GO! Mobility_juli 2026

RAI VERENIGING MAGAZINE | UITGAVE 2 JULI 2026 | JAARGANG 16

‘

DEFENSIE KAN DIT NIET ALLEEN. WE HEBBEN DE MOBILITEITS­ SECTOR NODIG.

’

THEMA: WEERBAARHEID ZONDER CIVIELE MOBILITEIT BESTAAT MILITAIRE SLAGKRACHT NIET WERKEN VOOR DEFENSIE VRAAGT MEER DAN ENTHOUSIASME DE LOGISTIEK VAN VREDE WERKT NIET MEER BEN JIJ KLAAR VOOR EEN CRISIS? GASTCOLUMN MARTIN WIJNEN DIRECTEUR GENERAAL RIJKSWATERSTAAT

VOORWOORD

Veiligheid begint hier Veiligheid zou een vanzelfsprekendheid moeten zijn. In Nederland moet iedereen zich veilig kunnen voelen. Thuis, op straat en onderweg. Dat is hoe het hoort. Veiligheid is essentieel in het dagelijks leven. Het vormt de basis van hoe we met elkaar samenleven en hoe we ons verplaatsen.

Maar dat is niet altijd zo. Juist op die plekken waar we ons dagelijks bewegen, namelijk op onze wegen, staat die veiligheid onder druk en gaat het nog te vaak mis. Niet alleen met verwondingen die grote impact hebben op levens, maar soms zelfs met dodelijke afloop. Op 9 april publiceerde het CBS de nieuwste cijfers over het aantal verkeersdoden in Nederland. Die cijfers zijn dramatisch. In 2025 kwamen 759 mensen om in het verkeer, 84 meer dan een jaar eerder.

Dit is onacceptabel. Achter deze aantallen gaan mensen schuil. Talloze gezinnen die een ouder, kind, broer of zus missen. Verkeersveiligheid raakt ons allemaal. We spreken al jaren over de ambitie van nul verkeersslachtoffers in 2050 en die blijft onverminderd belangrijk.

Tegelijk moeten we constateren dat de praktijk weerbarstig is. De recente stijging van het aantal slachtoffers laat zien dat we er helaas nog niet zijn en dit mogen we niet accepteren.

fietsen. Ook zien we dat Nederland, met de RDW, ruimte biedt aan de toepassing van geavanceerde rijhulpsystemen. Dat zijn belangrijke stappen die laten zien dat innovatie een wezenlijke bijdrage kan leveren aan het vergroten van de veiligheid op de weg.

Tegelijk verandert mobiliteit snel. Nieuwe voertuigen, zoals elektrische brommobielen, zijn in opkomst. Ze zijn duurzaam, nemen minder ruimte in en maken mobiliteit toegankelijker. Dat is goed, maar ze passen niet vanzelf overal. Dat vraagt om duidelijke keuzes over hun plek op de weg. Want zonder die keuzes komt de veiligheid onder druk te staan.

Maar technologie alleen is niet voldoende. We moeten ook investeren in onze infrastructuur. Dat is de afgelopen jaren onvoldoende gedaan en daar ligt een duidelijke opgave. Daarnaast zijn heldere regels en consequente handhaving essentieel. Veiligheid ontstaat niet vanzelf, maar vraagt om samenhang tussen beleid, uitvoering en gedrag.

Met name het aantal slachtoffers onder fietsers is gestegen. Dit vraagt om actie en gerichte maatregelen.

Maar regels moeten ook worden nageleefd en gehandhaafd. Het is heel moeilijk uit te leggen dat onveilige fatbikes die eenvoudig op te voeren zijn nog steeds met één druk op de knop verkrijgbaar zijn, terwijl handhaving achterblijft. In 2025 is er door de overheidsinstanties die verantwoordelijk zijn voor markttoezicht geen enkele illegale of opgevoerde fatbike in beslag genomen. Ook dat raakt direct aan de veiligheid op onze wegen.

Met name het aantal slachtoffers onder fietsers is gestegen. Dit vraagt om actie en gerichte maatregelen. Het stimuleren van vrijwillig fietshelmgebruik is daar een concreet voorbeeld van. Initiatieven zoals de campagne ‘Zet ’m op’, waarvan ik trots ben dat deze door RAI Vereniging wordt ondersteund, laten zien dat samenwerking binnen de sector het verschil kan maken.

Maar, meer verkeersveiligheid vraagt om een bredere aanpak. De sectoren investeren volop in nieuwe veiligheidssystemen die bijdragen aan het voorkomen van ongevallen, zoals assistentiesystemen voor

2

FRITS VAN BRUGGEN Algemeen voorzitter RAI Vereniging

De Nederlandse wegen zouden veilig moeten zijn, voor iedereen en alle weggebruikers. Dat vraagt om voortdurende aandacht en investeringen van overheid, sector en gebruikers. Veiligheid begint immers dichtbij huis, op de wegen waarop we ons iedere dag verplaatsen. Maar veiligheid kent meer dimensies. In een tijd waarin ook de internationale veiligheid onder druk staat, wordt steeds duidelijker hoe belangrijk een robuust en betrouwbaar mobiliteitssysteem is. In deze editie van GO!Mobility laten we zien hoe bereikbaarheid, logistiek en samenwerking bijdragen aan een weerbare samenleving.

RAI VERENIGING MAGAZINE

Werken voor Defensie vraagt meer dan enthousiasme 10

Zonder civiele mobiliteit bestaat militaire slagkracht niet 6

17

Infra Capacity Alliance wil Nederland voorbereiden op een tijdperk van nationale crisis

26

27

14

UITGAVE 2, JULI 2026

28

3

BRANCHENIEUWS

Stichting ElaadNL ontvangt Gouden RAI Wiel 2026 Stichting ElaadNL heeft tijdens het jaarlijkse Mobiliteitsdiner van RAI Vereniging het Gouden RAI Wiel 2026 ontvangen. Deze eervolle prijs is een erkenning voor het pionierswerk van de organisatie op het gebied van de elektrificatie van het Nederlandse wagenpark. Minister van Infrastructuur en Waterstaat Vincent Karremans reikte de prijs uit aan Onoph Caron, directeur van stichting ElaadNL.

ELaadNL slaat de brug tussen beleid, techniek en uitvoering en zorgt ervoor dat er werk wordt gemaakt van de implementatie.

Daarnaast is ElaadNL betrokken bij Europese projecten zoals het Horizon Europe-project SCALE, gericht op grootschalige uitrol van smart charging en Vehicle-to-Gridtoepassingen en stond de stichting aan de basis van het Open Charge Point Protocol, waarmee laadpunten kunnen samenwerken.

De prijs komt op een moment waarop elektrisch rijden sterk groeit: inmiddels is meer dan 40% van de nieuw verkochte auto’s in Nederland elektrisch. Tegelijkertijd zorgt de snelle energietransitie voor uitdagingen zoals netcongestie. Volgens de jury zijn partijen als ElaadNL daarom essentieel en is het Gouden Rijwiel niet alleen een uiting van waardering, maar beoogt ook deze inzet voor de komende periode verder te stimuleren.

Fotografie: Jeffrey van der Vaart

Elaad zet sinds de oprichting in 2009 in als kennis- en innovatiecentrum en brengt overheden, netbeheerders, marktpartijen en

kennisinstellingen bij elkaar om oplossingen te creëren voor het slim en duurzaam opladen van elektrische voertuigen. Het werk van

Het Gouden RAI Wiel, ingesteld in 2003, wordt jaarlijks uitgereikt aan personen of instellingen die zich onderscheiden op het gebied van mobiliteit, en dient zowel als waardering als stimulans voor verdere innovatie.

RAI Vereniging lanceert campagne voor scooter RAI Vereniging heeft de campagne #ALLEENMAARVOORDELEN gelanceerd om de voordelen van de moderne brom- en snorfiets onder de aandacht te brengen. De scooter wordt gepresenteerd als een duurzaam, betaalbaar en praktisch vervoermiddel dat zowel voor particulieren als zakelijke gebruikers interessant kan zijn.

“De scooter is de afgelopen jaren vaak naar de achtergrond verdwenen in het mobiliteitsdebat, terwijl het een efficiënte en toegankelijke vorm van mobiliteit is”, zegt Machiel Spiering, voorzitter van de sectie Scooters van RAI Vereniging. Met de campagne wil de brancheorganisatie laten zien dat de scooter een waardevolle aanvulling kan zijn op het huidige mobiliteitsaanbod. Op de speciale

4

campagnewebsite alleenmaarvoordelen.nl wordt aandacht besteed aan onder meer gebruiksgemak, betaalbaarheid en de emissievrije mogelijkheden van moderne scooters.

Ook is er informatie te vinden over de fiscale voordelen van zakelijk gebruik.

Daarbij wordt specifiek gewezen op de manier waarop de bijtelling voor scooters is geregeld.

In tegenstelling tot auto’s geldt geen vaste

RAI VERENIGING MAGAZINE

voetbijtelling, maar wordt gekeken naar het daadwerkelijke privégebruik. Hierdoor kan het gebruik van een scooter van de zaak aantrekkelijker uitpakken dan vaak wordt gedacht.

Met de campagne brengt RAI Vereniging de scooter opnieuw onder de aandacht als praktische mobiliteitsoplossing voor woon-­ werkverkeer en zakelijke ritten.

BRANCHENIEUWS

Onzekerheid rond Europees energielabel auto’s blijft richting 2030 Het aanstaande nieuwe Europese energielabel voor personenauto’s is nog volop in ontwikkeling. Het systeem, dat tussen 2028 en 2030 wordt verwacht, moet personenauto’s straks beter met elkaar vergelijkbaar maken. Maar zover is het nog niet.

Er ligt inmiddels een Europees voorstel, maar de belangrijkste keuzes moeten nog worden gemaakt. Ook in Nederland is nog niet duidelijk of eerst een aangepast nationaal label wordt ingevoerd of dat wordt gewacht op het Europese systeem.

Het vernieuwde brandstoflabel moet zorgen voor één systeem dat werkt voor alle aandrijf-

lijnen, van elektrisch tot hybride en traditionele brandstofauto’s. Daarbij kijkt Europa overigens niet alleen naar nieuwe auto’s, maar op termijn moet het ook worden toegepast op occasions.

zoals brandstof- en emissieconstanten, en daarover is nog altijd geen overeenstemming.

Daardoor kunnen landen voorlopig nog hun eigen keuzes maken met als gevolg dat exact dezelfde auto in het ene land anders uit de bus komt dan in het andere.

Voor autofabrikanten, importeurs én consumenten maakt dat het lastig om te vergelijken en vooruit te kijken. Zolang Europa geen duidelijke keuzes maakt, blijft ook onduidelijk wat het nieuwe label straks echt gaat zeggen.

In die vergelijking tussen die verschillende aandrijflijnen zit momenteel de grootste uitdaging. Daarvoor zijn rekenmethodes nodig,

Sterke start voor Jong RAI op Pon Campus Jong RAI maakt een sterke start met de eerste officiële bijeenkomst op de Pon Campus in Leusden. Jonge mobiliteitsprofessionals uit verschillende secties kwamen daar samen om elkaar te leren kennen en van elkaar te leren.

De diverse samenstelling van de groep zorgde direct voor verschillende perspectieven en waardevolle gesprekken. Daarmee is een eerste stap gezet in het verbinden van jonge professionals binnen de mobiliteitssector.

Een van de hoogtepunten was de keynote van Jasper Saeijs, Chief Business Officer

van Team Visma | Lease a Bike. Vanuit zijn ervaring in de topsport gaf hij een inkijk in wat teams echt succesvol maakt. Daarbij stond centraal hoe je als team toewerkt naar een gezamenlijk doel en wat daarvoor nodig is in termen van samenwerking, vertrouwen en eigenaarschap. Zijn voorbeeld van de weg die zijn team heeft afgelegd naar de

gele trui en een seizoen met maar liefst 76 overwinningen maakte dat heel concreet.

Daarnaast kregen deelnemers een rondleiding over de Pon Campus. De bijeenkomst werd afgesloten met een gezamenlijk diner, waarin volop gelegenheid was om verder kennis te maken en ervaringen uit te wisselen.

Aan tafel werden de gesprekken doorgezet en leerden deelnemers elkaar echt beter kennen. Een veelbelovende eerste bijeenkomst van Jong RAI, die smaakt naar meer.

