2026 lente

Mechels Rivierengebied & De Putter lente 2026

26

27

Bushcraft voor kinderen

Natuur.kamp Mechels Broek

40 Leven in en rond de zomereik

41

Cursus Grassen

1

Leden van Natuurpunt Mechels Rivierengebied en Natuurpunt De Putter ontvangen dit driemaandelijks tijdschrift gratis. Andere Natuurpuntleden kunnen voor 2026 een abonnement nemen door 8 euro over te schrijven op rekening BE42 0013 6468 8754 met als vermelding ‘tijdschrift 2026’.

NATUURPUNT DE PUTTER

Natuurpunt De Putter telt 380 leden en is actief in Putte. Een team van gedreven vrijwilligers maakt daar werk van meer en betere natuur.

Contactpersoon Giften - Reservatenfonds Natuurpunt De Putter Lucien Verschoren (voorzitter afdeling) 0496 98 64 39, lucien.verschoren@telenet.be

Schrijf je gift over op rekening BE56 2930 2120 7588 van Natuurpunt met vermelding ‘project 3716 De Putter.' Vanaf 40 euro wordt een fiscaal attest afgeleverd.

Website en Facebook

putter.natuurpuntdeputter.be www.facebook.com/p/Natuurpunt-De-Putter-100076862240752

Digitaal afdelingsnieuws

Planten- en dierenwaarnemingen in de regio: www.mechelen.waarnemingen.be

Lid worden

Het lidgeld bedraagt 38 euro per gezin tot eind 2026.

Overschrijven op rekening BE17 2300 0442 3321 BIC GEBABEBB van Natuurpunt, met vermelding ‘(nieuw) lid via De Putter’.

NATUURPUNT MECHELS RIVIERENGEBIED

Dankzij meer dan 4200 leden en een stevige ploeg vrijwilligers werkt Natuurpunt Mechels Rivierengebied aan de bescherming en verdere ontwikkeling van de natuur in Bonheiden, Mechelen, Sint-Katelijne-Waver en Willebroek.

Contactpersonen Digitaal afdelingsnieuws Natuurpunt Mechels Rivierengebied Peter Delvaux, 0476 70 14 38, pedelvaux.np@gmail.com Kern Mechelen np.kernmechelen@gmail.com Kern Bonheiden Joost Dewyspelaere, 015 51 69 97, joost.dewyspelaere@skynet.be Kern St.-Katelijne-Waver Godelieve Janssens, 015 20 97 02, godelieve-jans@telenet.be Kern Willebroek Wim Candries, 0472 29 87 32

Planten- en dierenwaarnemingen in de regio: www.mechelen.waarnemingen.be Activiteitenflits: aanvragen via de startpagina van onze website www.natuurpunt.be/np-mrg

Website, Facebook en Twitter

Het lidgeld bedraagt 38 euro per gezin tot eind 2026.

Overschrijven op rekening BE17 2300 0442 3321 BIC GEBABEBB van Natuurpunt, met vermelding ‘(nieuw) lid via Mechels Rivierengebied’.

www.natuurpunt.be/mechelsrivierengebied www.facebook.com/NatuurpuntMechelsRivierengebied www.instagram.com/np_mechelsrivierengebied

© Diane Appels

WERKTEN MEE AAN DIT NUMMER

Teksten: Diane Appels, Kristine Boey, Wim Candries, Annelies Ceuppens, Ine Colpaert, Jan Corluy, Peter Delvaux, Peter De Ridder, Frank De Roover, Frank Hadermann, Peter Hendrickx, Caroline Heylen, Godelieve Janssens, Erik Maquoi, Rudy Meeus, Ann Pinceel, Albert Rijmenants, Kurt Stevens, Tristan Van Bockstal, Walter Van Camp, Jorn Van de Velde, Filip Van den Wyngaert, Robin Verachtert, Lucien Verschoren

2 • Colofon

Schrijf je gift over op rekening BE56 2930 2120 7588 van Natuurpunt met vermelding ‘project 3799 Mechels Rivierengebied’. Vanaf 40 euro wordt een fiscaal attest afgeleverd.

Lid worden

Muizenhoekstraat 7, 2812 Muizen bc.mechelsrivierengebied@natuurpunt.be 015 43 61 09 - www.natuurpunt.be/bc-mrg

Bezoekerscentrum

Redactie: redactie-mrg@natuurpunt.be

Giften - Reservatenfonds

Openingsuren Vanaf 1 april open op woensdag (in plaats van donderdag) van 13u30 tot 17u30 en zondag van 9u30 tot 17u30. In de paasvakantie elke namiddag van 13u30 tot 17u30 en zondag van 9u30 tot 17u30. Op Pinkstermaandag van 13u30 tot 17u30.

• info over de lokale natuurgebieden en activiteiten • wandelbrochures, SNU!T-tas, luister- en zoektochten • kleine winkelhoek • biosapjes, biobieren, koffie & thee Parkeren in Muizen kan langs de Brugstraat en de Rijmenamsesteenweg of op de randparkings Muizen-Dorp, kerkhof Kerkenbos of station Karolingenstraat.

DRUK

Buroform nv - www.buroform.be Oplage: 4500 exemplaren Cover: waterviolier © Diane Appels (vooraan) 1 mei © Natuurpunt (achteraan)

LEDENADMINISTRATIE

webformulier: www.natuurpunt.be/contact ledenadministratie@natuurpunt.be, 015 29 72 17

Woordje vooraf Beste Natuurpunters Het is zover: mijn laatste voorwoord als voorzitter van deze mooie Natuurpuntafdeling. Al een tijdje zit ik af te tellen naar dit moment en vooruit te blikken naar wat volgt.

Aftellen, want dit is zeker geen afscheid in mineur. Ik ben heel tevreden over wat we de voorbije jaren met onze werking gerealiseerd hebben: onze natuurgebieden zijn sterk gegroeid, de werking van onze kernen is robuuster geworden, we wegen actief op het beleid, we hebben het Natuurpark Rivierenland zien groeien tot een volwaardige gebiedscoalitie en zetten steeds sterker in op communicatie en ons verhaal.

Bij al die zaken beschouw ik mezelf als voorzitter ook maar als één radertje in het geheel. Er zijn immers nog zoveel andere vrijwilligers die voor en achter de schermen het beste van zichzelf geven, van in de gebieden tot aan de vergadertafels. Als voorzitter was het mijn rol om al die mensen zo goed als mogelijk tot één geheel om te vormen. Ik denk dat ik daar heel wat heb kunnen verwezenlijken, maar het is en blijft maar één van de taken.

Als er één iets is dat ik hoop gerealiseerd te hebben, is het dat ik in mijn rol als voorzitter ook grotendeels vervangbaar blijk te zijn.

Vooruitblikken, want dit is immers geen eindpunt.

Hoewel ik al lange tijd geleden aan het bestuur mijn wens kenbaar had gemaakt om afscheid te nemen van het voorzitterschap van de afdeling, zit de zorg voor natuur en omgeving te hard in mijn hart om dat alles helemaal te laten vallen. Als kind hulde ik me al tijdens verkleedpartijen in vlaggen van Natuurreservaten - toen net afgedankt omwille van de fusie met de Wielewaal tot Natuurpunt.

Om maar te zeggen: zoiets blijf je mee dragen.

Weg ben ik dus zeker niet. Ik wil me meer kunnen focussen op een aantal taken, zodat de combinatie met andere uitdagingen werkbaar blijft. Wie in Mechelen woont of actief is, zal me daar zeker blijven tegenkomen: onze kernwerking daar blijf ik mee trekken. Kom dus ook na mijn afscheid als afdelingsvoorzitter zeker dag zeggen op een Natuurpint of een andere activiteit! Rond beleid blijf ik evenzeer actief: ik vind het boeiend om vanuit mijn professionele en als vrijwilliger opgebouwde expertise intern en extern rond tafel te zitten en in verschillende dossiers het beste voor omgeving en mens te realiseren.

Voor alle vragen hierover, kan je dus zeker nog bij mij terecht.

En verder? Vanaf deze zomer zijn mijn vrouw en ik niet meer alleen in huis. Ik hoop de liefde voor natuur van jongs af aan mee te geven aan mijn kind zodat de toekomst weer wat groener wordt. Hoopvol ben ik alvast!

Tot in de natuur,

Jorn, afdelingsvoorzitter Mechels Rivierengebied

bosanemoon © Patricia Hendrickx

In dit nummer 2 3 4 8 11 12 13 14 17 18 20 22 24 26 28 29 30 35 36 39 40 41 42 43

colofon woordje vooraf - inhoud terugblik nieuwtjes dank je wel 1 beleidsnieuws dank je wel 2 natuur in Putte afscheid Jorn gesignaleerd tijd voor lokaal herstel kalender wist je dat?

SNU!T invasieve exoten wat met het natuurpark? de natuur in dank je wel 3 beheer cryptogram - online lezen vorming dank je wel 4 waarvan akte natuurgebieden Woordje vooraf • 3

25 januari

Grote Vogelweekend in het Mechels Broek

© Ann Pinceel

7 februari Boomplantactie door het bedrijf Organon

© Diane Appels

28 februari SNU!T - vorming natuurgidsen

© Frieda Blockx

44 • Terugblik

Terugblik 5 december Putterquiz een succes

We kunnen terugblikken op een heel geslaagde eerste Putterquiz op 5 december. De parochiezaal van Putte was goed gevuld met 40 ploegen. De rode draad was de “harold of free enterprises”.

De 200 deelnemers kregen ook enkele natuurvragen gepresenteerd door weerman Eric Goyvaerts.

Iedereen kreeg een mooie prijs mee naar huis.

Dank aan alle deelnemende ploegen en de 20 vrijwilligers die dit mogelijk maakten. Ons reservatenfonds kreeg een mooie bijdrage. © Erik Mauquoi

We plannen alvast een tweede Putterquiz op vrijdag 4 december op dezelfde locatie.

Info: eddie.bogaerts1@telenet.be

Eind januari Wilgen vlechten Eind januari creëerden cursisten van Inverde met de twijgen van knotwilgen natuurlijke constructies. Door wilgentwijgen en takken te vlechten, maakten ze een natuurlijke afsluiting. Lange tenen, ingeplant in de grond en samengebonden tot een wilgenhut (wiglo), zullen in de lente doorgroeien en zorgen voor een levende speelplek voor kinderen en volwassenen.

De hut en de afsluiting © Lucien Verschoren staan dicht bij het lokaal van Natuurpunt De Putter, Tinstraat 9b in Putte. Het natuurlijk gebruik van snoeimateriaal tot nuttige en decoratieve elementen is een voorbeeld voor de vele bezoekers van het Groengebied Heerkenshoeve.

Terugblik • 5

28 februari 300 boompjes voor Eeckelenbos

Op 28 februari plantten de vrijwilligers van Natuurpunt, samen met buurtbewoners het derde deel aan van het nieuwe Eeckelenbos. Nu zijn alle oude en half omgevallen populieren vervangen door een gemengd loofbos.

We hebben gekozen voor wat groter plantgoed, dat we met spiralen (zie foto) goed beschermen, want ons Eeckelenbos wordt al bezocht door een koppel reeën.

Binnenkort worden de welkomstborden geplaatst en is ons bosje toegankelijk voor bezoekers.

© Stef Van den Broeck

Eind februari Amfibieëntrek volop aan de gang

Zoals elk jaar trekken de padden, kikkers en salamanders naar de poelen en vijvers om zich voor te planten. We helpen ze dan graag een handje door hen over de straat te helpen.

Putte De laatste jaren merken we dat er steeds minder padden zijn. Vooral padden die we met het zachte voorjaarsweer tot 2020 nog met honderden overzetten, lijken gedecimeerd. Ook op goede trekdagen zetten we er op de gekende plaatsen in de Schaap- en Sikkelstraat nog maar een fractie over. Mogelijk is het vooral de virale herpes huidziekte die onze padden genekt heeft of in ieder geval de lust tot voortplanting heeft ontnomen.

Bonheiden De trek van de amfibieën is dit jaar vroeg begonnen in Bonheiden, vanaf begin februari.

Honderden padden, kikkers en salamanders hebben al de oversteek gewaagd in de Koningin Astridlaan. Elders in de gemeente is de trek veel beperkter op gang gekomen en nagenoeg volledig stilgevallen tijdens de koudeperiode van midden februari.

Ondanks de hoge temperaturen en het natte weer einde februari komen er minder amfibieën in onze emmers terecht dan vorige jaren. Naar de oorzaak van die lagere aantallen hebben we voorlopig het raden.

Tot nu toe, begin maart, is het vooral de kleine watersalamander die het meest opduikt in de emmers. Kikkers zijn de laatste dagen ook van de partij. Traditioneel vormen zij de achterhoede van de amfibieëntrek in Rijmenam. Zou de trek al voorbij kunnen zijn?

Willebroek Ook ons Willebroeks paddenteam is opnieuw elke morgen en elke avond druk in de weer met emmers en lichtjes. Afhankelijk van het weer moeten sommige overzetters het stellen met één enkele verdwaalde puberkikker, andere hebben dan weer meer geluk.

6 • Terugblik

© Peter Hendrickx

In totaal hebben we al 440 diertjes mogen helpen en we zijn nog maar halfweg! Hopelijk kloppen we de cijfers van vorig jaar.

Zin om volgend jaar mee te helpen? Stuur dan een mailtje naar natuurpuntwillebroek@gmail.com.

