2026 zomer

Mechels Rivierengebied & De Putter zomer 2026

12

30

Insectenzomer

Nacht van de Vleermuis

40 33 FEEST Cursus 30 jaar Hondsbossen Gallen

1

Leden van Natuurpunt Mechels Rivierengebied en Natuurpunt De Putter ontvangen dit driemaandelijks tijdschrift gratis. Andere Natuurpuntleden kunnen voor 2026 een abonnement nemen door 8 euro over te schrijven op rekening BE42 0013 6468 8754 met als vermelding ‘tijdschrift 2026’.

NATUURPUNT DE PUTTER

Natuurpunt De Putter telt 380 leden en is actief in Putte. Een team van gedreven vrijwilligers maakt daar werk van meer en betere natuur.

Contactpersoon Giften - Reservatenfonds Natuurpunt De Putter Lucien Verschoren (voorzitter afdeling) 0496 98 64 39, lucien.verschoren@telenet.be

Schrijf je gift over op rekening BE56 2930 2120 7588 van Natuurpunt met vermelding ‘project 3716 De Putter.' Vanaf 40 euro wordt een fiscaal attest afgeleverd.

Website en Facebook

putter.natuurpuntdeputter.be www.facebook.com/p/Natuurpunt-De-Putter-100076862240752

Digitaal afdelingsnieuws

Planten- en dierenwaarnemingen in de regio: www.mechelen.waarnemingen.be

Lid worden

Het lidgeld bedraagt 38 euro per gezin tot eind 2026.

Overschrijven op rekening BE17 2300 0442 3321 BIC GEBABEBB van Natuurpunt, met vermelding ‘(nieuw) lid via De Putter’.

NATUURPUNT MECHELS RIVIERENGEBIED

Dankzij meer dan 4000 leden en een stevige ploeg vrijwilligers werkt Natuurpunt Mechels Rivierengebied aan de bescherming en verdere ontwikkeling van de natuur in Bonheiden, Mechelen, Sint-Katelijne-Waver en Willebroek.

Contactpersonen Digitaal afdelingsnieuws Natuurpunt Mechels Rivierengebied Peter Delvaux, 0476 70 14 38, pedelvaux.np@gmail.com Kern Mechelen np.kernmechelen@gmail.com Kern Bonheiden Joost Dewyspelaere, 015 51 69 97, joost.dewyspelaere@skynet.be Kern St.-Katelijne-Waver Godelieve Janssens, 015 20 97 02, godelieve-jans@telenet.be Kern Willebroek Wim Candries, 0472 29 87 32

Planten- en dierenwaarnemingen in de regio: www.mechelen.waarnemingen.be Activiteitenflits: aanvragen via de startpagina van onze website www.natuurpunt.be/np-mrg

Website, Facebook en Twitter

Het lidgeld bedraagt 38 euro per gezin tot eind 2026.

Overschrijven op rekening BE17 2300 0442 3321 BIC GEBABEBB van Natuurpunt, met vermelding ‘(nieuw) lid via Mechels Rivierengebied’.

www.natuurpunt.be/mechelsrivierengebied www.facebook.com/NatuurpuntMechelsRivierengebied www.instagram.com/np_mechelsrivierengebied

Giften - Reservatenfonds

Schrijf je gift over op rekening BE56 2930 2120 7588 van Natuurpunt met vermelding ‘project 3799 Mechels Rivierengebied’. Vanaf 40 euro wordt een fiscaal attest afgeleverd.

Lid worden

Muizenhoekstraat 7, 2812 Muizen bc.mechelsrivierengebied@natuurpunt.be 015 43 61 09 - www.natuurpunt.be/bc-mrg

Bezoekerscentrum

Openingsuren Vanaf 1 juli open op woensdag en zaterdag van 13u30 tot 17u30 en op zondag van 9u30 tot 17u30.

• • • •

© Diane Appels

WERKTEN MEE AAN DIT NUMMER

Teksten: Diane Appels, Tom Bal, Kristine Boey, Annelies Ceuppens, Ine Colpaert, Jan Corluy, Bert Delanoeije, Peter Delvaux, Peter De Ridder, Frank De Roover, Frank Hadermann, Peter Hendrickx, Godelieve Janssens, Erik Maquoi, Carla Morlion, Ann Pinceel, Gilles Smeyers, Jorn Van de Velde, Filip Van den Wyngaert, Petra van der Winden, Robin Verachtert, Lucien Verschoren, Jan Wijgerde, Johan Waumans Redactie: redactie-mrg@natuurpunt.be

2 • Colofon

info over de lokale natuurgebieden en activiteiten wandelbrochures, SNU!T-tas, luister- en zoektochten kleine winkelhoek biosapjes, biobieren, koffie & thee

Parkeren in Muizen kan langs de Brugstraat en de Rijmenamsesteenweg of op de randparkings MuizenDorp, kerkhof (Kerkenbos) of station (Karolingenstraat).

DRUK

Buroform nv - www.buroform.be Oplage: 4400 exemplaren Cover: geringelde smalboktor op echte valeriaan © Diane Appels (vooraan) Big Jump © Goodplanet (achteraan)

LEDENADMINISTRATIE

webformulier: www.natuurpunt.be/contact ledenadministratie@natuurpunt.be, 015 29 72 17

Woordje vooraf We mogen trots zijn op ons werk in en voor de natuur en moeten dat durven uit te dragen.

De klimaatveranderingen worden heel duidelijk: droogte, hitte… Meer natuur voor de biodiversiteit en voor ons klimaat is dan noodzakelijk.

Het is daarom moeilijk te vatten dat in deze tijd de sociale media niet altijd achter ons staan. De Vlaamse regering vermindert de subsidies voor natuur waardoor nieuwe percelen aankopen bijna niet meer lukt. Het aantal leden van Natuurpunt daalt lichtjes. We blijven echter positief en werken verder aan natuur voor de toekomst, met de gedachte “we zijn samen goed bezig”.

Deze veranderingen nopen ons ook om nog meer in te zetten op het organiseren van evenementen die centen kunnen opbrengen: een quiz, etentjes, cursussen…

Sponsoring door bedrijven is broodnodig om de reservatenkas aan te vullen. Durf daarom bedrijven en ondernemers steun te vragen.

Durf te vragen!

Bij De Putter hebben we in enkele jaren meer dan 20 ha kunnen bebossen. Dit gebeurde vooral dankzij bedrijven en soms met plaatselijke scholen en verenigingen.

Bedrijven betaalden voor de teambuildings. Nu komen ze terug om onderhoud te doen en een wandeling te maken. Ze zijn benieuwd naar de groei van het nieuwe bos en willen hun werk opvolgen. Deze samenwerking is positief want ze creëert een draagvlak en steunt de kas van de afdeling.

Onze afdeling staat ook jaarlijks op de Plantenbeurs van Grasheide. Dit jaar met de verkoop van zelfgemaakte nestkasten voor mussen, kool- en pimpelmezen en voederkastjes voor eekhoorns.

Het aantal betalende advertenties in dit tijdschrift is toegenomen. Dank aan alle sponsors, die zo een mooie bijdrage leveren.

Onze cursussen zijn altijd interessant en nuttig; bekijk onze kalender en kies.

Tenslotte zijn er mogelijkheden met legaten en testamenten die al enkele mooie percelen hebben opgeleverd. Durf ernaar te vragen bij wie een hart heeft voor de natuur. Voor meer info kunnen ze terecht bij Joost Verbeke van Natuurpunt.

Natuurpunt is een unieke vrijwilligersvereniging!

In onze gebieden zetten honderden mensen zich op regelmatige basis in voor onze natuur en die van onze kinderen en kleinkinderen. Durf jongeren, familie en vrienden te vragen om eens mee te werken in een natuurgebied of om lid te worden. Maak hen enthousiast voor de prachtige natuur in ons rivierengebied.

Lucien, afdelingsvoorzitter De Putter

© Gemeente Putte

In dit nummer 2 3 4 10 14 16 19 20 22 24 26 28 34 35 36 39 40 41 42 43

colofon woordje vooraf - inhoud terugblik nieuwtjes natuurgebied Hondsbossen gesignaleerd dank je wel 1 tijd voor lokaal herstel kalender wist je dat?

SNU!T de natuur in dank je wel 2 wat met het natuurpark? beheer cryptogram - online lezen vorming dank je wel 3 waarvan akte natuurgebieden Woordje vooraf • 3

9 april

Natuurpint startdag voor nieuwe vrijwilligers

9 mei Cursus Grassen

9 mei Slechtvalken in de kijker 4 • Terugblik

© Mathias Hermans

© Ann Pinceel

© Mathias Hermans

Terugblik

Vrijwilligers KV Mechelen

Bedankt aan de vrijwilligers van KV Mechelen!

Al verschillende jaren stonden vrijwilligers in voor de bekerophaling en bediening aan enkele togen in het stadium van KV Mechelen. Voor elke thuismatch ging er op die manier zo'n 1000 euro naar de natuur. Iedereen die eens mee gedaan heeft, weet dat de sfeer er goed zat, in die mate dat er de laatste tijd ook gezocht werd naar andere events om te ondersteunen.

Helaas gaat KV Mechelen nu in zee met één van hun sponsors om deze taken met jobstudenten op te nemen. Hoewel de vrijwilligersgroep die hier gegroeid is wellicht zal blijven voortbestaan, willen we hen toch al bedanken voor de inzet die ze toonden en de extra middelen die ze naar natuur hebben laten gaan!

Het derde leerjaar van de Vrije Basisscholen Putte op exploratie bij De Putter

Scholen kunnen bij Natuurpunt wandelingen aanvragen. De Vrije Basisscholen van Peulis en van Putte maken daar graag gebruik van. Begin maart ontving Natuurpunt De Putter twee groepen van het derde leerjaar in het Groengebied aan de Tinstraat. Daar is er afwisseling van voorjaarsbloeiers, ontluikende bomen, de eerste bijen, vlinders en natuurlijk de salamanders en kikkers in de vijver.

Peter Hendrickx heeft een hele reeks van vangnetten, schepnetten en loupes om de diertjes van dichtbij te bestuderen.

De school wilde ook een speciale actie rond nestkasten opzetten. Elke klas kreeg haar nestkastje. Die voor de pimpel- en koolmezen zijn verspreid opgehangen. De mussenkasten hangen dicht bij elkaar, goed zichtbaar vanuit de klas en eentje is er uitgerust met een camera.

Enkele dagen later kregen we al te horen dat enkele nestkasten bezet waren.

Terugblik • 5

11 april Tak-tische fluitenbouwers: een terugblik

Tijdens deze activiteit gingen jonge natuurliefhebbers aan de slag als echte ‘tak-tische’ fluitenbouwers.

Gewapend met bushcraftmessen, takjes van de wilg of vlier en een flinke dosis geduld, leerden ze de knepen van het vak.

Het was magisch om te zien hoe uit een simpel stukje hout plots geluid kon komen. Een namiddag vol focus, hier en daar een pleister en een mooie portie doorzettingsvermogen van alle deelnemers.

© Annelies Ceuppens

19 april

Buurtwerking-kinderactiviteit rond waterbeestjes Willebroek

Op 19 april vond de eerste SNU!T-activiteit ‘Waterdiertjes’ plaats in het mooie heringerichte park Den Blijk in Willebroek, een fijne samenwerking van Natuurpunt Willebroek met Buurtcomité Willebroek Noord.

In de voormiddag was er de Lentedrink van het Buurtcomité en konden de kinderen paaseieren rapen. Het was echter afwachten of er ook kinderen in de namiddag zouden terugkomen. Gelukkig was het heel mooi weer. De ‘tam tam’ ging rond en uiteindelijk waren er zo’n 25 enthousiaste kinderen.

