Art Thesis Proposal 2015 I โครงการปรับปรุงตลาดนางเลิ้ง

Proposal

โครงการปรับปรุงตลาดนางเลิ้ง

Research Topic

โครงการปรับปรุงตลาดนางเลิ้ง

โดย น.ส.ปวีณา ณ พัทลุง 5401538

ภาพที่ 1 ตึกแถวหลังตลาดนางเลิ้ง

ภาพที่ 2 ตลาดสดเทเวศร์

ภาพที่ 4 ตลาดนางเลิ้ง

ภาพที่ 3 ตลาดสดเทเวศร์

ภาพที่ 5 ตลาดนางเลิ้ง

Project Background

ประเทศไทยมีการค้าขายมาตั้งแต่อดีตไม่ว่าจะเป็นการค้าภายในประเทศ หรือต่างประเทศก็ล้วนแล้วแต่ต้องใช้พื้นที่ในการค้าขายแลกเปลี่ยนสินค้าโชว์ สินค้า พื้นที่ในการทำ�กิจกรรมนี้ถูกเรียกว่า“ตลาด”ซึ่งในปัจจุบันประเทศไทยได้ เกิดตลาดหลากหลายแห่ง หลากหลายประเภท ทั่วทั้งประเทศ เมื่อย้อนกลับไป ดูในประวัติศาสตร์จะพบว่า“ตลาดนางเลิ้ง” เป็นตลาดบนบกแห่งแรกที่ถูกสร้าง มาให้เป็นตลาดแบบกิจจะลักษณะ ซึ่งโดยก่อนหน้านั้นประเทศไทยมีการค้าขาย ในแถบแม่นำ�้ลำ�คลองซะมากกว่าและตลาดนางเลิ้งจึงถือเป็นต้นแบบในการสร้าง ตลาดทั่วประเทศไทย คือ มีคอร์ทเป็นพื้นที่ขายของตรงกลาง ล้อมรอบด้วย ตึกแถวทั้ง 4 ด้าน หรืออาจจะแค่ 3 ด้าน และมีทางเดินเข้าออกโดยรอบ

แต่เมื่อเวลาเปลี่ยนไป คนไทยในปัจจุบันเลือกที่จะเดินตลาดน้อยลง หันไปเดินในซุปเปอร์มาเก็ต มากขึ้น อาจเป็นเพราะภาพลักษณ์ของคำ�ว่า “ตลาด” ที่ทำ�ให้เราไม่อยากไปเดิน ทำ�ให้ผู้คนให้ความสนใจ มาเดินเลือกซื้อของในตลาดน้อยลง ทั้งที่ของบางอย่างมีคุณภาพของสินค้าแทบไม่ต่างกันเลย เมื่อคนมา เดินตลาดน้อยลงทำ�ให้ตลาดถูกละเลย ขาดการบำ�รุงดูแลรักษา แม่ค้าก็ขาดรายได้ทำ�ให้ไม่สามารถ ดูแล พื้นที่ขายของได้เท่าที่ควร และด้วยเวลาที่ผ่านไปทำ�ให้ตลาดโทรม สกปรก ขยะเน่าเสีย พื้นระบายนำ�้ไม่ ดี พื้นเปียกเฉอะแฉะ มีหนูและแมลงสาปอยู่เยอะ ตลาดจึงกลายเป็นสถานที่ไม่น่าเดิน เมื่อเป็นอย่างนี้ไป เรื่อยๆ ตลาดอาจจะเจ๊งและปิดตัวลงได้ และอาจจะส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจประเทศไทยให้เสียสมดุล ซึ่งสิ่งที่น่าเสียดายยิ่งกว่าด้านเศรษฐกิจถ้าตลาดส่วนใหญ่ในประเทศปิดตัวลง คือ การที่เราเสียพื้นที่ใน การหาของกินอร่อยๆ ขนมไทยโบราณ พืชผักและของกินพื้นบ้าน สิ่งเหล่านี้ล้วนแล้วแต่เป็นภูมิปัญญาที่ สืบตกทอดมา ความมีชีวิตชีวา ความทรงจำ� และความมีนำ�้ใจระหว่างแม่ค้าและลูกค้า เราไม่สามารถเห็น สิ่งเหล่านี้ได้ในห้างสรรพสินค้าเลย

Objective

1.เพื่อแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นภายในตลาด นางเลิ้ง ด้วยการออกแบบ เช่น ป้ายร้านค้า สัญลักษณ์ ความไม่เป็นระเบียบ ความสกปรก เป็นต้น

