Blog – Zeven tips voor Statenleden

28 maart 2019

1

2

Dames en heren, Beste Statenleden,

Hartelijk welkom in de Statenzaal. De oudste van het land. Een plek waar al ruim vier

eeuwen lang verschillen van mening worden opgelost door te praten. Vier eeuwen lang

zochten hier vertegenwoordigers van Stad en Ommelanden naar de beste oplossingen voor

Z

e hadden er zelf uitstekende ideeën over, maar hier moest het tot een gedragen besluit komen. En vier eeuwen lang groeide hier de democratie. Volksvertegenwoordigers kon je de eerste Statenleden nauwelijks noemen. En u bent dat voluit.

Hartelijk gefeliciteerd met uw installatie. De Grondwet, waarop u zonet een eed hebt afgelegd, plaatst Provinciale Staten aan het hoofd van de provincie. En niet zonder reden: u bent het enige bestuursorgaan van de provincie dat rechtstreeks is gekozen. De Provinciewet geeft u de opdracht om de hele bevolking te vertegenwoordigen. Dus niet alleen dat deel van de Groningers dat op u heeft gestemd. U hebt een grote opdracht.

En u doet dat samen. Eén statenlid of één fractie is hier niet de baas. Het komt aan op beslissingen van Provinciale Staten als geheel. U zult samen de komende vier jaar in ons parlement aangeven hoe het verder moet met Groningen. Ik hoop dat u me toestaat dat ik daar – als uw voorzitter – een paar opmerkingen over maak. Ik begin met een paar tips. En een paar observaties over de dingen die we met elkaar gaan doen.

28 maart / Zeven tips voor Statenleden

Groningen.

Tip 1: Investeer in elkaar We namen gisteren afscheid van 28 statenleden.

De snelle rekenaars zullen doorhebben dat we dus vandaag ook 28 nieuwe statenleden installeren.

Maar dat is alleen rekenkunst. Wie beter kijkt, ziet onder de nieuwe statenleden wel een aantal bekende gezichten: zo waren de vijf gedeputeerden allemaal lijsttrekker voor hun partij. Nieuw zijn ze niet echt. Maar voor sommigen is het wel hun debuut (of terugkeer na lange tijd) in Provinciale Staten. Welkom dus!

Dus 23 echt nieuwe leden. Nog steeds is dat meer dan de helft. Zo’n grote vernieuwing is voor elke organisatie ingrijpend. Ook voor ons. Gistermiddag – tussen de vriendelijke woorden en de bossen bloemen – is veel kennis en ervaring verdwenen.

We hebben ineens veel minder collectief geheugen.

Dat kunnen we echt allemaal wel weer opbouwen, maar het vraagt van ons om de komende tijd flink in elkaar te investeren. Dat is mijn eerste tip.

Investeer in elkaar. Samen maken we de Staten.

Samen ontwikkelen we gewoontes, die we meestal ‘mores’ noemen. En samen zorgen we er voor dat Provinciale Staten niet alleen in de wet, maar ook in de praktijk aan het hoofd van de provincie staan.

3

Tip 2: Blijf dingen gek vinden Maar het betekent ook dat de meerderheid deze Statenperiode fris en fruitig begint. Want alles is nieuw. En het is mooi om aan een nieuw avontuur te beginnen. En onbevangen naar de dingen te kijken.

Ik hoop dat u dat gevoel heel lang kunt vasthouden. Het loont de moeite om het routinegevoel zo lang mogelijk uit te stellen. Om jezelf te dwingen om elke dag, elke week, iets opvallend of gek te vinden. Want niets in de wereld conditioneert mensen zo snel als organisaties met vaste gewoonten. Dus alles wat je in het begin gek vindt, vind je daarna met een rotvaart normaal. Ook als het dat niet is, of hoort te zijn.

Dus doe uzelf een plezier: vertel elkaar waar u zich over verbaast. Want het kan zijn dat u zich verbaast over dingen die toe zijn aan vervanging.

En het kan ook zijn dat anderen u kunnen uitleggen waarom de dingen zijn zoals ze zijn.

Tip 3: Wees flexibel In de afgelopen campagneperiode is er van alles gezegd over de provincie. Over het beleid. Over de aardbevingen. Over windmolens. Over ringwegen.

Over het geld. Over de gedeputeerden. Over de Commissaris. Over de Statenleden – kortom, over alles waar u zich de komende tijd over zult buigen.

