Jaarstukken 2016
Protestantse Theologische Universiteit
Voorwoord
In 2016 begonnen we een visietraject dat ons een aantal heldere
Deze profielen sluiten aan bij de in Groningen aanwezige onderzoeks-
inzichten bood. Twee daarvan vermeld ik hier in het voorwoord van het
en onderwijsexpertise: Living Texts, Missional Communities, Intercultural
jaarverslag: vergroting van onze zichtbaarheid en verbreding van onze
Encounter and Witness en Ethics of Dignity. Wil je als theoloog/predikant
uitstroomprofielen.
je vooral wetenschappelijk, beleidsmatig of missionair initiatiefrijk profileren, dan zit je aan de PThU goed.
Vergroting van onze zichtbaarheid Ook met de zeven proefschriften die in 2016 verschenen, speelt de PThU Dit geldt het geheel van de Protestantse Theologische Universiteit: veel
zich goed in de kijker. De PThU faciliteert jonge onderzoekers zoveel
van onze initiatieven komen in de spotlights. Neem nu de zomerschool
mogelijk door een aantal zesmaandstrajecten voor het maken van een
met in 2016 een prachtige meerdaagse bijeenkomst rond de psalmen;
promotievoorstel en het creëren van aio-plaatsen. Daarbij hebben we
theologisch, kunstzinnig, uitzinnig, verstild – zeer velen genoten van de
met elkaar ook de wetenschappelijke integriteit sterker geborgd en
diepte en breedte van de kennis hiervan binnen de PThU. Of neem de
werken we aan een uitdagend onderzoeksklimaat.
reeks interessante studiedagen en expertmeetings, die het afgelopen jaar een stroom van mensen naar de PThU trok. Daarmee versterken we een
We verwachten dat bijgaand jaarverslag een weergave biedt van een vol
wijd vertakt en breed in de samenleving aanwezig netwerk van mensen
jaar van inzet, passie voor de theologie, werken met gemotiveerde
die de grote vragen met ons delen. De grote vragen naar het goede
mensen en soms gewoon ook zakelijk doorbikkelen. Zorgeloos kun je
leven, met en voor elkaar, in rechtvaardige verhoudingen, zetten onze
niet zijn in het wetenschapsbedrijf, maar het is een voorrecht aan de
theologen met gedrevenheid aan de wetenschap. Een doordachte
Protestantse Theologische Universiteit de dagelijkse bedrijvigheid mee te
exegetische en theologische stem blijkt broodnodig en gewaardeerd te
maken.
worden, of het nu gaat om transgender- of migratie-vragen, de functie van compassie, het gebruik van heilige geschriften of de kracht van
prof.dr. Mechteld Jansen, rector
geestelijke verzorging. Verbreding van de profielen van het onderwijs Met een verbreding van uitstroomprofielen kunnen we meer studenten bieden wat zij zoeken. Studenten komen verlangend bij ons binnen. In de jaren die zij geheel of gedeeltelijk aan de studie besteden, willen zij stevig academisch opgeleid worden én startklaar zijn voor een beroepspraktijk waarin veel verandert. In kerk en samenleving is minder vanzelfsprekendheid en meer uitdaging aangaande God en geloofservaring, doen en denken. Op die veranderingen speelt de PThU in. Zo werd in Groningen het onderwijsprogramma in vier kernthema’s uitgewerkt, zowel in de eenjarige als in de driejarige masteropleiding.
Protestantse Theologische Universiteit
3
Inhoudsopgave
Voorwoord 3
Hoofdstuk 8:
62
Personeel Jaarverslag
7 Hoofdstuk 9:
66
Ondersteunende faciliteiten, voorzieningen en diensten Hoofdstuk 1: Missie en profiel van de Protestantse Theologische Universiteit
8 Jaarrekening 69
Hoofdstuk 2:
10 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant
Inrichting van de governance en de universitaire organisatie
Hoofdstuk 3:
12
92
Bijlagen 94
Kerngegevens 1. Samenstelling Raad van Toezicht, College van Bestuur, Universiteitsraad, Raad van Advies, commissies Hoofdstuk 4:
13
Raad van Toezicht
en werkgroepen op 31 december 2. Promoties 3. Publicaties 4. Internationale contacten
Hoofdstuk 5:
16
College van Bestuur
Hoofdstuk 6:
5. Kerkelijk Album en Ordonantie 13 6. Mastertheses collegejaar 2015-2016
33
Onderwijs
Hoofdstuk 7:
45
Onderzoek en valorisatie
4
Jaarstukken 2016
Protestantse Theologische Universiteit
5
6
Jaarstukken 2016
Jaarverslag
Protestantse Theologische Universiteit
7
Hoofdstuk 1:
Missie en profiel van de Protestantse Theologische Universiteit Missie
In dit licht stelt de PThU zich de volgende taken:
De Protestantse Theologische Universiteit is een prominente universiteit
- het academisch vormen en opleiden van predikanten die theologisch
voor protestantse theologie die in haar onderzoek en onderwijs zelfbewust, kritisch en flexibel inspeelt op de veranderingen die zich voltrekken op het gebied van geloof, kerk en samenleving.
en professioneel bekwaam zijn; - het opleiden van mannen en vrouwen voor leidinggevende posities in organisaties en werkvelden waar theologische expertise relevant is, zoals in media en journalistiek, de zorg, de krijgsmacht of binnen
Dit leidt tot de volgende concentratie in haar missie:
bestuurlijke en beleidsfuncties; - het opleiden van een nieuwe generatie onderzoekers;
- De Protestantse Theologische Universiteit is gespecialiseerd in de theologische bestudering van het christelijk geloof in de wisselwerking tussen bronnen en eigentijdse vormgeving. - Zij verzorgt op twee vestigingsplaatsen, die elk een eigen traditie van expertise ontwikkelen, de opleiding van theologen die als predikanten ten behoeve van de Protestantse Kerk in Nederland of anderszins hun theologische expertise inzetten in de samenleving. - Zij vormt een nieuwe generatie theologen die herkend worden aan hun scherpte van geest en het diep geworteld zijn in hun levensbeschouwelijke traditie, hun brede academische en maatschappelijke oriĂŤntatie en hun rijkdom aan spiritualiteit. - In haar theologiebeoefening staat zij in de protestantse traditie en heeft zij bijzondere aandacht voor de interactie tussen religie en
- het initiĂŤren van vernieuwende vormen van inzet van theologie in de samenleving; - het doen van fundamenteel en praktijk georiĂŤnteerd onderzoek op het gebied van geloof, kerk en samenleving; - een bijdrage leveren aan het goed functioneren van geloofsgemeenschappen in hun maatschappelijke en culturele context; - een bijdrage leveren aan de doordenking van de functie van religie in de hedendaagse samenleving; - het verzorgen van postacademisch onderwijs voor beroepsgroepen van predikanten en andere professionals; - het verlenen van maatschappelijke dienstverlening op het gebied van religie en samenleving.
maatschappelijke/culturele contexten. Missie en profiel van de PThU en haar onderwijs, Profiel
onderzoek en valorisatie
De missie markeert het theologische profiel van de PThU. Academische
De PThU bevindt zich in een academische, kerkelijke en
verantwoordelijkheid voor het brede vakgebied van de theologie gaat
maatschappelijke omgeving die voortdurend in ontwikkeling is. Op het
hand in hand met kerkelijke en maatschappelijke betrokkenheid. Het
academische terrein zijn initiatieven ontplooid om de positie van de
internationale karakter van de theologie en de wereldwijde ontwikkeling
theologie en religiewetenschappen binnen het geheel van het
van het christendom zijn daarbij uitdrukkelijk in beeld. De PThU richt
wetenschappelijk onderzoek en onderwijs te versterken. Op het kerkelijk
zich specifiek op de veelkleurige traditie van de christelijke theologie,
erf vindt een grondige herbezinning plaats met betrekking tot de
haar bronnen en betekenis voor de samenleving wereldwijd.
toekomstbestendigheid van de Protestantse Kerk in Nederland. Deze bezinning heeft repercussies voor het toekomstige profiel van de predikant. Binnen de bredere maatschappelijke context blijkt de ontkerkelijking zich onverminderd door te zetten, terwijl de behoefte aan een levensbeschouwelijke bijdrage aan vraagstukken waarvoor de
8
Jaarstukken 2016
samenleving zich gesteld ziet, aanwezig blijft. De PThU neemt met
PThU voor blijvende nascholing van haar predikanten cursussen aan met
betrekking tot deze terreinen een proactieve en toekomstgerichte
het oog op de continue kwaliteit van de ambtsuitoefening. Voorts levert
houding aan en kent zichzelf een actieve rol toe om bij te dragen aan
zij voor een breed publiek van academici en niet-academici een bijdrage
een toekomstbestendige positionering van hoogwaardig academisch
aan actuele maatschappelijke thema’s.
theologisch onderzoek en onderwijs, aan de herbezinning op het voor de toekomst gewenste profiel van de predikanten die zij opleidt en aan de reflectie op de weerbaarheid van de samenleving. De plaats die de PThU in het academisch theologisch landschap inneemt in de directe nabijheid van de Vrije Universiteit en Rijksuniversiteit Groningen biedt haar de mogelijkheid een centrale en duidelijk zichtbare positie in te nemen in de debatten die gevoerd worden, zowel binnen de academische wereld, de kerk als de samenleving. Vanuit een eigen herkenbaar profiel, voortkomend uit helder gestructureerde onderzoeksprogramma’s, is de PThU ingebed in een brede academische context met alle mogelijkheden voor samenwerking, in de eerste plaats met de VU en de RUG. Daarbij richt haar onderzoek zich op geloof, kerk en wereldchristendom. Ook op het terrein van onderwijs heeft de PThU nauwe samenwerking gevonden met de VU en de RUG. Deze komt in het bijzonder tot uitdrukking in de bacheloropleiding Theologie joint degree in Amsterdam en de route die de PThU binnen de bacheloropleiding van de faculteit Godgeleerdheid en Godsdienstwetenschap van de RUG aanbiedt. Deze samenwerking biedt de mogelijkheid reeds in de bacheloropleiding studenten vertrouwd te maken met het specifieke theologische onderwijsprofiel van de PThU. Hierdoor kunnen studenten al in een vroegtijdig stadium geïnteresseerd raken in de masteropleidingen die de PThU aanbiedt. In het internationale veld van de wetenschap waarin de PThU deelneemt, heeft de PThU een reeks van overeenkomsten gesloten met buitenlandse instellingen. Daarmee biedt de PThU haar staf en studenten kansen een netwerk op te bouwen ten behoeve van hun eigen theologische ontwikkeling. Op grond van afspraken met de Protestantse Kerk in Nederland biedt de
Protestantse Theologische Universiteit
9
Hoofdstuk 2:
Inrichting van de governance en de universitaire organisatie 2.1 De governance-structuur aan de universiteit: toezicht, bestuur, medezeggenschap en horizontale verantwoording
Het College van Bestuur is belast met het bestuur, het beheer en de bedrijfsvoering van de universiteit. Het bestuur van de PThU is – met het oog op de omvang van de organisatie – eenhoofdig, zodat de taken en verantwoordelijken van rector en voorzitter zich verenigen in één
Het bestuur en toezicht met betrekking tot de PThU is geregeld
persoon. Het college is verantwoording verschuldigd aan de Raad van
overeenkomstig de governance code VSNU en de op de PThU als
Toezicht. De taken van het bestuur hebben betrekking op zowel de
levensbeschouwelijke universiteit van toepassing zijnde bepalingen in
academische als bestuurlijke representatie en zijn vastgelegd in het
hoofdstuk 9 van de Wet op het Wetenschappelijk Onderwijs en
Bestuursreglement van de PThU.
Onderzoek (WHW), Ordinantie 13 van de Kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland en het Bestuursreglement van de PThU, zoals dit op 8
Medezeggenschap: Universiteitsraad
april 2013 door de Raad van Toezicht is vastgesteld en goedgekeurd. Voor de medezeggenschap heeft de PThU een Universiteitsraad Raad van Toezicht: taken, bevoegdheden en samenstelling
ingesteld, bestaande uit tien leden, waarvan de helft bestaat uit leden die uit en door het personeel zijn gekozen en de andere helft uit leden
De leden van de Raad van Toezicht worden op basis van Ordinantie 13-3
die uit en door de studenten zijn gekozen. Taken en bevoegdheden van
van de Kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland benoemd,
de universiteitsraad zijn geregeld in een Reglement voor de
geschorst en ontslagen door de Generale Synode..
Universiteitsraad waarin toepassing is gegeven aan de taken en bevoegdheden zoals die in paragraaf 1 van titel 2 van hoofdstuk 9 van
De Raad van Toezicht houdt toezicht op de uitvoering van de
de WHW. In verband met de monofacultaire structuur van de PThU kent
werkzaamheden en op de uitoefening van de bevoegdheden van het
de universiteit geen Faculteitsraad zoals bedoeld in paragraaf 2 van titel
College van Bestuur. Tevens staat de Raad van Toezicht het College van
2 van hoofdstuk 9 van de WHW. De Universiteitsraad voert ten minste
Bestuur met raad terzijde. Daarnaast heeft hij in opdracht van de synode
twee maal per jaar overleg met het College van Bestuur.
van de Protestantse Kerk in Nederland een speciale verantwoordelijkheid met betrekking tot de instandhouding van de opleiding van predikanten
Overleg met interne en externe actoren (horizontale verantwoording):
voor de Protestantse Kerk in Nederland.
Raad van Advies, Opleidingscommissie en Examencommissie
De Raad van Toezicht is zodanig samengesteld dat de leden ten opzichte
Het College van Bestuur wordt in zijn werkzaamheden met raad
van elkaar en ten opzichte van het College van Bestuur onafhankelijk en
bijgestaan door de Raad van Advies. De raad kan door het College van
kritisch kunnen opereren. Het principe van onafhankelijkheid is daarmee
Bestuur om advies gevraagd worden over alle zaken die de universiteit
geëerbiedigd. De leden ontvangen voor hun toezichthoudende taken
aangaan. De raad wordt door het College van Bestuur in elk geval om
geen persoonlijke financiële vergoeding anders dan de vergoeding als lid
advies gevraagd over het strategisch beleid van de universiteit waar het
van de Raad van Toezicht.
zaken betreft die de predikantsopleidingen en de relevante beroepenvelden aangaan. In het bijzonder met betrekking tot de
College van Bestuur: taken, bevoegdheden en samenstelling
kwaliteit van de opleidingen is de Opleidingscommissie ingericht, die dienaangaande het bestuur van advies dient. Voor het aanwijzen van
De Raad van Toezicht benoemt, schorst en ontslaat de leden van het
examinatoren en het borgen van de kwaliteit van toetsing is de
College van Bestuur. Tevens stelt de raad de beloning van de leden van
Examencommissie ingesteld.
het College van Bestuur vast.
10
Jaarstukken 2016
2.2 Universitaire organisatie De universitaire organisatie is als volgt ingericht:
Raad van Toezicht
College van Bestuur
Ambtelijk secretaris
Protestantse Theologische Universiteit
Manager bedrijfsvoering
Directeur onderwijs
Leider onderzoeksprogramma’s
Ondersteunend en beheerpersoneel
OpleidingscoĂśrdinatoren
Leerstoelhouders
Onderwijsgevend personeel
Onderzoekers
11
Hoofdstuk 3:
Kerngegevens Studenten en personeel 2016 Studenten
Bachelor
2015
Master
Totaal
Bachelor
Master
Totaal
Instroom
28
34
62
34
59
93
Totale populatie
98
162
260
101
189
290
Aantal diploma's
15
44
59
22
51
73
Amsterdam
Groningen
Totaal
Amsterdam
Groningen
Totaal
Wetenschappelijk personeel (fte)
Medewerkers
22,98
14,75
37,73
22,20
15,39
37,59
Ondersteunend personeel (fte)
19,51
3,25
22,76
19,44
3,25
22,69
3,15
1,20
4,35
3,80
1,20
5,00
Docenten (fte)
4,40
4,40
8,80
3,00
3,30
6,30
50,04
23,60
73,64
48,44
23,14
71,58
(â‚Ź x 1.000)
2016
2015
Rijksbijdrage
Promovendi (fte) Totaal aantal medewerkers FinanciĂŤn
8.950,9
9.030,4
Bijdrage Protestantse Kerk
316,2
259,4
College- en examengelden
473,7
479,7
Deelnemersbijdragen PAO
102,8
121,2
Tweede en derde geldstroommiddelen
580,8
578,7
Overige baten
1.641,9
1.099,9
Totale baten
12.066,1
11.569,3
Resultaat
2.090,0
2.206,3
Eigen Vermogen
9,909,4
7.819,4
Solvabiliteitsratio
0,63
0,56
Liquiditeitsratio Weerstandsvermogen
12
4,06
2,29
81,9%
67,2%
Jaarstukken 2016
Hoofdstuk 4:
Raad van Toezicht 4.1 Samenstelling
• einde tweede termijn: 30 november 2016
De Raad van Toezicht bestaat uit vijf leden, onder wie de voorzitter. De
• verlenging tweede termijn: 1 december 2016 tot benoeming
leden zijn benoemd op basis van profielen die in de eerste plaats de deskundigheid van de leden voor het uitoefenen van een
opvolgend lid in april 2017 - drs. J.W. Meinsma (profiel bedrijfsvoering, lid auditcommissie, interim
toezichthoudende taak betreffen: een onafhankelijke en kritische positie
voorzitter, lid remuneratiecommissie)
kunnen innemen ten opzichte van het bestuur; beschikken over affiniteit
• aanvang eerste termijn: 1 januari 2013
met een wetenschappelijke instelling; beschikken over ervaring met het
• einde eerste termijn: 31 december 2016
besturen van een complexe organisatie; kunnen herkennen van
• verlenging eerste termijn: 1 januari 2017 in verband met interim
relevante ontwikkelingen; beschikken over een voor de PThU relevant
voorzitterschap tot benoeming opvolgend voorzitter.
maatschappelijk, kerkelijk en politiek netwerk. In de tweede plaats stelt de Kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland de eis dat een lid
Vanuit de Raad van Toezicht onderhoudt mw. Branderhorst het contact
van de raad belijdend lid van deze kerk is. In de derde plaats is voor elk
met de Universiteitsraad.
lid aan de algemene deskundigheidseisen een specifiek profiel
toegevoegd: voorzitterschap, expertise op het terrein van
Werving nieuwe voorzitter en nieuw lid
bedrijfsvoering, hoogleraar, bijzondere betrokkenheid op nieuwe vormen van kerk-zijn, theoloog/predikant.
In verband met haar benoeming per 1 september 2016 als burgemeester van Delft heeft mw. J.M. van Bijsterveldt-Vliegenthart haar lidmaatschap
In 2016 was de Raad van Toezicht als volgt samengesteld:
van de Raad van Toezicht en daarmee tevens haar voorzitterschap per die datum moeten neerleggen. Per 1 december 2016 liep de tweede
- mevr. J.M. van Bijsterveldt-Vliegenthart (voorzitter, lid remuneratiecommissie)
benoemingstermijn van ds. G.R. Peetoom af. Per 1 januari 2017 loopt de eerste termijn van drs. J.W. Meinsma af. Hij heeft te kennen gegeven
• aanvang eerste termijn: 1 september 2013
niet voor een tweede termijn op het profiel bedrijfsvoering en financiën
• einde eerste termijn: 31 augustus 2017
beschikbaar te zijn. Rekening houdend met het tussentijdse vertrek van
• teruggetreden per 1 september 2016 in verband met benoeming
mw. Van Bijsterveldt-Vliegenthart en het daarna spoedig volgende
tot burgemeester - mw.ir. H.A.C. Branderhorst (profiel nieuwe vormen van kerk-zijn, vice-voorzitter)
vertrek van de twee leden, ds. Peetoom en drs. Meinsma, en met het oog op het belang van voldoende bestuurlijke continuïteit is in overleg met het moderamen van de generale synode van de Protestantse Kerk in
• aanvang eerste termijn: 1 januari 2016
Nederland besloten drs. Meinsma aan te wijzen als interim voorzitter en
• einde eerste termijn: 31 december 2019
de termijn van drs. Meinsma te verlengen tot de datum waarop een
- prof.dr. M. Kaptein (profiel hoogleraar, lid auditcommissie)
nieuw benoemde voorzitter aantreedt. Tevens is besloten het vertrek van
• aanvang eerste termijn: 1 mei 2011
ds. Peetoom uit te stellen tot de datum waarop een nieuw benoemd lid
• einde eerste termijn: 30 april 2015
op de zetel met het profiel theoloog/predikant plaatsneemt.
• aanvang tweede termijn: 1 mei 2015 • einde tweede termijn: 30 april 2019
In verband met de burgemeestersbenoeming van de voorzitter en het
- mw.drs. G.R. Peetoom (profiel predikant, lid remuneratiecommissie)
verlopen van de zittingstermijnen van het lid-theoloog/predikant,
• aanvang eerste termijn: 1 december 2008
ontstonden er in 2016 twee vacatures, die ultimo 2016 nog niet
• einde eerste termijn: 30 november 2011
opgevuld konden worden.
• aanvang tweede termijn: 1 december 2012
Protestantse Theologische Universiteit
13
4.2 Werkgeverstaken Raad van Toezicht: remuneratiecommissie
begroting is opgesteld. In maart 2017 is tijdens de vergadering van de
De commissie heeft in december 2016 het jaargesprek met de rector/
Benoeming accountant
Raad van Toezicht deze meerjarenraming alsnog goedgekeurd.
voorzitter College van Bestuur voorbereid en dit gesprek begin 2017 gevoerd, mede op basis van feedback uit de organisatie. De commissie is
In verband met het expireren van de overeenkomst met Deloitte
content met de wijze waarop het College van Bestuur zijn taken
Accountants werd met het afsluiten van de controle op de jaarrekening
uitvoert. Geconstateerd wordt dat zij veel vertrouwen geniet in de
2015 de relatie met de externe accountant beëindigd. Overeenkomstig
organisatie en goed groeit in haar bestuurlijke rol. Het krachtenveld
de interne richtlijn voor inkoop en aanbesteding is namens de Raad van
rondom het College van Bestuur is besproken en hier en daar van advies
Toezicht een uitnodiging tot het uitbrengen van een offerte gestuurd
voorzien. Door de commissie is aangedrongen op het niet
aan drie accountantsorganisaties. De Raad van Toezicht heeft ten
veronachtzamen van de eigen ontwikkeling. De open relatie tussen
behoeve van de werving van een nieuwe externe accountant een
College van Bestuur en Raad van Toezicht werd bevestigd.
commissie geïnstalleerd, bestaande uit drs. J.W. Meinsma, mw. ir. H.A.C. Branderhorst en drs. J.W. Boven (manager bedrijfsvoering). Nadat deze
4.3 Goedkeurende besluiten en aandachtspunten Raad van Toezicht 2016
bureaus alle aangaven geen gebruik te maken van de uitnodiging in verband met een gebrek aan beschikbare capaciteit voor het kunnen aanvaarden van een opdracht in de publieke sector, heeft de commissie
De Raad van Toezicht vergaderde in het verslagjaar vier maal, waarvan
conform het inkoopbeleid een drietal accountantsbureaus, die in de
één keer gedeeltelijk in afwezigheid van het College van Bestuur. De
eerste ronde geen uitnodiging hadden ontvangen, benaderd met het
belangrijkste besluiten van de Raad van Toezicht in 2016 zijn
verzoek een offerte uit te brengen. Twee van de benaderde kantoren
goedkeuring van:
gaven aan geen offerte te zullen uitbrengen in verband met gebrek aan capaciteit. Van het derde kantoor heeft de commissie een
- Jaarverslag en Jaarrekening 2015.
gedocumenteerde offerte ontvangen. De commissie heeft met deze
- Begroting 2017.
accountant een gesprek gevoerd. Op basis van de bij de offerte
- Benoeming accountant.
uitgebrachte stukken en het gevoerde gesprek heeft de commissie de
- Benoeming hoogleraar Dogmatiek vestiging Amsterdam.
Raad van Toezicht voorgesteld DVE Accountants & Adviseurs te
- Benoeming universitair docent Nieuwe Testament vestiging
benoemen als externe accountant. Tijdens de vergadering van oktober
Amsterdam. - Benoeming universitair docent Diaconaat vestiging Groningen.
2016 heeft de raad het advies overgenomen, zodat per 1 november 2016 deze als nieuwe externe accountant kon worden benoemd.
- Benoeming universitair docent Praktische Theologie vestiging Amsterdam. Goedkeuring van de Jaarrekening 2015 en de Begroting 2017 heeft plaatsgevonden op basis van een positief advies van de auditcommissie, bestaande uit drs. J.W. Meinsma (voorzitter) en prof.dr. M. Kaptein, met dien verstande dat de meerjarenraming 2018-2020, die door het bestuur was toegevoegd aan de begroting 2017, in opdracht van de Raad van Toezicht zodanig is herzien dat een voor al deze jaren sluitende
14
Jaarstukken 2016
Daarnaast hebben de volgende zaken onder andere de aandacht van de
4.4 Algeheel oordeel
Raad gevraagd: De Raad van Toezicht is tevreden over de wetenschappelijke - Accountantsverslag namens Deloitte Accountants bij de Jaarrekening en Jaarverslag 2015. - Tussentijdse rapportages met betrekking tot managementinformatie na vier respectievelijk acht maanden.
ontwikkeling die de PThU momenteel op de meeste terreinen doormaakt. De PThU wordt zichtbaarder. De omvang van de studentenaantallen en de werving van nieuwe studenten geven wel reden tot zorg. Hierover vindt geregeld overleg plaats.
- Eindevaluatie prestatieafspraak door Review Commissie Hoger Onderwijs.
De verkoop van de panden in Kampen is financieel voordelig en in de
- Heroriëntatie op visie College van Bestuur.
reductie van de beheerslast een opluchting. De financiële performance
- Medewerkersonderzoek PThU 2016.
van de PThU is daarmee verder verbeterd, wat tot uitdrukking komt in
- Werving studenten en rendement masteropleidingen.
een positief resultaat, een stabiele vermogenspositie en financiële ratio’s
- Werving tweede en derde geldstroommiddelen.
die ver boven de signaleringsnormen uitkomen. De vorderingen in het
- De verkoop van een deel van de panden in Kampen.
meer bedrijfsmatig werken in de organisatie worden met waardering
- Studententevredenheid.
gezien. De goede vermogenspositie doet evenwel niets af van de zorg
- Financiering ambtsopleidingen seminaria door Ministerie OCW.
over de aantallen studenten die bij de PThU studeren.
- Gesprek Hoofdbestuur Gereformeerde Bond. - Voorbereiding Gereformeerde Theologische Universiteit.
De PThU staat daarmee voor de blijvende opgave haar aantrekkingskracht op studenten te vergroten en haar zichtbaarheid in het maatschappelijke gesprek te vergroten.
Protestantse Theologische Universiteit
15
Hoofdstuk 5:
College van Bestuur 5.1 Samenstelling, taken en verantwoordelijkheden
die in de eerste plaats theologen opleidt (waarvan een aanzienlijk deel predikant wordt), die hun theologische expertise in verschillende
De PThU kent een eenhoofdig College van Bestuur bestaande uit de
contexten kunnen inzetten. Deze verbreding van het profiel is primair
rector. Bij haar bestuurlijke taken en verantwoordelijkheden laat de
ingegeven vanuit de noodzaak een bredere doelgroep van potentiĂŤle
rector zich bijstaan door het managementteam, bestaande uit de
studenten te kunnen aanspreken. Zij komt ook voort uit de overtuiging
directeur onderwijs en de manager bedrijfsvoering, die beiden als
dat theologie in betrokkenheid op de actuele maatschappelijke
adviseurs van het College van Bestuur optreden. Het College van
vraagstukken moet worden beoefend. Daarmee hangt de keuze voor
Bestuur met de twee adviseurs wordt ambtelijk ondersteund en
herformulering van het profiel van studenten en medewerkers samen.
geadviseerd door de bestuurssecretaris. Het College van Bestuur met het
Golden tot nu toe betrokkenheid en ambitieus als voornaamste
managementteam en de ambtelijke ondersteuning is in 2016 als volgt
kernwaarden, het bestuur heeft in het verlengde van de
samengesteld:
profielverbreding van de universiteit als geheel deze waarden uitgebreid en dit uitgedrukt in de vier termen: diep geworteld, breed georiĂŤnteerd,
- prof.dr. M.M. Jansen, rector en voorzitter
scherp van geest en rijk aan spiritualiteit. Deze waarden zullen in de
- dr. F. Stark, directeur onderwijs
voorbereiding op het nieuw te schrijven instellingsplan verder worden
- drs. J.W. Boven, manager bedrijfsvoering
uitgewerkt. Vaststaat dat deze termen willen uitdrukken dat aan de
- mr. drs. D.J. de Boer, ambtelijk secretaris
PThU verbonden medewerkers en studenten zich nadrukkelijk geworteld weten in hun levensbeschouwelijke traditie en in staat zijn tot een brede
Het College van Bestuur draagt verantwoordelijkheid voor het bestuur,
oriĂŤntatie op meer of minder aan de eigen traditie congeniale
de bedrijfsvoering en het beheer van de universiteit.
levensovertuigingen en maatschappelijke ontwikkelingen; dit om zich daarmee te leren verstaan. Als academische instelling wenst de PThU
5.2 Belangrijkste resultaten en ontwikkelingen 2016
een intellectueel uitdagende, maar tevens ook veilige leeromgeving te bieden waarin studenten en medewerkers zich in onderling academisch
5.2.1 Bestuur en beleid: verbreding van het profiel
gesprek kunnen scherpen aan elkaar. Ten slotte heeft het bestuur de rijkdom aan spiritualiteit benoemd die studenten en medewerkers
In 2016 heeft het bestuur ter voorbereiding op vaststelling van een
meebrengen en verder ontwikkelen. Deze behoort naar de aard van de
nieuw instellingsplan voor de beleidsperiode die in 2018 aanvangt zich
PThU volop de ruimte te krijgen. Spiritualiteit maakt integraal onderdeel
intensief herbezonnen op zijn visie op het profiel van de universiteit; dit
uit van het profiel van de universiteit. Spirituele vorming in de zin van de
in het licht van toekomstige ontwikkelingen die de positie van de
ontwikkeling van een stevige identiteit als geestelijk (bege)leider sluit
theologie, in het bijzonder de ambtsopleiding van de Protestantse Kerk
daarbij naadloos aan. Bovendien wordt aandacht voor deze vorming
in Nederland, raken. Voor deze herbezinning werd ook externe
gevraagd in het licht van de verwachting die leeft in de samenleving, dat
deskundigheid ingeschakeld om met een frisse blik naar de PThU te
een theoloog/predikant over een duidelijk herkenbare identiteit beschikt.
kijken. Een belangrijk resultaat is, dat in de gehele PThU de overtuiging
Op basis van de verbrede profilering zal het bestuur toewerken in 2017
is gegroeid dat het noodzakelijk is dat de zichtbaarheid van de PThU
naar een nieuw instellingsplan.
vergroot wordt. De PThU verdient deze zichtbaarheid, aangezien zij een prachtige opleiding aanbiedt, gebaseerd op stevig onderzoek, die meer nog in het volle licht dient te worden geplaatst. Voornaamste uitkomst van de herbezinning is de wens tot verbreding van het profiel van primair de instelling voor de opleiding van predikanten naar de instelling
16
Jaarstukken 2016
5.2.2 Onderwijs
verzorger. Deze heeft in de afgelopen jaren te weinig studenten getrokken. Teneinde deze route meer voor het voetlicht te krijgen en
Masteropleidingen
beter gebruik te kunnen maken van de aan de faculteit Godgeleerdheid en Godsdienstwetenschap aanwezige expertise op dit terrein is besloten
In het verlengde van de herformulering van de instellingsvisie heeft het
te onderzoeken of synergiewinst kan worden behaald uit het versterken
bestuur besloten tot het initiëren van de verbreding van de
van de samenwerking tussen de faculteit en de PThU met betrekking tot
uitstroomprofielen van de driejarige masteropleidingen in Groningen en
de door de faculteit aangeboden eenjarige opleiding geestelijke
Amsterdam. Deze verbreding wordt ingezet op basis van de vaststelling
verzorging. In de tweede plaats is, tevens in samenwerking met de
dat de driejarige masteropleidingen van de PThU te nadrukkelijk het
Rijksuniversiteit Groningen, een specifiek nascholingstraject van 30
kenmerk van een predikantsopleiding dragen, zodat studenten die bij
ECTS ontwikkeld om predikanten te ondersteunen bij hun bijscholing tot
aanvang van de masterfase nog niet weten of zij predikant willen
geestelijk verzorger.
worden of als theoloog breder inzetbaar willen zijn, niet voor deze masteropleidingen kiezen. Een integrale herziening van de
Met betrekking tot de masteropleiding Verdieping in Groningen is
masterprogramma’s waarvan de uitkomsten per september 2017
besloten tot de ontwikkeling van een deeltijdvariant naast de reeds
kunnen worden gerealiseerd bleek niet haalbaar.
bestaande internationale voltijdsvariant. Deze variant richt zich op hbo-opgeleide theologen in enig werkverband die ten behoeve van hun
Daarom is dit gefaseerd gepland. In het studiejaar 2015-2016 is
professionele bekwaamheid zoeken naar academische verdieping en
allereerst gewerkt aan een sterker eigen theologisch profiel voor de
verbreding van hun expertise. De deeltijdvariant start in september
expertises van de vestiging Groningen. Het onderwijsprogramma is in
2017.
vier kernthema’s uitgewerkt, die als ‘profielen’ van onderwijs door de studenten in de specialisatiefase gekozen kunnen worden, zowel in de
Bacheloropleiding
eenjarige als in de driejarige masteropleiding. Deze profielen sluiten aan bij de in Groningen aanwezige onderzoeks- en onderwijsexpertise en
In het Groningse PThU traject van de RUG bachelor is het eerste jaar van
zijn als volgt samengesteld: Living Texts, Missional Communities,
de vernieuwde opleiding van start gegaan. Een gefaseerde invoering van
Intercultural Encounter and Witness en Ethics of Dignity. De gekozen
de drie jaren achtereen betekent dat vanaf september 2017 alle
thema’s weerspiegelen een eigen theologische insteek van de PThU, en
ontwikkelde onderdelen van dit programma in werking zijn getreden.
zijn analoog aan de werkwijze van de partneruniversiteit RUG thematisch en intradisciplinair samengesteld. Dit programma gaat per 1
Met betrekking tot de bacheloropleiding Theologie joint degree in
september 2018 starten. In het vervolg hiervan is voor zowel Groningen
Amsterdam constateert het bestuur dat het bij aanvang van de
als Amsterdam een vernieuwing van het onderwijs in het duale
samenwerking met de faculteit Godgeleerdheid van de VU in 2012
praktijkvelden/stagetraject van de opleiding voorzien. Hierbij is het de
uitgewerkte opleidingsconcept toe is aan herbezinning. Deze zal in het
bedoeling dat er in het stagegedeelte van de opleiding ruimte wordt
kader van de mid term evaluatie als onderdeel van de
gecreëerd voor een tweede stage in het buitenland, in het onderzoek of
kwaliteitszorgsystematiek aan de orde komen. Bovendien is bij het
in een ander theologisch werkveld. Deze stage biedt de student een
aangaan van de samenwerking besloten tot een evaluatie van de
dubbele focus in het beroepsveld.
opleiding na vijf jaar. Zowel mid term review als evaluatie in het kader van de samenwerkingsovereenkomst zullen in 2017 hun beslag krijgen.
