Protestantse Theologische Universiteit ACHT VERHALEN UIT DE PRAKTIJK
De Protestantse Theologische Universiteit (PThU) is een levensbeschouwelijke universiteit, gevestigd in Amsterdam en Groningen. De PThU staat voor gedegen en relevant theologisch onderwijs en onderzoek naar ontwikkelingen in geloof, kerk en wereldchristendom. Zij doet haar werk vanuit een sterke verbondenheid met de kerk en een fascinatie voor wat geloof met mensen doet – het eigen geloof van haar medewerkers en studenten nadrukkelijk inbegrepen.
Amsterdam Groningen
Ik hou van wetenschappelijk onderzoek. Maar ik wil ook graag dominee worden.
Robin ten Hoopen: ‘Mijn onderzoek moet relevant zijn voor nu’
Naam:
Robin ten Hoopen
Werk:
Sinds 2015 assistent in opleiding (PThU)
Studie:
Theologie in Leiden en aan de PThU Amsterdam
‘Voor mijn promotieonderzoek kijk ik naar concepten van onsterfelijkheid in het oude Nabije Oosten. Ik vergelijk het verhaal van Adam en Eva met andere verhalen uit die regio, zoals het Gilgamesh-epos. De ideeën van toen zie je nog steeds terug in de huidige tijd. Een mooi voorbeeld vind ik de tekst die je wel eens in overlijdensadvertenties ziet staan: opa is nu een sterretje aan de hemel. Dat is een troostrijk idee voor mensen die over het algemeen niet heel veel met de klassieke joods-christelijke traditie hebben. Maar ook koningen in het oude Midden-Oosten dachten dat ze na hun overlijden een ster aan de hemel zouden worden, een concept dat voor gewone mensen niet was weggelegd. En zo’n idee vind je dan tegenwoordig in een gedemocratiseerde versie terug. Interessant toch? Ik vind het belangrijk om in mijn onderzoek parallellen met het heden te trekken. Dat je niet alleen oude teksten leest, maar ook de vraag stelt: hoe past dat in de cultuur van vandaag? Ik hou van wetenschappelijk onderzoek. Maar ik wil ook graag dominee worden. Op de PThU heb ik ervaren dat die twee dingen heel goed samen kunnen gaan. Sommige docenten van de PThU staan op zondag toch ook op de preekstoel? Ik preek in ieder geval één keer in de maand en als het lukt twee keer. En als ik in mijn onderzoek iets spannends tegenkom, dan gebruik ik dat natuurlijk ook in mijn preek.’
Marjolein de Waal: ‘Woorden zoeken die het leven verbinden met God’
Naam:
Marjolein de Waal
aan de PThU Amsterdam
Studie: Werk:
Theologie in Leiden, aan de VU en Predikant in Vijfhuizen, onder Haarlem
'Toen ik hier een half jaar predikant was, werd er een crisisopvang voor vluchtelingen geopend, en aansluitend een noodopvang. Dat was een goede tijd. Iedere dag hadden we de kerk open, we gaven taallessen, schonken koffie. Het was een kans voor ons als kerk om te laten zien waar we voor staan, om relevant te zijn in het dorp. Daar heb ik heel veel energie van gekregen. Het was niet altijd gemakkelijk, maar wel goed. Tijdens mijn studie theologie wilde ik wel in de kerk gaan werken, maar gemeentepredikant – dat zag ik mezelf niet doen. Dan ben je vooral bezig met preken en vergaderen, dacht ik. Van het eerste wist ik niet of ik dat wel kon en in het tweede had ik geen zin. Maar vanaf mijn allereerste preek merkte ik dat ik dat heel leuk vond om te doen. En vergaderen? Dat is niet altijd zinnig, maar het hoort er gewoon bij. Laatst ging het over de kleur van de servetten bij een maaltijd. Maar daar tegenover staan meer dan voldoende momenten dat je echt met de kern bezig kunt zijn. Wat die kern is? Samen met anderen nadenken over het leven en hoe je dat leeft. Het gaat in dit beroep over vragen van leven en dood. Het is heel bijzonder hoe mensen die ziek zijn en gaan sterven jou dichtbij laten komen. Ik hou van taal en rituelen en het is mooi om te merken hoe dat ik daarmee andere mensen kan helpen. Door theologie te studeren krijg je nieuwe inzichten, nieuwe woorden. Theologie is daarmee een zinvolle studie voor jezelf en de ander. Het is van groot belang je eigen woorden te vinden; woorden die het leven verbinden met God. Als je dat lukt, is het prachtig. Tegelijkertijd voelt het soms ook als een zware taak. Want theologie is er altijd: het gaat nooit buiten jou om.'