Sint-Katelijne-Waver en Walem Een tussentijdse fietstocht eind februari langs de gekende actieplaatsen gaf één keer acht dieren overgezet en een tweede keer vier dieren. Dus eigenlijk was er geen trek.

Alleen in Battenbroek waar een schermactie en een raapactie plaatsvindt, was er nog wat beweging.

Niet meppen maar appen 2025

Meer dan 52.000 mensen brachten in de zomer van 2025 de insecten in Vlaanderen in kaart. Met zijn allen werden meer dan 1,8 miljoen insecten gespot. Dat is een massa waarnemingen.

In afdeling Mechels Rivierengebied en afdeling De Putter werden 37.082 insecten ingevoerd.

Het aantal soorten was ook spectaculair: 1658 in Mechelen (dankzij de Bioblitz), 1015 in Bonheiden, 855 in Sint-Katelijne-Waver, 710 in Willebroek en 587 in Putte.

In ons volgende tijdschrift meer nieuws over hoe we deze zomer de insecten in kaart gaan brengen.

Resultaten Grote Vogelweekend Mechels Rivierengebied

In Bonheiden, Mechelen, Sint-Katelijne-Waver en Willebroek werden in maar liefst 956 tuinen in totaal 22.149 vogels geteld. Er waren meer tellers maar minder vogels dan vorig jaar.

In de vier gemeenten hadden we dezelfde top drie. Koolmees, pimpelmees en roodborst spanden de kroon. Voor de pimpelmees was het een topjaar. Veel vogels uit koudere gebieden kwamen hier overwinteren.

Merel, vink en kauw stonden overal in de top 10. Huismus en Turkse tortel nog net, behalve in Bonheiden, daar zakten ze lager in het klassement.

Wat de mezen betreft: in gemeenten met veel naaldhout werden kuifmees (25 tuinen) en zwarte mees (34 tuinen) gespot. Boomklever was een veel geziene gast in Bonheidense tuinen.

Door de koudegolf in het noorden deden de kepen het goed (95 tuinen).

Er waren echter weinig lijsterachtigen zoals zanglijster, koperwiek en kramsvogel. Ook de sijzen lieten het afweten.

In alle gemeenten schoof de grote bonte specht mee aan de voedertafel (in 207 tuinen, bijna een kwart van de tuinen), maar ook de kleine bonte specht (2 tuinen) en de middelste bonte specht (3 tuinen).

Er waren minder groenlingen dan in andere winters, maar ze werden toch nog in 79 tuinen opgemerkt.

Tot slot enkele bijzondere bezoekers: houtsnip, glanskop, barmsijs, appelvink en enkele overwinteraars als zwartkop, zwarte roodstaart en tjiftjaf.

Dank aan alle tellers!

Terugblik • 7

Nieuwtjes Feestjaar 30 jaar Hondsbossen De Hondsbossen bestaan dertig jaar en dat viert Kern Sint-Katelijne-Waver met tal van activiteiten.

30 JAAR HONDSBOSSEN EN MEER VITEITEN VELT MECHELEN

PROGRAMMA FEESTJAAR 2026

• 25 januari tot 19 april – Flierefluiters en luistervinken

Vogelspeurtocht voor gezinnen met kinderen in de Hondsbossen

• 1 tot 31 maart – Natuurschatten in de Hondsbossen Permanente kinderwandeling in de kijker

• 28 maart, 14u – Diersporen beweegt.velt.nu/mechelen

Gegidste wandeling in de Gasthuisbossen

• 31 maart, 20u – Het leven in, op en onder de zomereik Lezing in de bib

• 26 april, 14u – Het bos en de zomereik Gegidste wandeling in de Hondsbossen

•

1 mei, 14u – Fietsen langs de natuur in SKW

•

1 mei tot 1 oktober – Ontdek alle natuur.gebieden in SKW

Gegidste fietstocht

Uitgestippelde fietsroute met pijltjes en digitaal

• juli en augustus – geocache in de Hondsbossen

• 27 september – FEEST 30 jaar Hondsbossen Ontdekkingstocht langs infostands en muziekoptreden in het bos Boscafé met live muziek en kinderanimatie

• vanaf 1 oktober – Bomen en hun geheimen

QR-infobordjes op bomen in Hondsbossen en Gasthuisbossen

• 22 november, 14u – Paddenstoelen

Gegidste wandeling in de Hondsbossen

• 27 november – Flirten in het groen

Comedyvoorstelling met Joeri Cortens INFO EN INSCHRIJVINGEN VOLGEN OP WWW.NATUURPUNT.BE

8 • Nieuwtjes

Nieuwe openingsuren van het bezoekerscentrum

Vanaf 1 april openen we op woensdagnamiddag in plaats van op donderdagnamiddag. Vanaf dan staat ons vrijwilligersteam ook dagelijks voor jullie klaar in de schoolvakanties, met uitzondering van de zomermaanden juli en augustus.

Wat betekent dat concreet?

Maandag schoolvakanties*: 13u30-17u30 Dinsdag schoolvakanties*: 13u30-17u30 Woensdag: 13u30-17u30 Donderdag schoolvakanties*: 13u30 - 17u30 Vrijdag schoolvakanties*: 13u30-17u30 Zaterdag schoolvakanties*: 13u30-17u30 Zondag: 9u30-17u30 * uitzondering juli en augustus

Verwerving van 14 ha natuur met steun van Stad Mechelen

Natuurpunt heeft met steun van Stad Mechelen acht strategisch gelegen percelen verworven in de Dijlevallei, goed voor een totale oppervlakte van 14,3 hectare. De gronden sluiten aan op de natuurgebieden Mispeldonk en de Barebeekvallei, beide al in beheer door Natuurpunt. Met deze verwerving groeit tussen de Dijle en de Rijmenamsesteenweg opnieuw een groot aaneengesloten natuurgebied dat inzet op biodiversiteit, waterbuffering én zachte recreatie.

De nieuwe natuur krijgt een gevarieerd karakter. Langs de Dijle en in de Barebeekvallei ligt de focus op natte natuur, met soortenrijke graslanden en ruimte voor waterbuffering. Op andere percelen wordt ingezet op bosuitbreiding, waardoor bestaande boskernen verder aan elkaar groeien. Dat maakt het gebied niet alleen waardevoller voor planten en dieren, maar ook beter bestand tegen de gevolgen van klimaatverandering.

De graslanden zullen in de toekomst beheerd worden via maaien en begrazing door vee van lokale landbouwers, in nauwe samenwerking met Natuurpunt. Zo wordt natuurbeheer gekoppeld aan lokale landbouwkennis en blijft het landschap open en levendig.

© Jorn Van de Velde

9 april, 28 april en 4 juni Natuurpint

Kern Mechelen organiseert elke maand een 'Natuurpint' rond een interessant thema. Hét moment om andere Natuurpunters te ontmoeten en gezellig samen te zijn.

Of je nu gewoon geïnteresseerd bent in Natuurpunt, lid bent of je je al jarenlang inzet als vrijwilliger, iedereen is welkom!

Telkens van 19u45 tot 22u in het bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg Nieuwtjes • 9

Donderdag 9 april Kom eens meedoen … als vrijwilliger in Mechelen!

Ben je geboeid door de natuur en wil je een verschil maken? Wil je graag te weten komen hoe je je als Natuurpuntvrijwilliger kan inzetten bij kern Mechelen en de werking rond het bezoekerscentrum?

Kom dan zeker naar deze startavond! Je ontmoet er andere vrijwilligers en krijgt info over de brede waaier aan mogelijkheden.

Dinsdag 28 april De natuurherstelwet Enkele jaren geleden werden in Europa verschillende wetten goedgekeurd om onze wereld er grondig vooruit op te helpen, waaronder de Natuurherstelwet. Hoe kwam deze tot stand, hoe staat het daarmee, hoe gaat Vlaanderen hiermee om en hoe kunnen wij als vrijwilligers en Natuurpuntleden daarop inspelen?

Diemer Vercayie, beleidsmedewerker bij Natuurpunt, vertelt ons het hele verhaal.

Donderdag 4 juni Animalinasfietstocht We maken van het mooie zomerweer gebruik om enkele Animalinaswerken in de buurt van het bezoekerscentrum te verkennen. Welke dieren houden zich hier verborgen of kunnen hier voorkomen?

Hoe zetten we daar vanuit Natuurpunt op in? In een uurtje tijd leer je enkele iconische soorten van de Dijlevallei en omgeving kennen. Vervolgens zetten we de zomer in met een drankje aan het bezoekerscentrum in Muizen.

Opgelet: dit is een fietstocht. Voorzie dus een fiets, fluohesje en fietshelm.

Zondag 19 april Stand Natuurpunt op Plantenmarkt Grasheide

Ruim 28 jaar geleden ging de plantenmarkt Grasheide van start als initiatief van het Davidsfonds. Van bij het begin was er die zondag van april ook steeds een stand van de natuurverenigingen.

Wat eerst een bescheiden initiatief was, groeide uit tot een van de grootste plantenmarkten van Vlaanderen.

Natuurpunt De Putter besloot al vlug af te stappen van het aanbieden van planten en verkoos zijn eigen weg te gaan met een aanbod van hulpmiddelen om dieren in de tuin een plaats te geven. Zo vind je er nestkasten voor diverse vogelsoorten, bijenblokken, voederhuisjes, vleermuizennestkasten, maar ook de traditionele spreeuwen- en mussenpotten van weleer. Bij dit alles hoort info en een babbel over dieren in onze tuinen.

Grasheide van 8u tot 17u

Zaterdag 25 april Natuurspellenavond in het bezoekerscentrum

We zetten het bezoekerscentrum weer vol natuurspellendozen. Of je nu vaak gezelschapsspellen speelt of gewoon nieuwsgierig bent, er is voor iedereen iets. Koen zorgt voor speluitleg waar nodig.

Een hapje staat klaar op de tafels.

We starten om 19u30, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen.

Gratis deelname. Graag inschrijven via www.natuurpunt.be/np-mrg.

Mei Slechtvalken in de kijker

Naar jaarlijkse gewoonte verwachten we dat het koppel slechtvalken van de Mechelse SintRomboutstoren ook dit jaar weer een nest zal maken en eieren zal leggen. Naar even jaarlijkse gewoonte zullen we onze aandacht weer op deze dieren richten tijdens ‘Slechtvalken in de kijker’: een activiteit waarbij we vanop de Mechelse markt het doen en laten van de kuikens in de gaten proberen te houden en je graag meer vertellen over onze slechtvalken.

De data staan nog niet vast (dit hangt af van wanneer de eieren gelegd worden) maar hou er alvast rekening mee dat we eind april-begin mei onze slechtvalken op de Mechelse zaterdagmarkt zullen bewonderen!

10 • Nieuwtjes

Zaterdag 20 juni ROEFEL - Dag van het kind Naar goede traditie biedt Natuurpunt de Putter ook dit jaar enkele activiteiten aan in het Roefel programma in Putte.

We gaan samen op insectensafari in het groengebied Tinstraat-Heerkens. Insecten vormen veruit de grootste groep dieren op aarde, alleen in de zeeën en oceanen vind je er geen. We vinden ze ook in het park terug, in soorten en vormen, van mooie vlinders tot meer akelige roofkevers met grote kaken. Tijdens deze insectensafari gaan we op jacht en maken we kennis met de verrassende biodiversiteit in deze boeiende groep.

In ons lokaal De Putter (Tinstraat 9b) kunnen de kinderen ook terecht voor een uurtje forensisch onderzoek. Onze meest voorkomende groep zoogdieren zijn de muizen.

Je hebt de insectenetende spitsmuizen, plantenetende woelmuizen en de zogenaamde ware muizen die alles eten.

Maar vaak zie je ze niet omdat ze zeer schuw zijn en vaak vooral ’s nachts actief. Gelukkig hebben we onze uilen, met de kerkuil voorop, die deze knagers graag lusten. Omdat ze hun prooi met huid en haar opeten maar beenderen en haar onverteerbaar zijn, moeten ze regelmatig de muizenresten opbraken. Het resultaat … in hun nest en daarrond vinden we braakballen. Als we deze braakballen uitpluizen krijgen we al snel een idee van welke muizen waar voorkomen en hoeveel. Dankzij dit forensisch onderzoek op braakballen en de muizenbeentjes en schedeltjes die erin zitten, komen we veel te weten over onze kleinste zoogdieren.

op zoek naar vlinders en bijen © Lucien Verschoren

Inschrijven via de Gemeente Putte: putte.be/huis-van-het-kind/16-jaar/roefel (inschrijven vanaf 23 mei)

WORD VERPLEEGKUNDIGE OP 3 JAAR TIJD

Volgende startdatum: 1 september 2026

via het graduaat basisverpleegkunde www.baverpleegkunde.be

INFODAGEN

14 maart 2026 van 10u tot 13u 25 april 2026 van 14u tot 16u 30 juni 2026 van 10u tot 13u 27 augustus 2026 van 13u tot 16u

Nieuwtjes • 11

Beleidsnieuws

Waarom we een mening proberen te vormen over recreatie Dé kerntaak van Natuurpunt is zonder twijfel het beheer van natuurgebieden. Waar we enkele jaren geleden begonnen met enkele percelen, groeiden die door de jaren heen uit tot grote natuurreservaten. Vele hiervan raken steeds beter bekend bij het grote publiek en zeker sinds de coronapandemie vindt de Vlaming zijn weg naar onze natuurgebieden. Steeds minder gebeurt dat enkel via onze eigen kanalen, maar ook via wandelapps, als fietser die een mooie route in onze omgeving uitstippelt of als avonturier die zich afvraagt waar zwemmen stiekem toch moet kunnen.