Binnen het plan tot herziening van de masteropleiding Predikantschap in
Vooruitlopend op de komende evaluatie van de bacheloropleiding heeft
Groningen is bijzondere aandacht besteed aan de route geestelijk
het bestuur de uitgangspunten bepaald met het oog op mogelijke
Protestantse Theologische Universiteit
17
herziening van de opleiding: continueren en verder verbeteren van de
Expertisecentrum Geestelijke Verzorging
samenwerking met de faculteit; versterken van de sturingsmogelijkheden door het College van Bestuur PThU en daarmee
Op instigatie van prof.dr. M.N. Walton is besloten tot samenwerking
van het mede-eigenaarschap van de PThU; vergroten van de
met de Tilburg School of Catholic Theology met het oog op de inrichting
herkenbaarheid van de bacheloropleiding als opleiding van de PThU
van een expertisecentrum voor geestelijke verzorging. Het
voor zowel studenten als andere stakeholders; internationaliserings-
expertisecentrum in ontwikkeling heeft tot doel op wetenschappelijk
mogelijkheden ten aanzien van de bacheloropleiding benutten;
verantwoorde wijze de empirische en theoretische basis van het vak
innoveren van het onderwijs, waarbij diversiteit onderwijsuitgangspunt
geestelijke verzorging en van de uitoefening van het beroep van
blijft met daaraan gekoppeld een dialogisch leermodel, een stevige basis
geestelijk verzorger te verbreden en te versterken. Daartoe is een
voor de christelijke theologie en de ontwikkeling van een
onderzoeksproject in het leven geroepen. Het project heeft als
deeltijdconcept.
voornaamste doel de beschrijving van interventies van geestelijke verzorging en hun effecten in relaties tot existentieel welbevinden,
5.2.3 Onderzoek: op weg naar de externe
binnen de verschillende werkvelden. Ten behoeve van het
onderzoeksvisitatie
onderzoeksproject worden onderzoeksgemeenschappen per werkveld geïnstalleerd. De onderzoeksgemeenschappen bestaan uit maximaal
Op het terrein van onderzoek en valorisatie was 2016 een vruchtbaar
twaalf geestelijk verzorgers waaraan een wetenschappelijk onderzoeker
jaar. Voornamelijk op blind, peer reviewed artikelen in wetenschappelijke
is verbonden. Zij zullen ingebrachte casussen beschrijven, interpreteren
tijdschriften werd goed gescoord: ruim boven de streefwaarde. De
en evalueren. Zo dragen zij bij aan practice based evidence voor
stijgende lijn die al in 2015 zichtbaar was, wordt hiermee voortgezet.
geestelijke verzorging, haar theorievorming en specifieke werkwijze. Het
Het beleid dat na vaststelling van de prestatieafspraak is ingezet werpt
expertisecentrum is op deze wijze een sterk voorbeeld van het verrichten
blijvende vruchten af. Op het gebied van de valorisatie van kennis is de
van wetenschappelijk onderzoek in interdisciplinair verband in
aandacht qua output verlegd van specifieke vakpublicaties naar
samenwerking met en ten behoeve van het werkveld van geestelijke
publicaties en ook andere activiteiten als festivals en publieksdagen,
verzorging.
gericht op het bredere publiek. Ten opzichte van 2015 is ook wat betreft deze output een toename gerealiseerd. De resultaten zijn een
Convenant Krijgsmacht
weerspiegeling en bevestiging van de identiteit van de PThU als specialistische academische instelling met een sterke maatschappelijke
Met de Dienst Protestantse Geestelijke Verzorging bij Defensie is een
relevantie en kerkelijke betrokkenheid. Ondertussen is de
convenant gesloten dat tot doel heeft: de bevordering en verdieping van
onderzoeksformatie geconsolideerd, wat voor stabiliteit en continuïteit
de kwaliteit van protestantse geestelijke verzorging bij de krijgsmacht
zorgt binnen de onderzoeksgroepen.
door middel van onderzoek en scholing; de afstemming van het scholingsaanbod van de PThU op de praktijk van de PGV; en de
5.2.4 Valorisatie
aantrekkelijkheid van de studie tot het ambt van krijgsmachtpredikant te bevorderen. Ter uitvoering van deze overeenkomst richt de PThU binnen
Op de noemer van valorisatie worden al die activiteiten van de PThU
de masteropleidingen een uitstroomroute in die aansluit op het profiel
gebracht waarin gestreefd wordt naar maatschappelijke, kerkelijke en zo
van de krijgsmachtpredikant en de protestantse geestelijke verzorging in
mogelijk economische benutting van kennis en expertise die binnen de
de krijgsmacht. Bovendien heeft de PThU een van haar onderzoekers, dr.
universiteit wordt ontwikkeld. Ook in 2016 is een aantal aansprekende
T.J.J. Pleizier, vrijgesteld voor het doen van onderzoek naar thema’s die
voorbeelden daarvan aan te wijzen.
verband houden met protestantse geestelijke verzorging. Ten slotte richt
18
Jaarstukken 2016
de PThU een kenniscentrum in ten behoeve van het verrichten van
deelnemers inspiratie opdoen voor de dagelijkse kerkelijke praktijk in
onderzoek en ontwikkelen van expertise op het terrein van de
workshops, bijvoorbeeld over geld in de kerk of het opzetten van een
protestantse geestelijke verzorging in de krijgsmacht.
pioniersplek.
Waar mogelijk zal verbinding worden gezocht tussen het
Instituut voor Rituele en Liturgische Studies (IRILIS)
expertisecentrum geestelijke verzorging en het beoogde kenniscentrum voor de geestelijke verzorging in de krijgsmacht. Het bestuur streeft naar
In zijn functie van initiator van nieuwe onderzoeksinitiatieven en
een zinvolle verbinding met het Centrum voor Justitiepastoraat dat de
samenwerkingsverbanden heeft IRiLiS een interdisciplinaire research
PThU gezamenlijk met de TST in stand houdt.
collaboration group geïnitieerd in samenwerking met de VU, genaamd: Meals in Search of Meaning: Interdisciplinary Approaches to the Lord’s
Connecting Churches and Cultures
Supper and the Eucharist in Christian Communities in the Netherlands. De Netherlands School for Advanced Studies in Theology and Religion
Connecting Churches and Cultures (CCC) is een onderzoeksplatform van
(NOSTER) ondersteunt dit onderzoeksnetwerk financieel. Onze Westerse
de PThU vestiging te Groningen. Het platform wil met zijn onderzoek en
laatmoderne samenleving toont een grote belangstelling en aandacht
kennis ten dienste staan van de lokale christelijke gemeente, in het
voor voedsel. Omgang met wat wordt gegeten en gedronken zegt iets
bijzonder met oog op de toekomst. Binnen het platform wordt gewerkt
over wie men wil zijn, over imago en ook over hoe men in het leven
met een bijzonder onderzoeksconcept: Citizen Science. Dit is een manier
staat. Verschillende Nederlandse theologen en religiewetenschappers
van onderzoeken waarbij eigen gemeenteleden worden ingeschakeld om
sluiten aan bij die trend en doen onderzoek naar maaltijden. In 2016
zo op verbindende wijze samen te werken aan het collectieve doel van de
hebben drie expert meetings plaatsgevonden waarbij onderzoeks-
gemeente als kerk. Hierbij kan de gemeente zelf de onderzoeksvraag
resultaten zijn uitgewisseld en de voorbereiding is gestart voor een
bepalen naar aanleiding van vragen vanuit de eigen dagelijkse praktijk.
uitgave bij Meander. Deze bundel getiteld Bijeen rond de tafel zal in 2017 gepubliceerd worden.
Deze manier van onderzoek doen heeft, toegepast in een kerkelijke context, verschillende beoogde effecten. Ten eerste het betrekken van
Centre for Contextual Biblical Interpretation
gemeenteleden bij het beleid van de kerk; ten tweede het verzamelen van informatie over wijk/dorp en de gemeente; ten derde aansluiten bij
In samenwerking met de Vrije Universiteit is in 2016 het CCBI opgericht.
de belevingswereld van de gemeenteleden zodat de mogelijke
Aan dit centrum is namens de PThU prof.dr. K. Spronk verbonden. Het
interventies of aanpassingen direct relevant zijn.
centrum heeft een interdisciplinair karakter. Namens de faculteit Godgeleerdheid van de Vrije Universiteit participeert prof.dr. P.B.A. Smit,
Naast het verzorgen van onderzoeksopdrachten organiseert CCC ook
bijzonder hoogleraar Contextuele Bijbelinterpretatie. Binnen het centrum
activiteiten ten behoeve van de kerk en haar leden. In het najaar van
is aandacht voor de interactie tussen sociaal-culturele en sociaal-
2016 vond een zeer druk bezocht en positief gewaardeerd festival plaats
economische factoren en gevestigde leestradities bij de interpretatie van
op Terschelling. Het festival is vanuit CCC georganiseerd in samenwerking
de Schrift. Door kleine divers samengestelde leesgroepen in te richten
met de Protestantse Kerk in Nederland. Het festival had tot doel
tracht het centrum deze interactie op het spoor te komen. Sinds de
bezoekers gelegenheden te bieden om inspiratie op te doen. Op het
feestelijke opening in september 2016 liet het centrum reeds door een
programma stonden onder andere lezingen van inspirerende Nederlandse
veelheid aan activteiten van zich spreken: de herstart van het programma
theologen, (meezing)concerten, spirituele strandwandelingen, vieringen,
Bridging Gaps; het opbouwen van een summer school; het ontwikkelen
vertellingen, theater, dans en veel muziek en cultuur. Ook konden
van aanbod in de Permanente Educatie; het ontwikkelen van een track
Protestantse Theologische Universiteit
19
contextuele Bijbelinterpretatie in de eenjarige masterprogramma’s in
Ten opzichte van 2015 is sprake van een bescheiden toename van het
Amsterdam en Groningen; het affiliëren van een aantal onderzoekers als
totaal aantal in dienst zijnde medewerkers (uitgedrukt in fte). De
fellow bij het centrum; het aanwerven van een aantal (buiten)
toename bedraagt ruim 2 fte. Deze komt voor rekening van het
promovendi; het indienen van een NWO-aanvraag, een ERC
toegenomen aantal promovendi dat op basis van een dienstverband aan
Consolidator Grantaanvraag en toekenning van participatie in het
de PThU is verbonden.
contextueel georiënteerde Mahl und Text netwerk van de Deutsche Forschungsgemeinschaft. Het centrum werkt samen met het Nederlands
De aanstelling van nieuwe medewerkers heeft plaatsgevonden binnen
Bijbelgenootschap in de vorm van een kwalitatief onderzoek naar
de meerjarige kaders van de personeelsbegroting.
Bijbelinterpretatie in Nederland en gemeenschappelijke outreach; diverse wetenschappelijke presentaties en publicaties in de serie Texts &
De prognose van de personele bezetting 2016-2019 laat het volgende
Contexts en in tijdschriften als The Bible Translator, New Testament
beeld zien.
Studies, Exchange, Philippine Studies en Schrift en voor een uitgever als Brill (inleiding over mannelijkheidsstudies en Bijbelwetenschappen,
Prognose ontwikkeling personele bezetting 2016
2017
2018
2019
0,90
0,90
0,90
0,90
Personeel primaire proces
49,98
47,95
45,65
45,77
Ondersteunend personeel
22,76
23,19
23,19
23,33
Totaal
73,64
72,04
69,74
70,00
verschijnt in mei 2017). Bestuur
5.3 Continuïteitsparagraaf De PThU heeft voor haar activiteiten een financieel sluitend kader voor de lange termijn, blijkend uit onderstaande ontwikkeling van de personele bezetting, verwachte studentenaantallen, huisvestingssituatie
De prognose is gebaseerd op de ontwikkeling in het personeelsbestand
en meerjarenbegroting.
op basis van het opvangen van natuurlijk verloop, waarbij rekening is gehouden met op basis van de in 2014 gehouden evaluatie Omvang
5.3.1 Personeel en studenten
Wetenschappelijk Personeel gemaakte keuzes ten aanzien van het niet opvullen van daartoe aangewezen vacatures.
5.3.1.1 Personeel Tegelijk blijft in de meerjarenbegroting – als gevolg van natuurlijk Het personeelsbestand heeft zich in de jaren 2012-2016 als volgt
verloop – de vacatureruimte beschikbaar, waardoor bijsturing op
ontwikkeld. (aantal fte op peildatum 31 december) Amsterdam Bestuur Personeel primaire proces
Groningen
2016
2015
2014
2013
2012
Totaal
Totaal
Totaal
Totaal
Totaal
0,90
-
0,90
0,90
0,90
1,90
1,90
29,63
20,35
49,98
47,99
44,24
47,33
54,69
Ondersteunend personeel
19,51
3,25
22,76
22,69
20,79
20,19
21,75
Totaal
50,04
23,60
73,64
71,58
65,93
69,42
78,34
20
Jaarstukken 2016
personeelskosten en personele inzet in de komende jaren mogelijk blijft.
de PThU geen optie, aangezien de kerk waaraan zij verbonden willen
Met het oog op de noodzaak flexibel te kunnen inspelen op de
zijn de eigen seminariumopleiding voorschrijft als voorwaarde voor
ontwikkelingen in het omliggende veld voor wat betreft de aanstelling
toelating tot het ambt van predikant. Bovendien blijkt dat studenten die
van wetenschappelijk personeel volgt het bestuur in de komende jaren
(vooralsnog) geen predikant willen worden, in veel gevallen kiezen voor
een beleid waarin talent wordt gespot en kansen worden benut om dit
een andere theologische of religiewetenschappelijke master dan die de
talent te binden aan de PThU. Daarmee laat het bestuur het voorheen
PThU aanbiedt. Met name als research masters geaccrediteerde
gehanteerde uitgangspunt van een strikt te hanteren formatiebeleid
opleidingen oefenen op deze categorie grote aantrekkingskracht uit ten
krachtens vooraf in kaart gebrachte beschikbaarheid van fte’s, die zijn
nadele van de masteropleidingen van de PThU.
verdeeld over leerstoelen, los. Een andere oorzaak voor achterblijvende instroom is dat studenten die
5.3.1.2 Studenten
een masteropleiding in deeltijd willen gaan volgen, de door de PThU aangeboden variant met doorlopende leerlijnen en één dag per week
De ontwikkeling van het aantal studenten in de jaren 2013-2016 is als
college te intensief vinden. De belasting van 180 ECTS in 4,5 jaar is voor
volgt.
velen te zwaar naast een werkkring. 2016-2017
Bachelor
2015-2016
2014-2015
2013-2014
Ten slotte kan ter verklaring van de dalende trend worden gewezen op
98
101
118
113
de drempel die opgeworpen wordt door de noodzakelijk te plegen hoge
Masteropleidingen
162
189
189
211
investering in tijd en geld voor het volgen van een driejarige
Totaal
260
290
307
324
masteropleiding waarvan het arbeidsperspectief weliswaar gunstig is, maar waarvoor wel geldt dat de functies die beschikbaar zijn in
Het verloop van het aantal studenten laat een dalende trend zien. De
toenemende mate deeltijdfuncties zijn.
daling is het sterkst voor de masteropleidingen. Uit een analyse van de doorstroom vanuit zowel de bacheloropleiding Theologie joint degree
De prognose van het aantal studenten 2016-2019 ziet er als volgt uit.
als de bacheloropleiding Theologie, die de faculteit Godgeleerdheid en Godsdienstwetenschap van de Rijksuniversiteit Groningen aanbiedt, inclusief de track die de PThU daarbinnen verzorgt, blijkt dat de dalende
Bachelor
2016-2017
2017-2018
2018-2019
2019-2020
98
105
110
115
instroom in de masteropleidingen is te wijten aan onder andere de
Masteropleidingen
162
185
195
205
volgende factoren. Met betrekking tot studiejaar 2016-2017 geldt dat
Totaal
260
290
305
320
het cohort 2013-2014 van de bacheloropleiding Theologie joint degree dat op basis van de nominale studieduur van de opleiding in augustus
Ondanks de dalende trend sinds 2010 verwacht het bestuur dat het
2016 afstudeert in vergelijking met andere studiejaren klein is. Daar
huidige aantal studenten in de komende jaren enigszins zal stijgen. De
komt bij dat het studierendement van de cohorten niet optimaal is,
samenwerking met de Vrije Universiteit voor de bacheloropleiding heeft
zodat uiteindelijk ongeveer 70% van een cohort binnen de nominale
een gebleken positief effect op het aantal voltijdstudenten. De
studieduur afstudeert. Niet elk van de afgestudeerden kiest voor een
aantrekkelijkheid voor voltijdstudenten van de bacheloropleiding in
inschrijving in een van de masteropleidingen van de PThU. Sommige
Amsterdam zal in wervingsactiviteiten nadrukkelijk uitgebuit worden. In
afgestudeerden hebben binnen de bacheloropleiding een
het bijzonder zal via doelgroepgerichte activiteiten, zoals het aanbieden
seminarietraject gevolgd voor één van de niet aan de PThU verbonden
van webklassen voor middelbare scholieren, de interesse voor de
seminaries. Voor deze groep is het volgen van een masteropleiding aan
theologieopleiding worden gewekt.
Protestantse Theologische Universiteit
21
De door de PThU in de bachelor Theologie van de faculteit
geestelijk verzorger binnen het kader van de herziening van de
Godgeleerdheid en Godsdienstwetenschap van de Rijksuniversiteit
masteropleiding in Groningen. Hieronder valt ook een voor
Groningen aangeboden route vergroot enerzijds de aantrekkelijkheid
toekomstige krijgsmachtpredikanten herkenbaar programma.
van deze bacheloropleiding voor prospectieve studenten. Anderzijds draagt de route bij aan toenemende instroom in de masteropleidingen
De ontwikkeling van uitstroomprofielen voor de stages en de verbreding
van de PThU, vooral degene die aan de vestiging Groningen worden
van de uitstroomprofielen zal in 2017 ook binnen de masteropleiding
aangeboden.
Gemeentepredikant te Amsterdam haar beslag krijgen. Ook deze verbreding dient de vergroting van de aantrekkelijkheid van de opleiding
In samenwerking met de faculteit Godgeleerdheid van de Vrije
door niet alleen studenten aan te spreken die al bij aanvang van de
Universiteit zal het profiel van de bacheloropleiding zodanig worden
opleiding verlangen tot predikant te worden .
aangescherpt dat deze aantrekkelijk blijft voor een brede doelgroep van studenten, maar tegelijkertijd voldoende herkenbaarheid oproept bij
In 2017 zal ook een aanzet worden gegeven tot ontwikkeling van een
studenten uit de protestantse traditie, inclusief studenten die afkomstig
specifiek opleidingsprofiel voor deeltijdstudenten; dit ter vergroting van
zijn uit de gereformeerde orthodoxie en studenten met een evangelical
de mogelijkheden in te spelen op de toenemende vraag naar
profiel. Voor de categorie deeltijdstudenten zal blijvend worden ingezet
flexibilisering van het onderwijs en het leveren van maatwerk. De
op een zodanige programmering van de bacheloropleiding dat deze ook
verwachting is dat een op de deeltijdstudent toegespitst profiel van de
voor degenen die de opleiding willen combineren met andere
wijze van aanbieden van het programma het aantal inschrijvende
maatschappelijke verplichtingen, voldoende aantrekkelijk blijft.
studenten zal doen toenemen.
Voor wat betreft de masteropleidingen gaat het bestuur uit van enige
In 2017 zal het bestuur de samenwerking met andere theologische
groei van voltijdstudenten in de komende jaren. Met het oog op
instellingen versterken teneinde de doorstroom naar de
vergroting van de aantrekkelijkheid van de masteropleidingen is een
masteropleidingen van de PThU te vergemakkelijken en zodoende meer
aantal maatregelen doorgevoerd in 2016.
studenten aan te trekken. In het bijzonder zal met de Evangelisch
• Een herziening van de driejarige masteropleiding in Groningen in de
Theologische Faculteit te Leuven (Heverlee) gezocht worden naar
richting van uitstroomprofielen. Het aanbieden van de studie in
mogelijkheden de doorstroom van studenten die hun opleiding aan de
herkenbare en aansprekende themaclusters die op termijn tevens
ETF zijn begonnen en die willen doorstuderen aan de PThU om als
gekoppeld worden aan uitstroomprofielen richting de arbeidsmarkt,
predikant toegelaten te kunnen worden in de Protestantse Kerk, te
komt tegemoet aan de voortgaande vraag naar zichtbaarheid van
versoepelen.
de relevantie van theologie en aan het aanspreken van heldere doelgroepen geïnteresseerden. • Een herziening van het honoursprogramma, dat deel uitmaakt van
Al deze maatregelen beogen de groei van het aantal studenten naar 320 in 2020.
de masteropleidingen, tot een research programma. Hiermee wordt de aantrekkingskracht van deze opleidingen op studenten die zich
5.3.2 Meerjarenbalans en meerjarenbegroting
in de eerste plaats wetenschappelijk willen verdiepen vergroot. Het research programma biedt de mogelijkheid tot het doen van een
De meerjarenbegroting (zowel balans als staat van baten en lasten) op
theologisch onderzoek binnen een van de onderzoeksprogramma’s
hoogste aggregatieniveau, op basis van cijfers verslagjaar en prognose
van de PThU.
jaren t+1 t/m t+3 (t=2016) is als volgt opgesteld.
• Een vernieuwing van het masterprogramma voor de opleiding tot
22
Jaarstukken 2016
Balans Activa
Staat van baten en lasten 2016
2017
2018
2019
VASTE ACTIVA 7.185
6.722
6.190
5.616
Financiële vaste activa
0
0
0
0
7.185
6.722
6.190
5.616
VLOTTENDE ACTIVA Vorderingen
1.155
900
900
900
250
0
0
0
Liquide middelen
7.036
7.661
7.559
7.392
TOTAAL VLOTTENDE ACTIVA
8.441
8.561
8.459
8.292
15.626
15.283
14.649
13.908
Effecten
TOTAAL ACTIVA
7.012
6.476
6.142
5.720
333
333
333
333
Bestemmingsreserve privaat
2.564
2.564
2.564
2.564
TOTAAL EIGEN VERMOGEN
9.909
9.373
9.039
8.617
VOORZIENINGEN
3.637
3.207
2.857
2.538
KORTLOPENDE SCHULDEN
2.080
2.703
2.753
2.753
15.626
15.283
14.649
13.908
TOTAAL PASSIVA
2018
2019
8.838,3
8.838,3
Bijdrage Protestantse Kerk
316,2
304,9
311,0
317,2
College-, cursus- en examengelden
473,7
550,0
550,0
550,0
Deelnemersbijdragen
102,8
95,9
97,8
99,8
Baten werk in opdracht derden
580,8
481,6
368,7
368,7
Overige baten TOTAAL BATEN
1.641,9
123,0
113,9
117,5
12.066,1
10.492,5
10.279,7
10.291,5
5.848,6
6.251,4
6.385,1
6.454,9
LASTEN Personeelslasten Huisvestingslasten
EIGEN VERMOGEN Bestemmingsreserve publiek
2017 8.937,1
Afschrijvingen
PASSIVA Algemene reserve
2016 8.950,9
Rijksbijdrage
Materiële vaste activa TOTAAL VASTE ACTIVA
BATEN
Overige lasten
649,7
604,7
607,4
598,6
1.032,8
1.142,0
1.145,4
1.165,6
2.476,5
2.748,1
2.482,9
2.501,8
10.007,6
10.746,2
10.620,8
10.720,9
Saldo baten en lasten
2.058,5
-/- 253,7
-/- 341,1
-/- 429,4
Saldo financiële baten en lasten
31,5
12,9
7,3
7,3
2.090,0
-/- 240,8
-/- 333,8
-/- 422,1
TOTAAL LASTEN
TOTAAL RESULTAAT
In 2017 wordt de meerjarenbegroting heroverwogen om vanaf 2018 te komen tot een sluitende begroting. Verwachte mutaties reserves, fondsen en voorzieningen In de begrotingsjaren 2017 t/m 2019 worden de volgende substantiële mutaties voorzien in de op de balans voorkomende reserves, fondsen en voorzieningen.
Algemene reserve (publiek) Bestemmingsreserve (privaat) Reorganisatievoorziening Voorziening pensioenverplichting
Protestantse Theologische Universiteit
2017
2018
2019
-/- 240,8
-/- 333,8
-/- 422,1
-
-
-
-/- 128,7
-/- 128,7
-/- 128,7
100,0
100,0
100,0
23
Algemene reserve (publiek) en egalisatiereserve PThU (privaat)
vanwege de Nederlandse Hervormde Kerk verbonden waren aan de door het Theologisch Wetenschappelijk Instituut van die kerk verzorgde
Bij vaststelling van de begroting 2016 en de daarop aansluitende
kerkelijke opleiding bij een van de toenmalige faculteiten
meerjarenraming is besloten tot het doen van een reeks aanvullende
Godgeleerdheid van de Universiteit Utrecht, de Universiteit Leiden, de
investeringen, die er toe leiden dat het verwachte eindejaarsresultaat in
Universiteit van Amsterdam en de Rijksuniversiteit Groningen. Voor hen
de komende jaren negatief zal uitkomen. Tot deze extra investeringen is
geldt een pensioenregeling die niet is ondergebracht bij een
besloten om het in 2014 en 2015 gerealiseerde overschot op de
bedrijfstakpensioenfonds. Tot en met 2005 werden deze pensioenlasten
resultaatrekening ten goede te laten komen van het onderwijs en
betaald door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen.
onderzoek & valorisatie. Deze investeringen worden onttrokken aan de
Met ingang van 2006 is de verplichting overgegaan naar het
algemene reserve.
Theologisch Wetenschappelijk Instituut en vanaf 2007 naar de PThU. Het aantal pensioengerechtigden dat pensioengelden ontvangt uit de
In verband met het aanpassen van de afschrijvingstermijn voor
voorziening pensioenverplichting is negen. In de afgelopen jaren bleek
investeringen op de locatie Amsterdam zijn de afschrijvingslasten de
het noodzakelijk een substantiële dotatie (k€ 100,-) te doen om de
komende jaren hoger. De afschrijvingstermijn is gelijk gesteld aan de
voorziening op peil te houden.
duur van het huurcontract (10 jaar). Deze schattingswijziging is verwerkt in de jaarrekening 2016, De hogere lasten worden in de jaren 2017 t/m
Investeringen
2021 gedekt uit de algemene reserve. Vanaf 2022 leidt deze wijziging
Afgezien van enkele kleinere aanpassingen voor optimalisatie van de
tot structureel lagere afschrijvingslasten voor de PThU.
werkplekken voor medewerkers en studenten zijn in de jaren 2017 t/m 2019 geen substantiële investeringen voorzien die invloed hebben op de
Reorganisatievoorziening
materiële activa anders dan de reeds geraamde afschrijvingen.
In het kader van het Sociaal Plan, dat is vastgesteld en overeengekomen
Toelichting op de raming van baten en lasten
om de gevolgen voor het personeel van de verplaatsing van de universiteit naar Amsterdam en Groningen op te vangen, is een
Financieringsstructuur
reorganisatievoorziening gevormd. Deze is bestemd voor de financiële
Blijkens de staat van baten en lasten is de financieringsstructuur van de
consequenties van de sociale en arbeidsrechtelijke uitvoering, waaronder
PThU opgebouwd uit de volgende onderdelen:
tegemoetkoming in reiskosten en reistijd, ontslagvergoedingen en outplacementbegeleiding. In 2016 is een bedrag van k € 253,1
2016
€
%
vrijgevallen voor die onderdelen van het Sociaal Plan waarvan de
Rijksbijdrage
werkingsduur in 2016 is verstreken en waarvoor geen toekomstige
Bijdrage Protestantse Kerk
8.950,9
74,2
316,2
2,6
onttrekkingen zullen plaatsvinden. De in bovenstaande staat
College en examengelden
473,7
3,9
opgenomen mutaties betreffen de geraamde onttrekkingen aan de
Deelnemersbijdrage
102,8
0,9
voorziening op basis van bestaande verplichtingen.
Baten uit werk in opdracht van derden Overige baten
Voorziening pensioenverplichting
Totaal
580,8
4,8
1.641,9
13,6
12.066,1
100,0
Deze pensioenvoorziening is gevormd ten behoeve van de betaling van pensioenen van oud-hoogleraren, die voorheen als kerkelijk hoogleraar
24
Jaarstukken 2016
Subsidiabel en niet subsidiabel
Rijksbijdrage
Binnen het geheel van activiteiten maakt de PThU volgens de criteria met De rijksbijdrage die de PThU ontvangt is opgebouwd uit een vaste
betrekking tot de helderheid bekostiging onderscheid tussen
voetbijdrage voor onderzoek en onderwijs, een dynamisch deel voor
subsidiabele (publieke) en niet subsidiabele (private) activiteiten. De
onderwijs dat is gebaseerd op het aantal bekostigde inschrijvingen en
onderscheiden onderdelen binnen het totaal van de baten worden
behaalde graden, een dynamisch deel voor onderzoek dat is gebaseerd
onderscheiden toegerekend aan subsidiabele respectievelijk niet
op het aantal bekostigde graden en het aantal promoties en een deel
subsidiabele activiteiten en als zodanig in beeld gebracht binnen de
gekoppeld aan de gemaakte prestatieafspraak alsmede een bijdrage in
begroting en jaarrekening.
het kader van de subsidieregeling tweede graden. Onderdeel 2016 Onderwijs vast
â‚Ź
%
4.586,6
51,2
463,4
5,2
Onderwijs dynamisch Onderzoek vast
2.817,3
31,5
618,6
6,9
Onderzoek dynamisch Prestatieafspraak Totaal
465,0
5,2
8.950,9
100,0
Baten 2016
subsidiabel
Rijksbijdrage
8.950,9
Bijdrage Protestantse Kerk College en examengelden
316,2 473,7
Deelnemersbijdragen Baten uit werk in opdracht van derden Overige baten Totaal
niet subsidiabel
102.8 580,8 1.576,7
65,1
11.582,1
484,1
Bijdrage vanuit de Protestantse Kerk in Nederland Onderzoeksmiddelen: tweede en derde geldstroommiddelen De bijdrage vanuit de Protestantse Kerk in Nederland wordt verstrekt ten
Ten aanzien van de onderzoeksmiddelen geldt dat 24,56% van de totale
behoeve van de verzorging van de verplichte nascholing van predikanten
financiĂŤle input afkomstig is van tweede en derde geldstroommiddelen.
van de kerk. De deelnemersbijdragen zijn inkomsten uit betaling voor deelname door predikanten aan vrijwillig gevolgd aanbod in het kader
PThU
van postacademisch onderwijs.
Funding:
fte
%
14,90
75,44
Research grants (2)
-
-
Contract research (3)
-
-
Direct funding (1) Baten uit werk in opdracht van derden Baten uit werk in opdracht van derden betreft gelden die de PThU
Other (4)
ontvangt voor onderzoeksprojecten door externe organisaties (tweede
Total funding
en derde geldstroommiddelen).
Expenditure: Personnel costs
Overige baten
2016
Other costs Total expenditure
4,85
24,56
19,75
100,00
â‚Ź
%
1.815.162
85,95
296.742
14,05
2.111.904
100,00
Overige baten hebben betrekking op vrijwillig bijgedragen contributies door particulieren en bijdragen van organisaties ten behoeve van ondersteuning buitenlandse studenten, alsmede opbrengsten uit verhuur van ruimten op de vestigingen te Amsterdam en Groningen.