Reijer de Vries: ’Pastoraat begint met je eigen houding’
Naam:
Reijer de Vries
specialisatie Pastoraat, aan de PThU Amsterdam
Werkzaam: Universitair docent Praktische Theologie, met als
Tevens staflid Centrum Justitiepastoraat
‘Pastoraat is indidivuele gespreksvoering. Je voert een gesprek met de ander over zaken die hem of haar aan het hart gaan. Dat kan bij een huisbezoek zijn, maar ook op straat of in de kroeg. Gesprekstechnieken vormen daar natuurlijk een belangrijk onderdeel van. Maar het begint met jouw eigen houding. Hoe ga je met die ander in gesprek? Het gaat om zaken die de ander aan het hart gaan, en dat veronderstelt dat je zelf ook bij je hart bent. En dat kun je niet met techniek bereiken. Het vak pastoraat zit met name in de master. Ik hou me daarbij vooral bezig met de theoretische kant ervan. De aanzet die ik geef, wordt verder ingeoefend bij een pastorale training op seminarium Hydepark. En mocht je op een pastoraal onderwerp willen afstuderen, dan kun je bij mij terecht. Afgelopen jaar had iemand haar masterthesis geschreven over vermanen in het pastoraat. We praten en voelen altijd maar met mensen mee, stelde zij, maar is dat nu de bedoeling van pastoraat? Moet er niet af en toe ook eens een confrontatie plaatsvinden? Daarom had zij zich verdiept in oude pastorale benaderingen als vermanen en tucht. Er zijn genoeg interessante onderwerpen te vinden...’
Annette Merz : ’Exegese moet je oefenen’
Naam:
Annette Merz
Werkzaam: Hoogleraar Nieuwe Testament aan de PThU Groningen
’Bij het vak Exegese begin je met het vertalen van een Bijbeltekst vanuit de oorspronkelijke taal. Dan noteer je de associaties en vragen die in je opkomen. Vervolgens bestudeer je de commentaren: wat hebben anderen over deze tekst gezegd? En daarna maak je zelf een exegese van de tekst. Bijvoorbeeld om in een preek te gebruiken. Exegese moet je oefenen: de basismethodes komen altijd terug, en daar moet je mee leren werken. Het is een pittig vak – vaak vraagt een college wel om zes tot acht uur voorbereiding. En we werken in kleine groepen, dus van iedereen wordt een bijdrage gevraagd. De sfeer bij college is altijd goed. Studenten zijn over het algemeen supergemotiveerd. We hebben drie uur achter elkaar college, en als we niet oppassen gaan we in de pauzes door. En ook als we koffiedrinken blijft de exegese het onderwerp van gesprek. Dat vind ik wel het mooie aan een kleine instelling als de PThU: het is best luxe om in zulke kleine groepjes te werken. Iedereen komt aan bod. Er is alle ruimte voor de eigen voorkeuren en vragen van de student. Ook als het om afstuderen gaat.’