Kortom: in onze natuur wordt ook volop gerecreëerd. In essentie is dat geen probleem: we willen dat iedereen door de verbinding met de natuur in de buurt, die ook kan steunen. Tegelijkertijd weten we dat overrecreatie, zoals tijdens de coronapieken, voor een grote druk op onze natuur zorgt. Zeker in het kleine Vlaanderen, waar het ruimtegebruik suboptimaal is en open ruimte continu bedreigd wordt, zorgen de (terecht!) naar natuur verlangende wandelaar of fietser af en toe voor een conflict met de natuurdoelen.

Om hierin het evenwicht te vinden en te zorgen dat wie van de natuur geniet daar zo makkelijk mogelijk ook iets voor terug doet, proberen we met de beleidswerkgroep een kader op te bouwen met enkele krachtlijnen vanuit onze Natuurpuntafdeling.

Hierbij denken we na over wandelen, zwemmen, peddelrecreatie, mountainbiken, paardrijden … Er zijn immers vele vormen van beweging en recreatie mogelijk in onze open ruimte! Deze krachtlijnen zullen dan het onderwerp van een discussie vormen op het afdelingsbestuur, om ze dan intern zo democratisch mogelijk af te kunnen kloppen.

Op die manier hebben we een kader als een partner zoals een gemeentebestuur of sportvereniging onze mening wil weten over een van deze onderwerpen. We zullen wellicht niet op alle vragen kunnen antwoorden, maar op een aantal vragen alvast weer wat beter en consequenter!

Wil je graag in onze beleidswerkgroep meedenken over dossiers zoals deze? Laat dan iets weten via jorn.vandevelde@gmail.com.

Beleidswerkgroep 12 • Beleidsnieuws

© Wim Dirckx

P O RH OTU E R S T Dé partner voor tamme kastanje, robinia en eik.

Eigen productie van palen, hekwerk, poorten, post & rail afsluiting in Mechelen.

Bel ons op 015490218 of mail naar: hallo@portershout.Be

w w w . P O R T E R S H O U T. b e Dank je wel • 13

Natuur in Putte

De Peultenbossen,

een oud zomereikenbos, altijd verassend mooi!

Vele natuur- en wandelliefhebbers kennen de Peultenbossen. Ze zijn makkelijk bereikbaar, dicht bij Mechelen en Bonheiden, aan het rondpunt van de R6 met de N15.

Welkom in

PEULTENBOSSEN

Het is één van onze laatste bossen met grote zomereiken en die maken het zeer waardevol.

Sperwer © Diane Appels

In de 16de eeuw maakte ‘De Peulte’ al deel uit van het Grote Waverwoud. Keizer Karel V, die 15 jaar in Mechelen woonde bij zijn tante Margaretha van Oostenrijk, had er zijn jachtgebied.

De Peultenbossen zijn een moerassig overblijfsel van wat ooit een uitgestrekt bosgebied is geweest. De Peultenbossen bestaan voornamelijk uit eiken-haagbeukenbos met ondergroei van hazelaar, jonge esdoorn en lijsterbes. Tijdens de paartijd kan je hier de bruine kikker frequent horen ‘brommen’. In de nattere delen groeit moerasspirea, gele waterkers, dalkruid en kleine maagdenpalm. Sperwer, buizerd en boomvalk bouwen hun nest tussen de naaldhoutbomen.

Met medewerking van:

Wa v

ers eb

Natuurpunt De Putter

ee k

info@natuurpuntdeputter.be putter.natuurpuntdeputter.be www.natuurpunt.be/peultenbossen

PEULTENBOSSEN oop Peultel

OP STAP

Mechelbaan

De wandelpaden zijn het hele jaar vrij eg aan toegankelijk. Honden zijnteenw welkom Putses de leiband. Deze moerassige bossen

Grasland Bos Water

zijn in periodes met veel neerslag

Bebouwing

Natuurpunt • Coxiestraat 11 • 2800 Mechelen • info@natuurpunt.be • www.natuurpunt.be

Oude

Startpunt

stevige schoenen komen van pas.

Rode wandeling 2,1 km

Oude

Verkorting wandeling

Baan

Parking

1

Je bent hier Achtergrondkaart: openstreetmap.org

baan

Putse

Pe u

egen

stra

at

ei efl

ho

Een stukje geschiedenis

lis

nk

ba

Kra

an

lei

k stu

erp

500

h Sc

Dalkruid © Shutterstock

Akker

Grote Krankhoeve

moeilijk toegankelijk, laarzen of

Vrijwilligers van Natuurpunt beheren dit natuurgebied

De bossen zijn gekend om de vele voorjaarsbloeiers: speenkruid, bosanemonen en meiklokjes. Maar ook de variatie in paddenstoelen, vooral in de herfst, en de bunkers PEULIS voor de vleermuizen zijn de moeite waard voor een bezoekje. > tte Pu

ek be

in

Bru

CONTACT

Reha

De Peultenbossen zijn een overblijfsel van het grote Waverwoud. Ze behoorden toe aan de Grote Krankhoeve (aan de overzijde van de Mechelbaan). Bos en hoeve zijn lang eigendom van OCMWPEULISBOSSEN Mechelen gebleven. De hoeve is in 2007 verkocht en de bossen kwamen onder het beheer van Natuurpunt, ca 16 ha. De laatste jaren konden we enkele weilanden en bosjes aan de rand bijkopen, bijna 4 ha. Dit maakt dat De Putter nu voor dit gebied ca 20 ha in beheer heeft. ek be

en

ag

op

lo Ley

eh Re

ei oefl

nsh

Ha

ren

tstr aa

t

ra Sch

De bossen, de Krankhoeve en zijn omgeving zijn sinds 1986 beschermd als landschap.

Het grootste deel is gelegen op het grondgebied van de gemeente Putte, deels op Sint-KatelijneWaver en een klein deel op Bonheiden. Het bos ligt bijna geheel in overstromingsgebied.

De Peultenbossen ook wel Paalten genoemd zijn natte bossen, laag gelegen op een lemige bodem met daaronder een kleilaag. Drie beken komen er samen: de Waversebeek en de Peulteloop met de Bruinbeek die door het midden van de bossen loopt. In het bos zien we nog de rabatten die aangelegd zijn voor de ontwatering, de bomen staan op de hoger gelegen ruggen.

Bijzonder jammer is het storten op de wandelpaden van asse en stukken glas van opgehaald huisvuil uit de verbrandingsoven van Heist-opden-Berg, periode 1980 – 1990.

Welke fauna en flora vind je hier?

Zomereik is de overheersende boomsoort in het eiken-haagbeukenbos, er zijn ook percelen met 14 • Natuur in Putte

© Diane Appels

populier, abeel, gewone esdoorn, moeraseik, Corsicaanse den, lork en zelfs een stukje met moerascypres. Verspreid vinden we enkele beuken, berken, zwarte els, wilgen, olm, gewone den en kers.

Amerikaanse eik, Amerikaanse vogelkers en het krentenboompje vallen onder beheer van exoten.

Lijsterbes, hazelaar en spork vormen de houtige onderbegroeiing.

De oude eiken zijn vaak begroeid met klimop en de opslag van jonge bomen lijdt onder de kamperfoelie.

De toestand van de grote eiken is over het algemeen niet zo goed, sommige zijn afgestorven en andere hebben dode takken. Zure © Diane Appels regen en klimaatveranderingen zijn mogelijke oorzaken. Door het ijlere bladerdek komt er veel licht op de bodem, wat dan weer een rijke ondergroei geeft.

Onder de eiken vinden we onder meer dalkruid en veelbloemige salomonszegel. Op enkele plaatsen zijn speenkruid, lelietje-van-dalen en bosanemoon bijzonder talrijk. De kruidlaag bestaat voor een deel uit bosbraam, centraal is pijpenstrootje dominant. Andere soorten zijn o.a. blauw glidkruid, moeraswalstro, veerdelig tandzaad, gele waterkers, grote wederik, grote valeriaan, moerasspirea, bleke zegge, ijle zegge en elzenzegge.

Recente waarnemingen van vogels zijn buizerd, torenvalk, bosuil, sperwer, havik, boomklever, boomkruiper, zwarte specht enz … Er hangt nog één kast voor een bosuil en aan de rand broeden torenvalken. Bij vroege wandelingen zien we geregeld reeën in groepjes van drie tot vijf, vaak aan de bosrand.

De hazelworm heeft er zijn leefgebied.

In de Peultenbossen staan drie bunkers, er staat nog eentje op de rand aan de Mechelbaan. Deze zijn gebouwd voor de Tweede Wereldoorlog als verdedigingslijn.

Ze zijn twee jaar geleden ingericht als winterschuilplaats voor vleermuizen. De dwergvleermuis en de grootoorvleermuis zijn er waargenomen. Ook nachtvlinders vinden hier een plekje om te overwinteren.

Op de droge delen van het bos komt veel sporkehout voor, waardplant voor het boomblauwtje dat hier talrijk rondfladdert.

bunker © Lieve Deceuninck

Vooral in de herfst is het bos rijk aan paddenstoelen. De AMK (Antwerpse Mycologische Kring) heeft eind 2024 enkele mooie soorten geïnventariseerd. Bij een eerste kennismaking, midden in de winter, werden enkele algemene soorten waargenomen als papilmycena, klein en rondsporig oorzwammetje en de vrij algemene bundelfranjehoed.

Natuur in Putte • 15

Hoe beheren we de Peulten?

De oude eiken zijn van grote ecologische waarde. Het is belangrijk deze zo gezond mogelijk te houden. Dode bomen kunnen blijven staan als ze niet dreigen om te vallen op de wandelwegen.

Gezien de bossen reeds lange tijd geen middelhoutbeheer gekend hebben, gebeurt er een inhaalbeweging. Om de verstoring te beperken en het haalbaar te houden, wordt met kleinere beheerpercelen gewerkt.

Naaldhout wordt vooral verwijderd door het uit te dunnen.

Gezien er vaak problemen zijn met Amerikaanse vogelkers en Amerikaanse eik wordt inheems loofhout reeds bij de eerste dunningen ingeplant. Daarvoor kiezen we vooral voor schaduwtolerante soorten zoals beuk, haagbeuk en hazelaar zodat het bos vrij donker gehouden kan worden om ongewenste soorten te onderdrukken.

Ook als gevolg van de klimaatverandering is er wel wat windschade, vooral de oppervlakkig wortelende dennen hebben hieronder te lijden. Ontwortelde bomen kunnen blijven liggen witte kluifzwam © Lucien Verschoren zolang ze de wandelaars niet hinderen. Onder hun wortels kan dan een poeltje ontstaan en bijen vinden vaak een plekje tussen de wortelkluiten.

De wijze waarop we de populieren verwijderen wordt individueel bekeken: natuurlijk laten afsterven of om ecologische redenen laten staan (nestplaatsen, dood hout …).

In de natte delen is er plaats voor het hernemen van een beperkt hakhoutbeer. Hier zijn hakhoutkappingen gepland volgens een rotatiecyclus (10-15 jaar). Het bos blijft hierdoor laag en er zijn meer open plekken, geschikt voor de voorjaarsflora. De aanwezigheid van hoge bomen in deze hakhoutbosjes wordt vermeden om predatie door kraaien en roofvogels op broedende moeras- en watervogels te vermijden.

Langs de Bruinbeek en op de natste percelen worden actief open plekken gecreëerd door het kappen van bomen en het verwijderen van stronken.

Een ecologisch goede bosrand bestaat uit een mantel en een zoom. De mantel is een struik- of hakhoutzone. De zoom is een zone met ruigtekruiden. Een golvende rand, zowel bij de mantel als de zoom, zorgt voor meer variatie en meer biodiversiteit. Het instellen van een mantelzoombeheer wordt gestart door een zone in hakhout te zetten. Vooral de rand van de Peultenbossen aan de zuid- en oostkant komen hiervoor in aanmerking.

Vanuit Sint-KatelijneWaver zijn de Peultenbossen voorlopig nog moeilijk bereikbaar. Kern SintKatelijne-Waver en het gemeentebestuur zoeken samen naar een oplossing voor een doorgang vanuit de Duivelshoek.

De Peultenbossen zijn in droge omstandigheden makkelijk te bewandelen en elke week weer anders. Een oud zomereikenbos, altijd verrassend mooi!

Lucien Verschoren 16 • Natuur in Putte

© Diane Appels

Dankjewel Jorn!

Na vier jaar neemt Jorn Van de Velde afscheid van zijn rol als voorzitter van Natuurpunt Mechels Rivierengebied. Dat doet hij niet met slaande deuren – integendeel. Hij blijft deel uitmaken van ons bestuur en zal zich blijvend inzetten voor onze afdeling. Maar het voorzitterschap geeft hij nu door.

Vier jaar geleden nam hij het roer in handen in een periode waarin structuur en duidelijke lijnen meer dan welkom waren. Met zijn kenmerkende ordelijkheid en zin voor correctheid bracht hij rust, overzicht en richting. Hij zorgde ervoor dat onze werking niet alleen bleef draaien, maar ook groeide in samenhang en duidelijkheid.

Wat hem typeert, is zijn sterk gevoel voor verbinding. Hij wás de schakel tussen bestuur en werkgroepen, tussen vrijwilligers onderling, tussen onze afdeling en externe partners zoals de stad en het natuurpark. Hij luisterde, bracht mensen samen en zocht naar gemeenschappelijke grond. Zijn typerende communicatie is helder en doordacht, zijn engagement oprecht en standvastig.

