Een afscheid dat niet doorging
19 maart
Een afscheid dat niet doorging
1
Het corona-virus heeft in Nederland maar weinig dagen nodig gehad om uit te groeien tot een echte crisis. Er zijn faseverschillen tussen Zuid- en Noord-Nederland. Maar in het hele land grijpt de crisis diep in in het leven van bijna alle mensen. Mensen die dierbaren verloren. Mensen die ziek zijn geworden. Mensen die bang zijn dat ze hun werk verliezen of die nu al ervaren dat hun werk en hun inkomsten er niet meer zijn. De scholieren die niet naar school gaan. En de mensen die proberen te wennen aan thuis werken.
Zonet trad minister Bruno Bruins af, omdat hij totaal uitgeput is. Ik ken hem al jaren als iemand die onvermoeibaar werkt voor de publieke zaak. Vrolijk, ontspannen en kundig. Gisteren hoorde ik bij de vele mensen die bezorgd toekeken toen hij in de Tweede Kamer zomaar onderuit ging. En vandaag trad hij af, omdat zijn herstel meer tijd zal kosten dan hij in de aanrollende crisis verantwoord acht. Dat vind ik tegelijk indrukwekkend en tragisch.
Een eeuwigheid van een week De parallel met Patrick Brouns dringt zich bij me op. Ook hij moest stoppen omdat hij aan de intensiteit van zijn werk versleet. Het lijkt een eeuwigheid, maar het is vandaag precies een week geleden. Precies twintig minuten voordat de afscheidsreceptie zou beginnen, kondigde Minister Bruins aan dat bijeenkomsten met meer dan 100 deelnemers niet langer door mochten gaan. Het was geen donderslag bij heldere hemel, want de persconferentie was royaal aangekondigd. En er waren inmiddels betrouwbare geruchten over wat het kabinet bekend zou maken. En voor Patricks afscheid rekenden we op zo’n 200 mensen. Niet dus. ‘De afscheidsreceptie van Dhr. P. Brouns gaat helaas niet door’ stond op een groot bord in de hal. En via alle digitale kanalen gaven we hetzelfde bericht af. De Statenzaal bleef pijnlijk leeg. Er zouden nog vele bijeenkomsten niet doorgaan, waar veel voorbereiding in was gestoken en waar we ons erg op hadden verheugd. Ook in de komende tijd is het schering en inslag: de digitale top ging niet door. En ongelooflijk veel culturele en sociale bijeenkomsten zijn uit de agenda’s geschrapt. Daarvoor in de plaats kwam ‘sociale onthouding’. Anderhalve meter afstand in de supermarkt, geen bezoek bij oudere mensen en compleet lege openbare gebouwen. →
19 maart 2020
2
‘Kom maar op’ straalt hij uit. ‘Ik heb er zin in’.
4
19 maart 2020
Patrick verdient beter Soms is afgelasten uitstel. In het geval van Patrick is het definitief. Er komt geen herhaling van de afscheidsreceptie. Het heeft geen zin om vele maanden na je afscheid nog een ontvangst te gaan organiseren. Ook Patrick wil zich richten op de toekomst. En toch is dat zuur. Want Patrick verdient beter. Daarom plaats ik als vandaag als blog een bewerking van een toespraak die ik niet heb kunnen houden. Het is nog geen jaar geleden dat het coalitieakkoord en de beoogde samenstelling van het nieuwe college van Gedeputeerde Staten bekend werden. Op 20 mei 2019 presenteerden GroenLinks, het CDA, de ChristenUnie, de PvdA, de VVD en D66 het akkoord dat hen tot 2023 samen brengt: Verbinden, versterken, vernieuwen. Op de bordesfoto van de beoogde gedeputeerden zien we aan de linkerkant Patrick Brouns staan. Om het plaatje te schetsen: de beoogde gedeputeerden staan buiten het Provinciehuis, net voor de inmiddels beroemd geworden deur. Patrick heeft de benen iets gespreid, de handen op de rug. Het lijkt alsof hij op zaterdagochtend met zijn voetbalelftal op de foto moet, voorafgaand aan een belangrijke wedstrijd. ‘Kom maar op’, straalt hij uit. ‘Ik heb er zin in’.