Kees Jan Mulder: ‘Bij alles wat ik doe ben ik theoloog’
Naam:
Kees-Jan Mulder
Studie:
Theologie in Utrecht, Apeldoorn, aan de VU en PThU
Werk:
Filmmaker en theoloog
Filmacademie
‘Bij alles wat ik doe, ben ik theoloog. Ook als ik een film maak voor een ontwikkelingsorganisatie. Als iemand tegen mij zegt: ik wil dat je een film voor ons maakt, dan is mijn vraag: hoe zie je jezelf en wie wil je zijn? Wanneer ik er achter wil komen wat mijn opdrachtgever beweegt, gebruik ik technieken uit het pastoraal gesprek. Theologie helpt me om iemands diepere drijfveren te zien, en dat is altijd waardevol. Dus als je twijfelt tussen theologie en een andere studie, moet je theologie gaan doen. Bij theologie heb ik de tools gekregen om vanuit verschillende disciplines – taalwetenschappen, psychologie, geschiedenis, literatuurkritiek – te kijken naar mijn eigen geloof en mijn eigen traditie. Ik geloof minder dan vroeger, maar God is nog groter geworden voor me – dat heeft de studie theologie met me gedaan. Ik heb lang getwijfeld of ik filmmaker mocht worden als ik ook dominee kan worden. Mijn afstudeerfilm was een bevestiging dat theologie en filmmaken geen tegenstelling hoeven te vormen: als theoloog heb je een manier van kijken die bijzondere films kan opleveren. Lastig vind ik wel dat filmmaken minder direct is. Als je geroepen bent om het evangelie te verkondigen, dan kan dat op de preekstoel heel goed. Maar als je als filmmaker gaat preken, dan levert dat hele vervelende films op. Mijn werk als filmmaker voelt meer als zaaien en minder als rechtstreeks bouwen aan het Koninkrijk. Maar het is wat ik het liefste doe.’
Regina Davelaar: ’Ik was wel toe aan de praktijk’
Naam:
Regina Davelaar
Leuven en aan de PThU
Studie: Werk:
Criminologie in Rotterdam en Theologie in
Predikant in Berkel en Rodenrijs
'Ik heb criminologie en theologie gestudeerd. Een rare combi? Valt mee hoor, hij komt vaker voor. Beide studies gaan over vragen rond schuld en vergeving, goed en fout – dat is de overlap. Ik heb nu gekozen voor het predikantschap, maar met die criminologische kant zal ik vast ook nog een keer iets doen. Na acht jaar voltijds studeren was ik wel toe aan de praktijk. Ik werk hier voor 50%. En op maandag en woensdag doe ik huiswerkbegeleiding op een middelbare school in mijn woonplaats Den Haag. In de gemeente ben ik in ieder geval op dinsdag en donderdag. Preken doe ik er één keer per maand, en soms ook elders. Ik merk dat ik die gescheiden levens wel prettig vind. Berkel en Rodenrijs is een half uurtje rijden. Ik heb er een fiets staan en daar rijd ik mee van afspraak naar afspraak. Pastoraat, catechese, vergaderingen... Mijn kantoor is de consistoriekamer: dan krijg je een heleboel gedaan op een dag. De eerste maanden ben ik vooral bezig geweest met meelopen, mensen leren kennen. Gelukkig heb ik een collega: niet alles was meteen mijn verantwoordelijkheid. Nu met het nieuwe seizoen heb ik het gevoel dat het werk echt begonnen is. Berkel en Rodenrijs is een grote gemeente waar een heleboel mogelijk is. Ik ben speciaal aangenomen voor het jeugdwerk: waar vind je dat nog? Het lijkt me heerlijk om dat in te vullen. Het jeugdwerk hier was een beetje uit elkaar gevallen, omdat een aantal ervaren krachten tegelijk was gestopt. Nu zitten we weer in de opbouw. Met een leuke commissie kijken we naar essentiële vragen. Waarom doen we wat we doen? Kan het anders en beter? Wat voor keuzes maken we? Organisatorisch denken, overzicht hebben – dat heb ik tijdens mijn studie geleerd. Een beroepshouding, zeg maar. Ik kan de studie echt aanraden. Of het nu het predikantschap wordt of iets heel anders... Het is een leuke kleine opleiding waar je gezien wordt. En die je echt helpt bij je ontwikkeling!'