Onder zijn voorzitterschap werd verder gebouwd aan een afdeling waar samenwerking centraal staat. Hij had oog voor processen én voor mensen. Voor planning én voor nuance. Voor visie én voor praktische haalbaarheid.

Namens het voltallige bestuur willen we hem uitdrukkelijk bedanken voor zijn inzet, zijn tijd en zijn betrokkenheid in de voorbije vier jaar. We zijn dankbaar voor de structuur die hij mee heeft verankerd en voor de bruggen die hij heeft gebouwd – binnen én buiten onze vereniging.

We zijn ook blij dat we niet echt afscheid moeten nemen. Zijn ervaring en beleidsmatige inzet blijven een grote meerwaarde voor onze afdeling.

Dankjewel voor vier jaar voorzitterschap, en voor de blijvende samenwerking die voor ons ligt.

Namens het voltallige bestuur Natuurpunt Mechels Rivierengebied

17

Gesignaleerd 9990 ... GETELD

aalscholver en wilde eenden © Albert Rijmenants

Sinds 1993 beheert Natuurpunt De Putter de Grote Vijver van Klein Boom in Putte. Vanaf toen worden jaarlijks tussen oktober en maart zes keer de overwinterende watervogels geteld. De resultaten worden doorgegeven aan het Instituut voor Natuuren Bosonderzoek.

Er werden in totaal al 32 soorten waargenomen. Vaste overwinteraars zijn onder andere aalscholver, dodaars, fuut, tafeleend, kuifeend, wa-

terhoen, meerkoet, kokmeeuw, wilde eend ...

Het hoogste aantal vogels werd tijdens de winter van 2009-2010 geteld: 632 stuks. Het laagste aantal tijdens de winter van 1997-1998: 130 stuks. In totaal werden er 9990 exemplaren geteld ...

Hiervoor waren 348 teluren nodig.

Overwinterende grote zaagbekken De plas van Walem en de visrijke ringgracht rond het Fort van Walem waren dit jaar erg in trek bij grote zaagbekken. Vooral op het Fort waren lang grotere groepen aanwezig.

Grote zaagbekken broeden ondermeer in Scandinavië, Rusland en sinds kort zelfs in Nederland. Bij ons is het uitsluitend een overwinteraar die je kan vinden op ijs18 • Gesignaleerd

mannetje grote zaagbek © Dirk Vervaeck

vrije visrijke wateren.

Ze zoeken rustige plekken om energie te sparen wat forten met omliggend water uitstekend bieden. Zo kunnen ze rustig tegen de steile oever tegen het fort aan zitten, af en toe een visje komen vangen om dan snel weer aan de onbereikbare overkant te zijn.

De grote zaagbek is één van onze grootste eenden. In tegenstelling tot de meeste andere eenden die een platte bek hebben, hebben zaagbekken een lange dunne dieprode snavel met ‘zaagjes’ aan de rand. Die zaagjes dienen om visjes goed vast te kunnen houden.

Volwassen mannetjes zijn grotendeels wit met een zwartgroene kop en bovenhals. De bovenkant van het lijf is zwart. Vrouwtjes hebben een overwegend grijs lichaam met een lichtere borst die scherp is afgelijnd van de roodbruine hals en kop. Vrouwtjes hebben een volle kuif, mannetjes hebben een 'bol' achterhoofd.

Bij het verschijnen van dit nummer zitten onze zaagbekken alweer in het hoge noorden.

Maretak en co, in Putte en omstreken

In Putte kan je in herfst en winter langs de Wolzakken en in de Hoge Beemortel maretakken spotten. De grote groenblijvende bollen vallen dan extra op. Op zich is de maretak (Viscum album) niet echt zeldzaam maar de plaatselijke massale verspreiding in Putte is wel bijzonder.

Maretak is een halfparasitaire plant, altijd groen en met witte kleverige bessen.

Hij doet aan fotosynthese, maar onttrekt water en mineralen aan de gastheer.

Vooral lijsterachtigen (zoals zanglijster, grote lijster en merel) lusten wel een maretakbes. In het vroege voorjaar zijn ze soms een van de weinige beschikbare voedselbronnen.

Blijft hun poep met zaden op een levende tak van een boom of struik kleven dan © Peter Hendrickx kan er een nieuwe maretak beginnen groeien. Zo verspreiden de vogels de zaden. Maretak vind je niet alleen op populier maar ook op wilg, appel, hazelaar en zelfs op robinia.

In Putte kan je ook op zoek gaan naar de zeer zeldzame maretakwespvlinder (Synanthedon loranthi). De rups ervan vreet zich vol in de verdikte stengels van iets oudere maretakken. Meer hierover op: www.natuurpunt.be/nieuws/het-verborgen-leven-van-de-maretakwespvlinder

Albert Rijmenants, Peter Hendrickx en Diane Appels Gesignaleerd •19

Onze natuur op intensieve zorgen Tijd voor lokaal herstel Het nieuwste Vlaamse natuurrapport is onthutsend: de Vlaamse natuur ligt op de intensieve zorgen. Zeker in het landbouwgebied. Terwijl de klimaatverandering onze regio steeds vaker geselt met extreme droogte en wispelturige waterstanden, hinkt het beleid achterop. Maar niets doen is geen optie. In het Mechels Rivierengebied weigeren we de moed op te geven.

Sterker nog: Natuurpunt stroopt de mouwen op om het tij te keren.

Recent publiceerde het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) nieuwe cijfers over de staat van de Europees beschermde natuur in Vlaanderen. De conclusie laat weinig aan de verbeelding over: ondanks enkele succesverhalen, zijn we het slechtste jongetje/meisje van de Europese klas.

Slechts een fractie van onze habitats verkeert in een goede staat van instandhouding. Voor een regio die zo afhankelijk is van gezonde ecosystemen voor drinkwater, koelte en veiligheid, is dit niet alleen een ecologisch probleem maar evenzeer een maatschappelijk risico.

De natuur als onze goedkoopste verzekering We horen vaak dat natuurherstel een ‘kost’ is, een luxe die we ons in economisch uitdagende tijden nauwelijks kunnen veroorloven. De realiteit is precies omgekeerd. Investeren in natuur is onze goedkoopste verzekering tegen de extremen van de toekomst. Elke euro die we in natuurherstel steken, levert de maatschappij tussen de 8 en 51 euro op.

Denk aan de demping van hittegolven: onze bossen en moerassen fungeren als natuurlijke airco.

Met het vooruitzicht van 51 hittegolfdagen per jaar tegen het einde van de eeuw, is dat geen overbodige luxe, maar een kwestie van volksgezondheid. Of denk aan ons waterbeheer. Herstelde rivieren en valleigebieden vangen overtollig water op tijdens piekbuien en houden het vast voor droge periodes. Dat bespaart ons miljoenen aan schadeclaims en waarborgt dat er ook in de toekomst betaalbaar en genoeg drinkwater uit de kraan komt.

Niets doen is grove nalatigheid Ondanks deze zonneklaar bewezen baten, blijft het politieke weerwerk groot. Er wordt warempel door onze eigen minister van natuur gepleit voor het afzwakken van Europese richtlijnen, terwijl de Europese Natuurherstelwet ons juist verplicht om tegen 2030 de achteruitgang om te buigen naar herstel. Niets doen, of nog erger: de regels versoepelen, is volgens Natuurpunt dan ook een vorm van grove nalatigheid.

Den Battelaer © Diane Appels

20 • Tijd voor lokaal herstel

De cijfers tonen aan dat we er met de huidige inspanningen niet komen. We hebben nood aan actie op het terrein, aan concrete projecten die de versnippering tegengaan en de veerkracht van ons landschap herstellen. De natuur herstelt zich namelijk wonderbaarlijk snel als we haar de kans geven. Kijk naar de terugkeer van de kraanvogel, boomkikkers in Limburg of de heropleving van vochtige duinvalleien elders in Vlaanderen; het bewijs dat actief beheer werkt.

Het tij keren in het Mechels Rivierengebied In onze eigen regio, het Mechels Rivierengebied, voelen we die urgentie elke dag. Onze rivier- en beekvalleien zijn de blauw-groene aders van een dichtbevolkt gebied. Als die aders dichtslibben of uitdrogen, voelt de hele regio dat. Daarom wachten wij niet op verre politieke akkoorden, maar zetten we lokaal de bakens uit.

We zijn momenteel bezig met verschillende natuurinrichtingsprojecten waarbij we de natuur niet alleen beschermen, maar actief herstellen. Projecten die water meer ruimte geven, die verdwenen biotopen terugbrengen en die de biodiversiteit een broodnodige boost geven. We zoomen in op drie van deze ‘werven’, waar we vandaag al bouwen aan het Vlaanderen van morgen.

1 Den Battelaer: een spons voor de stad In Den Battelaer, de natuurlijke buffer tussen de Zenne en het kanaal, zetten we volop in op het herstel van natte natuur. Via het Europese project Wetlands4Cities herstellen we poelen en oude meanders om zeldzame soorten zoals de kamsalamander een toekomst te geven. Maar dit moerasherstel is er niet alleen voor de fauna. Door het gebied ondiep af te graven en de waterstand beter te regelen met moderne sluizen, herstellen we de sponswerking van de bodem. In natte periodes vangt dit gebied overtollig water op, terwijl het in tijden van droogte water vasthoudt voor de hele omgeving. Zo fungeert Den Battelaer als een natuurlijke airco en veiligheidsbuffer voor de regio Mechelen.

2 Krekelberg: terugkeer van de heide en stuifduin Op de Krekelberg in Bonheiden hebben we de voorbije jaren een gedurfde maar logische keuze gemaakt: we ruilden een deel van de monotone dennenplantage in voor het herstel van historisch landduinlandschap. Dat was nodig, want 95% van de Vlaamse heide is verdwenen, terwijl 13% van onze planten en dieren er specifiek van afhankelijk is. Inmiddels zien we de eerste resultaten: zeldzame solitaire bijen en specifieke heideflora keren terug op de schrale zandgrond. Door te kiezen voor een afwisseling van open heide en divers loofbos creëren we een landschap dat veel weerbaarder is tegen het veranderende klimaat dan de oude monocultuur.

Krekelberg © Diane Appels 3 Schopbos: tien hectare nieuw bos in Putte In Grasheide (Putte) bouwen we aan de toekomst met het Schopbos. Samen met de gemeente hebben we er met honderden vrijwilligers de voorbije plantseizoenen duizenden bomen in de grond gestoken. We mikken hier op 10 hectare nieuw, klimaatrobuust bos dat aansluit bij bestaande groenstructuren. Geen bos dus voor de houtproductie, maar een investering in biodiversiteit en lokale leefbaarheid. Naast de evidente voordelen voor onze natuur biedt dit bos de Puttenaar een plek om tot rust te komen in een steeds drukker wordende regio.

Het is tijd om kleur te bekennen Laat het duidelijk zijn: natuurherstel is geen hobby van een kleine groep idealisten. Het is de slimste en meest rendabele investering die we als regio kunnen doen. De projecten die we in dit artikel lieten zien, bewijzen dat herstel werkt, áls we de ruimte en de middelen krijgen. Ook de studie van INBO toont aan dat natuurherstel werkt en dat we het tij nog kunnen keren. We hebben nu vooral geen nood aan getreuzel, laat staan aan afzwakken van natuurwetgeving, maar aan actie op het terrein. Laten we vandaag beginnen met het Vlaanderen van morgen. Natuurpunt is klaar om de handen uit de mouwen te steken.

De Europese Natuurherstelwet is er, maar het Vlaamse plan scoort momenteel zwaar onvoldoende op ambitie en budget. Laat de natuur niet in de kou staan en teken onze petitie om de Vlaamse Regering tot actie te dwingen!

Robin Verachtert Tijd voor lokaal herstel • 21

kalender maart

DO 9 april Natuurpint ‘Kom eens meedoen… als vrijwilliger in Mechelen!’

19u45 - 22u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

ZA 28 maart Natuurwerkdag Biezenweiden Zie blz 38

ZA 11 april Bushcraft - Tak-tische fluitenbouwers voor kinderen van 7 tot 12 jaar 14u - 16u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: bc.mechelsrivierengebied@natuurpunt.be

ZA 28 maart Diersporen Gasthuisbossen 14u, parking, Berlaarbaan 297, Sint-KatelijneWaver (aan bunker)

ZO 12 april Voorjaarsbloeiers Blaasvelds Broek 9u - 12u, ingang, kruispunt Bezelaerstraat/ Venusstraat, Blaasveld

DI 31 maart Lezing ‘Het leven in en rond de zomereik’ 20u - 22u, bibliotheek, Leyland 1, SintKatelijne-Waver Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

april ZA 4 en 18 april, ZO 19 april Natuurwerkdagen Zie blz 38 Tot 19 april Vogelspeurtocht in Biezenweiden, Hondsbossen en Mechels Broek voor gezinnen met kinderen van 5 tot 12 jaar Doorlopend, met folder ZO 5 april Voorjaarsbloeiers Hoge Beemortel 14u - 17u, parking kerk, Kerkhoflei, Grasheide MA 6 april Fort van Walem 10u - 12u30, ingang fort, Antwerpsesteenweg, Walem 22 • Kalender

MA 13 en ZA 18 april Mini-cursus ‘Mimicry en camouflage’ Les: MA 13 april, 19u30 - 22u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Excursie: ZA 18 april, 9u30 - 12u Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg ZO 19 april Lente in Kauwendaal 10u, bij Duivenstraat 77, Mechelen, nabij de Knautiabij van Dzia ZO 19 april Waterdiertjes in Willebroek gezinnen met kinderen 1ste tot 6de lj 14u - 16u, Den Blijk, ingang Kraagweg, Willebroek Vanaf 20 april Cursus Grassen MA 20 en 27 april, 19u30 - 22u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Excursies: ZA 9 mei, 6 en 27 juni, 14u - 17u Inschrijven: www.natuurpunt.be/mrg ZA 25 april Natuurspellenavond vanaf 19u30, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen.

Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg ZO 26 april Het bos en de zomereik 14u, infobord Natuurpunt naast kerk, Markt, Sint-Katelijne-Waver

DI 28 april Natuurpint ‘De natuurherstelwet’ 19u45 - 22u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

mei ZA 2 en 9 mei Natuurwerkdagen Zie blz 38 VR 1 mei Natuur in de stad 10u, ingang Kruidtuin, Zandpoortvest 50, Mechelen VR 1 mei Fietsen langs de natuur in Sint-KatelijneWaver 13u30, infobord Natuurpunt naast kerk, Markt, Sint-Katelijne-Waver VR 1 mei Op zoek naar de lente in het Keltisch Broek voor gezinnen met kinderen Vrij vertrek: 13u - 14u30, onthaalstand, parking De Nekker, Spuibeekstraat, Mechelen ZO 3 mei Vroege vogelwandeling Pikhakendonk 7u - 9u15, Sint-Maartensberg (achter de kerk), Rijmenam ZO 3 mei Bushcraft ‘Vuur maken’ voor kinderen van 8 tot 12 jaar 8u45 - 12u45, ingang Biezenweiden thv verkeersdrempel, Stuyvenbergbaan, Heindonk Inschrijven: gezinsbond.2830willebroek@gmail.com ZO 3 mei Vijf vogels - lentewandeling Biezenweiden 9u, ingang Biezenweiden thv verkeersdrempel, Stuyvenbergbaan, Heindonk ZO 17 mei Vroege vogelwandeling Peultenbossen 7u - 9u, parking tegenover Krankhoevelei, Mechelbaan, Putte Inschrijven: lucien.verschoren@telenet.be

ZO 24 mei Enkele zangvogels uitgelicht in Broek De Naeyer 14u - 16u, ingang Biezenweiden thv verkeersdrempel, Stuyvenbergbaan, Heindonk Info: www.provincieantwerpen.be MA 25 mei Hoe smaakt de natuur?!

13u - 16u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

juni ZA 6, 13, 20 en 27 juni Natuurwerkdagen Zie blz 38 DO 4 juni Natuurpint ‘Animalinasfietstocht’ 19u45 - 22u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg ZA 6 juni Hommels in het Mechels Broek 10u - 12u30, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg ZO 7 juni Ochtendgloren in de Beneden-Dijlevallei 8u - 13u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: caroline.heylen.roefmans@gmail.com ZO 7 juni Mispeldonk 14u - 17u, kerk, Dorp, Bonheiden ZO 21 juni Insectensafari in Willebroek voor gezinnen met kinderen van 1ste tot 6de lj 14u - 16u, Den Blijk, ingang Kraagweg, Willebroek Kalender • 23

Wist je dat?

Déja vu

O

ozonium © Peter De Ridder

nlangs vonden we met onze studiegroep in Kauwendaal onderaan een rottende boomstronk een plek bekleed met een lange oranje vacht. Gelukkig was er onze paddenstoelenspecialist Greet om duiding te geven. Het bleek een ozonium te zijn. Daar had ik nog nooit van gehoord. Straffer nog, het fenomeen intrigeerde mij zodanig dat ik een eerder concept voor deze rubriek in de (digitale) ijskast stopte en besloot hier iets over te schrijven.

Wat wij een paddenstoel noemen, is maar een vruchtlichaam, een lanceerplatform voor sporen.

Het eigenlijke organisme is het mycelium of ‘zwamvlok’, in alle anonimiteit quasi onzichtbaar in de grond of in hout bezig met nuttig afbraakwerk.

Het ozonium zou je kunnen omschrijven als een zichtbaar - zeg maar flashy - stukje mycelium van een grote viltinktzwam. Het is uniek voor viltinktzwammen, zelfs zo uniek dat de Engelse benaming voor de paddenstoel ‘Firerug inkcap’ is, een inktzwam met een vurig tapijtje. Als je de Nederlandstalige Wikipedia-pagina van de grote viltinktzwam leest, vind je alle technische details over de soort, tot en met de afmetingen en vorm van de cheilo- en pileocystidia (!!??) maar wat een ozonium is, toch hèt typische kenmerk, staat er niet bij. Het woord staat als onderschrift bij een foto, maar is nergens in de tekst verklaard. Wat er wel staat: ‘De vruchtlichamen ontstaan vaak uit levendig roestbruin, ruig vilt.’ Dat is dus het ozonium.

24 • Wist je dat?

Een ozonium hoeft niet noodzakelijk te betekenen dat er ook vruchtlichamen zullen verschijnen, en soms verschijnen er zwammen zonder dat je een ozonium zag. Wij vonden vlakbij wel een reeks kleine kopjes, klaar om uit te groeien tot klassieke inktzwammen. Wanneer een inktzwam ‘overrijp’ is, krult de rand van de hoed op en vervloeien de sporen tot een zwarte ‘inkt’. Bij de grote viltinktzwam gebeurt dat laatste niet of nauwelijks; ook hier is hij een buitenbeentje.

Normaal vind je deze soort op hout in een laatste stadium van verrotting. Soms lijkt de paddenstoel gewoon uit de grond te komen, maar dat betekent dat er in de grond nog onverteerde resten van hout zitten.

Als ik mijn fotoarchief uitpluis, blijkt dat we in Kauwendaal al eerder vruchtlichamen vonden van zowel de grote als de kleine viltinktzwam.

De wetenschappelijke naam Coprinellus domesticus wijst echter op nog iets anders.

‘Domesticus’ betekent ‘in het huis’ en blijkt dat deze soort ook binnenshuis op nat hout of zelfs op een mat kan groeien. Als je ‘ozonium’ googelt, vind je tussen de gebruikelijke commerciële rommel die er niets mee te maken heeft ook wel enkele noodkreten op socials betreffende lekkende douchecabines met zwammen. grote viltzwam © Peter De Ridder

En daar komt het déjà-vugevoel. Enkele jaren geleden woonde onze zoon in een co-housing in een oud herenhuis in Schaarbeek. Op een dag verscheen daar vanonder de douchecabine - geïnstalleerd op parket dat betere tijden gekend had - een rijtje mooie vruchtlichamen. Inktzwammen.

Viltinktzwammen! Zonder ozonium.

Peter De Ridder

inktviltzwammen aan een douchecabine © Caroline De Ridder Wist je dat? • 25

Paasvakantie 4 tot 19 april Doorlopende activiteit in het bezoekerscentrum voor mensen tussen 10 en 99 jaar Ben jij een speurneus met oog voor detail? Kom dan deze paasvakantie op ontdekkingstocht in ons bezoekerscentrum en word een expert in vogelarchitectuur! In onze speciale 'safari-hoek' liggen zeven bijzondere vogelnestjes op jou te wachten. Weet jij aan de hand van de informatiekaart (of misschien wel zonder?) welk nest bij welke vogel hoort?

Tijdens de paasvakantie is het bezoekerscentrum elke dag open van 13u30 tot 17u30. Op zondag ook in de voormiddag vanaf 9u30.

4 tot 19 april Flierefluiters en luistervinken Vogelspeurtocht in Hondsbossen, Biezenweiden en Mechels Broek voor gezinnen met kinderen vanaf 5 jaar In de Hondsbossen in Sint-KatelijneWaver, de Biezenweiden in Willebroek en het Mechels Broek in Muizen kan je nog de hele paasvakantie deze leuke vogelspeurtocht doen.

Je gaat op zoek naar 11 QR-codes langs het wandelpad. Bij elke code krijg je een tip en een geluid om de bijhorende vogelfoto op je folder te vinden. Van elke vogelnaam heb je een letter nodig om een letterpuzzel op te lossen. Wie daarin slaagt, maakt kans om een leuk vogelcadeautje te winnen.

WILDE SNUITDAGEN 11 april tot 3 mei

Zondag 19 april Waterdiertjes in Willebroek

voor gezinnen met kinderen van 1ste tot 6de leerjaar De gemeente Willebroek heeft het park Den Blijk helemaal heringericht. Ook de vijver van het park werd onder handen genomen. Hoeveel leven zit er in de vijver? We gaan aan de slag met schepnetjes en ontdekken zelf welke waterdiertjes in de vijver zitten.

14u - 16u, Den Blijk, ingang Kraagweg, Willebroek Prijs: 2 euro In samenwerking met Buurtcomité Willebroek Noord Meer info: Wim Candries, 0472 29 87 32 Inschrijven niet nodig

WILDE SNUITDAGEN 11 april tot 3 mei

Vrijdag 1 mei Naar de lente op zoek in het Keltisch Broek voor gezinnen met kinderen Meer info op blz 31 26

Meer info en de folder op www.natuurpunt.be/np-mrg.

De folder vind je ook in een folderhouder aan de startpunten.

WILDE SNUITDAGEN 11 april tot 3 mei

Zondag 3 mei Bushcraft - Vuur maken

voor kinderen van 8 tot 12 jaar Bushcraft is de kunst van het (over) leven met en in de natuur.

Vuur kunnen maken is belangrijk om buiten te leven.

Maar hoe doe je dat zonder lucifers? Welke planten kan je eten? Hoe kan je eten klaarmaken boven vuur?

Kom het ontdekken op deze avontuurlijke dag! Bovendien bak je je eigen broodje.

8u45 - 12u45, ingang Biezenweiden thv verkeersdrempel, Stuyvenbergbaan, Heindonk Prijs: 7,50 euro (2 euro voor het reservatenfonds van de Biezenweiden) In samenwerking met Villmark Adventures en Gezinsbond Willebroek.

Inschrijven: gezinsbond.2830willebroek@gmail.com (ouders kunnen op hetzelfde moment meedoen met de vijf vogels wandeling)

zaterdag 11 april Bushcraft - Gezocht: Tak-tische fluitenbouwers voor kinderen van 7 tot 12 jaar

WILDE SNUITDAGEN 11 april tot 3 mei

Ben je tussen de 7 en 12 jaar? Heb je de juiste kneepjes in de vingers om van een gewone tak een echt instrument te maken? Of wil je leren hoe je de natuur laat zingen? Kom dan op zaterdag 11 april naar ons bezoekerscentrum.

Tijdens deze middag maak je je eigen fluitje van hout, met niets meer dan een tak en een mes.

Wat gaan we doen?

• Messcherpe focus: we leren je eerst hoe je veilig en verantwoord met een (bushcraft-)mes werkt.

• Hout-kennis: we zoeken de meest geschikte takken en leren ondertussen alles over de bomen waar ze vandaan komen.

• Zelf aan de slag: daarna stroop je de mouwen op en ga je snijden tot er muziek uit je eigen houten fluit komt!

Je hoeft zelf niets mee te brengen, wij zorgen voor alle takken en het gereedschap. Je krijgt ook een drankje aangeboden.

14u tot 16u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Prijs: 17,50 euro. Lesgever: Kristien Sas Leeftijd: tussen 7 en 12 jaar. 7 jaar is een harde ondergrens.

Inschrijven: bc.mechelsrivierengebied@natuurpunt.be met als onderwerp ‘Tak-tische Fluitenbouwers’

Zondag 21 juni Insectensafari in Willebroek

zomervakantie Woensdag 29, donderdag 30, vrijdag 31 juli Natuur.kamp ‘Vliegers en kruipers’

voor gezinnen met kinderen van 1ste tot 6de leerjaar

voor avonturiers van 2de tot 6de leerjaar Drie dagen op een speelse manier op ontdekking in de natuur, speurend naar wat er allemaal leeft in het Mechels Broek. Schrijf je vlug in!

14u - 16u, Den Blijk, ingang Kraagweg, Willebroek Prijs: 2 euro In samenwerking met Buurtcomité Willebroek Noord Meer info: Wim Candries, 0472 29 87 32 Inschrijven niet nodig

Woensdag en donderdag van 9u tot 17u, vrijdag van 8u tot 17u.

Prijs: 58 euro voor leden van Natuurpunt (50 euro voor broer of zus)

© Ann Pinceel

© Diane Appels

We gaan op zoek naar kleine beestjes die leven in het gemeentelijke park Den Blijk. In april onderzochten we al welke insecten er in het water leven. Deze keer blijven we boven water en ontdekken we wat er zoal kruipt, springt, vliegt en zoemt in het park.

Inschrijven: bc.mechelsrivierengebied@natuurpunt.be met vermelding van naam en huidige leerjaar van de kinderen 27

Inheemse vlinders verkiezen inheemse planten boven invasieve tegenhangers waardplant als op de invasieve tegenhanger. Dit geldt voor het gewicht van de poppen/adulten, de overlevingskansen van rupsen en het aantal dagen nodig om van rups naar pop over te gaan.

Verrassend was wel dat als de vrouwtjes de keuze krijgen tussen beide planten, ze hun eitjes enkel leggen op de inheemse plant.