Met schepnetten visten ze de waterdiertjes uit de vijver en stopten ze in loeppotjes. De kinderen determineerden de waterdiertjes met zoekkaarten en waren verbaasd over zoveel leven in de vijver. Schaatsenrijders, watervIooien, duikerwantsen, bootsmannetjes, haften, kikkervisjes, poelslakjes.

Zelfs wat visjes, tiendoornige stekelbaars en blauwband (kleine baars). Het water van de vijver is dus van goede kwaliteit.

Beter dan verwacht.

© Petra van der Winden

Als afsluiter was er nog een fruitsapje van Oxfam.

23 april De Putter neemt deel aan de Buitenspeeldag

Op vraag van de gemeentelijke jeugddienst van Putte hebben we meegedaan aan de Buitenspeeldag.

Het was voor vele kinderen een unieke gelegenheid om zelf insecten te vangen en te laten determineren.

Voor velen was het een eerste kennismaking met de natuur in onze omgeving.

© Gemeente Putte

6 • Terugblik

1 mei

Naar de lente op zoek in het Keltisch Broek

© Diane Appels

Op 1 mei trokken we massaal de natuur in, op zoek naar de lente. En of we die vonden! Met maar liefst 350 enthousiaste bezoekers werd het een zonovergoten succes. Het Keltisch Broek lag er prachtig bij en overal zag je blije gezichten en groene staters (Keltische munten). We sloten de dag af met Keltische lekkernijen, verfrissende drankjes én een dans rond de meiboom op de tonen van een liveband.

De sfeer zat er goed in en we beleefden samen een heerlijke start van de lente. Bedankt aan alle natuurliefhebbers en helpers voor deze topdag in het Mechels Broek!

3 mei

Vroege vogelwandeling

Vroege vogelwandeling © Diane Appels Terugblik • 7

8 mei

Boerenmarkt in Sint-Katelijne-Waver

Het was een drukke maar leuke bedoening op vrijdagavond 8 mei op de Boerenmarkt in SintKatelijne-Waver.

Natuurpuntvrijwilligers gaven uitleg over de Europese en de Aziatische hoornaar aan de hand van educatief materiaal. Enkele imkers kwamen langs en konden ons nog praktische info verschaffen aan de hand van hun ervaringen.

De fietstocht die je nu vrij kunt doen in onze gemeente aan de hand van qr-codes, de komende geocache in de zomermaanden en “HET GROTE FEEST” van 30 jaar Hondsbossen maakten de mensen nieuwsgierig.

© Luc Fillée

10 mei

27 september wordt vast een fijne dag met ruime belangstelling. We kijken ernaar uit.

Vogelspeurtocht Flierefluiters en Luistervinken

In Biezenweiden, Hondsbossen en Mechels Broek konden gezinnen het hele voorjaar meedoen aan een leuke vogelspeurtocht.

Uit de juiste antwoorden van de Hondsbossen werden Louis en Leon Van Rompaey als winnaars getrokken. Zij genoten van de vogelspeurtocht en kregen op 10 mei een mooi insectenboek cadeau.

© Dirk Van Rompaey

21 mei Drie keer dank aan het Busleyden Atheneum!

Dank dat jullie opnieuw voor Natuurpunt hebben gekozen om de CO₂‑uitstoot van jullie Erasmus+‑project te compenseren. In tijden waarin natuuraankopen onder druk staan door overheidsbesparingen, komt jullie steun meer dan ooit op het juiste moment.

We zetten dit bedrag in voor de verdere realisatie van de ambities van Natuurpark Rivierenland, waar we werken aan 3500 hectare aaneengesloten natuur.

Dank ook omdat jullie bijdrage dit jaar 30% hoger ligt dan vorig jaar. Dat is een krachtig signaal van vertrouwen.

Dank tenslotte omdat jullie gift niet gekoppeld is aan een verplichting om bomen te planten. Bomen zijn waardevol, maar niet de enige - en zeker niet altijd de beste - manier om CO₂ op te slaan.

Graslanden slaan met 50–150 ton CO₂ per hectare evenveel koolstof op als bossen.

8 • Terugblik

Wetlands zijn zelfs tien keer krachtiger, met 500–2000 ton CO₂ per hectare.

Met het LIFE‑project Wetlands4Cities zetten we volop in op het herstel van wetlands in de Mechelse regio. Maar liefst 320 hectare worden momenteel hersteld om water langer vast te houden én tegelijk natuur en biodiversiteit te versterken.

BIOBLITZ Mechelen en Putte 24 mei

Vogels langs de Binnendijle

(Peter De Ridder)

Officieel was ik de gids en gelukkig was er Gilles Smeyers voor deskundige uitleg. Een 15-tal deelnemers zagen o.a. de grote gele kwik, nestelende meerkoeten, verschillende waterhoentjes, blokkerkraaien, houtduiven, gierzwaluwen, de nieuwe nestplaatsen van onze huiszwaluwen in de buurt van het Keerdok en als letterlijk hoogtepunt dankzij de telescoop van Gilles jonge slechtvalken op 94 meter hoogte op de Sint-Romboutstoren (en een paar van hun prooiresten aan de voet van diezelfde toren). Dat alles onder een stralende zon (wat een contrast met de stralende regen van de editie van vorig jaar).

31 mei

Planten langs de Binnendijle

(Peter De Ridder)

Iets minder stralend maar wel mooi weer en er was heel veel volk, maar veruit de meesten kwamen voor de halve marathon.

Wij waren met z’n achten. De deelnemers leerden de geheimen van de hemelboom, welke planten door mieren verspreid worden, hoe een plant weet wat boven is en wat onder, hoe Peter De Ridder met prooiresten © Mathias Hermans je een hondenweitje kan herkennen a.d.h.v. de flora, alles over slaapkamergeluk en nog zoveel meer. Hier en daar kwam er ook een insect aan te pas, maar verder heb ik mij goed aan het thema gehouden. En wat ook belangrijk is: de wandeling was op tijd gedaan voor het middageten.

Bioblitz in Putte (Peter Hendrickx)

Bioblitz Putte streeft naar in totaal 2000 soorten, waarvan 1500 soorten voor de vakantieperiode. Met de insectenzomer en digitale paddenstoelenpluk in het vooruitzicht zouden 2000 soorten een makkie moeten zijn. Doe ook mee, met de gratis app Obsidentify heb je immers een soortenkenner in je broekzak. Ondertussen doen al meer dan 222 natuurliefhebbers mee.

Terugblik • 9

Nieuwtjes Herstel van het Springbos in de Goorbosbeekvallei is gestart

De Goorbosbeekvallei was tot midden jaren ’90 een natuurlijk overstromingsgebied. Toen het moeras werd uitgegraven voor een waterreservoir en visvijver verloor het gebied zijn waterbergend vermogen, met overstromingen en natuurverlies tot gevolg.

Eind 2019 diende lokaal bestuur Duffel samen met Natuurpunt en ‘strategisch project’ ORIOM een Blue Deal-project in voor het herstel van natte natuur in het Springbos. Daarna volgde een moeilijk traject met onder meer grondaankopen, een oplossing zoeken voor de vissers en een beroepsprocedure tegen de vergunning. Het project is sinds kort eindelijk kunnen starten.

Met dit project wordt het moeras hersteld, het natuurgebied groeit met bijna 3 hectare tot net geen 10 hectare en de waterveiligheid in de vallei verbetert. De bomen die nu tijdens de werken verdwijnen, worden ruim gecompenseerd. Er wordt ook een wandelpad aangelegd dat via een vlonderpad naar een nieuwe kijkwand over het herstelde moeras leidt.

Dit project komt tegemoet aan een jarenlang knelpunt want het maakt Duffel en Sint-KatelijneWaver klimaatrobuuster, versterkt de natuur in de Goorbosbeekvallei en helpt ook de omliggende land- en tuinbouw door water beter vast te houden.

Deze werken kaderen ook in het lokale hefboomproject Natte Natuur “Herstel van het Springbos in de Goorbosbeekvallei”, dat wordt gefinancierd door gemeente Duffel, Natuurpunt, gemeente SintKatelijne-Waver en Departement Omgeving.

© Peter Geschier

Vogels die verhalen vertellen EXPO Berit Van den Bussche

Van 5 juli tot en met 30 september strijkt lokale kunstenares Berit Van den Bussche (B-creativ) neer in het bezoekerscentrum met haar tentoonstelling ‘Vogels die verhalen vertellen’. Ze brengt een prachtige ode aan onze inheemse vogels, geschilderd op vergeelde pagina’s uit oude boeken.

Snuister zeker ook eens rond in de shop voor haar wenskaarten en art prints!

10 • Nieuwtjes

• Ontmoet de kunstenares: woensdag 15 juli en zondag 9 augustus, telkens van 14u tot 17u in het bezoekerscentrum.

• Workshop "Kopje Vogeltroost" (ouder-kind): vrijdag 7 augustus van 9u30 tot 12u30 in het bezoekerscentrum.

Samen intuïtief vogels schilderen in aquarel en verbinden.

Ledenprijs: 60 euro per duo. Leeftijd kind liefst plus 8. Info en inschrijven via www.b-creativ.be/workshops.

De expo is doorlopend te bezoeken tijdens de openingsuren van het bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen.

"Campagne herstelde natuur" ook in het Mechels Broek Het Agentschap Natuur en Bos (ANB) is gestart met een campagne rond herstelde natuur.

De campagne wil het draagvlak voor natuurherstel in Vlaanderen versterken door de voordelen van herstelde natuur te tonen in 11 projecten over heel Vlaanderen.

Het Mechels Broek is een van die projecten waar de natuur werkt aan minder overstroMechels Broek © Wim Dirckx mingen, betere waterkwaliteit, verkoeling van onze steden, natuurlijke bestuiving, voldoende water in droge periodes…

Meer informatie over de 11 projecten vind je op de website www.hersteldenatuur.be

Nieuwe openingsuren voor Bezoekerscentrum Mechels Rivierengebied!

Nieuw! Vanaf 1 juli hanteren we vaste openingsuren. Je kunt vanaf dan niet alleen op woensdag en zondag bij ons onthaalteam terecht, maar ook op zaterdag openen we de deuren! Het hele jaar door ben je van harte welkom in een gezellige, huiselijke sfeer.

Onze openingsuren vanaf 1 juli: •

Woensdag: 13u30 – 17u30

•

Zaterdag: 13u30 – 17u30 (Nieuw!)

•

Zondag: 9u30 – 17u30

Kom gerust langs voor een fijne babbel, een wandelplannetje of snuister wat rond in onze winkelhoek. In onze koelkast staat er alvast een lekker biobiertje of biologisch sapje koud. Drink je liever warme koffie of thee? Geen probleem, ons onthaalteam staat klaar, ook voor al je vragen.

Welkom!

Nieuwtjes • 11

30 jaar Hondsbossen Ontdek al fietsend de natuur in Sint-Katelijne-Waver!

Nog tot 1 oktober kan je de natuur in Sint-Katelijne-Waver ontdekken langs een bewegwijzerde fietslus van 33 km. Op verschillende stopplaatsen kan je een qr-code inscannen voor een korte uitleg.

Je kan starten op de Markt (bij het infobord van Natuurpunt) waar je een eerste qr-code vindt én een gedrukte folder. De route is aangeduid met witte pijlen.

© Frank Hadermann

Als je de QR-codes gebruikt, kan je starten op eender welke stopplaats.

