Leve de ambtenaren!
28 januari
Leve de ambtenaren!
1
Dinsdag is voor bijna alle gemeenten en provincies de vergaderdag van het college. Die dag bepaalt het ritme van het binnenlands bestuur, zoals bij het rijk alles draait om de vrijdagse ministerraad. Maandagen zijn voor vooroverleg. Woensdagen zijn vaak voor de gemeenteraad of Provinciale Staten. Donderdagen zijn geschikt voor een bezoek aan Den Haag of Brussel. En daardoor wordt vrijdag de dag voor werkbezoeken in je eigen provincie. Dinsdag collegedag dus. Die brengen we meestal binnenshuis door. Vandaag was dat geen straf: buiten was er hagel en natte sneeuw.
Terugblikken Onze collegevergadering op dinsdag begint meestal met terugkijken op de afgelopen week. In een collegiaal bestuur ben je samen verantwoordelijk. Dus is essentieel dat collegeleden elkaar bijpraten over de dingen die voor hun collega´s van belang zijn. Als er veel is gebeurd, kan dat maar zo een uur duren. Het is voor mij als voorzitter de uitdaging om een beetje de vaart erin te houden, maar er toch voor te zorgen dat alles op tafel komt wat mogelijk politiek gevoelig. Zonodig agenderen we onderwerpen uit de rondblik – voorzien van een ambtelijk advies – voor de volgende vergadering. De secretaris is als voorman van alle ambtenaren degene die onze bestellingen daarvoor in ontvangst neemt. Hij bevordert dat we bij een volgende vergadering deugdelijk worden geadviseerd.
Ambtelijk advies. Politici kunnen er niet zonder. En in Nederland kunnen wethouders, gedeputeerden en ministers gelukkig rekenen op deskundige en loyale ambtenaren. In het weekend lezen we hun adviezen. En op maandagen en dinsdagen vertellen we wat we graag anders willen zien. Opvallend vaak hebben bestuurders niks op te merken. De meeste besluiten halen de agenda van de colleges niet eens, maar worden ´in mandaat´ afgedaan. Onder verantwoordelijkheid van politici, maar door ambtenaren. Maar ook over veel stukken die aan het college of aan Provinciale Staten worden voorgelegd, wordt besloten zonder discussie. ‘Hamerstukken’ noemen we zulke stukken. In Provinciale Staten gaat dat letterlijk met een voorzittershamer. Op dinsdag in GS, achter gesloten deuren gaat het minder formeel. Maar het principe is hetzelfde. De meeste besluiten zijn ‘hamerstukken’. Bestuurders zeggen meestal ‘ja, doe maar’. Pas bij de persconferentie wordt over zulke besluiten gesproken. →
28 januari 2020
Foto: Jos Schuurman / FPS
2
Met aannem Met inwone En minder bureacratie
mers. ers.
e.
Leve de ambtenaren!
Bestuurlijk overleg Groningen Vanmorgen keken we terug op het ‘Bestuurlijk overleg Groningen’, dat afgelopen donderdagmiddag plaatsvond in Den Haag. Op het ministerie van BZK kwamen bestuurders uit de regio bijeen met de ministers Knops (BZK) en Wiebes (EZK). Ondersteund door ambtenaren van de beide ministeries, de aardbevingsgemeenten en de provincie. Zulke overleggen over gaswinning ken ik al een kleine vier jaar mee. Maar donderdag was een opmerkelijke vergadering. Het ging over de versterkingsoperatie. Een beladen onderwerp in Groningen én in Den Haag. Maar het overleg ging als een mes door de boter. De versterkingsoperatie zelf overigens niet. Dikke stroop in een trechter! Mensen wachten eindeloos op de opname van hun huis. Op de ingenieursbureaus die te weinig capaciteit hadden. En als ze dan eindelijk een advies hadden, moesten ze vaak nog lang wachten totdat er eindelijk een aannemer beschikbaar was. Wie zich indenkt wat dat betekent voor onze inwoners betekent, snapt dat er weinig reden is voor optimisme. Verlammend lang wachten. Grote onzekerheid. Onbegrijpelijke besluitvormingsprocessen. Onheldere communicatie. En steeds weer andere afspraken.