De kans is erg groot dat u zelf tijdens de campagne ook van alles over de provincie heeft gezegd. En ook hiervoor geldt: hou dat vast, blijf dicht bij uw inzet tijdens de verkiezingscampagne.

Er is iets paradoxaals met verkiezingsbeloften. Ze hebben een slechte reputatie. Want veel mensen geloven het cliché dat politici ze zijn vergeten, zodra ze zijn gekozen.

4

Het tegendeel is waar. Mijn ervaring is dat gekozen politici juist met grote inzet proberen om hun beloften te realiseren. En dat het probleem niet zozeer is dat verkiezingsbeloften worden gebroken, maar dat ze aan resultaten in de weg kunnen staan.

De meesten van ons kunnen zich de tijd nog herinneren dat in deze zaal één dominante partij was, die nog één partij moest uitzoeken om een meerderheid te maken. Dat was hier zo, maar in Den Haag niet anders.

We zijn inmiddels terechtgekomen in een politiek landschap waarin veel partijen nodig zijn voor welke meerderheid dan ook. Als elke partij in deze situatie onverkort vasthoudt aan het eigen programma, kan de informateur snel verslag uit brengen!

Dat geldt voor een coalitieakkoord. En voor elke motie in de Staten. De grootste partij in de Staten van vandaag zit nog 16 stemmen af van een meerderheid. Wie niet een beetje lenig is, wie niet een beetje aardig is, bereikt te weinig.

Dit is de dynamiek van de komende paar weken, maar ook van de komende jaren. Eerst doe je zoveel mogelijk je best je best om je eigen standpunten, je eigen geluid, aan de kiezers te laten horen. En zodra je gekozen bent, moet je diezelfde standpunten een stuk genuanceerder kunnen bekijken om resultaten te boeken. Want we hebben elkaar nodig.

De tweede tip is dus eigenlijk: vergeet niet wat u hebt gezegd, maar vergeet hoe u het hebt gezegd.

Doe als het riet: buig mee en blijf taai.

28 maart / Zeven tips voor Statenleden

Tip 4: Hou elkaar heel En hou elkaar heel. Dat is tip 4. Deze zaal kan tegen een stevig debat. Hij heeft ook al heel wat meegemaakt. Er stond hier ooit iemand die toezicht moest houden dat de vertegenwoordigers van Stad en Ommeland elkaar niet met brandbare voorwerpen bekogelden! En voor de vertegenwoordigers van Stad en Ommelanden waren verschillende ingangen. Ik denk dat de uitdrukking ‘niet door één deur kunnen’ hier is uitgevonden.

Maar het goede nieuws was: ze kwamen hier wel bijeen om over de belangrijke dingen te praten. Kenmerk van een beschaafd land is dat we weten dat praten beter is dan vechten. En we zijn sinds de tachtigjarige oorlog echt wel een beetje vooruitgegaan in beschaving en democratische ontwikkeling.

Maar het hoogste orgaan van de provincie kan alleen functioneren als we een beetje respect en waardering hebben voor elkaars positie. Als we bruggen bouwen over de partijpolitieke verschillen heen. Dat is wat Nederland traditioneel sterk heeft gemaakt. En Groningen ook.

Ik weet niet of ´gezellig´ de beste toestand is om na te streven. Maar mensen die zoveel tijd met elkaar in één ruimte doorbrengen, doen er goed aan om de verhoudingen goed te houden. Tot nu toe is dat altijd gelukt. Dus de voortekenen zijn goed. Ik wil er graag aan bijdragen als uw voorzitter. En ik reken ook op u.

5

Tip 5: Toon realisatiekracht Wat er ook van komt, duidelijk is dat de provincie aan de bak moet.

Uit onderzoek blijkt steeds opnieuw dat het vertrouwen in ´de democratie´ in Nederland hoog is. En dat zelfs het vertrouwen in ´politici´ onverwacht groot is.

Maar dat geldt niet voor alle Nederlanders. En het is zeker te begrijpen dat inwoners in het aardbevingsgebied hun vertrouwen in de overheid kwijt zijn. En dat in onze provincie al veel te lang veel te veel mensen weten ervaren dat er voor hen geen werk is. Daar ligt onze verantwoordelijkheid.

