichting. Alhoewel de regeling voor bestaande rechtspersonen verplicht bij de eerstvolgende statutenwijziging moet worden ingevoerd, heeft de wetgever opvallend genoeg geen uiterlijke wijzigingsdatum vastgesteld. Dat zou betekenen dat de regeling niet hoeft te worden vastgelegd zolang als de statuten niet worden gewijzigd. BEPERKING MEERVOUDIG STEMRECHT De Wbtr bevat (na wat wijzigingen tijdens het wetgevingsproces) ook een regeling voor het beperken van meervoudig stemrecht. Deze regeling houdt in dat een bestuurder (of commissaris) nooit meer stemmen mag uitbrengen dan de overige bestuurders of commissarissen tezamen. Dit is bijvoorbeeld aan de orde in de situatie dat er twee bestuurders zijn, waarbij één van de bestuurders een doorslaggevende

stem heeft op het moment dat de stemmen staken. Voor de beperking van het meervoudig stemrecht geldt overgangsrecht. Indien de statuten van de rechtspersoon een regeling bevatten op dit punt, blijft deze statutaire regeling geldig tot vijf jaar na de inwerkingtreding van de Wbtr of tot de eerstvolgende statutenwijziging (afhankelijk van de vraag welk moment eerder valt). Als de statuten na vijf jaar nog niet zijn aangepast, kan men geen rechtsgeldig beroep meer doen op de statutaire regeling. UNIFORMERING VAN REGELS VOOR AANSPRAKELIJKSTELLING IN GEVAL VAN FAILLISSEMENT De Wbtr behelst verder een verruiming van de mogelijkheid om bestuurders en commissarissen aansprakelijk te stellen voor een faillissementstekort. Voorheen kon de curator in een faillissement de bestuurders en commissarissen van NV’s, BV’s, en commerciële stichtingen en commerciële formele verenigingen (dit zijn stichtingen en verenigingen die aan de vennootschapsbelasting zijn onderworpen) aansprakelijk stellen voor het volledige faillissementstekort wanneer zij hun taak onbehoorlijk hadden vervuld. Met de invoering van de Wbtr heeft de curator deze mogelijkheid ten aanzien van alle verenigingen en stichtingen, dus ook niet-commerciële stichtingen, niet-commerciële verenigingen en informele verenigingen. De toepasselijkheid van de wettelijke bewijsvermoedens wordt minder ver uitgebreid. De bewijsvermoedens gaan alleen gelden voor bestuurders en commissarissen van semipublieke instellingen die op grond van sectorspecifieke weten regelgeving een jaarrekeningplicht hebben.⁶ Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan de verplichting tot indiening van de

Jaarverantwoording Zorg die voor veel instellingen van toepassing is. De bewijsvermoedens houden in dat in het geval dat niet is voldaan aan de administratieverplichtingen als bedoeld in artikel 2:10 BW of de verplichting tot publicatie van de jaarrekening (artikel 2:394 BW) onweerlegbaar vaststaat dat het bestuur dan wel de raad van commissarissen zijn taak onbehoorlijk heeft vervuld en dat vermoed wordt dat deze onbehoorlijke taakvervulling een belangrijke oorzaak is van het faillissement. Dit laatste vermoeden kan door de bestuurder of commissaris wel worden weerlegd door tegenbewijs te leveren. Voor niet-commerciële stichtingen en niet-commerciële en informele verenigingen gelden deze bewijsvermoedens niet, wat impliceert dat het aan de curator is om aannemelijk te maken dat er sprake was van onbehoorlijk bestuur en dat dit een belangrijke oorzaak was van het faillissement. VERRUIMING GRONDEN VOOR ONTSLAG VAN STICHTINGSBESTUURDER DOOR DE RECHTER Bestuurders van stichtingen konden op grond van het oude artikel 2:298 lid 1 BW op verzoek van het openbaar ministerie of iedere belanghebbende worden ontslagen door de rechtbank indien er sprake was van handelen of nalaten in strijd met de wet of de statuten, dan wel indien de bestuurder zich schuldig had gemaakt aan wanbeheer of wanneer de bestuurder niet dan wel niet behoorlijk voldeed aan een door de voorzieningenrechter ingevolge artikel 2:297 BW gegeven bevel. In de jurisprudentie werd artikel 2:298 BW vaak zo uitgelegd dat er sprake moest zijn van financieel wanbeheer.⁷

6. De bewijsvermoedens golden al voor NV’s, BV’s, en commerciële stichtingen en commerciële formele verenigingen. 7. Hoge Raad 3 januari 1975, ECLI:NL:HR:1975:AD4123, NJ 1975/222.

De wetgever stelde in dit kader: “In de praktijk blijken deze ontslaggronden in bepaalde gevallen niet toereikend om het ontslag te bewerkstelligen van een bestuurder die het belang van de stichting zodanig schaadt dat het niet langer verantwoord is om hem als bestuurder te handhaven.”⁸ Ingevolge het nieuwe artikel 2:298 BW kan een stichtingsbestuurder door de rechter worden ontslagen wegens verwaarlozing van zijn taak, wegens andere gewichtige redenen, wegens ingrijpende wijziging van omstandigheden op grond waarvan het voortduren van het bestuurderschap in redelijkheid niet geduld kan worden, en wegens het niet of niet behoorlijk voldoen aan en bevel van de voorzieningenrechter. Dat betreft een aanzienlijke verruiming van de ontslaggronden.

‘Nieuw is daarnaast dat deze regeling onder de Wbtr ook voor commissarissen van stichtingen gaat gelden’ Nieuw is daarnaast dat deze regeling onder de Wbtr ook voor commissarissen van stichtingen gaat gelden. Gevolg van een door de rechter opgelegd ontslag is dat de bestuurder of commissaris gedurende vijf jaar na zijn ontslag geen bestuurder of commissaris van een stichting meer kan worden. Op deze hoofdregel is een uitzondering mogelijk als de bestuurder of commissaris aan kan tonen dat aan hem – mede gelet op de aan anderen toebedeelde taken – geen ernstig verwijt kan worden gemaakt.⁹

8. Kamerstukken II 2015-2016, 34491, nr. 3, p. 7 (MvT). 9. Zie artikel 2:298 lid 3 BW.

TOT SLOT Alhoewel er in de praktijk veel geschreven wordt over de Wbtr, lijken de praktische gevolgen van de inwerkingtreding van de Wbtr voor de meeste rechtspersonen – waaronder zorginstellingen – mee te vallen. Dat neemt niet weg dat het raadzaam is om - bijvoorbeeld door middel van een controle van de statuten - te bezien of een rechtspersoon daadwerkelijk aan de Wbtr voldoet of dat een statutenwijziging noodzakelijk is.

IS DE ABORTUSWETGEVING TOE AAN VERNIEUWING? Door prof. mr. dr. Martin Buijsen Net als de Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding (Wtl) lijkt de Wet afbreking zwangerschap (Wafz) wel in beton gegoten. Sinds hun inwerkingtreding zijn deze wetten namelijk niet noemenswaardig gewijzigd, hoewel beide meermaals zijn geëvalueerd en er inmiddels van verschillende zijden tal van verstandige suggesties zijn gedaan voor aanpassing en verbetering. Zo vreemd is dat niet. Zowel de Wtl als de Wafz ziet toe op moreel heikele materie en beide heeft men slechts met de grootst mogelijke moeite tot stand kunnen brengen. Geen enkel kabinet heeft het sindsdien aangedurfd om aan deze wetten nog te sleutelen. Wetteksten kunnen onveranderlijk zijn, de maatschappelijke werkelijkheid waarop zij betrekking hebben is dat niet. Hoewel een goede wet veranderingen in de samenleving geruime tijd kan accommoderen, is de houdbaarheid van iedere wet per definitie beperkt. Op een gegeven moment is een wet - hoe goed ook - niet meer bij de tijd en staat hij uit het lood. De Wtl is tot nu toe in staat gebleken verrassend veel veranderingen op te vangen en is voorlopig nog niet aan fundamentele heroverweging toe. Maar voor de (oudere) Wafz lijkt dat toch anders te zijn. Op 25 februari 2021 kwam D66 Kamerlid Pia Dijkstra met een initiatiefwetsvoorstel tot wijziging van artikel 3 Wafz. Het eerste lid van dat artikel stelt dat een zwangerschap niet eerder wordt afgebroken dan op de zesde dag nadat de vrouw de arts heeft bezocht en daarbij

1. Kamerstukken II 2020/21, 35737, nr. 2, p. 1-2.

haar voornemen met hem heeft besproken. Voorgesteld wordt om ‘op de zesde dag’ te schrappen en de bepaling te laten volgen door de volgende zin: ‘De arts en de vrouw kunnen (…) in gezamenlijk overleg een termijn vaststellen die voorafgaat aan de afbreking van de zwangerschap’.¹ De verplichte minimale beraadtermijn van vijf dagen - destijds noodzakelijk geacht met het oog op een zorgvuldige besluitvorming - zou daarmee komen te vervallen. Voor het van kracht worden van de Wafz in 1984 was deze termijn onderwerp van uitvoerige politieke beschouwingen geweest, maar vandaag de dag voelt iedereen wel aan hoe aanmatigend is om te veronderstellen dat een vrouw die zich met een voornemen tot zwangerschapsafbreking tot een arts wendt, niet al heeft nagedacht. De verplichte minimale beraadtermijn van artikel 3 Wafz is eenvoudig niet meer van deze tijd.