Protestantse Theologische Universiteit
25
Huisvesting
Amsterdam is met de hogeschool Windesheim, opleiding theologie, de huurovereenkomst verlengd voor het jaar 2016-2017. Hogeschool
Onderdeel
€
Windesheim heeft eind 2016 laten weten geen gebruik van
Huur VU
611,4
werkgroepzalen te maken na dit studiejaar in verband met de
Servicekosten VU incl. bibliotheekvoorzieningen
253,9
beëindiging van de opleiding Godsdienstpastoraal Werk te Amsterdam.
SNO facilitair Groningen
37,7
Onderhoud SNO gebouw/installaties Groningen
44,3
Ontwikkelingen met betrekking tot de staat van baten en lasten
Dotatie onderhoudsvoorziening Groningen
30,0
2017 t/m 2019:
Energie en water
26,3
Belasting en verzekeringen gebouwen
25,0
• Bij raming van de Rijksbijdragen is er van uitgegaan dat de toegekende
Huur niet subsidiabel
4,2
middelen op basis van de prestatieafspraak gecontinueerd worden. Als
Totaal huisvesting
1.032,8
tweede uitgangspunt is genomen dat in de komende jaren het aantal promoties per jaar op gemiddeld zes uitkomt.
De eigen identiteit van de PThU in de samenwerking met de Vrije
• De raming van inkomsten uit verzorging van primaire nascholing en
Universiteit en de Rijksuniversiteit Groningen komt tot uitdrukking in
permanente educatie van predikanten op basis van een daartoe
huisvesting met een herkenbare stijl, vormgegeven in Amsterdam op
gesloten overeenkomst met de Protestantse Kerk in Nederland is
basis van de huur van een verdieping in het hoofdgebouw van de Vrije
bepaald aan de hand van de streefwaarde van vijfhonderd
Universiteit in de directe nabijheid van de faculteit Godgeleerdheid van
deelnemende predikanten per jaar. Hoewel in de achterliggende jaren
de VU. In Groningen heeft de PThU een eigen pand verworven in de
de deelname aan de permanente educatie achterbleef bij de op basis
directe omgeving van de faculteit Godgeleerdheid en
van met de kerk gemaakte afspraken gewekte verwachtingen, met
Godsdienstwetenschap van de RUG. Zowel de huisvesting in Amsterdam
uitzondering van 2014, wordt verwacht dat de deelname aan de
als in Groningen is zodanig ingericht, dat docenten en studenten elkaar
permanente educatie op het niveau van de streefwaarde van
gemakkelijk kunnen treffen. Er is nadrukkelijk voor gekozen het
vijfhonderd deelnemers uitkomt. Deze verwachting is gebaseerd op
onderlinge verkeer tussen faculteiten en PThU op basis van het
de wederzijdse inspanning van kerk en universiteit de participatie
huisvestingsconcept te stimuleren.
onder predikanten te doen toenemen. De meerjarenraming gaat daarom uit van een aantal deelnemers aan nascholingsactiviteiten op
Voor zowel Amsterdam als Groningen heeft de PThU voor de huisvesting
grond van een op de streefwaarde van vijfhonderd deelnemers aan
een programma van eisen opgesteld, dat niet alleen uitgaat van eigen
de permanente educatie gebaseerde prognose.
representatieve ruimten en vergadervoorzieningen, maar ook van onderwijs- en studievoorzieningen voor de PThU, in combinatie met de
• De geraamde college- en examengelden zijn gebaseerd op de
mogelijkheid om ook (onderwijs- en studie)voorzieningen (inclusief het
prognose van het aantal studenten in de bachelor- en
gebruik van de aula) van de VU of RUG af te nemen.
masteropleidingen, zoals in de tabel op pagina 21 is weergegeven. De verwachting is dat, na de daling van het aantal studenten in de
In Amsterdam blijkt de in 2012 betrokken ruimte niet altijd volledig
afgelopen jaren, de studentenaantallen zullen stabiliseren en een
benut. Het Historisch Documentatiecentrum (HDC) heeft voor zijn
lichte groei zullen doormaken wanneer de instroom van studenten in
huisvesting een beroep gedaan op de PThU. Het College van Bestuur
de masteropleidingen in Groningen aantrekt. Deze verwachting is
heeft besloten één kantoorruimte voor langere tijd te verhuren aan het
gebaseerd op enerzijds een toename van het aantal voltijdstudenten,
HDC. Met betrekking tot het gebruik van de werkgroepzalen in
en een consolidatie van het aantal deeltijdstudenten.
26
Jaarstukken 2016
• De baten ‘werk in opdracht van derden’ zijn geraamd op basis van de
5.3.3 Interne risicobeheersings- en controlesysteem
in 2016 gemaakte meerjarige financieringsafspraken met externe partijen. De in 2014 met Templeton Foundation gesloten
Het interne risicobeheersings- en controlesysteem van de PThU is
overeenkomst heeft een substantieel aandeel in de geraamde
opgebouwd uit verschillende elementen. In de eerste plaats hanteert het
opbrengsten.
bestuur een set van planning- en control instrumenten in het licht van financial control, zoals de begroting, jaarrekening en tussentijdse
• De personeelskosten zijn voor 2017 en de jaren daarna doorgerekend
rapportages na vier en acht maanden. Daarnaast is een inkoop- en
op basis van het aantal fte van de huidige personeelsomvang,
aanbestedingsbeleid vastgesteld dat door elke medewerker die
vermeerderd met de op basis van de uitkomst van de in 2014
verantwoordelijkheid draagt voor inkoop gevolgd dient te worden.
uitgevoerde evaluatie wetenschappelijk personeel voor vervulling van
Contracten zijn centraal geregistreerd in een contractenregister en er is
in aanmerking gekomen vacatures. Hierbij is zowel de autonome
een proces rond prestatielevering vastgesteld. Interne
groei (periodieke groei in salaristreden) als loonkostenontwikkeling
controlewerkzaamheden worden zo volledig mogelijk gedocumenteerd.
onder behoud van CAO verwerkt. In de meerjarenbegroting blijft – als
Periodiek vindt een frauderisicoanalyse plaats.
gevolg van natuurlijk verloop – de vacatureruimte beschikbaar, waardoor bijsturing op personeelskosten en personele inzet in de
In het kader van management control van bedrijfskritische processen is
komende jaren mogelijk blijft.
op grond van een in 2015 vastgesteld verbeterplan verder gewerkt aan de verbetering van de administratieve organisatie van cruciale processen,
• In verband met het aanpassen van de afschrijvingstermijn voor investeringen op de locatie Amsterdam zijn de afschrijvingslasten de
zoals inschrijving van studenten, registratie van studieresultaten en samenstellen en beheer van studentendossiers.
komende jaren hoger. De afschrijvingstermijn is gelijkgesteld aan de duur van het huurcontract (10 jaar). Deze schattingswijziging is
Het onderbrengen van voor de bedrijfsvoering van de PThU kritische
verwerkt in de jaarrekening 2016. De hogere lasten worden in de
applicaties (bijvoorbeeld voor de administratie van studievoortgang van
jaren 2017 t/m 2021 gedekt uit de algemene reserve. Vanaf 2022
studenten, de financiële boekhouding en voor het document
leidt deze wijziging tot structureel lagere afschrijvingslasten voor de
management) bij de infrastructuur van de Vrije Universiteit, terwijl deze
PThU.
applicaties geen deel uitmaken van het pakket dat de VU voor haar eigen interne organisatie in stand houdt, blijkt kwetsbaar. Dit heeft er
De geraamde huisvestingslasten zijn gebaseerd op de thans van kracht
toe geleid dat is besloten te laten onderzoeken of de mogelijkheid
zijnde samenwerkingsovereenkomsten met de Vrije Universiteit en
bestaat deze applicaties in eigen beheer te nemen of bij de leverancier
Rijksuniversiteit Groningen en de daarbij behorende huur- en
van de software te plaatsen. Op basis van de aan het bestuur
serviceniveauovereenkomst respectievelijk dienstverleningsovereenkomst.
gerapporteerde uitkomst van het onderzoek is vervolgens besloten een
Tegen het einde van de looptijd (2017) zullen de
onderzoek te laten uitvoeren naar de mogelijkheden voor optimalisatie
serviceniveauovereenkomsten worden geëvalueerd. Alsdan zullen keuzes
van het informatiemanagement binnen de PThU met behulp van de
worden gemaakt over al dan niet aan te brengen aanpassingen in het
eigen bedrijfsapplicaties. De uitkomst van dit onderzoek wordt in 2017
licht van huisvestings- en voorzieningenbeleid van de PThU.
verwacht, zodat aan de hand van de aanbevelingen stappen kunnen worden gezet richting verkleining van de risico’s die voortvloeien uit onderbrengen van de IT-voorzieningen bij de Vrije Universiteit en gewerkt kan worden aan slimmere benutting van de beschikbare applicaties ten behoeve van deugdelijke managementinformatie.
Protestantse Theologische Universiteit
27
5.3.3.1 Belangrijkste risico’s en onzekerheden
beperkte zin maatwerk kan leveren voor de student die in deeltijd zou willen studeren.
Aantal studenten Beheersmaatregelen Een belangrijk te onderkennen risico is het studentenaantal. Hoewel sinds de nieuwe constellatie in 2012 haar beslag kreeg het aantal voltijd
Het bestuur is zich terdege bewust van deze risicofactor in verband met
studenten in de bacheloropleiding is gestegen – ondanks de beëindiging
de aantallen studenten. Daarom heeft het bestuur besloten tot
van de mogelijkheid de bacheloropleiding door middel van
verbreding van de uitstroomprofielen van de masteropleidingen, zodat
afstandsstudie te volgen waardoor het aantal afstandsstudenten tot nul
de wervingskracht van de masteropleidingen niet alleen gekoppeld is
werd gereduceerd – is het aantal masterstudenten sinds de transitie naar
aan de aantrekkingskracht van het beroep van predikant in de
Amsterdam en Groningen gedaald.
Protestantse Kerk in Nederland. De masteropleiding Predikantschap in Groningen is met het oog daarop in eerste fase herzien en voor zowel
Er is aantal factoren aanwijsbaar die het risico op een negatieve trend in
Groningen als Amsterdam staat een verbreding van de
zich dragen.
uitstroomprofielen van het stagegedeelte van de opleiding geprogrammeerd. In de tweede plaats is besloten tot herziening van het
1. De aard van de opleiding die de PThU aanbiedt. De masteropleidingen
honoursprogramma tot een researchprogramma binnen de
zijn predikantsmasters. Het is een gegeven dat de Protestantse Kerk in
masteropleidingen waarmee studenten die een onderzoekscarrière
Nederland zich in een krimpscenario bevindt. Dit brengt mee dat het
ambiëren beter bediend kunnen worden. Ook deze herziening draagt bij
beroepenveld krimpt. Een verslechterende arbeidsmarktpositie heeft
aan vergroting van de aantrekkelijkheid van de masteropleidingen en
repercussies voor de aantrekkingskracht van de opleiding.
draagt bij aan de vergroting van de toestroom van het aantal studenten
2. Het brede profiel van de bacheloropleiding is onvoldoende
dat een masteropleiding van de PThU wenst te volgen.
herkenbaar voor studenten die een opleiding met een nadrukkelijk protestantse signatuur zoeken. 3. De focus van de driejarige masteropleidingen op het predikantschap
Het bestuur is voornemens in het kader van evaluatie van de bacheloropleiding Theologie joint degree die in 2017 is voorzien toe te
vormt een mogelijke belemmering voor potentiële studenten die
werken naar vergroting van de aantrekkelijkheid van deze opleiding voor
theologie willen studeren maar bij aanvang van hun studie nog niet
studenten die tijdens hun theologiestudie nadrukkelijk de verbinding
hebben besloten predikant te willen worden.
zoeken met de protestantse traditie waar zij zich toe rekenen. Het
4. De afschaffing van de studiefinanciering in de vorm van een
bestuur ziet daartoe mogelijkheden door via programmering van
basisbeurs verhoogt mogelijk de drempel aan een universitaire
cursussen deze traditie herkenbaar tot uitdrukking te brengen, zonder
opleiding te beginnen. Dit geldt des te meer voor de
overigens de doelstelling van een brede theologische opleiding met
predikantsopleiding, die een driejarige masteropleiding beslaat.
volop ruimte voor dialogische ontmoetingen met studenten met andere
5. Een vijfde factor betreft de voor de opleiding ingeschreven
levensovertuigingen los te laten.
deeltijdstudenten. Niet alle studenten die studie en werk wensen te combineren kunnen vanwege het huidige profiel van de
Met het oog op het vergroten van de aantrekkingskracht voor studenten
masteropleidingen voldoende bediend worden, aangezien de opzet
die in deeltijd willen studeren zal het bestuur toewerken naar een
van doorlopende leerlijnen waarlangs voortdurend theoretische
specifiek op deeltijdstudenten toegesneden opleidingsconcept. Daarmee
reflectie op basis van praktijkervaringen het modulair aanbieden van
sluit het bestuur aan bij maatschappelijke ontwikkelingen in verband
het onderwijs belemmert. Dit leidt er toe dat de PThU maar in
met ‘een leven lang leren’, die vragen om toenemende flexibilisering van
28
Jaarstukken 2016
opleidingen. Bovendien streeft het bestuur hiermee naar het
kan tevens specifieke opleidingsbehoeften aan het licht brengen,
tegemoetkomen aan de vraag van een voor de PThU belangrijke groep
waarop in de loop van de studie kan worden ingespeeld, zodat de
potentiële studenten, namelijk degenen die na een reeds voltooide
intrinsieke studiemotivatie versterkt kan worden. Ook het meedenken
opleiding of reeds opgebouwde maatschappelijke carrière de keuze
over loopbaanmogelijkheden na afronding van de studie tegen de
maken theologie te gaan studeren, naar flexibel onderwijsaanbod dat
achtergrond van de verbrede uitstroomprofielen van de
rekening houdt met de noodzaak werk en studie te combineren.
masteropleidingen kan positief bijdragen aan de studievoortgang, omdat vertragen op basis van onzekerheid over kansen en
Het bestuur zal de eventuele gevolgen van de afschaffing van de
mogelijkheden na de studie niet aan de orde is wanneer de student een
basisbeurs voor de toestroom van nieuwe studenten scherp in de gaten
zeker loopbaanperspectief voor ogen staat.
houden. Niet in de laatste plaats zal onder de huidige bachelorstudenten onderzocht worden welke keuzes zij denken te gaan maken in het licht
Wetenschappelijke integriteit
van de gewijzigde wetgeving voor studiefinanciering voor wat betreft een te kiezen masteropleiding. Indien een trend lijkt te ontstaan tot het
Om het risico op schending van wetenschappelijke integriteit te
mijden van de driejarige masteropleiding op grond van financiële
beheersen heeft de PThU de Gedragscode Wetenschapsbeoefening,
overwegingen, zal nagedacht moeten worden over aanvullende fondsen
zoals in 2005 door de VSNU vastgesteld en in 2012 gewijzigd,
waar studenten terecht kunnen voor ondersteuning.
onderschreven. In gezamenlijkheid met de levensbeschouwelijke universiteiten heeft de PTHU een commissie wetenschappelijke
Rendement opleidingen
integriteit geïnstalleerd, die in voorkomende gevallen klachten betreffende schending van wetenschappelijke integriteit in behandeling
Naast het aantal studenten vormt met name het rendement van de
neemt en advies uitbrengt aan het betrokken bestuur. In verband met
opleidingen een aandachtspunt binnen de risico-inventarisatie. Een te
het functioneren van de commissie heeft de PThU een klachtenregeling
laag rendement brengt het risico van een achterblijvend aan prestaties
vastgesteld. Ook het promotiereglement is naar aanleiding van een
gerelateerde bekostigingsniveau met zich mee. De streefwaarden voor
onderzoek van de Inspectie voor Hoger Onderwijs naar
rendement, die deel uitmaakten van de prestatieafspraak en betrekking
promotiereglementen aan Nederlandse universiteiten aangescherpt op
hadden op het studiesucces, heeft het bestuur na afloop van de
het punt van inbouwen van waarborgen ter voorkoming van schending
prestatieafspraak gehandhaafd. Dit betekent dat aanhoudend extra
van wetenschappelijke integriteit. Binnen de promotieopleiding en
inspanning zal moeten worden geleverd in de komende jaren.
tevens binnen de bachelor- en masteropleiding komt het aanleren van integere wetenschapsbeoefening nadrukkelijk aan de orde.
Beheersmaatregelen Beheersmaatregelen Beheersmaatregelen zijn gericht op het bindend studieadvies in de bacheloropleiding en herziening van de masteropleidingen, zodanig dat
Ter ondersteuning van het borgen van integere wetenschapsbeoefening
studeerbaarheid van de opleiding vergroot wordt. Tevens zijn
is door het bestuur een beleid omtrent management van
maatregelen getroffen in de sfeer van strakkere studiebegeleiding. Met
onderzoeksdata vastgesteld. Dit beleid geeft richtlijnen voor een
name de verbetering van de intake bij aanvang van de opleiding biedt
zorgvuldig en verantwoord beheer van onderzoeksdata. Tevens is op
mogelijkheden reeds bij aanvang van de opleiding potentiële risico’s met
basis van dit beleid een aantal faciliteiten geregeld die onderzoekers
betrekking tot de studievoortgang in kaart te brengen, zodat in de
ondersteunt bij het maken van verantwoorde keuzes. Zo heeft de PThU
studiebegeleiding daarop kan worden ingespeeld. De verbeterde intake
met de Vrije Universiteit afspraken gemaakt over veilige opslag en
Protestantse Theologische Universiteit
29
beheer van data van lopend onderzoek van de PThU. Bovendien heeft
Beheersmaatregelen
de PThU een overeenkomst gesloten met DANS (Data Archiving and Networked Services) ten behoeve van de permanente archivering van uit
Gezamenlijk met de andere drie levensbeschouwelijke universiteiten
onderzoek verkregen datasets.
heeft de PThU een netwerkverband in het leven geroepen. Daarmee kunnen de specifieke en vergelijkbare belangen van de
Bekostigingsstelsel
levensbeschouwelijke universiteiten in overleg met de VSNU richting overheid in gezamenlijkheid behartigd worden. Binnen het eigen PThU-
De huidige bekostiging van de PThU is enerzijds gebaseerd op integratie
verband wordt bij aanstelling van nieuwe wetenschappelijke
van de systematiek van bekostiging in het bekostigingsstelsel zoals dit
medewerkers nadrukkelijk aandacht besteed aan de potentie die een
voor het hoger onderwijs in Nederland is vastgesteld. Anderzijds is voor
medewerker heeft externe middelen aan te boren.
de vaststelling van de hoogte van de onderdelen in de toe te kennen financiering, een aantal specifiek op de situatie van de PThU bij
Onderzoek
introductie in het stelsel toegesneden parameters vastgesteld. Dit heeft bijvoorbeeld geleid tot een relatief hoge vaste voetpercentage in de
In het verlengde van het risico met betrekking tot het
bekostiging. In 2014 heeft een interdepartementale werkgroep een
bekostigingsstelsel, geldt op het terrein van onderzoek het risico dat het
rapport uitgebracht en voorgelegd aan de minister, waarin voorstellen
onderzoek van de PThU te weinig aansluiting vindt bij onderzoek dat in
tot aanpassing van de onderzoekfinanciering zijn opgenomen. In 2016 is
interdisciplinair en multidisciplinair verband plaatsvindt.
naar aanleiding daarvan een aanpassing in de hoogte van de vergoeding per promotie in de onderzoeksbekostiging doorgevoerd.
Beheersmaatregelen
Met betrekking tot onderzoeksbekostiging vormt de eventuele
De aansluiting daarbij kan in de eerste plaats door middel van de
voorwaardelijke toekenning van middelen, op basis van de mate waarin
investering in eigen netwerken door individuele onderzoekers worden
aangesloten wordt op de onderzoeksprogramma’s en
gevonden. Maar evenzeer van belang is de samenwerking met collega-
onderzoeksactiviteiten op de nationale wetenschapsagenda, een risico.
onderzoekers van de faculteiten van de Vrije Universiteit en de
Voor een specifiek geprofileerde levensbeschouwelijke universiteit als de
Rijksuniversiteit Groningen waarmee samenwerkingsovereenkomsten
PThU is het moeilijker aansluiting te realiseren op deze agenda dan voor
bestaan op grond waarvan tot een gezamenlijk optrekken in onderzoek
brede universiteiten. Het bestuur onderkent weliswaar de mogelijkheden
kan worden gerealiseerd. Deze mogelijkheid vormt een reeds
die er zijn voor de PThU aan te haken bij onderzoek in het kader van de
geformaliseerde en daardoor voor de hand liggende stap naar inbreng
‘veerkrachtige samenleving’. Deze mogelijkheid is er in beginsel zelfs op
van het eigen onderzoek in bredere samenwerkingsverbanden. Wanneer
Europees niveau. Maar het is evident dat de mogelijkheden daartoe voor
onderzoekers van de PThU deze mogelijkheden onvoldoende benutten,
de PThU beperkter zijn dan voor bredere universiteiten, die
of wanneer onderzoekers van de faculteiten waarmee samenwerking
interdisciplinaire onderzoekssamenwerking binnen de eigen instelling
bestaat onvoldoende bereidheid tonen tot samenwerking dreigt een
kunnen organiseren, terwijl de PThU daarvoor afhankelijk is van de
verschraling van het onderzoek van de PThU. Het bestuur zet in het
aansluiting bij bredere samenwerking op het niveau van instellingen. In
overleg met de faculteitsbesturen daarom in op faciliteren en
dit licht is de inbedding bij en de samenwerking met de faculteiten
organiseren van voldoende mogelijkheden tot samenwerking.
Godgeleerdheid respectievelijk Godgeleerdheid en Godsdienstwetenschap van de Vrije Universiteit en de Rijksuniversiteit Groningen van bijzonder belang.
30
Jaarstukken 2016
Arbeidsomstandigheden
normen op basis van het aantal publicaties per fte onderzoek. De systematiek van berekening van docentbelastingsuren in combinatie met
Op het terrein van arbeidsomstandigheden is in opdracht van het
de normen voor wetenschappelijke output dienen ertoe de leden van
bestuur een risico-inventarisatie en evaluatie uitgevoerd om de
het wetenschappelijk personeel te voorzien van kaders, op basis
voornaamste risico’s in kaart te brengen. Uit de inventarisatie is gebleken
waarvan zij de onderwijs- en onderzoekstaken die voortvloeien uit hun
dat de twee voornaamste risico’s binnen de PThU verband houden met
integrale professionele verantwoordelijkheid kunnen indelen in het licht
de fysieke belasting van het kantoorwerk, waar alle medewerkers van de
van de individuele aanstellingsomvang. Het bestuur ziet het als zijn taak
PThU mee te maken hebben, en de psychosociale arbeidsbelasting. Het
in afstemming met het opleidings- en onderzoeksprogramma-
laatste heeft betrekking op werkdruk. Deze wordt over het algemeen in
management de berekeningssystematiek voor docentbelasting en de
lijn met vergelijkbare instellingen voor Hoger Onderwijs aan de PThU als
normen voor wetenschappelijke output te hanteren, te evalueren en
hoog ervaren.
waar nodig bij te stellen. Daarbij zal een zo goed mogelijk evenwicht moeten worden gevonden tussen het externe referentiekader waaraan
Beheersmaatregelen
de berekeningssystematiek en normstelling worden gerelateerd en de specifieke situatie van de PThU.
Met betrekking tot de fysieke belasting die verband houdt met het kantoorwerk is externe expertise ingehuurd om medewerkers te
Bijzonder aandachtspunt vormt de belasting van wetenschappelijk
adviseren ten aanzien van zithouding en gebruik van het ter beschikking
personeel met bestuurlijke en coördinerende taken. De externe druk op
staande meubilair. Het bestuur heeft na afstemming met de
de organisatie om te voldoen aan bij wet- en regelgeving vastgestelde
Universiteitsraad een preventiemedewerker aangewezen teneinde tijdig
kaders in samenhang genomen met de aanhoudende noodzaak flexibel
problemen en uiteindelijk ziekteverzuim te helpen voorkomen. In de
in te spelen op externe ontwikkelingen in het maatschappelijke,
tweede plaats heeft een inventarisatie en beoordeling van het
kerkelijke en academische veld creëert een structurele belasting van
aanwezige meubilair in het licht van geldende ARBO-normen
wetenschappelijk personeel met taken die weliswaar samenhangen met
plaatsgevonden.
de primaire processen, maar zelf geen onderwijs- of onderzoekswerkzaamheden betreffen. Het bestuur streeft naar
Werkdruk is binnen de PThU een aangelegen onderwerp. Uit de in 2016
taakverlichting door onder andere ondersteunend personeel structureel
ontvangen rapportage op basis van het interne onderzoek onder
toe te voegen aan commissies en raden ten behoeve van ambtelijke en
medewerkers bleek werkdruk een van de meest in het oog springende
administratieve ondersteuning. Tevens zal een inventarisatie van
thema’s. Om de werkdruk zo goed mogelijk te beheersen en knelpunten
lidmaatschap van organen en raden en aan wetenschappelijke
te verhelpen zijn verschillende maatregelen getroffen of in voorbereiding
medewerkers toebedeelde coördinatietaken zo nodig en mogelijk
genomen. Met het oog op een werkbare verdeling van onderzoeks-,
aanleiding vormen om tot herverdeling van bestuurlijke en
onderwijs- en bestuurlijke taken hanteert het opleidingsmanagement
coördinerende werkzaamheden over te gaan.
een systematiek voor toerekening van onderwijsbelastingsuren per docent op basis van de omvang van het aantal aan de docent
Psychosociale belasting in de zin van werkdruk vormt ook met
toekomende fte onderwijs, de omvang en aard van de te geven
betrekking tot het ondersteunend en beheerspersoneel een belangrijk
cursussen en het aantal deelnemende studenten. In verband met
aandachtspunt. Uit een in samenspraak met deze personeelsgeleding
concretisering van de verwachting waaraan door wetenschappelijke
gemaakte analyse is gebleken dat onvoldoende helderheid ten aanzien
medewerkers binnen de aan hen toegekende onderzoekstijd moet
van de eigen rol in de ondersteunende werkprocessen en een in
worden voldaan, hanteert het onderzoeksprogramma-management
sommige gevallen ontbreken van wederzijdse afstemming tussen
Protestantse Theologische Universiteit
31
afdelingen aanleiding geven tot verhoogde werkdruk. Het bestuur zet
Thema 2: Investeren van publieke middelen in private activiteiten
met het oog op beheersing van het risico op verhoogde psychosociale belasting in op herbezinning van de bestaande inrichting van de
Aan de PThU wordt een strikte scheiding aangehouden tussen publieke
ondersteunende organisatie en op doordenking van afstemming van de
en private activiteiten in de administratie en verantwoording van
ondersteunende taken en verantwoordelijkheden in het licht van een
middelen. Voor de voornaamste private activiteit, het verzorgen van de
koppeling tussen deze en de bredere instellingsstrategie. Langs deze
permanente educatie van predikanten van de Protestantse Kerk in
weg kan, onder het motto ‘niet alleen de dingen goed doen, maar
Nederland, worden de middelen verkregen van de kerk. Dit komt tot
vooral de goede dingen doen’, vanuit gerichtheid op een gezamenlijk
uitdrukking in de onderscheiding tussen een subsidiabele en niet
bijdragen aan de doelen die de PThU zich stelt verbeterde onderlinge
subsidiabele exploitatierekening in de jaarrekening. De PThU is geen
afstemming van werkzaamheden plaatsvinden en kan de zwaarte van
publiek-private arrangementen aangegaan.
de werkdruk als gevolg van gebrekkig verlopende werkprocessen verlicht worden.
Thema 4: Bekostiging van buitenlandse studenten
Ook het bestuur zelf draagt bij aan beheersing van de werkdruk in de organisatie door toe te werken naar een integrale meerjarige
De PThU schrijft jaarlijks een aantal studenten uit het buitenland in.
bestuursagenda die zodanig aansluit op een nieuw vast te stellen
Deze volgen de internationale eenjarige masteropleiding Verdieping. De
instellingsplan dat deze bijdraagt aan een gestructureerde aanpak voor
studenten betalen voor inschrijving het instellingscollegegeld. In het
het bereiken van de in het plan opgenomen strategische doelen. De
jaarverslag is in hoofdstuk 6 (onderwijs) een afzonderlijke paragraaf
bestuursagenda ondersteunt bij het maken van de afweging wanneer
gewijd aan internationalisering, waarin verantwoording van hun
welke projecten worden opgepakt. Daarbij wordt rekening gehouden
studierendement wordt gegeven.
met de meerjarige cycli van externe kwaliteitszorg voor het onderwijs en onderzoek.
Thema 8: Bekostiging van maatwerktrajecten
5.4 Helderheid bekostiging
Het maken van maatwerktrajecten waarbij een derde een bijdrage betaalt voor het op maat snijden van een bestaande opleiding komt
Met betrekking tot de thema’s 1, 2, 4 en 8, die in het kader van de
binnen de PThU niet voor.
helderheid betreffende de bekostiging op universiteiten van toepassing zijn, kan het volgende worden opgemerkt: Thema 1: Uitbesteding van bekostigd onderwijs aan een niet door de overheid bekostigde private organisatie tegen betaling Binnen de driejarige masteropleiding wordt een klein onderdeel van het onderwijs uitbesteed aan Trainingscentrum Kor Schippers en GGZ-Centraal. Dit zijn niet bekostigde private instellingen die een exposure en een instellingsstage verzorgen op basis van met deze instellingen vastgelegde afspraken. De daarvoor verstrekte vergoeding wordt verantwoord in de jaarrekening onder overige kosten (stage).
32
Jaarstukken 2016
Hoofdstuk 6:
Onderwijs 6.1 Missie, visie en doelstellingen onderwijs
onderzoek- en onderwijsomgeving waarin op basis van ambitieuze doelstellingen een internationaal en nationaal toonaangevende bijdrage
De PThU is een universiteit voor protestantse theologie die vanuit haar
wordt geleverd aan de academische theologiebeoefening. In het
specifiek theologische profiel studenten opleidt tot start-bekwame
bijzonder tonen medewerkers en studenten zich betrokken op de
theologische professionals, die als academisch denkende en handelende
voortgang en vernieuwing van de theologiebeoefening binnen de
personen in staat zijn zich op wetenschappelijke manier te verhouden
Protestantse Kerk in Nederland.
tot vraagstukken op het gebied van geloof, kerk en samenleving, terwijl zij als beroepsbeoefenaars professioneel handelen binnen de context
De PThU biedt zowel bachelor- als masteropleidingen aan.
waarin zij werken.
6.2 Bacheloropleiding De PThU biedt onderwijs aan vanuit de overtuiging dat theologie betrokken moet zijn op belangrijke samenlevingsvragen zoals de
Het bacheloronderwijs is ingericht langs twee lijnen:
betekenis van religie in het publieke domein, de vorming van geloofsgemeenschappen en hun betekenis voor sociale cohesie en ethische vragen rondom rechtvaardigheid en integriteit van lichaam, leven en samenleven. Het onderwijs aan de PThU leidt daarom
1. De samen met de faculteit Godgeleerdheid van de Vrije Universiteit ingerichte bachelor-opleiding Theologie joint degree in Amsterdam, waarvan de PThU gezamenlijk met de Vrije Universiteit eigenaar is.
theologen op die te midden van deze complexe vragen op individueel,
2. De aan de vestiging Groningen ingerichte route die is afgeleid van de
meso- en macroniveau mensen en organisaties kunnen bijstaan in hun
bacheloropleiding Theologie joint degree en die door de PThU wordt
geloofs- en levensoriëntatie. Daarbij is de protestantse
aangeboden voor een omvang van 60 ECTS binnen de
theologiebeoefening met haar nadruk op een mondig en bewust
bacheloropleiding van de faculteit Godgeleerdheid en
geloofsprofiel vanuit de christelijke traditie leidend.
Godsdienstwetenschap van de Rijksuniversiteit Groningen.
Het onderwijs aan de PThU kenmerkt zich door een academisch
6.2.1 Bachelor Theologie joint degree
karakter, dat tot uitdrukking komt in een sterke verwevenheid van onderwijs en onderzoek; een geëngageerde vorm van
Onderwijsvisie
theologiebeoefening, die zichtbaar wordt in betrokkenheid op maatschappij en kerk, ontwikkelen van een eigen theologische visie en
Met de bacheloropleiding beoogt de PThU brede basiskennis aan te
aandacht voor persoonlijke en spirituele vorming; een integratieve
reiken op het gebied van theologie. Van de academische
benadering, die zich toont in de benadering van complexe vraagstukken
theologiebeoefening binnen de bacheloropleiding maakt – naast het
vanuit onderscheiden sub-disciplines; en een internationale oriëntatie in
verwerven van kennis op het terrein van geloof, samenleving en kerk
het licht van de voortgaande globalisatie van het christendom.