Wij moeten, samen met anderen, verschil maken, niet alleen aan vergadertafels, maar ook aan de keukentafels van mensen die al veel te lang wachten. Op werk, of op herstel van hun huis.

Benoemen dat het niet goed gaat, is nog niet de helft van het werk. Onze inwoners mogen er op rekenen dat we een paar dingen klaarspelen, van uit de verantwoordelijkheid die we hebben gekregen.

U bent gekozen om lijnen uit te zetten naar de toekomst. Om te werken aan een wereld die er nog niet is. Dat geldt zeker voor ons in Groningen.

Tip 5 is dus: toon realisatiekracht. Wij moeten onze inwoners niet alleen vertellen dat er licht is aan het eind van de tunnel. We moeten het licht aandoen.

Tip 6: Maak vaart Ik kan het ook anders zeggen. Ik kan ook zeggen: aan de uitspraken ligt het niet. Aan de afspraken ligt het steeds minder. Het moet gebeuren. We moeten leveren. De inspecteurs moeten gaan inspecteren, de ingenieurs moeten gaan engineeren, de timmerlui timmeren en de metselaars metselen.

6

Met het Nationaal Programma Groningen hebben we een sleutel in handen om Groningen in sociaaleconomisch opzicht te verbeteren. Het programma moet antwoord geven op de vraag: waar verdienen we in Groningen na de gaswinning ons brood mee?

Het ligt meteen op uw bord. Provinciale Staten hebben voor de verkiezingen het Nationaal Programma Groningen met opzet aan u toevertrouwd. Om kaders te stellen. Om iets te zeggen over de doelen.

Dat is verstandig. Maar het geeft de nieuwe Staten ook meteen een flinke klus. Ik kan me makkelijker dossiers bij het begin voorstellen. Want niet alleen de Staten hebben gezegd dat zij kaders en doelen willen vaststellen. Dat hebben de verschillende gemeenteraden in het bevingsgebied ook gezegd.

En het Rijk doet ook mee aan het programma.

Tip 7: Wees ‘one of the guys’ En dat is een mooi voorbeeld van de rol van de provincie. U bent het hoogste orgaan van de provincie Groningen. Maar het provinciebestuur is binnen de provincie niet de dictator van dienst.

Niet de ‘leading lady’ in deze dans. Steeds meer ‘one of the guys’.

En als een van die jongens moeten we goed nadenken hoe we dat gaan doen, samenwerken met rijk en regio. Want dat betekent nogal wat voor het nemen van bestuurlijke verantwoordelijkheid, voor het afleggen van verantwoording over de voortgang, de kaders en de doelstellingen aan raden en Staten en Kamer afleggen.

En dat dan natuurlijk allemaal met de nodige snelheid, want we willen inwoners en organisaties met goede plannen graag bedienen. Zonder al te veel bureaucratie, zonder al te veel verschillende loketten, regelingen en voorschriften. Net als bij het vormen van een nieuw college is het adagium ook hier: zoek niet de verschillen, maar de overeenkomsten. Hou het werkbaar en hou het belang van onze inwoners goed voor ogen.

Het is logisch dat we voor het Nationaal Programma een verdiepingsslag gaan organiseren. Om op zo’n dag, of misschien wel twee dagen, samen vast te stellen wat we gaan doen. Als dat goed bevalt, moeten we dat misschien in deze Statenperiode ook wel bij andere onderwerpen doen.

Het is maar een gedachte, zo aan het begin van een nieuwe periode. U staat aan het begin van een flinke inwerkperiode, waarin u vast allerlei ge- en verboden ziet langskomen. Een inwerkprogramma, dat u vast en zeker af en toe doet verzuchten.

Wat ingewikkeld. Wat saai. Maar natuurlijk ook: dat klinkt slim, daar is goed over nagedacht.

Zoals ik aan het begin zei: hou dat gevoel vast.

Knijp af en toe in uw arm. Ja, u maakt het echt mee. En daarna zegt u: goed zo. Of: dit moet echt anders!

Ik wens u veel plezier en succes toe.

28 maart / Zeven tips voor Statenleden

Tenslotte: succes en veel plezier!

Ik noemde net al twee grote onderwerpen die in deze zaal vaak zullen langskomen. Het gaswinningsdossier in allerlei gedaanten, zoals de schade-afhandeling en de versterkingsoperatie. En de werkgelegenheid, die een belangrijke impuls kan krijgen door het Nationaal Programma.

7