Een andere kwestie betreft het levensvatbaarheidscriterium. Artikel 296 Wetboek van Strafrecht (Sr) is van toepassing vanaf het moment dat zwangerschap vermoed wordt. Lid 5 van dat artikel is echter niet meer toepasselijk zodra het kind zelfstandig (d.w.z. buiten het lichaam van de moeder) levensvatbaar is. Zwangerschapsafbreking wordt na dat moment op grond van artikel 82a Sr een misdrijf tegen het leven. Na de in de praktijk aangehouden amenorroeduur van 24 weken is abortus strafbaar, tenzij er zeer zwaarwegende medische redenen zijn. Daarmee heeft de wetgever strafbaarheid gekoppeld aan levensvatbaarheid. Maar de medische wetenschap staat niet stil en op dit moment wordt de richtlijn ‘Perinataal beleid bij extreme vroeggeboorte’ uit 2010 herzien. Deze richtlijn maakt actieve opvang mogelijk vanaf 24 weken amenorroeduur.² Blijkens de conceptrichtlijn wordt overwogen de grens te verlagen naar 23 weken. De behandelgrens voor extreem vroeggeboren kinderen zou dan worden verlaagd en dit impliceert uiteraard eerdere levensvatbaarheid. Maar moet een lagere behandelgrens ook eerdere strafbaarheid betekenen?³

sluiten wanneer tot behandeling van extreem vroeggeborenen moet worden overgegaan. De nieuwe richtlijn zal doen beseffen dat levensvatbaarheid helemaal niet zo voor de hand ligt als begrip om te bepalen wanneer een vrucht wel of niet mag worden afgedreven. Levensvatbaarheid is het centrale begrip van de Nederlandse, in het strafrecht verankerde abortuswetgeving. En het zou zo maar kunnen dat we dit binnenkort serieus moeten heroverwegen.

‘Daarmee heeft de wetgever strafbaarheid gekoppeld aan levensvatbaarheid’

Voor velen is de door de wetgever gemaakte koppeling vanzelfsprekend, maar met de nieuwe richtlijn zal aan het licht treden dat het gebruik van levensvatbaarheid in de Nederlandse abortuswetgeving in feite erg problematisch is. Extreme vroeggeboorte en zwangerschapsafbreking zijn welbeschouwd geen vergelijkbare situaties. Levensvatbaarheid is tenslotte eerst en vooral een medisch concept, een begrip dat neonatologen in staat moet stellen om te be2. M. de Laat e.a., ‘’Richtlijn ‘Perinataal beleid bij extreme vroeggeboorte’’, Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde 2010/154. 3, L. De Proost e.a., ‘The edge of Perinatal Viability: Understanding the Dutch Position, Frontiers in Pediatrics 2021/9; article 634290. Doi: 10.3389/fped. 2021.634290.

WETSVOORSTEL ELEKTRONISCHE GEGEVENSUIT WISSELING IN DE ZORG Door mr. Jeffrey Groen & mr. Jacqueline de Vries (Holla advocaten)

Degene die wel eens met zorg in de praktijk te maken heeft gehad, weet dat gegevensuitwisseling niet altijd even soepel verloopt. Nog regelmatig wordt (medische) informatie per post of per fax verstuurd of aan de patiënt meegegeven, zoals een recept vanuit het ziekenhuis aan de apotheek of een overdracht vanuit het ziekenhuis naar het verpleeghuis. Beeldmateriaal wordt soms nog per post op USB-stick, DVD of CD-ROM verzonden. En als gegevens al op elektronische wijze worden uitgewisseld, dan gaat dat niet altijd zonder belemmeringen. Zo sluiten systemen niet altijd op elkaar aan en komt het voor dat ontvangen gegevens moeten worden overgetypt. Dat geldt te meer nu de verlening van zorg steeds complexer en instellings- en sectoroverstijgend wordt. Dergelijke praktijken zijn uiteraard niet meer van deze tijd, maar bovenal niet in het belang van de zorg. De Tweede Kamer heeft in de afgelopen jaren al vaker verzocht om meer regie op de elektronische uitwisseling van gegevens in de zorg,

maar ook het veld heeft wat dit onderwerp betreft niet stilgezeten. Gedacht kan worden aan het Informatieberaad Zorg en de programma’s Elektronische Gegevensuitwisseling in de zorg en Digitale toegang in de zorg.¹ Om de digitalisering van gegevensuitwisseling in de zorg (verder) te stimuleren, neemt de Minister voor Medische Zorg en Sport (‘de Minister’) nu meer regie op dit onderwerp. Onderdeel van die regie is het Wetsvoorstel Elektronische gegevensuitwisseling in de zorg (‘Wegiz’), dat zij op 3 mei 2021 heeft ingediend bij de Tweede Kamer.² In dit artikel bespreken wij de hoofdlijnen van het wetsvoorstel. DOEL De Wegiz heeft ten doel het bereiken van volledige interoperabiliteit van elektronische gegevensuitwisseling tussen zorgverleners aan de hand van eenduidige eisen aan taal en techniek. Dat wil zeggen dat verschillende systemen met elkaar (moeten) kunnen communiceren. Dit doel wordt bereikt door het verplicht stellen van het elektronisch uitwisselen van

1. Zie bijvoorbeeld www.informatieberaadzorg.nl en www.gegevensuitwisselingindezorg.nl. 2. Kamerstukken II 2020/21, 35824. 3. Gedacht kan worden aan de verplichting voor zorgaanbieders om onder omstandigheden NEN 7510, NEN 7512 en 7513 na te leven bij het gebruik van een elektronisch uitwisselingssysteem en een zorginformatiesysteem op grond van de Wet aanvullende bepalingen gegevensuitwisseling in de zorg (‘Wabvpz’) en het daarop gebaseerde Besluit elektronische uitwisseling gegevens in de zorg.

bepaalde gegevens, waarbij uiteindelijk wordt gestreefd naar ‘genormaliseerde’ eisen aan taal en techniek. Normalisatie is het proces waarbij belanghebbende partijen op vrijwillige basis in overleg en op basis van consensus afspraken maken over wat goede normen zijn voor een product, dienst of bedrijfsproces, in het licht van de stand van de techniek en de best beschikbare kennis. Een voorbeeld van normalisatie is het naleven van NEN-normen zoals vaak al gebruikelijk is.³ Op deze manier wordt niet één (landelijk) systeem verplicht voor de uitwisseling van bepaalde gegevens, maar blijven verschillende systemen mogelijk die (dus) interoperabel zijn. Vooropgesteld zij dat de Wegiz geen nieuwe grondslag creëert om (bijzondere) persoonsgegevens uit te wisselen. Óf gegevens mogen worden uitgewisseld, is en blijft afhankelijk van de kaders die onder meer de WGBO, de Wet BIG, de Wabvpz en de (U)AVG daarvoor geven. Het (medisch) beroepsgeheim blijft dus onverminderd gelden. Maar áls gegevens worden uitgewisseld, dan kan de Wegiz bepalen hoe die uitwisseling moet plaatsvinden.⁴ REIKWIJDTE De Wegiz is vooralsnog alleen van toepassing is op gegevensuitwisseling tussen zorgverleners onderling binnen en tussen ‘zorgdomeinen’. Het gaat daarbij alleen om ‘zorg’ als bedoeld in de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (‘Wkkgz’). De Wegiz ziet dus (nog) niet op gegevensuitwisseling in of met jeugdhulp of maatschappelijke ondersteuning. Evenmin regelt de Wegiz de elektronische uitwisseling van gegevens tussen de zorgverlener en de cliënt.⁵