De lus op Routeyou vind je via deze link: np-mrg.be/skw

Geocache in de Hondsbossen In juli en augustus. Meer info op geocaching.com.

feest 30 jaar Hondsbossen op 27 september Zie affiche op blz 33

Kern Mechelen ondertekent intentieverklaring “Mechelen stroomt samen aan de Binnendijle” Stad Mechelen heeft recent een aanvraag voor het strategisch project “Mechelen stroomt samen aan de Binnendijle” ingediend bij Departement Omgeving. Via dit strategisch project beogen ze om van de Binnendijle nog meer een groenblauwe ader te maken. Aangezien wij vanuit Natuurpunt reeds actief betrokken zijn bij verschillende initiatieven in het huidige lopende Europese project rond de Binnendijle en omdat we het belangrijk vinden om de waterloop die onze afdeling en kern typeren nog verder te kunnen verbeteren, hebben we niet geaarzeld om de intentieverklaring hierover te tekenen. Mocht het project goedgekeurd worden, dan biedt dit een belangrijke basis om mee betrokken te worden.

Insectenzomer 2026 Installeerde je de gratis app ObsIdentify al op je smartphone?

Daarmee kan je heel wat dieren en planten op naam brengen.

Als je je waarnemingen dan ook oplaadt op www.waarnemingen. be, lever je een mooie bijdrage aan het in kaart brengen van de biodiversiteit.

In de maanden juli en augustus focussen we ons op insecten en proberen we zoveel mogelijk insectenwaarnemingen te verzamelen.

12 • Nieuwtjes

In ObsIdentify vind je onder challenges, alle ‘wedstrijdjes’ waar je kan aan deelnemen. Deelnemen aan de challenge ‘insectenzomer 2026’, kan door het ‘hartje’ aan te vinken. Zo kan je op elk moment opvolgen hoeveel soorten en hoeveel waarnemingen je al invoerde . Onder ‘ranking’ kan je zelfs vinden hoe goed je scoort ten opzichte van de andere deelnemers.

Deze zomer vinden een aantal activiteiten plaats die specifiek op insecten gericht zijn. Je vindt ze in onze kalender met een insectenlogo.

Zondag 12 juli

Big Jump

De Big Jump is een jaarlijks initiatief dat sinds 2002 in verschillende landen wordt georganiseerd om het bewustzijn rond waterkwaliteit te vergroten. Met deze gezamenlijke duik in open water roepen de deelnemers beleidsmakers en burgers op om zich actief in te zetten voor schoon water en gezonde rivieren, meren en beken. De actie is een krachtig signaal waarvoor we ook jou nodig hebben.

Spring jij mee voor springlevend water?

Iedereen kan meedoen aan de Big Jump. Of je nu jong of oud bent, ervaren zwemmer of beginner, het belangrijkste is je engagement om je mee in te zetten voor een schone en leefbare wateromgeving.

De Big Jump in Mechelen wordt georganiseerd door Natuurpunt Mechels Rivierengebied - kern Mechelen, Stad Mechelen en de vzw GoodPlanet Belgium.

We verzamelen tegen 14u30 aan het Keerdok voor een korte introductie. Om precies 15u klinkt het startsein en springen alle deelnemers tegelijkertijd het water in.

Dinsdag 8 september

Natuurpint in het Mechels Broek

Kern Mechelen van Natuurpunt Mechels Rivierengebied organiseert elke maand een 'Natuurpint' rond een interessant thema. Hét moment om andere Natuurpunters te ontmoeten en gezellig samen te zijn. Of je nu gewoon geïnteresseerd bent in Natuurpunt, lid bent of je je al jarenlang inzet als vrijwilliger: iedereen is welkom!

Voor de eerste Natuurpint na de zomervakantie spreken we nog eens af in het Mechels Broek, een van onze bekendste natuurgebieden. Na een korte introductie over de lokale werking van Natuurpunt duiken we het gebied in. Of je er nu vaak komt of niet: er valt sowieso iets nieuws te ontdekken! Achteraf sluiten we af met een drankje.

19u45 - 22u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven via www.natuurpunt.be/np-mrg.

natuur

vaca

Word jij het nieuwe gezicht van ons bezoekerscentrum?

Ons bezoekerscentrum groeit! Vanaf 1 juli openen we ook op zaterdagnamiddag de deuren. Om ons onthaalteam te versterken, zoeken we enthousiaste vrijwilligers die het leuk vinden om bezoekers te ontvangen.

Wandelaars wegwijs maken met een wandelkaart, een babbeltje slaan over de natuur, of een biodrankje inschenken in onze gezellige, huiselijke sfeer: jij zorgt ervoor dat iedereen zich meteen thuis voelt. Je kiest zelf hoe vaak je helpt (bijvoorbeeld één namiddag per maand). Bovendien hebben we een fijn team dat enkele malen per jaar bijeen komt om samen na te denken, nieuwtjes uit te wisselen, en te verbinden bij een hapje en een drankje.

Interesse? Neem vrijblijvend contact op via bc.mechelsrivierengebied@natuurpunt.be of spring eens binnen voor meer informatie. We kijken uit naar je komst!

Nieuwtjes • 13

Natuur in Sint-Katelijne-Waver

De Hondsbossen vieren hun 30-jarig bestaan Natuurpunt viert dit jaar “30 jaar Hondsbossen” en zet met allerlei feestelijkheden dit unieke stukje natuur extra in de kijker.

Dit bosgebied is natuurlijk veel ouder dan 30 jaar. Het is een restant van het toen veel meer uitgebreide middeleeuwse Waverwoud. Op de Ferrariskaarten, die op het einde van de 18de eeuw werden opgemaakt, staat wat nu de Hondsbossen heet, vermeld als het “Bois de Beeck”. Een onontgonnen bosgebied dat omzoomd was met bewerkte landbouwpercelen. Dat dit bos niet werd ontgonnen had wel degelijk zijn redenen. Hier kwam de onvruchtbare Boomse klei tot aan de oppervlakte en bovendien was het bos ook nog eens een overstromingsgebied.

De toenmalige landbouwers wilden in dit drasland geen tijd en energie steken. Dus bleef dit stukje Waverwoud zoals het eertijds was, ongerept, divers en verwilderd. Dat maakte dit gebied ecologisch erg waardevol en voor de natuur was dit een uitgelezen plek om te groeien en te bloeien. jonge bosuilen © Vic Vervloet

Voor natuurminnend Vlaanderen zijn de Hondsbossen, gelegen op een boogscheut van het centrum van Sint-KatelijneWaver, zeker een bezoekje waard.

Even terug in de tijd: op zondag 31 maart 1996 werden met grootse feestelijkheden de Hondsbossen geopend als eerste natuurreservaat op Katelijnse bodem.

De Hondsbossen zijn in de loop van de jaren verder organisch gegroeid.

De lokale kern van Natuurreservaten, dat na de fusie met de Wielewaal Natuurpunt zou worden, is klein begonnen aan dit project. Met de financiële steun van de gemeente Sint-Katelijne-Waver, subsidies van de Vlaamse overheid en met eigen fondsenwerving werden de eerste bospercelen (8 hectare) aangekocht.

Ook de gemeente kocht nadien aanliggende gronden aan die dan werden samengevoegd om zo onder beheer van Natuurpunt tot een steeds groter bosgebied te komen.

Natuurbeheer is in deze context geen vrijblijvende oefening maar is overstromingsgebied Hondsbossen © Jan Wijgerde onderworpen aan strikt omschreven ecologische doelstellingen. Deze worden in een natuurbeheerplan vastgelegd.

Het is een mooie ambitie om aan natuurherstel te doen en zo waardevolle biodiversiteit te behouden. Om die doelstellingen te behalen is het belangrijk dat Natuurpunt er voor zorgt dat projecten van natuurbehoud brede steun vinden bij de bevolking. Daarom worden onze natuurgebieden opengesteld voor wandelaars en recreanten, worden er educatieve activiteiten georganiseerd zoals o.a. gegidste wandelingen die er voor zorgen dat inwoners van Sint-Katelijne-Waver en omstreken zich betrokken voelen bij onze Natuurpunt werking.

Niet enkel enthousiaste vrijwilligers met een hart voor natuur zetten zich in om onze natuur te bescher14 • Natuur in Sint-Katelijne-Waver

ezels © Vic Vervloet

men en te behouden. We hebben ook viervoeters permanent in dienst, namelijk onze vier ezels. Zij zorgen voor de begrazing van onze weiden, want de Hondsbossen zijn natuurlijk niet enkel een verzameling van bomen en struiken.

kinderwandeling © Isabelle Wuytens

De Hondsbossen vormen maar één natuurgebied van het huidige Waverwoud. In Sint-Katelijne-Waver zijn er ook de Gasthuisbossen, het Vossenbergbos en de Zuurbossen. Via bewegwijzerde wandelingen kan je deze gebieden verkennen. De gemeente heeft een groene verbinding aangelegd tussen de Hondsbossen en de Gasthuisbossen die zowel door ruiters als wandelaars veilig kan worden gebruikt. Op www.natuurpunt.be/np-mrg kan je als lid een wandelkaartje downloaden met een wandellus van 3,2 km in de Hondsbossen, die vertrekt op de Markt in Sint-Katelijne-Waver én de verschillende verbindingen naar de andere bosrelicten van het Waverwoud. De moeite waard!

Het 30‑jarig bestaan van de Hondsbossen is een mooie gelegenheid om dit prachtige natuurgebied te ontdekken en ervan te genieten. Op 27 september vieren we feest in de Hondsbossen. Meer info blz 33.

Jan Wijgerde

schaduwrijk wandelen © Vic Vervloet Natuur in Sint-Katelijne-Waver • 15

Gesignaleerd Een kleine struikrover en een zeldzame ridder in Putte

Een struikrover overvalt je vanuit zijn schuilplaats. Specialisten hierin zijn de kameleonspinnen.

Zij nemen zelfs de kleur aan van hun favoriete bloem. Slachtoffers worden nadien op de bloem achtergelaten als lokvlieg.

vrouwtje struikkameleonspin © Peter Hendrickx

De gewone kameleonspin is algemeen. In april spotte ik in mijn tuin te Putte echter de zeldzame struikkameleonspin. Beide spinnen behoren tot de familie van de krabspinnen. Ze maken geen web. Kenmerkend zijn de 2 voorste poten vrouwtje gewone kameleonspin © Peter Hendrickx die veel groter en dikker zijn. Hun spinnengif is behoorlijk sterk zodat ze prooien aankunnen als hommels en vlinders. De gewone kameleonspin vind je steeds op bloemen, de struikkameleonspin zowel op bloemen als in struiken.

Het duidelijkste verschil tussen de gewone en de struikkameleonspin is de tekening op het achterlijf. Terwijl de gewone kameleonspin hoogstens twee roze rode lijntjes heeft, heeft de struikkameleonspin een roze rode ring of driehoek die niet sluit met daarboven een rozerode vlek. Bij mannetjes van de gewone kameleonspin bestaat de tekening op het achterlijf uit twee parallelle bruine lijntjes op wit en bij de struikkameleonspin egaal groen.

Toen ik in het park de Heerkens een klopstaal nam van de bloeiende iep viel daar een doffe zwartrode wants uit die ik niet direct kon thuisbrengen. Het bleek de zeer zeldzame iepenridderwants te zijn die een voorkeur heeft voor de iep, maar ook op eik en els werd ze al gevonden.

De iepenridderwants herken je aan de zwart-rode geblokte rand. Het exemplaar dat ik eind maart vond was al een oudje, de imago’s overwinteren om pas in de lente eitjes af te zetten op de iep.

Vanaf juni verwachten we de nieuwe generatie.

De iepenridderwants is een planteneter, ze doen zich tegoed aan zaden en zaadbeginsels. In tegenstelling tot wat je van een boombewonende soort zou verwachten behoort ze wel degelijk tot de bodemwantsen.

16 • Gesignaleerd

iepenridderwants © Peter Hendrickx

Woudzwevers houden van rottend hout

Deze lente werden er verschillende exemplaren van de zeldzame pluimwoudzwever en populierenwoudzwever gezien in onze natuurgebieden Mechels Broek, Mispeldonk en Peultenbossen.