– de kritische reflectie op het geloof en de eigen theologische positie deel uit van de opleiding. Vanuit een betrokken positie leert de student
De PThU werkt aan haar onderwijsmissie vanuit een visie waarin
het gesprek te voeren met andere posities, andere culturen en andere
betrokkenheid, ontwikkeling en ambitie de belangrijkste waarden zijn.
godsdiensten. In het licht van deze doelstelling vormen het dialogisch
Medewerkers en studenten zijn betrokken bij actuele kerkelijke en
perspectief van theologiseren en de persoonlijke vorming belangrijke
maatschappelijke ontwikkelingen; zijn in hun theologiebeoefening
componenten in de bacheloropleiding. De oefening in dialoog en het
aanspreekbaar op hun persoonlijke betrokkenheid bij de christelijke
ontwikkelen van de eigen theologische identiteit vindt in de opleiding
traditie; en creëren met elkaar een inspirerende en uitdagende leer- en
plaats door middel van georganiseerde onderlinge uitwisseling van
Protestantse Theologische Universiteit
33
overtuigingen en standpunten, met daarbij de regels van de
opleidingscommissie is het adviesorgaan voor faculteitsbestuur
wetenschapsbeoefening als gemeenschappelijke achtergrond.
respectievelijk College van Bestuur, waarvan de portefeuillehouder onderwijs respectievelijk directeur onderwijs deel uitmaken. De
Activerende didactiek en studeren in diversiteit
portefeuillehouder en directeur onderwijs sturen de coĂśrdinator voor de bacheloropleiding aan die in overleg met het opleidingsmanagement
Het aanboren, mobiliseren en ontwikkelen van talenten staat centraal,
maatregelen ter verbetering en kwaliteitsbehoud doorvoert.
met oog voor uiteenlopende individuele kenmerken en ambities van studenten. De overdracht van wetenschappelijke kennis en
De voornaamste verbetermaatregelen vanuit de evaluaties in het kader
onderzoeksvaardigheden komt tot stand in een interactie die zich
van de interne kwaliteitszorg, die in 2016 heeft plaatsgevonden, zijn:
kenmerkt door openheid, persoonlijke inbreng en wederzijdse verantwoordelijkheid.
- Binnen de opleiding is een minor Latijn ingebouwd. Deze kan door studenten vanaf het studiejaar 2016-2017 worden gevolgd. Dit biedt
De nadruk ligt op de lerende student. De docenten hanteren een activerende didactiek met veel ruimte voor eigen inbreng van de student. De nadruk ligt op diens actieve verwerking van studiestof, in de vorm van papers en gezamenlijke reflectie.
studenten een bredere basis voor onderzoek op het terrein van de kerkgeschiedenis. - In het curriculum van het traject Algemene Godgeleerdheid is een aantal wijzigingen doorgevoerd met het oog op verbetering van de studeerbaarheid. Deze wijzigingen worden door studenten positief
Kwaliteitszorg
geĂŤvalueerd. - Het traject voor de bachelorthesis is verbeterd. Deze verbetering draagt
Met het oog op de tussentijdse evaluatie van de opleiding, waarbij de bestuurlijke afspraak tussen de Colleges van Bestuur van PThU
bij aan de kwaliteit en de studeerbaarheid van dit traject. - Op basis van het bestuurlijk overleg over borging van het dialoog-
respectievelijk VU en de NVAO aan de orde komt, is in 2015 een
begrip in de didactiek van de opleiding en de eindtermen van het
protocol vastgesteld.
opleidingsprogramma op het niveau van de bestuurlijk verantwoordelijken voor de bachelor-opleiding is in de eindtermen van
Vooruitlopend op deze tussentijdse evaluatie is reeds een drietal van de
de opleiding het dialogisch aspect van de opleiding expliciet
in de bestuurlijke afspraak opgenomen verbeterpunten gerealiseerd:
opgenomen.
aandacht besteden aan het de samenhang tussen de opleiding en het traject Algemene Godgeleerdheid; beter monitoren van de
Internationalisering binnen de bacheloropleiding blijft eveneens een
daadwerkelijke beheersing van de academische vaardigheden door
punt van aandacht, zowel van het College van Bestuur van de PThU als
studenten; verbeteren van de kwaliteitszorg rond toetsing, door middel
van het bestuur van de faculteit Godgeleerdheid van de Vrije
van systematisch feedback geven op toetsen, het verduidelijken van het
Universiteit. Gezamenlijk wordt gezocht naar het vergroten van de
verband tussen feedback en score en het hanteren van scriptie-
mogelijkheden studenten in de gelegenheid te stellen onderdelen van
evaluaties.
het examenprogramma in het buitenland te volgen. Zowel het dialoogconcept als de internationalisering raken de pijlers van de
De externe beoordelingscyclus op basis van accreditatie, tussentijdse
opleiding. Uit de analyse van de cursusbeschrijvingen blijkt, dat deze
evaluatie en uiteindelijk beoordeling met het oog op her-accreditatie
kernconcepten nog veel scherper in de opleiding dienen te worden
wordt geborgd in de interne kwaliteitszorgsystematiek. In de interne
opgenomen..
kwaliteitszorg speelt de opleidingscommissie een centrale rol. De
34
Jaarstukken 2016
Evaluaties van het onderwijs
opgebouwd en ontwikkeld door het faculteitsprofiel ‘Religie en Cultuur’, wat concreet wordt uitgewerkt in twee thematische lijnen: ‘Religie en
De resultaten van het merendeel van de gedoceerde modules zijn
culturele diversiteit‘ en ‘Religie en conflict’. De doorlopende leerlijn van
uitstekend. Zowel voor de onderdelen inhoudelijke kwaliteit en
de PThU is hierop afgestemd en blijft tevens verbonden met de
relevantie als voor het onderdeel docentkwaliteit liggen de scores boven
eindtermen van de bachelor Theologie joint degree met de VU in
vergelijkbare VU-gemiddelden.
Amsterdam
Studenteninstroom en opleidingsrendement
6.3 Masteropleidingen
2016
2015
2014
2013
28
34
56
60
Instroom
6.3.1 Inrichting en onderwijsvisie masteronderwijs Inrichting masteronderwijs
In vergelijking met de jaren 2013 en 2014 is in de jaren 2015 en 2016 een terugval van het aantal instromende studenten zichtbaar. De
Het masteronderwijs kent drie opleidingen: een masteropleiding
scherpte van de daling tussen 2014 en 2015 heeft zich in 2016 niet
Gemeentepredikant in Amsterdam, een masteropleiding Predikantschap
doorgezet.
met zowel een route voor de gemeentepredikant als een route voor de predikant geestelijk verzorger in Groningen. De derde opleiding is de
Het opleidingsrendement op basis van de driejarige nominale studieduur
eenjarige internationale masteropleiding Verdieping in Groningen.
van cohort 2013-2014 is met 35% laag te noemen. Een belangrijke verklarende factor vormt het relatief hoge aantal deeltijdstudenten dat
Onderwijsvisie en kwaliteitsdoelstellingen
deel uitmaakt van het cohort. Teneinde het rendement te verhogen zijn er plannen ontwikkeld tot matching voorafgaande aan de studie en om
Met betrekking tot de masteropleidingen Gemeentepredikant en
de studiebegeleiding te intensiveren, niet alleen door studiebegeleiding
Predikantschap stelt de PThU zich ten doel om met haar onderwijs
in verband met het bindend studieadvies (BSA) door de studieadviseurs
theologen, in het bijzonder predikanten, op te leiden die een kritische
te intensiveren en mentoraat/tutoraat in het eerste jaar, maar ook door
geest hebben ontwikkeld met behulp waarvan zij op reflectief niveau
het uitbouwen van tutoraat in het tweede en derde jaar, uitlopend op
complexe vraagstukken kunnen analyseren, interpreteren en oplossen;
een module ‘Voorbereiding scriptie’.
die verantwoord leiding kunnen geven aan geloofsgemeenschappen en inzicht hebben in geloof, kerk en samenleving en dit in uiteenlopende
6.2.2 PThU-route in de bacheloropleiding
contexten kunnen benutten met het oog op professioneel handelen.
Godgeleerdheid van de Rijksuniversiteit Groningen Het specifieke doel van de masteropleiding Verdieping is startbekwame Per 2016 wordt de als gevolg van een ingrijpende herziening die de
theologische professionals op te leiden die een werkplek vinden in de
faculteit Godgeleerdheid en Godsdienstwetenschap doorvoerde in haar
wereldkerk, in het theologisch onderwijs of onderzoek en in andere
bacheloropleiding de route die PThU daarin aanbiedt in herziene vorm
maatschappelijke organisaties.
aangeboden. Hierbij zijn de cursuseenheden geuniformeerd naar 7,5 ECTS per cursus, om verdieping te vergroten en versnippering tegen te
Wat betreft de masteropleidingen hanteert de PThU dezelfde
gaan. Het Bachelorprogramma van de RUG legt een specifieke nadruk
kwaliteitsdoelstellingen als voor de bachelor-opleiding. Dat wil zeggen
op joods-christelijke tradities. Het curriculum is onderzoeksgestuurd
dat de PThU streeft naar zodanige kwaliteit van haar onderwijs dat
Protestantse Theologische Universiteit
35
studenten gedurende hun opleiding gedegen wetenschappelijke kennis
Externe kwaliteitszorg
en vaardigheden ontwikkelen, die zij in multidisciplinair verband kunnen inzetten. In de predikantsopleiding krijgt het bevorderen van
Evenals de bacheloropleiding is de kwaliteitszorg voor de
ontwikkeling van een eigen theologische visie en spiritualiteit echter
masteropleiding gebaseerd op een zesjarige cyclus, die loopt van
bijzondere aandacht.
accreditatie via een tussentijdse evaluatie van verbetermaatregelen naar een nieuwe beoordeling met het oog op her-accreditatie.
Het masteronderwijs is gebaseerd op vier didactische principes: Naar aanleiding van de accreditatie van de opleidingen in 2014 is met Academisch. Het onderwijs is academisch in die zin dat de PThU sterk
de NVAO een bestuurlijke afspraak gemaakt met betrekking tot:
nadruk legt op de wisselwerking tussen onderzoek en onderwijs. Alle hoogleraren en docenten (met uitzondering van de seminariedocenten) hebben een onderzoekstaak. Het onderwijs in het verdiepingsjaar is
- het doorzetten van ingezet beleid ten aanzien van rendement, contacturen, BKO-certificering en studieverblijven in het buitenland;
geclusterd rondom en wordt aangestuurd vanuit de drie
- het in de praktijk realiseren van de ambities in het personeelsbeleid;
onderzoeksgroepen (Sources, Beliefs en Practices).
- het bewaken van de kwaliteit van eindwerken; - een meer systematische aanpak te hanteren ten aanzien van fraude
Integratief. Theologiebeoefening in relatie tot werkvelden en
en plagiaat.
beroepsuitoefening vereist een integratieve samenhang. Op het niveau van de theologische disciplines worden complexe vraagstukken
Het bestuur heeft met de NVAO afgesproken dat uiterlijk 31 december
multidisciplinair en intradisciplinair benaderd. Op het niveau van de
2017 de uitkomsten van de tussentijdse evaluatie zal worden
beroepsuitoefening is integratie van persoon, beroep en ambt essentieel.
gerapporteerd.
Samenhangend. Het curriculum heeft een intrinsieke samenhang. Dit
Interne kwaliteitszorg
wordt geborgd doordat het curriculum de verbindende factor is tussen enerzijds de subdisciplines waaruit de theologie bestaat en anderzijds
De externe beoordelingscyclus op basis van accreditatie, tussentijdse
het competentieprofiel waarmee de startbekwame professional
evaluatie en uiteindelijk beoordeling met het oog op her-accreditatie
beschreven is.
wordt geborgd in de interne kwaliteitszorgsystematiek. In de interne kwaliteitszorg speelt de opleidingscommissie een centrale rol. De
Verantwoordelijk. De PThU is verantwoordelijk voor het academische,
opleidingscommissie is het adviesorgaan voor het College van Bestuur,
integratieve en samenhangende karakter van het onderwijs. Daarmee
dat taken en verantwoordelijkheid voor het ontwikkelen en uitvoeren
creëert de universiteit de randvoorwaarden waarbinnen de student zich
van het onderwijsbeleid heeft gedelegeerd aan de directeur onderwijs.
tot theologisch professional kan ontwikkelen. Daarbij gaat de universiteit
De directeur onderwijs stuurt de opleidingscoördinatoren voor de
er vanuit dat de student zelf verantwoordelijk is voor het eigen
masteropleidingen aan, die als ‘team opleidingsmanagement’
leerproces. De universiteit treedt daarbij stimulerend en ondersteunend
maatregelen ter verbetering en kwaliteitsbehoud doorvoeren.
op. Naast de opleidingscommissie speelt ook de examencommissie een belangrijke rol binnen de interne kwaliteitszorg. De examencommissie staat borg voor de kwaliteit van het diploma dat de universiteit verleent. De commissie borgt deze kwaliteit door een zorgvuldige weging van de
36
Jaarstukken 2016
individuele verzoeken van studenten om het bestaande
Evaluaties van het onderwijs en verbetermaatregelen
examenprogramma aan te passen. De commissie borgt deze kwaliteit ook door achteraf na te gaan of de doelen die in de verschillende
Met het oog op studiejaar 2016-2017 en volgende is de derde fase van de
opleidingsmodules gesteld worden ook inderdaad worden behaald.
masteropleiding Gemeentepredikant (de fase ‘verbinden’) herzien. De
Daartoe houdt de examencommissie toetsen- en scriptiechecks en stelt
herziening had betrekking op de verbetering van het alignment van het
zij vast of de examens de gestelde doelen toetsen.
curriculum en kwaliteitsverbetering van het academisch leren in de stage. Uit analyse van de knelpunten bleek dat er op drie punten verbeteringen
Op basis van de door de examencommissie in 2016 uitgevoerde checks
mogelijk waren: het tegengaan van versnippering en overlapping van
kan worden geconcludeerd dat het algemene beeld dat de
stageopdrachten, het bevorderen van een toenemend niveau van
gecontroleerde toetsen laten zien positief is. De commissie heeft
complexiteit in de stageopdrachten en het verhelderen van het
verbetering geconstateerd ten opzichte van het vorige verslagjaar. Een
onderwijskundige concept van deze fase van de opleiding. Dit heeft geleid
belangrijke verbetermaatregel in het licht van het fraudebeleid vormt de
tot een herziening van het programma, waarbij er achtereenvolgens aan
aanbeveling aan de examinatoren alle werkstukken en papers via de
drie interdisciplinair vormgegeven stageopdrachten wordt gewerkt,
applicatie Ephorus te laten aanbieden, zodat het opsporen van plagiaat
waarbij de student zich als reflectieve beroepsbeoefenaar voorbereidt op
doeltreffender kan plaatsvinden.
het zelfstandig werken in de praktijk. Het herzieningsprogramma is ontwikkeld door de opleidingscoördinator in nauwe samenspraak met
Een specifiek aandachtspunt vormt de toetsing van seminarium-
docenten, studenten en een klankbordgroep vanuit het werkveld.
modules. Belangrijke signalen voor de extra aandacht die deze toetsen behoeven vormen het in sommige gevallen ontbreken van heldere
Vanuit de cursusevaluaties kwam naar voren dat er behoefte is aan meer
beoordelingscriteria en de concrete onderbouwing van het eindoordeel.
academische vaardigheden in het eerste jaar van de masteropleiding.
De examencommissie heeft met betrekking tot deze modules een aantal
Daartoe is een facultatieve cursus ontwikkeld en aangeboden. Ook zijn bij
aanbevelingen geformuleerd, waaronder het geven van heldere
diverse vakinhoudelijke cursussen verbeteringen in het aanbieden van de
instructies vooraf met betrekking tot de opdrachten in het licht van
literatuur, de afstemming tussen docenten en de roostering van toetsing
informatie over de beoordelingscriteria, de weging, cesuur en knock-out
doorgevoerd.
criteria. Bovendien heeft de examencommissie de aanbeveling gedaan duidelijker onderscheid aan te brengen tussen het supervisorische aspect
Naast de evaluatie per cursus vindt ook een evaluatie plaats door middel
en de beoordeling door middel van summatieve toetsing van de
van een halfjaarlijks gesprek met studenten onder leiding van de
professionele vaardigheden. Deze aanbevelingen hebben de aanzet
opleidingscoördinator en de studentendecaan.
willen geven tot de ontwikkeling van een specifieke toetsingsexpertise voor het voor de seminarium-modules kenmerkende onderwijs op het
Op grond van deze semesterevaluaties zijn verschillende verbeteringen
snijvlak van kennis, vaardigheden en integratie van personale
van roostertechnische aard in het programma aangebracht. Ook bleek bij
competenties.
deze evaluaties dat studenten nadrukkelijk de wens uitspraken tot een specifiekere aandacht vanuit de opleiding voor hun spirituele
Naar aanleiding van de check van de beoordeling van de mastertheses
ontwikkeling. Dit heeft geleid tot een werkgroep die begonnen is met
heeft de examencommissie aan examinatoren verzocht een
inventarisatie van het huidige aanbod, de wensen en de mogelijkheden
cijferbeoordeling te voorzien van een meer uitgewerkte en
op dit terrein.
gedetailleerde beoordeling, zodat het uiteindelijk gegeven cijfer duidelijker en inzichtelijker verantwoord kan worden.
Protestantse Theologische Universiteit
37
Overige maatregelen die met betrekking tot het onderwijs genomen zijn
- Met name de existentiële doorwerking van de studie vraagt veel van studenten, soms meer dan zij in de relatief korte tijd die ervoor
betreffen:
staat, aan kunnen. - Studenten ervaren in de studie die hen veel kennis maar ook
- Het ontwerpen en invoeren van een cursus voor de stagebegeleiders. Deze door experts van het seminarium
persoonlijke groei oplevert veelal de uitdaging om zich ook breder te
ontwikkelde cursus beoogt een kwalitatieve impuls te geven aan de
ontwikkelen dan direct voor het ‘levenslange’ ambt van predikant te
begeleiding op de stageplaatsen. Predikanten die studenten (willen)
kiezen. Dit belemmert een snelle rendementsgerichtheid.
begeleiden en deze cursus volgen, kunnen de studielast ervan met
- De programmering van de masterthesis in het geheel van het curriculum draagt bij aan doorschuiven van het thesistraject door
bij hun studiepunten Permanente Educatie tellen. - De evaluatie van de verplaatsing van het contactonderwijs voor de deeltijdopleiding naar de vrijdagen. Deze evaluatie heeft geleid tot
studenten met vertraging tot gevolg. - Het curriculum kent veel kleine opdrachten en de organisatie van
een voortzetting van het beleid en enige aanpassing voor studenten
praktijkonderdelen in relatie tot de theoretische reflectieonderdelen
die al eerder aangegeven hadden hier problemen mee te hebben.
levert op grond van de gekozen programmering tamelijk vaak moeilijkheden op.
Studenteninstroom en opleidingsrendement
- De PThU hanteert een strak beleid rond herkansingen ter bestrijding van ongewenst uitstelgedrag. Het stringent hanteren levert
Instroom
2016
2015
2014
2013
34
59
45
58
studievertraging op wanneer studenten door omstandigheden niet kunnen deelnemen aan tentamenkansen.
De instroom van masterstudenten laat een fluctuerend verloop zien
De analyse van de oorzaken en omstandigheden heeft geleid tot een
sinds 2013. De instroom voor studiejaar 2016-2017 valt negatief uit de
aantal verbetermaatregelen:
toon. Dit valt voor een belangrijk deel te verklaren uit de geringe omvang van het cohort 2013-2014 voor de bacheloropleiding Theologie
- De PThU expliciteert meer dan voorheen de existentiële dimensie van
joint degree (dit cohort behaalt op grond van de nominale studieduur
het studeren, zowel door dit aspect helderder in de leerlijnen in te
van de opleiding uiterlijk in augustus 2016 het diploma en kan per
bouwen alsook door gerichte aandacht aan vormingsaspecten
studiejaar 2016-2017 instromen in de masteropleiding) in combinatie
buiten de studie om;
met een door dit cohort behaald laag rendement.
- Voor begeleiding en planning van de thesis wordt een veel stringenter handleiding gehanteerd dan voorheen, die docenten en
Het opleidingsrendement van de masteropleidingen is een punt van
studenten een strikt kader geeft om zich aan hun planning te
zorg. Oorzaken van achterblijvende rendementen aan universitaire
houden;
opleidingen worden meestal onderverdeeld in verschillende categorieën: 1) die samenhangen met de eigenheid van de studie en de type student; 2) die samenhangen met de opbouw van het curriculum; 3) die te maken hebben met de uitvoering van het curriculum. Deze
- Fase III van het programma van de masteropleiding Gemeentepredikant is herzien ter bestrijding van overbodige versnippering en onderlinge overlap van praktijkopdrachten. - Het beleid omtrent herkansingen is enigszins versoepeld om
onderverdeling volgend kunnen de volgende oorzaken en
ongerechtvaardigde vertraging als gevolg van het niet toelaten van
omstandigheden worden aangewezen voor het tegenvallende
studenten tot een tentamenkans in verband met bijzondere
rendement:
omstandigheden die zich buiten de schuld van de student voordoen.
38
Jaarstukken 2016
6.4 Internationalisering
verdieping en verbreding van de vorming als theoloog (zoals een kunstreis) en nemen deel aan internationale conferenties. Het bestuur
6.4.1 Beleid De PThU beschouwt internationalisering als een van de speerpunten van
zet het ingezette stimuleringsbeleid onverminderd door.
6.4.3 Internationale docentenuitwisseling en Erasmus+
haar beleid. Dat houdt in dat de universiteit actief werkt aan de verdere ontwikkeling van de internationale dimensie binnen haar onderwijs,
In het kader van het Erasmus+ programma hebben in het studiejaar
onderzoek en diensten. In het onderwijs probeert zij dit op verschillende
2015-2016 vier docenten gastcolleges verzorgd aan buitenlandse
manieren te realiseren. Enerzijds via het stimuleren van studie in het
partnerinstellingen. Ondertussen verzorgden vier docenten van Europese
buitenland en anderzijds - voor de thuisblijvers - via internationalisation
partnerinstellingen verschillende gastcolleges aan de PThU in Amsterdam
at home, het creëren van een interculturele en internationale
en Groningen.
leeromgeving aan de PThU in Amsterdam en Groningen. Beide strategieën dragen bij aan de ontwikkeling van interculturele
Ook buiten het Erasmus+ programma is door verschillende buitenlandse
competenties bij studenten, die vanwege de toenemende culturele
gastdocenten – negen in totaal – een reeks gastcolleges aan de PThU
diversiteit binnen de samenleving en binnen de kerk steeds belangrijker
verzorgd. Omgekeerd hebben stafleden van de PThU gastcolleges in het
worden voor het profiel van de predikant van de toekomst. Tevens acht
buitenland verzorgd.
de PThU het van belang om internationale studenten van partnerinstellingen wereldwijd en in het bijzonder uit het Zuiden en
In het najaar van 2016 bracht de rector van de PThU, vergezeld door
Oost-Europa een academische opleiding aan te bieden op masterniveau.
twee leden van het ondersteunend personeel, een bezoek aan MF
Dit draagt ook bij aan de eerdergenoemde internationalisation at home
Norwegian School of Theology in Oslo (Noorwegen), met als doel een
strategie van de universiteit. In dat verband heeft het bestuur in 2016 als
nieuwe samenwerkingsovereenkomst te sluiten met deze
onderdeel van zijn investeringsagenda het research fellowship
partnerinstelling. Tevens vond uitwisseling plaats op de terreinen van
programma gelanceerd, waardoor talentvolle jonge en ervaren
studentbegeleiding en -werving en diende het bezoek als oriëntatie met
onderzoekers de kans krijgen om gedurende een korte periode als
betrekking tot de instroom in opleidingen die niet (direct) tot het
gastonderzoeker aan de PThU te verblijven. Door hun aanwezigheid, via
predikantschap leiden, maar zich breder afficheren.
deelname aan activiteiten binnen en buiten de onderzoeksgroep en het verzorgen van gastcolleges hebben zij een belangrijke impact op de
Erasmus-samenwerking werd ook benut voor studentenmobiliteit. Zo
universitaire gemeenschap van studenten, docenten en ondersteunend
studeerde een student van het Protestantse Theologische Instituut te
personeel.
Cluj-Napoca een volledig studiejaar aan de PThU in Groningen, terwijl een studente van de Gereformeerde Theologische Universiteit te
6.4.2 Internationale studie-ervaring
Debrecen (Hongarije) een semester aan de PThU in Amsterdam verbleef.
Het aantal studenten van de PThU (23) dat in het studiejaar 2015-2016
In 2016 zijn nieuwe inter-institutionele Erasmusovereenkomsten
een internationale studie-ervaring heeft opgedaan laat zien dat het
gesloten met de Universiteit Leipzig (Duitsland) en de Evangelische
beleid dat is gericht op het doen toenemen van het aantal studenten die
Theologische Faculteit te Leuven (België).
gedurende hun studie in het buitenland verblijven zijn vruchten afwerpt. Studenten van de PThU volgen buitenlandse opleidingsprogramma’s,
De Erasmus+ aanvraag van de PThU voor de periode 2016-2018 is
participeren aan internationale reizen die worden georganiseerd ter
gehonoreerd. Er is een bedrag van €12.825 toegekend, die naast de in
Protestantse Theologische Universiteit
39
6.4.5 Internationale promovendi aan de PThU
2015 toegekende €17.005 voor de periode 2015-2017 beschikbaar komt voor de mobiliteit van studenten, docenten en ondersteunend personeel.
De PThU had op 31 december 2016 in totaal twintig ingeschreven internationale buitenpromovendi, bijna veertig procent van het totale
6.4.4 Internationale studenten aan de PThU
ingeschreven aantal buitenpromovendi (53).
Het aantal nieuw ingeschreven internationale studenten aan de PThU in
In het jaar 2016 zijn er drie nieuwe internationale promovendi
de periode 01-09-2015 tot en met 31-08-2016 is elf. Ten opzichte van
ingeschreven, uit Indonesië, de VS en Zuid-Korea.
het totaal aantal ingeschreven studenten in deze periode (290) is dit
6.4.6 Fondswerving
3,79 procent en als aandeel van het totaal aantal instromende masterstudenten (59) 18,65 procent. Daarmee is bijna voldaan aan de streefwaarde (20%), zoals overeengekomen met het Ministerie van
Ten behoeve van de studie van internationale studenten en promovendi
OCW in het kader van de prestatieafspraak (2012-2016). Twee
aan de PThU is in 2016 een bedrag van in totaal € 45,796,68 ingezet,
internationale studenten hebben zich opnieuw ingeschreven.
voortkomend uit de externe werving van fondsen.
In het lopende studiejaar 2016-2017 staan er wederom dertien
Eind 2016 is wederom een brief verstuurd aan de ruim 5.000
internationale studenten ingeschreven voor de master Verdieping,
contribuanten met daarin het verzoek een financiële bijdrage te leveren
waarvan tien nieuwe inschrijvingen. Ten opzichte van het totaal aantal
aan de opleiding van theologen uit het Zuiden en Oost-Europa. Dit heeft
ingeschreven studenten in deze periode (260) is dit 3,85 procent en als
in de eerste maanden van 2017 geleid tot een substantiële toename van
aandeel van het totaal aantal instromende masterstudenten (34) ruim
de bijdragen aan het fonds buitenlandse studenten, hetgeen in het
29,41 procent. Daarmee is ruim voldaan aan de streefwaarde (20%),
jaarverslag 2017 zal worden gerapporteerd.
zoals overeengekomen met het Ministerie van OCW in het kader van de
6.4.7 Research fellows
prestatieafspraak (2012-2016). Aan het door de PThU en de Faculteit Godgeleerdheid van de Vrije
In 2016 zijn twee internationale gastonderzoekers als research fellow
Universiteit gezamenlijk georganiseerde Bridging Gaps programma,
aan de PThU verbleven. Gedurende deze periode participeerden zij in
gehouden van september tot en met november 2016 in Amsterdam
activiteiten georganiseerd binnen de leerstoel en de onderzoeksgroep
deden dertien internationale studenten mee uit de volgende landen:
van de host (uitnodigend staflid). Tevens verzorgden zij gastcolleges aan
Brazilië, Colombia, Hongarije, India, Indonesië, Kameroen, Kenia,
studenten op beide locaties van de universiteit.
Myanmar en Zuid-Afrika. Research fellow
Instelling
Dr. Nadine Bowers du Toit
Universiteit van Stellenbosch
Stellenbosch
Zuid-Afrika
09/05-25/05
Amsterdam
Dr. Kang-San Tan
Asia Church Mission Society
Kuala Lumpur
Maleisië
17/09-25/10
Groningen
40
Stad
Land
Periode
Locatie
Jaarstukken 2016
6.4.8 Internationale conferenties De PThU heeft samen met haar buitenlandse partnerinstellingen de volgende internationale conferenties georganiseerd in 2016: Conferentie
Plaats
Datum
Karl Barth Tagung
De Glind (Nederland)
Maart 2016
IASYM-conferentie
Amsterdam (Nederland)
Maart-April 2016
Comenius-conferentie
Komárno (Slowakije)
April 2016
Promovierenden Beratung Göttingen, Basel
Amsterdam (Nederland)
April 2016
Expert meeting Transgender, Religion, Faith
Amsterdam (Nederland)
April en oktober 2016
Round Table Meeting: Texts of Terror in Bible and Quran (Netherlands-Indonesia Consortium for Muslim-Christian Relations)
Amsterdam (Nederland)
Mei 2016
Consultatie Universiteit van Stellenbosch
Groningen (Nederland)
Mei 2016
Promovierenden Beratung Zürich, Kiel
Groningen (Nederland)
Juni 2016
Consultatie Universiteit van Pretoria
Pretoria (Zuid-Afrika)
September 2016
Expert meeting Transgender, Religion, Faith
Amsterdam (Nederland)
Oktober 2016
Studiedag The Jewish Paul and Christianity
Amsterdam (Nederland)
November 2016
Conferentie ‘Is Africa Incurably Religious?’
Yaoundé (Kameroen)
November 2016
De consultaties georganiseerd met de Universiteiten van Pretoria en
6.4.9 Council for World Mission
Stellenbosch en het Princeton Theological Seminary maken onderdeel uit van meerjarige gemeenschappelijke onderzoeksprojecten. De Comenius-
In het kader van de in 2013 met de Council for World Mission gesloten
conferentie wordt iedere twee jaar georganiseerd door een consortium
samenwerkingsovereenkomst hebben in het studiejaar 2015-2016 drie
van Nederlandse, Midden- en Oost-Europese instellingen. De
studenten van CWM-lidkerken gestudeerd aan de PThU in Groningen.
Promovierendenberatungen zijn jaarlijks terugkerende internationale
De studenten werden voor vijftig procent gefinancierd door de Council.
bijeenkomsten van promovendi.
6.4.10 IRTI Het afgelopen studiejaar hebben vijf studenten van de PThU deelgenomen aan internationale conferenties.
Sinds september 2012 is de PThU mede-eigenaar van het International Reformed Theological Institute (IRTI), oorspronkelijk een initiatief van de Vrije Universiteit. Het IRTI is een international netwerk van betrokken gereformeerde theologen, die werkzaam zijn op het terrein van de systematische theologie, kerkgeschiedenis en oecumenische theologie. De focus van het IRTI is ‘living reformed theology’, vanuit de erkenning van de historische wortels van de eigen traditie en met een bijzondere aandacht voor de toekomst en de nieuwe contexten en vragen van de gereformeerde wereld van vandaag.
Protestantse Theologische Universiteit
41
In 2016 organiseerde het IRTI zijn eerste internationale summer school in
Deze fase vangt aan in het zesde jaar nadat de predikant is bevestigd in
Amsterdam. Het thema ‘Migration and the Mission of the Church’ werd
het ambt en bestaat uit een op de persoon toegesneden scholingsplan,
door verschillende gastdocenten uit Nederland, Hongarije en de Verenigde
verdeeld over periodes van telkens vijf jaar. Deze nascholing wordt
Staten verkend. In totaal namen 29 studenten uit Hongarije, Nederland,
verantwoord in studiepunten, die door de commissie voor de
Roemenië, Samoa en de Verenigde Staten deel aan het vijf dagen durende
permanente educatie zijn toegekend aan door deze commissie
programma, gefinancierd door de Stichting Han Gerlach Studiefonds,
beoordeelde scholingsactiviteiten.
Stichting Zonneweelde en de PThU (budget internationalisering).
6.5.2 Primaire Nascholing van Predikanten (PNP) 6.4.11 Studiereis Permanente Educatie De primaire nascholing, die geheel door de PThU verzorgd wordt, In het najaar van 2016 vond een door de PThU, Kerk in Actie en het
bestaat uit een route van zeven maal drie opleidingsdagen. Deze route
Henry Martyn Instituut georganiseerde predikantenreis naar Hyderabad,
neemt vijftien maanden in beslag en is verplicht gesteld door de
India, plaats. De focus van de reis lag op het Bijbellezen in een andere
Protestantse Kerk in Nederland voor hen die na hun opleiding tot
context en op het interreligieus lezen van de heilige geschriften van
predikant voor een eerste termijn zijn aangesteld als predikant.
anderen. Er stonden met het oog hierop, naast de oecumenische
Persoonlijke ontwikkeling in het nieuwe ambt van predikant, vakmatige
ontmoetingen in het HMI, bezoeken aan een madrasa (islamitische
en geestelijke vorming en training van specifieke onderdelen van de
school), een hindoeïstisch religieus- en meditatiecentrum, een religieuze
beroepsuitoefening vormen de hoofdbestanddelen van het programma.
plek van sikhs en een boeddhistisch centrum op het programma. Aan de
Kern van het programma is de (wetenschappelijke) reflectie op de eigen
reis namen 21 predikanten deel.
positie en het eigen handelen. Predikanten van de Vrije Evangelische Gemeenten nemen ook deel aan deze PNP.