De Wegiz richt zich ten eerste op zorgaanbieders. Voor het begrip ‘zorgaanbieder’ wordt aangesloten bij de definitie daarvan in de Wkkgz. Ten tweede richt de Wegiz zich op aanbieders van een ‘informatietechnologieproduct of -dienst’. Met dat laatste wordt bedoeld: software, hardware of een dienst, die door de aanbieder bestemd is te worden gebruikt voor het uitwisselen van gegevens bij een aangewezen gegevensuitwisseling.⁶ SYSTEMATIEK De Wegiz is een zogeheten ‘kaderwet’. Op grond van de Wegiz krijgt de Minister namelijk de bevoegdheid om bij algemene maatregel van bestuur (meestal een ‘Besluit’) categorieën van gegevensuitwisseling aan te wijzen, die onder de Wegiz (gaan) vallen. Zo’n categorie van gegevensuitwisseling wordt in de Wegiz de ‘aangewezen gegevensuitwisseling’ genoemd. De systematiek van de wet is als volgt. Stap 1: Meerjarenagenda Wegiz De eerste stap omvat het opstellen van de ‘Meerjarenagenda Wegiz’ door de Minister. De Meerjarenagenda Wegiz is een lijst van gegevensuitwisselingen die kúnnen worden aangewezen als prioriteit. Of een categorie van gegevensuitwisseling prioritair is en (dus) op de lijst wordt geplaatst, is afhankelijk van onder meer de verwachte toegevoegde waarde van de aanwijzing van de gegevensuitwisseling voor de zorg, de realiseerbaarheid van de aanwijzing en het draagvlak in de zorg. Bij het al dan niet aanwijzen van een categorie van gegevensuitwisseling als prioriteit wordt het Informatieberaad Zorg betrokken en wordt de Tweede Kamer geïnformeerd (artikel 1.3 Wegiz).⁷

4. Kamerstukken II 2020/21, 35824, 3, p. 4-5 en 35-36. 5. Kamerstukken II 2020/21, 35824, 3, p. 7-8 en 13-14. 6. Zie voor de begripsbepalingen in de Wegiz artikel 1.1 van het wetsvoorstel (Kamerstukken II 2020/21, 35825, 2). 7. Kamerstukken II 2020/21, 35824, 3, p. 15-16.

Stap 2: Plaatsing in spoort 1 of 2 De tweede stap is dat de Minister een gegevensuitwisseling uit de Meerjarenagenda Wegiz kan aanwijzen in een algemene maatregel van bestuur, oftewel een ‘Besluit’ (artikel 1.4 Wegiz). Daarbij wordt de betreffende gegevensuitwisseling geplaatst in ‘spoor 1’ of ‘spoor 2’. Een ‘spoor 1-aanwijzing’ is aan de orde als er voor de betreffende gegevensuitwisseling nog grote technische of praktische stappen moeten worden gezet. De spoor 1-aanwijzing houdt (slechts) in dat de gegevensuitwisseling op elektronische wijze zal moeten plaatsvinden. Aan die elektronische gegevensuitwisseling kunnen algemene eisen worden gesteld, bijvoorbeeld op het gebied van informatiebeveiliging (zoals het voldoen aan NEN 7510). Er is in spoor 1 nog geen sprake van genormaliseerde gegevensuitwisseling. Volledige interoperabiliteit wordt in dit stadium dus nog niet afgedwongen. Wel is het altijd de ambitie dat een spoor 1-aanwijzing later in spoor 2 wordt geplaatst. Een ‘spoor 2-aanwijzing’ houdt in dat dat de aangewezen gegevensuitwisseling plaatsvindt ‘op interoperabele wijze’, conform een voor die gegevensuitwisseling dwingend aangewezen norm. Dat wil zeggen: een NEN of een NEN-EN-ISO/IEC, die door de Minister wordt voorgeschreven. De norm stelt technische eisen aan bijvoorbeeld informatietechnologieproducten of -diensten, aan taal die zorgverleners hanteren voor de omschrijving van een medische aandoening, of eisen die de administratieve lasten moeten verminderen. In de meeste gevallen zullen hiervoor nieuwe NEN-normen worden ontwikkeld.⁸ De bedoeling hiervan is dat zender en

ontvanger onder de uitgewisselde gegevens hetzelfde ‘verstaan’ en dat hun informatietechnologiesystemen met elkaar kunnen communiceren. Oftewel: volledige interoperabiliteit.⁹ Als een aangewezen gegevensuitwisseling wordt geplaatst in spoor 2, wordt eveneens bepaald of de informatietechnologieproducten en -diensten die voor de gegevensuitwisseling (zullen) worden gebruikt, moeten zijn voorzien van een certificaat (artikel 1.4 lid 4 Wegiz). Als dat het geval is mogen zorgaanbieders dus slechts gebruik maken van een gecertificeerd informatietechnologieproduct of -dienst voor de desbetreffende aangewezen gegevensuitwisseling.

‘Certificerende instellingen toetsen of het informatietechnologieproduct of -dienst voldoet aan de eisen van de voorgeschreven norm’ In die certificering is een rol weggelegd voor ‘certificerende instellingen’. Certificerende instellingen toetsen of het informatietechnologieproduct of de -dienst voldoet aan de eisen van de voorgeschreven norm. Om door de Minister te worden aangewezen als certificerende instel zijn geaccreling, moet de instelling in beginsel diteerd door de Raad voor Accreditatie (artikel 3.1 en verder Wegiz).¹⁰ Op 6 mei 2021 heeft de Minister het concept-Besluit voorgelegd aan de Tweede Kamer, waarin nadere regels worden gesteld over het certificeringsproces. Dit concept-Besluit zal overigens eerst nog in internetconsultatie gaan.¹¹

8. Zie bijvoorbeeld www.nen.nl/over-nen. 9. Kamerstukken II 2020/21, 35824, 3, p. 17-18, 20, 68. 10. Kamerstukken II 2020/21, 35824, 3, p. 25. 11. Bijlage bij de brief van 6 mei 2021 van de Minister voor Medische Zorg en Sport aan de voorzitter van de Tweede Kamer (‘Beleidsbrief

Verplichtingen voor zorgaanbieders Als de Wegiz in werking zou treden en de zorgaanbieder te maken heeft met een ‘aangewezen gegevensuitwisseling’ die is geplaatst in spoor 1, dan moet de zorgaanbieder erop toezien dat zorgverleners die bij of voor hem werkzaam zijn de desbetreffende gegevens ten minste uitwisselen door middel van een elektronische infrastructuur. Is de aangewezen gegevensuitwisseling geplaatst in spoor 2, dan moet de uitwisseling van de desbetreffende gegevens conform de daarbij aangewezen norm plaatsvinden. Als gezegd kan voor een aangewezen gegevensuitwisseling in spoor 2 worden bepaald dat de te gebruiken informatietechnologieproducten of -diensten van een certificaat moeten zijn voorzien. In dat geval is de zorgaanbieder verplicht erop toe te zien dat de bij of voor hem werkzame zorgverleners alléén gebruik maken van dergelijke gecertificeerde producten en/of diensten. EN NU? Er zijn dertien concept-gegevensuitwisselingen in beeld. Vier van die gegevensuitwisselingen daarvan zijn aangemerkt als prioritair en worden nu uitgewerkt. Het ligt voor de hand dat deze gegevensuitwisselingen als eerste zullen worden aangewezen onder de Wegiz. Het gaat om: (1) Medicatie-digitaal receptenverkeer; (2) de Ziekenhuis Basisgegevensset Zorg (‘BGZ’) tussen medisch-specialisti sche instellingen; (3) Beeld(uitwisseling)-Ziekenhuizen, en (4)Verpleegkundige overdracht (van zie kenhuizen naar verpleeg- en verzor gingshuizen en thuiszorg).

Voor al deze vier gegevensuitwisselingen geldt overigens dat het gaat om plannen op de (vrij) lange termijn. Het Digitaal Receptenverkeer is nog het meest op schema. Daarvoor geldt dat de spoor 1-aanwijzing naar verwachting medio 2022 in werking kan treden en de spoor 2-aanwijzing in 2026 of 2027. De Minister heeft aangekondigd dat zij in de zomer van 2021 een geactualiseerde Meerjarenagenda Wegiz zal publiceren, waarin ook het tijdpad van de individuele gegevensuitwisselingen zal zijn opgenomen.¹² TOT SLOT De overheid neemt (eindelijk?) regie in het faciliteren en stimuleren van elektronische gegevensuitwisseling in de zorg. Dat is positief, want het uitwisselen van gegevens per fax, USB of CD-ROM is natuurlijk niet meer van deze tijd. De systematiek in de Wegiz is een stapsgewijs en jarenlang proces waarbij meer en meer gegevensuitwisselingen zullen worden aangewezen. Zorgaanbieders en ICT-leveranciers zullen – als het wetsvoorstel wordt aangenomen – dus steeds geconfronteerd worden met nieuwe verplichtingen die volgen uit de Wegiz.

‘De overheid neemt (eindelijk) regie in het faciliteren en stimuleren van elektronische gegevensuitwisseling in de zorg’

12. Brief van 6 mei 2021 van de Minister voor Medische Zorg en Sport aan de voorzitter van de Tweede Kamer (‘Beleidsbrief bij aanbieding wetsvoorstel Wegiz’), met kenmerk 2341922-1006116-DICIO.