De pluimwoudzwever is een meesterlijke hommelnabootser.

Hij heeft een dikke, roodachtige beharing. Hierdoor lijkt hij sterk op een akkerhommel. Opvallend is een bosje zeer lange, lichte haren op de voorhoek van de bovenkant van het achterlijf.

De populierenwoudzwever is een grote bij-imiterende woudzwever die niet opvallend gekleurd is. populierenwoudzwever © Diane Appels Vooral het mannetje heeft sterk verdikte achterdijen.

Beiden hebben een voorkeur voor oude vochtige loofbossen met zeker populier, maar ook met soorten als beuk en esdoorn. De struiklaag in de bossen moet ook goed ontwikkeld zijn want de volwassen woudzwevers voeden zich met nectar en stuifmeel van bloeiende struiken zoals meidoorn. Je kan ze dan ook vaak zonnend vinden op bladeren van die struiken .

De populierenwoudzwever is echter niet uitsluitend gebonden aan oude loofbossen, een populierenlaan in open landschap kan volstaan. Zo vonden we er bijvoorbeeld eentje aan een oude populierendreef op Mispeldonk.

Mannetjes woudzwevers vertonen territoriaal gedrag, ze patrouilleren vaak rond de stammen en wortels van oude loofbomen om hun leefgebied op te eisen ten opzichte van soortgenoten.

pluimwoudzwever © Diane Appels

De larven van de zweefvliegen ontwikkelen zich in vochtig, rottend hout, in boomholtes en in sapstromen van oude nog levende loofbomen. Omdat de larven volledig afhankelijk zijn van oud en dood hout, is vooral de populierenwoudzwever gevoelig voor modern bosbeheer waarbij oude of zieke populieren snel worden gekapt.

Gesignaleerd •17

Ringslangen in het Mechels Broek

We wisten al dat de gevlekte ringslang voorkomt in het Mechels Broek. Er werden zelfs speciale broedhopen aangelegd voor deze zeldzame slang. Af en toe kruist er ook eens eentje het pad van een aandachtige fotograaf zoals deze.

Een ringslang leeft in de buurt van water: in moerassen, langs vijvers, in natte graslanden. Hij behoort tot de familie van de waterslangen en kan heel goed zwemmen.

Overdag gaat de ringslang op zoek naar kikkers en padden. Behendig glijdt en kronkelt hij door het lange ringslang© photostory.be gras. ’s Nachts verstopt hij zich onder een houtblok. In de winter is het te koud voor de ringslang en houdt hij een winterslaap.

De ringslang is schuw, bij het minste gevaar gaat hij ervandoor. Als vluchten niet meer kan, scheidt de ringslang een heel stinkende vloeistof uit. Soms doet hij zelfs alsof hij dood is bijv. als hij wordt bedreigd.

In de lente maken ringslangen hun nest. Dat doen ze het liefst op een warme plaats, zoals in een composthoop of onder een berg hooi. In het nest legt ze gemiddeld een 30-tal eieren.

De ringslang is de grootste slang van ons land. Tot 90 cm voor het mannetje en 120 cm voor het vrouwtje en ze worden 7 tot 10 jaar oud. Toch hoef je er geen schrik voor te hebben: hij is ongevaarlijk en niet giftig voor de mens. Je kan een ringslang onderscheiden van de adder door de ronde pupil (een adder heeft een rechtopstaand streepje als pupil).

Onder zijn kop heeft de ringslang twee geelwitte vlekken die elkaar raken. Precies een mooie halsband of een ring! Daar komt zijn naam ook van.

Slangen hebben een schubbenhuid. Omdat schubben niet kunnen groeien moet een slang als hij groeit een nieuwe huid aanmaken met grotere schubben. Zijn oude huid wordt in één keer afgeworpen. Dat noemen we ‘vervellen’.

Slangen zijn, net als alle reptielen, koudbloedig.

Dat betekent dat hun bloed dezelfde temperatuur heeft als de omgeving. Daarom vind je slangen vaak zonnend op een warm plekje.

Bijenorchis gespot

Opgevoerde grond kan soms interessante verrassingen opleveren. Zo vonden we aan de Spoorweglei op een open stuk in onze bosjes enkele nieuwe soorten, waaronder een bijenorchis. We vonden een 20-tal exemplaren. Die gaan we koesteren!

Peter Hendrickx, Diane Appels, Frank Hadermann 18 • Gesignaleerd

bijenorchis © Frank Hadermann

P O RH OTU E R S T Dé partner voor tamme kastanje, robinia en eik.

Eigen productie van palen, hekwerk, poorten, post & rail afsluiting in Mechelen.

Bel ons op 015490218 of mail naar: hallo@portershout.Be

w w w . P O R T E R S H O U T. b e Dank je wel • 19

De Natuurherstelwet

Onze kans op een gezonde toekomst in de Mechelse Rivierenregio Op 29 mei trokken we met een duidelijke boodschap naar de Vlaamse regering. Maar liefst 40.000 burgers ondertekenden de petitie ‘Breng de natuur terug’. Ook in Mechelen, Bonheiden, Sint-Katelijne-Waver, Putte en Willebroek lieten heel wat inwoners hun stem horen.

Dat grote aantal bewijst dat we snakken naar meer en gezondere natuur in onze achtertuin.

De timing was niet toevallig. Achter de schermen legt de overheid momenteel de laatste hand aan het ontwerp Natuurherstelplan in het kader van de Europese Natuurherstelwet. Hoewel die wet overhandiging van de petitie © Yannick Verbesselt een historische kans biedt, baart de huidige Vlaamse invulling ons grote zorgen. Het plan weerspiegelt nog niet de urgentie om het tij te keren.

Als vrijwilligers van Natuurpunt Mechels Rivierengebied en De Putter staan we wekelijks met de laarzen in de modder. We beheren onze lokale reservaten, planten bossen en tellen vlinders en vogels. We doen dat met hart en ziel, maar we botsen op de grenzen van het haalbare. De natuur in Vlaanderen is er belabberd aan toe; rapporten tonen aan dat de Europees beschermde natuur in ons land het slechtst scoort van heel Europa.

Juist daarom werd de Europese Natuurherstelwet in de zomer van 2024 goedgekeurd. Met verplichte tussendoelen tegen 2030 en 2040 moet er tegen 2050 overal een gezonde natuur zijn. Dit is geen vrijblijvende richtlijn die de overheid mag negeren, maar een wet die meteen bindend is.

De harde cijfers voor 2030

Wat houdt dat concreet in voor onze nabije toekomst tegen het ijkpunt 2030?

• Herstel van bestaande natuur: Tegen 2030 moeten de nodige herstelmaatregelen genomen zijn op minstens 30% van de oppervlakte aan Europees beschermde habitats die er slecht aan toe zijn.

• Uitbreiding van leefgebieden: Habitats die nu te klein zijn om te overleven, moeten groter. Tegen 2030 moet al 30% van die broodnodige bijkomende oppervlakte gerealiseerd zijn.

• Stedelijk groen: Tegen 2030 mag er netto geen stedelijk groen meer verdwijnen. Daarna moet het toenemen om hittestress tegen te gaan.

Mechels Broek © Diane Appels • Bestuivers: De achteruitgang van bijen en andere bestuivers moet tegen 2030 gestopt zijn.

Vlaanderen staat voor een enorme inhaalsprong. Maar liefst 95% van de Europees beschermde habitats is in slechte staat. Tegen 2030 betekent dit dat er in Vlaanderen 132 km² habitat bij gecreëerd moet worden.

Ook bij ons in de regio dringt de tijd. Natuur in de stad kan de hitte met meer dan 10°C milderen.

Bomen zijn echter niet van vandaag op morgen groot. De spade moet nu de grond in!

20 • De natuurherstelwet

Natuurherstel is een slimme investering

Vaak wordt in het politieke debat gedaan alsof natuurherstel een dure hobby is die de economie remt. Het tegendeel is waar. Natuurherstel is een investering die zichzelf meervoudig terugbetaalt. Uit Europese studies blijkt dat elke euro die in natuurherstel wordt gestoken, 8 tot 38 euro oplevert. Voor het dichtbevolkte Vlaanderen ligt die factor zelfs tussen de 8 en de 51 euro! Denk aan winst voor onze volksgezondheid en drinkwaterproductie.

Bovendien beschermt natuurherstel ons rechtstreeks tegen de gevolgen van de klimaatcrisis: • Strijd tegen de hitte: Het sterk verstedelijkte Vlaanderen is extreem kwetsbaar voor hittestress.

Zonder ingrijpen stijgt het aantal hittedoden in ons land fors tegen 2050. Extra stedelijk groen houdt onze kernen leefbaar.

• Waterveiligheid: Onze waterhuishouding is niet bestand tegen extreme droogtes en felle overstromingen. Door de sponswerking van de bodem en natuurlijke overstromingsgebieden te herstellen – denk aan de cruciale rol van onze eigen Dijle- en Netevallei – beschermen we kwetsbare infrastructuur en dorpskernen.

• Voedselzekerheid: Het herstel van landbouwbodems en het redden van bestuivers is simpelweg essentieel voor de toekomst van onze eigen voedselvoorziening.

Waar staan we nu? De klok tikt

Uiterlijk op 1 september 2026 moet België zijn definitieve Nationaal Natuurherstelplan indienen bij de Europese Commissie. Het goede nieuws is dat het allereerste Vlaamse ontwerpplan onlangs is opgeleverd en voor advies is voorgelegd. De politieke besprekingen binnen de Vlaamse Regering starten eerstdaags.

Het slechte nieuws? Het plan vertoont nog grote gaten. Het financiële luik ontbreekt volledig. Om de doelen te halen, is er naar schatting jaarlijks 0,5 miljard euro extra budget nodig. Zolang dat geld niet zwart-op-wit is toegezegd, blijft het ronde zonnedauw © Diane Appels plan een papieren tijger. Bovendien missen we in de huidige teksten een absolute daadkracht. Het blijft onduidelijk welke concrete acties nu écht voor die noodzakelijke versnelling op het terrein gaan zorgen. Natuurpunt dringt er bij de overheid op aan om de tijd tot de indiening van het finale plan in 2027 goed te gebruiken om tot een gedragen, ambitieus plan te komen.

Wat vraagt Natuurpunt?

Samen met onze partners in de Belgische Biodiversiteitscoalitie eisen we concrete engagementen van de Vlaamse Regering: • Kies voor echte ambitie: Maak van die 30% gezonde natuur een prioriteit met meetbare plannen.

• Verdubbel het natuurbudget: Zorg voor die 0,5 miljard extra per jaar. Dit budget moet vlot toegankelijk zijn voor iedereen die op het terrein mee de schouders onder natuurherstel wil zetten.

• Start de actie op het terrein NU: Wacht niet tot 2027. De doelen voor 2030 zijn zeer nabij. Burgers, bedrijven en onze eigen Natuurpunt-afdelingen staan klaar om erin te vliegen.

Wat kunnen wij lokaal doen?

Als lokale afdelingen Mechels Rivierengebied en De Putter zijn wij het gezicht van Natuurpunt in Mechelen, Bonheiden, Sint-Katelijne-Waver, Putte en Willebroek. Juist nu is het moment om, ook voor onze leden, in onze eigen gemeenten het gesprek aan te gaan met lokale besturen, landbouwers en buurtbewoners. Laat zien welke kansen de Natuurherstelwet biedt voor de beekvalleien in onze achtertuin, voor het extra bos dat er in onze regio moet komen, of voor de trage wegen die we samen kunnen vergroenen. De 40.000 handtekeningen hebben getoond dat het draagvlak er is. Laten we dat momentum vasthouden. Spreek lokale politici aan en breek mee de lans voor die hoognodige versnelling. Onze natuur, onze gezondheid en onze toekomst hangen ervan af.