Fotografie: Pon’s Automobielhandel

UITGAVE 2, JULI 2026

5

THEMA: WEERBAARHEID

Zonder civiele mobiliteit bestaat militaire slagkracht niet DE ZAAL: GEVULD MET MEER DAN 200 MOBILITEITSONDERNEMERS. OP HET PODIUM: TWEE GENERAALS. Niet voor een formele uitleg over missies of materieel, maar een open gesprek over samenwerking en weerbaarheid. Twee jaar geleden was dit een nauwelijks voorstelbaar scenario. Toch gebeurde precies dit tijdens de themabijeenkomst Militaire Mobiliteit, georganiseerd door RAI Vereniging op de Automotive Campus in Helmond. Het zegt veel over hoe snel de wereld is veranderd. Waar defensie jarenlang iets was van kazernes en missies ver weg, staat het nu midden in de samenleving. En dus ook midden in de mobiliteitssector.

Hoe verplaats je een leger door Europa?

“Zonder verplaatsingsvermogen geen afschrikking. En zonder afschrikking geen veiligheid.” Luitenant-generaal Dick van Ingen, Permanent Militair Vertegenwoordiger van Nederland bij de NAVO, maakt het direct concreet. “We hebben in Europa dertig jaar capaciteit afgebouwd. Tegelijkertijd zie je dat Rusland opschaalt, meer produceert dan het verbruikt en investeert in infrastructuur die wijst op langdurige paraatheid. De activiteiten die wij hen zien doen, doe je niet voor één jaar.”

Volgens hem draait weerbaarheid niet om wapensystemen alleen, maar ook om het vermogen om ze te verplaatsen. “Als je serieus nadenkt over de verdediging van Europa,

6

De logistiek achter het gevecht

moet je ook serieus nadenken over hoe je grote aantallen mensen en materieel door Europa beweegt. Niet op papier, maar fysiek.

Snel. En zonder blokkades.” Militaire mobiliteit gaat volgens hem dus niet over een extra konvooi, maar over bruggen die het gewicht aankunnen, spoorlijnen die lang genoeg zijn en procedures die niet weken duren. “Dat is geen militaire vraag alleen,” zegt hij. “Dat is een mobiliteitsvraag.”

“Strategie is mooi, maar als de logistiek niet werkt, sta je stil.” Commandeur Han van Bussel, Souschef Materiële Gereedheid bij het Ministerie van Defensie, brengt het gesprek terug naar de praktijk. “Alles begint in Nederland, in onze depots. Daar liggen water, brandstof, munitie en voeding. Van daaruit bouwen we de keten op richting het inzetgebied.” Hij schetst hoe die keten stap voor stap dichter naar het front schuift: eerst een Rear Supply Center op afstand van de dreiging, daarna een Main Supply Center waar goederen worden overgezet op terrein­ vaardige voertuigen, vervolgens een Forward Supply Center waar alles onder hogere dreiging gereedstaat om direct door te rijden naar de eenheden. “En uiteindelijk lever je het af bij de militair zelf. Dáár moet het op tijd zijn.”

Nederland heeft daarin volgens hem een duidelijke rol. “We hebben goede infrastructuur en een sterke logistieke sector. Dat is absoluut geen vanzelfsprekendheid in Europa.

Daar mogen we best wat trotser op zijn. En het strategisch inzetten.”

Volgens Van Bussel draait het om het intact houden van elke schakel in die keten. “In Oekraïne zie je hoe bepalend logistiek is.

Soms moet een onderdeel binnen twee uur vervangen worden. Lukt dat niet, dan ben je een positie kwijt.” Logistiek is daarmee

RAI VERENIGING MAGAZINE

THEMA: WEERBAARHEID

volgens hem geen ondersteunende activiteit meer. “Het is beslissend. Zonder logistiek geen gevecht.”

Van efficiëntie naar resilience “Jarenlang hebben we ons gericht op efficiëntie,” zegt Van Bussel. “Voorraden omlaag, processen strak, kosten beheersen. Dat was heel logisch in een stabiele wereld.” Maar volgens hem vraagt de huidige realiteit om iets anders. “We moeten meer gaan denken in resilience. Ik gebruik dat woord bewust.

Het gaat om veerkracht in het systeem.” Dat betekent volgens hem spreiding, alternatieven en opschaling. “We hebben niet één route nodig, maar meerdere. Niet één leverancier, maar een netwerk. Niet minimale voorraden, maar buffers.”

Voor veel ondernemers in de zaal was dat een herkenbaar verhaal. Ook in de mobiliteitssector draaide de afgelopen decennia veel om efficiëntie: just-in-time leveren, voorraden beperken en capaciteit optimaal benutten. De huidige geopolitieke werkelijkheid stelt ons echter een andere vraag. Niet alleen hoe efficiënt een systeem is, maar

‘

HAN VAN BUSSEL Defensie kan dit niet alleen. We hebben de

’

mobiliteitssector nodig.

Fotografie: Vincent Knoops

UITGAVE 2, JULI 2026

7

THEMA: WEERBAARHEID

ook hoe robuust het blijft wanneer de druk toeneemt. Daar ligt precies ook de grens van wat Defensie zelf kan organiseren. “We kunnen echt niet alles zelf. En dat moeten we ook niet willen.” Het uitgangspunt is daarom helder: zo civiel als mogelijk, zo militair als noodzakelijk.

Een groot deel van de logistieke capaciteit die nodig is voor grootschalige verplaatsingen bevindt zich buiten de krijgsmacht. Transportmiddelen, opslagruimte, onderhoud, planningssystemen en zelfs chauffeurs zijn in Nederland grotendeels civiel georganiseerd.

De vraag aan de sector is dan ook niet om militaire taken over te nemen, maar om mee te denken over schaal en flexibiliteit. “Wat als meerdere verplaatsingen tegelijk moeten plaatsvinden? Wat als een corridor uitvalt?

Dan moet het systeem door kunnen draaien.

Dat is resilience.” Uiteindelijk vat hij het nuchter samen: “Ik wil dat mijn spullen er zijn. Hoe dat gebeurt, is minder belangrijk dan dát het gebeurt.”

voor industriebeleid binnen de NAVO. “Sinds Oekraïne zien we steeds meer dat we moeten werken als partners.”

Volgens Van der Linden gaat het daarbij niet alleen om de vraag of een product geleverd kan worden, maar vooral of productie kan worden opgeschaald wanneer de situatie daarom vraagt. Dat raakt aan capaciteit, personeel, innovatie en investeringszekerheid.

“Veiligheid is niet langer alleen iets van de overheid,” zegt hij. “Het is iets wat we samen moeten bouwen.” Voor bedrijven betekent dat een andere relatie met Defensie en de NAVO. Niet als incidentele opdrachtgever, maar als partner binnen een bredere weerbaarheidsopgave. Daarbij gaat het niet alleen om grote defensiebedrijven. Juist in toe­ leveringsketens zit veel potentieel. Van logistieke dienstverleners en voertuigspecialisten tot opslagbedrijven, softwareontwikkelaars en onderhoudspartijen. De vraag is steeds vaker niet óf bedrijven kunnen bijdragen, maar hoe snel zij kunnen opschalen wanneer de situatie daarom vraagt.

We zien steeds meer ondernemers die willen weten hoe ze kunnen bijdragen.” Tegelijkertijd merkt hij dat bedrijven soms terugschrikken voor de complexiteit van defensietrajecten.

“De eerste keer kan best confronterend zijn.

Er komt veel bij kijken en je moet de weg weten te vinden.”

Juist daar probeert RVO bedrijven te ondersteunen. Via programma’s zoals het European Defence Fund, NAVO DIANA of Horizon Europe helpt de organisatie ondernemers bij het ontwikkelen van innovatieve projecten met een militaire of civiele toepassing, vinden van partners en het vormen van consortia.

Volgens Hartong is samenwerking met andere ondernemers daarbij essentieel. “Individueel aankloppen is lastig. Je moet kijken met wie je kunt optrekken.” Dat sluit aan bij wat er verder in de zaal werd besproken. Ondernemers zien kansen, maar benoemen ook de drempels.

Tenders worden als complex ervaren, toetreden tot defensieketens kost tijd en investeringen vragen zekerheid. Zeker voor mkb-­ bedrijven is dat een belangrijke afweging.

Industrie als strategische partner Ook binnen de NAVO verandert de relatie met het bedrijfsleven. Waar veiligheid lange tijd vooral een verantwoordelijkheid van overheden was, groeit het besef dat weerbaarheid alleen kan ontstaan in samenwerking met de industrie. “We hebben jarenlang richting de industrie gecommuniceerd,” zegt Wibe van der Linden, verantwoordelijk

8

De praktische kant: hoe sluit je aan?

Voor veel ondernemers in de zaal was de vraag uiteindelijk heel praktisch: hoe kom je eigenlijk binnen bij Defensie? Victor Hartong van RVO ziet die vraag steeds vaker terugkomen. “Toen ik in 2021 begon, was defensie voor veel bedrijven geen onderwerp,” vertelt hij. “Sindsdien is dat compleet veranderd.

RAI VERENIGING MAGAZINE

De boodschap vanuit RVO was daarom helder: maak gebruik van de diensten van RVO en wacht niet tot de perfecte opdracht voorbijkomt, maar maak jezelf zichtbaar. Niet ieder bedrijf hoeft direct leverancier van Defensie te worden. Juist in toeleverings­ ketens, nichemarkten en innovatieprojecten liggen kansen om aan te haken. Wie onderdeel

THEMA: WEERBAARHEID

Fotografie: Vincent Knoops

wil worden van het ecosysteem, moet vooral laten zien wat hij kan bijdragen.

Mobiliteit als fundament van veiligheid Wat in Helmond boven tafel kwam, was geen oproep tot militarisering van de sector. Het was een erkenning van de realiteit. Mobiliteit is een voorwaarde voor economische groei, maar ook voor veiligheid. De netwerken die dagelijks goederen en mensen verplaatsen, vormen in crisistijd de ruggengraat van defensieve slagkracht. Dat legt verantwoordelijkheid bij overheid én bedrijfsleven. Niet in paniek, maar in voorbereiding.

Aan het einde van de bijeenkomst bleef geen gevoel van dreiging hangen, maar van urgentie.

Van Bussel verwoordde het pragmatisch: “Ik wil meerdere partijen, meerdere routes, meerdere oplossingen. Dat maakt ons sterker.”

Van Ingen sloot af met een constatering die zowel strategisch als menselijk klinkt: “Wie mobiliteit serieus neemt, neemt veiligheid serieus.”

Misschien was dat wel de belangrijkste conclusie van de middag in Helmond. Militaire mobiliteit gaat uiteindelijk niet alleen over materieel, infrastructuur of logistieke corridors.

Het gaat over mensen, bedrijven en netwerken die kunnen leveren wanneer het erop aankomt. Twee jaar geleden leek die wereld nog ver weg van de mobiliteitssector. Inmiddels zit ze midden in de zaal.

UITGAVE 2, JULI 2026

9

THEMA: WEERBAARHEID

‘

10

RAI VERENIGING MAGAZINE

RAYMOND DUBBELDAM Wie denkt dat je Defensie er ‘even bij doet’,

’

moet er niet aan beginnen.

THEMA: WEERBAARHEID

GEEN QUICK WIN:

Werken voor Defensie vraagt meer dan enthousiasme Voor veel bedrijven klinkt defensie ineens als een interessante markt. Grote investeringen, langdurige projecten en de maatschappelijke relevantie maken de sector aantrekkelijk voor ondernemers. Maar ondernemers die er al actief zijn, schetsen tegelijkertijd een wat genuanceerder beeld. Niet uit negativiteit, maar juist vanuit hun ervaring. Want hoewel de defensiemarkt technisch uitdagend en economisch interessant kan zijn, vraagt ze ook om een lange adem en een compleet andere manier van werken.

Tijdens de bijeenkomst over militaire mobiliteit op de Automotive Campus in Helmond merkten veel ondernemers dat de defensiewereld ineens dichterbij komt. Generaals spraken daar over logistiek als de strategische ruggengraat van Defensie. Maar achter die grote geopolitieke urgentie schuilt ook een praktische werkelijkheid voor ondernemers.

Dat betekent controles, strenge kwaliteits­ normen, en veel beveiligingseisen waar je organisatie aan moet voldoen. “Dat kost tijd,” zegt Vorsteveld, “maar uiteindelijk ook waardevol. Wanneer je je processen voor Defensie strak op orde hebt, wordt je gehele bedrijf daar uiteindelijk beter van. Ook richting civiele klanten.”