2.เพื่ อ พั ฒ นาตลาดนางเลิ้ ง ให้ เ ป็ น สถานที่ท่องเที่ยว ที่น่าไปเที่ยว และช่วยเพิ่ม รายได้ให้กับชาวบ้านในชุมชน

3.เพื่ อ อนุ รั ก ษ์ ภู มิ ปั ญ ญาชาวบ้ า น วัฒนธรรม และสถาปัตยกรรมให้คงอยู่

Goals

1.สามารถแก้ปัญหาภายในตลาดด้วยการ ออกแบบได้และตลาดนางเลิ้งดูสะอาดสวยงาม เป็น ระเบียบเรียบร้อยมากขึ้น

2.ตลาดนางเลิ้งกลายเป็นสถานที่ท่องเที่ยว ที่น่าเที่ยว มีผู้คนอยากไปเที่ยว

3.ชาวบ้าน แม่ค้า มีรายได้เพิ่มมากขึ้น

4.ชาวบ้ า นในชุ ม ชนมี ค วามภาคภู มิ ใจใน ชุมชนของตัวเอง

5.ชาวบ้าน หน่วยงานรัฐบาลช่วยกันอนุรักษ์ ภูมิปัญญาชาวบ้าน วัฒนธรรม และสถาปัตยกรรม ให้คงอยู่

2. ทำ�แบบประเมินสอบถาม สัมภาษณ์แม่ค้าและ ลูกค้า

1. หาข้อมูล • ประวัติศาสตร์ของตลาดนางเลิ้งและที่ เกี่ยวข้อง • สถาปัตยกรรม และรูปแบบของตึกแถว โดยรอบตลาดนางเลิ้ง • ปัญหาที่เกิดขึ้นภายในตลาด เช่น ความ สกปรก

3. วิเคราะห์ข้อมูลและวิธีการแก้ปัญหา • สังเกตหรือสอบถามปัญหาที่เกิดขึ้น • สอบถามความต้องการเพื่อเป็นแนว ทางในการแก้ไข • วิเคราะห์ข้อมูล • ศึกษาจากตัวอย่างวิทยานิพนธ์

4. ออกแบบและนำ�การออกแบบเข้าไปช่วยในการแก้ปัญหา • คิด Concept ในการออกแบบ • ทำ� Sketch Design • ตัด Mass Model เพื่อศึกษาและทดลอง Space ที่เกิดขึ้น • นำ�งานออกแบบไปปรึกษา พูดคุยกับอาจารย์ที่ปรึกษาและ ชาวบ้าน • ปรับปรุง แก้ไขงานให้ดีขึ้น

1. ข้อมูล • ประวัติ ความเป็นมาของตลาดนางเลิ้ง • รูปแบบของสถาปัตยกรรมโดยรอบ • สถานที่ส�ำ คัญโดยรอบตลาดนางเลิ้ง • การเดินทาง • ปัญหาและวิธีการแก้ไข • วัสดุที่น�ำ มาใช้ • กฎหมาย ข้อห้าม ข้อบังคับเกี่ยวกับ สถานที่ • งานระบบสาธารณูปโภค

Area of Study

2. การออกแบบ • แผงร้านค้าภายในตลาดนางเลิ้ง • ทางเข้าตลาดบริเวณริมถนนนครสวรรค์ และ ถนนกรุงเกษม • ป้าย สัญลักษณ์ เครื่องหมายต่างๆ ที่ใช้ใน ตลาด • งานระบบสาธารณูปโภค เช่น ระบบแสงสว่าง ระบบท่อดูดอากาศ ระบบระบายอากาศ

3

2

1

5

4

6

ภาพที่ 6 แผนที่บริเวณตลาดนางเลิ้ง

Location ตลาดนางเลิ้ง ถนนนครสวรรค์ แขวงวัดโสมนัส เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร 10100

ตลาดนางเลิ้งก่อตั้งมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 เปิด ขึ้นอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 29 มีนาคม พ.ศ. 2443 โดยพระบาทสมเด็จพระเจ้าจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จ เป็นองค์ประธานในพิธีเปิดเอง สันนิษฐานว่าแต่เดิมเรียก ว่า “อีเลิ้ง” ตามชื่อคือตุ่มชนิดหนึ่งของชาวมอญ จน มาเปลี่ยนชื่ออีกครั้งในยุคจอมพล ป.พิบูลสงคราม เป็น นายกรัฐมนตรีว่า “นางเลิ้ง”