6.5 Postacademisch onderwijs 6.5.3 Overig postacademisch onderwijs 6.5.1 Voortgezette nascholing van de Protestantse Kerk in Nederland
Het overige postacademisch onderwijs wordt aangeboden in de vorm van cursussen. Zij vallen in het zogenoemde aangestuurde deel van de
Het postacademisch onderwijs van de PThU is nauw gelieerd aan de
PE van de PKN, omdat dit gedeelte van de PE exclusief aan de PThU is
Voortgezette Nascholing (Permanente Educatie=PE) van de Protestantse
toebedeeld. Deelnemers uit andere kerkgenootschappen zijn overigens
Kerk in Nederland, omdat de Protestantse Kerk belangrijke delen van
steeds ook van harte welkom. Ten behoeve van de ontwikkeling van
deze PE aan de PThU heeft toebedeeld. In april 2012 heeft de
cursussen voor de nascholing is een PAO-commissie ingesteld, paritair
Protestantse Kerk besloten tot kerkordelijke verankering van de
bestaande uit dienstdoende predikanten en PThU-docenten,
verplichting tot voortgezette nascholing voor predikanten. Doel van
ondersteund door een coördinator en een secretaris. Deze commissie
deze verplichting is behoud en doorontwikkeling van deskundigheid van
ontwikkelt aanbod, ziet toe op de kwaliteit van de PE-activiteiten en
predikanten gedurende de uitoefening van hun ambt. De eerste fase
adviseert het College van Bestuur.
bestond al langer en wordt nu de primaire nascholing genoemd. De
Het postacademisch onderwijs is gericht op predikanten en geestelijk
volgende fases van de PE vallen uiteen in een aangestuurd deel en in
verzorgers van zowel de Protestantse Kerk als van andere
een vrij deel, het zogenoemde open erkend aanbod.
kerkgenootschappen. Bepaalde cursussen zijn tevens voor kerkelijk werkers bedoeld.
42
Jaarstukken 2016
6.5.4 Cursusaanbod, afname, deelnemers en evaluatie Primaire nascholing In 2016 zijn twee reeksen aangeboden. Aan de routes namen in totaal 51 predikanten deel. De deelnemende predikanten hebben het opleidingsaanbod positief geÍvalueerd. Deelnemers beschouwden de nascholing als leerzaam, inspirerend en nuttig. Aandachtspunt is evenwel dat in de primaire nascholing meer op de context van de geestelijk verzorger toegesneden aanbod wordt ontwikkeld. Overig postacademisch onderwijs – aangestuurde deel (PE) a. Cursusaanbod en -afname 2016 Aantal aangeboden cursussen Aantal afgenomen cursussen (%) Aantal geannuleerde cursussen (%)
2015
2014
2013
Streefwaarde
45
46
48
25
36 (80%)
31 (67%)
34 (71%)
19 (76%)
Tenminste 75%
9 (20%)
15 (33%)
14 (29%)
6 (24%)
Maximaal 25%
2016
2015
2014
2013
Streefwaarde
506
435
508
307
500
b. Deelnemers
Predikanten die deelnemen in het kader van PE Cursisten die niet deelnemen in het kader van PE Totaal
Protestantse Theologische Universiteit
46
32
37
552
467
545
307
43
c. Evaluatie
Naar aanleiding van de uitgevoerde evaluatie ter synode is besloten dat de huidige PAO-commissie zal worden opgeheven, om te worden
In 2016 is door 552 deelnemers aanbod afgenomen. Het betreft zowel
vervangen door een nieuwe commissie, waarin de Protestantse Kerk in
deelnemers die cursussen hebben gevolgd in het kader van hun
Nederland, de beroepsgroepen predikanten en kerkelijk werkers (BNP,
verplichte permanente educatie (506 deelnemers) als deelnemers die
VPW) en de PThU vertegenwoordigd zullen zijn. Deze commissie krijgt
niet binnen het kader van Permanente Educatie cursussen hebben
de opdracht te werken aan verbeterde aansluiting van het aanbod bij de
gevolgd (46 deelnemers). Het aantal deelnemers dat deelneemt aan de
wensen van de predikanten en de speerpunten van de landelijke kerk.
aangeboden cursussen maar niet participeert in het kader van het verplichte nascholingstraject ten opzichte van het totaal aantal
De evaluatie van de afgenomen cursussen laat het volgende beeld zien:
deelnemers is gering (8%). Categorie
Percentage
Het aantal deelnemers in 2016 (552) is ten opzichte van het aantal
Uitstekend
36%
deelnemers in 2015 (467) behoorlijk gestegen. Dit heeft grotendeels te
Goed
54%
maken met een succesvolle bijeenkomst in het kader van de Summer
Redelijk
9%
School (over Psalmen).
Slecht
1%
Voor de doorontwikkeling van het aanbod in de komende jaren zijn de kernwoorden: meer focus, meer clustering, minder groot aanbod.
Uit de evaluaties blijkt bovendien dat een overgroot deel van de
Hiermee is met de planning van het aanbod 2016-2017 al een eerste
deelnemers deze als relevant tot zeer relevant voor zichzelf en hun eigen
stap gemaakt: in mei en juni 2017 zullen de eerste clusters aangeboden
functioneren als predikant of geestelijk verzorger ervaren.
worden. Een cluster is een aanbod van drie cursussen (in totaal 6 ECTS), die inhoudelijk op elkaar aansluiten, waardoor een predikant in korte tijd het benodigde aantal punten kan behalen. In 2017-2018 zal deze ontwikkeling zich verder voortzetten; het aantal clusters wordt verdubbeld van twee naar vier, terwijl het totale aantal cursussen verkleind zal worden. In het rapport dat de generale synode in november 2016 op grond van een evaluatie van de permanente educatie besprak stonden deze zaken ook centraal: meer focus en meer clustering. Verder zal er meer samengewerkt gaan worden met andere universiteiten en hogescholen, ook omdat het onderscheid tussen kerkelijk werkers en predikanten in het aangestuurde deel zoveel mogelijk wordt opgeheven. Tegelijk zullen binnen cursussen niveauverschillen worden toegepast, om de deelnemers op hun eigen niveau te bedienen.
44
Jaarstukken 2016
Hoofdstuk 7:
Onderzoek en valorisatie 7.1 Inleiding
geldstroom-project worden binnengehaald. Tegen de achtergrond van de lage succeskans binnen de NWO vrije competitie heeft het
Op het terrein van onderzoek en valorisatie was 2016 een vruchtbaar
opleidingsmanagement zich nadrukkelijk gericht op de derde
jaar. Voornamelijk op blind, peer reviewed artikelen in wetenschappelijke
geldstroom, zonder overigens de tweede geldstroom daarmee volledig
tijdschriften werd goed gescoord: ruim boven de streefwaarde. De
te negeren.
stijgende lijn die al in 2015 zichtbaar was, wordt hiermee voortgezet. Het beleid dat na vaststelling van de prestatieafspraak is ingezet werpt
In algemene zin kan worden opgemerkt dat de PThU succesvol is in het
blijvende vruchten af. Op het gebied van de valorisatie van kennis is de
structureel werven van externe middelen. Zo werd in 2016 ongeveer 25
aandacht qua output verlegd van specifieke vakpublicaties naar
procent van de totale onderzoeksformatie gefinancierd uit de vierde
publicaties en ook andere activiteiten als festivals en publieksdagen,
geldstroom. Daarbij gaat het om bijzonder hoogleraren met aanstelling,
gericht op het bredere publiek. Ten opzichte van 2015 is ook wat betreft
(postdoctorale) onderzoekers en aio’s. Daarnaast is het aantal duale
deze output een toename gerealiseerd. De resultaten zijn een
promotietrajecten, vooral in samenwerking met diverse hogescholen
weerspiegeling en bevestiging van de identiteit van de PThU als
door middel van matchingsconstructies, op substantieel niveau gebracht
specialistische academische instelling met een sterke maatschappelijke
(acht in 2016). Ook werden er in het verslagjaar externe middelen
relevantie en kerkelijke betrokkenheid. Ondertussen is de
geworven voor de promotiestudie van verschillende buitenlandse
onderzoeksformatie geconsolideerd, wat voor stabiliteit en continuïteit
promovendi.
zorgt binnen de onderzoeksgroepen.
7.2.2 Samenwerking met partners
7.2 Beleid De lokalisering van de PThU bij de Vrije Universiteit en de Rijksuniversiteit Het onderzoeksbeleid wordt in belangrijke mate gestuurd door de
Groningen biedt veel mogelijkheden tot samenwerking. In het bijzonder
aanbevelingen die de evaluatiecommissie tijdens de in 2015 gehouden
de onderzoekers op het terrein van de Bijbelwetenschappen
tussentijdse evaluatie heeft gedaan: het belang van een heldere strategie
onderhouden een intensief samenwerkingsnetwerk met de
om externe financiële middelen te werven; meer samenwerking tussen
Bijbelwetenschappers van de faculteiten Godgeleerdheid van
de onderzoeksgroepen; de ontwikkeling van beleid om vergrijzing van
respectievelijk Vrije Universiteit en Rijksuniversiteit Groningen. Via het
de staf tegen te gaan en meer ruimte te scheppen voor jong talent.
Instituut voor Rituele en Liturgische Studies is er een nauwe
Tevens hecht het onderzoeksmanagement belang aan een goede relatie
samenwerking met het Instituut voor Christelijk Religieus Erfgoed van de
tussen onderzoek en onderwijs, zowel wat betreft inhoud als
RUG. Ook met andere (internationale) partners wordt intensief
tijdsverdeling.
samengewerkt. Daarnaast is er een vruchtbare samenwerking via NOSTER en participeert de PThU ook actief in de totstandkoming van de
7.2.1 Externe financiering
Netherlands Academy of Religion (NAR) en neemt zij constructief deel aan het overleg in het kader van de Nationale Wetenschapsagenda
In het verleden is de PThU en in het bijzonder het
(NWA), waarin de universiteit zich nadrukkelijk presenteert met haar
onderzoeksprogramma Sources succesvol geweest in het werven van
eigen identiteit als academische instelling op het grensgebied van
financiële middelen vanuit de tweede geldstroom (Catalogue of
wetenschap, kerk en samenleving.
Byzantine Manuscripts in Liturgical Context en Targum in a Christian World). Na afsluiting van deze projecten is het niet meer gelukt dergelijke financiering te werven. Ook in 2016 kon geen tweede
Protestantse Theologische Universiteit
45
7.2.3 Relatie onderwijs en onderzoek
publicaties voor een breed publiek, het verzorgen van lezingen, het samenwerken met maatschappelijke organisaties, en het zichtbaar
Het bereiken van een evenwichtiger relatie tussen onderwijs en
optreden in de media.
onderzoek tracht de PThU op de volgende manier te bereiken: - Studenten en promovendi worden gestimuleerd het onderwerp van hun masterthesis of proefschrift te kiezen op het terrein waar de
7.2.5 Opleiding van promovendi en het bevorderen van Nachwuchs
begeleider actief onderzoek verricht. - Waar mogelijk worden studenten actief betrokken bij lopend onderzoek. Dat gaat gepaard met het aanmoedigingsbeleid om
De opleiding van promovendi vindt plaats binnen het kader van de PThU Graduate School. De sterke punten van deze opleiding zijn:
studenten een deel van hun studie in het buitenland te doen. - Op basis van een nieuwe berekening van docent belastingsuren (dbu) zal een aangepaste distributie van tijd tussen onderwijs, onderzoek en managementtaken worden nagestreefd. - De begeleiding van mastertheses zal gemonitord worden om te voorkomen dat docenten te veel tijd investeren in een individuele student.
- de openheid richting alumni van andere nationale en internationale instellingen; - de brede samenwerking; - de werving van getalenteerde kandidaten door middel van het honoursprogramma; - de competitieve ‘zes maandenaanstellingen’ voor afgestudeerde honoursstudenten;
7.2.4 Van kwantiteit naar kwaliteit
- de beoordeling en borging van academische kwaliteit.
In de inmiddels afgelopen prestatieafspraak met het Ministerie van OCW
De verbetering van de succesratio van promovendi is in 2016 met kracht
en de onderzoeksvisitaties speelt kwantiteit een grote rol. In paragrafen
voortgezet. Om betere resultaten dan voorheen te bereiken, is in het
7.3 en 7.4 zijn overzichten te vinden van de (relatieve) output in 2016.
najaar van 2015 een uitgebreid plan van aanpak gepresenteerd ter
Om de wetenschappelijke (en valoriserende) output verder te stimuleren
verbetering van de selectie en monitoring van promovendi. De
is er in 2015 een nieuwe verlofregeling vastgesteld. Dit zal naar
implementatiefase ervan, die nog in 2015 van start was gegaan, is in
verwachting een effectief sturingsmechanisme vormen voor het bestuur
2016 voortgezet. In de komende jaren zal het beoogde resultaat –
en de onderzoeksleiders om de realisatie van output te bevorderen.
vergroting van de succesratio van promovendi – zichtbaar worden.
Daarnaast zijn medewerkers specifiek gewezen op de individuele output die van hen wordt verwacht. Op de eerste plaats staat echter de
Naast de opleiding en begeleiding van promovendi is de geleidelijke
kwaliteit en relevantie van het onderzoek voor kerk en samenleving. Het
verjonging van de wetenschappelijke staf een belangrijk punt van
nieuwe Standard Evaluation Protocol (SEP) biedt ruimte voor meer focus
aandacht. In het kader van de bevordering van Nachwuchs heeft het
op deze aspecten, door meer gewicht toe te kennen aan narratieve
bestuur besloten in 2016 een extra aio (1,0 fte) uit eigen middelen aan
elementen in de zelfevaluatie en valorisatie een prominentere plaats te
te stellen. Tevens is er ruimte opgenomen in de meerjarenbegroting voor
geven binnen het beoordelingskader. In de tussentijdse evaluatie van
een postdoc onderzoeker (1,0 fte).
2015 is dit reeds zichtbaar geworden. Belangrijke stappen zijn daarbij in het verslagjaar gezet richting de invulling van de in 2015 nieuw
7.2.6 Wetenschappelijke integriteit
ontwikkelde valorisatiestrategie, met een focus op people, partnerships en products. Binnen de programma’s is vanuit dit oogpunt veel
Het onderzoek binnen de PThU moet voldoen aan internationale
geïnvesteerd in valorisatie. Deze investering betreft het uitbrengen van
academische standaarden. Vanuit de onderzoeksgroepen wordt er
46
Jaarstukken 2016
gewaakt voor de kwaliteit en originaliteit van het werk. Met name in het
internationalisering van het onderzoek met belangrijke spillover effecten
empirisch onderzoek wordt gewerkt met privacy gevoelige data. Het is
naar het onderwijs (gastcolleges, lezingen, etc.). In verslagjaar 2016
van het uiterste belang dat deze data veilig worden opgeslagen op
heeft de PThU de volgende research fellows mogen ontvangen: dr.
korte, middellange en lange termijn. In nauw overleg met de VU, van
Nadine Bowers-Du Toit, verbonden aan de Faculteit Theologie van de
wie de PThU de ICT-diensten betrekt, zijn afspraken gemaakt over een
Universiteit van Stellenbosch, Zuid-Afrika; en dr. Kang-San Tan, Executive
goed systeem voor de veilige opslag van die data. Tevens heeft het
Directo van CMS Asia, gevestigd in Kuala Lumpur, Maleisië.
bestuur in overleg met de programmaleiders een datamanagement beleid voor de PThU vastgesteld. Dit beleid richt zich op veilige opslag
7.3 Onderzoeksgroepen: resultaten en evaluatie
van data en waar nodig en mogelijk de toegankelijkheid van de data. SOURCES (programmaleider prof.dr. A. Merz)
7.2.7 Ontwikkeling internationaal netwerk Beschikbare onderzoeksformatie De PThU heeft een groot internationaal netwerk, zoals blijkt uit de vele voorbeelden van internationale samenwerking in onderstaande
2016
2015
verslagen. In toenemende mate gaat het er daarbij niet om nog meer
Senioronderzoekers (hoogleraar, UHD, UD)
3,08
2,88
contacten aan te gaan, maar om bestaande vormen van samenwerking
Onderzoekers overig
0,37
-
te verdiepen.
Promovendi
1,01
0,58
Onderzoeker VEG
0,32
0,32
Totaal
4,78
3,78
Langlopende internationale samenwerking op het terrein van het onderzoek is er met de universiteiten van Stellenbosch en Pretoria (ZuidAfrika), het Princeton Theological Seminary (VS), het Schechter Instituut
In 2016 is de onderzoeksgroep Sources in formatie aanzienlijk veranderd
en de Bar Ilan Universiteit (Israël) – samen met de Tilburg School of
en vooruitgegaan. Er is een nieuwe onderzoeker Vroeg Jodendom
Theology – en met verschillende Nederlandse en Indonesische
aangenomen (dr. P.B. Hartog), een nieuwe aio Oude Testament (drs. R.B.
instellingen in het kader van het Netherlands-Indonesia Consortium for
ten Hoopen) en de vacante positie universitair docent Hebreeuws en
Muslim-Christian Relations. In 2016 vond de vierde conferentie in het
Rabbinica is door dr. G.M.G. Teugels vervuld. De aanstelling van dr. M.
kader van de institutionele samenwerking tussen de Universiteit van
Labahn als universitair docent Nieuwe Testament is na het proefjaar niet
Pretoria en de PThU plaats. Een belangrijke rol in de strategische
gecontinueerd, dr. J.L.H. Krans heeft deze functie per 1 september 2016
samenwerking tussen en binnen de onderzoeksgroepen van de PThU zal
overgenomen (0,8 fte, hij blijft voor 0,2 fte werken aan de VU). Dr. P.J.
de internationale conferentie, die in 2017 in Groningen zal worden
van Egmond heeft naast zijn werk voor het bureau studentenzaken een
gehouden, krijgen. De conferentie is van groot belang voor de
tijdelijke aanstelling van 0,1 fte voor onderzoek gekregen. Deze tijdelijke
consolidatie en verdere uitbreiding van het internationale netwerk van
aanstelling geschiedt in de hoop om met geringe inzet van middelen
de PThU.
een groot effect te bereiken (publicatie van in het verleden doorgevoerd onderzoek) en om een vaardige onderzoeker een kans te bieden zich
Het in 2016 geïntroduceerde research fellowship programma, waarbij
verder te ontwikkelen. Prof. dr. A. Houtman heeft na afloop van twee
getalenteerde jonge onderzoekers en gevestigde theologen voor enkele
termijnen van vijf jaar op 19 december afscheid genomen van de
maanden aan de PThU verblijven om onderzoek te verrichten en volledig
bijzondere leerstoel Judaïca (0,2 fte) die gefinancierd werd door de
worden opgenomen in de onderzoeksgroepen, blijkt succesvol. Dit
Stichting ter Bevordering van Wetenschappelijk Onderwijs in de
relatief nieuwe beleid vormt een stevige investering in de
Judaïstiek. De financiering en het toekomstige profiel van deze leerstoel
Protestantse Theologische Universiteit
47
aan de PThU was op het moment van haar afscheid onduidelijk.
mogelijkheid geschapen om het nu in het kader van het NWO project
Inmiddels hebben de stichting en de PThU een akkoord voor een
‘Parables and the parting(s) of the ways’ (onder leiding van dr. E.
‘doorstart’ bereikt en zal prof.dr. A. Houtman de leerstoel nogmaals
Ottenheijm, prof.dr. A. Merz en prof.dr. J.H.M. Poorthuis) tijdelijk
voor vijf jaar vervullen.
beperkte onderzoek naar parabels in het Nieuwe Testament en de rabbijnse schriften in een langer perspectief te zien en de komende jaren
Onderzoeksbeleid
in samenwerking met betrokken onderzoekers van PThU (prof.dr. A. Merz en dr. G.M.G. Teugels), UU (dr. E. Ottenheijm) en TST (dr. J.H.M.
De ingezette veranderingen in de formatie zijn gekoppeld aan het
Poorthuis) voort te zetten en internationaal uit te breiden.
streven, om een inhaalslag te maken en de onderzoekscapaciteiten en output van Sources kwalitatief en kwantitatief te vergroten. De twee
De institutionele samenwerking tussen VU, PThU en CHE Windesheim
nieuw aangenomen docenten dr. J.L.H. Krans en dr. G.M.G. Teugels zijn,
op het gebied van onderzoek naar contextueel Bijbellezen ging met het
naast ervaren docenten, sterke onderzoekers met een groot nationaal
openingssymposium van het Centrum voor de Contextuele Lezing van
en internationaal netwerk en ervaring in het aanvragen van middelen uit
de Bijbel (onder leiding van prof.dr. P.B. Smit en prof.dr. K. Spronk) op
de derde geldstroom. Dr. P.B. Hartog is een veelbelovende jonge
12 september officieel van start. Dit centrum doet onderzoek in
onderzoeker, die met een tenure track-constructie is binnengehaald en
samenwerking met een aantal maatschappelijke partners, waaronder
voor de eerste twee jaar volledig is vrijgesteld voor onderzoek. Alle drie
Kerk in Actie, het Nederlands Bijbelgenootschap, de VU Vereniging/Van
collega’s hebben in het afgelopen jaar nog relatief weinig publicaties
Coeverden Adriani Stichting, en kerkgenootschappen als de
voor de PThU kunnen realiseren omdat hetgeen verschenen is
Doopsgezinden en de Remonstrantse Broederschap en opereert
grotendeels nog aan hun oude werkgevers toekomt (VU, UU en FWO).
daarmee op een interessant snijvlak van wetenschap en valorisatie.
Voor de toekomst is hier een duidelijke impuls voor artikelen in
Participatie van jaarlijks twaalf internationale studenten wordt
wetenschappelijk gerefereerde tijdschriften en monografieën in erkende
georganiseerd met de VU in het Bridging Gaps project. Met het
boekenreeksen te verwachten.
Nederlands Bijbelgenootschap bestaan ook diverse kleinere samenwerkingen op onderzoeksgebied.
Er is verder ingezet op de versteviging en verbreding van al goede samenwerkingen met universitaire Nederlandse partnerinstellingen op
Op Bijbels-theologisch en kerkhistorisch gebied werd in het afgelopen
het terrein van het onderzoek. In Groningen is naast het al sinds 2014
jaar naast het faciliteren van langlopend individueel onderzoek en het
bestaande maandelijkse onderzoeksseminar van PThU en RUG op het
organiseren van twee Noster-conferenties (over tekstkritiek en over
gebied van New Testament and Early Christianity (onder leiding van prof.
Paulus) ingezet op de doorvoering en voorbereiding van verschillende
dr. A. Merz en prof.dr. G.H. Van Kooten) nu ook een onderzoeksseminar
onderzoeks- en valorisatieactiviteiten in verband met het reformatie-
Old Testament and Early Judaism (onder leiding van dr. P.B. Hartog en
jubileum in 2017 (Refo500). Prof.dr. A. Merz en prof.dr. A. Houtman
prof.dr. M. Popovic) opgericht. Dr. Hartog is als expert voor de Dode
waren als adviseurs en prof.dr. A. Merz als keynote spreker betrokken bij
Zeerollen de ideale partner om namens de PThU een stevige
het door de Raad voor Kerk en Israël geïnitieerde internationaal
onderzoekssamenwerking met het Qumran Instituut van de RUG op te
symposium ‘Faith, Law and Redemption in Jesus and Paul: Reformation
bouwen. Met de VU bestaan nauwe samenwerkingen in het New
Themes and Christian-Jewish Relations’ (7 - 8 november 2016). Prof.dr.
Testament Research Colloquium en op het gebied van de Rabbinica; de
H.M. Kirn en prof.dr. A. Merz bereidden een wetenschappelijk
laatste werden mooi voor het voetlicht gebracht bij gelegenheid van het
symposium over ‘Freedom and Servitude in the Jewish-Christian
afscheidssymposium voor prof.dr. A. Houtman. Door de benoeming van
tradition’ (in Groningen) voor, prof.dr. M. Matthias en prof.dr. K. Spronk
dr. G.M.G. Teugels als docent Hebreeuws en Rabbinica werd ook de
een grote publieksdag in de Janskerk te Utrecht over ‘Vrijheid in het licht
48
Jaarstukken 2016
van Luther’ (beide gepland voor 2017), prof.dr. A. Merz en prof.dr. M.
coördinatie en publicatie van veel Duitstalig onderzoek op dit gebied.
Matthias lanceerden in december 2016 samen met collega’s dr. L.A. Werkman en prof.dr. R.D.N. van Riessen van Beliefs een essaywedstrijd
Wetenschappelijke output
rond de vrijheidsschrift van Luther. Het totale aantal door de senioronderzoekers van Sources gerealiseerde Internationale samenwerking
publicaties was in 2016 als volgt:
Individuele Sources-onderzoekers onderhouden onderzoeksrelaties met
2016
2015
partners in Zuid-Afrika, Midden- en Oost Europa, Israël en de Verenigde
Artikelen (refereed)
5
2
Staten en gaven wetenschappelijke lezingen in Pretoria, Leuven,
Artikelen (non-refereed)
3
4
Wuppertal, Komárno , Praag, Genève, San Antonio en Toronto. In het
Boeken
kader van de langjarige samenwerking tussen de PThU, Tilburg School
Artikelen in bundels
of Catholic Theology, Bar Ilan University (Ramat Gan) en het Schechter
3
1
16
22
Dissertaties
1
2
Instituut te Jeruzelem werd in 2015 aan de PThU in Amsterdam een
Conferentiepapers (keynotes)
5
3
congres gehouden dat in 2016 leidde tot de publicatie van het boek
Conferentiepapers (zelf ingediend)
12
3
Religious Stories in Transformation: Conflict, Revision and Reception,
Vakpublicaties
13
8
Leiden/Boston: Brill 2016, uitgegeven door Alberdina Houtman, Tamar
Populariserende publicaties
21
32
Kadari, Marcel Poorthuis en Vered Tohar. In het kader van de intensieve
Overig onderzoek
26
22
samenwerking met het Schechter Instituut werd in 2016 het bezoek van
Totaal
105
99
dr. P. Mandel als research fellow (te realiseren begin 2017) aangevraagd en voorbereid.
Het aantal publicaties is licht gestegen in vergelijking met 2015, de verhouding tussen bijdrages die op collega-onderzoekers gericht zijn
Internationale samenwerking op het gebied van het onderzoek naar het
(artikelen in tijdschriften en bundels, boeken, keynotes/papers op
Oude Testament vindt nu al 75 jaar plaats in het kader van het
conferenties) en bijdragen die niet deze focus hebben (vakpublicaties,
Oudtestamentisch Werkgezelschap (Nederland en België). Prof.dr. K.
populariserende en overige wetenschappelijke publicaties) is iets
Spronk en dr. P. Sanders zijn hierin als voorzitter en secretaris sturend; in
verschoven (42/60 ten opzichte van 37/62 in 2015). Dit toont aan dat de
de afgelopen twee jaar werd intensief gewerkt aan de contacten met de
leden van de onderzoeksgroep de vertaling van hun onderzoek naar de
Britse en Zuid-Afrikaanse zusterorganisaties (organisatie van een
beroepsgroepen en de maatschappij zeer serieus nemen en hier
conferentie met de Britse Society of Old Testament Studies in 2015;
waardevolle bijdrages leveren (zie ook beneden onder valorisatie), maar
bundel zal verschijnen in 2017). Prof.dr. K. Spronk redigeerde ook de in
het geeft ook aan dat hier nog steeds winst te halen valt wat betreft de
2016 verschenen (Engelstalige) feestbundel van de OWS (Brill; OTS 69)
wetenschappelijke impact. Dat de onderzoeksgroep in dit verband op
en schreef inleidend een beschouwing over ‘The Study of the Old
een goede weg is, tonen de ingezette veranderingen in de formatie en
Testament in the Netherlands and Belgium’, waarin hij de Nederlandse
het ten opzichte van 2015 sterk gestegen aantal keynotes en
bijdragen aan het internationale oudtestamentisch onderzoek onder de
conferentiepapers (16 tegenover 6 in 2015), aangezien deze uiteindelijk
aandacht brengt. Merz, Labahn en Teugels waren als chairs
zullen resulteren in artikelen of hoofdstukken van boeken. Op de
verantwoordelijk voor de selectie en organisatie van meerjarige panels
langere termijn is het beleid erop gericht de verhouding nog meer in de
op internationale congressen (EABS en SBL). Matthias is als lid van de
richting van 50/50 te laten gaan.
Historische Kommission zur Erforschung des Pietismus sturend bij de
Protestantse Theologische Universiteit
49
Tweede en derde geldstroom
Het aantal publicaties van promovendi met een dienstverband is gestegen. Dit hangt vooral samen met de aanstelling van een nieuwe
De leerstoelen van prof.dr. A. Houtman en prof.dr. M. Matthias worden
aio.
(deels) door stichtingen gefinancierd (beide 0,2 fte). In 2016 is vanuit 2016
2015
-
1
Geesteswetenschappen ingediend, maar helaas niet gehonoreerd. Het
Conferentiepapers (zelf ingediend)
-
2
onderzoek voor een Veni-aanvraag (door dr. P.B. Hartog) is afgesloten en
Vakpublicaties
1
-
zal meedoen in de ronde van 2017. Het schrijven van dit voorstel is door
Populariserende publicaties
9
-
de leerstoelhouder Oude Testament intensief begeleid. Kleinere subsidies
Overig onderzoek
1
-
zijn ten behoeve van de Nosterconferentie over Paulus en de
11
3
voorbereiding van de aankomende conferenties van 2017.
Artikelen in bundels
Totaal
Sources één projectaanvraag in de NWO Vrije Competitie
Valorisatie
Highlights
Op valorisatiegebied is in 2016 veel geïnvesteerd en bereikt. De in 2015
Als belangrijkste highlight van dit jaar kunnen de aanstellingen van drie
begonnen tweewekelijkse Bijbelblog trekt veel aandacht en biedt een
nieuwe senioronderzoekers en een aio worden genoemd die allen
podium om de kerkelijke en maatschappelijke relevantie van
onmiddellijk zeer goed functioneerden en het onderzoek binnen de
Bijbelwetenschappelijk onderzoek aan te tonen. Naast onderzoekers van
onderzoeksgroep direct nieuwe impulsen gaven en van wie in de
Sources leveren ook geregeld PThU-collega’s uit de andere
toekomst een rijke oogst mag worden verwacht. Het werkplezier en de
onderzoeksgroepen en uit de relevante netwerken een bijdrage. Ook op
samenwerking binnen de onderzoeksgroep werden daardoor zeer
andere blogs en internetplatvormen (zoals parabelproject.nl;
positief beïnvloed.
protestant500Overijssel.nl; joods-christelijke-dialoog.nl; preekwijzer.nl)
Als tweede highlight verdient het verschijnen van het boek van M.C.A.
zijn veel publicaties te vinden, een investering die vindbaarheid voor
Korpel en oudcollega J.C. de Moor, Adam, Eva en de Duivel:
jaren garandeert. Leden van de onderzoeksgroep toonden ook veel inzet
Kanaänitische mythen en de Bijbel (336 pp.) vermelding. Dit
in klassieke vormen van valorisatie zoals lezingen in leerhuizen en
oorspronkelijk Engelstalig gepubliceerde boek was 2015 in tweede,
(landelijke) studiedagen en inleidingen op de in 2016 uitgekomen
uitgebreide editie verschenen, wat op zich al een zeldzaamheid binnen
nieuwe Jezusfilm Risen. Prof.dr. M. Matthias gaf zelfs een hele
de Bijbelwetenschappen is. Dat een uitgeverij kansen ziet voor een
lezingenreeks, namelijk een cursus ‘Luther lezen’ in Leeuwarden,
Nederlandse vertaling, toont dat voor fundamenteel en kwalitatief
Groningen, Almere, Dalfsen, Zwolle, Zutphen, Nijmegen, Arnhem en
hoogstaand bronnenonderzoek onder Nederlandse intellectuelen nog
Hengelo.
steeds op belangstelling gerekend kan worden.
Een groot opgezette tweedaagse valorisatieactiviteit rond het
Als derde highlight verdient een valorisatieactiviteit bijzondere
handgeschreven boek, het Scriptorium project, wordt onder Highlights
vermelding, namelijk een tweedaagse reeks van workshops rond het
verder toegelicht.
handgeschreven boek, opgezet onder leiding van prof.dr. K. Spronk, dr. S. Royé (oud-onderzoeker PThU) en dr. B. Jaski (conservator handschriften UU) in samenwerking met onderzoekers (Bijbelwetenschappers, kerkhistorici, Hebraïsten, codicologen, liturgiewetenschappers), ambachtsmeesters (perkamentmakers,
50
Jaarstukken 2016
kalligraaf, sofer, ornamentist, iconograaf, boekbinder) en conservatoren.
er met (menselijk) leven in de 21e eeuw? Hoe transformeert het, en in
De indrukwekkende verbinding van wetenschap en ambacht,
welke richting? (in wetenschap en technologie, politiek en ecologie,
kennisoverdracht en praktische oefening werd samen met een kleine
kunst, religie en cultuur, globalisering en massamigratie) 4. Wordt het
groep van deelnemers (circa dertig) doorgevoerd als proef en zeer
leven daar beter of slechter van? 5. En tenslotte, maar voor ons als
positief geëvalueerd. In 2017 zullen workshops voor studenten van de
theologen in de eerste plaats: zijn deze ontwikkelingen vanuit
PThU, VU, TST en UU volgen. Het Scriptorium Collectief heeft door zijn
(christelijk) theologisch perspectief als ‘heilzaam’ te duiden?
praktische insteek en tot verbeelding sprekende onderzoeksmateriaal veel potentie om in de toekomst een publiekstrekker te worden en
Op 28 januari organiseerde de onderzoeksgroep daarover een
tegelijk ongekende wegen in de wetenschap te bewandelen.
interdisciplinair Expert Seminar waar vier gerenommeerde wetenschappers vanuit andere disciplines met de groep in gesprek
BELIEFS (Programmaleider prof.dr. F. de Lange)
gingen over deze vragen. Voor een breed publiek werd van deze dag vervolgens verslag gedaan (http://www.nieuwwij.nl/verdieping/keer-detheologie-binnenstebuiten-en-trek-de-wetenschap-in/).