V

rups meidoornstippelmot © Tristan Van Bockstal

oor zijn masterthesis onderzocht Tristan Van Bockstal in natuurgebied Kauwendaal hoe inheemse vlinders omgaan met invasieve plantensoorten. Hij ging na of rupsen zich even goed ontwikkelen op invasieve planten als op hun oorspronkelijke, inheemse waardplanten.

Deze invasieve planten behoren tot hetzelfde geslacht als de inheemse waardplanten, maar zijn van heel uiteenlopende geografische oorsprong.

Het onderzoek vond plaats met de meidoornstippelmot en de guldenroededwergspanner. Deze vlinders gebruiken als waardplanten respectievelijk sleedoorn en echte guldenroede. De invasieve tegenhangers van deze soorten zijn in België de Amerikaanse vogelkers en late guldenroede.

Het onderzoek wees uit dat de vlinders zich gelijkaardig ontwikkelen op hun inheemse

Ook opvallend is dat in de vrije natuur (dus niet in labo omstandigheden) de invasieve Amerikaanse vogelkers en late guldenroede duidelijk minder vraatschade ondervinden dan hun inheemse tegenhangers (tot wel 50% minder!). Om de vraatschade te meten worden bladeren op een gekleurde achtergrond gelegd en wordt er software voor fotoanalyse op losgelaten (ImageJ).

meidoornstippelmot © Tristan Van Bockstal

Een van de mogelijke verklaringen voor deze verschillen is dat de vrouwtjes van onze inheemse vlinders deze invasieve plantensoorten nog niet goed herkennen als mogelijke waardplant. De relatie hiertussen is immers evolutionair nog heel pril. Daardoor worden er dus zeer weinig eitjes op deze invasieve soorten gelegd, waardoor er ook veel minder rupsen op ontwikkelen en er zich dus minder vraat voordoet.

Het onderzoek toont aan dat de impact van invasieve planten niet alleen ecologisch, maar ook evolutionair en gedragsmatig bekeken moet worden.

rups guldenroededwergspanner © Tristan Van Bockstal

28 • Invasieve exoten

Tristan Van Bockstal, VUB onderzoeksgroep WILD Promotors: Prof. Olde Venterink, Prof. Merckx

Hoe gaat het met het Natuurpark?

Met Natuurpunt Mechels Rivierengebied zijn we samen met Natuur en Bos en stad Mechelen een van de stichtende partners van het Natuurpark Rivierenland. Binnen de grenzen van het Natuurpark willen we de natuurreservaten snel uitbreiden en op het terrein met elkaar verbinden tot één groot, beleefbaar natuurgebied. Waar nodig willen we de natuur via inrichtingswerken herstellen om de typische planten- en diersoorten nog meer kansen te geven. Samenwerking met alle terreinbeherende partners is onze succesformule. Ondertussen hebben alle omliggende Natuurpuntafdelingen, verschillende omliggende gemeenten en enkele andere organisaties en overheidsinstellingen (zoals bijvoorbeeld de Vlaamse Waterweg) zich bij het Natuurpark aangesloten. Natuurpunt is en blijft inhoudelijk wel een van de dragende partners van dit project.

Daarom brengen we jullie graag op de hoogte van de huidige plannen en ontwikkelingen.

Afgelopen maanden werd er hard gewerkt aan de vernieuwde ambitienota voor het Natuurpark.

Het is niet evident om een globaal plan voor een Natuurpark op poten te krijgen: het moet immers ambitie uitstralen én verbindend zijn. Daarom werd er finaal gekozen voor een bondige tekst die de essentiële ideeën samenvat in de vorm van een algemeen kader en drie globale doelen: • de biodiversiteit versterken door natuurverbinding en -uitbreiding; • draagvlak creëren door samenwerking, toerisme en publiekswerking; • de regio klimaatbestending maken met natuurgebaseerde oplossingen.

Vervolgens werd per deelnemende gemeente aan de partners gevraagd om acties op te lijsten die ze gezamenlijk of met verschillende partners samen willen realiseren de komende jaren.

Binnen ons afdelingsgebied gaat het zo bijvoorbeeld om het versterken van de Vrouwvlietvallei, vernieuwingen aan kijkhutten, een betere verbinding van de Hondsbossen en Gasthuisbossen, uitbreiding van de Bruinbeekvallei, het verder uitwerken van de acties binnen Wetlands4Cities …

Zo wordt het concreet en geven we aan wat we met verschillende partners zeker gerealiseerd willen krijgen. Dit zet een zekere standaard en zorgt dat we elkaar inspireren. Het kan natuurlijk dat er de komende jaren nog opportuniteiten op ons pad komen en dat we nog verder willen gaan dan hetgeen reeds voorgesteld is!

Jorn Van de Velde

29

De natuur in Zaterdag 28 maart

Diersporen in de Gasthuisbossen

Dieren observeren in de natuur is niet altijd gemakkelijk, maar via pootafdrukken, nesten en andere sporen komen we wel te weten wie er allemaal leeft in onze bossen. Daarom gaan we samen op zoek, niet over een grote afstand, om te kijken welke dieren in de Gasthuisbossen hun thuis vinden.

14u, parking, Berlaarbaan 297, Sint-KatelijneWaver (aan de bunker) Afstand: 3,5 km Gids : Frank Hadermann, 015 31 55 05, frank.hadermann@skynet.be

Zondag 5 april

Voorjaarsbloeiers in de Hoge Beemortel

In het voorjaar staan onze bossen in bloei. Ga mee op ontdekking en bewonder de schoonheid van bosanemoon, speenkruid, de eerste pinksterbloem en vele anderen in de Hoge Beemortel.

Laarzen of aangepast schoeisel zijn aan te raden.

14u - 16u30 à 17u, parking kerk, Kerkhoflei, Grasheide Gids: Peter Hendrickx, 0471 53 18 85

Maandag 6 april

Fort van Walem - VOLZET

Stap mee in de mysterieuze wereld van het fort van Walem! We ontrafelen de geheimen van de vleermuizen die hier huizen en duiken in de verborgen geschiedenis van het fort.

Ga mee en ontdek deze fascinerende locatie!

Voor de meeste excursies moet je niet vooraf inschrijven. Indien wel vereist, staat dit erbij vermeld.

Voor annuleringen of als je op de wachtlijst wil, mail je naar bc.mechelsrivierengebied@natuurpunt.be Met onze activiteitenflits ontvang je de meest recente informatie. Schrijf ervoor in met deze QR-code.

30 • De natuur in

10u - 12u30, ingang fort, Antwerpsesteenweg, Walem.

Afstand: ca. 2,5 km Gids: Luc Schelkens, schelkensluc@gmail.com, 0470 22 52 23 Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

Zondag 12 april

Voorjaarsbloeiers in het Blaasvelds Broek

Nu de winter echt achter de rug is, geeft de natuur weer teken van leven. We gaan op zoek naar prille voorjaarsbloeiers. Voorzie aangepast schoeisel en kledij en eventueel een vergrootglas. Honden zijn niet toegelaten.

9u - 12u, ingang Blaasvelds Broek aan kruispunt Bezelaerstraat/Venusstraat, Blaasveld Afstand: 5 km Gids: Jan Corluy, corluyjan@gmail.com

Zondag 19 april

Lente in Kauwendaal

Als je wil weten waarom dit het meest gevarieerde natuurgebied in Mechelen is, als je wil genieten van de natuur in de lente en je er een beetje duiding desnoods wel bij wil nemen én je bereid bent daar een zondagvoormiddag voor op te offeren, dan ben je welkom op deze wandeling.

Tegen de wetten van de fysica in geldt vandaag: hoe warmer, hoe korter.

Bij slecht weer stappen we 5 km, bij goed weer is er meer te zien en zullen we maar 2 km afleggen.

10u, bij Duivenstraat 77, Mechelen, nabij de Knautiabij van Dzia Afstand: 2 of 5 km Gids: Peter De Ridder, peter.petra@telenet.be, 0498 67 68 37

Zondag 26 april

Het bos en de zomereik

“30 jaar Hondsbossen", het is tijd om eindelijk kennis te maken met de hoofdrolspeler in het verhaal.

De zomereik is de dominante boom in onze bossen, ook in de Hondsbossen.

Over de boom zelf valt al

natuur in Mechelse binnenstad © Peter De Ridder

heel wat te vertellen, maar een zomereik is meer dan alleen een boom, het is een heel ecosysteem.

We kijken dus ook naar al wat op, onder en in de eik te vinden valt.

14u, infobord Natuurpunt naast kerk, Markt, Sint-Katelijne-Waver Afstand: 3 km Gids: Peter De Ridder, peter.petra@telenet.be, 0498 67 68 37

Vrijdag 1 mei

Natuur in de stad

Natuur is overal en dat geldt zeker ook voor de Mechelse binnenstad.

Maak kennis met de wilde planten en dieren die er zich thuis voelen dankzij of ondanks de aanwezigheid van de mens.

10u, ingang Kruidtuin aan de Volmolen bij de ViaVia, Zandpoortvest 50, Mechelen Gids: Peter De Ridder, peter.petra@telenet.be, 0498 67 68 37

Vrijdag 1 mei

Fietsen langs de natuur in SintKatelijne-Waver

Te voet langs onze natuurgebieden kunnen we in alle rust de natuur ontdekken. Maar om een overzicht te bieden van alle natuur in onze gemeente leek een fietstocht toch praktischer.

Daarom werd een fietsroute uitgestippeld die de hele zomer befietsbaar blijft (van 1 mei tot

1 oktober) en die start aan de Markt van SintKatelijne-Waver centrum.

Jullie zijn uitgenodigd om deze nieuwe route mee in te rijden.

13u30, infobord Natuurpunt naast kerk, Markt, Sint-Katelijne-Waver Afstand: 32 km. Drankstop onderweg.

Gidsen: Peter Willemen en Frank Hadermann, frank.hadermann@skynet.be, 015 31 55 05

Vrijdag 1 mei

Naar de lente op zoek in het Keltisch Broek voor kinderen en hun begeleiders Heb je het al gehoord? In het Keltisch Broek is iets heel bijzonders aan de hand. Terwijl de meeste mensen nog slapen, ontwaakt daar een eeuwenoud mysterie. De machtige Druïde is gesignaleerd en hij is op zoek naar dappere kinderen om hem te helpen de lente officieel te verwelkomen!

Respect voor privacy Tijdens activiteiten worden vaak foto’s genomen die dan in een later tijdschrift of op de website kunnen worden gepubliceerd.

Als je hiermee instemt, meld dit dan bij de inschrijving of bij de aanvang van de activiteit.

De natuur in • 31

Ga je mee op een magische ontdekkingstocht?!

Veldcafé met meiboom, keltische hapjes en verfrissende drankjes tussen 14u30 en 18u.

Vrij vertrek tussen 13u en 14u30, onthaalstand, parking Sportpark De Nekker, Spuibeekstraat, Mechelen (links van de grote fietsenstalling) Lengte wandeling: 4 km Vooraf inschrijven is niet nodig.

Zie affiche op achtercover.

Zondag 3 mei

Vroege vogels in Pikhakendonk

We trekken dit jaar voor onze vroege vogelwandeling naar Pikhakendonk. We wandelen langs het nieuwe overstromingsgebied en door enkele mooie bosjes waar op dat ogenblik zeker al veel vogels zingen. Er zijn er ook al verschillende terug uit hun overwinteringsgebied, dus dat belooft een mooi ochtendconcert. We hopen matkop of glanskop te zien of misschien zien we ze wel allebei …

De zon komt al op om 6u12 maar wij vertrekken een beetje later.

7u - 9u15, Sint-Maartensberg (achter de kerk), Rijmenam. Parking ter plaatse.

Gids: Filip Collet, collet.filip@gmail.com

Zondag 3 mei

Vijf vogels - lentewandeling in de Biezenweiden

Dit jaar zet onze gids Tom elk seizoen vijf vogels in de kijker. Tijdens de winterwandeling konden de deelnemers kennis maken met veel meer dan vijf vogels en werden ze getrakteerd op een prachtige waarneming van een roerdomp. Benieuwd welke vogels Tom ons nu zal voorstellen en welke onverwachte ontmoetingen ons zullen verrassen.

7u - 9u, parking tegenover Krankhoevelei, Mechelbaan, Putte Gids: Steven Vansteenkiste Inschrijven (niet verplicht): lucien.verschoren@telenet.be

Zondag 24 mei

Enkele zangvogels uitgelicht

Een gids van de provincie neemt je mee op pad door Broek De Naeyer. Laat je meevoeren op het ritme en de klanken van de Cetti’s zanger, de koekoek en de nachtegaal.

14u, ingang Biezenweiden thv de verkeersdrempel, Stuyvenbergbaan, Willebroek Honden zijn niet welkom in Broek De Naeyer.

Info: www.provincieantwerpen.be

Pinkstermaandag 25 mei

Hoe smaakt de natuur?!

Samen met natuurgidsen Caroline en Els ga je op zoek naar eetbare planten in het Mechels Rivierengebied. We sluiten de wandeling af met proevertjes.

Beleef, observeer, luister, ruik en proef!

13u - 16u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Afstand: 5 km Gidsen: Els Devos en Caroline Heylen, caroline.heylen.roefmans@gmail.com Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

Zondag 31 mei

Gluren bij de buren

Zondag 17 mei

Dit jaar viert buurafdeling Oude Spoorweg het 40 jarig bestaan van natuurgebied de Oude Spoorwegberm.

