Alle PWN’ers waren uitgenodigd om mee te denken over deze ondernemingsvisie. Ruim zeventig collega’s en externen hebben in een workshop samen de contouren van deze visie bepaald, discussiërend over de toekomst van de wereld, onze sector en ons bedrijf. De tekeningen die tijdens deze ‘Ondernemingsplan in 1 dag’-bijeenkomst in de 3D-makerszone zijn gemaakt, staan weergegeven bovenaan de pagina’s.
Ondernemingsvisie 2017-2020
PWN heeft het exclusieve, wettelijke recht om drinkwater te leveren in het overgrote deel van de provincie NoordHolland. Daarnaast beheert PWN belangrijke natuurgebieden in dit gebied. Flinke verantwoordelijkheden. In deze Ondernemingsvisie voor en door medewerkers beschrijven wij onze missie: hoe willen we de komende vier jaar invulling geven aan onze taken en verantwoordelijkheden in de veranderlijke wereld waarin wij leven en werken?
Als nutsbedrijf zijn wij verantwoordelijk voor een zo efficiënt en effectief mogelijke productie en –levering van drinkwater. Om dat te kunnen doen, ontwikkelen en beheren wij drinkwaterinfrastructuur met een totale waarde van 3 miljard euro. Daarnaast ontwikkelen en beheren wij natuurgebieden die belangrijk zijn voor onze drinkwatervoorziening. Deze gebieden zijn van onschatbare waarde voor de biodiversiteit in Nederland en trekken jaarlijks vele recreanten van binnen en buiten de provincie.
Wij benutten de synergie tussen natuurbeheer en bescherming van onze waterbronnen, zodat we geen extra zuiveringsinspanning hoeven te leveren vanwege onzorgvuldig bronbeheer. Natuurbeheer en watervoorziening, groen en blauw, versterken elkaar.
Om het goede drinkwater en de waardevolle natuur in stand te houden en te garanderen voor de toekomst, ontwikkelen en implementeren wij ook allerhande innovaties.
Onze drie dochterbedrijven
PWN Technologies, Aquanet en Kennemerduincampings (KDC) dragen bij aan onze ambities. PWN Technologies aan ons innovatieve karakter, Aquanet aan onze doelstellingen voor maatschappelijk verantwoord ondernemen en KDC aan het beheer van onze natuurgebieden.
Duurzaam en uitstekend drinkwater en natuurbeheer met en voor iedereen
Met deze missie drukken wij uit dat:
• wij nu en in de toekomst continu drinkwater leveren en natuurgebieden beheren
• wij een hoog technologisch en ecologisch niveau nastreven
• wij klanten, stakeholders én medewerkers betrekken bij onze strategie en operatie – alle belangen tellen mee
• wij nu en in de toekomst zelf duurzaam ondernemen en dit ook stimuleren in onze omgeving en bij leveranciers, klanten, stakeholders en partners.
Wat onze stakeholders van ons verwachten
Onze stakeholders zijn van belang voor het goed functioneren van ons bedrijf en voor het maximaliseren van onze maatschappelijke bijdrage. De volgende onderwerpen vinden zij voor ons het meest relevant:
1. Waterkwaliteit en beschikbaarheid – hoge kwaliteit, continue levering en aansluiting bij de nieuwste technologieën om dit zeker te stellen.
2. Goed bestuur – transparantie over ons bestuur, over belanghebbenden en over hoe we omgaan met verwachtingen en belangen.
3. Bescherming van waterbronnen en instandhouding beheerde gebieden – nastreven van goede kwaliteit van de bronnen via lobby voor scherpe normstelling en handhaving, en door wingebieden zelf te beheren; zo kan de zuiveringsinspanning zo beperkt mogelijk blijven.
4. Innovatie, onderzoek en ontwikkeling – alles ten dienste van de uitstekende drinkwaterkwaliteit en de ontwikkeling en het onderhoud van de natuurgebieden op duurzame, effectieve en kostenefficiënte wijze.
5. Verantwoorde kostprijs van drinkwater – stabiele en transparante tarieven die in lijn zijn met de benchmark onder Nederlandse waterbedrijven.
6. Samenwerking in de keten – met alle ketenpartners (waterketen, natuur, energievoorziening en openbare ruimte) om integraal en maatschappelijk kostenefficiënt wonen, werken en recreëren mogelijk te maken.