Het wetsvoorstel lijkt een zorgvuldig en afgewogen proces van aanwijzing van categorieën van gegevensuitwisseling voor te staan, maar sinds de publicatie van het wetsvoorstel is er al de nodige discussie in en met name vanuit het veld. Zo hebben tien brancheorganisaties gezamenlijk aangegeven blij te zijn met de aandacht voor elektronische gegevensuitwisseling, maar ook dat er méér nodig is om te komen tot volledige interoperabiliteit en dat zij vrezen voor een omvangrijke bureaucratie en een ‘zwaar, kostbaar en langdurig normalisatie- en certificeringstraject’.¹³ Daarnaast voorziet de Autoriteit Persoonsgegevens (‘AP’) een risico op aantasting van het medisch beroepsgeheim. De AP meent dat als in detail in normen is vastgelegd welke gegevens een zorgverlener elektronisch moet uitwisselen de zorgverlener dan óf al die gegevens dient uit te wisselen, óf helemaal geen. Naar de mening van de AP is dat ongewenst.¹⁴ Ook vindt de AP het ongewenst dat beveiligingseisen straks niet meer eenduidig zijn terug te vinden in het Besluit elektronische gegevensverwerking in de zorg, maar dan ook in de diverse Besluiten die op de Wegiz zullen worden gebaseerd. Met dat laatste is ook de Federatie Medisch Specialisten niet tevreden.¹⁵ Al met al zal over het wetsvoorstel het laatste woord nog niet gesproken zijn. Van cruciaal belang is dat het veld bij de (door)ontwikkeling van de Wegiz wordt betrokken en dat in de praktijk steeds voldoende draagvlak bestaat voor de aanwijzing. Wordt vervolgd!

13. Brief van 27 mei 2021 van Actiz, de Nederlandse ggz, de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ), de Nederlandse Federatie van Universitaire Medische Centra (NFU), de regionale samenwerkingsorganisaties (RSO’s) in Nederland (RSO Nederland), Zorgverzekeraars Nederland, de organisatie voor de eerste lijn InEen, de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV), het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) en de Vereniging van Zorgaanbieders voor Zorginformatie (VZVZ), raadpleegbaar via onder andere www.zn.nl/actueel/nieuws. 14. Zie www.autoriteitpersoonsgegevens.nl/nl/nieuws/wetsvoorstel-elektronische-gegevensuitwisseling-zorg-risico-op-aantasting-medisch#subtopic-1721. 15. Zie www.demedischspecialist.nl/nieuws/belangrijke-eerste-stap-met-wetsvoorstel-elektronische-gegevensuitwisseling.

Wil jij een nieuwe uitdaging? Kom ons team versterken!

Bijna afgestudeerd en klaar om de uitdaging aan te gaan?

Bij Nysingh zijn we professioneel en gedreven. We combineren een groot enthousiasme voor ons vak met een brede horizon. We zijn vakinhoudelijk sterk en volgen de

Bij Nysingh kom je terecht in een sectie waarin je direct wordt opgenomen in het team. Waar je zelfstandig te werk kunt gaan, maar weet dat er een team aan

ontwikkelingen in de verschillende branches en sectoren op de voet. Daarnaast zijn we nuchter, collegiaal, hechten veel waarde aan een informele sfeer en een goede balans tussen werk en privé.

experts achter je staat en je ondersteunt waar nodig.

Bovendien vinden we het belangrijk dat je je bij ons

Wil jij dit ook? Kijk dan voor onze vacatures en stage-

kunt blijven ontwikkelen, zowel op professioneel als op

mogelijkheden op www.werkenbijnysingh.nl

persoonlijk vlak.

www.werkenbijnysingh.nl

INWERKINGTREDING VAN WTZA EN AWTZA: VERANDERINGEN VOOR ZORGAANBIEDERS Door mr. Frank Barendrecht & Melanie Verduyn Lunel (Ploum Rotterdam Law Firm)

INLEIDING Op 1 januari 2022 treden de Wet toetreding zorgaanbieders (“Wtza”) en de Aanpassingswet Wet toetreding zorgaanbieders (“AWtza”) in werking. In dit artikel gaan wij in op de belangrijkste wijzigingen die de Wtza en de AWtza voor zorgaanbieders met zich brengen. Daarbij besteden wij met name aandacht aan de nieuwe meldplicht, de verplichte toelatingsvergunning en de eisen aan de bestuursstructuur. Bij dat laatste zullen wij ook kort stilstaan bij de vraag in hoeverre getrapt toezicht nog mogelijk is. ACHTERGROND Op grond van de huidige Wet toelating zorginstellingen (“WTZi”) zijn zorginstellingen verplicht om een toelating te hebben als zij met ten minste twee personen een in het Uitvoeringsbesluit WTZi genoemde vorm van zorg

op grond van de Wet langdurige zorg (“Wlz”) of de Zorgverzekeringswet (“Zvw”). Deze toelating heeft met name betrekking op een transparante en ordelijke bestuursstructuur en bedrijfsvoering, de zogeheten transparantie-eisen. Ook worden in verband met de toelating eisen gesteld aan zorgaanbieders in de acute zorgketen. Het systeem van de toelating kent een beperkte reikwijdte. Slechts een klein deel van de nieuwe zorgaanbieders moet daadwerkelijk een WTZi-toelating aanvragen om te mogen starten met het verlenen van zorg. Op grond van het Uitvoeringsbesluit WTZi beschikt een groot deel van de instellingen van rechtswege over een toelating. Bovendien is de WTZi niet van toepassing op zorginstellingen die uitsluitend zorg verlenen zonder overeenkomst met zorgkantoren en zorgverzekeraars.

Deze beperkte reikwijdte van de WTZi heeft tot gevolg dat de meeste zorginstellingen zorg kunnen gaan verlenen zonder dat Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (“IGJ”), de toezichthouder in de zorg, weet van hun bestaan. Zij kunnen ook zorg gaan verlenen zonder dat vooraf wordt getoetst of er voldoende waarborgen aanwezig zijn voor een transparante en ordelijke bestuursstructuur en bedrijfsvoering. Daarbij komt dat de toelatingseisen niet specifiek gericht zijn op de kwaliteit van de zorg. Met de Wtza wordt beoogd om daar verandering in te brengen. De Wtza bevat daartoe een meldplicht voor nieuwe zorgaanbieders, een uitgebreidere vergunningsplicht dan thans onder de WTZi en de eis van een onafhankelijke interne toezichthouder. Met die maatregelen wil de wetgever de IGJ beter in staat stellen om haar kwaliteitstoezicht op zorginstellingen uit te oefenen. Ook wil de wetgever zorgaanbieders op deze manier bewuster maken van de eisen waaraan de zorgverlening dient te voldoen en de verantwoordelijkheid van zorgaanbieders daarvoor. De AWtza bevat allerlei technische wijzigingen van andere wetten in verband met de Wtza. Daarnaast verplaatst de AWtza enkele regelingen uit het Uitvoeringsbesluit WTZi en de Beleidsregels WTZi naar andere wetten. De nu in het Uitvoeringsbesluit WTZi opgenomen eisen aan de financiële administratie, bedrijfsvoering en jaarverantwoording worden – enigszins gewijzigd – opgenomen in de Wet marktordening gezondheidszorg (“Wmg”). De nu in de Beleidsregels WTZi opgenomen eisen aan de voorbereiding, beschikbaarheid en bereikbaarheid van acute zorg worden – enigszins

gewijzigd – opgenomen in de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (“Wkkgz”). Met de Wtza en de AWtza wordt al met al een nieuw systeem in het leven geroepen ter vervanging van het systeem van de toelating van de WTZi. De bepalingen in de WTZi die betrekking hebben op de toelating van de WTZi worden in de AWtza daarom ook geschrapt. De WTZi blijft echter van belang voor het verbod op winstoogmerk en de meldingsplicht in het kader van sanering. MELDPLICHT De Wtza voorziet in een meldplicht voor alle nieuwe aanbieders van zorg als bedoeld in de Wkkgz. Onder deze zorg vallen alle zorg of diensten als omschreven bij of krachtens de Wlz of de Zvw en handelingen op het gebied van de individuele gezondheidszorg als bedoeld in de Wet BIG (inclusief handelingen met een ander doel dan het bevorderen of bewaken van de gezondheid van de cliënt). De meldplicht geldt zowel voor instellingen als voor solistisch werkende zorgverleners. De meldplicht geldt ook zowel voor hoofdaannemers als voor onderaannemers. De meldplicht houdt in dat nieuwe zorgaanbieders (vóór de aanvang van de zorgverlening) en bestaande zorgaanbieders (binnen zes maanden na inwerkingtreding van de Wtza) zich eenmalig moeten melden bij de Minister voor Medische Zorg. In de praktijk gebeurt dat via een online portal bij het CIBG. Zorgaanbieders die al zorg als bedoeld in de Wkkgz verlenen, maar die dat in een andere rechtsvorm willen gaan doen, kwalificeren