Harm Prins : ’Ik hoop dat het nooit gaat wennen’
Naam:
Studie:
Harm Prins
Mastervariant Predikant-Geestelijk Verzorger aan de
PThU Groningen
Werkzaam: Geestelijk verzorger Erasmus MC Rotterdam
Als je leven loopt zoals het loopt, maak je je minder druk om dingen. Als geestelijk verzorger werk ik met mensen in bijzondere situaties; situaties waarin ze meer gaan nadenken over zichzelf en het leven. Hier in het ziekenhuis gaat het dan vaak om vragen van leven en dood. Mensen worden gedwongen op een andere manier naar hun bestaan te kijken. Waarom overkomt mij dit? Wat betekent dit voor mijn verdere leven? Ik heb vaak geen antwoord op hun vragen, maar probeer ruimte te geven zodat die vragen wel gesteld kunnen worden. En dan praten we. Over wat kracht en hoop geeft. Soms ook over de naderende dood. Hoe zien ze het afscheid voor zich? Hoe kijken ze terug op het leven? Je zou verwachten dat ik een groot deel van de dag door het ziekenhuis loop en mijn hoofd hier en daar naar binnen steek. Maar zo werkt het niet. Het gaat op afspraak, via de verpleegkundige. Voor de protestanten ben ik de dominee, voor anderen ben ik geestelijk verzorger. Ik probeer er altijd achter te komen wat mensen zelf belangrijk vinden, wat voor hen betekenis heeft. Als mensen mij naar mijn geloof vragen, dan vertel ik er over. Ik kom er niet zelf mee. Het gaat om die ander en hoe hij of zij in het leven staat. Of het zwaar is? Het is zeker intensief. Iedere situatie is weer anders. Ieder gesprek is weer anders. De tragiek die je tegenkomt went niet. En ik hoop ook dat dat nooit gebeurt...’
Helga Knegt: ’Je kunt niet te grote woorden gebruiken’
Naam: Studie:
Helga Knegt
Theologie in Kampen.
Werkzaam: Geestelijk verzorger Johan Post Kazerne, Havelte
‘Ik ben sinds een jaar geestelijk verzorger in de Johannes Post Kazerne te Havelte, bij het 44e Pantserinfanteriebataljon Regiment Infanterie Johan Willem Friso. De eerste keer dat ik meeging met een pantservoertuig, dacht ik nog: dan kan ik onderweg mooi een praatje maken met de mannen. Maar het is echt een vreselijk lawaai. Je krijgt oordoppen in. En dan kun je als dominee niet veel meer. Ik zie ze echt als mijn mannen – en vrouwen, maar daarvan zijn er niet zoveel. Alle grote en kleine menselijke thema’s kom ik hier in gesprekken tegen: relatieproblemen, gedoe in de groep, een verlies thuis, de toekomst... Als theologiestudent was ik al nieuwsgierig naar de wereld buiten de kerk, naar de ander. Dat kan ik in deze baan goed kwijt. Als we op oefening in Duitsland zijn, is er regelmatig een bezinningsmoment, waarbij ik voorga. Dat is een rustmoment voor alle militairen, veel algemener dan een kerkdienst. Ik kleur het als dominee wel op mijn manier in, maar het moet voor iedereen toegankelijk zijn. Ik ontsteek een kaars en spreek daarbij woorden van Licht. Voor mij is dat met een hoofdletter, voor anderen lang niet altijd. Dat laat ik open, zodat iedereen kan meedoen. Ik spreek een gebed uit, lees een stuk uit de Bijbel, en naar aanleiding daarvan vertel ik wat: woorden die tot nadenken stemmen, maar het kunnen niet al te grote woorden zijn. Ik probeer het bij de ervaring van de jongens te houden. Veerkracht – dat heb ik laatst bijvoorbeeld als thema gebruikt. Heel toepasselijk omdat we de hele dag in zo’n pantservoertuig hadden rondgehobbeld. Het is de theologie van het alledaagse. Maar bij het alledaagse blijft het niet. Als theoloog maak je een heleboel stappen die je niet kunt overslaan. Het is geen zelfhulpboekenwijsheid waar ik mee kom. Het is de wijsheid van de Bijbel, en die zet je echt op een ander spoor. ‘
Bestuurssecretariaat Studentenadministratie Amsterdam Studentenadministratie Groningen Personeelszaken Communicatie FinanciĂŤle zaken Bibliotheek Internationalisering
088 3371 861 088 3371 864 088 3371 865 088 3371 867 088 3371 866 088 3371 863 088 3371 862 088 3371 669
PThU Amsterdam Bezoekadres De Boelelaan 1105 1081 HV Amsterdam
Postadres Postbus 7161 1007 MC Amsterdam
PThU Groningen Bezoekadres Oude Ebbingestraat 25 9712 HA Groningen
Postadres Postbus 11069 9700 CB Groningen
Protestantse Theologische Universiteit