ภาพที่ 7 แผนที่ภายในตลาดนางเลิ้ง

ภาพที่ 8 ตึกแถวริมถนนนครสวรรค์

ถนนนครสวรรค

ภาพที่ 9 ร้ายขายยาไชยเภสัช

บริเวณทิ้งขยะ

หองน้ำ

ของกิน

ของกิน

ของสด

แผงราง

ภาพที่ 10 ตึกแถวริมถนนนครสวรรค์

ภาพที่ 11 ทางเข้าตลาดนางเลิ้ง ริมถ.นครสวรรค์

ตึกแถว 2 ชั้น ริมถนนนครสวรรค์และถนนกรุงเกษม เป็นอาคารยุคแรกที่ สร้างมาพร้อมกับตลาด ก่อสร้างในช่วงปีพ.ศ.2443 - พ.ศ.2473 (โดยประมาณ) สร้างเป็นแถวยาวขนานกับถนน มีรูปแบบสถาปัตยกรรมแบบโคโลเนียลซึ่งได้รับ อิทธิพลมาจากทางตะวันตก ผสมกับการก่ออิฐฉาบปูนแบบจีน ซึ่งมีคนจีนอาศัย อยู่ในแถวนั้นมาก ส่วนใหญ่จะใช้ชั้น 1 เพื่อค้าขาย และพักอาศัยในชั้น 2 ปัจจุบัน มีห้องว่างที่ทรุดโทรมขาดการดูแลอยู่เยอะ เนื่องจากไม่มีผู้อยู่อาศัย

ภาพที่ 12 ตึกแถว 1ชั้นครึ่ง หลังตลาดนางเลิ้ง

ภาพที่ 13 ตึกแถว 1ชั้นครึ่ง รอบตลาดนางเลิ้ง

ตึกแถว 1 ชั้นครึ่ง รอบตลาด เป็นอาคารยุคแรกที่สร้างมาพร้อมกับตลาด ก่อสร้างในช่วงปีพ.ศ.2443 - พ.ศ.2473 (โดยประมาณ) สร้างล้อมรอบตลาดเพื่อ ทำ�การค้าขาย มีรูปแบบสถาปัตยกรรมแบบโคโลเนียลซึ่งได้รับอิทธิพลมาจากทาง ตะวันตก โดยในช่วงแรกใช้เป็นที่เก็บสินค้าเท่านั้น ภายหลังมีการต่อเติมเพื่อเป็น ที่อยู่อาศัยจึงกลายเป็นตึกแถว2ชั้น

ภาพที่ 14 ภาพภายในตลาด ถนนนครสวรรค

บริเวณทิ้งขยะ

หองน้ำ

ของกิน

ของกิน

ของสด

แผงราง

ภาพที่ 15 ภาพภายในตลาด

ภาพที่ 17 ภาพภายในตลาด ถนนนครสวรรค

บริเวณทิ้งขยะ

ภาพที่ 16 ภาพภายในตลาด

หองน้ำ

ของกิน

ของกิน

ของสด

แผงราง

ถนนนครสวรรค

บริเวณทิ้งขยะ

ภาพที่ 18 ภาพภายในตลาด

ของกิน

ของกิน

ของสด

แผงราง

หองน้ำ

ภาพที่ 19 ภาพภายในตลาด

User แม่ค้า 20% ของจำ�นวนผู้ใช้ทั้งหมด

พนักงานออฟฟิศและข้าราชการ 75%

นักท่องเที่ยว 5%

100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 5% 6.00 น.

7.00 น.

8.00 น.

9.00 น.

10.00 น.

11.00 น.

12.00 น.

13.00 น.

14.00 น.

15.00 น.

16.00 น.

ภาพที่ 20

ภาพที่ 21

ภาพที่ 22

ภาพที่ 23

จุดเด่นของตลาดนางเลิ้ง 1.ตัวอาคารของตลาดและบริเวณโดยรอบส่วนใหญ่เป็นตึกเก่า โดยยังคงรูป แบบสถาปัตยกรรมเดิมเอาไว้ 2.ของที่ขายส่วนใหญ่เป็นของกินสำ�เร็จรูป และมีขนมไทยโบราณขายเยอะ 3.คนขายมีความตั้งใจและปราณีตในการทำ�ทุกขั้นตอน 4.บรรยากาศภายในตลาดเหมือนกับตลาดโบราณ 5.คนขายมีความเป็นกันเองกับลูกค้า