niet als nieuwe zorgaanbieders en hoeven niet opnieuw aan de meldplicht te voldoen. Dit geldt ook voor zorgaanbieders die naast het verlenen van zorg in de zin van de Wkkgz hun werkzaamheden uitbreiden met andere vormen van zorg of diensten. In het Uitvoeringsbesluit Wtza is een aantal categorieën zorgaanbieders van de meldplicht uitgezonderd. Het gaat hier onder meer om zorgaanbieders die reeds in beeld zijn bij de IGJ, bijvoorbeeld omdat zij al staan vermeld in het Landelijk Register Zorgaanbieders (“LRZa”). Op zoeken.zorgaanbiedersportaal.nl kunnen zorgaanbieders nagaan of zij al in dat LRZa staan vermeld. Vergunningsplicht Naast de meldplicht voorziet de Wtza ook in een vergunningsplicht. Deze vergunningsplicht geldt voor: - Instellingen die medisch specialistische zorg (doen) verlenen; - Instellingen die met meer dan tien zorgverleners zorg of een andere dienst (doen) verlenen als omschreven bij of krachtens de Wlz of de Zvw. De vergunningsplicht geldt alleen voor instellingen en dus niet voor solistisch werkende zorgverleners. De vergunningsplicht geldt ook alleen voor hoofdaannemers en niet voor onderaannemers, d.w.z. instellingen die binnen het kader van de binnen een andere instelling verleende zorg een deel van die zorg verlenen. De vergunningsplicht houdt in dat zorgaanbieders een toelatingsvergunning moeten aanvragen bij de Minister voor Medische Zorg. In de praktijk gebeurt dat via een online portal bij

het CIBG. Zorgaanbieders worden bij het aanvragen van de vergunning getoetst op een transparante en ordelijke bestuursstructuur en bedrijfsvoering en op de aanwezige voorwaarden voor een goede kwaliteit van zorg. Het CIBG weigert (namens de Minister voor Medische Zorg) de toelatingsvergunning als: 1. De aanvraag onvolledig is; 2. Aannemelijk is dat niet zal worden voldaan aan: I De eisen uit de Wtza omtrent het heb ben een onafhankelijke interne toe zichthouder (zie ook hierna); II Bepaalde kwaliteitseisen uit de Wkkgz; III De verplichting om een cliëntenraad in te stellen; IV Eisen uit de Wmg omtrent de finan ciële administratie, bedrijfsvoering en jaarverantwoording (de voormalige t ransparantie-eisen met betrekking tot de bedrijfsvoering uit het Uitvoerings besluit WTZi); V De eisen ten aanzien van de (maxi maal) in rekening te brengen tarieven op grond van tariefbesluiten van de Nederlandse Zorgautoriteit.

‘De vergunningsplicht geldt alleen voor instellingen en dus niet voor solistisch werkende zorgverleners’

Daarnaast kan het CIBG de toelatingsvergunning weigeren als: 1. De zorgaanbieder in specifieke gevallen desgevraagd geen verklaring omtrent het gedrag kan verstrekken; 2. De omstandigheden zich voordoen zoals genoemd in artikel 3 van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur, al dan niet na een voorafgaand advies van het Bureau bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur. Het CIBG kan de toelatingsvergunning intrekken als: 1. Meer dan een jaar geen zorg is verleend; 2. De zorgaanbieder ophoudt te bestaan of diens bestuursstructuur aanzienlijk wijzigt; 3. De toelatingsvergunning ten onrechte en op basis van onjuiste informatie is verleend; 4. Is vastgesteld dat niet is voldaan aan een van de onder 2. genoemde situaties. Zorgaanbieders komen niet meer in aanmerking voor een automatische toelating. De door een thans al bestaande vergunningsplichtige instelling reeds verkregen WTZi-toelating wordt wel automatisch omgezet in een Wtza-toelatingsvergunning. Voor alle andere bestaande vergunningsplichtige instellingen geldt een overgangstermijn van twee jaar waarbinnen zij de vergunning moeten aanvragen. Nieuwe instellingen die vergunningsplichtig zijn, dienen vóór de aanvang van de zorgverlening aan te vragen. Een bestaande zorgaanbieder van Wlz-zorg of Zvw-zorg die aanvankelijk niet vergunningsplichtig is, maar dit wordt vanwege overschrijding van het aantal van tien zorgverle-

ners, moet uiterlijk binnen zes maanden nadat hij vergunningsplichtig is geworden de vergunning aanvragen om de zorg te mogen (blijven) verlenen. Ten slotte is in het Uitvoeringsbesluit Wtza een aantal categorieën zorgaanbieders van de meldplicht uitgezonderd. Dit geldt bijvoorbeeld om zorgaanbieders die uitsluitend schoonmaak, vervoer, roerende voorzieningen of mobiliteitshulpmiddelen uit hoofde van de Wlz of de Zvw verlenen. BESTUURSSTRUCTUUR (ONAFHANKELIJKE INTERNE TOEZICHTHOUDER) Voor instellingen die over een WTZi-toelating beschikken, geldt krachtens de WTZi reeds de eis van een orgaan dat toezicht houdt op het beleid van de dagelijkse of algemene leiding van de instelling. Vanaf 1 januari 2022 geldt ten gevolge van de Wtza dat iedere vergunningsplichtige zorgaanbieder een interne toezichthouder heeft die toezicht houdt op het beleid van de dagelijkse of algemene leiding van de instelling en de algemene gang van zaken binnen de instelling en die de dagelijkse of algemene leiding van de instelling met raad ter zijde staat. De zorgaanbieder moet de interne toezichthouder in staat stellen zijn taken zo goed mogelijk uit te voeren. Dit betekent dat de dagelijkse of algemene leiding ervoor zorgdraagt dat de interne toezichthouder effectief toezicht kan houden op het niveau waar de dagelijkse of algemene leiding belangrijke beleidsbeslissingen over de instelling neemt. Indien een instelling deel uitmaakt van een groep als bedoeld in Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek

indien sprake is van een holdingstructuur, moet de interne toezichthouder toezicht kunnen houden op ontwikkelingen binnen de groep of holding die de instelling raken of een risico kunnen vormen voor de instelling. De eis van een interne toezichthouder lijkt een aanscherping ten opzichte van de WTZi. Uit de toelichting bij het Uitvoeringsbesluit Wtza volgt dat de zorgaanbieder de interne toezichthouder in staat moet stellen zijn taken zo goed mogelijk uit te voeren en dat de interne toezichthouder daarbij rechtstreeks toezicht moet kunnen houden op het niveau waar de voor de instelling belangrijke beleidsbeslissingen kunnen worden genomen. In de praktijk bestaat echter onduidelijkheid over de vraag of bij een onafhankelijke interne toezichthouder nog gebruik kan worden gemaakt van getrapt toezicht, dat wil zeggen dat een toezichthoudend orgaan van een moeder toezicht houdt op het beleid van het bestuur van een dochter. Uit de toelichting volgt wel dat het mogelijk is dat een persoon lid is van zowel de interne toezichthouder van de moeder als van de dochter of van twee rechtspersonen die tot dezelfde groep behoren. Volgens de eisen aan de bestuursstructuur mag een persoon niet tegelijk deel uit maken van de interne toezichthouder en het bestuur van de instelling en dient de interne toezichthouder zodanig te zijn samengesteld dat de leden ten opzichte van elkaar, de dagelijkse of algemene leiding van de instelling en welk deelbelang dan ook onafhankelijk en kritisch kunnen opereren. De onafhankelijkheid vereist uitsluiting van financiële, personele of familiale belangenverstrengeling van de interne

toezichthouder met de instelling, dan wel de schijn daarvan. De instelling dient de onafhankelijke taakvervulling door de interne toezichthouder te borgen. Zo mag een lid van de interne toezichthouder geen andere financiële vergoeding ontvangen dan een passende vergoeding voor de verrichte werkzaamheden. Daarbij worden de normen van de Wet normering topinkomens in acht genomen. Verder worden eisen gesteld aan de leden van de interne toezichthouder, hun echtgenoten of andere levensgezellen, pleegkinderen en bloed- of aanverwanten tot in de tweede graad. Zo mogen voornoemde personen geen aandeelhouder, bestuurder of werknemer zijn van de instelling of een zakelijke relatie met de instelling onderhouden die de onafhankelijkheid van een lid van de interne toezichthouder dan wel het vertrouwen in die onafhankelijkheid in gevaar brengt. De verantwoordelijkheidsverdeling tussen de interne toezichthouder en de dagelijkse of algemene leiding, alsmede de wijze waarop interne conflicten tussen de interne toezichthouder en de dagelijkse of algemene leiding worden geregeld, dienen op inzichtelijke wijze te worden vastgelegd. Ook dient een instelling schriftelijk vast te leggen op welke wijze zij voldoet aan de eisen omtrent de bestuursstructuur. De interne toezichthouder bestaat uit ten minste drie natuurlijke personen. Een persoon kan voor ten hoogste vier jaar worden aangesteld als lid van de interne toezichthouder. Deze periode kan eenmaal met ten hoogste vier jaar worden verlengd. De totale periode waarin een persoon lid is van de interne toezichthou-