7. Medewerkerstevredenheid en engagement – een bedrijf waar mensen graag werken.
8. Klanttevredenheid – over de hoge kwaliteit van de maatschappelijk relevante producten water en natuur.
De wereld waarin wij nu leven en werken
De wereld verandert snel. Regeringscoalities zijn lastig te vormen, er zijn veel mensen op de vlucht naar Europa en de economie fluctueert. De technologie ontwikkelt zich razendsnel, zelfs exponentieel. De kosten van nieuwe technologie dalen net zo snel. Hierdoor worden technologische voorzieningen op kleine schaal mogelijk: op lokaal (decentraal, zelfs individueel) niveau. Consumenten stellen steeds meer vragen. Als ze dat willen of nodig vinden, kunnen zij hun eigen oplossingen organiseren.
De prijs-kwaliteitverhouding van ons drinkwater is dusdanig dat we hier als drinkwaterleverancier weinig van merken; bewoners van ons voorzieningsgebied die zelf in hun drinkwater willen voorzien, vormen nu nog een grote uitzondering. Er zijn wel klanten die voor het water dat zij niet als drinkwater gebruiken, alternatieve waterbronnen (willen) inzetten.
Natuurbeheer heeft de volle aandacht van vele belanghebbenden door wettelijke en internationale verplichtingen rondom het beheren van natuurgebieden, bredere samenwerkingsverbanden met andere partijen en de veranderende samenleving die natuur opeist voor recreatief gebruik. De samenhang tussen water en natuur die voor ons zo vanzelfsprekend is, moet extern steeds aangetoond worden.
Zes trends die een grote rol spelen in de toekomst:
1. Ontwikkelingen rondom energie- en grondstofstromen (gezondheid, klimaatverandering, circulaire economie, nieuwe stoffen, duurzame energie).
2. Nieuwe, geavanceerde technologische toepassingen (kunstmatige intelligentie, big data, synthetische biologie, nieuwe materialen).
3. Nieuwe economie (decentralisatie, bitcoins, crowdfunding, privatisering, publiek-private samenwerking).
4. ‘Smart’ leven (alles meten - van je gezondheid, huis en
omgeving -, internet of things, online sociale diensten).
5. Burgerparticipatie (transparantie, sociale innovatie, crowdsourcing, toenemende mondigheid van burgers, social media, juridificering).
6. Nieuwe steden (migratie, thuis telen, stedelijk metabolisme, vergrijzing, anticiperend bestuur).
Op welke termijn deze trends tot hun volle wasdom komen, zal per trend verschillen. Mogelijk dat in de komende planperiode nog weinig verandert, maar het is even goed mogelijk dat het op alle fronten razendsnel gaat.
Deze trends kunnen veel invloed hebben op PWN. We volgen ze dan ook op de voet om er goed op te kunnen anticiperen. Door tijdig te vernieuwen blijven we verbonden met alle belanghebbenden - klanten, stakeholders én medewerkers -, maken we onze missie waar én dragen we bij aan de ontwikkeling en het succes van derden (hostmanship). Onze kernwaarden vernieuwen, verbinden en waarmaken blijven dus actueel.
Onze visie
PWN is in 2020 een transparante, duurzame en innovatieve onderneming. Door proactief (mee) te denken en te doen met onze klanten, stakeholders en medewerkers, zijn wij een kostenefficiënte en betrouwbare drinkwaterleverancier, natuurbeheerder en samenwerkingspartner. Op deze manier waarborgen wij een belangrijk deel van de duurzame gezondheid en kwaliteit van de leefomgeving voor bewoners van NoordHolland.
Dit betekent dat PWN zich op meerdere fronten moet ontwikkelen:
• Transparantie van besluitvorming – welke afwegingen maken we, bijvoorbeeld tussen kosten en kwaliteit?
• Duurzaamheid – hoe kunnen wij onze bedrijfsvoering zo duurzaam mogelijk inrichten, wat bekent dat, wat moet er dan wijzigen?
• Innovatie – hoe blijven we ons op alle fronten vernieuwen, niet alleen technisch op drinkwatervlak, maar ook sociaal?
• Proactief – onze visie en strategie op mogelijke ontwikkelingen bepalen en uitvoeren; niet reactief, maar met het heft in eigen hand.
• Meedenken en meedoen – openstaan voor vragen van klanten en stakeholders.
