Het virus muteerde, maar wij ook!
16 decemb
Het virus muteerde, maar wij ook!
1
We hebben het gehaald. De laatste statenvergadering van dit jaar zit er op. En dit jaar ook. Een jaar dat op te delen is in voor en na 12 maart. 12 maart: de dag dat we in Nederland aan Corona de naam ‘pandemie’ meegaven. De dag waarna we, in allerlei vormen, ons leven aanpasten aan het virus. Het virus muteerde, maar wij deden dat ook!
Alles viel stil De dag ervoor, 11 maart, vergaderden we nog in een vorm die we bijna zijn vergeten. Dus: een volle statenzaal, bijna alle leden aanwezig. Ook het College en de griffie in volle bezetting. Het was een feestelijke vergadering, want we beëdigden een nieuwe gedeputeerde, IJzebrand Rijzebol. Zijn familie zat op de tribune. Er waren journalisten. En gasten van de staten. Hun gastvrouw was Petra Blink. De omstandigheden waren dus optimaal voor een mooie dag! ‘Meertmoand dialectmoand’, dat ook nog. De volgende dag, op 12 maart, zouden we de afscheidsreceptie houden van Patrick Brouns, de voorganger van IJzebrand. De statenzaal was leeg voor de receptie. Maar in de loop van de dag bleek dat Nederland in lockdown zou gaan. Op het laatste moment bliezen we de receptie af. Berichten op social media. Borden in de hal: de receptie gaat niet door. Fysiek bij elkaar komen in onze statenzaal was niet meer mogelijk. Niet voor recepties. Maar ook niet voor een statenvergadering. Dat vonden we vreselijk. En vanaf het allereerste begin dachten we na over de alternatieven. Democratie in coronatijd. Hoe doe je dat? We moesten het uitvinden. Gewoon bij elkaar komen? Sommigen vonden dat een goed idee. Anderen niet, vanwege hun eigen gezondheid of die van hun dierbaren. En bij nader inzien schrokken we terug voor de consequenties: wilden we werkelijk via de statenzaal allerlei Groningers besmetten?
Schriftelijk en digitaal Er was nog geen alternatief. Dus we besloten schriftelijk te gaan vergaderen. En ondertussen te verkennen of we technisch gezien ook digitaal kunnen vergaderen. We zochten uit hoe het juridisch zit. Er kwam een spoedwet die die de weg vrijmaakte naar digitale besluitvorming - een novum in ons openbaar bestuur. En zo gebeurde het dat alle leden van Provinciale Staten op 27 mei thuis aan hun scherm gekluisterd zaten. Als voorzitter stond ik hier in een lege zaal. Met één groot tv-scherm, waarin ik de leden allemaal kon zien. Wie het debat via de livestream volgde, kon een goed beeld krijgen van woonkamers en werkkamers van volksvertegenwoordigers. Groningers konden zien dat hun volksvertegenwoordigers wonen in heel gewone huizen. Met heel gewone woonkamers en logeerkamers. We leerden bij. Hoe we moeten ‘muten’ en ‘unmuten’. Hoe we via de appgroep de griffie kunnen vragen om in ‘the spotlight’ te worden gezet. En ja, we oefenen ook in geduld. Hoofdelijke stemming is normaal al een van de sloomste vormen van stemmen. Maar het is voorgeschreven bij digitaal vergaderen. In een omgeving die met vertraging reageert. We zijn dus gewend om het videosysteem de tijd te geven door onszelf te introduceren als we gaan stemmen: “Ik ben Joke Lesman-Veenstra van de SP. En ik stem vóór motie 127”. Enzovoorts. Keer 43. Voorstel na voorstel, of motie na motie. Stemmen werd een zware klus. →
16 december 2020
De eerste digitale statenvergadering
2
Stemmen werd een zware klus
4
16 december 2020