“Defensie is geen gewone klant”

“Het komt absoluut niet aanwaaien”

“Defensie is geen gewone klant,” zegt Raymond Dubbeldam, CEO van Dubbeldam Industries, dat zijn hoofdkantoor heeft in Schelluinen. Zijn bedrijf is inmiddels al een aantal jaar actief in de defensiewereld. “Je klopt niet gewoon ergens aan en krijgt een afspraak. Je moet uitvinden wie waarover gaat, hoe aanbestedingen werken en welke regels erbij komen kijken. Dat maakt het behoorlijk complex.”

Toch waarschuwen zowel Dubbeldam als Vorsteveld voor te veel enthousiasme. “Ja, er liggen enorme kansen bij Defensie,” zegt Dubbeldam. “Maar veel bedrijven denken dat je snel kunt instappen. Zo werkt het gewoon niet.”

Volgens hem duurt het vaak jaren voordat bedrijven echt voet aan de grond krijgen. En zelfs als opdrachten binnenkomen, begint het pas. “Daarna moet je vaak ook nog alles voorfinancieren.” Dat vraagt werkkapitaal en vooral veel geduld. Zeker voor mkb-bedrijven kan dat een flinke uitdaging zijn.

Bij Broshuis in Kampen herkennen ze dat beeld direct. Het bedrijf werkt al tientallen jaren voor Defensie en weet hoe anders die markt functioneert. “Een gewone klant wil vooral een goede oplegger,” zegt CEO Harold Vorsteveld. “Defensie kijkt veel breder. Ze willen weten hoe je processen zijn ingericht, hoe je kwaliteit borgt en hoe je voorkomt dat dingen fout gaan.”

UITGAVE 2, JULI 2026

Bij Broshuis herkennen ze dat meteen.

“Iemand die denkt dat je Defensie er even bij doet, moet er eigenlijk niet aan beginnen,” zegt Vorsteveld. “Je moet investeren in processen, mensen en kwaliteit. Daar gaat gewoon veel tijd in zitten.”

11

THEMA: WEERBAARHEID

Bij ESVE Special Trailers in Lichtenvoorde merken ze dat ook.

Directeur Albert Willemsen kwam via kleinere projecten en bestaande contacten stap voor stap in aanraking met Defensie.

“Het komt absoluut niet aanwaaien,” zegt hij. “Je stopt veel tijd in offertes, gesprekken en contacten. Soms zit je met vijftien partijen in één aanbesteding en uiteindelijk wint er maar één.”

Volgens Willemsen onderschatten bedrijven vooral hoe specifiek de vraag vanuit Defensie vaak is. “Je kunt niet zomaar iets ontwikkelen en hopen dat Defensie het interessant vindt. Het moet echt aansluiten op een behoefte.”

Eerst meekijken, dan meedoen Voor bedrijven die willen instappen, hebben de ondernemers daarom een vrij praktische boodschap: ga eerst kijken bij bedrijven die het al doen. “Ga eens langs bij een OEM of grotere hoofdaannemer,” zegt Dubbeldam. “Kijk of je daar kunt meedoen. Zo leer je hoe die wereld werkt.”

12

Volgens hem onderschatten veel bedrijven hoeveel kennis en voorbereiding defensiewerk vraagt. “Je moet accepteren dat je in het begin vooral leert. OEM’ers worden dagelijks benaderd door partijen die iets willen. Dus je moet echt iets kunnen toevoegen.”

Ook industriële participatie, waarbij buitenlandse leveranciers Nederlandse bedrijven moeten betrekken bij opdrachten, werkt volgens hem in de praktijk minder makkelijk dan soms wordt gedacht.

Dubbeldam: “Dat klinkt mooi op papier, maar niet iedere buitenlandse ondernemer zit te wachten op samenwerking met een lokale partij.

Uiteindelijk moet er wel een echte relatie ontstaan. Niet alleen omdat het moet, maar omdat je als bedrijf ook echt iets toe te voegen hebt.”

Uiteindelijk draait het volgens Willemsen gewoon om vertrouwen.

“Je hebt een vast contactpersoon nodig,” zegt hij. “Je bouwt relaties op. En je moet laten zien dat je kunt leveren.”

Meer dan alleen business Toch overheerst geen cynisme. Integendeel. Juist de technische uitdaging en de schaal van de projecten maken defensiewerk

RAI VERENIGING MAGAZINE

THEMA: WEERBAARHEID

HAROLD VORSTEVELD Broshuis

Fotografie: RTV Oost/Rob van der Wardt

aantrekkelijk. “Niemand vindt oorlog fijn,” zegt Vorsteveld. “Maar Defensie is er wel om vrijheid te beschermen. Daar willen mensen hier graag aan bijdragen.”

Ook Dubbeldam ziet dat bredere belang. “We moeten realistisch zijn over de wereld waarin we leven,” zegt hij. “We moeten ons kunnen verdedigen. Dat betekent ook dat de industrie moet kunnen opschalen wanneer dat nodig is.”

Daarnaast bieden defensieprojecten iets wat in de reguliere markt steeds zeldzamer wordt: lange termijn. Waar civiele klanten soms enkele voertuigen bestellen, gaan defensieprojecten vaak over tientallen of honderden systemen verspreid over meerdere jaren. “Het kost veel tijd,” zegt Vorsteveld. “Maar het zijn ook lange projecten met continuïteit. Dat maakt het interessant.”

Geen snelle omzet, wel een serieuze keuze Werken voor Defensie kan veel brengen, daar zijn de drie ondernemers het wel over eens. Grote projecten, technische uitdagingen en langdurige samenwerking maken de markt aantrekkelijk. Maar makkelijk is het volgens hen absoluut niet.

ALBERT WILLEMSEN ESVE Special Trailers

Je bent er niet met alleen een goed product. Je organisatie moet het ook aankunnen. Je moet tijd investeren, mensen leren kennen en relaties opbouwen en accepteren dat dingen soms lang duren. Of zoals Raymond Dubbeldam het samenvat: “Je doet Defensie er niet even bij.”

UITGAVE 2, JULI 2026

13

THEMA: WEERBAARHEID

DE LOGISTIEK VAN VREDE WERKT NIET MEER

Infra Capacity Alliance wil Nederland voorbereiden op een tijdperk van nationale crisis “We leven niet meer in vrede, maar ook nog niet in oorlog. Toch zijn onze regels, aanbestedingen en logistieke systemen nog volledig ingericht op vredestijd.” Met die constatering vat Jan Pol van de Infra Capacity Alliance (ICA) samen waarom volgens hem een fundamenteel andere manier van samenwerken nodig is tussen overheid, Defensie en bedrijfsleven.

Waar Nederland jarenlang optimaliseerde op efficiëntie, lage kosten en just in time logistiek, draait het nu steeds vaker om weerbaarheid, continuïteit en snelle opschaling in crisissituaties. Dat raakt direct aan de mobiliteits- en logistieke sector. Defensie bereidt zich voor op scenario’s waarbij op meerdere plekken in Europa tegelijkertijd grote logistieke capaciteit nodig is. Tegelijkertijd neemt de druk op civiele infrastructuur toe door achterstallig

14

RAI VERENIGING MAGAZINE

THEMA: WEERBAARHEID

onderhoud, cyberdreigingen, energieproblematiek, geopolitieke spanningen en personeels­tekorten. Volgens Pol vraagt dat om een nieuwe manier van samenwerken, volgens de Whole of Society-aanpak, een ecosysteem waarin publieke en private partijen niet langer tegenover elkaar staan als opdracht­ gever en leverancier, maar samen verantwoordelijkheid dragen voor de continuïteit van Nederland.

Van efficiëntie naar weerbaarheid en strategische paraatheid Volgens Pol ligt het grootste probleem niet eens primair bij een tekort aan materieel, hoewel dat zeker een uitdaging is, maar vooral bij de manier waarop Nederland georganiseerd is. “De grootste knelpunten zijn organisatorisch. We werken nog steeds met kaders die gebaseerd zijn op voorspelbaarheid. De manier ’aanbesteden en financieren’ loopt achter op de realiteit.”

Die realiteit is volgens hem dat Nederland zich inmiddels in een permanent grijs gebied bevindt. Niet in oorlog, maar ook niet meer in een stabiele vredessituatie.

Daardoor ontstaan nieuwe risico’s waarop de huidige systemen onvoldoende zijn voorbereid. “We moeten af van het idee dat weerbaarheid en paraatheid alleen een taak van Defensie is. Het gaat uiteindelijk over de continuïteit van de samenleving en voor onze ondernemingen is dat bedrijfs­ continuïteit. Over de vraag: kun je je eigen broek nog ophouden als het misgaat?”

Dat betekent volgens ICA dat bedrijven veel strategischer moeten nadenken over hun rol tijdens crises. Niet alleen over noodstroom of een back-upserver, maar vooral over essentiële processen, sleutelpersoneel en afhankelijkheden in de keten.

“Veel bedrijven zitten nog op facilitair niveau. Een noodaggregaat is mooi, maar dat is niet strategisch. Wat zijn de kroonjuwelen in jouw organisatie? Welke tien mensen zijn écht cruciaal? Hebben zij afspraken gemaakt? Kun je blijven draaien als stroom, internet of telefonie 72 uur uitvallen?” Volgens Pol onderschatten veel organisaties nog altijd hoe afhankelijk Nederland is geworden van systemen die tijdens crises kwetsbaar blijken te zijn.

“Als logistiek stilvalt, raakt dat uiteindelijk veel meer dan alleen transport. Dan raken zaken als bevoorrading, gezondheidszorg, energievoorziening en mobiliteit ontwricht.”

“ Wat als iedereen tegelijk capaciteit nodig heeft?”

op vragen van GO! Mobility noemt Defensie de rol van de Nederlandse logistieke sector “cruciaal en onmisbaar”. Vooral binnen de grondgebonden logistiek is behoefte aan aanvullende capaciteit. Defensie noemt onder meer diepladertransport, munitietransport, containervervoer, bulktransport, stukgoedtransport en heffen en hijsen als essentiële onderdelen van die samen­ werking. Die behoefte komt samen in het nieuwe programma Ecosysteem Logistiek, waarmee Defensie vanaf 2026 langdurige samenwerkingen met logistieke bedrijven wil aangaan. De eerste aanbesteding voor diepladertransport werd inmiddels gepubli­ ceerd via aanbestedingsplatform Mercell.

Volgens Defensie zijn dergelijke overeenkomsten noodzakelijk om snel te kunnen opschalen in crisissituaties. Juist daar raakt ICA volgens Pol een gevoelig punt.

De traditionele verhouding tussen overheid en bedrijfsleven werkt volgens hem niet meer in een tijd waarin meerdere crises tegelijkertijd kunnen optreden. “Wat als alle veiligheidsregio’s tegelijk capaciteit nodig hebben? Dan werken waakvlamcontracten niet meer.” ICA functioneert als een landelijk samenwerkingsnetwerk van bedrijven die tijdens crises gezamenlijk mensen, materieel en expertise kunnen inzetten. In plaats van dat overheden afzonderlijk tientallen of honderden bedrijven moeten aansturen, organiseert ICA paraatheid op nationaal niveau. Eén gezamenlijk aanspreekpunt voor snelle opschaling en coördinatie, een schakel tussen overheid en markt. Daarmee ontstaat een flexibel civiel crisisnetwerk dat kan ondersteunen bij uitval van infrastructuur, opvang, logistiek en noodvoorzieningen. Vraag ons niet om één specifiek aggregaat. Vraag ons welk effect je nodig hebt, dan organiseren wij een oplossing.” Daarbij hoort volgens hem ook een fundamenteel andere manier van denken over samenwerking.

“Concurreren wordt samenwerken.

We kunnen niet blijven denken in klassieke klant-leverancierrelaties.”

Ook Defensie erkent dat de afhankelijkheid van het bedrijfsleven groot is. In reactie

UITGAVE 2, JULI 2026

15

THEMA: WEERBAARHEID

Klassieke muziek versus jazz Die samenwerking verloopt volgens Pol nog niet vanzelfsprekend. Defensie en bedrijfsleven kijken fundamenteel anders naar risico, planning en controle. “Defensie werkt als klassieke muziek: strak georganiseerd en volledig uitgeschreven. Bedrijven improviseren als jazz. Ze schakelen snel, nemen risico’s en passen zich continu aan. Die werelden moeten elkaar leren begrijpen.” Volgens hem wringt het daar regelmatig. Militairen proberen onzekerheid te beheersen via structuur en planning, terwijl bedrijven juist gewend zijn om in onzekerheid te opereren. Toch hebben beide werelden elkaar hard nodig, we moeten de verschillen uit zien te nutten. Zeker nu Defensie zich voorbereidt op scenario’s waarbij op meerdere plekken in Europa tegelijkertijd logistieke capaciteit nodig is.