• Kostenefficiënt – beter de kosten in beeld krijgen en hier afwegingen op maken.
• Betrouwbaarheid – betere risicoanalyses op onze processen en projecten.
Hoe krijgen we dit voor elkaar?
Om recht te doen aan onze missie en onze visie te verwezenlijken, willen we ons de komende periode (nog intensiever) op onderstaande thema’s richten. Al deze thema’s spelen in op de onderwerpen 1, 3 en 6 die onze stakeholders relevant vinden (zie pagina 2). De onderwerpen waarop ze daarnaast betrekking hebben, staan expliciet genoemd.
• Focus op drinkwater en natuur 5
• De buitenwereld betrekken bij wat we doen 2, 4, 5, 8 (initiëren, meedenken, meedoen, om raad vragen)
• Strategie en lange termijn in balans met 4, 7 operatie en korte termijn
• Ruimte voor eigen initiatieven en inspelen 4, 7, 8 op initiatieven van de buitenwereld
• Vernieuwen, verbinden, waarmaken allemaal
Om echt stappen te maken, zullen we:
• het aantal bedrijfsbrede initiatieven beperken
• een duidelijke prioritering aangeven
• ons als actieve partner opstellen in de samenwerking met de buitenwereld
• kansen en bedreigingen voor onze missie en visie onderzoeken
• nieuwe ontwikkelingen die relevant zijn voor onze missie en visie initiëren of toepassen
• onderzoeken of we onszelf nog beter kunnen organiseren.
Deze voornemens zetten we om in daden met behulp van de volgende actieprogramma’s:
1. Geprioriteerde, heldere speerpunten.
2. Actieve samenwerking met de omgeving.
3. Bedrijfsbreed innovatie en onderzoek.
4. Slimme organisatiestructuur.
Voor deze programma’s bepalen we SMARTdoelstellingen, gebaseerd op realistische inschattingen van de benodigde en beschikbare capaciteit en middelen. Het managementteam bewaakt de voortgang.
In de bijlage zijn de actieprogramma’s nader uitgewerkt.
Bijlage Actieprogramma’s
In deze bijlage zijn de actieprogramma’s uitgewerkt op basis van de ideeën van PWN’ers tijdens de totstandkoming van deze Ondernemingsvisie. Zoals vermeld op de vorige pagina worden bij de actieprogramma’s nog SMART-doelstellingen geformuleerd. Om realistische doelen te kunnen stellen, moeten de benodigde en beschikbare capaciteit en middelen goed in beeld zijn. Specifieke, meetbare, acceptabele en tijdgebonden doelen moeten dus eerst goed worden bepaald en uitgewerkt, zodat deze kunnen worden getoetst op haalbaarheid (realiteit). Dit is mogelijk een iteratief proces waarin pas na een paar verbeterslagen de SMART-doelstellingen zijn vast te stellen.
Dit is de taak van de portefeuillehouder. Hoe deze zijn rol invult (procesbegeleider, projectleider, expert) wordt per actieprogramma bepaald. Elke portefeuillehouder heeft een eigenaar uit het managementteam achter zich staan. Mochten er op het gebied van inzichten en prioritering knelpunten ontstaan die zich niet in de organisatie laten oplossen, dan vindt de discussie en uiteindelijk de beslissing hierover plaats in het managementteam.
In het Strategisch Beraad van 20 april 2016 heeft het managementteam de portefeuillehouders en eigenaren benoemd. Omwille van de voortgang van dit proces is dit, anders dan gebruikelijk bij PWN, niet via een openbare vacaturestelling gebeurd, maar ter plekke. Voor een brede
verankering in de organisatie is per actieprogramma een portefeuillehouder en eigenaar benoemd uit verschillende sectoren. De portefeuillehouders zijn niet per se de experts op hun actieprogramma – hun rol kan per actieprogramma verschillen. Net zoals bij het opstellen van deze Ondernemingsvisie mogen alle PWN’ers die dat willen, bijdragen aan de actieprogramma’s.
De invulling en voortgang van alle actieprogramma’s zal voor alle PWN’ers zichtbaar zijn, via bijvoorbeeld een dashboard op sharepoint. Dit moet nog vorm krijgen.