En daar is alle reden voor. De coalitie liet zich makkelijk vormen. Over inhoud van de afspraken werd goed maar niet al te problematisch gediscussieerd. Het was geen zware, langdurige bevalling. Sterker nog: Groningen was de eerste provincie die er na de verkiezingen uit was. Dat het relatief makkelijk verliep, is voor een deel ook de oogst van het voorafgaande. Patrick was in de vorige periode één van de gedeputeerden die liet zien dat hij professionaliteit kon combineren met een grote persoonlijke loyaliteit. Vriendschap is een lastig begrip in de politiek. Maar Patricks grote betrokkenheid was er zeker. En zijn behoefte om trouw te zijn aan de mensen met wie hij werkt. En het was wederzijds. Dat het CDA, net als in het vorige college, de verantwoordelijkheid kreeg voor de portefeuilles economie en financiën, heeft alles te maken met het gevoel van de anderen dat die onderwerpen bij Patrick in vertrouwde handen waren. In de periode ervoor werd hij al snel als gezaghebbend op beide terreinen. →
Een afscheid dat niet doorging
Kort, bondig In de Statenzaal, de arena waarin Provinciale Staten het beleid vaststellen, sprak Patrick altijd met veel kennis van zaken. Met visie ook. En met een zekere strategische behendigheid. Hij was aangenaam kort en bondig. Dat mag ook wel eens gezegd worden! Voor een Limburger was hij in zijn optreden vrij Gronings. Op vragen van Statenleden gaf hij in de regel zonder aarzeling antwoord. En vaak op een manier waardoor een Statenlid echt even goed nadacht of hij of zij nog wel een vervolgvraag wilde stellen. Gedeputeerden van financiën krijgen zelden complimenten als de schatkist van de provincie bij hen in goede handen is. Ze zijn stille krachten. Ondertussen vervullen ze een centrale rol in het College en weten ze als geen ander wat er in het Provinciehuis speelt of wat er gaat spelen. Elk project dat financiële consequenties heeft, passeert op enig moment hun bureau. Maar in de meeste gevallen haal je als gedeputeerde van financiën niet de krant. Of er moet sprake zijn van een oplopend tekort. Gelukkig werd dit bij Patrick meer dan gecompenseerd door de portefeuille economische zaken. Het is denk ik, samen met de portefeuille verkeer en vervoer of energie, de meest zichtbare portefeuille. Al staat tegenwoordig het onderwerp ‘stikstof’ zeker ook volop in de belangstelling. En ‘gaswinning’ doet het in de maatschappelijke belangstelling ook al jaren aardig.
5
Grote liefde: het bedrijfsleven Waar het werk voor de portefeuille financiën door de bank genomen hier in huis gebeurt, trekt een gedeputeerde van economische zaken er het liefst op uit. En dat deed Patrick dan ook. Hij liet zich graag uitnodigen en informeren. Bedrijven die hem nog niet kenden (die waren er toch nog!) leerden hem kennen als iemand die alles wil weten over nieuwe ontwikkelingen, over innovaties die nieuwe mogelijkheden creëren. En als iemand die uitstraalt dat hij zeer vertrouwd is met het bedrijfsleven. Dat hij er uit voortkomt. Eén van hen is. Ook dat is loyaliteit. Het is mooi als een gedeputeerde van economische zaken zich verbonden voelt met het bedrijfsleven. Ook als dat betekent dat hij wat minder liefde toont voor koepels of sector- en clusterorganisaties. Patrick regelde dingen het liefst met bedrijven zelf. Toen hij bijvoorbeeld hoorde dat de maakbedrijven in het mkb lastig aan goed gekwalificeerd personeel kwamen, richtte hij samen met hen het project ‘Kansrijk Groningen’ op. Voor wie het niet meer weet: in ‘Kansrijk Groningen’ bieden maakbedrijven mensen een leertraject en een baan aan. De werknemer krijgt na afloop een vakdiploma. En het bedrijf krijgt goed geschoold personeel. Bedrijven en de provincie betalen het samen. Kansrijk Groningen, dat is Patrick ten voeten uit. Praktisch en pragmatisch, met visie, lef en strategie. En de diepgewortelde overtuiging dat projecten alleen levensvatbaar zijn als ze gedragen worden door bedrijven zelf. Zo werkte Patrick ook aan de vergroening van de chemie. En zo werkte hij aan de ‘Investeringsagenda Waterstof’, waar 19 bedrijven zich achter schaarden en waar direct 30 concrete projecten werden beschreven.