Pol merkt tegelijkertijd dat de urgentie begint door te dringen. Niet alleen bij Defensie, maar ook bij bedrijven en overheden. De recente weerbaarheidscampagne van de Rijksoverheid, waarin bedrijven worden opgeroepen zich voor te bereiden op langdurige uitval van stroom, telecom of internet, ziet hij als een belangrijke stap. “Het effect van die campagne moet zijn dat bedrijven zichzelf kritische vragen gaan stellen. Niet alleen: hebben we een noodaggregaat? Maar: wat is er nodig om écht operationeel te blijven?”

materiaal, weinig personeel en veel achterstallig onderhoud. Bovendien is veel capaciteit al ingezet of verplaatst richting Oost-Europa.”

Volgens Pol vraagt dat om nieuwe manieren van organiseren. Bijvoorbeeld via flexibele inzet van personeel of vormen van duaal werkgeverschap, waarbij mensen zowel civiel als tijdens crises inzetbaar zijn. Ook cyberweerbaarheid speelt daarin een steeds grotere rol. “Ik denk dat het inmiddels onverantwoord is om je niet te wapenen tegen cyberaanvallen.” Hij verwijst naar cijfers waaruit blijkt dat een groot deel van de bedrijven die zwaar getroffen worden door cyberincidenten en daar onvoldoende op voorbereid zijn, binnen enkele jaren failliet gaat. Volgens hem moeten bedrijven daarom leren denken vanuit aanpassingsvermogen.

Niet alles dichtregelen, maar zorgen dat je kunt blijven functioneren wanneer omstandigheden veranderen. Hij vergelijkt dat met een bakker tijdens een crisis. “Normaal maak je misschien 25 soorten broodjes. Maar als ingrediënten wegvallen, maak je alleen nog wit en bruin. Degene die zich het snelst kan aanpassen en relevant blijft, overleeft.”

Een economie van weerbaarheid Volgens Pol staat Nederland aan het begin van een fundamentele omslag. Jarenlang draaide de economie om efficiëntie, snelheid

Schaarste wordt het nieuwe normaal Een terugkerend thema in het gesprek is schaarste. Niet alleen aan materieel, maar vooral aan mensen en capaciteit. “Er is weinig

‘

JAN POL We leven niet meer in vrede, maar ook nog niet in oorlog. Toch zijn onze regels, nog volledig ingericht op vredestijd

16

’

aanbestedingen en logistieke systemen

RAI VERENIGING MAGAZINE

en mondiale afhankelijkheden. Nu verschuift de aandacht naar continuïteit en strategische autonomie. “De overheid moet de ogen openen. Als je eenmaal ziet hoe afhankelijk we zijn geworden, kun je het niet meer níét zien.” Daarom ziet ICA weerbaarheid en paraatheid niet als een tijdelijke crisismaatregel, maar als een structurele maatschappelijke en economische opgave. Volgens hem draait het uiteindelijk om één fundamentele vraag: kan Nederland blijven functioneren als meerdere systemen tegelijk onder druk komen te staan? “De risico’s worden onvoorspelbaarder. We moeten minder versnipperd werken. Minder jazz, meer samenhang.”

Voor de mobiliteits- en logistieke sector betekent dat volgens hem een fundamentele verschuiving: van maximale efficiëntie naar strategische weerbaarheid en paraatheid.

Niet alleen voor Defensie, maar voor de continuïteit van de samenleving zelf.

THEMA: WEERBAARHEID

BEN JIJ KLAAR VOOR EEN CRISIS?

Het begint niet met een crisisplan.

Het begint met een gesprek.

Wat gebeurt er met jouw bedrijf als morgen de stroom uitvalt? Of als internet en telefonie drie dagen lang niet beschikbaar zijn? Kunnen medewerkers doorwerken?

Kun je klanten bereiken? Kunnen leveranciers leveren?

Het zijn vragen waar veel ondernemers liever niet te lang bij stilstaan.

Toch worden ze steeds relevanter, zegt Sabine Gielens, senior strategisch beleidsadviseur cyber­ security en economische weerbaarheid bij VNO-NCW en MKB-Nederland. Volgens haar is de wereld de afgelopen jaren fundamenteel veranderd. Niet alleen door cyberaanvallen, maar ook door geopolitieke spanningen, verstoringen in internationale ketens en toenemende afhankelijkheden van digitale systemen. “We zitten nu echt in een andere situatie.” Waar ondernemers jarenlang vooral bezig waren met groei, efficiëntie en kostenbeheersing, komt daar volgens haar een nieuwe opdracht bij: nadenken over weerbaarheid.

We denken dat alles vanzelf blijft werken “We hebben jarenlang steeds efficiënter gewerkt. Alles digitaal, alles just in time. Dat heeft ons veel gebracht, maar het maakt ons ook kwetsbaar.” Volgens Gielens is dat misschien wel de belangrijkste verandering van de afgelopen jaren. Van just-in-time leveringen tot digitale planningssystemen: bedrijven zijn afhankelijker geworden

van ketens die jarenlang vanzelfsprekend leken. Zolang alles werkt, levert dat enorme voordelen op. Maar juist daardoor staan veel ondernemers nauwelijks stil bij de vraag wat er gebeurt als één van die schakels wegvalt. Die kwetsbaarheid wordt steeds zichtbaarder. Niet alleen door cyberaanvallen, maar ook door geopolitieke spanningen, verstoringen in internationale ketens en toenemende afhankelijkheden van buitenlandse leveranciers. “De geopolitieke situatie is anders geworden. De oorlog in Oekraïne, spanningen rond Taiwan, instabiliteit in het Midden-Oosten. Afhankelijkheden worden steeds vaker ingezet als drukmiddel.” Volgens Gielens vraagt dat om een andere manier van denken. Efficiëntie blijft belangrijk, maar bedrijven moeten daarnaast ook nadenken over weerbaarheid. “Economische weerbaarheid is geen luxe meer. Het is inmiddels een harde randvoorwaarde voor continuïteit, veiligheid en welvaart.”

Van noodpakket naar ondernemerschap De overheid roept burgers inmiddels op om zichzelf minimaal 72 uur te kunnen redden bij langdurige uitval van stroom, telecom of andere vitale voorzieningen. Die oproep leidde ook tot vragen vanuit het bedrijfsleven. “Vooral mkb-bedrijven vroegen: wat wordt er eigenlijk van ons verwacht? Waar moeten we beginnen?” Volgens Gielens is dat begrijpelijk.

Van extreem weer tot uitval van infrastructuur: weerbaarheid begint met vooruitdenken en voorbereid zijn op wat je onderweg kunt tegenkomen.

Illustratie: Willemijn ten Wolde

UITGAVE 2, JULI 2026

17

THEMA: WEERBAARHEID

‘

SABINE GIELENS Veel ondernemers vragen: wat moet ik doen? Maar de eerste vraag is eigenlijk: wat moet er absoluut blijven functioneren?

18

’

RAI VERENIGING MAGAZINE

Fotografie: VNO-NCW

THEMA: WEERBAARHEID

Ondernemers hebben al veel op hun bord: stijgende kosten, personeels­ tekorten, verduurzaming, digitalisering en nieuwe wet- en regelgeving.

Toch vindt ze dat weerbaarheid niet langer als iets extra’s moet worden gezien. “We hopen echt dat weerbaarheid onderdeel wordt van het reguliere ondernemerschap.”

Ken jij je kroonjuwelen?

Volgens Gielens maken veel bedrijven dezelfde fout wanneer ze over weerbaarheid nadenken. Ze zoeken direct naar oplossingen. “Veel ondernemers vragen: wat moet ik doen? Maar de eerste vraag is eigenlijk: wat moet er binnen je bedrijf of onderneming absoluut blijven functioneren?” Juist daarom ontwikkelden VNO-NCW en MKB-Nederland de handreiking Weerbaarheid: Ondernemen is vooruitdenken. Die werd opgesteld nadat ondernemers zelf vroegen wat ze concreet kunnen doen om hun weerbaarheid te vergroten. Een belangrijk onderdeel daarvan is het identificeren van de zogenoemde kroonjuwelen van een bedrijf: de mensen, processen, leveranciers en producten of diensten die essentieel zijn om het bedrijf draaiende te houden. “Welke processen zijn cruciaal? Welke mensen zijn onmisbaar?

Welke leveranciers heb je écht nodig? En wat gebeurt er als één van die schakels uitvalt?” Volgens Gielens hebben veel organisaties dat gesprek nog nooit expliciet gevoerd. Terwijl daar juist de basis van weerbaarheid ligt. Pas als duidelijk is wat absoluut moet blijven functioneren, kun je nadenken over maatregelen.

Weerbaarheid hoeft niet duur te zijn Volgens Gielens denken ondernemers vaak dat weerbaarheid automatisch grote investeringen betekent. Dat is niet altijd het geval.

“Het hoeft niet meteen perfect te zijn. Het begint met nadenken.”

Soms zijn relatief eenvoudige maatregelen al effectief. Neem uitval van telecom. Voor veel bedrijven is bereikbaarheid essentieel. In dat geval kan een tweede simkaart van een andere provider al helpen.

Niet omdat storingen daarmee onmogelijk worden, maar omdat de kans kleiner is dat meerdere netwerken tegelijkertijd uitvallen. Hetzelfde geldt voor alternatieve leveranciers, noodcommunicatie of het tijdelijk handmatig kunnen uitvoeren van bepaalde processen. Volgens Gielens draait weerbaarheid niet om perfect voorbereid zijn, maar om het verkleinen van kwetsbaarheden. “Wat is de impact van een verstoring op jouw kroonjuwelen? En hoe kun je die impact beperken?”

Groot kan niet zonder klein Wanneer gesproken wordt over vitale processen, denken veel mensen aan energiebedrijven, telecomaanbieders of grote logistieke spelers.

Maar achter die organisaties schuilt een netwerk van duizenden mkb-bedrijven. “We denken bij weerbaarheid vaak aan grote bedrijven en vitale processen. Maar die bedrijven zijn afhankelijk van producten en diensten van mkb-bedrijven.” Dat maakt weerbaarheid volgens haar een gezamenlijke opgave. “Grote bedrijven zijn afhankelijk van

kleine bedrijven. Als het mkb niet meegaat in het versterken van weerbaarheid, gaan we het uiteindelijk niet redden.” Juist daarom vragen we aandacht voor meer samenwerking tussen bedrijven op bedrijventerreinen en binnen ketens. Grote bedrijven hebben er belang bij dat hun leveranciers overeind blijven. Gezamenlijke investeringen in voorzieningen, kennisdeling en noodmaatregelen kunnen daarbij helpen. “Groot helpt klein. Dat is uiteindelijk ook in het belang van grote bedrijven zelf.”

De kwetsbaarheid die in iedere inbox zit Als Gielens één kwetsbaarheid moet aanwijzen die nog steeds wordt onderschat, hoeft ze niet lang na te denken: cybersecurity. “Met één phishingmailtje kan iemand bij wijze van spreken al binnen zijn.” Bij cybersecurity zit de grootste winst vaak in de basis. Het Nationaal Cyber Security Centrum noemt daarvoor vijf basisprincipes: breng risico’s in kaart, bevorder veilig gedrag, bescherm systemen en applicaties, beheer toegang tot data en diensten en bereid je voor op incidenten. Juist daarom pleit ze ervoor om de digitale basis op orde te brengen voordat organisaties zich verliezen in complexe scenario’s.

“We praten veel over hybride dreigingen en geopolitieke risico’s, terwijl de digitale hygiëne vaak nog echt verbeterd kan worden.”

Begin met een gesprek Ondanks alle waarschuwingen wil Gielens ondernemers vooral niet bang maken. Volgens haar begint weerbaarheid niet met een crisisplan, een investering of een technische oplossing, maar met een gesprek.

“Ga met je personeel om tafel. Bespreek de scenario’s. Wat doen we als systemen uitvallen? Wat moet absoluut doorgaan? Kortom, loop samen de handreiking door en stel een (papieren!) noodplan op.”

Volgens Gielens draait weerbaarheid uiteindelijk niet alleen om het voorkomen van stilstand. Het gaat ook om aanpassingsvermogen.