Actieprogramma 1: Geprioriteerde, heldere speerpunten
Portefeuillehouder: Marieke Kuipers
Eigenaar: Irene Veerkamp
Als de speerpunten, doelen, prioriteiten en gewenste resultaten van PWN helder zijn, dan kunnen PWN’ers zelf bepalen hoe ze die resultaten moeten behalen. En is ook duidelijk waarover gecommuniceerd moet worden. Er wordt dan vanzelf beter samengewerkt – mits alle betrokkenen de doelen en prioriteiten erkennen.
Elk jaar stelt het managementteam drie bedrijfsbrede speerpunten vast, inclusief gewenst resultaat. Elke sector/afdeling bepaalt zelf of en hoe zij hieraan kan bijdragen – het managementteam moet hiermee akkoord gaan. Sectoren en afdelingen mogen ook zelf speerpunten benoemen die bijdragen aan de doelen van PWN, maar deze krijgen een lagere prioriteit. Uiteraard is het de bedoeling dat deze sector- en afdelingsspeerpunten beperkt in aantal zijn.
Genoemde aandachtspunten:
• Zelf bijdrage bepalen op basis van eigen sterke punten.
• Realistische doelstellingen vereisen een betere vertaling naar benodigde capaciteit en middelen.
Actieprogramma 2: Actieve samenwerking met de omgeving
Portefeuillehouder: Ilse Huizinga
Eigenaar: Joke Cuperus
Om in 2020 de beoogde betrouwbare en actieve partner te zijn, is het van belang dat elke PWN’er zich goed kan inleven in de belevingswereld van klanten, stakeholders en belanghebbenden. En zo met hen kan samenwerken om optimale resultaten te bereiken die leiden tot de laagste maatschappelijke kosten.
Genoemde aandachtspunten:
• Speelveld benutten van gemeentelijke, provinciale, nationale en Europese regels.
• Evaluatie van de samenwerkingsverbanden en –doelstellingen. Soms is de praktijk weerbarstig.
• Communicatievaardigheden van de betrokkenen zijn cruciaal.
Actieprogramma 3: Bedrijfsbreed innovatie en onderzoek
Portefeuillehouder: Ruud van der Neut
Eigenaar: Sjakel van Wesemael
PWN heeft meerdere onderzoeksvragen op velerlei gebied en houdt rekening met verschillende toekomstscenario’s (project Visie en Strategie Herbezinning Productie en Levering). In het bedrijfsbrede onderzoeksprogramma zijn de onderzoeken opgenomen die hiervoor van belang zijn, zowel interne onderzoeken die we zelf (laten) uitvoeren, als externe onderzoeken die we belangstellend volgen. En combinaties daarvan.
Een mogelijkheid voor het onderzoeksprogramma biedt PWN’s wens tot innoveren. PWN omarmt technologische ontwikkelingen als deze tot een duurzamer bedrijf leiden op het vlak van people, planet en profit. We experimenteren met interessante innovaties op kleine schaal. Alle pilots mogen worden uitgevoerd, zolang daarmee de missie van PWN niet in gevaar komt of er andere, specifieke, relevante bezwaren zijn. Pilots die bijdragen aan vraagstukken uit het onderzoeksprogramma, krijgen hogere prioriteit, maar er is ook ruimte voor andere innovatievormen, zoals sociale innovatie en open innovatie. Via denken-doen-denken-doen bepalen we snel (kortcyclisch) de potentie van de pilot; liever falen dan doormodderen. De innovaties beproeven we via pilots met goede evaluatie en verbetercycli tot deze optimaal zijn ingeregeld om in de dagelijkse operatie te worden ingevoerd. We testen innovaties dus eerst uitvoerig op kleine schaal voordat ze - bij gebleken succes - gefaseerd bedrijfsbreed worden doorgevoerd.
De portefeuillehouder van actieprogramma 3 en PWN’s innovatiemanager (Suze van der Meulen) werken nauw samen om overzicht te houden over de pilots die lopen, en om de voortgang en risico’s te bewaken. Alle medewerkers kunnen straks de voortgang van alle innovaties en onderzoeken volgen.
Genoemde aandachtspunten:
• Budget en capaciteit voor innovatie en onderzoek: twee verschillende ‘potten’ of kunnen we die ook samenvoegen?
• Onderzoek kan plaatsvinden binnen PWN (binnen teams, projecten of speciaal daartoe opgezette onderzoekstrajecten), buiten PWN (onderzoeksinstituten, commerciële partijen die daartoe opdracht krijgen) of in combinatie (bijvoorbeeld door te participeren in bedrijfstakonderzoek van KWR).