Robin Verachtert De natuurherstelwet • 21

kalender DOORLOPEND Fietsroute Ontdek de natuur in Sint-Katelijne-Waver - zie blz 12 SNU!T-tas Mechels Broek bezoekerscentrum - zie blz 27 Expo Vogels die verhalen vertellen vanaf 5 juli, bezoekerscentrum - zie blz 10

juli ZA 4, 11, 25 en DO 9 juli Natuurwerkdagen Zie blz 38 ZA 11 juli Braakballen pluizen Instuif-workshop voor kinderen doorlopend 14u-16u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen ZO 12 juli Zomerwandeling in Broek De Naeyer 14u-16u, ingang Biezenweiden thv verkeersdrempel, Stuyvenbergbaan, Willebroek Inschrijven: www.provincieantwerpen.be/ broekdenaeyer ZO 12 juli Big Jump 14u30, Keerdok, Mechelen (sprong stipt om 15u) WO 15 juli Expo Vogels die verhalen vertellen Ontmoet de kunstenares doorlopend 14u-17u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen ZO 19 juli Kauwendaal 10u-12u30, ingang Kauwendaal over Liersesteenweg 459, Mechelen

22 • Kalender

DI 21 juli Zomer in Krankebossen en Beerzelberg 14u, kerk, Beerzelplein, Beerzel WO 29 juli Nachtvlinders in het Mechels Broek 20u30, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg WO 29, DO 30 en VR 31 juli Vliegers en kruipers Natuur.kamp in het Mechels Broek voor kinderen van 2de tot 6de leerjaar 9u-17u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: bc.mechelsrivierengebied@ natuurpunt.be

augustus ZA 1, 8, 22 augustus Natuurwerkdagen Zie blz 38 ZO 2 augustus Insecten in het Mechels Broek 10u-12u: bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg ZO 2 augustus Kriebelbeestjes op de Krekelberg 14u, parking bij Brasserie Leysen, Rijmenamseweg 167, Bonheiden VR 7 augustus Kopje Vogeltroost Aquarelworkshop ouder-kind 9u30-12u30, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.b-creativ.be/workshops ZO 9 augustus Expo Vogels die verhalen vertellen Ontmoet de kunstenares doorlopend 14u-17u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen

ZO 9 augustus Bloemen en beestjes Instuif-knutselatelier voor kinderen doorlopend 14u-16u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen ZO 16 augustus Natuur in de stad 10u, trappen Sint-Romboutskathedraal, Onder-Den-Toren, Mechelen VR 28 augustus Nacht van de Vleermuis in het fort van Walem 20u-22u, ingang fort, Antwerpsesteenweg, Walem Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg VR 28 augustus Nacht van de Vleermuis en nachtvlinders in de Peulten 20u, ingang Peultenbos tegenover Krankhoevelei, Mechelbaan, Putte

september ZA 5, 19, 26 en ZO 13, 20 september Natuurwerkdagen Zie blz 38 ZO 6 september Najaarsbloeiers in Heindonk 14u-17u, kerk, Dorpsplein, Heindonk DI 8 en ZA 12 september Cursus Gallen Les: 8 september, 19u30-22u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Excursie: 12 september, 9u30-12u Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

VR 11 september Vleermuizensafari in het Mechels Broek 19u30-21u30, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg ZO 13 september Open Monumentendag in Putte ‘In goede handen’ 11u-12u: park Tinstraat 14u-16u: Hoge Beemortel Lokaal Tinstraat 9A, Putte ZO 13 september Bessen en zaden in het Mechels Broek 14u-16u30: bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg ZO 13 september Otter, bever en aalscholver in Broek De Naeyer 14u-16u, ingang Biezenweiden, Stuyvenbergbaan thv verkeersdrempel, Willebroek Inschrijven: www.provincieantwerpen.be/ broekdenaeyer ZA 19 september Digital detox in het Mechels Broek Bosbaden voor 1ste tot 6de middelbaar 10u-12u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg ZO 20 september Vijf vogels in de Bovenzanden 18u-20u, kerk, Dorpsplein, Heindonk ZO 27 september Feest 30 jaar Hondsbossen Vrij vertrek 13u-14u, Markt, Sint-KatelijneWaver

DO 10 september Natuurpint in het Mechels Broek 19u45-22u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

Kalender • 23

Wist je dat?

Watervlier (Viburnum opulus)

D

it artikel gaat over de struik formerly known as Gelderse roos. Vanaf vandaag zeggen we terug watervlier. Gedaan met de Noord-Nederlandse dominantie van onze flora. Waar slaat die naam trouwens op? Gelderse roos heeft met Gelderland niets te maken en wij al helemaal niet. Komt daarbij dat de struik in de verste verte geen roos is: geen familie en lijkt er totaal niet op.

Watervlier dus. ’t Is familie van de vlier en hij verkiest vochtige standplaatsen! Simpel, toch?

Waarom is die oude benaming eigenlijk verdwenen?

In de vrije natuur zie je watervlier niet zo vaak. In pakketten voor hagen en boomplantingen zit hij des te meer. Daar zit de bloeiwijze voor iets tussen: grote, vlakke schermen van witte bloemen. Elk scherm heeft een krans van opvallende schijnbloemen met in het midden de eigenlijke bloempjes. Zo doen ze wat denken aan de hortensia’s uit de tuin. De grote schijnbloemen zijn steriel, ze hebben alleen maar kroonblaadjes; de kleine middelste bloempjes hebben vooral meeldraden en stampers die ver uit hun kroontje uitsteken. De schijnbloemen adverteren en lokken zo vooral kevers aan; de ‘echte’ bloemen verspreiden een vissige geur die vooral vliegen kan bekoren. Een tuinvorm is de sneeuwbalstruik met zijn grote bolvormige bloeiwijzen die uitsluitend steriele schijnbloemen bevatten en dus geen vruchten kunnen produceren. Het betekent natuurlijk dat ze waardeloos zijn voor insecten.

Watervlier heeft bekervormige klieren - extraflorale nectariën op de vaak rode bladstelen. Met die suikerlekken lokt de struik mieren, die hem in ruil bescherGewöhnlicher Schneeball Viburnum opulus © Duitstalige Wikipedia men tegen vraat.

24 • Wist je dat?

De struik staat in een kwade reuk, letterlijk, hij stinkt, en dat merk je vooral als het geregend heeft. Vlier heeft dat ook wel wat, bij watervlier is het nog erger. Hij bevat indool. Bij zeer lage concentratie geeft die organische verbinding een aangename bloemengeur, bij grotere concentratie een geur die omschreven wordt als ontlasting, urine, braaksel, enfin: minder aangenaam…

De mooie rode bessen stinken ook, naar zweetvoeten. Ze worden wel eens aangeprezen als alternatief voor cranberries. ‘Bitter in de mond maakt het hart gezond’ is een oud gezegde maar in grote hoeveelheden zijn de witte bloemschermen watervlier© Peter De Ridder bessen licht giftig. Vogels hebben er alvast geen boodschap aan. Ook na de winter hangen de meeste bessen nog troosteloos aan de takken. Schrale troost is dat er een mooi hartvormig zaad in zit.

Is er dan niemand die watervlier lust? Oh ja, toch wel! Dat merkte ik toen de bladeren van de watervlier in onze voortuin gaatjes begonnen te vertonen. Die gaatjes werden gaten en op den duur bleven alleen de nerven over. Het begon bij de onderste takken en eindigde met een aantal intacte bloeischermen op een drietal meter hoogte. Al het loof daaronder was zo goed als verdwenen in de magen van talloze zeer discrete want pas laat ontdekte rupsachtige larfjes die verpopten tot kleine bruine kevertjes: sneeuwbalhaantjes (Pyrrhalta viburni) zijn verzot op watervlier. En waar zijn die mieren als je ze nodig hebt?

Peter De Ridder

bessen watervlier © Diane Appels

bekervormige klieren © Peter De Ridder

larve sneeuwbalhaantje © Peter De Ridder

sneeuwbalhaantje © Peter De Ridder Wist je dat? • 25

Zaterdag 11 juli Braakballen pluizen Instuif

Vraag jij je af welke moorden er 's nachts gepleegd worden in onze bossen, weiden en velden? Wil je weten of je de scherpe blik en de handigheid hebt die een natuurdetective nodig heeft? Vind je een aandenken van botjes ook helemaal niet eng? Kom dan mee braakballen pluizen!

We pluizen tussen 14u en 16u in het bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen. Je kan toekomen en vertrekken wanneer je zelf wil. Inschrijven is niet nodig.

Vrijdag 7 augustus Kopje Vogelstroost Duo-workshop ouder-kind voor kinderen van 8 tot 12 jaar Zie blz 11

Zondag 9 augustus Bloemen en beestjes Instuif knutselatelier We toveren ons bezoekerscentrum om tot een waar knutselparadijs!

Omdat het Insectenzomer is bij Natuurpunt, zetten onze vrijwilligers deze prachtige diertjes graag in de kijker. Jij kan aan de slag met natuurlijk materiaal en de creatieve duizendpoot in je bovenhalen.

Nadien ga je naar huis met je eigen werkje(s) zodat je nog even kan nagenieten. Kom jij meedoen?

We knutselen tussen 14u en 16u in (de tuin van) het bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen. Je kan toekomen en vertrekken wanneer je zelf wil. Inschrijven is niet nodig.

Combineer het met een ontmoeting met Berit, de kunstenares van de expo ‘Vogels die verhalen vertellen’ in het bezoekerscentrum, die dan 26 aanwezig is. ook

ZOMERVAKANTIE

Woensdag 29, donderdag 30, vrijdag 31 juli Natuur.kamp ‘Vliegers en kruipers’ voor avonturiers van 2de tot 6de leerjaar

© Ann Pinceel

Drie dagen op een speelse manier op ontdekking in de natuur, speurend naar wat er allemaal leeft in het Mechels Broek. Schrijf je vlug in! Er zijn nog enkele plaatsen vrij Woensdag en donderdag van 9u tot 17u, vrijdag van 8u tot 17u.

Prijs: 58 euro voor leden van Natuurpunt (50 euro voor broer of zus) Inschrijven: bc.mechelsrivierengebied@natuurpunt.be met vermelding van naam en huidige leerjaar van de kinderen

Beleef het Mechels Broek met een SNUIT-tas © Ann Pinceel

Zin om tijdens de vakantie met je (klein) kinderen op ontdekking te gaan?

Leen dan in ons bezoekerscentrum een snuittas uit!

Volg de rode pijltjes (2,2 km) en ga op zoek naar de genummerde snuitbordjes. De tas bevat naast een opdrachtenbundel ook een verrekijker, rolmeter, loeppotje en veel meer. Super leuk voor kinderen van 5 tot 10 jaar.

5 euro In juli en augustus op woensdag en zaterdag vanaf 13u30 en zondag vanaf 9u30.

Terug binnenbrengen voor 17u.

27

De natuur in Zondag 12 juli

Zomerwandeling in Broek De Naeyer

Deze wandeling wordt begeleid door een domeinwachter van de Provincie Antwerpen. Laat je verwonderen door de zomer. Heb je al ooit van ananasgallen gehoord? Tropischer wordt het niet!

14u - 16u, ingang Biezenweiden thv verkeersdrempel, Stuyvenbergbaan, Willebroek Deelname: 5 euro Honden niet toegelaten Info en inschrijven: www.provincieantwerpen.be/broekdenaeyer

Zondag 19 juli

Kauwendaal

Traditioneel bezoeken we in de zomer de boomplantwei. Zijn de Mexicaanse zwartstelen nog actief? Kunnen we een zilverstreep spotten, of een visgraatje? En hoe staat het met de watervlier? Kom het met ons ontdekken!