Wat gebeurt er als omstandigheden veranderen? Welke producten en diensten blijven nodig? Hoe houd je medewerkers aan het werk als de vraag plotseling verschuift? De overheid vraagt burgers en bedrijven om zichzelf in bepaalde scenario’s minimaal 72 uur te kunnen redden. Niet omdat de overheid haar verantwoordelijkheid afschuift, maar omdat die tijd nodig kan zijn om hulpverlening en crisisorganisatie op gang te brengen. Juist daarom is voorbereiding zo belangrijk. Dat is uiteindelijk ook de boodschap die zij ondernemers wil meegeven.

Niet wachten tot een crisis zich aandient, maar vandaag al nadenken over afhankelijkheden, kwetsbaarheden en continuïteit. “Het begint bij je eigen bedrijf operationeel houden. Daarmee help je uiteindelijk ook je personeel, klanten, leveranciers en de maatschappij.” Volgens Gielens verandert daarmee ook de betekenis van ondernemerschap.

Groei en efficiëntie blijven belangrijk, maar zijn niet langer voldoende.

“We hopen echt dat weerbaarheid onderdeel wordt van het reguliere ondernemerschap. Het moet onderdeel worden van modern ondernemerschap.”

UITGAVE 2, JULI 2026

19

ECO TRENDS

Fotografie: AI gegenereerd door Martijn van der Loo, WHS Media Group B.V.

Dynamo-as voor trailers komt eraan Binnenkort mogen de eerste trailers met een dynamo-as de weg op. Zo’n as wekt tijdens het rijden elektriciteit op uit de bewegingen van de trailer. Die stroom wordt opgeslagen in een accu en kan bijvoorbeeld een elektrische koelmachine van energie voorzien.

Het principe is vergelijkbaar met energie­ terugwinning in personenauto’s. Energie die normaal verloren gaat tijdens het rijden en remmen, wordt opnieuw gebruikt. Dat scheelt brandstof en verlaagt de uitstoot.

De techniek bestaat al langer, maar de Nederlandse regels liepen achter. Daardoor konden trailers met een dynamo-as tot nu toe niet worden toegelaten. Daar komt nu verandering in. Op verzoek van de RDW is afgesproken dat fabrikanten niet hoeven te wachten op de volledige invoering van de Europese regelgeving. Zodra duidelijk is aan welke voorwaarden moet worden voldaan, kunnen goedkeuringstrajecten starten.

Ondertussen kijken fabrikanten alweer verder.

Er wordt gewerkt aan een zogenoemde e-as. Die wekt niet alleen energie op, maar helpt ook mee om de combinatie aan te drijven. Daarmee krijgt de trailer een grotere rol in het verlagen van het energieverbruik.

Autoaccu krijgt digitaal paspoort Vanaf februari 2027 moeten batterijen van elektrische voertuigen in Europa beschikken over een digitaal batterijpaspoort. Nu de invoeringsdatum dichterbij komt, bereiden autofabrikanten, batterijproducenten en toeleveranciers zich voor op deze nieuwe verplichting.

Iedere batterij krijgt een eigen digitale identiteit waarin informatie wordt vastgelegd over herkomst, prestaties, duurzaamheid en gebruik gedurende de gehele levenscyclus.

Het batterijpaspoort is onderdeel van Europese regelgeving die meer transparantie moet brengen in de snelgroeiende batterijmarkt. Via een digitale registratie worden gegevens opgeslagen over onder meer gebruikte grondstoffen, prestaties, capaciteit en de resterende levensduur van batterijen.

Deze informatie blijft gedurende de hele levenscyclus beschikbaar voor producenten, gebruikers, recyclers en toezichthouders.

20

Ook in Nederland wordt gewerkt aan de benodigde technologie. TNO ontwikkelt samen met verschillende partners oplossingen die ervoor moeten zorgen dat gegevens betrouwbaar, veilig en toegankelijk blijven.

Daarbij wordt onderzocht hoe informatie gedurende de volledige levensduur van een batterij beschikbaar blijft en hoe manipulatie kan worden voorkomen.

Met het paspoort wordt het eenvoudiger om de conditie van gebruikte batterijen vast te stellen. Daardoor kunnen deze na gebruik in een voertuig bijvoorbeeld een tweede leven krijgen als stationaire energieopslag. Ook

RAI VERENIGING MAGAZINE

ontstaan nieuwe mogelijkheden om gebruikte batterijen in te zetten voor andere toepassingen, zoals energieopslag bij woningen, bedrijven of laadpleinen. Zo krijgt een batterij mogelijk nog jarenlang een nuttige functie nadat deze uit een voertuig is verwijderd.

ECO TRENDS

Voertuigen worden steeds meer circulaire producten Een auto die niet alleen wordt ontworpen om mee te rijden, maar ook om uit elkaar te halen. Als het aan het Europees Parlement ligt wordt dat de nieuwe standaard in Europa. In juni stemde het Parlement in met nieuwe regels die voertuigen eenvoudiger recyclebaar moeten maken.

Fabrikanten moeten al tijdens het ontwerp nadenken over hoe onderdelen kunnen worden verwijderd, vervangen en hergebruikt.

Ook komen er voor het eerst minimumeisen voor het gebruik van gerecyclede kunst­ stoffen in nieuwe voertuigen. Binnen zes jaar moet minimaal 15 procent van het toegepaste plastic uit gerecycled materiaal bestaan.

De regels gaan bovendien verder dan personenauto’s en bestelwagens. Op termijn krijgen

ook vrachtwagens, bussen, trailers, motorfietsen en bromfietsen ermee te maken.

Daarmee raakt de verordening vrijwel de hele voertuigsector.

De kans is groot dat toekomstige voertuigen steeds meer onderdelen bevatten die eerder al een leven achter de rug hadden. Een dashboard, bumper of wielkast belandt dan niet langer aan het einde van de keten, maar duikt jaren later gewoon weer op in een nieuw voertuig.

TNO-snuffelbus spoort grootste vervuilers op Tussen het verkeer op de A1 reed onlangs een opvallend voertuig mee: de zogenoemde snuffelbus van TNO. Met behulp van geavanceerde meet­apparatuur onderzocht het onderzoeksinstituut welke voertuigen verantwoordelijk zijn voor een groot deel van de uitstoot van stikstofoxiden (NOx) en fijnstof.

De snuffelbus werd ingezet naast meet­ sensoren langs de weg. Samen brengen zij in kaart welke voertuigen opvallend veel schadelijke stoffen uitstoten. Dat kan wijzen op technische defecten, achterstallig onderhoud of emissiesystemen die niet goed functioneren.

De aanleiding voor het onderzoek is opvallend.

Volgens TNO blijkt ongeveer tien procent van de vrachtwagens verantwoordelijk voor 35 procent van de NOx-uitstoot binnen deze voertuigcategorie. Bij fijnstof gaat het zelfs om een nog kleinere groep voertuigen die een onevenredig groot aandeel in de uitstoot heeft. Met de nieuwe meetmethoden wil TNO deze zogenoemde ‘high emitters’ sneller kunnen opsporen.

UITGAVE 2, JULI 2026

21

IN DE SPOTLIGHTS

Volwassen, maar vergeten

Nederland zoekt slimme mobiliteitsoplossingen voor een land met weinig ruimte. De gemotoriseerde tweewieler past perfect in die mix, maar krijgt nog niet altijd de erkenning die hij verdient. Wij zetten de gemotoriseerde tweewieler In de Spotlights.

De 40ste editie van MOTORbeurs Utrecht benadrukte het nog eens overtuigend: de gemotoriseerde tweewieler is allang geen niche meer, maar een volwassen markt én volwaardige modaliteit. Bijna 100.000 bezoekers kwamen naar de jubileumeditie van de beurs. Dat enthousiasme past bij de omvang van de markt: in Nederland staan 880.000 motoren op kenteken en maar liefst 1,5 miljoen mensen beschikken over een motorrijbewijs. De sector is daarmee robuust en toekomstgericht. Toch krijgt zij in het mobiliteitsbeleid nog altijd niet de plek die past bij die omvang.

Niet naast, maar óp de mobiliteitsladder Voor Martijn van Eikenhorst, manager van de secties Motoren en Scooters bij RAI Vereniging, draait het jubileum vooral om positionering.

Volgens hem moeten we fundamenteel anders naar mobiliteit kijken.

“We spreken vaak over de auto, de fiets en het ov alsof dat het hele

22

speelveld is. Maar mobiliteit is geen one size fits all. Je hebt een mobiliteitsladder nodig: voor elke afstand en elke reisbehoefte de meest passende modaliteit. De gemotoriseerde tweewieler hoort nadrukkelijk op die ladder thuis – tussen fiets en auto in, of juist als slim alternatief voor beide.” Juist in een land waar ruimte schaars is en steden vastlopen, is het volgens Van Eikenhorst logisch om nadrukkelijker te kijken naar modaliteiten die efficiënt omgaan met infrastructuur en parkeerdruk. “Als je bereikbaarheid serieus neemt, moet je alle schakels in het systeem benutten. De motor is daarin geen randverschijnsel, maar een slimme en ruimte-­efficiënte oplossing.”

HR ontdekt de gemotoriseerde tweewieler Die visie kreeg tijdens de beurs een praktische vertaling in het symposium over de ‘motor van de zaak’. Tom Crooijmans, voorzitter van de sectie Motoren, benadrukte daar dat mobiliteit steeds nadrukkelijker een HR-thema is. “Werkgevers worstelen met stijgende mobiliteitskosten, krapte op de arbeidsmarkt en de wens om aantrekkelijk werkgeverschap vorm te geven. Dan moet je breder kijken dan standaard arbeidsvoorwaarden zoals bijvoorbeeld de leaseauto.”

Tijdens het symposium overhandigde Crooijmans het boekje Motor, Scooter & Fiscus 2026 aan Marleen Elbert, fiscaal jurist en specialist op het gebied van belastingheffing rondom auto’s, motoren en scooters.

RAI VERENIGING MAGAZINE

IN DE SPOTLIGHTS

MARTIJN VAN EIKENHORST Manager Motoren en Scooters RAI Vereniging

Fotografie: Michiel Ton

In het boekje worden de 91 meest gestelde vragen over de motor of scooter en de fiscus beantwoord. De belangstelling bleek zo groot dat inmiddels een tweede druk is verschenen. “Er leven veel vragen over fiscale regels, bijtelling en privégebruik. Dit boekje geeft helderheid en helpt HR-managers en wagenparkbeheerders om onderbouwde keuzes te maken. De gemotoriseerde tweewieler is niet alleen een hobby-item, maar kan binnen mobiliteitsbudgetten een serieuze, kostenefficiënte optie zijn. Dat komt niet alleen doordat een elektrische scooter tegenwoordig gemiddeld goedkoper is dan een elektrische fiets.” Crooijmans wijst op een belangrijke ontwikkeling in de fiscaliteit: de aangekondigde pseudo-naheffing. “Die zal naar verwachting leiden tot een sterke toename in het aanbieden van mobiliteitsbudgetten. Dat biedt juist kansen voor alternatieve modaliteiten, waarin de gemotoriseerde tweewieler een grote rol van betekenis kan spelen.”

Concurrenten verenigd voor een groter belang Volgens beursmanager Rachel Jankowsky van Koninklijke Jaarbeurs laat de jubileumeditie zien dat de sector organisatorisch én inhoudelijk klaar is voor de volgende stap. “Motorrijden verbindt en versterkt.

Het ís de motor achter deze beurs. Wat mij trots maakt, is dat we inmiddels voor het derde jaar schouder aan schouder optrekken met

RAI Vereniging en de importeurs onder de vlag van ‘All Brands United’.

Concurrenten in de markt, maar hier verenigd in één gezamenlijke presentatie.” Tijdens de beurs werd die samen­werking bekrachtigd met de ondertekening van een intentie­verklaring voor de komende drie jaar. “Dat geeft stabiliteit en vertrouwen. We bouwen samen verder aan het platform en blijven vernieuwen, onder meer met het Riders Festival – Powered by MOTORbeurs, een buitenevent voor motorrijders. Het mooiste is dat we na veertig edities niet achteromkijken, maar juist nog verder vooruit.”

De motor verdient zijn plek De boodschap van de jubileumeditie is daarmee helder: de gemotoriseerde tweewieler staat stevig op eigen benen. De markt is volwassen, de samenwerking is intensiever dan ooit en ook werkgevers ontdekken steeds vaker de mogelijkheden. “Het gaat niet om óf-óf,” besluit Martijn van Eikenhorst. “Het gaat om slim combineren. Voor elke afstand de juiste modaliteit. De motor hoort gewoon op die mobiliteitsladder, net als de scooter.” Na veertig edities is de sector niet bezig met terugkijken, maar met vooruitdenken. De motor draait. Nu is het zaak dat hij vanzelfsprekend onderdeel wordt van het gesprek over mobiliteit van morgen.