Dit wordt op een passende manier gevierd met een (gratis!) wandeling die bruist van natuur, kunst en cultuur. Laat je verrassen op een wandelparcours van enkele km in de natuur door circus- en streetacts, een goochelaar, comedy, een poppenspeler en nog veel meer. Bovendien kan je, wandelend door een mooi stukje natuur, kunstwerken van lokale kunstenaars ontdekken.

Onze gids Steven slaagt er telkens in om ons de geluiden te leren herkennen en verschillende vogels te laten spotten. Blij ook om te horen dat er zoveel soorten vogels in Peultenbossen en omgeving voorkomen. De zangvogels en trekvogels (fitis, tjiftjaf, zwartkop, koekoek, zwaluw, …) zijn dan allen te beluisteren. Ook buizerd en torenvalk zijn daar op post.

We sluiten af met een tas koffie of thee.

Op het start- en eindpunt in Schapenhagen, Pauwhoevestraat te Kontich is nog veel meer te beleven.

Zo kan je vanaf 12u picknicken in de boomgaard (lunchpakket zelf voorzien, drank is er zeker aanwezig), en vanaf 13u kan je doorlopend aan de wandeling starten!

Meer info: dirk.costrop@telenet.be, 0476 66 08 28 Zie affiche op blz 33.

9u, ingang Biezenweiden thv verkeersdrempel, Stuyvenbergbaan, Heindonk (fietsknooppunt 10) Afstand: 5 km Gids: Tom Bal, tom.bal@telenet.be (kinderen kunnen op hetzelfde moment meedoen met de bushcraftactiviteit zie blz 26)

Vroege vogels in de Peultenbossen

32 • De natuur in

De natuur in • 33

Zaterdag 6 juni

Hommels in het Mechels Broek

Op deze wandeling verneem je alles over het boeiende sociale leven van de hommels en hun nuttige rol in de natuur.

Maar eigenlijk gaat het niet zo goed met onze hommels. Ze kunnen onze en jullie hulp goed gebruiken.

Tijd dus om te komen kennismaken met deze beestjes die - strikt figuurlijk dan - behoren tot onze meest aaibare insecten.

10u - 12u30, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Gidsen: Emmanuel Lesaffre en Luc Schelkens, schelkensluc@gmail.com, 0470 22 52 23 Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

Zondag 7 juni

Ochtendgloren in de BenedenDijlevallei

De ochtendstond heeft goud in de mond. In de frisse lentelucht zingen vogels hun vrolijkste lied. Het perfecte moment voor een lange wandeling door de Barebeekvallei, Mispeldonk, Cassenbroek en Pikhakendonk, waar de natuur ontwaakt en alles weer tot leven komt.

Onderweg zie je geologische geschiedenis in het landschap. Van natte valleien tot zanderige heuvels, gevormd door duizenden jaren.

Wat betekenen die namen op -donk en -broek eigenlijk? We ontdekken het ter plaatse.

Om de vroege vogels te belonen, staat onder-

weg een smakelijke traktatie klaar. Adem diep in, geniet van de rust van de ochtend en laat de lente je dag kleuren.

Wil je na de wandeling graag mee een spaghetti eten in het Brughuis? Laat het dan voor 4 juni weten aan Caroline.

8u -13u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Afstand: 12 km Geen honden.

Gids: Caroline Heylen, caroline.heylen.roefmans@gmail.com Inschrijven: caroline.heylen.roefmans@gmail.com

Zondag 7 juni

Mispeldonk

Deze winter werden er grote natuurinrichtingswerken uitgevoerd op Mispeldonk met de bedoeling Mispeldonk nog biodiverser en klimaatbestendiger te maken. We verlaten tijdens de wandeling de paden om een kijkje te nemen bij de ingerichte zones.

Je ontdekt ook hoekjes waar je anders niet mag komen. Op dat ogenblik is Mispeldonk ook op zijn mooist, één bloemenzee. We hopen dat de kievit er al zijn plekje heeft gevonden en misschien zien we ook de grauwe klauwier.

14u - 17u, kerk, Dorp, Bonheiden Gids: Geert Van D’huynslager, 0471 60 40 59, geertvandhuynslager@gmail.com

Natuurstudiewerkgroep Beneden-Dijle Elke dinsdagvoormiddag gaat deze groep op stap, meestal in een natuurgebied in de buurt, soms verder weg. In de lente worden vooral planten onder de loep genomen. Iedereen is welkom.

Voor het jaarprogramma en meer info kan je terecht bij Marie-Louise Selleslach, ml.selleslach@telenet.be, 015 51 59 02. © André Ceulemans

34 • De natuur in

Tinstraat 6 | 2580 Putte info@tim-machines.be 0474 75 83 56

Schaapstraat 13 2580 Putte www.tcoolhof.be 0471 561 337

w

ild

va n p l a n t

e n

focus op inheemse en eetbare planten

PLANTENKWEKERIJ 10% korting voor leden Velt en Natuurpunt

boeketten en geplukte kruiden op bestelling

PLUKVELD BLOEMENWEIDE

in omschakeling naar biologische teelt

Z o e m o v e r d e fi n i s h !

M e li , p a r t n e r v a n N a t u u r p u n t e n j o u w n a t u u r li j k e e n e r g i e b o o s t t i j d e n s R u n f o r N a t u r e 2 0 2 6 .

w w w . m e li . b e M e li M e li _ h o n e y

Dank je wel • 35

Beheer Goed geknot

Al jaren probeerden we onze buurvrouw te overtuigen om ‘haar’ knotwilgen te laten knotten. De bomen waren ooit door haar vader aangeplant op zijn landbouwperceel en mochten jarenlang hun gang gaan. Vorig jaar ging eindelijk de duim omhoog.

Met ons vrijwilligersleger, waaronder één soldaat met knotervaring in Australië, trokken we het veld in om de meest dringende knotwilgen aan te pakken.

Afgelopen winter volgde de rest. tijdens het knotten © Kurt Stevens Intussen is Kauwendaal uitgegroeid tot een hechte bende van buren en vrienden die niet terugdeinst voor zo’n stevige klus.

Op beheerdagen mikken we steevast op stoere jobs en écht belangrijke taken. En dat werkt aanstekelijk. Het veld werd dus netjes opgeruimd achtergelaten.

Vandaag telt Kauwendaal een rij van 23 knotwilgen die we met zorg zullen koesteren, ecologisch waardevol en mooi in het landschap. Dat blijft niet onopgemerkt: de eerste steenuilen hebben ondertussen al asiel aangevraagd.

Wintertelling van vleermuizen in het fort van Walem

De voorbije winter gingen weer heel wat vrijwilligers op zoek naar overwinterende vleermuizen en dat is in onze regio niet anders.

Het zwaartepunt van de wintertellingen ligt in onze afdeling bij het fort van Walem. Dat betekent een halve dag speuren naar kleine lijfjes in voegen tussen bakstenen, gaten in de muur, achter planken, in grotere ondergrondse ruimtes ...

De telploeg van dit jaar kon een nieuw record vestigen voor het baardvleermuis met mijten in het oor © Filip Van den Wyngaert fort. We vonden 183 vleermuizen verdeeld over 6 verschillende soorten. Baardvleermuis, watervleermuis, franjestaart, gewone grootoorvleermuis, gewone dwergvleermuis en ruige dwergvleermuis waren zoals elk jaar van de partij.

36 • Beheer

Wellicht door de stevige winterprik die aan de telling voorafging, vonden we dit jaar geen ingekorven vleermuis. Ook de laatvlieger werd dit jaar niet gezien.

Dit is geen mis resultaat als je weet dat er op het fort slechts een 50tal vleermuizen gevonden werden op het moment dat Natuurpunt eigenaar werd. We zijn dus goed op weg naar het eerste tussendoel van 250 winterslapende dieren.

Ook in Willebroek is er dankzij Petra van der Winden hernieuwde aandacht voor winterslapende vleermuizen.

Daar werd voor de eerste keer in heel lange tijd eens rondgekeken op het op zoek naar vleermuizen in de ijskelder © Filip Van den Wyngaert fort van Breendonk, waar toch ook 18 vleermuizen gevonden werden. Special guest daar was de aanwezigheid van een ingekorven vleermuis.

Wat later, toen de nachten eigenlijk al zachter werden, kregen ook de bunker van het kasteelpark BelAir en de ijskelder op Den Blijk een inspectiebeurt. Er waren geen vleermuizen (meer) aanwezig, ook niet in een steen (zie foto) waar vleermuizen zich soms liever in verstoppen dan gewoon tegen de muur te gaan hangen. Onze hernieuwde aandacht zal echter zeker in de toekomst zijn vruchten afwerpen.

Inzet voor de natuur loont!

Zwerfvuilacties

In Sint-Katelijne-Waver en in Putte gaan onze vrijwilligers op stap om zwerfvuil te rapen.

In Putte zocht het gemeentebestuur enkele jaren geleden groene meters en peters om een aantal straten en hun bermen te adopteren in de strijd tegen zwerfvuil. Natuurpunt De Putter koos voor een traject in de onmiddellijke omgeving van een van hun natuurgebieden, de Hoge Beemortel. Albert stippelde er een traject uit van meer dan 7 km langs het Jan Gaspad met inbegrip van de Kaaslei, Wolzakken, Dennenlaan, Saffraanbergen en Berkenlei. Recent is het gemeentelijk subsidiereglement gewijzigd tot minstens vier keer per jaar op dit traject alle zwerfvuil op te ruimen en groter sluikstort te melden.

Net als in Putte wordt in Sint-KatelijneWaver vier keer per jaar zwerfvuil geraapt door Natuurpunt. Op de door ons gemelde plaatsen haalt de gemeente de zakken met zwerfvuil op.

Kern Sint-Katelijne-Waver doet dit al ruim 18 jaar. Het bezorgt hen elk jaar een mooie financiële opbrengst. Oorspronkelijk kregen ze op hun vraag straten en fietsverbindingen toebedeeld in de buurt van de gebieden van Natuurpunt, maar stilaan moesten ze ook langs drukkere straten en in diepe beken rapen. Wat behendigheid en een lange grijpstok is dan zeker gewenst. Gemelde sluikstorten worden door de gemeente opgeruimd. Spijtig voor het milieu dat de hoeveelheid zwerfvuil op al die jaren niet verminderd is.

zwerfvuilactie in Sint-Katelijne-Waver © Linda Denies Beheer •37

NATUURWERKDAGEN werkdag in de Gasthuisbossen: opensnoeien van de wandelpaden © Jimmy Luyckx

Om onze natuurgebieden in orde te houden is er veel werk. Natuurpunt kan daarvoor rekenen op vele vrijwilligers die letterlijk de handen uit de mouwen steken. Ook jij kan meedoen!

Meld je vooraf aan via de vermelde contactpersoon. Hij/zij laat je weten waar er afgesproken wordt.

NATUURPUNT MECHELS RIVIERENGEBIED kern Bonheiden

Geen werkdagen wegens het broedseizoen

kern Mechelen Battelaer

Elke maandag, 9u tot 12u Info: Patrick Van Herp, 0497 73 55 44 of Peter Delvaux, 0476 70 14 38

Kauwendaal

ZO 19 april, 9u30 tot 12u30 Afspraak: Knautiabij, Duivenstraat 77, Mechelen ZA 9 mei en 13 juni, 9u30 tot 12u30 Info/aanmelden: 0496 80 00 60, natuurpunt.kauwendaal@gmail.com (Kurt)

Mechels Broek

Geen werkdagen wegens het broedseizoen

Stuivenberg

ZA 9 mei en 20 juni, 9u tot 12u: zeisen Info/aanmelden: roel_schrauwen@hotmail.com, 0492 61 31 96

Zennebeemden

ZA 4 april, 2 mei en en 6 juni, 9u tot 12u Info/aanmelden: zennebeemden@gmail.com, 0476 98 90 77 (Pieter)

kern Sint-Katelijne-Waver Waverwoud

kern WILLEBROEK Biezenweiden

ZA 27 juni, 9u tot 12u: maaien en afvoeren van maaisel Aansluitend een verfrissende drank en een knabbel Afspraak: ingang Biezenweiden thv verkeersdrempel, Stuyvenbergbaan, Heindonk Info/aanmelden: ine.colpaert@gmail.com

Blaasveld

ZA 4 april, 9u tot 12u: afbraak paddenschermen Afspraak: parking Broek, Broekstraat, Blaasveld Info/aanmelden: ine.colpaert@gmail.com

NATUURPUNT DE PUTTER Schopbos

ZA 4 april en 9 mei, 9u tot 12u Afspraak: Zandweg, Grasheide Info: Paul Oortman, 0498 75 12 48

Hoge Beemortel

ZA 6 juni, 9u tot 12u Afspraak: einde Dennenlaan, Grasheide Info: albert.rijmenants@belgacom.net ZA 20 juni, 14u tot 16u: opruimactie Hoge Beemortel en zijstraten Afspraak: lokaal De Putter, Tinstraat 9b, Putte Om 16u wordt afgesloten met een drankje en een hapje.

Info: albert.rijmenants@belgacom.net

ZA 18 april en 20 juni, 9u30 tot 15u Info/aanmelden: natuurpunt.skw@gmail.com

Soms komen kleine groepjes van beheerteams samen om in hun gebied een klus uit te voeren.

Wll je graag aansluiten bij een beheerteam, kijk dan even in de lijst op blz 43 en neem contact op met de verantwoordelijke.

38 • Beheer

Steun de aankoop van natuurgebieden

Wil je de aankoop van natuurgebieden financieel steunen? Stort dan een gift op rekening BE56 2930 2120 7588 van vzw Natuurpunt Beheer, Coxiestraat 11, 2800 Mechelen met vermelding van één van onderstaande projectnummers (en naam gebied). Vanaf 40 euro ontvang je een fiscaal attest.