10u - 12u30, ingang Kauwendaal over Liersesteenweg 459 (bedrijfsvoertuigen Alex), Mechelen Afstand: max. 3 km Gids: Peter De Ridder, 0498 67 68 37, peter.petra@telenet.be

Dinsdag 21 juli

Zomerwandeling Krankebossen en Beerzelberg Insectenzomer en Bioblitz

We gaan in de Krankebossen en op Beerzelberg op zoek naar kleine beestjes, insecten en andere ongewervelden. We doen dit in het kader van het Putse 2000 soorten jaar en de Insectenzomer van Natuurpunt. Al is het ook een beetje SNU!T want grote en kleine kinderen mogen zelf beestjes vangen op deze nationale feestdag.

14u, kerk, Beerzelplein, Beerzel Info: Peter Hendrickx, 0471 53 18 85 28 • De natuur in

Woensdag 29 juli

Nachtvlinders in het Mechels Broek

Een avondwandeling door het Mechels Broek waarbij jullie samen met Jan kijken naar wat er te zien is van insecten.

Op het moment dat het begint te schemeren, worden veel nachtvlinders en andere insecten actief. De wandeling eindigt bij een lichtval die is opgesteld nabij het natuurgebied. Als het donker is, worden heel wat soorten nachtvlinders aangetrokken door de lamp en kan je ze goed zien.

Het einduur hangt af van de omstandigheden, maar iedereen kan op elk moment terugwandelen. De nachtvlinderlamp staat op een kwartier stappen van het bezoekerscentrum.

20u30, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Gids: Jan Soors, 0499 59 32 87, jan.soorts@inbo.be Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg Bij hevig regenweer gaat deze activiteit niet door.

Zondag 2 augustus

Insecten in het Mechels Broek

In het kader van de Insectenzomer trekken we (een stukje) het Mechels Broek in op zoek naar al wat kruipt, loopt, vliegt. Voorzie zeker een vergrootglas en misschien ook een vangpotje.

Peter zorgt voor duiding bij de vangsten van de dag. Hou er rekening mee dat het tempo op deze wandeling zeer laag kan liggen. Je bent gewaarschuwd.

Voor de meeste excursies moet je niet vooraf inschrijven. Indien wel vereist, staat dit erbij vermeld.

Voor annuleringen of als je op de wachtlijst wil, mail je naar bc.mechelsrivierengebied@natuurpunt.be Met onze activiteitenflits ontvang je de meest recente informatie. Schrijf ervoor in met deze QR-code.

kriebelbeestjes op de Krekelberg © Diane Appels

10u - 12u: bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Afstand: max. 3 km Gids: Peter De Ridder, 0498 67 68 37, peter.petra@telenet.be Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

Zondag 2 augustus

Kriebelbeestjes op de Krekelberg

In samenwerking met beleefhoeve The Hedge gaan we op zoek naar kriebelbeestjes op de Krekelberg. De Krekelberg is een echt insectenparadijs aan het worden.

Verwacht je niet aan een geleide wandeling maar aan actief zoeken en vangen van beestjes. Leuk dus voor jong en oud. Breng gerust netjes en potjes mee. Wij zorgen ook voor een aantal.

Kunnen we die dag 100 beestjes op naam brengen? We gaan het proberen!

14u, parking bij Brasserie Leysen, Rijmenamseweg 167, Bonheiden Info: Diane Appels, diane.appels@skynet.be

Zondag 16 augustus

Natuur in de stad

In de zomer bezoeken we het noordelijke gedeelte van de stad met Mediterrane planten in het begijnhof, onze kolonie bijenwolven, juffers aan een vlietje, huiszwaluwen bij Vandervalk,…

Kom mee en laat je verrassen door de wilde natuur in de Mechelse binnenstad!

10u, trappen Sint-Romboutskathedraal, OnderDen-Toren, Mechelen Afstand: max. 3 km Gids: Peter De Ridder, 0498 67 68 37, peter.petra@telenet.be

Respect voor privacy Tijdens activiteiten worden vaak foto’s genomen die dan in een later tijdschrift of op de website kunnen worden gepubliceerd.

Als je hiermee instemt, meld dit dan bij de inschrijving of bij de aanvang van de activiteit.

De natuur in • 29

Vrijdag 28 augustus

Nacht van de Vleermuis in het fort van Walem Aan het einde van de zomer piekt de activiteit van vleermuizen. De jongen zijn uitgevlogen en er wordt druk gewerkt aan de volgende generatie. In het fort van Walem komen in deze periode heel wat vleermuizen samen om te paren en hun winterverblijf te verkennen.

Dat zorgt al enkele jaren voor mooie waarnemingen.

We starten deze Nacht van de Vleermuis met een korte wandeling door het fort. Daarna is er buiten een presentatie over het leven van vleermuizen. Afsluiten doen we weer met een kleine wandeling, nu in de duisternis, gewapend met zaklamp en batdetector.

20u - 22u, ingang fort, Antwerpsesteenweg, Walem Gids: Filip Van den Wyngaert, 0476 25 37 45, filip.vdw@telenet.be Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

Vrijdag 28 augustus

Nacht van de Vleermuis en nachtvlinders in de Peulten

We plaatsen een lichtval en smeren stroop om nachtvlinders en andere insecten aan te trekken.

Als het donker wordt gaan we op zoek naar vleermuizen in het bos. We gebruiken hiervoor batdetectors.

Als de nacht al meer dan een uur is gevallen, keren we terug en inspecteren we de smeer en de vlinderval op de aanwezige nachtvlinders.

We gaan ook een kijkje nemen in een aantal bunkers die recent werden ingericht als vleermuizenverblijf. Naast vleermuizen overwinteren er ook vlinders.

20u, ingang Peultenbos tegenover Krankhoevelei, Mechelbaan, Putte Afstand: 3 km Gids: Peter Hendrickx, 0471 53 18 85

Zondag 6 september

Najaarsbloeiers in Heindonk

Na een ongetwijfeld weer warme droge zomer gaan we in een gevarieerd landschap op zoek naar de pracht van zomer- en najaarsbloeiers.

We sluiten af met een drankje.

Wie een vergrootglas heeft, mag dat meebrengen.

Honden zijn niet toegelaten.

14u - 17u, kerk, Dorpsplein, Heindonk Afstand: 7 km Gids: Jan Corluy, corluyjan@gmail.com

Vrijdag 11 september

Vleermuizensafari in het Mechels Broek

In deze periode is het volop vleermuistijd: de nieuwe generatie bereidt zich voor op de eerste

Natuurstudiewerkgroep Beneden-Dijle Elke dinsdagvoormiddag gaat deze groep op stap, meestal in een natuurgebied in de buurt, soms verder weg. In de zomer worden vooral planten en insecten onder de loep genomen.

Iedereen is welkom.

Voor het jaarprogramma en meer info kan je terecht bij Marie-Louise Selleslach, ml.selleslach@telenet.be, 015 51 59 02.

30 • De natuur in

© André Ceulemans

bessen van lijsterbes © Diane Appels

winter en dat betekent eten, eten, eten. Met een batdetector en warmtecamera maken we een wandeling door het Mechels Broek en bespieden we de vleermuizen tijdens het eten. En wie weet wat komen we nog allemaal tegen zo in het donker.

19u30 - 21u30, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Gids: Filip Van den Wyngaert, 0476 25 37 45, filip.vdw@telenet.be Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

Zondag 13 september

Open Monumentendag ‘In goede handen’ in Putte

Het lokaal van De Putter is een deel van een gerenoveerde hoeve, gebouwd in de 19de eeuw als een hooghuis met slaapkamers op de bovenverdieping aan de oostzijde. De schuur aan de westzijde is omgebouwd tot vergaderzaal met de mogelijkheid tot het aanbieden van drank en pannenkoeken.

Tijdens de Open Monumentendag voorzien we een infostand over de omgeving en de werking van onze natuurvereniging.

De wandelingen gaan naar het nabijgelegen natuurgebied Hoge Beemortel en naar het

park aan de Tinstraat. Tijdens de wandelingen vertellen de gidsen over het landschap, de historische achtergrond en over het natuurlijk erfgoed.

11u - 12u: korte wandeling in park Tinstraat (3 km) 14u - 16u: lange wandeling naar Hoge Beemortel (7 km) Lokaal Tinstraat 9A, Putte Gidsen: Lucien Verschoren, lucien.verschoren@telenet.be en Peter Hendrickx

Zondag 13 september

Bessen en zaden in het Mechels Broek

Dit is de zoveelste editie van deze themawandeling rond bessen en zaden. We bekijken de vele, vaak ingenieuze manieren waarop verschillende planten zich verspreiden.

Daarbij heb je de gelegenheid om hier en daar iets te proeven maar denk eraan: die bessen zijn eigenlijk voor de vogels bedoeld!

14u - 16u30: bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Afstand: 5,5 km Gids: Peter De Ridder, 0498 67 68 37, peter.petra@telenet.be Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg De natuur in • 31

Zondag 13 september

Otter, bever en aalscholver in Broek De Naeyer

Deze wandeling wordt begeleid door een domeinwachter van de Provincie Antwerpen. Treed mee in de voetsporen van de otter en andere fascinerende broekbewoners!

14u - 16u, ingang Biezenweiden, Stuyvenbergbaan thv verkeersdrempel, Willebroek Deelname: 5 euro Honden niet toegelaten Info en inschrijven: www.provincieantwerpen.be/broekdenaeyer

Zaterdag 19 september

Digital Detox - Bosbaden in het Mechels Broek

Exclusief voor jongeren van 1ste tot 6de middelbaar!

Duik in de natuur. Om écht te vertragen en je even niets aan te trekken van je familie, vrienden en school. Met een kleine groep trek je het Mechels Broek in en ontdek je hoe de stilte en de natuur je helemaal kunnen resetten en je nieuwe energie geven.

Wat kan je verwachten?

Je laat je tempo zakken en voelt hoe relaxed het is om gewoon in het moment te zijn.

Je doet korte oefeningen die je zintuigen wakker maken.

Je merkt dat de natuur je inspiratie en zelfs frisse ideeën geeft. Perfect om je hoofd leeg te maken.

Deze activiteit wordt georganiseerd in samenwerking met CM Gezonde Buurt.

10u - 12u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Afstand: 2,2 km Deelnemen kost 7,5 euro (5 euro voor leden) Info: bc.mechelsrivierengebied@natuurpunt.be Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

Zondag 20 september

Vijf vogels

Zomerwandeling langs de Bovenzanden Voor de meeste mensen is de zomer het topseizoen van het jaar. Is dat ook zo voor onze vogels? We zoeken het uit, samen met Tom, tijdens deze ietwat later-op-de-dagwandeling in Heindonk.

Breng een verrekijker mee en bij warm weer ook muggenmelk.