UITGAVE 2, JULI 2026

23

MARKTANALYSE

Motormarkt groeit met bijna 15 procent in eerste vijf maanden van 2026 De Nederlandse motormarkt blijft overtuigend groeien. In de eerste vijf maanden van 2026 werden 11.447 nieuwe motorfietsen geregistreerd. Dat zijn er 1.465 meer dan in dezelfde periode vorig jaar, een stijging van 14,7 procent.

3500 2026 2025

3000 2500 2000

De positieve ontwikkeling is zichtbaar gedurende het hele voorjaar.

In elke maand van 2026 lag het aantal registraties boven het niveau van dezelfde maand een jaar eerder. Vooral maart liet een sterke groei zien, waarna ook in april en mei het aantal registraties op een hoog niveau bleef. In mei werden 2.646 nieuwe motorfietsen geregistreerd, 7,9 procent meer dan in mei 2025.

De cijfers laten zien dat de vraag naar nieuwe motorfietsen breed gedragen is en niet afhankelijk van één uitzonderlijk sterke verkoopmaand. Daarmee zet de markt de positieve lijn van de afgelopen jaren voort. De motorfiets blijft aantrekkelijk voor consumenten die

1500 1000 500 0

januari

februari

maart

april

mei

waarde hechten aan flexibiliteit, bereikbaarheid en rijplezier, zowel voor recreatief gebruik als voor dagelijkse mobiliteit. Met ruim 11.400 registraties tot en met mei kent de motormarkt een sterke start van 2026.

Aantal verkeersdoden stijgt fors Het aantal verkeersdoden is in 2025 gestegen tot 759, vergeleken met 675 dodelijke slachtoffers in 2024. Dat blijkt uit de meest recente cijfers van het CBS. Daarmee komt een einde aan twee jaren waarin het aantal verkeersdoden licht daalde. Het aantal slachtoffers ligt nu op het hoogste niveau sinds 2007.

800 700 600 500

2025 2024 2023

400

200 100 0

24

personenauto

fiets

voetganger

brom/ snorfiets

motor

Afgaand op de CBS-cijfers blijven de belangrijkste aandachtgroepen grotendeels dezelfde: fietsers en ouderen, met name ouderen op de fiets. In 2025 kwamen 281 fietsers om het leven in het verkeer. Dat zijn er 35 meer dan in 2024. Fietsers vormen daarmee opnieuw de grootste groep verkeersdoden, gevolgd door inzittenden van personenauto’s (228 slachtoffers).

De stijging onder fietsers deed zich vooral voor bij mannen van 70 jaar en ouder. Van alle omgekomen fietsers was ruim de helft 70-plus.

Minimaal 41 procent van de verongelukte fietsers reed op een e-bike.

300

totaal

Volgens SWOV laat deze stijging zien dat het aantal verkeersdoden op een hoger niveau terecht lijkt te zijn gekomen. “Dat is geen natuur­ verschijnsel”, stelt SWOV. De toename onderstreept dat extra maatregelen nodig zijn om het aantal verkeersslachtoffers weer structureel te laten dalen.

overig

Ook het aantal verkeersdoden onder inzittenden van bestel- en vrachtauto’s nam toe. Daartegenover bleef het aantal overleden voetgangers met 59 slachtoffers gelijk aan dat van 2024. Het aantal dodelijke slachtoffers onder brom- en snorfietsers kwam uit op 38, iets hoger dan een jaar eerder.

RAI VERENIGING MAGAZINE

MARKTANALYSE

Filedruk loopt weer op Na een relatief rustig 2025 lijkt de filegroei in Nederland opnieuw te versnellen. Volgens ANWB Verkeersinformatie nam de filezwaarte in het eerste kwartaal van 2026 met 10 procent toe ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder. Daarmee wordt de dalende groeitrend van de afgelopen jaren doorbroken.

20

15

Filezwaarte is een maat voor de omvang van verkeersopstoppingen.

Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de lengte van een file, maar ook naar de duur ervan. Een lange file die lang blijft staan telt daardoor zwaarder mee dan een korte vertraging. De indicator geeft daarmee een goed beeld van de totale hinder die weggebruikers ervaren.

10

In 2025 nam de filezwaarte nog met 3 procent toe, aanzienlijk minder dan in 2024 (+8%) en 2023 (+17%). Volgens de ANWB kwam dat mede door de openstelling van nieuwe infrastructuur, zoals de Blankenburgverbinding, de A16 Rotterdam en de Corbulotunnel. De eerste cijfers over 2026 wijzen echter op een nieuwe stijging van de verkeersdrukte. Winterweer, wegwerkzaamheden en rijstrook­ afsluitingen droegen daaraan bij, terwijl ook bevolkingsgroei en een toenemend aantal voertuigen de druk op het wegennet hoog houden.

5

0 2023

2024

2025

Q1 2026

Nederland vergrijst achter het stuur Steeds meer ouderen blijven mobiel. Op 1 januari 2026 telde Nederland ruim 1,15 miljoen rijbewijshouders van 75 jaar en ouder, een nieuw record. Dat blijkt uit cijfers van het CBS. Tien jaar geleden waren dat er nog circa 645.000.

Niet alleen het aantal, ook het aandeel rijbewijshouders onder ouderen neemt toe. Begin 2026 beschikte 63,8 procent van de 75-plussers over een rijbewijs, tegenover 54,2 procent in 2019.

Daarmee hebben bijna twee op de drie Nederlanders van 75 jaar en ouder een rijbewijs.

1.200.000

1.000.000

800.000

600.000

400.000

200.000

Sinds 2016 kwamen er ruim een half miljoen rijbewijshouders in deze leeftijdsgroep bij. In andere leeftijdscategorieën is de toename veel minder sterk.

0

UITGAVE 2, JULI 2026

2014

2016

2018

2020

2022

2024

2026

25

MAURICE KLAASSENS

GO!FACTOR

Algemeen manager DAF Museum

Heritage & Horizons, Design with AI

wij mensen die de DAF-personenwagens misschien niet meer hebben gekend en het merk alleen van de vrachtwagens kennen.

Ook hen moeten we blijven boeien.”

Voor Maurice Klaassens, algemeen manager van het DAF Museum, draait het museum niet alleen om het verleden, maar juist ook om de toekomst. Met de tentoonstelling Heritage & Horizons, Design with AI brengt het museum die twee samen.

Die combinatie van erfgoed en innovatie fascineert hem. “In haar bijna 100-jarige bestaan maakt DAF al meer dan 75 jaar voertuigen en de technologie blijft innoveren. Van diesel tot elektrisch en waterstof, en alles daartussenin. Dat is een verhaal dat we ook moeten vertellen.” Volgens Klaassens maakt AI het mogelijk om dat op een andere manier te laten zien. “Je kunt dingen echt tot leven brengen. Het gaat veel verder dan alleen tekeningen of objecten.”

In de tentoonstelling speelt onder meer een vernieuwde DAF 600 een rol. Dit herkenbare model krijgt met behulp van AI een nieuwe interpretatie. “De leukste, vind ik. Het blijft een echt Dafje, robuust en vertrouwd, maar je kijkt er toch anders naar.” Daarbij verschijnt het model in een opvallende daffodil-­gele kleur, een verwijzing naar het kunstwerk Happy Daffodils dat onlangs in Eindhoven werd onthuld.

Toch ziet Klaassens kunst­ matige intelligentie nadrukkelijk als hulpmiddel. “Het ondersteunt ontwerpers, maar die moeten altijd zelf blijven nadenken. Net als een rekenmachine die iets voor je uitrekent, maar waar je wel zelf moet beoordelen of het klopt en belangrijker: je zult wel de input moeten leveren.”

Volgens hem maakt AI het vooral makkelijker om sneller te experimenteren en ideeën te verkennen, maar met de mens aan het stuur.

Fotografie: AI gegenereerd door Martijn van der Loo, WHS Media Group B.V.

“Veel bezoekers komen hier om nog eens het ‘Dafje van opa’ te zien,” zegt Klaassens. “Maar er is sindsdien enorm veel veranderd in de sector.” Met de AI-expositie laat het museum zien hoe historische DAF-ontwerpen met behulp van kunstmatige intelligentie een nieuwe vorm krijgen. Klassieke modellen en illustraties worden daarbij onder meer omgezet in bewegend beeld, waardoor het verleden letterlijk tot leven komt. “Daarmee spelen we ook in op een nieuwe generatie bezoekers. Over een paar jaar verwelkomen

26

Met de tentoonstelling wil het museum bezoekers prikkelen om verder te kijken. “AI voelt nu nog voor veel mensen als iets onbekends en misschien bedreigends. Maar dat was jaren geleden met de computer ook zo. Ik verwacht dat het uiteindelijk gewoon een hulpmiddel wordt.” Voor Klaassens is het duidelijk dat het verhaal van DAF ook nog lang niet af is. “We blijven nieuwe hoofdstukken toevoegen waarmee we onze verhalen vertellen.” De tentoonstelling is nog tot en met september 2026 te zien in Eindhoven.

RAI VERENIGING MAGAZINE

UITGESPROKEN In deze rubriek laten we personen aan het woord die betrokken zijn bij of werkzaam zijn in de mobiliteitswereld.

Dit keer Frank Toebes, Managing Director bij Nederlandse Radiateuren Fabriek (NRF).

Wat is uw favoriete vervoersmiddel?

Vindt u dat het kabinet voldoende aandacht schenkt aan vervoersalternatieven?

kunt rijden zonder M-rijbewijs, dan koop ik die meteen.”

“Nee, er is te weinig aandacht voor alternatieven. We laten hier echt kansen liggen. De wet- en regelgeving loopt achter op de praktijk, terwijl nieuwe mobiliteitsvormen zich snel ontwikkelen. Neem lichte elektrische voertuigen zoals de Opel Rocks die wij thuis hebben. In Nederland mag je hier maar 45 km/h in met een brommerrijbewijs, terwijl hij gemaakt is voor meer, er zou een tussen­ categorie moeten zijn. Ook zou je elektrische scooters met eenzelfde lichter rijbewijs kunnen toestaan, zodat meer mensen ze gaan gebruiken. In andere landen is dat al lang normaal. Wij zouden juist voorop moeten

Met welke politicus zou u wel eens van gedachten willen wisselen?

onder druk en bedrijven en hoofdkantoren vertrekken. Dat doet gewoon pijn, want die hadden we hier moeten houden. De overheid moet veel zuiniger zijn op deze sector.”

lopen, maar de overheid loopt achter op de transitie.”

Hoe ziet het Nederlandse verkeersbeleid er over tien jaar uit?

Wat zou u als eerste veranderen als u het voor het zeggen had?

“Zeker, als er een goed alternatief is. In andere landen zie je hoe goed mobiliteit georganiseerd kan zijn. In Nederland investeren we daar nog te weinig in. Als het openbaar vervoer beter geregeld is of er aantrekkelijke alternatieven komen, stap ik zo over. Ik zou bijvoorbeeld graag met een lichte elektrische oplossing rijden. Komt er een scooter waarmee je comfortabel 80 kilometer per uur

“Dat is zonder twijfel mijn Volkswagen Golf 1 Cabrio met GTI-blok. Die heb ik onlangs ongezien gekocht. Een witte uit de laatste serie met 1.8 injectiemotor. Ik zag ’m en wist: die moet ik hebben.”

Wat vindt u van het mobiliteitsbeleid in Nederland?

“Wat mij echt aan het hart gaat, is dat de automotive sector onvoldoende gehoord wordt in Den Haag. Terwijl het een enorme sector is, met veel werkgelegenheid, van mensen in showrooms tot de hele keten van toeleveranciers daarachter. En toch zie je dat dat zich onvoldoende vertaalt in passend overheidsbeleid. Het investeringsklimaat staat

“Het vestigingsklimaat voor de automotive sector moet drastisch beter. Dat begint met investeren in innovatie, met duidelijke steun vanuit de overheid. Tegelijkertijd moet arbeid betaalbaar blijven. We zien bedrijven vertrekken, en dat moet je keren met een aantrekkelijker investeringsklimaat.”

Zou u zelf bereid zijn één keer per week de auto te laten staan?

UITGAVE 2, JULI 2026

“Met Mark Rutte. Met zijn vertrek is ook een stuk focus op het vestigingsklimaat verdwenen. Nederland zakt weg op internationale ranglijsten en hoofdkantoren vertrekken. Dat is zorgelijk. Rutte begreep dat economische kracht de basis is onder onze welvaart. Ik zou met hem willen bespreken hoe we dat weer kunnen versterken, bijvoorbeeld met lessen uit landen als Singapore. En waarom het niet is gelukt om bedrijven als Shell hier te houden.”

