Gronings met een zachte G
16 april
Gronings met een zachte G
1
Het is vandaag precies 75 jaar geleden dat Groningen werd bevrijd. En met Groningen bedoel ik ditmaal ‘Stad’. Want om de rest van de provincie, met name Delfzijl, werd nog tot in mei gevochten. Groningen was de laatste provincie die werd bevrijd.
Je kunt 75 jaar bevrijding op veel plekken vieren. Maar ik denk dat niemand had gedacht dat we dat thuis zouden doen, vanwege het corona-virus. Dat is ook een teleurstelling voor iedereen die druk was met de voorbereiding van een groot feest. Maar nog steeds kunnen we de vlag uitsteken. En kijken naar de Martinitoren, die in deze dagen rood-wit-blauw kleurt. →
16 april 2020
Foto N-Ned. Persfotobureau Folkers
2
Een oude veteraan met tranen in zijn ogen in de Martinikerk
4
16 april 2020
‘We lost so many’ De bevrijding kostte veel slachtoffers, militairen en burgers. Hier en daar zijn ze vandaag op kleine schaal herdacht. Zoals bij de Oostersluis. Daar draaide Pop Dijkema, samen met zijn broer en zijn zoon de brug naar beneden, zodat de Canadezen achter de Duitsers aan konden richting Delfzijl. Ik ben vandaag bij het Bevrijdingsbos. Dat werd een kwart eeuw geleden aangelegd, bij de vijftigste herdenking van de bevrijding van Groningen. Als eerbetoon en dank aan de Canadezen, die ons hebben bevrijd. Velen van hen kwamen naar Groningen. Een oude veteraan stond met tranen in zijn ogen in de Martinikerk. ‘We lost so many’, zei hij. Een klein stukje Limburg In het provinciehuis, boven de tafel van het college van GS, hangt een kroonluchter met inscriptie. Het is een geschenk van de Provincie Limburg. Uit dank voor de Groningse gastvrijheid. Daar zit een bijzonder verhaal aan vast, dat ook vandaag voor ons betekenis heeft. Een verhaal over ´noaberschap´. Het verhaal begint vlak voor de bevrijding. In de herfst van 1944. In Tolbert. De opmars van de geallieerden was gestokt. De luchtlanding bij Arnhem werd een drama. Nu bleven de bruggen over de grote rivieren in Duitse handen. En zo brak in Nederland een lange oorlogswinter aan. De hongerwinter. Noord-Limburg werd frontgebied. De mensen die woonden in de buurt van Gennep, moesten vluchten voor het oorlogsgeweld. Een grote groep ontheemde mensen trok naar het noorden. Meestal te voet. Na een reis van zes weken bereikten ze de stad Groningen. Vanuit de Korenbeurs in ‘Stad’ werden ze verdeeld over de provincie. De gemeente Leek moest 1900 evacués opvangen. Daarvan belandden op 18 november zo’n 200 in het kleine dorp Tolbert. Het dorp werd zo in de laatste oorlogsmaanden even een klein stukje Limburg. Pastoors droegen de mis op in de doorrit van café De Postwagen. Op straat spraken mensen met de zachte G.
Als het moeilijk wordt Natuurlijk hadden de inwoners van Tolbert het zelf ook niet makkelijk. Het was oorlog. En er was gebrek aan van alles. Maar de opvang van een grote groep ‘vreemdelingen’ in die kleine gemeenschap zorgde niet voor problemen. Ook niet toen het lang bleek te duren. De laatste Limburgers zouden pas eind mei 1945 weer terugkeren naar huis. ‘Noaberhulp’ voor Limburgers: de Tolberters vonden het heel gewoon. Ik vind dit een bijzonder verhaal. Het getuigt van saamhorigheid. En van de bereidheid om elkaar te helpen. Mensen die het zelf ook niet makkelijk hebben, die voor elkaar klaarstaan. Want als het moeilijk wordt, laat je elkaar niet zitten. Met de gruwel van de oorlog gaat elke vergelijking mank. Maar het doet goed om te zien dat ook nu Groningers voor medemensen klaar staan als het moeilijk wordt. De toestand rond het coronavirus brengt in veel mensen het beste naar boven. Mensen brengen elkaar eten. Mensen helpen vrijwillig mee in de zorg. Doen boodschappen voor elkaar. De zachte G uit Tolbert, 75 jaar geleden, is voor wie goed luistert nog steeds te horen. Ik hoop dat we volgend jaar de bevrijding van onze provincie kunnen vieren, zoals we ons dat voor vandaag hadden voorgesteld. Als we in deze moeilijke periode goed op elkaar letten, en gezond blijven, komen we elkaar dan vast tegen. Dat wens ik ons allemaal toe. ·