Muurspecht
2 oktober
Muurspecht
1
Thuis heb ik nog ergens wat onooglijke betonscherfjes in een verstoft plastic bakje liggen. Want ik had geluk. Een paar weken na de val van de Berlijnse Muur had ik een studiereis naar Berlijn. En zo werd ik met een geleende hamer en een veel te stompe beitel een van de vele ‘muurspechten’ die een flink (en liefst beschilderd) stuk Berlijnse Muur mee naar huis wilden nemen.
Helaas had ik me verkeken op de degelijkheid van het volkseigen beton. Knalhard was het. Hoe ik ook mijn best deed: meer dan een paar kleine scherfjes kwamen er niet af. De reis was onvergetelijk, omdat we in een razend interessante periode in Berlijn kwamen. Oost-Berlijn bestond nog. Maar je kon er zonder controle in. De gevreesde grenspolitie keek van een afstand toe bij mijn gebeitel. En de rest van de hoofdstad van de DDR was ook ernstig in de war. Je voelde dat je onderdeel van de geschiedenis was.
Duitse eenheid Dertig jaar later. In een vrijwel lege Statenzaal. Helemaal tegen de gelambriseerde wand geplakt zitten - ver uit elkaar - een professor, een gedeputeerde, een honorair consul en een commissaris van de Koning. Zo ziet een geanimeerd en feestelijk symposium er tegenwoordig uit. Geen publiek. Geen borrel na afloop. Het symposium was in de afgelopen week, maar het is eigenlijk ter gelegenheid van morgen, 3 oktober. De dertigste ‘Tag der Deutschen Einheit’. We vieren hem ieder jaar in Groningen, samen met de Duitse gemeenschap. Deze week was het een digitale bijeenkomst naar aanleiding van iets dat inmiddels al geschiedenis is geworden. En waarvan ik ondertussen het gevoel heb dat het gisteren pas is gebeurd. Nog steeds staan me de beelden bij van de nacht waarin de Muur viel. Van de mensen die vol ongeloof maar vastberaden de grensposten voorbij liepen. Van de partijfunctionaris, Kameraad Günter Schabowski, die op 9 november stamelend antwoord gaf op de vraag van een journalist. De vraag was wanneer de nieuwe reisregels voor de inwoners van Oost-Duitsland ingingen. Schabowski pakte er een papiertje bij en zei dat hij meende dat ze direct in gingen. En toen, toen was letterlijk het hek van de dam. Oost-Duitsland stroomde leeg richting West-Duitsland. →
2 oktober 2020
2
Jammer als je nu nog moet improviseren.
4
2 oktober 2020
Grenzen gummen De rest is geschiedenis. Volgens Francis Fukuyama was dit zelfs het einde van de geschiedenis. In ieder geval een geschiedenis die we hebben meegemaakt. Zij het op afstand. En dat ongelooflijk veel indruk maakte. Als ik de digitaal aanwezigen vertel over Schabowski, krijg ik kippenvel. Dat heb ik ook bij beelden van Oost-Duitsers die via de West-Duitse ambassade in Boedapest, Warschau en Praag probeerden weg te komen. Al een jaar na deze nacht werden de beide Duitslanden één geheel. Weer één land. Een grens uitgegumd. En dat feit, zou je kunnen zeggen, vieren we vandaag, op 3 oktober. De vooraankondiging ervan was een bescheiden feestje, afgelopen maandag in de Statenzaal. Een digitaal symposium met Groningers, Friezen, Drenten en Noord-Duitsers. Over de onderlinge samenwerking tussen beide landen. En tussen de noordelijke delen ervan. Grenzen gummen. Dat staat in een groter verband. Een Europees verband. Een Europa, waarin Duitsland in mijn ogen vaak een voorbeeldige rol vervult. De EU is een Unie, dus niemand kan het alleen, wil het alleen doen of moet het alleen doen. Maar juist die Unie maakt dat we er soms allemaal net even anders in zitten. En dan is het vaak Duitsland dat bereid is om over de eigen schaduw heen te springen. Dat ziet dat het welbegrepen eigenbelang ligt in een goed en sterk functionerend Europa. En dat aangeeft in welke richting we verder moeten. Model voor europa Dat gebeurt op veel terreinen. De opvang van vluchtelingen in 2015 is een bekend voorbeeld. Maar ook de opvang van corona-patiënten uit Nederland en andere Europese landen, zonder daarvoor later een rekening te sturen. Of het aanbod dat Duitse robot-laboratoria (ik ken het woord sinds de uitzending van Arjen Lubach) ons willen helpen om meer te kunnen testen, testen, testen. De Duitsers doen het beter. Het kost Nederlanders in deze tijd opvallend weinig moeite om dat toe te geven. Pijnlijk wordt het pas als we moeten toegeven dat de Belgen het beter doen. Maar bij nadere beschouwing is de verhouding wederkerig. We leren van elkaar. Zeker in de samenwerking op het gebied van de gezondheidszorg.
We worden bij de hand genomen door Professor Jochen Mierau. Hij komt uit Oost-Duitsland. En is nu in Groningen adjunct-hoogleraar economie van de volksgezondheid en wetenschappelijk directeur van de Aletta Jacobs School of Public Health. Hij vertelt uit eigen ervaring hoe de Eems Dollard Regio model kan staan voor heel Europa. En hoe het daardoor een laboratorium is voor Europese samenwerking. De grens staat niet alleen de gezondheidszorg in de weg, maar de grens is zélf een risico voor de volksgezondheid, weet Jochen Mierau. En dus is samenwerking op allerlei terreinen een geschikt soort therapie. Buurtzorg Nee, onze zorgsystemen zijn totaal verschillend. Maar juist doordat Duitsers en Nederlanders de zorg totaal verschillend hebben georganiseerd, kunnen we elkaar helpen. We kunnen profiteren van de afwezigheid van wachtlijsten in Duitsland. En Duitsers kunnen gebruik maken van het hoge niveau van de gezondheidszorg in Nederland. De corona-aanpak? Daarin meent Mierau dat we een hoop van Duitsland kunnen leren. Hij is heel kritisch op de Nederlandse aanpak. Natuurlijk, het is logisch dat we bij de eerste golf werden verrast. Maar nu, bij de tweede golf, hadden we bijna negen maanden bedenktijd. Maanden om ons te organiseren. Jammer als je nu nog moet improviseren. De Duitse degelijkheid. Daar kunnen we natuurlijk moeilijk tegenop. Maar Mierau opent ons de ogen voor onze eigen kwaliteiten. ‘Buurtzorg’ is een Nederlandse uitvinding. En deze manier van werken, met zelfsturende teams in de zorg, is een jaloersmakend exportartikel geworden. Buurtzorg. Het is een mooie samenvattende term voor het noaberschap in de zorg dat vorm krijgt in de Eems Dollard Regio. Grensontkennend samenwerken. Goed bezig. Dertig jaar later voel ik me opnieuw een muurspecht. ·