Beschikbare onderzoeksformatie: 2016
2015
Senioronderzoekers (hoogleraar, UHD, UD)
4,73
4,33
Research Director voor systematische theologie aan de MF Norwegian
Onderzoekers overig
1,33
1,05
School of Theology, Oslo als critical friend op fundamentele vragen uit
Promovendi
2,05
2,21
het onderzoeksprogramma.
Onderzoekers VEG
0,15
0,15
Totaal
8,26
7,74
Op 19 september reageerde prof.dr. J.O. Henriksen, Dean of Research &
Methodologisch oriënteert ook de systematische theologie zich vandaag steeds meer op de geleefde geloofspraktijk. Vermeldenswaard in dat
De samenstelling van de onderzoeksgroep Beliefs onderging in 2016
verband is dat twee leden van de Beliefs in 2016 deelnamen aan een
geen ingrijpende wijzigingen. Prof.dr. D. Nagy, vanaf juni 2015 deel
tweedaagse training ATLAS.ti en zich lieten zich scholen in empirische
uitmakend van de onderzoeksgroep als bijzonder hoogleraar Missiologie
onderzoeksmethodiek.
vanwege de Stichting de Zending hield op 4 maart 2016 haar inauguratie met een rede getiteld Theologie-missiologie in beweging:
Internationale samenwerking
liefhebben en de ander, terug naar af. Prof.dr. W.H.Th. Moehn, bijzonder hoogleraar vanwege de Gereformeerde Bond aan de PThU per
Individuele Beliefs-onderzoekers onderhouden intensieve
1 januari 2016, aanvaardde zijn ambt met een oratie op 3 november
onderzoeksrelaties met Afrikaanse, Aziatische, Noord-Amerikaanse en
2016 getiteld: Focus op de kerkvaders. Guido de Bres (ca. 1522-1567).
Midden-Europese partners.
Theologische scholing in de vroegmoderne tijd. Met de Universiteit van Stellenbosch werd een consultatieronde in het Onderzoeksbeleid
gezamenlijke project Human Dignity afgesloten met een conferentie op 19 en 20 mei te Groningen over ‘Compassion? Global Ethics, Human
In 2016 werden vier Beliefsconferenties belegd. In de onderzoeksgroep
Dignity, and the Compassionate God’. De conferentiebundel waaraan
werken ethici, dogmatici, filosofen en interculturele theologen aan het
drie leden van Beliefs een bijdrage leveren, verschijnt bij Wipf & Stock.
onderzoeksprogramma Transforming Life (2015 – 2020). Centraal staan vragen als: 1. Wat is leven? 2. Wat is menselijk leven? 3. Wat gebeurt
Protestantse Theologische Universiteit
51
Van 7 tot 9 november 2016 werd in samenwerking met de
conferenties en hun aanwezigheid in het publieke domein door middel
Gereformeerde Zendingsbond (GZB) en de Faculté Théologique de
van een groot aantal in vak- en populariserende publicaties is
Bangui (campus Yaoundé) onder leiding van prof.dr. B. van den Toren
opmerkelijk.
een internationale conferentie in Yaoundé (Kameroen) georganiseerd met als thema ‘Is Africa Incurably Religious? Secularization and
Het aantal publicaties van promovendi met een dienstverband is als
Discipleship in Africa II’. De conferentie in Yaoundé werd mede mogelijk
volgt:
gemaakt door de Templeton World Charity Foundation, via het project 2016
2015
Artikelen (refereed)
3
3
Artikelen (non-refereed)
-
3
Conferentiepapers (zelf-ingediend)
3
-
De senioronderzoekers van Beliefs realiseerden het volgende aantal
Vakpublicaties
2
1
wetenschappelijke en niet-wetenschappelijke publicaties:
Populariserende publicaties
4
4
Overig onderzoek
6
6
18
17
‘Science and Religion in French-Speaking Africa’. Wetenschappelijke output
2016
2015
23
19
Artikelen (non-refereed)
9
7
De bijzonder hoogleraren zonder aanstelling realiseerden tot slot de
Boeken
2
3
volgende output:
13
15
3
0
Artikelen (refereed)
Artikelen in bundels Dissertaties Conferentiepapers (keynotes)
Totaal
2016
2015
7
4
Artikelen (refereed)
1
0
Conferentiepapers (zelf-ingediend)
29
8
Artikelen (non-refereed)
-
0
Vakpublicaties
23
12
Artikelen in bundels
2
1
Populariserende publicaties
60
32
Conferentiepapers (zelf-ingediend)
1
13
12
Vakpublicaties
-
1
182
112
Populariserende publicaties
-
0
Overig onderzoek Totaal
Het aantal publicaties in de categorie artikelen in gerefereerde
Overig onderzoek
3
1
Totaal
7
3
tijdschriften is aanzienlijk toegenomen ten opzichte van het voorafgaande jaar. De Beliefs-onderzoekers presteerden uitstekend op
Valorisatie
dit terrein en hadden daarmee een belangrijke bijdrage aan het ruim behalen van de streefwaarde zoals overeengekomen met het Ministerie
Individuele onderzoekers zijn zeer actief in het geven van lezingen voor
in het kader van de prestatieafspraak. Het aantal bijdragen aan niet-
kerkelijke en maatschappelijke organisaties en maken deel uit kerkelijke
gerefereerde tijdschriften en aan bundels nam niet substantieel toe ten
adviescommissies. Kerkrechtdeskundige dr. K.W. de Jong schrijft
opzichte van voorgaande jaar en bleef enigszins achter bij de
regelmatig blogs.
doelstelling. De succesvolle focus op het academische referee-systeem maakt nu meer aandacht voor een verbreding van de wetenschappelijke
Daarnaast heeft een aantal onderzoekers structurele contacten met
output wenselijk. De actieve presentie van onderzoekers op academische
maatschappelijke organisaties op het terrein van onderwijs (dr. P.H. Vos,
52
Jaarstukken 2016
VERUS: dr. R.D.N. van Riessen); gezondheidszorg (prof.dr. T.A. Boer),
christendom. Ervaren, doen, denken (Skandalon 2016) ontving in korte
ouderenzorg (prof.dr. F. de Lange); krijgsmacht (dr. P.H. Vos). Prof.dr. T.A.
tijd twee herdrukken.
Boer is veelvuldig present in de media als ethicus rond de thematiek van actieve levensbeëindiging.
Op 27 oktober organiseerde Beliefs op de PThU Groningen een symposium over prof. Reeling Brouwers studie Karl Barth and Post-
Dr. P.H. Vos en prof.dr. R.D.N. van Riessen organiseerden op 16
Reformation Orthodoxy (Ashgate 2015).
november een goed bezocht symposium voor een filosofisch geïnteresseerd publiek over ‘Kierkegaard, God en het goede’.
Als directe bijdrage aan het Transforming Life programma publiceerde prof. Reeling Brouwer in 2016 ook Eeuwig Leven. Agamben & de
Tweede en derde geldstroom
theologie (Oratio 2016).
Een kwart van de totale omvang van het onderzoek binnen Beliefs
Vermeldenswaard zijn ook de twee expertmeetings op 25 april en 31
wordt vanuit de derde geldstroom gefinancierd. Het onderzoeksproject
oktober over ‘Transgender, Religion, Faith’. In een breed
‘Science and Religion in French-speaking Afrika’, gecoördineerd door
onderzoeksproject werkt prof.dr. H. Zorgdrager samen met collega’s van
prof.dr. B. van den Toren en met een totale externe financiering van
de VU, Universiteit Utrecht, belangenorganisaties van transgender
bijna €550.000 loopt op schema. Dr. Pieter Vos doet vanaf 1 september
personen, het audiovisuele kunstenaarscollectief Transketeers, de dienst
2016 (2 jaar, 0,5 fte) onderzoek naar de betekenis van morele
geestelijke verzorging van VUmc en internationale wetenschappers aan
voorbeelden voor het ontwikkelen van deugden vanuit protestants
vragen rond transgender zijn, religie en geloof. Welke spiritualiteit laten
perspectief. Hij heeft voor dit onderzoek financiering ontvangen van de
hun levensverhalen zien? Wat betekent de aanwezigheid van
Templeton Religion Trust in het kader van het Moral Beacon Project aan
transgender gelovigen in kerken en religieuze gemeenschappen voor
Wake Forest University, North Carolina, USA (https://wfu-beacon.
hen zelf, voor de geloofsgemeenschappen, en voor de traditie? Welke
mystagingwebsite.com/funding-competition/theology/#abstract-335). In
transformaties zijn nodig op pastoraal, sociaal, ritueel en theologisch
het kader van dit onderzoek is dr. R. Compaijen per 1 oktober aan de
gebied? Doel is te komen tot een samenhangend onderzoeksproject dat
PThU als 0,5 fte postdoc onderzoeker aangesteld.
van dienst is voor de transgender gemeenschap, de kerken, andere religieuze gemeenschappen en de praktijk van geestelijke verzorging.
Hightlights PRACTICES (programmaleider prof.dr. M. Barnard) Op 3 maart werd op de PThU te Amsterdam het boek Onze Vader. Christelijk spreken over God (Boekencentrum 2016) van prof. dr. J. Muis
Beschikbare onderzoeksformatie:
gepresenteerd op een druk bezochte studiedag. 2016
2015
Vier leden van de onderzoekgroep (Bom, Schaafsma, Van den Toren,
Senioronderzoekers (hoogleraar, UHD, UD)
4,06
4,79
Zorgdrager) reageerden in een speciaal nummer van het Nederlands
Onderzoekers (overig)
0,60
0,60
Theologisch Tijdschrift kritisch op de KNAW verkenning over
Promovendi
2,35
1,66
academische bestudering van religie in Nederland (2015): ‘De eigenheid
Bijzonder hoogleraren (met aanstelling)
0,16
0,05
van theologie: Een reactie op Klaar om te wenden’, NTT (70/2) 2016.
Totaal
7,17
7,10
Het mede door prof. R. Benjamins geredigeerde boek Liberaal
Protestantse Theologische Universiteit
53
De omvang van de onderzoeksgroep Practices bleef gelijk aan die in het
het onderzoek in toenemende mate het te onderzoeken veld zelf als
vorige verslagjaar. Niettemin waren er belangrijke personele
mede-onderzoeker betrokken. Zo zijn geestelijk verzorgers in het Case
veranderingen. Op 16 september nam prof.dr. F.G. Immink afscheid als
Studies Project (zie hieronder) en leden van geloofsgemeenschappen in
hoogleraar homiletiek wegens het bereiken van de pensioengerechtigde
CCC-projecten (idem) als onderzoekers betrokken in de onderzoeken
leeftijd. Op zijn verzoek gebeurde dat in de vorm van een symposium.
van de onderzoeksgroep. Dit alles roept vanzelfsprekend vragen op over
Als rector van het voormalig seminarium Hydepark van de Nederlandse
de gehanteerde terminologie en methodologie (collaborative research
Hervormde Kerk, hoogleraar Praktische Theologie in Utrecht en rector
methods, co-creation). Hierdoor − en dat is in verband met de gegroeide
van het TWI − een der voorlopers van de PThU − en later van de PThU,
aandacht voor valorisatie van het onderzoek belangrijk − kunnen de
wier totstandkoming hij mede vormgaf, heeft hij een belangrijk stempel
onderzochte velden concreter worden benoemd. De organisatie van het
gedrukt op de protestantse kerkelijke theologiebeoefening in ons land
programma heeft zich in de afgelopen jaren daarop aangepast, en
en in internationaal verband. Dat hij bij zijn bestuurlijke werkzaamheden
wordt nu gerealiseerd in een aantal organisatiekernen, namelijk het
steeds ook als onderzoeker actief bleef en promovendi opleidde, zij tot
Instituut voor Rituele en Liturgische Studies (IRiLiS, Amsterdam, een
zijn eer gezegd. Collegae van de eigen universiteit en de Rijksuniversiteit
interuniversitair platform), Connecting Churches and Cultures (CCC,
Groningen en leerlingen van Immink spraken op het symposium. Twee
Groningen), het Onderzoekscentrum Jeugd Kerk Cultuur (OJKC,
nieuwe onderzoekers-in-opleiding traden in dienst nadat met succes
Amsterdam) en het Centrum voor Justitiepastoraat (met Tilburg
externe middelen voor hun aanstelling waren geworven. Bij de leerstoel
University), alsmede activiteiten rondom verschillende vormen van
in Amsterdam startte Lydia van Leersum-Bekebrede MA een onderzoek
categoriaal pastoraat (krijgsmacht, geestelijke zorg), die een duidelijke
‘Liturgical rituals with children from 0-12 years old in Protestant contexts
maatschappelijke verankering hebben. In het volgende verslagjaar wordt
in the Netherlands’; bij de leerstoel in Groningen begon Rosaliene Israël
met het oog op de onderzoekvisitatie in 2018 vanuit deze kernen ook
MA een onderzoeksproject ‘Case study research on long-existing
aansluiting gezocht bij de Nationale Wetenschapsagenda, meer specifiek
Christian intentional communities’.
bij de zoektocht naar een ‘veerkrachtige samenleving’.
Onderzoeksbeleid
Praktische Theologie is empirische theologie. Aan in empirisch onderzoek gegenereerde en te beheren data worden door de wetgever
De onderzoeksgroep organiseerde twee interne conferenties waarin
tegenwoordig zeer hoge eisen gesteld. In de afgelopen jaren heeft
kritisch werd gereflecteerd op het lopende onderzoek en op de koers
datamanagement en dataopslag om die reden de voortdurende
van het programma. Steeds zijn complexe geloofspraktijken binnen en
aandacht van het onderzoekprogramma gehad. Het stemt tevreden dat
buiten het verband van geloofspraktijken uitgangspunt van het
gesprekken daarover in het verslagjaar in die zin tot een afronding
onderzoek, waarbij in toenemende mate ook religiekritiek en
konden komen, dat nu in samenwerking met de Vrije Universiteit een
normativiteit aandacht vereisen en ook krijgen. De complexiteit van de
degelijke en veilige wet-conforme mogelijkheid tot opslag van
onderzochte praktijken en ook tendensen in de wetenschap in het
onderzoekdata kon worden gerealiseerd en dat een format voor een
algemeen vragen in toenemende mate om inter- of transdisciplinariteit,
datamanagementplan, dat nu conditioneel is voor ieder
die vervolgens vragen stelt aan publicatie- en financieringsstrategieën:
wetenschappelijk onderzoeksproject aan de universiteit, beschikbaar is.
door samenwerking met onderzoekers uit bijvoorbeeld de sociale
De bibliothecaris van de universiteit, drs. J.W. Puttenstein, is in dezen
wetenschappen, literatuurwetenschappen, religiewetenschap of
een onmisbare initiator en hulp gebleken. Met het datamanagement-
musicologie komen andere dan de geijkte theologische journals in het
plan hebben leidinggevenden aan de universiteit een instrument in
vizier om het onderzoek in te publiceren, maar per consequentie wordt
handen om de naleving van de wettelijke eisen die aan databeheer
het eigen onderzoek ook door niet-theologen beoordeeld. Ook wordt in
worden gesteld, te toetsen.
54
Jaarstukken 2016
Met Hogeschool Windesheim, Zwolle, de Christelijke Hogeschool Ede en
samenwerkingsproject aan Nederlandse kant, zijn collega van Pretoria
Driestar Educatief, Gouda, werden gesprekken gevoerd over verdere
aan Zuid-Afrikaanse zijde. Beiden bezochten zij in het voorjaar van het
onderzoeksamenwerking, vooral in duale promotietrajecten. De
verslagjaar het Department of Religious Studies van de University of
achterliggende gedachte is, dat universiteit en hogeschool verschillende
Ghana, Akkra, en Trinity Theological Seminary, ook te Akkra, om te
opdrachten en ook verschillende tijdcycli hebben: richt de universiteit
onderzoeken of de institutionele samenwerking mogelijk in de toekomst
zich primair op het verwerven van fundamentele theoretische kennis, de
kan worden uitgebreid met participanten uit genoemde instituten.
hogeschool concentreert zich op het genereren en overdragen van
Deelnemers aan de PThU-UP conferentie kwamen uit Practices, Sources
praktijkkennis voor de professional. Beide zijn gericht op dezelfde
en Beliefs. Op hun beurt namen enkele leden van Practices ook deel aan
specifieke praktijkvelden. De overtuiging achter voortgaande gesprekken
de conferentie in het kader van de institutionele samenwerking tussen
is dat universiteit, hogeschool en veld tezamen de volledige kenniscirkel
Stellenbosch University en de PThU, dit jaar in Groningen.
vormen en dat samenwerking onontbeerlijk is. Daarom stemt het tevreden dat een nieuw onderzoeksproject met Hogeschool Windesheim
Het Instituut voor Rituele en Liturgische Studies (IRiLiS) zette eerste
kon worden gestart (Jojanne Kemman MA, ‘Vulnarable Witnesses, a
stappen in verdere internationalisering van drie series die onder zijn
study of content and function of the witness role within a
auspiciën worden uitgegeven. Om de impact van de series te vergroten,
hermeneutical-communications vision on the subject of religion-
werden de editorial boards van het Yearbook for Liturgical and Ritual
philosophy in Christian secondary education’), en dat een project met
Studies (een uitgave in samenwerking met het Institute for Christian
Driestar Educatief Gouda geheel kon worden voorbereid om met ingang
Cultural Heritage van de Rijksuniversiteit Groningen), van de Liturgia
van het volgende verslagjaar van start te gaan.
Condenda-serie (Peeters, Leuven) en de Netherlands Studies in Ritual and Liturgy (ook in samenwerking met de RUG) verder
Internationale samenwerking
geïnternationaliseerd. Gerenommeerde onderzoekers uit Europa, de Verenigde Staten en Afrika traden toe tot de redacties van genoemde
Ook dit jaar bezochten onderzoekers internationale congressen en
series.
presenteerden daar keynote lectures en papers. De Roest nam deel aan een initiatief in Frankfurt voor een National Van 25 tot 27 september vond in Pretoria de vierde conferentie in het
Congregation Survey in tien deelnemende landen. Een NWO-aanvraag
kader van de institutionele samenwerking tussen de Universiteit Pretoria
voor een network grant werd voorbereid.
en de PThU plaats, onder de titel Conversations after God. De vijf Nederlandse deelnemers werden aan den lijve geconfronteerd met de
In mei vond in Amsterdam een Trinational Colloqui van promovendi en
Fees Must Fall Movement in Zuid Afrika, dat wil zeggen met
hun supervisoren Praktische Theologie uit Amsterdam, Basel, Bern en
studentenprotesten en een voor studenten gesloten campus. Een en
Göttingen plaats. Junior- en senioronderzoekers presenteerden hun
ander wierp een scherp licht op de discussies, en bracht met name de
onderzoek, waarop kritische reflectie van de overige deelnemers volgde.
nog altijd hevige arm-rijk-tegenstellingen in het land opnieuw onder de
Voor Nederlandse deelnemers was de Duitstaligheid van een deel van
aandacht. De decaan van de theologische faculteit bracht de dilemma’s
het programma soms problematisch.
waarvoor universitaire bestuurders staan naar voren. In het samenwerkingsproject met de Universiteit Pretoria valt vooral de diepgaande dialoog tussen praktisch en systematisch theologen op. Deze wordt door de deelnemers eensluidend als uitzonderlijk en verrijkend ervaren. De programmaleider van Practices leidt het
Protestantse Theologische Universiteit
55
Wetenschappelijke output
het populariseren van onderzoeksresultaten (zie hieronder).
Het aantal door de senioronderzoekers en onderzoekers (overig)
Valorisatie
gerealiseerde publicaties is als volgt: Valorisatie van het onderzoek krijgt toenemende aandacht in het Artikelen (refereed) Artikelen (non-refereed) Boeken
2016
2015
16
17
2
3
Het is de overtuiging van de onderzoeksgroep, dat valorisatie niet zozeer
onderzoeksprogramma. Onderzoekers werkten samen met vele maatschappelijke organisaties (omroepen, hogescholen, kerken, etc.).
1
0
een uiteindelijke popularisering van onderzoeksresultaten is, maar
10
8
veeleer de inclusie van in-het-veld-betrokkenen in de opzet van
Dissertaties
3
5
onderzoeksplannen, het formuleren van onderzoeksvragen en ook de
Conferentiepapers (keynote)
2
5
uitvoering van het onderzoek behelst. Niettemin is ook het populariseren
18
13
van onderzoeksresultaten deel van de valorisatie. In dat kader was de
9
19
mediapresentie van dr. Mirella Klomp rond The Passion in Amersfoort en
32
31
in New Orleans, Louisiana, opvallend. Naast de geijkte ‘populaire
6
9
99
110
Artikelen in bundels
Conferentiepapers (zelf ingediend) Vakpublicaties Populariserende publicaties Overig onderzoek Totaal
publicaties’ verschijnen ook in toenemende mate blogs, podcasts etc. van leden van de onderzoeksgroep.
De onderzoeksgroep Practices realiseerde drie promoties in het
Een voorbeeld van valorisatie buiten de vorm van populaire artikelen is
verslagjaar. Op 14 september verdedigde Harmen van Wijnen, directeur
het Inspiratiefestival dat de leerstoel Groningen van 28 tot 30 oktober
van de CHE, in Amsterdam zijn proefschrift Faith in Small Groups of
op Terschelling organiseerde, om mensen die betrokken zijn bij de kerk
Adolescents. Being Together as a Basic Given. Promotoren waren prrof.
een moment van inspiratie en opladen te geven. Ruim vierhonderd
dr. Marcel Barnard en dr. Rein Brouwer. Op 21 september vond, ook in
deelnemers − predikanten, jeugdwerkers, ouderlingen, diakenen, actieve
Amsterdam, de promotie van de Utrechtse Dom-organist Jan Hage
gemeenteleden en studenten − kwamen naar het Waddeneiland.
plaats op een proefschrift getiteld Muziek als missie. Een luthers geluid
Deelnemers deden inspiratie op voor de dagelijkse kerkelijke praktijk
in een calvinistische wereld. Een studie naar Willem Mudde en de
tijdens workshops, lezingen van Nederlandse theologen (onder meer van
kerkmuzikale vernieuwingsbeweging. Promotoren waren prof.dr.
de PThU), (meezing)concerten, spirituele strandwandelingen, vieringen,
Barnard en dr. Jeroen van Gessel (musicologie, Rijksuniversiteit
vertellingen, theater, dans en veel muziek en andere cultuur. De
Groningen). Op 6 oktober promoveerde in Groningen GKV-predikant
Protestantse Kerk in Nederland en alle kerken op Terschelling maakten
Pieter Boonstra. Zijn dissertatie droeg de titel Omgang met de Bijbeltekst
het festival mede mogelijk. Een en ander werd gefinancierd met
in de preek. Een empirisch homiletisch onderzoek. Promotoren waren
bijdragen van de deelnemers en door fondswerving.
Prof. F.G. Immink en dr. T.T.J. Pleizier. Tweede en derde geldstroom De onderzoeksgroep wist haar presentie in internationale peer-reviewed journals te continueren, en voldoet daarmee aan de doelstellingen die zij
Opnieuw werd bijna een derde van het Practices-onderzoek gefinancierd
zichzelf heeft gesteld. De terugloop in vakpublicaties laat zich niet
uit externe middelen, specifiek de zogenoemde derde geldstroom. Naast
sluitend verklaren, maar hangt mogelijk samen met voortschrijdende
een aantal gecontinueerde projecten in dit verband die in vorige
inzichten ten aanzien van wat valorisatie is: deze bestaat niet primair uit
jaarverslagen zijn vermeld, werden nieuwe middelen geworven voor
56
Jaarstukken 2016
twee promotieprojecten bij respectievelijk Fonds Brandenburg
Reijer de Vries (justitiepastoraat) in het project betrokken.
(onderzoek Lydia van Leersum-Bekebrede MA), de Maatschappij van Welstand en de congregatie van de Liefdezusters der H. Juliana
Van 30 maart tot 2 april organiseerde het Onderzoekcentrum Jeugd
Falconieri (onderzoek Rosaliene Israël MA). In dit laatste geval is de PThU
Kerk Cultuur (OJKC) de vijfde Europese Conferentie van de International
de cofinancierende partij. De financiering van de aanstelling van dr.
Association for the Study of Youth Ministry (IASYM) in Amsterdam. De
Sonnenberg als medewerker kennistransfer voor het Onderzoekcentrum
organisatie lag in handen van dr. Ronelle Sonnenberg en dr. Jos de Kock.
Jeugd Kerk Cultuur kon voor vijf jaar worden gegarandeerd door een
Het thema van de conferentie, ‘Youth ministry and everyday life’, sloot
subsidie van Fonds Brandenburg. Tevens werden kleinere subsidies
zeer goed aan bij het onderzoeksprogramma Practices doordat zowel
geworven voor verschillende activiteiten bij verschillende fondsen.
binnen- als buitenkerkelijke geloofspraktijken aandacht kregen.
Daarnaast kon een nieuw duaal PhD-traject worden gestart met
Ongeveer honderd deelnemers uit de hele wereld, onder hen een grote
Hogeschool Windesheim (Jojanne Kemman).
delegatie uit Afrika, genoten gastvrijheid aan de PThU. Keynote lectures werden gehouden door prof.dr. Marcel Barnard (PThU), dr. Sarah Dunlop
Highlights
(University of Birmingham), dr. Andrew Root (Luther Seminary, St. Paul, Minnesota) en prof. Reggie Nel (UNISA, Pretoria, SA).
Op 16 september werd tijdens een druk bezocht symposium het nieuwste boek van prof.dr. Gerrit Immink, Bidden in het besef van Gods
7.4 Onderzoeksresultaten
tegenwoordigheid gepresenteerd. Collegae van de eigen universiteit en de Rijksuniversiteit Groningen en leerlingen van Immink, die, zoals
De wetenschappelijke output per categorie van PThU onderzoekers
gezegd, met het symposium ook afscheid nam van de universiteit,
(excl. promovendi, bijzonder hoogleraren en onderzoekers VEG) zag er
spraken.
in 2016 als volgt uit: 2016
Belangrijke stappen konden worden gezet in de uitbouw van het onderzoek naar ‘care’ (naast ‘community’ het tweede belangrijke aandachtspunt in het onderzoek van de leerstoel in Groningen). De lancering van het Dutch Case Studies Project in Chaplaincy Care behoort daarom tot de highlights van het onderzoekprogramma in het verslagjaar 2016. In een samenwerkingsverband met de Tilburg School of Catholic Theology (dr. Sjaak Körver) leidt prof.dr. Martin Walton het
Aantal wetenschappelijke artikelen tijdschriften refereed
S
B
P
T
S
B
P
T
5
23
16
44
2
18
17
37
Aantal wetenschappelijke artikelen tijdschriften non-refereed
S
B
P
T
S
B
P
T
3
9
2
14
4
7
3
14
S
B
P
T
S
B
P
T
16
13
10
39
22
15
8
45
S
B
P
T
S
B
P
T
2
1
6
1
3
0
4
Aantal wetenschappelijke publicaties: hoofdstukken boeken/ bundels
project, waarin meer dan zestig geestelijk verzorgers uit verschillende velden van zorg- en maatschappelijke instellingen (ziekenhuizen en
2015
Aantal wetenschappelijke boeken
zorginstellingen, krijgsmacht, justitiële instellingen) deelnemen. Deze geestelijke verzorgers werken in het project samen met tien onderzoekers van verschillende Nederlandse universiteiten. Telkens acht
In absolute zin is een lichte doch substantiële stijging waar te nemen van
tot tien geestelijke verzorgers werken in groepen samen onder leiding
het aantal wetenschappelijke artikelen in gerefereerde tijdschriften.
van een universitaire onderzoeker en evalueren daar case studies volgens
Tevens zijn er in 2016 meer wetenschappelijke boeken gepubliceerd. Het
vaste formats en protocollen, met het doel best practices te
aantal hoofdstukken in wetenschappelijke boeken en/of artikelen in
identificeren. Het project loopt van 2016 tot 2020. Naast prof. Walton
wetenschappelijke bundels is daarentegen licht afgenomen.
zijn vanuit de PThU ook dr. Theo Pleizier (krijgsmachtpastoraat) en dr.
Protestantse Theologische Universiteit
57
Het aantal fte onderzoek per programma (excl. promovendi, bijzonder hoogleraren en onderzoekers VEG) is in 2016, met uitzondering van de onderzoeksgroep Practices, toegenomen. Waar het bij Sources gaat het om een structurele toename van de onderzoeksformatie, is er bij Beliefs sprake van een tijdelijke toename naar aanleiding van extern geworven financiele middelen (derde geldstroom). 2016
2015
Sources
3,45
2,88
Beliefs
6,06
5,38
Practices
4,82
5,44
14,30
13,70
Totaal
Het aantal publicaties per fte onderzoek (excl. promovendi, bijzonder hoogleraren en onderzoekers VEG) ziet er per outputcategorie als volgt uit: 2016
Streefwaarde
2015
2014
2013
Aantal wetenschappelijke artikelen tijdschriften refereed
3,08
1,7
2,70
2,87
1,86
Aantal wetenschappelijke artikelen tijdschriften non-refereed
0,98
2,0
1,02
2,13
1,36
Aantal wetenschappelijke publicaties: hoofdstukken boeken/bundels
2,73
4,0
3,28
2,70
3,36
Aantal wetenschappelijke boeken
0,42
0,5
0,29
0,57
0,43
Opvallend is vooral de goede score van de PThU in de categorie
7.5 Resultaten valorisatie onderzoek
wetenschappelijke artikelen in gerefereerde tijdschriften. Net als in eerdere jaren werd de met het Ministerie van OCW overeengekomen
Valorisatie-output per programma (excl. promovendi, bijzonder
streefwaarde (prestatieafspraak) ruimschoots behaald, terwijl het aantal
hoogleraren en onderzoekers VEG):
boeken per fte onderzoek nagenoeg overeenkomt met de streefwaarde. In de minder hoog aangeschreven categorie wetenschappelijke artikelen
2016
in niet gerefereerde tijdschriften werd de streefwaarde niet gehaald.
S
B
P
Ditzelfde geldt voor de categorie hoofdstukken in wetenschappelijk
13
23
boeken/artikelen in bundels, hoewel in laatstgenoemde de
S
B
21
60
onderzoeksgroep Sources tamelijk goede resultaten boekte.
Aantal beroepsgerichte publicaties Aantal populariserende publicaties
2015 T
S
B
P
T
9
45
8
12
19
39
P
T
S
B
P
T
32
113
32
32
31
95
Het toenemende belang dat wordt gegeven aan het maatschappelijke ten nutte maken van wetenschappelijke kennis (zie onder meer het Standard Evaluation Protocol 2015-2021) komt duidelijk naar voren in de toename van het aantal beroepsgerichte en met name populariserende publicaties. Met name de onderzoeksgroep Beliefs heeft hier een belangrijk aandeel in gehad.
58
Jaarstukken 2016
Het aantal publicaties per fte onderzoek (excl. promovendi, bijzonder hoogleraren en onderzoekers VEG) ziet er als volgt uit: 2016
Streefwaarde
2015
2014
2013
Aantal wetenschappelijke artikelen tijdschriften refereed
3,08
1,7
2,70
2,87
1,86
Aantal wetenschappelijke artikelen tijdschriften non-refereed
0,98
2,0
1,02
2,13
1,36
Aantal wetenschappelijke publicaties: hoofdstukken boeken/bundels
2,73
4,0
3,28
2,70
3,36
Aantal wetenschappelijke boeken
0,42
0,5
0,29
0,57
0,43
De prestatieafspraak wordt daarmee gehaald op het terrein van het aantal populariserende publicaties en net niet in de categorie beroepsgerichte publicaties, hoewel daar wel weer een stijgende lijn in valt waar te nemen.
7.6 Promovendi en promoties In 2016 vonden 7 promoties plaats. Hiermee is de streefwaarde van 0,4 per fte onderzoek gehaald (0,49). Bij de Graduate School staan op de peildatum 31 december 2016 in totaal 76 promovendi ingeschreven: 11 aio’s, zeven duale promovendi en 58 buitenpromovendi (23 Nederlands, 23 internationaal, negen oud-aio’s, drie oud-dualen).
