Pekela - zoekt Burgemeester
24 novemb
Pekela - zoekt - Burgemeester
1
De lokale SP-voorman Pim Siegers is de voorzitter van de commissie die de profielschets voor de nieuwe burgemeester opstelde. Hij is een voor de hand liggende keuze. Welbespraakt, scherp en bovendien de voorzitter van de grootste fractie. Toch wordt hij geen voorzitter van de vertrouwenscommissie. Ik feliciteer hem met zijn nieuwe baan. Hij wordt verslaggever voor het Dagblad van het Noorden. In Drenthe. Niets verhindert dat hij ondertussen gewoon raadslid in Pekela blijft. Maar Pim kiest voor zijn nieuwe democratische roeping. Krantenman. En dat is een felicitatie waard.
De raad van Pekela vergadert tegenwoordig in Winschoten. Dat is ook vanwege de corona. In ‘Halte Democratie’, de ruimte die de gemeenteraad van Oldambt normaal gesproken gebruikt voor zijn vergaderingen. Twee jaar geleden zat ik op dezelfde plek om een profielschets in ontvangst te nemen. Voor de gemeente Oldambt. Toen lukte het goed. De keuze viel uiteindelijk op Cora Yfke Sikkema. Halverwege zwaait ze nog even door een bovenraam. De raad van Pekela is hier gast. In de raadszaal in Winschoten kan de hele raad ver genoeg uit elkaar zitten. In de thuisbasis, het gemeentehuis van Pekela, lukt dat niet. De gemeenteraad overhandigt me vandaag de profielschets voor de nieuwe burgemeester. Ik deel met de raad een paar observaties en ik stel wat vragen over het profiel. Dat is niet zo maar een ritueel. Het verslag van deze vergadering wordt gevoegd bij het digitale informatiepakket dat beschikbaar is voor kandidaten en geeft hen context bij de profielschets. Nét een beetje extra profiel voor de profielschets. →
24 november 2020
Pim Siegers overhandigt me de profielschets. De mondkapjes even af. Maar wel op anderhalve meter afstand.
2
Het beste van drie werelden.
4
24 november 2020
Pekela zelfstandig Pim Siegers kan het niet nalaten te vermelden in zijn toelichting op de profielschets. De fusie tussen Oude en Nieuwe Pekela tot ‘Pekela’ (in 1990) was tumultueus. En veel mensen - waaronder provinciebestuurders - voorspelden dat het niet lang zou duren. Laat staan dat de gemeente Pekela dit jaar zijn zesde lustrum zou vieren. En dat het gewoon doorgaat! ‘SVP’, heette het in de stukken over gemeentelijke herindeling die na mijn aantreden begon te lezen. Dat stond voor ‘Stadskanaal, Veendam, Pekela’. Samen met Veendam richtte Pekela tien jaar geleden een gemeenschappelijke werkorganisatie op. ‘De Kompanjie’. Mijn ambtsvoorganger benoemde vijf jaar geleden Jaap Kuin als waarnemend burgemeester ‘voor onbepaalde tijd, zo lang de gemeentelijke herindeling niet is afgerond’. Maar het liep anders. De herindeling schoot niet op. En de Kompanjie wordt dit jaar ontbonden. De gemeente Veendam wilde er niet langer mee door. Het deed pijn in Pekela. ‘Dit is niet de keuze van de gemeenteraad van Pekela’, staat er op de eerste bladzijde van de profielschets. Het effect is dat Pekela voorlopig zelfstandig doorgaat. Ik ging een paar maanden geleden in gesprek met de gemeenteraad. En die vond dat het na vijf jaar tijd werd voor een gewone, door de kroon benoemde burgemeester. Daarvoor zetten we vandaag de eerste stap. De profielschets. De benoeming van de vertrouwenscommissie. Selecteren Het echte werk begint nu. Vanaf vandaag gaat de vertrouwenscommissie op zoek naar de beste nieuwe burgemeester. Of eigenlijk: vanaf overmorgen. Want dan staat in de Staatscourant dat de gemeente Pekela een burgemeester zoekt. Belangstellenden hebben drie weken de tijd om te solliciteren. Mijn kabinet verstuurt na afloop van de sollicitatietermijn een (weinig informatief) persbericht over het aantal sollicitanten. Een kroonbenoeming is eigenlijk het beste van drie werelden. Wie burgemeester wordt, is eerst geselecteerd (in een pittige sollicitatieprocedure), dan gekozen (door de gemeenteraad) en tenslotte benoemd bij Koninklijk Besluit. Hoe mooi is dat! Het begint dus met selecteren. Ik maak eerst een selectie op basis van de binnengekomen brieven en