18u-20u, kerk, Dorpsplein, Heindonk Afstand: 5 km Gids: Tom Bal, tom.bal.natuurpunt@gmail.com © Wim Dirckx

32 • De natuur in

30 jaar Hondsbossen ZONDAG 27 september VITEITEN ONTDEKKINGSTOCHT in het bos voor groot en klein VELT MECHELEN infostands

   

wereldkoor Agur beweegt.velt.nu/mechelen leuke kinderopdrachtjes

BOSCAFE vanaf 14u30      

natuur.bier en biosapjes pannenkoeken knutselatelier i.s.m. Jonge Helden vzw verhalenverteller pony’s live optreden muziekgroep de Locals

Vrij vertrek tussen 13u en 14u, Markt, SKW MEER INFO op www.natuurpunt.be/hondsbossen30 INFO EN INSCHRIJVINGEN VOLGEN OP WWW.NATUURPUNT.BE De natuur in • 33

Tinstraat 6 | 2580 Putte info@tim-machines.be 0474 75 83 56

34 • Dank je wel

Schaapstraat 13 2580 Putte www.tcoolhof.be 0471 561 337

w

ild

va n p l a n t

e n

focus op inheemse en eetbare planten

PLANTENKWEKERIJ 10% korting voor leden Velt en Natuurpunt

boeketten en geplukte kruiden op bestelling

PLUKVELD BLOEMENWEIDE

in omschakeling naar biologische teelt

Hoe gaat het met het Natuurpark? © Diane Appels

Samen met Natuur en Bos en de stad Mechelen is Natuurpunt Mechels Rivierengebied een van de trotse oprichters van het Natuurpark Rivierenland. Ons doel binnen het park is helder: we willen de natuurreservaten vlot uitbreiden en ze op het terrein met elkaar verbinden. Zo groeien ze stap voor stap uit tot één groot, samenhangend natuurgebied waar mens en natuur elkaar ontmoeten. Waar nodig herstellen we de natuurkwaliteit, zodat typische planten en diersoorten alle kansen krijgen.

Samenwerking is hierbij onze kracht. Inmiddels hebben de omliggende Natuurpuntafdelingen, verschillende buurgemeenten en partners zoals De Vlaamse Waterweg zich aangesloten. Omdat Natuurpunt een van de dragende partners blijft, houden we je graag op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen.

Afscheid van Nils Met het begin van de zomer breekt er voor het Natuurpark een nieuwe fase aan. We nemen namelijk afscheid van coördinator Nils Iwens, die een nieuwe uitdaging aangaat. We willen Nils graag bedanken voor zijn inzet en het enthousiasme waarmee hij het verhaal van het Natuurpark heeft uitgedragen. Mede dankzij hem is het park uitgegroeid tot een mooi project dat tot ver buiten de regio bekend is.

Ruimte voor een frisse doorstart Afscheid nemen betekent ook vooruitkijken. Er wordt momenteel gezocht naar een opvolger om de coördinatie over te nemen. In de tussentijd worden de dringende lopende zaken opgevangen door Liesbet (professioneel diensthoofd beleving bij Natuurpunt) en Annelies (de professionele coördinator van het Bezoekerscentrum in Muizen).

Als afdelingsbestuur zien we de komst van een nieuwe coördinator vooral als een mooie kans voor een frisse doorstart. We denken alvast na over de invulling van de rol. Het is voor ons belangrijk dat de nieuwe coördinator onze vrijwilligers goed kan ondersteunen, nieuwe projecten opstart en de samenwerking tussen alle partners verder versterkt.

Wie de nieuwe coördinator wordt en hoe we de toekomst concreet vormgeven, lees je in een volgend tijdschrift.

Jorn Van de Velde Natuurpark Rivierenland • 35

Beheer Bruggenbouwers in actie

In elk van onze gemeenten zijn er vrijwilligers actief die veel van hun vrije tijd opofferen om onze natuurgebieden in orde te houden door bijvoorbeeld herstellingen aan wandelpaden en brugjes uit te voeren.

De vrijwilligers van Bonheiden/Rijmenam heten de ‘bruggenbouwers’. Ze hebben al vele brugjes hersteld zodat jij als wandelaar vlot door onze natuurgebieden kan wandelen. Geef je hen ook eens een pluimpje als je deze noeste werkers tegenkomt? Ze doen dit allemaal belangeloos en voor niets…

De Vijverpleinpatrouille in Kauwendaal

In Kauwendaal krijgen we met één maandelijkse beheerdag lang niet meer alle beheertaken rond. Daarom gebruiken we nu ook ‘patrouilles’: kleine groepjes vrijwilligers die specifiek beheer uitvoeren.

de 'bruggenbouwers' © Luc Risch

het 'vijverplein' © Karen Vandevyvere

stofdruk zorgde al snel voor een dominantie van grassen en ruigtekruiden. Doordat de patrouille nu twee keer per jaar maait en afvoert, zien we planten zoals slangenkruid, tijmereprijs, hazenpootje en verschillende soorten ooievaarsbekken en vergeet-mij-nietjes stilaan terugkeren.

Ook de uit eigen zaad aangeplante beemdkroon boert goed bij dit extensief beheer en zaait zich uit. Wie weet treffen we in dit stukje Kauwendaal binnenkort ook knautiabijen aan? Het zou de kers op de taart zijn voor het harde werk van de Vijverpleinpatrouille en het hele vrijwilligersteam!

36 • Beheer

Zo wil de ‘Vijverpleinpatrouille’ een veldje niet ver van een grote poel opnieuw verschralen: het “vijverplein”. Deze zandplek toonde ooit veel waarnemingen van typische zand- en akkerplanten. In de bosrand is de grond rijker en komen planten zoals het maarts viooltje en de bosaardbei voor.

Door het vele andere beheerwerk werd de zandplek een aantal jaar te weinig gemaaid. De hoge stik-

de 'vijverpatrouille' © Karen Vandevyvere

Plaatsen van nestkasten voor de steenuil Tijdens onze avondlijke wandelingen lokken we de steenuil door een opname van zijn geluid af te spelen. Tientallen jaren geleden was de steenuil nog algemeen in Putte. Tot 10 koppels steenuilen telden we op onze jaarlijkse inventarisatie.

Het aantal steenuilen dat terugroept is de laatste jaren sterk verminderd. Dit noodzaakt ons om inspanningen te doen om voldoende nestgelegenheden aan te bieden.

We hebben samen met een plaatselijke schrijnwerker nestkasten gebouwd volgens de plannen van de werkgroep van Natuurpunt. De ingang is door een extra lat marterveilig gemaakt.

Onze vrijwilligers hebben ze opgehangen, één in de Steenbeekbossen en één in de Ottershoek.

Telkens op een hoogte van ca. 3 m in een boom aan de rand van het bos, met de ingang naar het oosten. Enkele takken zijn gesnoeid zodat de steenuiltjes makkelijk kunnen aan- en uitvliegen.

Wordt vervolgd.

Hoopvol nieuws uit Mispeldonk

nestkast steenuil © Lucien Verschoren

Enkele maanden na de start van de ingrijpende inrichtingswerken in het natuurgebied Mispeldonk overtreffen de resultaten de verwachtingen. Hoewel de laatste fase van de werken pas na het broedseizoen plaatsvindt, is het effect van de reeds gecreëerde ‘plas-dras’ zones en poelensnoeren nu al historisch te noemen.

In het mozaïek van ondiepe plassen en drassige modderzones, krioelt het nu van het leven. Dit voorjaar werden grote aantallen steltlopers gespot die het gebied gebruiken als noodzakelijk tussenstation tussen hun overwinteringsplaatsen in het zuiden en hun broedgebieden in het noorden.

Groenpootruiter, zwarte ruiter, tureluur, bosruiter, watersnip, witgat, kleine plevier, bokje, kemphaan ontdekten het nieuwe landschap.

Bijzonder hoopgevend is ook de aanwezigheid van de kievit.

Deze typische Vlaamse akkervogel heeft het erg moeilijk.

We schatten dat er al minstens zes koppels tot broeden gekomen zijn en we zagen ook al jonge kievitkuikens.

groenpootruiter © Diane Appels Beheer • 37

NATUURWERKDAGEN beheerwerken in het Schopbos © Erik Maquoi

Om onze natuurgebieden in orde te houden is er veel werk. Natuurpunt kan daarvoor rekenen op vele vrijwilligers die letterlijk de handen uit de mouwen steken. Ook jij kan meedoen!

Meld je vooraf aan via de vermelde contactpersoon. Hij/zij laat je weten waar er afgesproken wordt.

NATUURPUNT MECHELS RIVIERENGEBIED kern Bonheiden Krekelberg ZA 22 augustus, 10u tot 16u Info/aanmelden: diane.appels@skynet.be ‘t Ven

kern Sint-Katelijne-Waver Eeckelenbos

ZA 11 juli, 9u30 tot 12u Afspraak: einde asfaltbaantje tussen Clemenceaustraat 56 en 64, Sint-Katelijne-Waver (te voet) Info/aanmelden: Frank Hadermann, 0478 44 17 19

ZA 26 september, 10u tot 16u Info/aanmelden: diane.appels@skynet.be

Waverwoud

kern Mechelen Battelaer

kern WILLEBROEK Biezenweiden

Elke maandag, 9u tot 12u Info: patrick.vanherp@hotmail.com

ZA 19 september, 9u30 tot 15u Info/aanmelden: natuurpunt.skw@gmail.com

Fort van Walem

ZA 27 juni, 22 augustus en 26 september, 9u tot 12u Afspraak: ingang Biezenweiden thv verkeersdrempel, Stuyvenbergbaan, Heindonk Info/aanmelden: ine.colpaert@gmail.com

Kauwendaal

NATUURPUNT DE PUTTER

DO 9 juli, 9u tot 12u Info/aanmelden: filip.vdw@telenet.be ZA 11 juli en 8 augustus, 9u30 tot 12u30 Afspraak: voetbalveldje via weg naast Duivenstraat 77, Mechelen of Laathofstraat 39, Mechelen ZO 13 september, 9u30 tot 12u30 Afspraak: graffiti knautiabij, Duivenstraat 77, Mechelen Info/aanmelden: 0496 80 00 60, natuurpunt.kauwendaal@gmail.com (Kurt)

Mechels Broek

Werkdagen starten terug in oktober.

Stuivenberg

ZA 25 juli, 9u tot 12u ZO 20 september, 14u tot 17u Info/aanmelden: roel_schrauwen@hotmail.com, 0492 61 31 96

Zennebeemden

ZA 4 juli, 1 augustus en 5 september, 9u tot 12u Info/aanmelden: zennebeemden@gmail.com, 0476 98 90 77 (Pieter) 38 • Beheer

Hoge Beemortel

ZA 4 juli, 9u tot 12u Afspraak: einde Dennenlaan, Grasheide Info: albert.rijmenants@belgacom.net ZA 19 september, 14u tot 16u (met een drankje en een hapje) Opruimactie Hoge Beemortel en zijstraten In het kader van groene meters en peters verzamelen we het zwerfvuil over ruim 6 km. De opbrengsten komen ten goede van ons reservatenfonds.

Krankebossen

ZA 8 augustus, 9u tot 12u Afspraak: Berkenstraat, voorbij nr 34, Beerzel Info: Joke Rijmenants, jokke427@hotmail.com

Peulisbossen

ZA 5 september 9u tot 12u Afspraak: einde van de Schranshoeflei, zijstraat van de Peulisbaan Info: Joeri Verrept, joeri@verre.pt

Steun de aankoop van natuurgebieden

Wil je de aankoop van natuurgebieden financieel steunen? Stort dan een gift op rekening BE56 2930 2120 7588 van vzw Natuurpunt Beheer, Coxiestraat 11, 2800 Mechelen met vermelding van één van onderstaande projectnummers (en naam gebied). Vanaf 40 euro ontvang je een fiscaal attest.

Projectnummers van Natuurpunt De Putter 3716 Afdeling Natuurpunt De Putter 7145 Grote Vijver van Klein Boom 7169 Peulisbossen Putte 7236 Krankebossen

7253 Schopbos 7746 Hoge Beemortel 7818 Peultenbossen Putte

Projectnummer van Natuurpunt Mechels Rivierengebied: 3799 Mechels Rivierengebied Met jouw steun herstellen we het groene hart van Vlaanderen. In onze regio werken we hard om versnipperde natuurgebieden met elkaar te verbinden. Dit groene landschap, doorkruist door beken en de rivieren aan onze rand (Dijle en Nete) biedt een thuis en leefruimte aan zeldzame dieren en planten zoals de nachtegaal, ijsvogel, dotterbloem, of de fascinerende levendbarende hagedis en de maretak. Samen werken we zo aan meer diversiteit en natuurbeleving!