der van de instelling is derhalve ten hoogste acht jaar, ongeacht of het een aaneengesloten periode betreft. Van de eisen aan de bestuursstructuur zijn verschillende categorieën van zorgaanbieders uitgezonderd, omdat het toezicht op het beleid van de dagelijkse of algemene leiding van deze instellingen al op andere wijze is geborgd dan wel de eisen met betrekking tot de interne toezichthouder disproportioneel worden geoordeeld. Zo wordt de verplichting tot het aanstellen van een interne toezichthouder met minimaal drie natuurlijke personen voor een aantal kleinere instellingen niet proportioneel en minder noodzakelijk geacht. Immers, voor kleine instellingen met één of enkele zorgverleners is het aanstellen van een interne toezichthouder met minimaal drie natuurlijke personen moeilijk uitvoerbaar en werkbaar en zal over het algemeen minder toegevoegde waarde hebben mede omdat de dagelijkse of algemene leiding bij dergelijke instellingen over het algemeen dicht bij het zorgproces staat. AFSLUTIING Zorgaanbieders doen er goed aan de impact van de nieuwe regels en governancestructuur in kaart te brengen. Via www.meldennieuwezorgaanbieders.nl/kwaliteitscheck-wtza van het CIBG kunnen zorgaanbieders aan de hand van een kwaliteitscheck nagaan hoe het met hun zorg is gesteld. Verder is het raadzaam om de governancestructuur te herzien en waar nodig in lijn te brengen met de Wtza en AWtza. Voor zover een zorgaanbieder vergunningsplichtig is, is het bovendien aan te bevelen om schriftelijk,

bij voorkeur in de statuten, vast te leggen op welke wijze wordt voldaan aan de eisen omtrent de bestuursstructuur, in het bijzonder de verdeling van verantwoordelijkheid en de wijze waarop interne conflicten tussen de interne toezichthouder en het bestuur worden geregeld.

‘Zorgaanbieders doen er goed aan de impact van de nieuwe regels en governance structuur in kaar te brengen’

OUD-STUDENEN AAN HET WOORD Nina Amini Abyaneh & Dagmar van der Wal WELKE STUDIE(S) HEB JE GEVOLGD EN WANNEER HEB JE DE MASTER RECHT VAN DE GEZONDHEID AFGEROND? Ik heb mijn bachelor Rechtsgeleerdheid behaald aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Vervolgens ben ik na een tussenjaar begonnen aan de Master Recht van de Gezondheidszorg. Deze master heb ik met veel plezier gevolgd en vervolgens in juli 2019 afgerond. WAT VOND JE HET LEUKSTE AAN DE MASTER? Voordat ik de Master Recht van de Gezondheidszorg koos, twijfelde ik heel erg welke master ik moest kiezen. Tijdens een informatieavond van de Erasmus Universiteit Rotterdam, maakte ik voor het eerst ‘kennis’ met de Master Recht van de Gezondheidszorg. Het sprak mij aan dat deze master veel verschillende rechtsgebieden beslaat. Zo wordt er binnen het gezondheidsrecht bijvoorbeeld zowel stilgestaan bij het ondernemingsrecht, als het verzekeringsrecht. Daarnaast gaat de master ook over medisch-ethische kwesties waar je vaak wel een mening over hebt. Ik vond het dus het leukste dat de master zo breed is en dat bepaalde onderwerpen binnen de master dichtbij je staan. HOE BEN JE BIJ ELDERMANS|GEERTS TERECHT GEKOMEN? Ik wist eigenlijk al vrij snel tijdens mijn studie dat ik de advocatuur in wilde. Toen ik eenmaal bezig was met mijn master, wist ik dus ook dat ik graag bij een kantoor wilde werken met de focus op het gezondheidsrecht. Daarnaast wilde ik ook, vanwege de korte lijntjes, graag bij een wat kleiner kantoor werken. Met die ‘criteria’ ben ik eigenlijk al gauw terechtgekomen bij Eldermans|Geerts. Zo had ik al weleens van het kantoor gehoord, aangezien Eldermans|Geerts een van de weinige kantoren is waar de focus volledig op het gezondheidsrecht ligt. Daarnaast is Eldermans|Geerts ook betrokken bij de master door middel van de Masterclass.

HAD JE HIERVOOR AL ERGENS ANDERS ERVARING OPGEDAAN? Ik heb tijdens mijn studie en tussenjaar stages gelopen bij diverse advocatenkantoren. Dat versterkte dan ook mijn passie voor de advocatuur. Verder heb ik ook stage gelopen bij de juridische afdeling van een ziekenhuis, wat overigens ook ontzettend leuk was. Bij Eldermans|Geerts zelf ben ik begonnen als werkstudent en ik heb daar ook mijn masterscriptie geschreven. WELKE ZAAK IS JE TOT NU TOE HET MEESTE BIJGEBLEVEN? Ik heb een aantal zaken gehad waarbij een cliënt best wel in de put zat vanwege een bepaalde situatie, bijvoorbeeld vanwege een beslissing van een zorgverzekeraar. Zeker wanneer zulke cliënten er geen vertrouwen meer in hebben, vind ik het altijd erg belangrijk om dat vertrouwen terug te winnen. Als de zaak vervolgens de goede kant op gaat en je daar de cliënt blij mee maakt, vind ik dat altijd erg mooi. DEZE EDITIE GAAT OVER 'WETSVOORSTELLEN: WAT STAAT DE ZORG TE WACHTEN?', HEB JIJ IN DE PRAKTIJK VEEL TE MAKEN MET NIEUWE WETSVOORSTELLEN? Zeker. Het gezondheidsrecht staat enorm in beweging. Zo zijn er ook veel wijzigingen als het gaat om wet- er

en regelgeving. Wij houden ons als kantoor goed op de hoogte van deze wijzigingen, zodat wij daar weer actief over kunnen informeren. Een goed voorbeeld van een wetsvoorstel waar ik mij het afgelopen jaar veel mee heb bezig gehouden, is de Wet toetreding zorgaanbieder (‘Wtza’) De Wtza gaat de toelatingsbepalingen van de Wet toelating zorginstellingen (‘WTZi’) vervangen en brengt daarmee veel wijzigingen met zich voor zorgaanbieders. Het is dan heel leuk om zo’n wetsvoorstel te doorspitten en te verhelderen wat de belangrijkste wijzigingen zijn. De Wtza is overigens inmiddels aangenomen door de Tweede en Eerste Kamer, en zal over een aantal maanden in werking treden. WAT ZIJN JE PLANNEN VOOR DE TOEKOMST? Ik ben momenteel bezig met de Beroepsopleiding Advocaten. Een belangrijk doel voor mij de komende tijd is dan ook het succesvol doorlopen van deze opleiding. Daarna wil ik graag verder als advocaat. Ik wil mij daar steeds verder in ontwikkelen en het lijkt mij erg leuk om op een gegeven moment ook echt je eigen cliënten aan te trekken. Verder hoop ik ergens tussendoor ook nog een mooie reis te kunnen maken, naar Zuid-Amerika bijvoorbeeld! WAT ZOU JE DE STUDENTEN DIE MOMENTEEL BEZIG ZIJN MET DE MASTER ‘RECHT VAN DE GEZONDHEIDSZORG’ WILLEN MEEGEVEN? Ik zou de studenten willen meegeven om, ook tijdens je master, veel praktijkervaring op te doen en daarmee te oriënteren op wat je leuk zou vinden om te doen na de master. Er zijn namelijk ontzettend veel leuke baanopties met deze master, maar ik heb zelf ook ervaren dat je er in de praktijk pas echt achter komt wat je leuk vindt. Ook vond ik het tijdens mijn master bijvoorbeeld heel leuk om een keer mee te gaan naar een zitting bij het Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg, zodat je ook zelf kan zien hoe zo’n zitting gaat. Ik zou dus willen zeggen: kijk zoveel mogelijk mee in de praktijk!

WELKE STUDIE(S) HEB JE GEVOLGD EN WANNEER HEB JE DE MASTER RECHT VAN DE GEZONDHEID AFGEROND? In 2013 ben ik met de bachelor Rechtsgeleerdheid gestart aan de Universiteit Utrecht. Tijdens mijn bachelor heb ik de minor Recht & Gezondheidszorg aan de Erasmus Universiteit gevolgd. Mijn interesse voor de zorgsector was toen al groot, ik had alleen nog net even die bevestiging nodig. Vervolgens ben ik in 2018 met de Master Recht van de Gezondheidszorg gestart, die ik in 2020 heb afgerond. Daarnaast heb ik ook nog de Master Privaatrecht aan de Vrije Universiteit gevolgd. WAT VOND JE HET LEUKSTE AAN DE MASTER? Het leukste aan de Master vond ik de diversiteit. Praktisch al het recht dat in de zorgsector voorkomt, is aan bod gekomen. Hierdoor kreeg je een goed beeld van wat het recht in de gezondheidszorg nou echt inhoudt en werd een gecompliceerd stelsel behapbaar gemaakt. HOE BEN JE BIJ TEN HOLTER NOORDAM TERECHT GEKOMEN? In 2019 heb ik deelgenomen aan een STEP Inhousedag bij THNa. Dit was een ontzettend leuke dag en de sfeer voelde eigenlijk al meteen goed. Daarom besloot ik een aantal maanden later te solliciteren voor een student-stage. Met succes! Ik heb toen twee maanden rondgelopen op de sectie Ondernemingsrecht in Dordrecht. Vervolgens mocht ik nog een paar maanden blijven als werkstudent.