7.7 Financiering onderzoek: eerste en overige geldstromen Protestantse Theologische Universiteit Funding: Direct funding (1)
2016
2016
2015
2015
Fte 14,90
percentage
Fte
percentage
75,44%
14,06
77,47%
Research grants (2)
0,00
0,00%
0,00
0,00%
Contract research (3)
0,00
0,00%
0,00
0,00%
Other (4) Total funding
4,85
24,56%
4,09
22,53%
19,75
100,00%
18,15
100,00%
1.815.162
85,95%
1.741.472,30
81,28%
Expenditure: Personnel costs Other costs
296.742
14,05%
401.059,74
18,72%
2.111.904
100,00%
2.142.532,04
100,00%
Direct funding (1)
4,18
93,72%
3,18
91,91%
Research grants (2)
0,00
0,00%
0,00
0,00%
Total expenditure Sources Funding:
Contract research (3)
0,00
0,00%
0,00
0,00%
Other (4)
0,28
6,28%
0,28
8,09%
Total funding
4,46
100,00%
3,46
100,00%
Protestantse Theologische Universiteit
59
Beliefs Funding: Direct funding (1)
5,88
72,41%
5,49
72,33%
Research grants (2)
0,00
0,00%
0,00
0,00%
Contract research (3)
0,00
0,00%
0,00
0,00%
Other (4)
2,24
27,59%
2,10
27,67%
Total funding
8,12
100,00%
7,59
100,00%
Direct funding (1)
4,84
67,60%
5,39
75,92%
Research grants (2)
0,00
0,00%
0,00
0,00%
Practices Funding:
Contract research (3)
0,00
0,00%
0,00
0,00%
Other (4)
2,32
32,40%
1,71
24,08%
Total funding
7,16
100,00%
7,10
100,00%
De categorieën geldstromen die in bovenstaande tabel zijn opgenomen
Sources:
zijn die welke in het Standard Evaluation Protocol (2015-2021) voor
- Bijzondere leerstoel Judaïca (prof.dr. A. Houtman), gefinancierd door
onderzoek worden onderscheiden. Onder deze categorieën wordt verstaan:
Stichting tot Bevordering van het Wetenschappelijk Onderwijs in de Judaïstiek. - Leerstoel Lutherana (prof.dr. M. Mathias), gefinancierd door Stichting
- direct funding: de fte’s onderzoek die vanuit de op basis van de
Steunfonds Lutherana.
rijksbekostiging verkregen middelen worden gefinancierd; - research grants: de fte’s onderzoek die vanuit de op basis van competitie door externe organisaties zoals NWO, KNAW toegekende middelen worden gefinancierd; - contract research: de fte’s onderzoek die op basis van een met een
Beliefs: - Project ‘Science and Religion in French-Speaking Africa´, gefinancierd door Templeton World Charity Foundation. - Project ‘Moral Exemplarity and Transformation in Ordinary Life: A
externe organisatie, zoals NWO, KNAW of de Europese Commissie,
Protestant Theological Perspective on the Cultivation of the Virtues’,
gesloten onderzoekscontract gefinancierd wordt met de door deze
gefinancierd door Templeton Religion Trust, als onderdeel van het
organisatie toegekende financiering; - other: de fte’s onderzoek die worden gefinancierd met middelen verkregen uit gemaakte afspraken met externe partijen, die niet onder de andere categorieën kunnen worden gebracht.
Moral Beacon Project van de Wake Forest University. - Bijzondere leerstoel Missiologie (prof.dr. D. Nagy), gefinancierd door Stichting de Zending. - Bijzondere leerstoel Miskotte/Breukelman voor de theologische hermeneutiek van de Bijbel (prof.dr. R. Reeling Brouwer),
In het kader van de prestatieafspraak met het Ministerie van OCW streeft het bestuur naar een aantal toegekende projecten en prijzen van
gefinancierd door Stichting de Nieuwe Bijbelschool. - Bijzondere leerstoel Orthodoxie en Vredesopbouw (prof.dr. A.
0,1 per fte onderzoek. In 2016 lopen de volgende externe
Brüning), gefinancierd door de Stichting Instituut voor Oosters
onderzoeksprojecten:
Christendom (Radboud Universiteit Nijmegen) en de Stichting Vredeswetenschappen.
60
Jaarstukken 2016
- Bijzondere leerstoel Geschiedenis van het Gereformeerd
percentage van het totaal aantal onderzoeksinkomsten vastgesteld. De
Protestantisme (prof.dr. W.H.Th. Moehn), gefinancierd door de
streefwaarde is 6%. Helaas lopen er in 2016 geen projecten in deze
Gereformeerde Bond.
categorie. Wel wordt bijna een kwart van de onderzoeksformatie van de
- Promotietraject drs. C. van der Knijff, gefinancierd door de
PThU gefinancierd uit externe middelen (categorie ´overig´).
Gereformeerde Bond. - drs. G.F. Willemsen, gefinancierd door de Gereformeerde Bond. Practices: - Bijzondere leerstoel voor geloofvernieuwing (prof.dr. J.J.M. de Hart) gefinancierd door Stichting Kerk en Wereld. - Bijzondere leerstoel diaconaat (prof.dr. H. Noordegraaf) gefinancierd door Stichting Rotterdam. - Bijzondere leerstoel geestelijke verzorging (prof.dr. M.N. Walton), gefinancierd door Stichting Deo Volente. - Onderzoeksproject dr. M.C.M. Klomp gefinancierd door Luthers Diakonessenhuis Fonds. - Onderzoeksproject drs. P.M. Sonnenberg gefinancierd vanuit het Brandenburgfonds. - Onderzoeksproject L.C. van Leersum-Bekebrede gefinancierd vanuit het Brandenburgfonds. - Promotietraject drs. J. Gelderloos-Commandeur gefinancierd door de Maatschappij van Welstand. - Promotietrajecten B. van Hierden en M.J. Verburg, gefinancierd door Stichting Kerk en Wereld, PKN, PKA en Maatschappij van Welstand. - Bijbelproject (OJKC, Sonnenberg en De Kock) met CHE en VERUS. Dit leidt op basis van een totaal aantal fte onderzoek van 14,30 fte tot 1,26 extern gefinancierd project per onderzoeksfte. Daarmee kan worden geconcludeerd dat de doelstelling is behaald. Daarnaast lopen er acht duale PhD-trajecten, in samenwerking met Windesheim, Driestar Educatief, Christelijke Hogeschool Ede, Stichting Gereformeerde Hogeschool, de dienst Geestelijke Verzorging en Pastoraat van het UMC St Radboud en de dienstenorganisatie van de PKN. Naast het aantal toegekende projecten en beurzen heeft het College van Bestuur een streefwaarde vastgesteld met betrekking tot de inkomsten voor onderzoek uit tweede geldstroomfinanciering voor onderzoeksprojecten vallend onder de categorie ‘research grants’ als
Protestantse Theologische Universiteit
61
Hoofdstuk 8:
Personeel 8.1 Beleid
afgesloten met veelbelovende wetenschappers. Deze maatregelen zijn tevens ter bevordering van de genderdiversiteit binnen de universiteit. In
Mensen vormen het hart van de organisatie van de PThU. In het
2017 zal specifieker genderbeleid ontwikkeld worden.
bijzonder de wetenschappelijke medewerkers van de PThU zijn het kapitaal van de organisatie. Zij zijn van strategische waarde voor de
Een aantal jaren geleden is een actief beleid ingezet ten aanzien van het
PThU. Maar bestuur, wetenschappelijk en ondersteunend personeel
optimaliseren van het Academic English, met name voor de
leveren gezamenlijk een bijdrage aan het tot stand brengen van de
wetenschappers die betrokken zijn bij de internationale masteropleiding
ambities van de organisatie.
en/of buitenlandse promovendi begeleiden. In 2017 zal dit beleid een vervolg krijgen voor het overige personeel.
De PThU streeft in haar personeelsbeleid naar behoud en optimaliseren van een kwalitatief goede onderwijs-, onderzoek- & ondersteunende
In 2016 stond preventief Arbo- en verzuimbeleid op de agenda om een
staf. Kernpunt in het personeelsbeleid is het bevorderen en ontwikkelen
gezond arbeidsklimaat binnen de PThU te behouden en te
van de talenten van medewerkers. Hiertoe bestaat er een zeer actief
optimaliseren. Hiertoe is nieuw beleid ontwikkeld en geïmplementeerd.
deskundigheidbevorderingsbeleid, waar het ondersteunend en
Ook is in dit kader in 2016 een medewerkeronderzoek uitgevoerd. Dit
wetenschappelijk personeel in toenemende mate gebruik van maakt. In
onderzoek richt zich enerzijds op de strategische doelen van de
2016 stond voor het ondersteunend personeel, naast alle individuele
organisatie en anderzijds op algemene HRM-onderwerpen. Het is een
trainingen, het thema ‘time management’ centraal. Bij het
belangrijk instrument voor de PThU om te onderzoeken wat
wetenschappelijk personeel stond naast de individuele scholing, het
medewerkers vinden van de ontwikkelingen binnen de organisatie en
thema ‘bevorderen van onderzoeksvaardigheden en het begeleiden van
wat hun mening is over specifieke HRM-zaken (jaargesprekken,
promovendi’ centraal. Dit thema zal in 2017 voortgezet worden.
opleidingsbeleid, cultuur, aansturing, werkdruk etc.). Gebleken is dat
Daartoe zal voor het wetenschappelijk personeel in Groningen een
medewerkers in grote lijnen zeer positief oordelen over het werken bij
centrale training ‘begeleiden van promovendi’ georganiseerd worden in
de PThU. Het onderdeel werkdruk scoorde relatief iets lager dan de
samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen.
andere onderdelen. Om dit signaal serieus te nemen heeft het bestuur besloten dit thema te agenderen en in de organisatie bespreekbaar te
Een aantal jaar geleden is nieuw beleid ingezet ter bevordering van de
maken. Het medewerkeronderzoek heeft ook geleid tot het opzetten
didactische vaardigheden van het docententeam. Dit beleid heeft tot
van een verbeterd mantelzorgbeleid.
gevolg gehad dat de bestaande staf over het Basiskwalificatie Onderwijs (BKO) beschikt. De streefcijfers zijn inmiddels ruim behaald. Alle nieuwe
In het kader van een gezond arbeidsklimaat heeft in 2016 een RI&E
docenten die aangesteld worden, volgen direct in het eerste jaar van
(Risico Inventarisatie & Evaluatie) onderzoek plaatsgevonden. Dit
aanstelling een BKO training. Op deze wijze wordt de didactische
onderzoek richt zich op een inventarisatie van risico’s in relatie tot het
kwaliteit van het docententeam geborgd. In 2016 heeft een derde lid
verrichten van arbeid. De eerste bevindingen hebben geleid tot
van de wetenschappelijke staf Senior kwalificatie Onderwijs (SKO)
verbetermaatregelen, in het bijzonder met betrekking tot fysieke
behaald en is een vierde staflid met de SKO gestart. Op deze wijze
belasting in verband met veelvuldig beeldschermwerk en psychosociale
wordt de kwaliteit van de onderwijsontwikkeling geoptimaliseerd en
belasting.
geborgd.
8.2 Omvang en samenstelling personeel In kader van verjonging en het binden van talentenvolle wetenschappers is in 2016 wederom een aantal nieuwe Tenure Tracks en Career Tracks
62
Op 31 december 2016 bedroeg de totale personeelsbezetting 73,64 fte.
Jaarstukken 2016
De optelsom van de bezetting per programma en per vestiging wordt vergeleken met de totalen van de jaren 2015, 2014 en 2013. 2016
2015
2014
2013
Amsterdam
Groningen
Totaal
Totaal
Totaal
6,20
5,80
12,00
13,00
12,30
11,50
Hoogleraren U(H)D
12,65
6,00
18,65
17,90
16,50
18,40
Onderzoekers
2,10
1,90
4,00
2,30
3,60
2,00
Docenten
3,15
1,20
4,35
5,00
4,45
4,45
Promovendi
4,40
4,40
8,80
6,30
6,20
9,20
SA
1,03
1,05
2,08
2,39
0,79
1,68
Overig WP
1,00
-
1,00
2,00
1,30
1,00
19,51
3,25
OBP Totaal
22,76
22,69
20,79
21,19
73,64
71,58
65,93
69,42
Gedurende kalenderjaar 2016 zijn de volgende aantallen personeelsleden in dienst gekomen en uit dienst getreden: Wetenschappelijk personeel
Ondersteunend en beheerspersoneel
Totaal
Fte
aantal
Fte
aantal
Fte
aantal
In dienst getreden
10,88*
14
2,5
14
13,38
28
Uit dienst
10,92*
23
0,4
1
11,32
24
* inclusief fte wijzigingen; Werkloosheidsuitkering De werkloosheidsuitkeringen en de bovenwettelijke uitkeringen worden ten laste gebracht van de universiteit. In 2016 hebben elf personen een beroep gedaan op deze uitkering, waarmee een bedrag van â‚Ź 138.502 is gemoeid. Hiervan komt â‚Ź 79.235 ten laste van de voorziening wachtgeld (acht personen) en â‚Ź 59.267 ten laste van de voorziening Reorganisatie (drie personen). Dit aantal is een direct gevolg van de reorganisatie en het daaraan verbonden sociaal plan. In 2016 zijn dertien jonge onderzoekers verbonden aan de PThU die op basis van medefinanciering door een externe organisatie werkzaam zijn.
Protestantse Theologische Universiteit
63
De leeftijdsopbouw van het personeel zag er per 31 december 2016 als volgt uit: Wetenschappelijk personeel Leeftijd
Hoogleraar/ bijzonder hoogleraar
UHD
UD
Docent
25-34 jaar 35-44 jaar
1
45-54 jaar
3
1
Onderzoeker
Totaal
2
2
4
3
4
12
6
1
1
12
55+
15
3
8
3
Totaal
20
4
19
8
29 7
55
Promovendi en studentassistenten Leeftijd
Promovendus
Studentassistent
Totaal
<25 jaar
1
6
7
25-34 jaar
9
3
12
35-44 jaar
2
2
45-54 jaar Totaal
12
9
21
Ondersteunend personeel Leeftijd
Aantal OBP
<25 jaar
1
25-34 jaar
5
35-44 jaar
8
45-54 jaar
11
55+ jaar Totaal
64
8 33
Jaarstukken 2016
Ziekteverzuim Over 2016 geldt een verzuim percentage van 3,21 %. 2016
2015
2014
2013
2012
Ziekteverzuimpercentage personeel
3,21
4,45
3,95
3,93
6,90
Ziekteverzuimpercentage WP
2,31
2,46
1,15
2,69
5,90
Ziekteverzuimpercentage OBP
5,22
6,86
8,54
6,66
9,80
Gemiddelde verzuimfrequentie
0,59
0,52
0,67
0,84
1,00
Protestantse Theologische Universiteit
65
Hoofdstuk 9:
Ondersteunende faciliteiten, voorzieningen en diensten De PThU streeft naar een niveau van voorzieningen ten behoeve van
Om het wervingsbeleid succesvol te laten zijn zet het bestuur in op
onderwijs, onderzoek en ondersteunende diensten dat medewerkers en
actieve betrokkenheid bij de uitvoering daarvan door zowel docenten,
studenten in staat stelt de ambities van de PThU waar te maken.
studenten, alumni en ondersteunende medewerkers.
Dienstverlening IT
Voor het werven van bachelorstudenten sluit de PThU aan bij de voorlichtingsdagen van VU en RUG. Aan het begin van het collegejaar
In verband met uitvoering en ondersteuning van de primaire processen
2015/2016 werd vanuit de PThU een grote mailing met de nieuwe
neemt de PThU ICT-faciliteiten af van de VU. Met het oog op behoud
corporate brochure naar alle docenten godsdienstonderwijs en
van de eigen identiteit en zichtbaarheid van de PThU heeft de PThU
studievoorlichters van relevante middelbare scholen gestuurd. In 2016
eigen beschikking over die voorzieningen en applicaties die in het
heeft de PThU voor het eerst externe studieadviseurs aangeschreven.
bijzonder van belang zijn voor de bij de PThU ingeschreven studenten en
Deze mailing is ook naar alle predikanten en PKN-gemeenten
het aan hen te geven onderwijs, zoals het systeem voor een digitale
verzonden.
leeromgeving en een studentvolgsysteem. De PThU heeft in samenwerking met de faculteit Godgeleerdheid en Voor wat betreft het regelen van een goede afstemming tussen PThU en
Godsdienstwetenschap van de Rijksuniversiteit Groningen een
het Universitair Centrum IT van de VU onderhoudt de PThU contact met
gezamenlijke wervingsactiviteit georganiseerd.
de accountmanager IT van de VU. Met name de ondersteuning vanuit de VU voor de applicaties die de PThU gebruikt, maar die niet tot de
Bibliotheek
standaard applicaties van de VU behoren (bijvoorbeeld Exact), blijft onverminderd kwetsbaar. In 2016 is het traject, dat in 2015 is ingezet,
De universiteitsbibliotheek ondersteunt het onderwijs en onderzoek aan
richting het inventariseren en beschrijven van procedures rondom de
de PThU door het beschikbaar stellen van wetenschappelijke literatuur
algehele beheersing van de ICT omgeving voortgezet.
aan medewerkers en studenten. Naast eigen collecties in Amsterdam en Groningen maakt de bibliotheek gebruik van de (digitale) collecties van
Implementatie van digitale afhandeling van inkoopfacturen binnen de
de universiteitsbibliotheken van VU en RUG. De bibliotheek fungeert
PThU heeft in 2016 succesvol kunnen plaatsvinden.
veelvuldig als vraagbaak voor medewerkers en studenten om boeken en tijdschriftartikelen te zoeken, te vinden en te leveren.
Studentenwerving Omvang van de bibliotheekcollectie PThU op 31 december 2016: Teneinde het aantal studenten te doen toenemen overeenkomstig de in dit jaarverslag opgenomen prognose is een aantal beleids- en
2016
2015
Verschil ten opzichte van 2015
bestuursmaatregelen genomen. Deze richten zich op het verhogen van
Boektitels
102.719
100.471
+ 2.248
de aantrekkelijkheid van de opleiding voor verschillende doelgroepen.
Tijdschrifttitels
2.913
2.903
+10
Om deze initiatieven voor het voetlicht te krijgen is een uitgekiend
Lopende abonnementen
239
251 (**)
-22
studentenwervingsbeleid noodzakelijk. Daartoe werd bij de begroting 2016 ruimte gecreĂŤerd een markt- en doelgroepenonderzoek te laten
(**) waarvan 28 volledig elektronisch
uitvoeren. Daarmee worden de potentiĂŤle doelgroepen in kaart gebracht en zal een op elke doelgroep afgestemde strategie worden ontwikkeld. Deze wervingsactiviteiten zijn aanvullend op het vaste stramien dat in de afgelopen jaren is ontwikkeld.
66
Jaarstukken 2016
In 2015 was een begin gemaakt met de evaluatie van het in 2011
Met ingang van 20 juni 2016 kunnen medewerkers van de PThU
opgestelde bibliotheekprofiel. Doel van de evaluatie was om na te gaan
gebruik maken van de diensten van de UB Research Data Services van
of dit profiel en het daarin per leerstoel vastgestelde collectieprofiel nog
de VU om onderzoeksgegevens, die gekoppeld zijn aan de publicatie
steeds actueel was of dat het bijstelling behoefde. Het evaluatieproces
minstens tien jaar veilig te bewaren. Naast opslag in een semi-open
vond plaats door het voeren van gesprekken met alle leerstoelhouders.
archiveringssysteem als DataverseNL is een zogeheten DarkStor faciliteit
Eveneens werd overleg gevoerd met vertegenwoordigers van de
ingericht, speciaal voor zeer privacygevoelige onderzoeksgegevens.
universiteitsbibliotheken van de Vrije Universiteit en de Rijksuniversiteit
De bibliotheek van de PTHU heeft ten aanzien van open access en
Groningen. Na enkele besprekingen in de vergadering van de
research data management een beleidsondersteunende en een
bibliotheek- en archiefcommissie kon de notitie bibliotheekprofiel 2016-
adviserende rol.
2020 eind juni 2016 met een positief advies aan het College van Bestuur worden aangeboden, waarmee deze heeft ingestemd.
Najaar 2016 is op de nieuwe locatie van het Stadsarchief Kampen gestart met het samenstellen van de definitieve inventaris van het
In november 2016 vond een eerste bespreking plaats met
archief van de Theologische Universiteit Kampen 1854-2006. De PThU is
bibliotheekautomatiseerder OCLC om het huidige bibliotheeksysteem
voornemens om in samenwerking met het Documentatieblad
(LBS4) te vervangen door het cloud-based bibliotheeksysteem
Nederlandse Kerkgeschiedenis op 11 november 2017 tijdens een
WorldShare Management Services (WMS). Hiermee sluit de PThU aan bij
symposium in het Kamper Stadsarchief de inventaris feestelijk te
een wereldwijd netwerk van bibliotheken, waarbij door het delen van
presenteren.
data efficiënter gewerkt kan worden. Met WMS krijgen studenten en wetenschappers de mogelijkheid zowel fysieke als elektronische bronnen via één zoekinterface te doorzoeken. Het migratietraject zal in het voorjaar van 2017 van start gaan en naar verwachting medio 2017 zijn afgerond. In navolging van landelijke ontwikkelingen heeft de PThU het open access beschikbaar stellen van de eigen wetenschappelijke output in 2016 op de agenda gezet. De zogeheten ‘groene route’ is in 2015 gerealiseerd door het inrichten van een eigen repository voor digitale archivering van eigen publicaties. Voor de ‘gouden route’, dat wil zeggen publicaties open access in gerenommeerde wetenschappelijke tijdschriften, is het beschikbaar stellen van additionele financiële middelen onontbeerlijk. De PThU heeft in 2016 beleid voor research data management in samenspraak met de universiteitsbibliotheek van de Vrije Universiteit (UBVU) verder vorm en inhoud gegeven. Daarmee borgt de PThU een zorgvuldig beheer van onderzoeksgegevens tijdens het onderzoek en veilige opslag van onderzoeksgegevens voor minstens tien jaar nadien.
Protestantse Theologische Universiteit
67
68
Jaarstukken 2016
Jaarrekening
Protestantse Theologische Universiteit
69
70
Jaarstukken 2016
Toelichting op de jaarrekening Resultaat jaarrekening 2016 Het jaarrekeningresultaat 2016 van de PThU is k € 2.090,0 positief. Analyse van dit resultaat is weer te geven in een uitsplitsing van resultaten uit (reguliere) bedrijfsvoering en eenmalige resultaten. Een overzicht hiervan is opgenomen in onderstaande tabel (bedragen x € 1.000). Categorie
Bedrijfsvoering
Eenmalig
Rijksbijdragen • H ogere rijksbijdragen op basis van definitieve beschikking DUO leidt tot een beperkt (incidenteel) voordeel in 2016
24 (v)
Bijdragen PKN • D oor toename van het aantal cursussen (en daarmee het aantal cursisten) is de realisatie 2016 ruim k € 71 hoger dan geraamd.
71 (v)
College- en examengelden • H et aantal ingeschreven studenten op rapportagedatum is lager dan begroot. Dit leidt tot een beperkte afwijking t.o.v. de geraamde collegegelden
-16 (n)
Deelnemersbijdragen • I n lijn met de toename van het aantal cursussen (zie ook toelichting bij Bijdragen PKN) zijn ook de deelnemersbijdragen voor het kerkelijk vrijwilig post-academisch onderwijs in 2016 toegenomen.
17 (v)
Baten werk in opdracht van derden • D e baten werk in opdracht van derden zijn lager dan begroot door andere invulling van projecten (waardoor ook lagere kosten zijn verantwoord).
-68 (n)
Overige baten In de overige baten is de netto-verkoopopbrengst van het pand Koornmarkt 1 te Kampen verwerkt.
1.375 (v)
Hogere vrijwillige bijdragen (contribuanten) door speciale extra PThUnie-uitgave ein 2015 leidt ook in 2016 nog tot hogere opbrengsten De baten uit gebouwen door verhuur van (college-)zalen in voornamelijk Amsterdam zijn hoger dan begroot. Daarnaast diverse overige (voornamelijk) incidentele baten TOTAAL BATEN
Protestantse Theologische Universiteit
6(v) 57(v)
102(v)
61 (v)
1.507 (v)
71
Categorie
Bedrijfsvoering
Eenmalig
Personeelslasten • L ater of niet invullen van vacatures in 2016 en verloop van personeel. Hierdoor zijn (tijdelijk) financiele voordelen gerealiseerd
227 (v)
• A an de voorziening pensioenen oud hoogleraren heeft een extra dotatie moeten plaatsvinden a.g.v. actuariele berekening (lagere rente, hogere eindleeftijd)
- 221 (n)
• D e voorziening voor pensioen oud hoogleraren kent ook een vrijval van toekomstige opgenomen verplichtingen door overlijden van een deelnemer
91 (v)
• D e herbeoordeling van de reorganisatievoorziening heeft geleid tot een gedeeltelijke vrijval van de voorziening ultimo 2016
253 (v)
• V anuit de personeelskosten heeft een doorberekening naar de projecten plaatsgevonden, die in de begroting gesaldeerd als bate en last waren gerubriceerd onder baten 2e/3e geldstroom
225 (v)
• Tenslotte is een onderuitputting op diverse overige personeelskosten gerealiseerd.
46 (v)
Afschrijvingen • H ogere afschrijvingen in verband met het aanpassen van de afschrijvingstermijnen van de investeringen in Amsterdam Huisvestingslasten
269 (n) 160 (v)
Overige lasten - De overige organisatielasten zijn per saldo lager dan begroot door voornamelijk lagere ICT kosten dan begroot
118 (v)
• De lasten onderwijs zijn lager dan begroot door lagere inuurkosten dan begroot en lagere lasten initieel onderwijs Seminarium
134 (v)
• Bij de lasten onderzoek zijn lasten gerealiseerd op de matching en projectenkosten
81 (v)
• D e kosten dienstverlening kerkelijk zijn hogere dan geraamd door meer cursussen en arragementen (waar hogere opbrengsten tegenover staan) Financiele baten en lasten
12 (n)
TOTAAL LASTEN
Het resultaat 2016 van de PThU wordt veroorzaakt door k € 1.568
-88 (n)
622 (v)
123(v)
Eigen vermogen, liquiditeit, voorzieningen
hogere baten t.o.v. de begroting. Van deze baten heeft k € 61 betrekking op de reguliere bedrijfsvoering en wordt k € 1.507
Per 31 december van het verslagjaar bedroeg het eigen vermogen van
veroorzaakt door incidentele bijdragen waarvan de verkoop van het
de PThU 9,9 miljoen euro. De hoogte van de liquide middelen was op
pand Koornmarkt 1 voor k € 1.375 de grootste bijdrage levert.
die datum 7,04 miljoen euro. De hoogte van de voorzieningen was 3,6 miljoen euro, waarvan 2,8 miljoen euro personeelsvoorzieningen. Voor
Aan de lastenkant is een voordeel van k € 745 gerealiseerd t.o.v. de
kortlopende schulden stond op 31 december een bedrag van ruim 2,08
begroting. Van dit resultaat heeft k € 123 een incidenteel karakter en
miljoen euro gesaldeerd.
komt k € 622 uit de reguliere bedrijfsvoering. Financiële ratio’s Van de totale afwijking van het resultaat 2016 ad k € 2.090 versus begroting ad k €223 , zijnde k € 2.313 is derhalve k € 683 toe te
Eén en ander leidde tot een solvabiliteitsratio I van 0,63, een current
schrijven aan reguliere bedrijfsvoering (29%) en k € 1.630 aan
ratio van 4,06 en een weerstandsvermogen van 81,9%.
incidentele resultaten (71%).
De solvabiliteit is ten opzichte van 2015 gestegen als gevolg van toename van het eigen vermogen ten gevolge van de verkoop van het
72
Jaarstukken 2016
pand Koornmarkt 1. De stijging van de solvabiliteit ten opzichte van
Investeringen
2015, waarmee voldoende ruimte is gecreëerd met betrekking tot de norm die als signaleringsgrens wordt gehanteerd door de Inspectie
In 2016 hebben geen investeringen met betrekking tot de huisvesting
Hoger Onderwijs (0,30), maakt inzichtelijk dat het financiële beleid dat
van de PThU in Amsterdam en Groningen plaatsgevonden.
in 2013 is ingezet vruchten afwerpt. Overzicht declaraties bestuursleden verslagjaar 2016 (bedragen in € ) De liquiditeitsratio bedraagt 0,45. Ook deze ratio is ten opzichte van
Bestuurder
vorig boekjaar sterk verbeterd. Dit hangt in belangrijke mate samen met
Representatiekosten
realisatie van de verkoop van een deel van de panden in Kampen.
Reiskosten binnenland
111,00
Reiskosten buitenland
683,70
Profileringsfonds
prof. dr. M.M. Jansen -
Overige kosten Totaal
794,70
De PThU kent het profileringsfonds waaruit aan studenten die te maken hebben met bijzondere omstandigheden zoals bedoeld in artikel 7.51
De declaraties van de bestuurder bestaan grotendeels uit een reis naar
WHW een financiële bijdrage kan worden verstrekt. In 2016 is geen
Oslo in oktober 2016 in verband met het Erasmus+ programma.
bijdrage verstrekt.
De bestuurder heeft, op grond van de met haar overeengekomen bezoldigingsovereenkomst, voor woon-werkverkeer en binnenlandse
Treasury
dienstreizen de beschikking over een OV jaarkaart 1e klas ter waarde van € 7340,38. Voor het overige zijn er in 2016 geen declaraties van
De niet voor de bedrijfsuitoefening benodigde liquiditeiten van de PThU
bestuursleden geweest.
worden op basis van het Financierings- en Beleggingsstatuut, in lijn met het Algemeen Verbindend Voorschrift van het Ministerie OCW rondom
Beheersing van ontslagvergoeding
“beleggen en belenen”, uitgezet in de vorm van vastrentende waarden met hoofdsomgarantie waarbij een zeer defensieve beleggingsstrategie
De PThU hanteert met betrekking tot vergoeding bij ontslag een beleid
wordt gehanteerd. De beleggingen worden tevens getoetst aan het
dat overeenkomt met de maximale norm van de per 2013 geldende Wet
criterium “duurzaam en maatschappelijk verantwoord”.
normering topinkomens (WNT). Dit betekent dat wanneer sprake zou zijn van ontslag van een (top)functionaris de maximale
Het Financierings- en beleggingsstatuut is in 2016 geactualiseerd in
ontslagvergoeding gelijk is aan de som van de beloning en de
overeenstemming met de gewijzigde voorschriften vanuit het ministerie.
voorzieningen ten behoeve van beloningen betaalbaar op termijn over
In 2016 zijn geen nieuwe beleggingen en beleningen geweest. De reeds
de twaalf maanden voorafgaand aan de beëindiging van het
bestaande beleggingen en beleningen zijn overeenkomstig de regeling.
dienstverband, maar niet meer dan k€ 75,-.
Advisering, monitoring en uitvoering geschiedt in samenwerking met ING-Investment Office.
Protestantse Theologische Universiteit
73
74
Jaarstukken 2016
Balans PThU per 31-12-2016
(na resultaatbestemming)
31-12-2016
Balans
(bedragen in euro's x 1.000) 31-12-2016
Activa Vaste activa Materiele vaste activa Financiele vaste activa Vlottende activa Vorderingen Effecten Liquide middelen
1.1 1.2
1.3 1.4 1.5
7.184,5 0,0 1.154,9 250,0 7.036,3
Totaal activa Passiva Eigen vermogen Voorzieningen Kortlopende schulden Totaal passiva
Jaarrekening PThU 2016
Protestantse Theologische Universiteit
31-12-2015
7.184,5
8.441,2
7.760,3 1.750,0 792,4 0,0 3.657,5
15.625,7
2.1 2.2 2.3
9.909,4 3.636,4 2.079,9
15.625,7 15.625,7
9.510,3
4.449,9 13.960,2
7.819,4 4.197,2 1.943,6
13.960,2 13.960,2
1
75
Staat van baten en lasten PThU per 31-12-2016 Staat van baten en lasten
(bedragen in euro's x 1.000) Rekening
Baten
2016 Begroting
2016
Afwijking
Rekening
2015
Rijksbijdragen
3.1
8.950,9
8.927,3
23,6
9.030,4
Bijdrage PKN
3.2
316,2
244,5
71,7
259,4
College- en examengelden
3.3
473,7
490,0
16,3-
479,7
Deelnemersbijdragen
3.4
102,8
85,6
17,2
121,2
Baten werk in opdracht van derden
3.5
580,8
648,3
67,5-
Overige baten
3.6
1.641,9
101,7
1.540,1
1.099,9
12.066,1
10.497,4
1.568,7
11.569,2
5.574,6
Totaal baten
578,7
Lasten Personeelslasten
4.1
5.848,6
6.469,6
621,1
Afschrijvingen
4.2
649,7
380,8
268,9-
412,2
Huisvestingslasten
4.3
1.032,8
1.192,4
159,6
1.067,4
Overige lasten
4.4
2.476,5
2.721,7
245,2
2.375,3
10.007,6
10.764,5
756,9
9.429,5
2.058,5
267,1-
2.325,6
2.139,7
31,5
43,5
2.090,0
223,6-
Totaal lasten Saldo baten en lasten Financiele baten en lasten Resultaat
5
12,02.313,6
66,5 2.206,2
Toelichting resultaat: Het resultaat 2016 bedraagt € 2.090k positief. Dit resultaat wordt veroorzaakt door € 1.569k hogere baten ten opzichte van de begroting. De hogere baten worden voornamelijk veroorzaakt door de verkoop van het pand Koornmarkt 1 te Kampen voor een bedrag van € 1.375k.
Aan de lastenkant is een voordeel gerealiseerd van € 757k ten opzichte van de begroting. Dit resultaat heeft voor € 621k betrekking op personeelslasten, waarbij incidentele voordelen zijn gerealiseerd door een vrijval in de pensioenvoorziening oud-hoogleraren en in de reorganisatievoorziening, waardoor per saldo een voordeel van € 182k ten opzichte van de begroting is gerealiseerd. Daarnaast zijn lagere personeelslasten gerealiseerd door het niet of later invullen van vactures en het doorbelasten van personeelskosten naar projecten voor een totaalbedrag van € 439k. De afschrijvingslasten zijn € 269k hoger dan begroot i.v.m. het aanpassen van de afschrijvingstermijnen van de investeringen in Amsterdam. De afschrijvingstermijnen op deze locatie zijn gelijkgeschakeld aan de termijn van het huurcontract (schattingswijziging). Tenslotte zijn voordelen gerealiseerd op de huisvestinglasten (€ 160k) en overige lasten (€245k).