Projectnummers van Natuurpunt De Putter 3716 Afdeling Natuurpunt De Putter 7145 Grote Vijver van Klein Boom 7169 Peulisbossen Putte 7236 Krankebossen

7253 Schopbos 7746 Hoge Beemortel 7818 Peultenbossen Putte

Projectnummer van Natuurpunt Mechels Rivierengebied: 3799 Mechels Rivierengebied Met jouw steun herstellen we het groene hart van Vlaanderen. In onze regio werken we hard om versnipperde natuurgebieden met elkaar te verbinden. Dit groene landschap, doorkruist door beken en de rivieren aan onze rand (Dijle en Nete) biedt een thuis en leefruimte aan zeldzame dieren en planten zoals de nachtegaal, ijsvogel, dotterbloem, of de fascinerende levendbarende hagedis en de maretak. Samen werken we zo aan meer diversiteit en natuurbeleving!

Online lezen

Wil je ons tijdschrift (ook) gratis online lezen, vul dan het inschrijvingsformulier in op np-mrg.be/tijdschrift.

Daar vind je ook een formulier waarmee je de gedrukte versie kunt opzeggen. Zowel het online lezen als het opzeggen van de gedrukte versie zijn omkeerbaar. Uitproberen kan en mag.

Wil je eerst een online nummer zien, dan kan dat via np-mrg.be/datwilikzien. Ons digitaal archief vind je op issuu.com/redactie-mrg.

overal lezen . minder drukkosten . meer natuur . als pdf bewaren . digitaal archief

natuur.crypto 21 Op www.cryptochris.be vind je tips, meer opgaven en de oplossing.

A extreme zonnebader in de Schelde

A

B circuszwemmer

B

4

C

C

23

20

D ruzie in de zoo leidt tot grote rommel

D

19

21

19

E

staat op de tweede plaats bij de naaldbomen

E

20

16

17

F

chats Liège

F

'... in de afvoer?' 'Nee, dan worden onze rivieren te zuur.'

2

3

6

14 12

G gorillagordel, civetceintuur, beverband

G

18

H kleinekoeienpassie bij pubers

H

3

I

schone planten

I

11

J

lekkere grasstrook voor kalfjes

J

1

K zit op een muizenpintje

K

2

L

L

18

M kruidige peen uit de tuin van Maria en Hendrik

M

23

N tijdschrift over Chateaus en Chardonnays

N

6

8

O Bijbels verraderlijk zintuig

O

24

10

paard aan boord

2

16

8

9

15

1

7

23 22

5

13

15

10

14

21

21

14

7 12

22

18

5

24

7 4

13

9

11

3

5

17 2

6

21

19 7

Steun aan Natuurpunt - Online lezen - Cryptogram • 39

15

Vorming Dinsdag 31 maart

Lezing ‘Het leven in en rond de zomereik’

Peter De Ridder woonde als kind in Sint-Katelijne-Waver en kent de Hondsbossen goed. Hij maakte veel foto’s van de eik en het leven er rond in alle seizoenen.

Wie Peter kent, weet dat dit een interessante en onvergetelijke avond wordt.

In kader van ‘30 jaar Hondsbossen' wordt deze lezing gratis aangeboden.

zomereik © Peter De Ridder

20u - 22u, bibliotheek, Leyland 1, Sint-Katelijne-Waver Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

Maandag 13 en zaterdag 18 april

Mini-cursus ‘Mimicry en camouflage’ Geen enkel wild dier is veilig in de natuur. Heel wat dieren hebben specifieke overlevingstechnieken ontwikkeld om ervoor te zorgen dat ze tijd krijgen om nakomelingen te produceren. Voor wie niet sterk is of snel, heeft de evolutie voor oplossingen gezorgd.

Deel 1 van deze mini-cursus behandelt de wonderbaarlijke technieken van camouflage (opgaan in de omgeving) en mimicry (een ander, gevaarlijker dier nabootsen), zowel in de tropen als in de natuur rondom ons.

blauwe winterjuffer © Diane Appels

Voor deel 2 gaan we buiten op zoek naar voorbeelden in de natuur. Hopelijk zijn de camouflage en mimicrytechnieken niet te goed, zodat we dit boeiend aspect van de natuur rijkelijk kunnen illustreren ter plekke.

Presentatie: maandag 13 april, 19u30 - 22u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Excursie: zaterdag 18 april, 9u30 - 12u, locatie nog te bepalen Gidsen: Emmanuel Lesaffre en Luc Schelkens Prijs: 30 euro (24 euro voor leden) Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg 40 • Vorming

Vanaf 20 april Cursus Grassen

Grasachtige planten hebben een slechte reputatie. Ze gaan door als lastig op naam te brengen en vormen weinig tot de verbeelding sprekende bloemen. Maar wie de moeite doet om met een loep de bloeiwijzen van grasachtige planten te bekijken, ontdekt een verbazingwekkende wereld.

In deze cursus maak je niet alleen kennis met veel voorkomende soorten uit de grassenfamilie (Poaceae), cypergrassenfamilie (Cyperaceae) en russenfamilie (Juncaceae), maar je gaat ook geleidelijk beseffen dat, mits een basiskennis van hun anatomie, grasachtige planten veel minder moeilijk herkenbaar zijn dan vaak beweerd wordt. En dat is niet zonder belang, gezien grasachtige planten in vele biotopen dominant zijn.

Programma Theorie: maandag 20 en 27 april, 19u30 - 22u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Excursies: zaterdag 9 mei, 6 en 27 juni, 14u - 17u Lesgever: Hans Vermeulen van Natuuracademie Prijs: 75 euro (60 euro voor leden) Inschrijven: www.natuurpunt.be/mrg

grote vossenstaart © Wim Dirckx

BLACK ANGUS

VLEESPAKKETTEN

DUURZAAM KWALITEITSVLEES LOKAAL GEKWEEKT ONTDEK DE VOLLE EN PURE SMAAK BESTELLEN VIA WWW.GRENSHOEVE.BE

AFHAALPUNTEN: ZEMST grenshoeve.zemst grenshoeve

TIELRODE INFO: 0494 80 18 40

Vorming - dank je wel • 41

Waarvan akte

Extra bos in Bonheiden © Joost Dewyspelaere

Natuurpunt kocht in de vallei van de Bruinbeek een perceel aan van 2ha30a om volgend plantseizoen te bebossen. Op die manier dragen we actief bij aan de ambitie van de Vlaamse regering en van het gemeentebestuur Bonheiden om bijkomend bos te realiseren.

Het perceel bestaat momenteel uit ruig grasland en het natuurstreefbeeld is loofbos. Op de natte delen gaan we voor ruigt-elzenbos; op de iets drogere delen komt een eiken-beukenbos. Aan de randen komen boszomen en in het bos behouden we enkele open plekken.

Natuurpunt streeft naar klimaatrobuuste bossen. Daarom kiezen we plantgoed van inheemse, streekeigen boom- en struiksoorten die het goed zullen doen op het te bebossen perceel. We houden rekening met de plaatselijke verschillen in bodemtextuur en waterhuishouding en met de natuurstreefbeelden die zich op deze locatie kunnen ontwikkelen.

Het perceel is op het gewestplan ingekleurd als bosgebied en valt binnen de perimeter van het natuurbeheerplan Berentrodebossen, waarin bosuitbreiding is voorzien. Het te beplanten perceel sluit mooi aan langs het westen en het noorden bij bestaand bos, een belangrijk criterium bij bosuitbreiding. Zo versterken we de natuurlijke verbindingen en creëren we robuuste boskernen.

Voor de gemeente Bonheiden is dit project een duurzame investering in natuurkapitaal op haar grondgebied. Het nieuwe bos zal bijdragen aan klimaatadaptatie (waterinfiltratie en verkoeling), biodiversiteitsversterking en landschappelijke kwaliteit. Op langere termijn creëert het bijkomende natuurbelevingsmogelijkheden voor inwoners en scholen.

Ondanks de hernieuwde subsidiëring van de Vlaamse Regering voor bosuitbreiding, blijft er een aanzienlijk bedrag over dat door ons moet gedragen worden. We hebben een subsidieaanvraag ingediend bij de gemeente en zoeken verder naar bijkomende financiering.

Storten mag dus, heel graag zelfs!

Op rekeningnummer BE56 2930 2120 7588 van Natuurpunt vzw met vermelding “project 3799 Mechels Rivierengebied” Voor een gift vanaf 40 euro ontvang je een fiscaal attest. Zo betaalt de overheid een stukje mee en krijg jij via je belastingaangifte een deel terug.

42 42 • Waarvan akte

Ru

pel

N14

N1

Jutse plassen

Zennegat

Biezenweiden (Broek De Naeyer) Polder Heindonk WILLEBROEK N16

Nete

Mosterdpot

Waverwoud

Goorbosbeekvallei Spoorwegzaten

Zennegat

Brede Zeyp Gasthuisbossen

Fort van Walem

(Blaasveldbroek)

Steenbeek

Hondsbossen Vossenbergbos Zuurbossen

SINT-KATELIJNE-WAVER

Eeckelenbos

Krankebossen Grote vijver van Klein Boom N15 PUTTE

R6

Kauwendaal Peultenbossen

Warande (Robbroek) Zuur Bemke

Bruinbeekvallei

Stuyvenberg

O ershoek

Peulisbossen

MECHELEN

Schopbos

r Vaa

e Zenn

Mechels Broek

BONHEIDEN

Mispeldonk

tW

E19

Zennebeemden

ille

Le u

Bru

ek-

bro

ve

Barebeekvallei

ns

e

Cassenbroek

Hoge Beemortel

't Ven

Beneden-Dijlevallei

va

ar

t

Pikhakendonk

Dijle

N26

l sse

N1

NATUURPUNT MECHELS RIVIERENGEBIED kern Bonheiden

Bruinbeekvallei Rudy Meeus rudy.meeus@telenet.be, 0478 29 87 09 Cassenbroek, Mispeldonk en Pikhakendonk Geert Van D’huynslager geertvandhuynslager@gmail.com, 0471 60 40 59 Joost Dewyspelaere joost.dewyspelaere@skynet.be, 015 51 69 97 kern Mechelen

Voordonkse plassen

Barebeekvallei Philip Jackson philip.jackson@natuurpunt.be, 0487 34 47 02 Battelaer, Warande en Zuur Bemke Patrick Van Herp, patrick.vanherp@hotmail.com, 0497 73 55 44 Fort van Walem Filip Van den Wyngaert, filip.vdw@telenet.be, 0476 25 37 45 Kauwendaal Kurt Stevens natuurpunt.kauwendaal@gmail.com, 0496 80 00 60 Mechels Broek Tony Van den Broeck tonynatuurpunt@gmail.com, 0479 08 35 12 Gust De Weerdt august.de.weerdt@telenet.be, 0477 77 10 19 Stuyvenberg Roel Schrauwen roel_schrauwen@hotmail.com, 0492 61 31 96 Mario Engels mario.engels2@telenet.be, 0499 55 29 96 Zennebeemden Tom Boermans, 0497 51 83 63 Pieter Schepers, 0476 98 90 77 zennebeemden@gmail.com

kern Willebroek

Biezenweiden Wim Candries, 0472 29 87 32 kern Sint-K atelijne-Waver

Gasthuisbossen, Hondsbossen, Vossenbergbos en Zuurbossen Jimmy Luyckx jimmy.luyckx@gmail.com Eeckelenbos en Spoorwegzaten Frank Hadermann frank.hadermann@skynet.be, 015 31 55 05 Luc Fillée luc.fillee@telenet.be, 0473 34 22 72

NATUURPUNT DE PUTTER

Grote Vijver van Klein Boom Albert Rijmenants albert.rijmenants@belgacom.net , 0479 71 41 77 Peulisbossen Joeri Verrept joeri@verre.pt, 0484 49 94 57 Krankebossen Joke Rijmenants jokke427@hotmail.com, 0479 44 39 58 Hoge Beemortel Albert Rijmenants 0479 71 41 77 Paul Oortman 0498 75 12 48 Schopbos Paul Oortman 0498 75 12 48 Albert Rijmenants 0479 71 41 77 Peultenbossen Lucien Verschoren lucien.verschoren@telenet.be, 0496 98 64 39 Steenbeekbossen Liliane Verhulsel liliane.verhulsel@gmail.com, 0468 22 92 02 Voordonkse plassen Toon Hasselman toon.hasselman@telenet.be, 0472 75 37 10 Natuurgebieden • 43

Afgiftekantoor 2800 Mechelen 1 P206001

bpost PB- PP

BELGIE(N) - BELGIQUE

driemaandelijks tijdschrift van Natuurpunt Mechels Rivierengebied en De Putter Afzender en VU: Frank De Roover - p/a Muizenhoekstraat 7 - 2812 Muizen april - mei - juni 2026

Naar de lente op zoek in het Keltisch Broek

Ga je mee op magische ontdekkingstocht met deze machtige Druïde?

1ei

m

Voor kinderen en hun gezin Veldcafé met meiboom, Keltische hapjes en verfrissende drankjes tussen 14u30 en 18u Vrij vertrek tussen 13u en 14u30, onthaalstand, parking Sportpark De Nekker, Spuibeekstraat, Mechelen (links van de grote fietsenstalling).

Lengte wandeling: 4 kilometer. Vooraf inschrijven is niet nodig.