HAD JE HIERVOOR AL ERGENS ANDERS ERVARING OPGEDAAN? Ja zeker! Na het afronden van mijn bachelor heb ik een student-stage gelopen bij een nichekantoor in Amsterdam, dat gespecialiseerd is in – hoe kan het ook anders - het gezondheidsrecht. Na mijn werkstudentschap bij THNa ben ik ook nog aan de slag gegaan als juridisch medewerker bij een tech-startup (inmiddels al geen startup meer). Dit was weer heel anders dan de advocatuur, maar ook erg leuk en interessant. Omdat het een jong bedrijf was, was er op dat moment nog geen afdeling legal. Die moest dus nog in de steigers worden gezet. Doordat we maar met twee man legal vertegenwoordigde, werd ik bij alles betrokken waardoor ik veel heb gezien en geleerd. HOE VOND JE HET OM IN ‘CORONA TIJD’ VAN START TE GAAN MET EEN NIEUWE BAAN? Starten in corona was wat raar en natuurlijk ook jammer aangezien de fysieke interactie met collega’s en alle gezellige bijkomstigheden wegvielen. Overigens had ik natuurlijk wel het geluk dat ik het kantoor al kende, waardoor ik al redelijk mijn weg wist te vinden. Daarnaast begon ik net voor de strenge lockdown waardoor ik de eerste maand nog twee dagen naar kantoor mocht. Maar het is toch wel erg fijn dat het einde nu in zicht lijkt te zijn en er steeds meer versoepeld wordt. WELKE ZAAK IS JE TOT NU TOE HET MEESTE BIJGEBLEVEN? Sinds ik ben gestart, heb ik al in zo veel interessante dossiers mogen meewerken. Stuk voor stuk weer heel anders en die diversiteit is juist hetgeen dat mij aanspreekt. Iedere keer is het weer een andere puzzel die je moet oplossen. Ik kan dus eigenlijk niet kiezen. DEZE EDITIE GAAT OVER 'WETSVOORSTELLEN: WAT STAAT DE ZORG TE WACHTEN?', HEB JIJ IN DE PRAKTIJK VEEL TE MAKEN MET NIEUWE WETSVOORSTELLEN? Wat een leuke vraag. Ik heb nog niet concreet moeten adviseren over een wetswijziging of iets dergelijks, maar uiteraard heb ik er wel mee te maken.

Als je alleen al kijkt naar het gezondheidsrecht zie je dat wetgeving zo veranderlijk is. Het is dus voor de praktijk wel van belang dat ik de ontwikkelingen goed in de gaten houdt. DEZE EDITIE GAAT OVER 'WETSVOORSTELLEN: WAT STAAT DE ZORG TE WACHTEN?', HEB JIJ IN DE PRAKTIJK VEEL TE MAKEN MET NIEUWE WETSVOORSTELLEN? Wat een leuke vraag. Ik heb nog niet concreet moeten adviseren over een wetswijziging of iets dergelijks, maar uiteraard heb ik er wel mee te maken. Als je alleen al kijkt naar het gezondheidsrecht zie je dat wetgeving zo veranderlijk is. Het is dus voor de praktijk wel van belang dat ik de ontwikkelingen goed in de gaten houdt. WAT ZOU JE DE STUDENTEN DIE MOMENTEEL BEZIG ZIJN MET DE MASTER ‘RECHT VAN DE GEZONDHEIDSZORG’ WILLEN MEEGEVEN? Dat ze een enorm goede keuze hebben gemaakt door voor deze master te gaan, aangezien de kennis die tijdens deze master wordt overgedragen enorm waardevol is en zeker niet vanzelfsprekend. Dit ben ik me in de praktijk nog meer gaan beseffen.

INTERVIEW: WETSVOORSTEL INTEGERE BEDRIJFSVOERING ZORGAABIEDERS (WIBZ) Met Mr. Maura van de Velde en Tom Schroten (Nysingh advocaten & notarissen) Zouden Jullie Iets Over Jezelf Kunnen Vertellen? Hoe Zijn Jullie Gekomen Waar Jullie Nu Zijn? Maura: In 2012 begon ik aan de bachelor Politicologie aan de VU. Deze heb ik afgemaakt. Daarna heb ik besloten om ook de bachelor Rechtsgeleerdheid te gaan volgen. Tijdens mijn studie Rechten ben ik bij de Rechtswinkel Amsterdam gaan werken. Toen is bij mij de interesse voor de advocatuur gewekt. Ik heb meerdere stages gelopen en werkstudentschappen gedaan binnen de advocatuur. Daarna wist ik helemaal zeker dat ik de advocatuur in wilde. Na de bachelor Rechtsgeleerdheid heb ik de master Privaatrecht met het vak Gezondheidsrecht gevolgd. Via mijn stage- en scriptiebegeleider ben ik bij Nysingh terechtgekomen. Inmiddels ben ik al een half jaar werkzaam op de sectie Zorg. Tom: Ik werk sinds 1 maart bij Nysingh, nu nog als juridisch medewerker, na de zomer als advocaat-stagiair. Mijn bachelor heb ik in Groningen gedaan. Hier heb ik het vak Gezondheidsrecht gevolgd en daardoor werd mijn interesse voor het gezondheidsrecht gewekt. Daarna heb ik de master Recht van de Gezondheidszorg aan de Erasmus Universiteit afgerond. Tijdens de master ben ik bij het RGD actief geweest in de activiteitencommissie. Tijdens mijn studie heb ik stages gelopen in de advocatuur en de farmacie. Na die stages was mijn keuze voor de advocatuur duidelijk. Wat Vinden Jullie Zo Leuk Aan Het Werken In Het Gezondheidsrecht-Team? Maura: Wij zitten natuurlijk nog helemaal niet zo lang in het Gezondheidsrecht-team, maar we hebben het ontzettend naar ons zin! Gezondheid is een heel wezenlijk onderwerp en een groot onderdeel van het leven. We vinden het leuk en ook belangrijk om met ons werk een steentje bij te dragen aan de zorg en de zorgverlening. Daarnaast is het werken bij Nysingh zo leuk, omdat er voor advocaat-stagiares veel ruimte is voor ontwikkeling. Je krijgt redelijk snel verantwoordelijkheid, maar er wordt ook veel tijd besteed

aan je opleiding, zowel door je patroon als door andere sectiegenoten. Verder merk je dat er echt wordt geluisterd naar de jongere lichtingen Tevens is er een apart ‘jongerenbestuur’ aangewezen, dat contact onderhoudt met de Raad van Bestuur. De sfeer binnen kantoor is heel leuk en informeel en er is altijd tijd voor een praatje en een borrel. Tom: Wat ik ook heel leuk vind aan het Gezondheidsrecht-team is dat ik in een relatief korte tijd al veel typen cliënten heb gezien. Zo werken we niet enkel voor zorgaanbieders, maar ook voor andere typen cliënten. Dat maakt het werk heel leuk en uitdagend.

De aanleiding tot de invoering van de Wetsvoorstel integere bedrijfsvoering zorgaanbieders (Wibz) is dat er recentelijk sprake is geweest van incidenten over vermeende belangenverstrengeling, fraude en excessieve winstuitkeringen in de zorg. Hebben jullie het idee dat deze zaken de laatste jaren echt zo’n grote rol hebben gespeeld in de zorg? Tom: Zoals Maura al zei, zijn we allebei nog maar net werkzaam binnen het Gezondheidsrecht, dus we hebben geen volledig inzicht in hoe de markt er de afgelopen jaren uitzag en wat er speelde. Uit verschillende onderzoeken blijkt wel dat er meer fraude is geconstateerd in de zorg. Tegelijkertijd is het echter ook een trend dat er meer controles worden uitgevoerd op fraude. De vraag is dan ook of er daadwerkelijk meer fraude wordt gepleegd, of dat het vaker wordt geconstateerd door frequentere controles. Maura: Wat in het kader van fraude ook van belang is om te beseffen, is dat zorgverzekeraars ook binnen hun contractuele relaties met zorgaanbieders mogelijkheden hebben en benutten om te controleren op fraude. Op die manier kunnen zorgverzekeraars ook binnen de contractuele relatie de rechtmatigheid en doelmatigheid van declaraties onderzoeken. Een doel van de Wibz is o.a. om excessieve winstuitkering tegen te gaan. Denken jullie dat het (verder) aan banden leggen van de winstuitkeringen in de zorg mogelijk consequenties kan hebben voor de investeringsbereidheid in de zorgsector? Maura: Ten aanzien van excessieve wintsuitkeringen in de zorg, is het van belang om te weten dat het, op grond van de WTZi, voor bepaalde categorieën zorgaanbieders verboden is om winst uit te keren. Het is dus maar de vraag of binnen de zorgsector überhaupt veel sprake is van winstuitkering. Een voorbeeld hiervan is de medisch specialistische zorg. Binnen de medisch specialistische zorg mag geen winst worden uitgekeerd. Excessieve winstuitkering is bovendien iets anders dan winst maken. Winst maken is niet per definitie slecht, want hierdoor blijft de zorgonderneming financieel gezond. De eventuele winst kan bijvoorbeeld weer gebruikt worden voor innovaties in de zorg. Bij winstuitkering is het altijd zoeken naar de juiste balans. In de zorg is die balans misschien wel lastiger te vinden dan in andere sectoren, omdat niemand wil dat er winst wordt gemaakt ‘over de rug’ van patiënten,