• In het formeren van een speciaal onderzoeksteam binnen PWN is vooralsnog niet voorzien.
• Het innovatieproces pragmatisch inrichten op zo’n manier dat de kerntaak (realiseren missie) ervan profiteert en er niet onder leidt. En iedereen mág deelnemen.
• Het managementteam komt periodiek bij elkaar als innovation board om te beoordelen of innovaties naar een volgende fase gaan op basis van vooraf opgestelde criteria. De innovatiemanager presenteert de voortgang van het innovatieportfolio.
Actieprogramma 4: Slimme organisatiestructuur
Portefeuillehouder: Ingrid Bonnet
Eigenaar: Anita Wijma
PWN - en daarmee de organisatiestructuur - staat ten dienste van de missie van PWN: duurzaam en uitstekend drinkwater en natuurbeheer met en voor iedereen. Hoe innovatie en onderzoek zich verhouden tot deze missie, valt onder actieprogramma 3. Hoe een integrale strategie kan worden bepaald, organisatorische knelpunten kunnen worden opgelost en kansen kunnen worden benut, is onderwerp van dit actieprogramma: welke slimme (dus effectieve en efficiënte) organisatiestructuur biedt de beste ondersteuning voor onze missie?
Een andere organisatiestructuur is geen doel op zich, het is geen wondermiddel voor zaken die nu minder goed verlopen binnen ons bedrijf. Maar mogelijk is er een structuur die onze doelstellingen beter faciliteert en ons helpt ingesleten gedrags- en cultuurpatronen te doorbreken.
Over dit onderwerp zijn heel veel ideeën opgeworpen in de bijeenkomsten en inventarisaties die voor deze Ondernemingsvisie zijn georganiseerd. Hieronder vind je een samenvatting.
Genoemde aandachtspunten en ideeën:
• Integraal strategieteam voor het hele bedrijf.
• Bestaande hiërarchische structuur verlaten voor een netwerkorganisatie – let op de combinatie van projecten en beheerstaken; past dit in een rigide keuze voor een structuur?
• Alle PWN’ers houden hun persoonlijke profiel actueel (op sharepoint of via een ander middel) met hun werkervaring, vaardigheden, talenten, interesses en ambities, zodat de juiste, gemotiveerde collega voor een taak, project of onderzoek makkelijk te vinden is.
• ‘Institutional Yes’ invoeren: medewerkers mogen elk initiatief nemen, zolang dit niet in strijd is met de missie en speerpunten en de leidinggevende er geen overtuigende argumenten tegen heeft.
• Inrichten van een flexibele organisatie die de sterke punten van alle medewerkers benut.
• Goede inpassing van de dochterbedrijven – hoe kunnen medewerkers ruimte krijgen (ook bij beperkte capaciteit en/of middelen) om hieraan bij te kunnen dragen.
• Ontwikkelruimte voor medewerkers: geef alle medewerkers de ruimte om een bepaald deel van hun werktijd zelf in te richten.
• Oog voor de ontwikkeling en het behoud van talenten voor PWN. Nu komen veel nieuwe werknemers binnen op het maximum van de eindschaal, wat geen stimulans is om lang binnen de organisatie te blijven. Er zijn meerdere factoren die bepalen of iemand lang bij PWN blijft; toekomstperspectief hierin is gewenst.
• Hoe kan PWN beter de maatschappelijke functie vervullen van leerbedrijf.
Colofon
Redactie
Ellen Sikking en Ingrid Bonnet
Illustraties
Willem Minderhoud, Jongens van de Tekeningen
Vormgeving Li Moon, Haarlem
Fotografie
Stockbeeld: Istockphoto Cover, P3, P5 en P8 : Archiefbeeld PWN
Deze Ondernemingsvisie is in 2016 opgesteld door vele PWN’ers en met de waardevolle inbreng uit de stakeholderdialogen voor de duurzaamheidsverslaglegging (GRI/G4), themagroep trends van KWR en van de sprekers tijdens de Ondernemingsplan-in-1-dag: Yuri van Geest en Herman van Bolhuis.
De titel op de voorkant van deze Ondernemingsvisie is bedacht door Jos Dekker. Johan Schol is bedenker van de nieuwe leus van PWN:
Natuur en water voor nu en later
Natuur en water voor nu
en later