“Hopelijk een stuk consistenter dan nu. We meanderen te veel, terwijl bedrijven behoefte hebben aan duidelijkheid. Je wilt gewoon weten waar je aan toe bent. Ik zie een kaarsrechte lijn voor me, met langjarig en voorspelbaar beleid. Minder afhankelijk van politieke wisselingen en meer gebaseerd op kennis binnen ministeries. Andere landen kijken 20 of 30 jaar vooruit en houden die koers vast. Die stabiliteit hebben wij ook nodig.”

27

INNOVATIE

Een toekomst waarin data de weg wijst

HOE RAI VERENIGING, TNO EN PARTNERS BOUWEN AAN DE DIGITALE INFRASTRUCTUUR VOOR SLIMME MOBILITEIT De toekomst van mobiliteit speelt zich niet langer alleen af op het asfalt; ze ontstaat in de datastromen tussen voertuigen, sensoren en verkeerssystemen. Binnen het programma DITM (Digitale Infrastructuur voor Toekomstbestendige Mobiliteit) leggen RAI Vereniging, TNO en hun partners de fundamenten voor een slim en verbonden mobiliteitssysteem, waarbij samenwerken voorop staat.

Twee mensen die dat proces van dichtbij aanjagen zijn Bram Hendrix van RAI Vereniging en Wiljan Willems van TNO. Hendrix is verantwoordelijk voor de programma’s Smart Mobility, digitalisering en internationalisering binnen de automotive-sector. Willems werkt bij TNO aan de transitiepaden die technologie vertalen naar maatschappelijke impact. Samen zorgen zij ervoor dat Nederland voorop blijft lopen in slimme, veilige en duurzame mobiliteit.

28

Van visie naar routekaart “Binnen de automotive-industrie zijn we jaren geleden gestart met een duidelijke roadmap,” begint Bram Hendrix zijn verhaal. “Dat plan is gebaseerd op belangrijke maatschappelijke doelen: nul uitstoot, nul verkeersslachtoffers en nul files. Ambitieuze doelen, maar ze geven richting aan wat we doen.” Vanuit die visie ontstond het programma DITM, waarin publieke en private partijen samenwerken aan de digitale infrastructuur voor mobiliteit. Binnen dit programma vormen de transitiepaden – gecoördineerd door RAI Vereniging en TNO – de ruggengraat van de samenwerking.

Hendrix verduidelijkt: “Onze rol is tweeledig. Enerzijds ondersteunen we Brainport bij het overkoepelende projectmanagement. Anderzijds kijken we binnen de transitiepaden naar de samenhang: waar zijn we begonnen, wat hebben we bereikt en wat ontbreekt er nog? Als we iets missen, zorgen we dat er vervolgprojecten komen.” Digitalisering is volgens hem een complex speelveld met veel belangen. “Sommige partijen zitten in het project, andere juist niet. Daarom is het cruciaal om contact te houden met de buitenwereld. We willen niet losraken van wat daar gebeurt, want digitalisering staat nooit stil.”

RAI VERENIGING MAGAZINE

INNOVATIE

Fotografie: Nick Bookelaar

De brug tussen data en daadkracht Waar Hendrix vooral de lijnen uitzet en de verbinding houdt met de industrie, richt Willems zich op het bouwen van bruggen tussen technologie, beleid en praktijk. “We proberen steeds te begrijpen: waar stonden we, waar staan we nu, en waar willen we naartoe? En vooral: wat is daarvoor nodig?” legt hij uit. “Onze rol is om partijen bij elkaar te brengen en te verbinden; niet alleen technisch, maar ook inhoudelijk en strategisch.”

Een concreet voorbeeld is het gebruik van data in de praktijk. “Automatisch rijdende voertuigen kunnen bijdragen aan oplossingen voor structurele knelpunten in het mobiliteitssysteem,” vertelt Willems.

“Maar dat moet veilig gebeuren, met betrouwbare data, technologie én partners die het willen toepassen. Onze taak is om dat ecosysteem te bouwen en te laten zien: zo kan het, en dit is de meerwaarde.”

Ook de samenwerking met bedrijven als TomTom en Monotch is volgens Hendrix essentieel. “TomTom werkt bijvoorbeeld met industriële data uit voertuigen,” licht hij toe. “Monotch helpt ons deze data te koppelen aan publieke bronnen zoals de NDW (Nationale Databank Wegverkeersgegevens) of het ministerie. Zo ontstaat een completer beeld van wat er op de weg gebeurt en versterken we de maatschappelijke waarde van technologie.”

Die zoektocht leidt telkens tot nieuwe samenwerkingen. “Soms heb je voor de volgende stap andere partners nodig,” vervolgt hij. “Van onderzoekers en softwareontwikkelaars tot beleidsmakers en vervoerders. Binnen de transitiepaden brengen we die werelden bij elkaar.” Hendrix vult aan: “Techniek is één ding, maar zonder beleid, regelgeving en draagvlak kom je niet verder. De kracht van dit project is juist dat we dat hele ecosysteem meenemen: van de techneut tot de bestuurder.”

Technologie met betekenis De maatschappelijke waarde van deze samenwerking is groot.

“Automatisering kan helpen bij het tekort aan chauffeurs,” legt Willems uit. “Maar als we dan toch automatiseren, laten we dan zorgen dat het ook veiliger wordt en de doorstroming verbetert. We gaan van individuele voertuigautomatisering naar samenwerking tussen voertuigen en infrastructuur. Dat levert veel meer op.”

Hendrix vult aan: “Digitalisering helpt niet alleen maatschappelijke uitdagingen op te lossen, maar versterkt ook onze economische positie.

We willen dat Nederland banen behoudt en creëert op dit gebied.

Technologieën als AI spelen daarin een sleutelrol – niet als doel op zich, maar als middel om data beter te benutten.”

Technologische bouwstenen De samenwerking binnen DITM draait om het ontwikkelen van Key Enabling Technologies; de bouwstenen van slimme mobiliteit. Denk aan sensoren, communicatiestandaarden, kunstmatige intelligentie en platforms voor datadeling.

“We willen laten zien dat het combineren van publieke en industriële data enorme meerwaarde heeft,” benadrukt Willems. “Als de ene auto iets anders detecteert dan de andere, en je combineert dat met kaart­ data van de overheid, dan leer je van elkaar en verbeter je het systeem.

Met één voertuig ben je beperkt; met veel voertuigen en publieke data samen vergroot je veiligheid, duurzaamheid en doorstroming.”

Volgens Hendrix markeert dat de verschuiving van losse innovaties naar een samenhangend ecosysteem. “Het is prachtig als een bus deels zelfstandig kan rijden, maar hij moet ook echt de weg op. Daarvoor heb je vervoerders en overheden nodig die erin geloven. Anders heb je straks een hightech bus die niemand gebruikt.”

Van proef naar praktijk De resultaten van die aanpak worden inmiddels zichtbaar. Binnen DITM lopen meerdere pilots met geautomatiseerde voertuigen, van logistieke toepassingen tot openbaar vervoer. “VDL ontwikkelt technologie voor bussen die deels autonoom kunnen rijden,” vertelt Willems. “Wij kijken hoe we die technologie breder kunnen toepassen. Kunnen vrachtwagens er bijvoorbeeld ook mee werken? Is de technologie inzetbaar in de haven van Rotterdam of op logistieke corridors in Europa? Dat soort vragen stellen we continu.”

Die combinatie van maatschappelijke waarde en economische groei is precies wat Brainport onderscheidt. Slimme mobiliteit is hier niet alleen een technologische transitie, maar ook een strategische: een manier om Nederland toekomstbestendig te houden.

UITGAVE 2, JULI 2026

29

INNOVATIE

‘

WILJAN WILLEMS Nederland laat zien dat we niet alleen goed zijn in technologie ontwikkelen,

’

maar ook in samenwerken.

30

RAI VERENIGING MAGAZINE

INNOVATIE

Fotografie: Nick Bookelaar

Innovatie met dubbel effect Binnen DITM wordt nadrukkelijk gekeken naar dual use: technologieën die zowel maatschappelijke als economische waarde hebben. “Wat we leren bij automatisch rijdende bussen, kunnen we ook toepassen op logistieke voertuigen of industriële toepassingen,” legt Willems uit.

“Zo versnellen we innovatie en benutten we investeringen optimaal.”

Ook op Europees niveau is de aanpak onderscheidend, benadrukt Hendrix. “Nederland laat zien dat we niet alleen goed zijn in technologie ontwikkelen, maar ook in samenwerken. Dat is onze kracht: we verbinden industrie, kennisinstellingen en overheden rond gedeelde doelen.”

De kennis en systemen die binnen DITM ontstaan, kunnen bovendien dienen als exportproduct. “Veilige datadeling, interoperabele systemen en AI-gestuurde verkeersinformatie – dat zijn thema’s waar heel Europa mee bezig is,” zegt Willems. “Wij laten zien hoe het in de praktijk werkt.”

en beleid, tussen kennis en toepassing. Dat is de infrastructuur waarop we verder kunnen bouwen.”

Willems vult aan: “We hebben laten zien dat datadeling kan – veilig, betrouwbaar en met respect voor privacy en eigenaarschap. Daarmee hebben we een fundament gelegd voor de volgende innovatiegolf.”

Op weg naar de volgende innovatiegolf De komende jaren staan in het teken van doorontwikkeling en opschaling. “We willen de stap zetten van pilots naar structurele toepassingen,” vertelt Willems. “Dat betekent: standaarden vastleggen, governance organiseren en zorgen dat de technologie in de praktijk werkt.”

Hendrix benadrukt dat samenwerking de sleutel blijft. “We doen dit samen met de partners in Brainport, maar ook daarbuiten. Digitalisering stopt niet bij regiogrenzen. We hebben Europa nodig om deze

Samen leren, samen versnellen Een belangrijke pijler van het programma is kennisdeling.

Daarom is er intensief contact tussen de consortiumgenoten en ontmoeten ze elkaar ook op speciale events zoals de DITMDay, of de DITM-Final Event Day die plaatsvindt op 18 juni.

“Partijen moeten van elkaar kunnen leren,” vindt Hendrix.

“Wat werkt, wat niet, en wat kunnen we daarvan meenemen naar volgende projecten? Die kruisbestuiving is misschien wel onze grootste kracht.”

Willems knikt: “We kijken niet alleen naar technologie, maar ook naar gedrag, regelgeving en acceptatie. Een systeem kan technisch perfect zijn, maar als gebruikers het niet vertrouwen, werkt het niet. Door al die perspectieven samen te brengen, versnellen we de innovatie.”

innovaties echt groot te maken.” De volgende innovatiegolven dienen zich al aan: voertuig-naar-infrastructuurcommunicatie, AI-gestuurde verkeersmanagementsystemen en autonome logistiek. Binnen DITM worden nu de fundamenten gelegd die dat mogelijk maken.

Kennisdeling is daarbij geen bijzaak, maar een van de ontwerpprincipes van DITM. Deelnemende partijen delen data, inzichten en methodieken, waardoor kennis zich sneller verspreidt dan in traditionele projecten.

Naar een slimmer, veiliger en duurzamer mobiliteitssysteem

Mijlpalen met impact De samenwerking begint inmiddels duidelijke resultaten op te leveren.

De eerste datakoppelingen tussen publieke en private bronnen zijn gerealiseerd, de samenwerking tussen partners is structureel versterkt en er zijn referentie-architecturen ontwikkeld die als blauwdruk dienen voor nieuwe initiatieven.

“De grootste mijlpaal is de verbinding die we hebben gelegd,” zegt Hendrix. “Tussen voertuigdata en publieke data, tussen technologie

Als het aan Hendrix en Willems ligt, is de koers helder: technologie moet bijdragen aan maatschappelijke vooruitgang. “Door data slim te combineren, kunnen we ongelukken voorkomen, files verminderen en voertuigen efficiënter laten rijden,” zegt Willems. “Dat is goed voor de mens én voor het milieu.”

Hendrix besluit: “We zijn begonnen met een visie om mobiliteit veiliger, schoner en slimmer te maken. We weten dat dat tijd kost, maar elke samenwerking, elke dataverbinding, elke test brengt ons dichterbij.

En dát is de kracht van het programma; samen bouwen we aan de digitale infrastructuur van morgen.”

