Issuu

TRZECI MIESIĄC – kalendarium polityczne wojny na Ukrainie. Kontynuujemy relacjonowanie dzień po dniu najważniejszych wydarzeń ze świata dyplomacji, polityki i mediów, dotyczących napaści Rosji na Ukrainę. Adam Gniewecki, s. 9–12

9 zł

w tym 8% VAT

Rosja naprawia świat

Redaktor naczelny

Wszyscy jesteśmy faszystami, a nawet nazistami, i agresorami, w przeciwieństwie do jedynej demokratycznej i pokojowej Rosji, kraju dóbr wszelkich i wolności wszelakiej. Zbigniew Kopczyński

G G

A A

Z Z

E E

T T

A A

O O

D D

N N

A A

Rosja nie spodziewała się jedności świata demokratycznego

Powinność patriotyzmu W patriotyzmie polskim obok celów narodowych wyraźny jest nurt uniwersalistyczny obrony człowieczeństwa, co odgradza polski patriotyzm od nacjonalizmu. Teresa Grabińska

Krzysztof Skowroński rozmawia z prezydentem Łotw y Egilsem Levitsem – prawnikiem, politykiem i dyplomatą, od 2004 r. do wyboru na prezydenta Łotwy w roku 2019 – sędzią Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.

Czy widzi Pan pozytywne rozwią zanie? Czy gdzieś na horyzoncie ry suje się zwycięstwo Ukrainy w woj nie z Rosją? Rosja zamierzała zająć Ukrainę – al bo przynajmniej stolicę – w kilka dni i zwyciężyć w pewnego rodzaju błyskawicznej wojnie, w blitzkriegu. Ten plan się nie udał z dwóch powo dów. Po pierwsze, naród ukraiński chce, może i jest zmotywowany do

Oczami ojca

przeciwstawiania się tej nielegalnej agresji. Po drugie, mniemanie, że ro syjskie wojsko jest wszechmogące, oka zało się mitem, a Ukraińcy skutecznie go obalili. Jestem pewien, że z militar ną pomocą Zachodu Ukraina wygra tę wojnę obronną.

Nie mam szans jako biały, silny mężczyzna. W internecie informują, jak opuścić faceta w Anglii, dostać pieniądze dla samotnych matek i wejść w system dla ofiar przemocy. Aleksandra Tabaczyńska

Co jeszcze Zachód może zrobić dla Ukrainy, żeby ta wojna okazała się dla niej zwycięska? Pierwsze i najważniejsze to dostarcze nie Ukrainie niezbędnej broni. Teraz USA oraz wiele państw europejskich dostarcza broń na Ukrainę i osiągnię cia Ukrainy są oczywiste. Polska i Ło twa są wśród państw, które udzielają największego wsparcia. Pod względem politycznym ważne jest, aby Ukraina mogła iść drogą europejską i stała się państwem członkowskim UE.

Oszustwo – rosyjska superbroń FOT. PIOTR BOBOŁOWICZ

Ciężki to moment dla świata, Panie Prezydencie. Tak, jest to trudny moment dla Europy, dla świata, dla Łotwy, dla Polski, dla Ukrainy. Sytuacja międzynarodowa się zmieniła, wszyscy musimy dostosować się do nowych warunków i odpowied nio zareagować, aby zapewnić mię dzynarodową praworządność i spokój w Europie.

Dokończenie na str. 6

Europa potrzebuje lidera Może nim być prezydent Polski Z prezydentem Estonii profesorem Alarem Karisem o agresji rosyjskiej, pomocy Ukrainie oraz o konieczności wzmocnienia wschodniej flanki NATO rozmawiał w Pałacu Prezydenckim w Tallinie Krzysztof Skowroński. pokojowy – ale nie widzę, żeby Putin podpisał cokolwiek w tym momencie, bo on nie chce tej wojny zakończyć. Może sytuacja zmierza w kierunku zmiany reżimu, ale tego nie potrafi my teraz przewidzieć. Musimy czekać. Kraje Zachodu robią wszystko, że by Ukraina wygrała wojnę z Rosją. A co się stanie, jeśli przegra? To bardzo hipotetyczne pytanie. My ślimy, zakładamy, że Ukraina wygra. Są liczne znaki wskazujące, że Ukrai na odnosi sukcesy, więc nie mogę so bie wyobrazić, żeby Rosja wyszła z tej wojny zwycięsko. Ale oczywiście na użytek wewnętrzny prezydent Putin znajdzie coś, żeby powiedzieć ludziom: „coś zdobyliśmy, osiągnęliśmy, więc na swój sposób tę wojnę wygraliśmy”.