Online lezen

Wil je ons tijdschrift (ook) gratis online lezen, vul dan het inschrijvingsformulier in op np-mrg.be/tijdschrift.

Daar vind je ook een formulier waarmee je de gedrukte versie kunt opzeggen. Zowel het online lezen als het opzeggen van de gedrukte versie zijn omkeerbaar. Uitproberen kan en mag.

Wil je eerst een online nummer zien, dan kan dat via np-mrg.be/datwilikzien. Ons digitaal archief vind je op issuu.com/redactie-mrg.

overal lezen . minder drukkosten . meer natuur . als pdf bewaren . digitaal archief

natuur.crypto 22 Op www.cryptochris.be vind je tips, meer opgaven en de oplossing.

A zenuwachtig rondwandelen op de Noordpool

A

8

10

B wolvin, berin, leeuwin met jongen

B

20

11

C houterige heelkunde

C

18

12

D landbouwlogica

D

18

E

daarin noteert Maja haar aankopen

E

F

regenachtig

F

10 5 6 2

8

15

2

G tententijd

G

9

11

H geen trekrivier

H

1

23

I

verzameling Sparren of Panossen

I

J

autokabelminnend roofdier

J

13

K eenzaam als een bij

K

19

L

L

7

22

10

M

14

20

16

bange paling

M steengoede clochard

23

17 1

23

13 4

10

7

22

16

9

15

2

6

3

3

4 22

14

19

13 7 2

5 12 9

21

9

13 13

3 5

21

39 Steun aan Natuurpunt - Online lezen - Cryptogram • 39

17

Vorming 8 en 12 september Cursus Gallen

knoppergalwesp © Diane Appels

Lesgever: Hans Vermeulen van Natuuracademie 30 euro (24 euro voor leden) Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

Als een galmug of -wesp een eitje legt in een blad of ander deel van een boom, groeit op die plek als reactie een abnormale zwelling: een gal. De larve die uit het eitje komt, vindt in de gal een beschermd onderkomen en volop voedingsstoffen.

Tijdens deze cursus legt Hans uit hoe de levenscyclus van de galvormende insecten in elkaar zit en passeren een aantal bekende en minder bekende gallen en hun waardplanten de revue.

Les: dinsdag 8 september, 19u30 - 22u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Excursie: zaterdag 12 september, 9u30 - 12u

5, 19 en 31 oktober Cursus Vogeltrek

kraanvogels © Diane Appels

De vogeltrek is één van de meest boeiende natuurfenomenen uit de vogelwereld. Pas in de loop van vorige eeuw heeft men een goed deel van dit mysterie kunnen ontrafelen. In deze cursus gaan we in op de achterliggende mechanismen. We gaan ook na hoe vogels zich voorbereiden op die grootse onderneming en leren hoe vogels zich gedragen tijdens hun trektocht en met welke problemen ze af te rekenen hebben. Bij het trekonderzoek besteden we bijzondere aandacht aan de trektellingen, een populair gebeuren in Vlaanderen.

Dit komt ook aan bod in de praktijklessen. Op een goed gelegen telpost noteren we dan een voormiddag alle overtrekkende vogels.

Lessen: maandag 5 en 19 oktober, 19u30 - 22u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Excursie: zaterdag 31 oktober, 7u30 - 10u, Zennegat

Lesgever: Bastiaan De Ketelaere van Natuuracademie 45 euro (36 euro voor leden) Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg 40 • Vorming

9 november Lezing Zintuigen van vogels We gaan er als mens vaak te gemakkelijk van uit dat vogels de wereld op dezelfde manier ervaren als wij.

Maar ziet dat pimpelmeesje in jouw tuin wel dezelfde kleuren en vormen? Hoe vliegt een uil in het pikkedonker door de nacht?

En kan een merel eigenlijk wel ruiken?

Vogels gebruiken hun zintuigen op manieren die wij zelfs niet voor mogelijk houden. Oren en ogen open!

Je wordt onderbiddende torenvalk © Diane Appels gedompeld in de ongelofelijke variatie aan zintuiglijke mogelijkheden waar vogels over beschikken. Bas laat ons met arendsogen meekijken hoe onze gevleugelde vrienden de wereld ervaren.

Maandag 9 november, 19u30 - 22u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen

Lesgever: Bastiaan De Ketelaere van Natuuracademie 15 euro (12 euro voor leden) Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

BLACK ANGUS

VLEESPAKKETTEN

DUURZAAM KWALITEITSVLEES LOKAAL GEKWEEKT ONTDEK DE VOLLE EN PURE SMAAK BESTELLEN VIA WWW.GRENSHOEVE.BE

AFHAALPUNTEN: ZEMST grenshoeve.zemst grenshoeve

TIELRODE INFO: 0494 80 18 40

Vorming - Dank je wel • 41

Waarvan akte

Kauwendaal blijft groeien! © Peter De Ridder

Wie van zalig vertoeven in de natuur houdt en Kauwendaal nog niet kent, reserveert maar best meteen een wandelmoment in zijn agenda. Op een tiental jaren tijd kon Natuurpunt, met de steun van de Stad Mechelen en vooral ook die van heel veel enthousiaste buurtbewoners, op de grens van Mechelen en Sint-Katelijne-Waver, tussen de R6 en de spoorlijn Mechelen-Antwerpen, een stevig stuk natuur van intussen al 30 hectare een immer groene toekomst garanderen.

Nu het bos stilaan groot wordt, kunnen we naast het rustgebied voor reeën, ijsvogels, vliegenvangers en een havik ook voldoende plek voorzien om te spelen en te ravotten, in bomen te klimmen en kampen te bouwen. En dit allemaal zonder dat de natuur er persé onder moet lijden.

In Kauwendaal vormen stukjes oud natuurlijk bos, voormalige populierenbossen en recente gemengde bosaanplantingen een gevarieerd lappendeken. De oude spoorwegbermen zorgen er niet alleen voor verrassend reliëf maar ook voor mooie overgangen van heel erg droog - waar de knautiabij haar plekje vindt - naar moerassig nat. Aan de oevers van de Otterbeek, die tegenwoordig het leefgebied van een beverfamilie is, verraadt de ondergrond van het broekbosje zijn geschiedenis als relict van het oorspronkelijke grote woud tussen Vrouwvliet en Midzelen.

Van dat grote woud blijven we dromen, en niet enkel dromen. Daarom zijn we weer blij en trots dat we heel recent opnieuw een stukje Kauwendaal van ongeveer 8000 m2 konden aankopen en zo weer voor altijd aan de natuur kunnen teruggeven. Vandaag gaat het nog over een perceel verlaten weiland maar we willen dat in het najaar graag samen met jullie "omplanten" tot weer een nieuw puzzelstukje stadsbos.

Dat lukt allemaal alleen maar dankzij jullie blijvende steun. Waarvoor we jullie eeuwig dankbaar zijn.

Storten mag dus, als jij in Kauwendaal ook zo’n bos wil, heel graag zelfs!

Op rekeningnummer BE56 2930 2120 7588 van Natuurpunt vzw met vermelding “project 3799 Mechels Rivierengebied” Voor een gift vanaf 40 euro ontvang je een fiscaal attest. Zo betaalt de overheid een stukje mee en krijg jij via je belastingaangifte een deel terug.

Erg veel dank in naam van dit “groeiend bos” in Natuurpark Rivierenland 42 42 • Waarvan akte

Ru

pel

N14

N1

Jutse plassen

Zennegat

Biezenweiden (Broek De Naeyer) Polder Heindonk WILLEBROEK N16

Nete

Mosterdpot

Waverwoud

Goorbosbeekvallei Spoorwegzaten

Zennegat

Brede Zeyp Gasthuisbossen

Fort van Walem

(Blaasveldbroek)

Steenbeek

Hondsbossen Vossenbergbos Zuurbossen

SINT-KATELIJNE-WAVER

Eeckelenbos

Krankebossen Grote vijver van Klein Boom N15 PUTTE

R6

Kauwendaal Peultenbossen

Warande (Robbroek) Zuur Bemke

Bruinbeekvallei

Stuyvenberg

O ershoek

Peulisbossen

MECHELEN

Schopbos

r Vaa

e Zenn

Mechels Broek

BONHEIDEN

Mispeldonk

tW

E19

Zennebeemden

ille

Le u

Bru

ek-

bro

ve

Barebeekvallei

ns

e

Cassenbroek

Hoge Beemortel

't Ven

Beneden-Dijlevallei

va

ar

t

Pikhakendonk

Dijle

N26

l sse

N1

NATUURPUNT MECHELS RIVIERENGEBIED kern Bonheiden

Bruinbeekvallei Rudy Meeus rudy.meeus@telenet.be, 0478 29 87 09 Cassenbroek, Mispeldonk en Pikhakendonk Geert Van D’huynslager geertvandhuynslager@gmail.com, 0471 60 40 59 Joost Dewyspelaere joost.dewyspelaere@skynet.be, 015 51 69 97 kern Mechelen

Voordonkse plassen

Barebeekvallei Philip Jackson philip.jackson@natuurpunt.be, 0487 34 47 02 Battelaer, Warande en Zuur Bemke Patrick Van Herp, patrick.vanherp@hotmail.com, 0497 73 55 44 Fort van Walem Filip Van den Wyngaert, filip.vdw@telenet.be, 0476 25 37 45 Kauwendaal Kurt Stevens natuurpunt.kauwendaal@gmail.com, 0496 80 00 60 Mechels Broek Tony Van den Broeck tonynatuurpunt@gmail.com, 0479 08 35 12 Gust De Weerdt august.de.weerdt@telenet.be, 0477 77 10 19 Stuyvenberg Roel Schrauwen roel_schrauwen@hotmail.com, 0492 61 31 96 Mario Engels mario.engels2@telenet.be, 0499 55 29 96 Zennebeemden Tom Boermans, 0497 51 83 63 Pieter Schepers, 0476 98 90 77 zennebeemden@gmail.com

kern Willebroek

Biezenweiden Wim Candries, 0472 29 87 32 kern Sint-K atelijne-Waver

Gasthuisbossen, Hondsbossen, Vossenbergbos en Zuurbossen Jimmy Luyckx jimmy.luyckx@gmail.com Eeckelenbos en Spoorwegzaten Frank Hadermann frank.hadermann@skynet.be, 015 31 55 05 Luc Fillée luc.fillee@telenet.be, 0473 34 22 72

NATUURPUNT DE PUTTER

Grote Vijver van Klein Boom Albert Rijmenants albert.rijmenants@belgacom.net , 0479 71 41 77 Peulisbossen Joeri Verrept joeri@verre.pt, 0484 49 94 57 Krankebossen Joke Rijmenants jokke427@hotmail.com, 0479 44 39 58 Hoge Beemortel Albert Rijmenants 0479 71 41 77 Paul Oortman 0498 75 12 48 Schopbos Paul Oortman 0498 75 12 48 Albert Rijmenants 0479 71 41 77 Peultenbossen Lucien Verschoren lucien.verschoren@telenet.be, 0496 98 64 39 Steenbeekbossen Liliane Verhulsel liliane.verhulsel@gmail.com, 0468 22 92 02 Voordonkse plassen Toon Hasselman toon.hasselman@telenet.be, 0472 75 37 10 Natuurgebieden • 43

Afgiftekantoor 2800 Mechelen 1 P206001

driemaandelijks tijdschrift van Natuurpunt Mechels Rivierengebied en De Putter Afzender en VU: Frank De Roover - p/a Muizenhoekstraat 7 - 2812 Muizen juli - augustus - september 2026

bpost PB- PP

BELGIE(N) - BELGIQUE