UITGAVE 2, JULI 2026

31

GASTCOLUMN

Wat als de brug niet meer opengaat?

Geen eenvoudige vraag: ‘Wat is de rol van bereikbaarheid en infrastructuur in een weerbare samenleving?’ Want wat is weerbaarheid eigenlijk? Bij weerbaarheid denken veel mensen aan ’wat als er oorlog komt’, cyberdreigingen of een noodpakket in de voorraadkast. Voor mij begint weerbaarheid veel dichter bij huis. Bij een brug die open kan, een sluis die blijft functioneren. Een dijk die ons beschermt.

Een weg waarover mensen naar hun werk kunnen en goederen hun bestemming bereiken. Pas als iets uitvalt, beseffen we hoe afhankelijk we zijn van onze infrastructuur.

Een weerbare samenleving heeft een infrastructuur nodig die kan blijven functioneren als het tegenzit. Ook als die brug even niet meer opengaat. Dat vraagt om mensen die zich kunnen aanpassen, organisaties die kunnen samenwerken en systemen die tegen een stootje kunnen in een wereld die onvoorspelbaarder wordt en in hoog tempo verandert. Dreigingen nemen toe. Het klimaat verandert. We hebben en krijgen vaker te maken met extreme neerslag, langdurige droogte en hitte. De afgelopen periode was dat goed merkbaar: het KNMI gaf voor het eerst een code rood uit vanwege die hitte. Naast een veranderende wereld, verandert onze infrastructuur natuurlijk ook: het veroudert.

Veel bruggen, tunnels, sluizen en viaducten zijn immers gebouwd in een tijd waarin Nederland er ook heel anders uitzag dan nu.

Maar juist als het tegenzit zijn bereikbaarheid en robuuste infrastructuur onmisbaar. Hulpdiensten verliezen anders kostbare tijd en mensen bereiken hun bestemming niet. En op wat grotere schaal: zonder bereikbaarheid stokt de economie. Infrastructuur is daarmee veel meer dan asfalt, beton en staal. Het is een voorwaarde voor onze econo­ mische en maatschappelijke weerbaarheid.

DAT VRAAGT OM NIEUWE KEUZES EN EEN ANDERE MANIER VAN WERKEN. EN DAT INSPIREERT. Weerbaarheid betekent voor Rijkswaterstaat niet dat we alle risico’s kunnen uitsluiten. Dat kan namelijk niet. Het betekent wel dat we samen met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en onze partners

32

MARTIN WIJNEN Directeur Generaal Rijkswaterstaat

Fotografie: Rijkswaterstaat

iedere dag blijven werken aan die robuuste infrastructuur, infrastructuur die betrouwbaar blijft, ook en juist onder die veranderende omstandigheden of als het om wat voor reden dan ook tegenzit.

Dat doen we door onze netwerken goed te onderhouden en te vernieuwen. Door slimmer gebruik te maken van data en technologie.

Door infrastructuur op innovatieve manieren te onderhouden. Door goed te kijken naar de bedreigingen – of dat nu een natuurlijke dreiging is of een moedwillige, of de veroudering- en hoe we die het hoofd gaan bieden, bijvoorbeeld door klimaatbestendiger te bouwen. En door voortdurend te kijken hoe we de beschikbare mensen en middelen zo effectief mogelijk kunnen inzetten. Daarbij werken we natuurlijk samen met provincies, gemeenten, bedrijven, kennisinstellingen en vele andere partners. Want weerbaarheid is geen opgave van één organisatie. Dat ontstaat juist in de verbinding tussen organisaties, netwerken en mensen.

De opgave waar we voor staan, is groot, maar inspireert ook. Om anders te werken bijvoorbeeld, om slimmer samen te werken. Om de infrastructuur van Nederland stap voor stap toekomstbestendiger, meer bedreigingsbestendig en dus robuust te maken. Een weerbare infrastructuur, en dat geldt ook voor de samenleving als je het mij vraagt, begint niet op het moment dat een crisis zich aandient. Dat begint veel eerder: met investeren in verbindingen waarop mensen, de markt en overheden kunnen blijven vertrouwen als het tegenzit. En met investeren in robuustheid van wegen, bruggen, sluizen en keringen.

Zodat Nederland ook in moeilijke omstandigheden kan blijven vertrouwen op een infrastructuur die meebeweegt, herstelt en zich aanpast.

Om Nederland veilig, leefbaar en bereikbaar te houden.

RAI VERENIGING MAGAZINE

FIETS AWARDS

RAI Vereniging bekroont innovatiekracht met Fiets Awards 2026 RAI Vereniging heeft tijdens een feestelijke bijeenkomst de Fiets Awards 2026 uitgereikt. Met deze jaarlijkse prijzen krijgen toonaangevende fietsen en innovaties binnen de Nederlandse fietssector een podium.

De titel E-bike van het Jaar ging naar de Diamant Suvea Style. De Speed pedelec van het Jaar werd toegekend aan de Riese & Müller Charger 5 pinion HS en de Lovens Explorer 2 werd uitgeroepen tot Cargo-bike van het Jaar. Volgens de vakjury onderscheiden deze modellen zich door hun combinatie van innovatie, design, rijcomfort en gebruiksgemak.

Naast de fietsen zelf was er aandacht voor technologische vernieuwing binnen de sector.

CARGO-BIKE VAN HET JAAR Lovens Explorer 2

SPEED PEDELEC VAN HET JAAR & FIETS INNOVATIE AWARD 2026 Riese & Müller

De Fiets Innovatie Awards 2026 gingen naar Riese & Müller en hun Logistics Project “Bike Box”, Shimano’s Q’AUTO en de Atlas van AXA. Deze innovaties dragen bij aan verdere ontwikkeling van slimme, veilige en toekomstbestendige mobiliteitsoplossingen.

De prijzen werden uitgereikt door juryvoorzitters Jack Duis (Fiets van het Jaar) en Theo Rietkerk (Fiets Innovaties), waarmee RAI Vereniging de innovatiekracht van de fietsbranche onder de aandacht brengt.

E-BIKE VAN HET JAAR Diamant Suvea Style

Fotografie: Jan Willem de Venster UITGAVE 2, JULI 2026

33

IN HET NIEUWS

Defensie neemt drie waterstoftrucks in gebruik Defensie heeft drie vrachtwagens met een waterstofverbrandingsmotor in gebruik genomen. Deze voertuigen zijn een eerste stap om ook het zware transport binnen Defensie duurzamer te maken en kunnen met 56 kilogram waterstof ongeveer 600 kilometer afleggen bij een totaalgewicht van 40 ton. De vrachtwagens worden ingezet voor het vervoer van materieel, brandstoffen en stukgoed. De ingebruikname vond plaats op de Johannes Postkazerne in Havelte.

BRON: DEFENSIE

Aantal auto’s met elektromotor groeit met bijna 25 procent

Meer mogelijkheden voor waterstofprojecten via SWIM-regeling

Begin 2026 reden in Nederland ruim 2 miljoen personenauto’s met een elektromotor rond. Dat blijkt uit cijfers van het CBS. Het gaat om volledig elektrische auto’s, hybrides en plug-inhybrides samen. Ten opzichte van een jaar eerder is dat een stijging van bijna 25 procent. Daarmee beschikt inmiddels ruim één op de vijf personenauto’s over een elektromotor. Vooral het aantal plug-inhybrides nam sterk toe. Ook het aantal volledig elektrische auto’s groeide verder en kwam uit op bijna 700.000 voertuigen.

Hybrides vormen met ruim 1 miljoen voertuigen nog altijd de grootste groep binnen het totale aantal auto’s met een elektromotor.

BRON: CBS

De subsidieregeling Waterstof in Mobiliteit (SWIM) is in 2026 uitgebreid. Ondernemers kunnen voortaan ook subsidie aanvragen voor mobiele waterstofopslag, tubetrailers en werktuigen op waterstof die worden ingezet in de logistieke keten. Daarnaast zijn de regels voor stedelijke knooppunten aangepast en zijn extra voorschot­ mogelijkheden toegevoegd. Samenwerkingsverbanden van bedrijven kunnen een subsidie ontvangen voor investeringen in onder meer waterstoftankstations, voertuigen en logistieke toepassingen. Met eerdere subsidierondes zijn al 13 waterstoftankstations ontwikkeld of uitgebreid en zijn circa 600 voertuigen aangeschaft.

BRON: RVO

Nieuwe commissaris bij ARN

Logistiek op Stroom biedt praktische hulp bij elektrificatie

Auto Recycling Nederland (ARN) heeft Geraldine Brouwers-Jansen benoemd tot commissaris. Zij heeft ruime ervaring in de autobranche en bekleedde eerder functies bij onder meer Mazda Motor Nederland en Innovam. Brouwers-Jansen volgt Gerard Bolder op, die per 1 januari voorzitter is geworden van de sectie Personenauto’s en Lichte Bedrijfswagens van RAI Vereniging.

Met haar benoeming versterkt ARN zijn Raad van Commissarissen met kennis van de automotive sector, bestuur en organisatieontwikkeling. Brouwers-Jansen was jarenlang actief in verschillende leidinggevende en toezichthoudende functies binnen de mobiliteitssector. ARN is verantwoordelijk voor de inzameling en recycling van afgedankte voertuigen in Nederland.

BRON: ARN

De landelijke campagne Logistiek op Stroom is van start gegaan. Het initiatief ondersteunt ondernemers en vervoerders die zich oriënteren op elektrisch rijden met bestel- en vrachtwagens. Via het platform zijn praktische hulpmiddelen, stappenplannen, rekenvoorbeelden en praktijkverhalen beschikbaar. Ook biedt de campagnewebsite informatie over laden, netcapaciteit, kosten en subsidiemogelijkheden. Het initiatief brengt bestaande kennis en ervaringen samen op één plek, zodat ondernemers sneller inzicht krijgen in de mogelijkheden en aandachtspunten van elektrisch vervoer. Logistiek op Stroom is een initiatief van de Werkgroep Logistiek van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL), waarin verschillende publieke en private partijen samenwerken.

BRON: WWW.LOGISTIEKOPSTROOM.NL

34

RAI VERENIGING MAGAZINE

2027

Show your innovation. Accelerate digitalization. Drive decarbonization.

Twee dagen. Eén missie.

Nederland en Europa toekomstbestendig maken op het gebied van mobiliteit, technologie en industrie.

advertentie

14 & 15 April 2027

Automotive Campus, Helmond Ontmoet innovators, beleidsmakers, onderzoekers en bedrijven die werken aan de mobiliteit van morgen.

Word onderdeel van Drive Forward als: Bezoeker

Sponsor

Demonstrator

Scan de QR-code en sluit aan.

COLOFON

GO!Mobility is een uitgave van:

Productie

Medewerkers

RAI Vereniging postbus 74800 1070 DM Amsterdam telefoon (020) 504 49 49 www.raivereniging.nl.

WHS Media Group B.V. De Koppeling 15a, Angerlo

Ontwerp en vormgeving: Martijn van der Loo, WHS Media Group B.V.

Redactie

Fotografie: Merijn Koelink, WHS Media Group B.V. Coverfoto: Vincent Knoops

GO!Mobility verschijnt 3 keer per jaar en is o.a. bestemd voor politici, overheidsinstanties, de media en leden van RAI Vereniging. Verspreiding vindt plaats op basis van controlled circulation.

Redactieraad

GO!Mobility is ook als digitaal magazine te lezen op www.raivereniging.nl

Erwin Randwijk

Jeroen van de Braak, Tom van Steijn, Chantal Roelofs, Nadieh van Kesteren en Jaap Schuler

Druk: Drukkerij Aeroprint ISSN: 2212-8182

© 2026 RAI Vereniging - alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige andere wijze, in elke vorm, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Dit magazine is gedrukt op duurzaam papier.

UITGAVE 2, JULI 2026

35

24–25–26 SEPTEMBER 2026

Op VRIJDAG 25 SEPTEMBER organiseert RAI Vereniging hun Mobility Shift congres tijdens de EV Experience.

CIRCUIT ZANDVOORT // 24-26 SEPTEMBER 2026 Je bent bij deze uitgenodigd om het gratis te bezoeken.

OOK IN CONTACT KOMEN MET 15.000 ZAKELIJKE BEZOEKERS? Je vindt de deelname mogelijkheden voor de EV Experience als bijlage bij dit magazine en op www.evexperience.nl

Maatschappelijk Partner

EV Onderhoudspartner

Insurance Partner

Media Partner

Content Partner

Principal Partner

Urban Mobility Partner

Innovation Partner

EV Kennis Partner