FOT. PIOTR BOBOŁOWICZ

kraińcy się bronią, ale nie możemy być pewni, że za miesiąc Ukraina będzie jeszcze istniała. Rozkaz Putina jest jasny: zniszczyć, zabić, zająć. Wszystko, co ukraińskie, ma zniknąć z powierzchni ziemi. Ukraińcy, którym uda się przeżyć, zostaną wypędzeni, a wspaniałomyślny car może im da kilka chwil wytchnienia na zachodniej Ukrainie i na emigracji. A że to będzie chwila, nie ma wątpliwości żaden z polityków, którzy żyją w państwach, w których doświadczenie russkiego mira jest żywe. Te państwa tworzą Bukareszteńską 9. Najważniejszym i największym krajem wschodniej flanki NATO jest Polska. Do 24 lutego dla wielu polityków centralnej i wschodniej Europy ten fakt miał drugorzędne znaczenie. Teraz to się zmieniło. Polska i z perspektywy Kijowa, i Waszyngtonu zaczęła odgrywać pierwszoplanową rolę. Czuliśmy to podczas wizyty prezydenta Bidena w Warszawie, ale przede wszystkim, słuchając wystąpienia prezydenta Dudy w parlamencie ukraińskim. W naszej części świata rodzi się coś nowego” – mógłby powiedzieć ktoś nieznający historii. Dla nas nie rodzi się, a odradza to, co stanowi fundament naszej postawy społecznej i politycznej: Rzeczpospolita jako miejsce wspólne życia wolnych narodów. Nie jest prawdą, że pojęcie ‘rzeczpospolita’ jest znane tylko harcerzom nad Wisłą i że to hasło tych, którzy mijają się z rozsądkiem. Dzięki Prezydentowi Lechowi Kaczyńskiemu Orlen kupił rafinerię w Możejkach. Teraz ta polska już rafineria jest głównym dostawcą ropy do krajów bałtyckich, i to ropy niepochodzącej ze złóż rosyjskich. To samo dzieje się z gazem. Łotwa i Estonia przed 24 lutego w naturalny sposób ustawiały swoją politykę na orbicie niemieckiego odziaływania, a teraz wicepremier i minister obrony Łotwy mówi publicznie: nasze zaufanie do Niemiec jest zerowe. Podobne słowa, choć mniej radykalne, wypowiadają politycy czescy. Choć ani Czesi, ani Łotysze nie rzucą wyzwania Niemcom, Polska staje się dla nich wiarygodnym partnerem i jednym z fundamentów bezpieczeństwa militarnego i energetycznego. Nie jesteśmy wprawdzie mocarstwem, ale staliśmy się najistotniejszym pośrednikiem między Waszyngtonem a naszą częścią świata. Jeśli do tego dodamy deklaracje prezydenta Zełenskiego o specjalnym statusie Polaków na Ukrainie, odsłonięcie lwów na Cmentarzu Łyczakowskim i propolską zmianę polityki litewskiej, otrzymamy to, co miało się nigdy nie odrodzić. 200 lat pracy nad umuzealnieniem pojęcia ‘rzeczpospolita’ i nadaniem mu pejoratywnej (dla Litwinów, Białorusinów, Ukraińców) treści nagle wyparowuje i jest to fakt, a nie mrzonka. Dlatego dziwią mnie artykuły wyśmiewające tych, co poważnie mówią o tym odrodzeniu i nazywają takie spojrzenie na procesy wywołane wojną „spojrzeniem od rzeczy”. Jeśli rozmaitym siłom nie uda się rozbić solidarności zachodniego świata, jeśli starczy determinacji nie tylko politykom, ale i tym, którzy codziennie płacą coraz więcej za jedzenie, benzynę, gaz – to szanse na pokonanie „kremlowskich orków” będą rosły. A przykładem na to, że solidarne i szybkie działanie prowadzi do zwycięstwa, niech będzie historia, którą usłyszeliśmy od jednego z polityków łotewskich: „21 lutego do premiera Łotwy zadzwonił sekretarz obrony USA z pytaniem, czy Łotwa może natychmiast dostarczyć broń do Kijowa. Gdy tylko usłyszał pozytywną odpowiedź, z Anglii wystartowały samoloty i przetransportowały broń na kijowskie lotnisko. 24 lutego zaczęła się inwazja rosyjska na Ukrainę. Cel był jeden – zająć stolicę w trzy dni i zainstalować w Kijowie nowy rząd. Gdyby to się stało, świat zachodni potępiłby Rosję, wprowadził delikatne sankcje, a życie toczyłoby się dalej. Ale dzięki broni dostarczonej przez Łotwę i Estonię ukraińskie wojska obroniły kijowskie lotnisko. Rosyjskie samoloty desantowe zestrzelono, czołgi zatrzymano”. Już pewno nie pamiętamy, jak mało brakowało… Pozdrawiam Państwa z Wilna, spod Ostrej Bramy. K

Mam przed sobą zdjęcie Pana wśród pięciu prezydentów podczas wizyty w Kijowie. Jaki cel miała ta wizyta? Byliśmy tam wiele razy. Niektórzy z pre zydentów byli tam dwa razy, zanim za częła się wojna. Trzy tygodnie temu pojechaliśmy tam razem, żeby znowu odwiedzić prezydenta Zełenskiego – po rozmawiać z nim, wesprzeć jego i Ukra ińców, ale też żeby stać się świadkami zbrodni przeciwko ludzkości, przeciwko cywilom, kobietom i dzieciom. To był cel naszej ostatniej wizyty. Estonia oczywiście wspiera Ukrai nę. Pomoc estońska to ponad 200 milionów dolarów. Tak, zgadza się. Polska bardzo wspiera Ukrainę, tak samo Estonia.