6
19 maart 2020
Resultaten scoren Twee weken geleden presenteerden Gasunie, Groningen Sea Ports en Shell in de Statenzaal een miljardenproject voor waterstof, gemaakt van enorm veel wind op zee. Een project dat de belofte inhoudt van veel nieuwe banen voor Groningen. Het is nog lang geen oogsttijd, maar ook hier zijn resultaten van Patricks inzet zichtbaar. Laten we hopen dat de investeringsagenda nog veel meer werkgelegenheid oplevert. Natuurlijk: we doen Patrick onrecht als we hem vooral zien als de gedeputeerde van economische zaken. Maar laten we eerlijk zijn: Patrick ademt economie. Hij straalt het uit. Hij legde de basis voor het besluit van Hyperloop om naar Groningen te komen. Groningen Sea Ports kreeg de ruimte om Google en vele andere activiteiten binnen te halen. En onvermoeibaar werkte Patrick aan vele acquisities. Patrick zorgde samen met Drenthe dat vliegveld Eelde met een investeringsagenda van 46 miljoen euro aan de slag kon. De topconferentie Digitaal Nederland, inmiddels ook afgelast, zou deze maand in Groningen plaatsvinden. Dat is mede door zijn inzet. Bij vlagen briljant Ons college vergadert elke dinsdag pal boven de Statenzaal. En de wet bepaalt dat dat gebeurt achter gesloten deuren. Dat wekt natuurlijk nieuwsgierigheid. Hoe gaat dat nou? Laat ik een tipje van de sluier oplichten. Sommige gedeputeerden zijn veel en lang aan het woord. Anderen zijn stukken korter van stof. En dan is er Patrick. Ik heb dinsdagen meegemaakt waarop je zou kunnen denken dat hij met zijn gedachten ergens anders was. Dan spraken we lang en intensief, zonder dat hij zich er direct mee bemoeide. Doet hij eigenlijk wel mee? Totdat er een probleem ontstaat. Dan breekt Patrick in en stelt vaak iets voor waar we allemaal nog niet aan hadden gedacht. Iets wat recht doet aan de verschillende posities aan tafel en dat eigenlijk ook zo logisch is dat we verbaasd zijn dat we het zelf niet hadden bedacht. Dan blijkt dat hij wel degelijk alles heeft gehoord en in stilte een sublieme oplossing heeft bedacht.