5
Onorthodox Het aantal Groningse adressen dat moet worden beoordeeld, is inmiddels opgelopen tot 26.000. Bij meer dan de helft daarvan is wel al iemand komen kijken om het huis ´op te nemen´. Maar dan begint het grote wachten: er is volstrekt onvoldoende beoordelingscapaciteit. Na de klap bij Westerwijtwerd, in mei van het afgelopen jaar, was aanleiding om op zoek te gaan naar ‘onorthodoxe maatregelen’ om de versterking te versnellen. Al voor de zomer bereikten we overeenstemming met het rijk over de maatregelen. Maar de uitwerking duurde – helaas – opnieuw een half jaar. Afgelopen donderdag maakten we de afspraken definitief. We spraken af dat we dingen gingen doen die nog niet eerder zijn gelukt. Op een schaal die nog niet eerder is vertoond. We spraken af dat we 14 dingen gingen doen om de versterking te versnellen. Een paar springen eruit. Allereerst de ‘praktijkaanpak’, waarin aannemers 250 woningen gaan versterken. Die 250 huizen zijn het begin. Daarna willen we door. In deze aanpak bouwen we voort op de ervaringen die aannemers al hebben opgedaan met woningen in de regio. Huizen worden niet meer door schaarse ingenieursbureaus doorgerekend. Binnenkort bellen aannemers bij inwoners aan. Te beginnen in februari. Het scheelt al gauw een half jaar doorlooptijd. En onderweg naar een ‘bouwakkoord’ gaan aannemers nu al aan de slag met het versterken van 940 woningen, waarvan het versterkingsplan al klaarligt. In totaal beginnen we dus met meer dan duizend woningen. Als begin van de versnellingsmaatregelen. Naarmate dit loopt en beter loopt, bouwen we dit uit.
6
28 januari 2020
Twijfel Natuurlijk is er twijfel. Zeker bij onze inwoners. Gaat dit keer lukken, wat eerder niet is gelukt? Gaat het nu echt gebeuren? Die onzekerheid is er en daar kunnen we maar op één manier een einde maken: beginnen. Eerst zien en dan geloven. Onderweg naar dit pakket maatregelen is er veel contact geweest met GBB en Gasberaad. Ze willen sommige zaken meer uitgewerkt hebben. Dat willen wij ook. Want niet alles is nu volledig uitgewerkt. Maar in deze lijn, deze aanpak, kunnen zij zich in hoofdlijnen vinden. We betrekken ze bij de verdere uitwerking. Kern van deze aanpak is de praktijk. Met aannemers. Met inwoners. En minder bureaucratie, zoals Europese aanbesteding. We kunnen er nog heel lang over vergaderen. Maar inwoners willen, net als wij, nu wel eens wat zien. Dat is onze drijfveer. Niemand gelooft in wonderen. Niemand belooft ze. Ongetwijfeld gaan er ook in de toekomst dingen verkeerd. Maar we vorderen.
Ambtenaren, bedankt. Lang vergaderen? Donderdag niet. Het Bestuurlijk overleg Groningen kende een ongekende eensgezindheid. In een uurtje hadden we de afspraken gemaakt. Het geheim? Degelijk ambtelijk voorwerk. We hadden aan alle kanten onze beste mensen aan het werk gezet: bij het rijk, bij de gemeenten en bij de provincie. Aan het eind van het overleg konden de bestuurders naar buiten met positief nieuws. Maar niet voordat ze de ambtenaren hadden gecomplimenteerd met prima voorwerk. In de afgelopen week kwamen met name ‘topambtenaren’ lelijk in het nieuws. Maar donderdag waren we blij dat ze er waren. En dat ze zoals altijd hun moeilijke werk deden. Vandaag, tijdens onze collegedag, liepen gedeputeerde Henk Staghouwer en ik nog even de bestuursvleugel uit. We streken neer bij het ‘gasteam’. En we bedankten de mensen die zich dagelijks met grote toewijding inzetten voor inwoners die beter verdienen. Dienaren van de publieke zaak, net als hun vele collega’s overal in het land. Mensen die in de afgelopen maanden buiten de schijnwerpers hard hebben gewerkt om mensen van dienst te zijn. Om problemen op te lossen. Om verbetering, versnelling en versterking te brengen. En die daar gelukkig ook na vandaag mee doorgaan. ·