CV’s. Mijn kabinetschef en ik voeren gesprekken met kandidaten. Niet met iedereen. Sommige kandidaten kennen we al. Bij anderen hebben we aan de brief en het cv genoeg om tot een oordeel te komen. We vragen inlichtingen, bij justitie en bij collega commissarissen. Op basis van dat alles stellen wij een lijst samen van kandidaten die naar mijn oordeel benoembaar zijn. De vertrouwenscommissie mag alle sollicitanten weten. Maar ze krijgt van mij een advies wie ik benoembaar vind en met wie ik ze adviseer te spreken. Achter gesloten deuren De gemeenteraad moet een aanbeveling doen, maar legt dus al het voorwerk voor het doen van een aanbeveling voor de benoeming in handen van de vertrouwenscommissie. Hij stelt het vertrouwen in de commissie dat zij deze taak zorgvuldig zal uitvoeren. Op de leden en de ondersteuning van de vertrouwenscommissie rust een strikte geheimhoudingsplicht, die ook op hen blijft rusten nadat de procedure is afgerond. Als de vertrouwenscommissie klaar is, vergadert de gemeenteraad achter gesloten deuren. De vertrouwenscommissie maakt een rapport van bevindingen. En, belangrijker, ze legt ook een aanbeveling aan voor met daarop twee kandidaten. Het is aan de raad om deze aanbeveling vast te stellen. De eerste naam is groot nieuws. De naam van de tweede persoon op de aanbeveling moet voor altijd geheim blijven. Hierover rust dus op de gehele raad een geheimhoudingsplicht. Dan hebben we de selectie en de verkiezing gehad. De champagnekurken zijn geknald. De (voorbarige) felicitaties hebben geklonken. Maar je wordt geen burgemeester zonder Koninklijk Besluit. Ik adviseer de Minister van BZK over de aanbeveling die de raad aan haar doet. We zijn dan ergens in het voorjaar van 2021 aangeland. Als alles volgens plan verloopt, is ruim voor de zomervakantie van 2021 bekend wie de nieuwe burgemeester van Pekela wordt. Wat zoekt Pekela? Tot zover de procedure. Dan nu de inhoud. Wat zoekt Pekela? De profielschets is rechttoe rechtaan. En dat begint al met de titel: ‘Pekela - zoekt - burgemeester’. Waarom zou je meer woorden gebruiken als je het ook zo kernachtig kunt zeggen? Typerend ook voor Pekela, want de profielschets zegt daarover: ‘Pekelders zijn aanpakkers, niet kletsen maar doen. Soms direct en kort in het spreken.’ →
5
Ik kan het aanraden, mijn vrouw komt er ‘weg’.
6
24 november 2020
Het is ook een eerlijke profielschets. Waarin wordt gezegd waar het op staat. Een profielschets die problemen benoemt. Niet alleen een rooskleurig plaatje van Pekela. Ook de lastige zaken worden aangestipt, zoals de beperkte werkgelegenheid in de regio en de economische en sociale effecten die daar bij horen.
Recht door zee In het vraag-antwoordspel over de profielschets krijgt het profiel een beetje meer reliëf. Wie burgemeester van Pekela wil worden (ik kan het aanraden, mijn vrouw komt er ‘weg’), doet er goed aan om niet alleen de lezenswaardige profielschets, maar ook het verslag van mijn gesprek met de gemeenteraad te lezen.
Gelukkig is er ook veel moois te melden: de bereikbaarheid van Pekela is verbeterd, het voorzieningenniveau is goed, er is een rijk verenigingsleven en Pekela komt steeds meer in beeld als aantrekkelijke woongemeente. Mooi voor Pekela, maar ook mooi voor de nieuwe burgemeester, want de wet schrijft voor dat de kroonbenoemde burgemeester in Pekela komt wonen.
Het is een spannende zoektocht. Bij elke profielschets probeer ik mij voor te stellen wat voor soort persoon de gemeenteraad zoekt. Want je begint met een set eisen in een profiel en je eindigt uiteindelijk met een echt mens, die nooit helemaal voldoet aan de profielschets. Maar één ding weet ik wel. De Pekelders zoeken een mens die recht-door-zee is, die zegt waar het op staat, die niet terugschrikt voor een beetje weerstand. Iemand die de Pekelders begrijpt en pal voor de Pekelders en hun belangen staat. Zo’n burgemeester wens ik ze toe. En we gaan er met elkaar naar op zoek. ·
Basiscondities en meer Het is goed om te lezen dat de profielschets de basiscondities noemt die voor alle burgemeesters gelden. Ook de bijzondere bevoegdheden van de burgemeester op het gebied van openbare orde en veiligheid zijn genoemd. En de profielschets verwoordt dat de burgemeester de bestuurlijke integriteit in de gemeente bevordert. Sinds de jaren negentig is de aandacht voor integriteit steeds verder toegenomen en ligt de focus op de onkreukbaarheid en transparantie van de overheid. Dat is geen gemakkelijk werk. Veel burgemeesters voelen zich eenzaam in die rol. Pekela wil een burgemeester met een netwerk. Of beter gezegd: iemand die in staat is een netwerk op te bouwen. En dan is - zo leer ik van Pim Siegers de voorzitter van de lokale voetbalvereniging net zo belangrijk als de minister. Maar wees gewaarschuwd: ‘Pekela speelt in de gemeente-overstijgende samenwerkingen soms een moedige en ietwat eigenzinnige rol om de eigen identiteit te behouden’. Geschrokken vraag ik om voorbeelden, zodat de kandidaten weten waar ze zich op moeten voorbereiden. Maar een messcherp antwoord blijft uit.... Het maakt de Pekelders niet uit waar hun nieuwe burgervader (of -moeder!: de vrouwenstrijd is nog niet dood, stel ik vast) ‘weg komt’. Wel is belangrijk -zegt Siegers- dat je Pekela niet ziet als een interessant voorafje of als een lekker toetje. ‘Wie hier burgemeester wordt, komt voor de hele maaltijd.’