Veerkracht Na de zomervakantie keerde het debat terug in de statenzaal. We vonden het hybride vergaderen uit. Per fractie is één woordvoerder fysiek in de Statenzaal aanwezig. De andere leden zijn thuis. Net als het publiek en de journalisten. We spreken via schermpjes met de hele buitenwereld. In september hoorden we zo wat Corona met jongeren doet. Wat de provincie voor hen kan doen aan het Groningen van na Corona. Hoewel Corona een flinke aanslag doet om ons allemaal, lukt het ons. Want we vergaderen, en hoe! We nemen besluiten. Over de begroting. Over versterking. Over stikstof. En we bewijzen onszelf allemaal een grote dienst in het dossier RingwegZuid, door samen te kijken hoe de Staten de controlerende taak kan uitvoeren in dit dossier, waar zoveel belangen spelen. Kortom, de democratie toont veerkracht. We kregen een stevige dreun in maart, maar onze statige zaal van ruim 400 jaar oud is nu het decor van een digitaal statendebat. En van digitale besluitvorming. De provincie bleef bestuurbaar. We konden deze tegenslag pareren. Verbinding bleef Ik vind het hoopgevend dat we in het afgelopen jaar, ook als het moeilijk was, het democratisch bestuur levend hebben gehouden. Niet alles ging perfect. Maar we deden wat we konden doen. We bleven in gesprek, ook al klonken er regelmatig teksten als ‘ik hoor je wel, maar ik zie je niet’. Of andersom. Soms viel de digitale verbinding uit. Maar onze echte verbinding bleef. Wij hielden elkaar vast. Elk jaar rond deze tijd zijn veel mensen moe. Moe, omdat we al veel werk hebben verzet. Moe, omdat we er elk jaar weer in trappen: dat in die laatste dagen het hele jaar nog af moet. Die vermoeidheid is dit keer misschien nog wel ietsje groter. Want digitaal werken, thuiswerken met behulp van schermen en schermpjes - van call na meeting na weer een FaceTime-gesprek - breekt ons na verloop van tijd op. We krijgen zere ruggen van het vele zitten. Vierkante ogen van scherm-werken. Irritaties omdat je de wereld digitaal anders beleeft. En een soort overtraindheid door dag na dag net even te lang door te gaan, met net te weinig pauzes.
Dat geldt voor u. Dat geldt voor mij. Voor de griffie. Voor al onze medewerkers van de provincie Groningen. En natuurlijk ook voor uw naasten. Vrienden en familie. Laten we de komende vrije dagen gebruiken om tot rust te komen. We krijgen een kerstfeest met beperkingen. Kerst en Oud en Nieuw wil je vrijuit kunnen vieren. Met geliefden, familie en vrienden. Maar nu dat maar beperkt kan, is het een prachtkans om tot rust te komen. Door onze iPads en andere elektronica pas weer aan de oplader te leggen als de eerste werkdag in 2021 in zicht is. Gezondheid We leren ook iets anders. Als je gezond bent, zie je je gezondheid als iets wat vanzelf spreekt. Iets dat er altijd is. Waar je niets voor hoeft te doen. Dat gemak verdwijnt als sneeuw voor de zon als je opeens iets mankeert. Daarna waardeer je elk stap die je maakt richting gezondheid. En kijk je met andere ogen om je heen. We hebben dit jaar leren zien dat gezondheid niet vanzelf spreekt. We hebben gemerkt dat we er wat voor moeten doen. En veel voor moeten laten. We hebben gezien dat je maar zo ernstig ziek kunt worden. Velen van ons kennen mensen die heel ziek zijn geweest. Of die zijn overleden. Het is in deze tijd betekenisvol om elkaar een goede gezondheid te wensen. Dat wens ik u en iedereen die u lief is. Fijne Kerstdagen en een goede gezondheid. · ( toespraak voor Provinciale Staten van Groningen, aan het eind van de laatste statenvergadering van 2020)