Otworzyliśmy nasze drzwi i serca. Wielka liczba wolontariuszy pracuje, pomagając Ukrainie. Ale wsparcie mi litarne jest bardzo istotne. Zełenski ca ły czas o nie prosi. Zaczęliśmy dawać im javeliny, pociski przeciwpancerne, zanim zaczęła się obecna faza wojny. Łącznie jest to około jednej trzeciej naszego budżetu obronnego. Żeby nie było żadnych wątpliwo ści wśród estońskich polityków, że należy się zaangażować w obronę Ukrainy. Nie. Wszyscy wsparli ten pomysł, bo wszyscy wiemy, co znaczy okupacja i mówiliśmy o tym całej Europie od jakichś trzydziestu lat – że musimy uważać na naszego wielkiego sąsiada,

bo może się zdarzyć coś złego, czego nikt z nas nie chce, żeby się zdarzyło. Jak powinien być koniec tej wojny, zdaniem Pana Prezydenta? Koniec powinien być taki, że Ukraiń cy odzyskają swoją ziemię. Integralność terytorialna państwa jest ważna. Zawie szenie broni nie oznacza końca wojny. Jej zakończeniem powinien być traktat pokojowy. Nie wiemy, kiedy się to stanie, ale, tak jak powiedziałem, musimy wspie rać Ukrainę, jak się da, żeby zakończyć wojnę, bo to jest także nasza wojna. Rosja prowadzi wojnę przeciwko zachodniemu światu, przeciwko demokracji. Więc jest to ważne dla nas wszystkich. Kto wystąpi z inicjatywą, nie umiem powiedzieć. Musi być traktat

Już oficjalnie Finlandia i Szwecja chcą przystąpić do NATO. Myślę, że to bardzo dobra wiadomość dla Estoń czyków i dla państw bałtyckich. Nie powinniśmy zaczynać od Estonii czy od krajów bałtyckich. To bardzo dobra wiadomość dla Europy i nie tylko dla Europy, a my jesteśmy jej częścią. To oczywiście bardzo ważna de cyzja, jeśli wniosek o przystąpienie do NATO zostanie wysłany do Brukse li. Sytuacja całkowicie się zmieni. Na przykład Morze Bałtyckie stanie się możem wewnętrznym albo, jak ktoś powiedział, jeziorem państw NATO, które je otaczają. Finlandia, która jest całkiem dobrze wyposażona pod względem wojskowym, była naszym dobrym partnerem, podob nie jak Polska, dobrym sojusznikiem w różnych manewrach wojskowych tu taj w Estonii, takich jak Wiosenna Burza i innych. Finlandia i Szwecja brały udział w różnych ćwiczeniach wojskowych, ja kie się tutaj odbywały. Dokończenie na str. 7

W naszym kręgu cywilizacyjnym obowiązuje zasada dotrzymywania zobowiązań. Z Rosjanami oczywiście można negocjować, ale trzeba pamiętać, że oni umów nie będą przestrzegać. Jan Martini

Uchodźcy z Mariupola Gdy uciekliśmy z Mariupola, na zachodniej Ukrainie nikt nas nie przyjął pod swój dach. W Polsce na każdym kroku spotykamy się z gościnnością. Rajmund Pollak

DojazdyRazem.pl Aby przemieścić 50–100 kg własnego ciała przy pomocy samochodu, wleczemy ze sobą tonę stali. Kontrast z rowerem, który waży 10 razy mniej niż my, jest oczywisty. Piotr Krupa-Lubański

Wspólnota żywych i umarłych Oprawcy tysięcy Polaków byli wciąż niebezpieczni. Dlatego Herbert pisał o poległych, używając tylko ich pseudonimów albo nadawał im greckie imiona. Sławomir Matusz

Czy historia się powtarza? Pod okiem Rzeczpospolitej i na skutek jej zaniedbań narodziła się w Moskwie ideologia uniwersalistyczna. Sprawy obok nas się dziejące zrozumiano, ale za późno. Piotr Sutowicz

ind. 298050

Krzysztof Skowroński

K ■‒ U ■‒ R ■‒ I ■‒ E ‒■ R R

Nr 96 Czerwiec · 2O22

Radio WNET Białystok 103,9 FM Bydgoszcz 104,4 FM Łódź 106,1 FM Kraków 95,2 FM Szczecin 98,9 FM Warszawa 87,8 FM Wrocław 96,8 FM