Kortom: uit alles bleek dat Patrick hier in het Provinciehuis, in deze provincie, meer dan op zijn plek was. Hij deed zijn werk gedreven en intens. Bij vlagen briljant. Met duidelijke opvattingen over wat nuttig is en wat verspilling van tijd. Praten met Patrick duurt nooit te lang. Waar een half uur wordt gepland, staan mensen soms na een kwartier al weer buiten. Want in weinig tijd kun je veel wisselen, bespreken en regelen. Met weinig poespas of omhaal van woorden, recht op je doel af. Bij Patrick zijn twee dingen duidelijk: het gaat altijd om de inhoud. En Patrick heeft maar twee standen. ‘Aan en uit’. Altijd ‘aan’ En eigenlijk was er maar één stand. Ik verklap geen nieuws als ik zeg dat Patrick voornamelijk ‘aan’ stond. Van ‘s ochtends vroeg tot ‘s avonds laat. Het gebeurde wel eens dat hij voor een acquisitie naar Amerika of Japan ging en ons desondanks met grote regelmaat appjes stuurde op tijdstippen die voor ons logisch waren. Zo logisch, dat ik me vaak veel later na het lezen van die berichtjes afvroeg: zit hij wel in Amerika? Wie altijd aan staat, verlangt veel. Van zijn directe omgeving. Van zijn collega’s. Van medewerkers. Van afdelingshoofden. Maar zeker ook van zichzelf. Ik zei eerder al dat Patrick als een soort voetballer op de foto stond. Over Dennis Bergkamp (wie kent hem nog?) zei ooit een commentator na een mooie goal: ‘Bergkamp is een voetballer van momenten.’ Dat zouden ze over Patrick nooit zeggen. Want hij is geen speler van momenten. Voor hem is de hele wedstrijd een moment. Maar ook de voorbereiding, de training en de aanloop naar de wedstrijd. Wie zo intens zijn werk doet, kan er ook aan verslijten. Wie altijd honderd procent levert, bijvoorbeeld als bestuurlijk verantwoordelijke voor de omstreden herindeling van zijn eigen woonplaats, krijgt het per definitie voor de kiezen. Dan ervaren je kinderen de weerstand op school. En dan wordt ‘even boodschappen doen’ een aparte belevenis. Dan wordt langzamerhand niet alleen werk, maar ook privé een soort slijtageslag. En als er dan ook andere zaken in je portefeuille - of privé - spannend zijn, dan is het alsof je op elk moment van de dag Champions League speelt. →
Ik gun elk bedrijf zo’n Patrick.
8
19 maart 2020
De kunst van het periodiseren In het Dagblad van het Noorden van vorige week zaterdag liet Patrick zien dat dat een prijs heeft. Hij moest even stoppen omdat hij uitgeput was. Eerst zag het er nog uit als een tijdelijke onderbreking van zijn werk. Maar vlak voor kerst bracht Patrick misschien wel de moeilijkste beslissing van zijn leven naar buiten. ‘Na ernstige ziekte binnen mijn gezin en een scheiding wil ik meer tijd vrijmaken voor mijn kinderen.’ Die keuze was niet alleen moeilijk voor Patrick. Wie zo loyaal is aan mensen en zo gedreven voor de toekomst van Groningen, die wordt gemist. Wij waren nog niet uitgekeken op de inzet, de slimheid en de ervaring van Patrick. En ook ons raakt het dat we nu afscheid van hem moeten nemen. Dat gaat gepaard met een persoonlijke wens. We weten allemaal dat geen voetballer, geen sporter, eindeloos kan presteren. Wie topsport bedrijft, moet nu en dan gas terug nemen. Moet in periode trainen en naar een piek toe werken. ‘Periodiseren’, heet dat in vakjargon. Beste Patrick, Ik gun je van harte dat je de kunst van het periodiseren onder de knie krijgt. Dat je wat meer weg krijgt van een Dennis Bergkamp of een Romario. Spelers die altijd van grote waarde zijn in een team, maar soms met een paar momenten beslissend zijn. Je hebt bewezen dat je dat kunt. Ik gun elk bedrijf zo’n Patrick. Ik hoop dat we over een tijdje horen waar je aan de slag gaat. We wensen je alle succes van de wereld. Dat verdien je ook, na de formidabele inzet die je hier hebt laten zien. En veel mensen hadden je een week geleden willen bedanken voor wat je voor de provincie, voor de inwoners, de bedrijven, wat je voor ons hebt gedaan. ·