terwijl iedereen wél zou willen dat zorginstellingen financieel gezond blijven en dat de zorgverlening efficiënter en innovatiever wordt. Tom: Er wordt vanuit de private sector al enkele jaren geïnvesteerd in de zorg. Ondanks het toenemende strengere toezicht, zijn de private investeringen afgelopen jaren toegenomen. Dat is begrijpelijk want het is een grote markt met veel partijen en de zorgsector zal logischerwijs nooit verdwijnen. Het is goed voor te stellen dat de private investeringsbereidheid zal toenemen in de komende periode. Als gevolg van de coronacrisis is het niet ondenkbaar dat kredietverstrekkers wellicht voorzichtiger zullen worden. Zodoende is het niet ondenkbaar dat de investeringen vanuit de private equity verder zullen oplopen. In de afgelopen jaren hebben we ook gezien dat strenger toezicht geen, tot weinig invloed heeft op de investeringsbereid, dus nee, ik denk dat de Wibz daar ook geen, tot weinig invloed op zal hebben. De wetgever heeft ervoor gekozen om het wetgevingsproces van de Wibz niet parallel te laten lopen met de totstandkoming van de lagere regelgeving onder de Wtza. Is dit volgens jullie een logische keuze? Zou het voor zorgaanbieders niet gemakkelijker zijn geweest als de Wibz en de Wtza gelijktijdig inwerking zouden treden? Maura: Dat is een logische keuze van de wetgever. De Wibz is nog wel een beetje controversieel. Tom: De Wibz is, in het kort, controversieel omdat bepaalde partijen op de markt vinden dat er al voldoende handvatten zijn om toezicht te houden op de integriteit van de bedrijfsvoering in de zorgsector. Maura: Het is dus belangrijk dat het gehele wetstraject zorgvuldig en volledig wordt doorlopen. Als dat allemaal moet gebeuren en de Wtza zou daarop moeten wachten, dan loopt ook de invoering van de Wtza veel vertraging op. Bovendien is het niet zo problematisch om beide wetten afzonderlijk in te voeren, omdat de Wtza gericht is op een ander onderwerp dan de Wibz, de Wtza ziet namelijk op de registratie van zorginstellingen.

Een ander doel van de Wibz is het externe toezicht voorzien van extra handvatten om zorgaanbieders aan te spreken op hun verantwoordelijkheid voor een zorgvuldige bedrijfsvoering. In de kamerbrief over de voortgang van het wetsvoorstel schrijft minister van Ark voor Medische Zorg en Sport : “Bij twijfels over tegenstrijdige belangen of excessieve winstuitkering door zorgorganisaties moet het externe toezicht in de toekomst sneller en voortvarender kunnen optreden en personen die met de verkeerde intenties aan de slag willen binnen de zorg moeten beter kunnen worden geweerd.’’ Is dit volgens jullie een toevoeging? En voegt het nog noodzakelijke aspecten toe ten opzichte van de Wtza (interne governance regels)? Tom: Op basis van de Wtza is er al sprake van extern toezicht door de IGJ, onder meer op basis van de meldplicht. Nog relevanter is dat de IGJ op grond van de Wtza ook bevoegd is om toezicht te houden op de interne bestuursstructuur van zorgaanbieders. De IGJ heeft zodoende al best wat handvatten om toezicht uit te oefenen, dus in dat opzicht is dat al goed geregeld. Maura: Daarnaast biedt de Wkkgz ook al handvatten om toezicht te houden op zorgaanbieders.Ons inziens zijn extra handvatten om zorgaanbieders aan te sporen tot het voeren van een zorgvuldige bedrijfsvoering dus niet per se noodzakelijk, omdat het huidige wettelijke kader al voldoende handvatten biedt. Vermoeden jullie dat door de coronacrisis het wetsvoorstel Wibz mogelijk vertraging heeft opgelopen? En denken jullie dat de zorgaanbieders de implementatie van de Wibz nu wel aankunnen met de hoge druk t.g.v. de coronacrisis? Maura: In het algemeen zijn veel wetgevingstrajecten vertraagd als gevolg van de coronacrisis. Aangezien de Wibz nog geschreven moet worden, is in dat proces nog geen vertraging opgelopen. De invoering van de Wtza is wel met een half jaar verschoven. Het streven was oorspronkelijk om de Wtza per 1 juli 2021 in te voeren. De minister heeft aangegeven dat zorgaanbieders de kans en

ruimte moeten krijgen om de Wtza te implementeren gezien alle inspanningen die zij in de coronacrisis moeten leveren.

‘De minister heeft aangegeven dat zorgaanbieders de kans en ruimte moeten krijgen om de Wtza te implementeren’ Zorgaanbieders zullen de komende tijd aan veel veranderende weten regelgeving onderworpen worden. Niet alleen de Wibz staat hen te wachten, maar natuurlijk ook de Wtza (met de aanpassingswet) en de uitbreiding van de WNT. Wordt het voor zorgaanbieders op dit moment niet allemaal veel te ingewikkeld gemaakt door al deze veranderende weten regelgeving? Tom: Het lijkt op het eerste gezicht veel voor zorgaanbieders, maar de Wet Normering Topinkomens is een aantal jaar geleden al aangekondigd en er wordt al lange tijd over gesproken, waardoor het niet waarschijnlijk dat deze wet op korte termijn wordt ingevoerd. Daarnaast zullen de zorgaanbieders zich al lange tijd op de invoering hebben kunnen voorbereiden. De Wibz en de Wtza bestaan uit verschillende onderdelen. De Wtza vervangt het toelatingsgedeelte van de WTZi en op grond van de Wtza hoeven bestaande zorgaanbieders met een WTZi toelating geen nieuwe vergunning aan te vragen. Zodoende heeft een groot gedeelte van de zorgaanbieders alleen te maken met een omzetting van de WTZi-toelating naar de vereiste vergunning op grond van de Wtza. Daarnaast zijn bepaalde typen zorgaanbieders vrijgesteld van de vergunningaanvraag uit de Wtza en partijen die wel een vergunning moeten aanvragen krijgen hiervoor twee jaar de tijd na invoering van de Wtza. De overheid probeert op deze wijze in ieder geval om de (regel)druk voor de zorgaanbieders te verlagen. Wij voorzien zodoende geen grote problemen voor zorgaanbieders met betrekking

Het thema van dit magazine is: ‘wetsvoorstellen: wat staat de zorg te wachten?’. Wat denken jullie dat de zorg te wachten staat, naast de Wibz? Maura: Naast de invoering van de Wtza en Wibz zal de zorg de komende tijd natuurlijk te maken krijgen met de effecten van de huidige pandemie. Zorginstellingen zullen bijvoorbeeld in de toekomst absoluut willen voorkomen dat er te weinig beschermingsmaterialen zijn voor artsen en hetzelfde geldt voor IC capaciteit. Ook verzorgingstehuizen zullen hun beleid aanpassen. Tom: Daarnaast is het wetsvoorstel ‘domein-overstijgende samenwerking’ in voorbereiding. Het doel van dit wetsvoorstel is het stimuleren van de samenwerking tussen de inkopende partijen vanuit verschillende zorgwetten. Het stimuleren van de samenwerking wordt gerealiseerd doordat voor zorgkantoren financiële ruimte wordt gemaakt om afspraken te maken die de zorgdomeinen overstijgen. Hierdoor zitten er wat betreft zorginkoop mogelijk ook veranderingen aan te komen. Zouden jullie de (bijna afgestudeerde) studenten nog iets mee willen geven? Maura: Mijn belangrijkste tip is geniet van deze studententijd nu het nog kan. Gebruik deze fase ook om te oriënteren op de toekomst. Je zult het meeste leren van het lopen van een student-stage of een werkstudentschap. Maar vooral: Geniet ervan! Tom: Sluit ik mij volledig bij aan. Dat zou ik een gouden tip noemen!