จุดด้อยของตลาดนางเลิ้ง 1.หาที่จอดรถยาก 2.ตลาดมีความสกปรก 3.ทางเข้าตลาดสังเกตหายาก 4.ตลาดเริ่มเก่าและขาดการดูแลอย่างต่อเนื่อง 5.ตลาดเปิดแค่วันจันทร์-วันศุกร์ เฉพาะช่วงเวลา 10.00น. - 14.30น. โดยประมาณ 6.งานระบบต่างๆ ภายในตลาดไม่ได้ถูกออกแบบไว้เพื่อการใช้งานจริง และบางส่วนเป็นของเก่าที่ช�ำ รุดขาดการดูแล

ภาพที่ 24

ภาพที่ 25

ภาพที่ 26

ภาพที 27

เมษา ย มนี าคม

ศจ

าพ

ิก า ย

กุ ม ภ

นธ

2014

น

2015

ตลุ าคม ยน นั ยา

ภาคม สงิ หาคม พฤษ ก น

ั

 ม พฤ กราคม ม ค ธั น ว า

Plan of Research ช่วงเตรียมความพร้อมในการทำ�โครงการ

ช่วงวิเคราะห์ข้อมูลในการทำ�โครงการ

• หาหัวข้อในการทำ�โครงการ • หาข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับโครงการ • หาและสำ�รวจที่ตั้งของโครงการ

• • • •

กระบวนการออกแบบ

การทำ� Final Presentation

• คิด Concept • ทำ� Sketch Design • นำ�งานออกแบบไปปรึกษา พูดคุยกับอาจารย์ที่ปรึกษา และชาวบ้าน • ปรับปรุง แก้ไขงานให้ดีขึ้น

ลงพื้นที่เพื่อศึกษาพื้นที่จริง สอบถามและสัมภาษณ์ชาวบ้านในพื้นที่ วิเคราะห์ปัญหาและวิธีการแก้ไข ศึกษา วิเคราะห์ข้อมูลจากวิทยานิพนธ์ที่มีหัวข้อเดียวกัน หรือใกล้เคียง • สรุปข้อมูล • • • •

ตัดโมเดล Perspective Presentation ถ่ายรูปผลงาน

References 1. ศุภชัย เณรวาที, แนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาสถาปัตยกรรม ชุมชนนางเลิ้ง. วิทยานิพนธ์สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณ ทหารลาดกระบัง, 2547.

2. สมชาย เกตุรัตนมาลี, ศักยภาพในการพัฒนาที่อยู่อาศัยของผู้อยู่ อาศัยย่านเมืองเก่า กรณีศึกษาชุมชนนางเลิ้ง. วิทยานิพนธ์ (คพ.ม.) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2552 3. จิราภรณ์ วิหวา. ร้านหวานหวานวันวาน. กรุงเทพฯ: ลายจุด, 2554.

4. ศูนย์มนุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน). ตลาดในชีวิต ชีวิตใน ตลาด. กรุงเทพฯ: ศูนย์มนุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน), 2549.

5. สุจิตต์ วงษ์เทศ และคนอื่นๆ. กรุงเทพฯ กรุงธนฯ มีภูมิสถาน ชื่อ บ้านนามเมือง. กรุงเทพฯ: เรือนแก้วการพิมพ์, 2556.

6. กิตติ วัฒนะมหาตม์. วังเจ้า วังเดิม. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ธรรมสาร, 2537.

7. สุดารา สุจฉายา และคนอื่นๆ. กินย่านเก่า. กรุงเทพฯ: สารคดี, 2544.

8. กุศล เอี่ยมอรุณ. เดินถนนชมย่านเก่า. กรุงเทพฯ: สารคดี, 2546.

9. ปราณี กลำ�่ส้ม. ย่านเก่าในกรุงเทพฯ (เล่ม1). กรุงเทพฯ: เมือง โบราณ, 2549.

10. เอนก นาวิกมูล. ถนนสายอดีต เล่ม1. กรุงเทพฯ: สายธาร, 2547.

11. ตลาด. (ม.ป.ป.). เข้าถึงได้จาก: http://th.wikipedia.org/wiki/% E0%B8%95%E0%B8%A5%E0%B8%B2%E0%B8%94 (วันที่ค้น ข้อมูล: 1 กันยายน 2557).

12. ตลาดนางเลิ้ง. (ม.ป.ป.). เข้าถึงได้จาก: http://th.wikipedia.org/ wiki/%E0%B8%95%E0%B8%A5%E0%B8%B2%E0%B8%94 (วันที่ค้นข้อมูล: 1 กันยายน 2557).