Jaarrekening PThU 2016
76
2
Jaarstukken 2016
Kasstroomoverzicht per 31-12-2016 Kasstroomoverzicht
(bedragen in euro's x 1.000)
Kasstroom uit operationele activiteiten Saldo baten en lasten
Rekening
2016
Rekening
2.058,5
Aanpassingen voor: - afschrijvingen - mutaties voorzieningen
649,7 560,8-
412,2 533,9-
Veranderingen in vlottende middelen: - voorraden - vorderingen - schulden
362,5136,3
195,8 775,9-
Totaal kasstroom uit bedrijfsoperaties Ontvangen interest Betaalde interest / kosten Buitengewoon resultaat
1.921,3 34,8 3,3-
Totaal kasstroom uit operationele activiteiten Kasstroom uit investeringsactiviteiten Investeringen in materiele vaste activa Desinvesteringen in materiele vaste activa boekwaarde Investeringen in financiele vaste activa Waardevermindering financiĂŤle vaste activa Desinvesteringen in financiele vaste activa
Totaal kasstroom uit financieringsactiviteiten
31,5
73,90,01.500,0
701,71.438,0
74,5 8,1-
1.952,8
Totaal kasstroom uit investeringsactiviteiten Kasstroom uit financieringsactivteiten Nieuw opgenomen leningen Aflossing langlopende leningen
137,2-
2015
2.139,7
66,4 1.504,4
38,738,7-
1.426,1 -
-
-
Mutatie liquide middelen
3.378,9
1.465,8
Liquide middelen per 1 januari Liquide middelen per rapportagedatum
3.657,5 7.036,3
2.191,6 3.657,5
Mutatie liquide middelen
3.378,8
1.465,8
Jaarrekening PThU 2016
Protestantse Theologische Universiteit
3
77
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 1. Algemene grondslagen voor de opstelling van de jaarrekening De Protestantse Theologische Universiteit is een levensbeschouwelijke universiteit zoals bedoeld in artikel 1.3 lid 2 van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en is gericht op het verzorgen van wetenschappelijk onderwijs voor een levensbeschouwelijk ambt of beroep. Zij verricht wetenschappelijk onderzoek op levensbeschouwelijk terrein, voorziet in de opleiding tot wetenschappelijk onderzoeker en draagt kennis over ten behoeve van de maatschappij. In het bijzonder is aan de Protestantse Theologische Universiteit krachtens Ordinantie 13 van de Kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland door de generale synode van de Protestantse Kerk de opleiding en vorming van de predikanten van de Protestantse Kerk toevertrouwd. De jaarrekening van de PThU is opgesteld conform de richtlijnen van de Regeling Jaarverslaggeving onderwijs en overeenkomstig de verslaggevingsvoorschriften en bepalingen zoals weergegeven in Titel 9 Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. Tevens is Richtlijn 660 van de Raad voor de Jaarverslaggeving gevolgd. In deze richtlijn zijn voor de sector presentatie-, waarderings- en verslaggevingsvoorschriften opgenomen. De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vinden plaats op basis van historische kosten. Tenzi j bij betreffende grondslag voor de specifieke balanspost anders wordt vermeld, worden de activa en passiva gewaardeerd volgens het kostprijsmodel. Baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop ze betrekking hebben. Winsten worden slechts genomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verplichtingen en mogelijke verliezen die hun oorsprong vinden voor het einde van het verslagjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. De bedragen in de tabellen worden gepresenteerd in duizenden euro's. Als gevolg van afrondingen zijn in sommige gevallen geringe verschillen ontstaan. Deze verschillen tasten het getrouwe beeld van de jaarrekening niet aan en zijn geen belemmering voor het verkrijgen van het vereiste inzicht. Financiële instrumenten Algemeen Onder financiële instrumenten worden zowel primaire financiële instrumenten, zoals vorderingen en schulden, als financiële de rivaten verstaan. In de toelichting op de op de balans wordt de reële waarde van het betreffende instrument toegelicht als die afwijkt van de boekwaarde. Indien het financiële instrument niet in de balans is opgenomen wordt de informatie over de reële waarde gegeven in de toelichting onder de ‘Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen’. De PThU heeft als beleid om geen financiële derivaten te gebruiken. Voor de grondslagen van primaire financiële instrumenten wordt verwezen naar de behandeling per balanspost. Kredietrisico Het kredietrisico ten aanzien van de overige vorderingen van de PThU is beperkt aangezien de grootste vorderingen debiteuren met een hoge betrouwbaarheid betreffen. Reële waarde De reële waarde van de meeste in de balans verantwoorde financiële instrumenten, waaronder vorderingen, liquide middelen en k ortlopende schulden, benadert de boekwaarde ervan. De reële waarde van de overige in de balans verantwoorde financiële instrumenten wijkt niet materieel af van de boekwaarde.
2. Waarderingsgrondslagen Kasstroomoverzicht Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte methode. Materiële vaste activa De materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de verkrijgingsprijs, verminderd met de cumulatieve afschrijvingen en indien van toepassing met bijzondere waardeverminderingen. De afschrijvingen worden gebaseerd op de geschatte economische levensduur en worden berekend op basis v an een vast percentage van de verkrijgingsprijs, rekening houdend met een eventuele restwaarde. Er wordt afgeschreven vanaf het moment van ingebruikname. Afschrijving vindt lineair plaats op grond van vastgestelde afschrijvingstermijnen: gebouwen en verbouwingen 3,3% Inventaris 10,0% computerapparatuur en software25,0% overige apparatuur 20,0% Met ingang van 1 januari 2016 is de afschrijvingstermijn voor de verbouwingen voor de locatie Amsterdam verhoogd met 10%. Deze schattingswijziging is conform de bepalingen uit RJ145.301 in de jaarrekening 2016 verwerkt. Materiële vaste activa die niet meer in gebruik is, wordt gewaardeerd tegen de kostprijs of de lagere opbrengstwaarde. Een materieel vast actief wordt niet langer in de balans opgenomen na vervreemding of indien geen toekomstige prestatie-eenheden van het gebruik of vervreemding te verwachten zijn. Voor de kosten van periodiek groot onderhoud wordt een voorziening gevormd. Deze voorziening is opgenomen onder de overige vo orzieningen aan de passiefzijde van de balans. Financiële vaste activa De financiële vaste activa (obligaties) worden gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, rekening houdend met individuele lagere marktwaarde van het product, onder toepassing van de effectieve-rentemethode. Vorderingen en overlopende activa De vorderingen en overlopende activa worden bij eerste verwerking opgenomen tegen de reële waarde en vervolgens gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs. De reële waarde en geamortiseerde kostprijs zijn gelijk aan de nominale waarde. Noodzakelijk geachte voorzieningen voor het risico van oninbaarheid worden in mindering gebracht. Deze voorzieningen worden bepaald op basis van individuele beoordeling van de vorderingen.
78
Jaarstukken 2016
Jaarrekening PThU 2016
4
mindering gebracht. Deze voorzieningen worden bepaald op basis van individuele beoordeling van de vorderingen. Liquide middelen De liquide middelen zijn gewaardeerd tegen nominale waarde. Voorzieningen Reorganisatievoorziening In verband met de verplaatsing van de bedrijfsactiviteiten vanuit Kampen, Utrecht en Leiden naar Amsterdam en Groningen was e en gedetailleerd plan voor de reorganisatie geformuleerd. In de reorganisatievoorziening zijn slechts de kosten opgenomen die direct als gevolg van de reorganisatie noodzakelijk zijn voor de groep waarvoor een feitelijke of juridische verplichting is ontstaan, conform RJ 252.413. De kosten die in verband staan met de doorlopende activiteiten zijn niet opgenomen. Voorziening wachtgelden De PThU is eigen risicodrager voor de WW en de bovenwettelijke werkloosheidsuitkeringen. Met het oog daarop is een voorziening wachtgelden gevormd. De voorziening omvat de per balansdatum bestaande verplichting voor het deel dat niet onder de reorganisatievoorziening valt. De bedragen zijn tegen contante waarde opgenomen met een rekenpercentage van 0,34%. Onderhoudsvoorziening De voorziening ter gelijkmatige verdeling van lasten voor groot onderhoud van het gebouw te Groningen wordt bepaald op basis van de te verwachten kosten over een reeks jaren. De voorziening wordt lineair opgebouwd. Het uitgevoerde onderhoud wordt ten laste van deze voorziening gebracht. Voorziening jubileumuitkeringen Op basis van richtlijn 271 wordt het risico inzake de jubileumuitbetaling voortvloeiend uit de arbeidsvoorwaardenregeling gedekt. De bedragen zijn tegen contante waarde opgenomen met een rekenpercentage van 0,34%. Voorziening pensioenverplichtingen Inzake toekomstige pensioenverplichtingen voor oud-hoogleraren van het voormalig ThWI heeft de PThU een voorziening opgenomen waarvan de verplichting is gebaseerd op reële actuariële uitgangspunten tegen contante waarde met een rekenpercentage van 0,34%. Tevens is rekening gehouden met een opslag voor uitvoeringskosten van 1,00%. Voorziening verlofsparen Conform OCW Richtlijn is terzake van door personeelsleden gespaarde verlofuren het tegoed onder voorzieningen opgenomen. De looptijd van de voorzieningen is vermeld. Kortlopende schulden Dit betreffen schulden met een op balansdatum resterende looptijd van ten hoogste één jaar. Kortlopende schulden worden bij eerste verwerking opgenomen tegen de reële waarde en vervolgens gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs. De reële waarde en geamortiseerde kostprijs zijn gelijk aan de nominale waarde van de schuld. Overlopende passiva De overlopende passiva betreffen vooruit ontvangen bedragen die aan opvolgende perioden worden toegerekend en nog te betalen bedragen, voor zover ze niet onder andere kortlopende schulden zijn te plaatsen.
3. Bepaling van het resultaat Algemeen Voor de vaststelling van het resultaat wordt het baten- en lastenstelsel gehanteerd. Voorts worden in de bijlage baten en lasten toegerekend aan de soort exploitatie waarop ze betrekking hebben, te weten subsidiabele en niet subsidiabele exploitatie. Waar nodig zijn de cijfers voorgaand jaar aangepast aan de classificatie in het lopende jaar. Rijksbijdrage De ontvangen (normatieve) rijksbijdrage en de niet-geoormerkte OCW-subsidies worden in het jaar waarop de toekenningen betrekking hebben volledig verwerkt als bate in de staat van baten en lasten. Geoormerkte subsidies worden in het jaar waarop toekenningen betrekking hebben verwerkt als bate in de staat van baten en lasten. De besteding wordt verwerkt op de betreffende posten aan de lastenkant. Indien sprake is van een te verrekenen voorschot wordt dit opgenomen onder kortlopende schulden. College- en examengeld De baten van de collegegelden worden als volgt verantwoord: 1/3 komt ten gunste van het lopend jaar; 2/3 komt ten gunste van het volgende boekjaar en is als vooruitbetaalde collegegelden op de balans onder de kortlopende schulden opgenomen. Baten werk in opdracht van derden Hieronder zijn de baten verantwoord die buiten de primaire bekostiging vallen. Resultaten worden ten gunste of ten laste van de exploitatierekening gebracht naar rato van de voortgang van de gesubsidieerde activiteiten. Het deel van de subsidies waar nog geen activiteiten voor zijn verricht per balansdatum worden verantwoord onder de overlopende passiva. Giften Giften worden gewaardeerd tegen de reële waarde in de staat van baten en lasten.
Protestantse Theologische Universiteit
Jaarrekening PThU 2016
79
5
Toelichting op de balans
Materiële vaste activa publiek 1.1.1 gebouwen en terreinen 1.1.2 inventaris en apparatuur 1.1.3 andere vaste bedrijfsmiddelen 1.1.4 in uitvoering en vooruitbetalingen 1.1.5 niet aan het proces dienstbare mva Totaal materiële vaste activa publiek
31-12-2016
(bedragen in euro's x 1.000)
Aanschafprijs 1-1-2016
Materiële vaste activa privaat 1.1.1 gebouwen en terreinen 1.1.2 inventaris en apparatuur 1.1.3 andere vaste bedrijfsmiddelen 1.1.4 in uitvoering en vooruitbetalingen 1.1.5 niet aan het proces dienstbare mva Totaal materiële vaste activa privaat Materiële vaste activa totaal 1.1.1 gebouwen en terreinen 1.1.2 inventaris en apparatuur 1.1.3 andere vaste bedrijfsmiddelen 1.1.4 in uitvoering en vooruitbetalingen 1.1.5 niet aan het proces dienstbare mva Totaal materiële vaste activa
Cum afschr. en waardevermind.
Boekwaarde 1-1-2016
10.586,0 704,7
3.260,3279,1-
11.290,7
3.539,4-
12,3
3,3-
12,3
3,3-
9,0 9,0
10.586,0 717,0 11.303,0
3.260,3282,33.542,7-
7.325,7 434,6 7.760,3
Investeringen
7.325,7 425,7 7.751,3
Aanschafprijs Afschrijvingen Desinvesteringen
Afschrijvingen Desinvestering
70,4 3,5
2.404,6-
571,076,3-
2.404,6 -
73,9
2.404,6-
647,3-
2.404,6
-
-
2,5-
-
-
-
2,5-
-
70,4 3,5 73,9
2.404,62.404,6-
571,078,7649,7-
2.404,6 2.404,6
Aanschafprijs 31-12-2016
Cum. afschr 31-12-2016
Boekwaarde 31-12-2016
8.251,9 708,2 8.960,1
1.426,8355,31.782,1-
6.825,1 352,9 7.178,0
12,3 12,3
5,75,7-
6,5 6,5
8.251,9 720,5 8.972,3
1.426,8361,11.787,8-
6.825,1 359,4 7.184,5
Toelichting: De materiële vaste activa zijn onder te verdelen in investeringen Privaat - op eigen rekening - en investeringen in gebouwen en inventaris Publiek - ten laste van de ontvangen subsidies van het Ministerie van OCW. De eigen panden in Kampen - deels privaat en deels publiek bezit - waren in principe verkocht op 01-09-2012 voor een totaalbedrag van € 4.085k maar zijn terug in bezit gekomen in 2014. Vervolgens is deels een aantal private panden (woonhuizen) in november 2014 verkocht en in april 2015 het kantoorpand aan de Oudestraat 6/Muntplein 6. Ultimo mei 2016 is de akte van verkoop van het laatste pand in Kampen - Koornmarkt 1 - bij de notaris gepasseerd. De netto opbrengst van € 1.375k is in het resultaat verwerkt. In 2011 is het pand in Groningen - Oude Ebbingestraat 25 - aangekocht voor € 2.759k. Een deel van de begane grond is in 2013 verkocht voor € 839k. De verbouwingen - inclusief architect en bouwprojectmanagement zijn in 2013 afgerond. De vanaf maart 2012 gehuurde vleugel bij de VU in Amsterdam is eveneens verbouwd naar de maatstaven van de PThU voor € 2.465k inclusief architect en bouwprojectbegeleiding. De investeringen van beide vestigingen worden vanaf het moment van ingebruikname in 2012 afgeschreven. De investeringen van inventaris en apparatuur - zowel publiek als privaat - die nagenoeg geheel waren afgeschreven zijn met de verhuizing naar Amsterdam en Groningen vrijwel totaal afgestoten. De nieuwe inrichting van de van de nieuwe locaties bedroeg € 520k verdeeld over 2012 en 2013. De afschrijvingen vinden eveneens plaats vanaf de datum van ingebruikname. De gehanteerde afschrijvingspercentages bedragen voor gebouwen en verbouwingen 3,33%, inventaris 10%, computerapparatuur 25%, overige apparatuur 20% en software 25%. Met ingang van 1 januari 2016 is de afschrijvingstermijn voor de verbouwingen voor de locatie Amsterdam verhoogd met 10%. Deze schattingswijziging is conform de bepalingen uit RJ145.301 in de jaarrekening 2016 verwerkt. Investeringen boven € 500 worden geactiveerd. De WOZ-waarde van het pand in Groningen bedraagt € 1.767k. De verzekerde waarde van de gebouwen, inclusief het pand in Groningen en het huurdersbelang in het VU-complex inzake de verbouwingsinvestering, bedraagt € 11,3 miljoen.
1.2 Financiële vaste activa Overige effecten Totaal overige effecten
Boekwaarde Investeringen 1-1-2016 2016 1.750,0 0,0 1.750,0 0,0
Desinvest. 2016 -1.500,0 -1.500,0
Waardemutaties
nominaal
nominaal
Rating
1-1-2016
31-12-2016
0,0
Reclassicatie -250,0 -250,0
Boekwaarde 31-12-2016 0,0 0,0
De effecten zijn als volgt te specificeren: Omschrijving
soort
3,375% NL Waterschapsbank 06/16
bedrijfsobligatie
4% Obligaties Ned. 2006/2016
staatsobligatie
4,5% Obligaties Ned. 2007/2017
staatsobligatie
Totaal specificatie
koerswaarde 31-12-2016
500,0
0,0
-
1.000,0
0,0
-
250,0
0,0
1.750,0
0,0
Aaa
-
Toelichting: De niet voor de bedrijfsuitoefening benodigde liquiditeiten van de PThU worden op basis van het Financierings- en Beleggingsstatuut, in lijn met het Algemeen Verbindend Voorschrift van het Ministerie OCW rondom "beleggen en belenen", uitgezet in de vorm van vastrentende waarden met hoofdsomgarantie waarbij een zeer defensieve beleggingsstrategie wordt gehanteerd en worden de beleggingen tevens getoetst aan het criterium "duurzaam en maatschappelijk verantwoord". In januari 2016 heeft conform de afloopdatum de eindaflossing plaatsgehad van de bedrijfsobligatie NWB van nominaal € 500k tegen 3,375%. In juli van dit jaar was de afloopdatum van de 4% obligatielening Nederland van nominaal € 1,000k tegen 4%. Op rapportagedatum ligt de koerswaarde van de resterende obligatie boven de koers van 100. Advisering, monitoring en uitvoering geschiedt in samenwerking met ING-Investment Office. Op advies van laatstgenoemde zijn de vrijgevallen obligaties vooralsnog niet in nieuwe beleggingen omgezet. Voor de resterende obligatie, die in 2017 afloopt, is in de jaarrekening 2016 een reclassifcatie naar kortlopende effecten verwerkt (zie ook 1.4).
1.3 Vorderingen
31-12-2016
31-12-2015
Debiteuren
1.3.0
378,5
Derden
1.3.1
1,4
9,7
Studenten
1.3.2
123,7
119,3
Overlopende activa
1.3.3
941,5
564,3
Voorziening dubieuze debiteuren
1.3.4
290,1-
-290,1
Totaal vorderingen
1.154,9
389,2
792,4
Toelichting: 1.3.0 Debiteuren; de openstaande vorderingen waaronder in rekening gebrachte bedragen inzake 2e/3e geldstroom projecten. 1.3.1 Derden; De vordering op derden heeft betrekking op personeelsleningen (fietsregeling). 1.3.2 Studenten: De vordering op studenten betreft de nog niet vervallen termijnen in het kader van de gespreide inning van collegegelden. 1.3.3 Overlopende activa: In de overlopende activa zijn de vorderingen opgenomen inzake nog te ontvangen bedragen 2e/3e geldstroom, deelnemersbijdragen postacademisch onderwijs, nog te ontvangen rente en een aantal kleinere overlopende posten. Alle vorderingen hebben een verwachte looptijd van minder dan 1 jaar. 1.3.4 Voorziening dubieuze debiteuren: voorziening voor verwachte oninbare bedragen per balansdatum op specifieke debiteurenvorderingen waaronder de volledige vordering op RIB Beheer Kampen B.V. waarvan de afwikkeling nog bij de faillissementscurator ligt.
80
Jaarstukken 2016 Jaarrekening PThU 2016
6
afwikkeling nog bij de faillissementscurator ligt.
1.4 Effecten
Boekwaarde
Investeringen
Des-
Waarde-
1-1-2016
2016
invest. 2016
mutaties
Reclassificatie
Boekwaarde 31-12-2016
Overige effecten
0,0
0,0
0,0
0,0
250,0
250,0
Totaal overige effecten
0,0
0,0
0,0
0,0
250,0
250,0
De effecten zijn als volgt te specificeren: Omschrijving
soort
nominaal
Reclassificatie
1-1-2016 4,5% Obligaties Ned. 2007/2017
staatsobligatie
Totaal specificatie
nominaal
Rating
koerswaarde
31-12-2016 0,0
250,0
250,0
0,0
250,0
250,0
31-12-2016 Aaa
256,7 256,7
Toelichting: Zie ook toelichting bij 1.2. t.a.v. reclassificatie naar kortlopende effecten in verband met afloop in 2017. Op rapportagedatum ligt de koerswaarde van de resterende obligatie boven de koers van 100.
1.5 Liquide middelen
31-12-2016
Kasmiddelen
31-12-2015 0,5
0,3
Tegoeden op bank- en girorekeningen
1.4.1
4.295,0
2.473,2
Deposito's
1.4.2
2.733,8
1.168,9
Overige Totaal liquide middelen
7,0
15,0
7.036,3
3.657,5
Toelichting: 1.4.1 Tegoeden op bank- en girorekeningen: Het betreft de rekening courant saldi. De opbrengst uit verkoop panden is hierin verwerkt. 1.4.2 Deposito's: in verband met te lage rendementen op obligaties zijn de vrijgevallen beleggingen op een bankrekening gestald. Overige heeft betrekking op betalingen of ontvangsten welke op het moment van rapportage nog o.b.v. bankafschriften definitief verwerkt moeten worden op debiteuren en crediteuren. De tegoeden staan ter vrije beschikking.
2.1 Eigen vermogen
Stand per 1-1-2016
Algemene reserve
4.752,9
Fonds Graduate School
348,8
Bestemmingsreserve publiek
348,8
Stand per
Resultaatbestemming dotatie
onttrekking
2.259,0
-
31-12-2016 7.011,9
15,4-
333,3
15,4-
333,3
Reserve niet-subsidiabele activiteiten
1.558,2
77,8-
1.480,4
Reserve buitenlandse studenten
1.159,5
75,7-
1.083,8
Bestemmingsreserve privaat
2.717,7
Totaal eigen vermogen
7.819,4
2.259,0
153,5-
2.564,2
168,9-
9.909,4
Toelichting: Het eigen vermogen is gesplitst in de algemene reserve (die ontstaan is door samenvoeging van de algemene reserves van de voormalige ThUK, ThWI en ELS), de bestemmingsreserve publiek (gevormd met rijksmiddelen) en de bestemmingsreserves privaat (gevormd met niet-subsidiabele middelen). Bestemmingsreserve publiek: Het fonds graduate school is vastgelegd vermogen ten behoeve van excellente studenten (o.a. studiebeurzen). Bestemmingsreserve privaat: - De Reserve niet-subsidiabele activiteiten, voorheen "egalisatiereserve PThU" is de algemene reserve, ontstaan uit saldering van niet-subsidiabele resultaten. - De Reserve buitenlandse studenten is een speciaal voor dit doel bedoeld studiefonds die in het verleden o.a. werd opgebouwd uit pariticuliere en kerkelijke vrijwillige contributies. In 2014 is het resultaat uit de verkoop van de woningpanden in Kampen toegevoegd aan deze bestemmingsreserve. Deze reserve blijft als afzonderlijke private bestemmingsreserve bestaan, omdat voor dit doel specifiek beleid binnen de PThU wordt gevoerd.
2.2 Voorzieningen
31-12-2016
31-12-2015
Reorganisatievoorziening
640,4
1.036,2
Personeelsvoorzieningen
2.844,8
3.039,8
Overige voorzieningen Totaal voorzieningen
151,1
121,1
3.636,4
4.197,2
Het verloop van de voorzieningen is als volgt: Voorziening
Stand per 1-1-2016
Reorganisatievoorziening
2.2.1
1.036,2
Dotaties
Onttrekking -
Vrijval
Stand per
Kortlopende
Langlopende
31-12-2016
deel < 1 jaar
deel > 1 jaar
142,7
253,1
640,4
179,5
461,0
90,8
2.210,5
Personeelsvoorzieningen Voorziening pensioenverplichtingen
2.2.2
2.635,6
221,3
280,6
2.485,5
275,1
Voorziening jubileumuitkeringen
2.2.3
35,6
5,8
6,2
35,2
15,0
20,2
Voorziening verlofsparen
2.2.4
191,9
14,9
-
206,8
40,2
166,6
Voorziening wachtgelden
2.2.5
176,8
19,8
79,2
117,3 -
45,4
72,0
151,1
59,3
91,8
3.636,4
614,4
3.022,0
Overige voorzieningen Onderhoudsvoorziening
2.2.6
Totaal voorzieningen
121,1
30,0
4.197,2
291,8
508,7
343,9
Toelichting:
Protestantse Theologische Universiteit Jaarrekening PThU 2016
7
81
Toelichting: 2.2.1 Reorganisatievoorziening: Op basis van geformaliseerde plannen omtrent de verplaatsing van de bedrijfsactiviteiten vanuit Kampen, Utrecht en Leiden naar Amsterdam en Groningen zijn de materiële effecten bepaald en opgenomen in deze voorziening. De personele gevolgen van de verplaatsing zijn opgenomen in een Sociaal Plan, opgesteld in overleg met de vakorganisaties met als uitgangspunt het bepaalde in artikel 9.8 CAO VSNU. De financiële consequenties van de sociale en arbeidsrechtelijke uitvoering, waaronder tegemoetkoming in reistijd en reiskosten, beëindiging dienstverband en outplacementbegeleiding, zijn in deze voorziening opgenomen. De mutatie in de rapportageperiode betreft de gemaakte reiskosten en WW/BW-uitkeringen in betreffend boekjaar. Eind 2016 heeft een herbeoordeling van de voorziening plaatsgevonden. Dit heeft geleid tot een vrijval van € 253,1 uit de voorziening. 2.2.2 Voorziening pensioenverplichtingen: De pensioenvoorziening is gevormd ten behoeve van de betaling van de pensioenen van een aantal oud-hoogleraren ThWI. Voor hen geldt een toegezegde pensioenregeling die niet is ondergebracht bij een bedrijfstakpensioenfonds. Tot en met 2005 werden de jaarlijkse pensioenlasten vergoed door het Ministerie van OCW, maar met ingang van 2006 is de verplichting overgegaan naar voormalige ThWI en vanaf 2007 de PThU. De verplichting is ultimo 2016 actuarieel berekend, en tegen contante waarde opgenomen tegen een disconteringsvoet van 0,34%, in overeenstemming met RJ 271 Personeelsbeloningen. De sterftetabel GBV/GBM 2009-2014 is gehanteerd met een leeftijdsterugstelling voor zowel man als vrouw met 2 jaar en een kostenopslag van 1%. Het actuariële resultaat hiervan wordt ultimo boekjaar verantwoord. Het weduwepensioen is gesteld op circa 75%. De periodieke toename uit hoofde van interest wordt verwerkt als dotatie. Er worden voor deze verplichting geen specifieke (fonds)beleggingen aangehouden. De onttrekking betreft de uitbetaalde pensioenbedragen tot en met de rapportagedatum. Van één deelnemer is door overlijden dit jaar de pensioenverplichting overgegaan naar de weduwe ter hoogte van 75%. Het aantal pensioengerechtigden op balansdatum bedraagt 9. De looptijd bedraagt meer dan 5 jaar. Voor de overige personeelsleden geldt ook een toegezegde pensioenregeling. Hiervoor in aanmerking komende werknemers hebben op de pensioengerechtigde leeftijd recht op een pensioen dat afhankelijk is van leeftijd, salaris en dienstjaren. De regeling is ondergebracht bij de bedrijfstakpensioenfondsen van PGGM en ABP. Er is geen verplichting tot het voldoen van aanvullende bijdragen in geval van een tekort bij PGGM of ABP, anders dan het effect van hogere toekomstige premies. De PThU heeft daarom de pensioenregeling verwerkt als een toegezegde-bijdrageregeling en heeft alleen de verschuldigde premies tot en met het einde van het boekjaar in de jaarrekening verantwoord. 2.2.3 Voorziening jubileumuitkeringen: Tevens is op basis van RJ 271 een voorziening voor jubileumuitkeringen opgenomen. Deze voorziening geeft inzicht in de financiële verplichting per ultimo vorig boekjaar inzake de uitbetaling van jubileumuitkeringen hetgeen voortvloeit bij toepassing van de arbeidsvoorwaardenregeling. De looptijd bedraagt meer dan 5 jaar.
2.2.4 Voorziening verlofsparen: Dit betreft gespaarde verlofuren vermenigvuldigd met het ultimo vorig boekjaar geldende bruto uurtarief (inclusief sociale lasten). De looptijd bedraagt meer dan 5 jaar. 2.2.5 Voorziening wachtgelden: De verplichting heeft betrekking op ex-werknemers niet vallende onder de reorganisatievoorziening. In rekening gebrachte uitkeringen gedurende het jaar worden als onttrekking van deze voorziening gebracht. De looptijd van de voorziening bedraagt 1-5 jaar. 2.2.6 Onderhoudsvoorziening: Met ingang van 2013 vindt dotatie plaats in de onderhoudsvoorziening voor het pand in Groningen ten behoeve van groot onderhoud op basis van een onderhoudsplan. In 2016 hebben geen onttrekkingen aan de voorziening plaatsgevonden.
2.3 Kortlopende schulden
31-12-2016
31-12-2015
Crediteuren
402,0
Belastingen
1,4
3,0
334,1
344,0
Premies sociale verzekeringen Pensioenen
371,8
67,7
66,1
Derden en gelieerde instellingen
395,6
226,5
Vakantietoelage / eindejaarsuitkering
204,0
172,0
Vakantiedagen
117,2
82,0
Vooruitontvangen collegegelden
353,0
336,0
RC PKN Overige overlopende passiva Totaal kortlopende schulden
-
-
205,0
342,2
2.079,9
1.943,6
Toelichting: Crediteuren met name afgenomen diensten bij de VU en Rug op het gebied van ICT en huisvesting en verzekeringen alsmede NS abonnementen. De Premies sociale verzekeringen is de verschuldigde loonheffing aan de belastingdienst over de afgelopen maand die een maand later wordt afgerekend. Datzelfde geldt voor de Pensioenen, werkgevers- en werknemersdeel af te dragen aan het ABP. Onder Derden en gelieerde instellingen zijn onder andere schulden opgenomen wegens nog te besteden geoormerkte gelden van het Erasmus-Socrates programma, het Targum project,het Templeton Charity Foundation project en het project Case Studies. De Vakantietoelage / eindejaarsuitkering en Vakantiedagen zijn personele verplichtingen welke berekend zijn op basis van nog uit te betalen bedragen op rapportagedatum. De overige overlopende passiva bestaat uit diverse vooruit ontvangen bedragen en nog te betalen kosten uit de Standaard Niveau Overeenkomsten (SNO) bij de VU en Rug op het gebied van ICT en huisvesting. In de kortlopende schulden is geen sprake van OC&W-subsidies die in model G behoeven te worden opgenomen. Over de schulden is geen rente verschuldigd.
Niet in de balans opgenomen verplichtingen Met de VU is een huurovereenkomst afgesloten voor een huurtermijn van 10 jaar, ingaande 01-03-2012 met verlenging per 5 jaar voor een jaarbedrag van €557,8k gekoppeld aan een jaarvergoeding €196,7k exclusief BTW voor leveringen en diensten (servicekosten). Op het gebied van ICT en Audiovisuele middelen zijn met de VU zogenaamde Standaard Niveau Overeenkomsten (SNO's) afgesloten. De SNO voor ICT is voor onbepaalde tijd aangegaan (in relatie tot de huurtermijn) en bedraagt €252,1k excl BTW op jaarbasis. Voor het gebruik en ondersteuning van de audiovisuele middelen in Amsterdam en Groningen is jaarlijks een bedrag verschuldigd van € 95,8k excl BTW. Met de Rijksuniversiteit Groningen (RuG) is verder een Dienstverleningsovereenkomst (DVO) afgesloten die stilzwijgend telkens met één jaar wordt verlengd. De dienstverlening bevat de productgroepen bewaking, catering, post, schoonmaak, technisch beheer gebouw en installaties en energie en watermanagement. De verschuldigde vergoeding is gebaseerd op productafname x tarief. Alle bedragen op prijspeil 2016.
82
Jaarstukken 2016 Jaarrekening PThU 2016
8
Verbonden partijen Er zijn geen verbonden partijen bekend waar de bestuurders van de PThU bestuurlijke invloed ofwel deelneming in hebben.
Kengetallen en ratio's
(bedragen in euro's x 1.000) 31-12-2016
31-12-2015
Exploitatie Rijksbijdrage
8.950,9
Baten werk voor derden Subsidiabel resultaat Niet subsidiabel resultaat
9.030,4
580,8
578,7
2.243,5
2.334,0
153,5-
127,8-
Vermogen Eigen vermogen
9.909,4
7.819,4
Totaal vermogen
15.625,7
13.960,2
Solvabiliteitsratio Rentabiliteit Totale Vermogen
0,63
0,56
14,1%
16,3%
7.036,3
3.657,5
Liquiditeit Liquide middelen Beleggingen in effecten Netto werkkapitaal Current ratio
-
-
6.361,3
2.506,3
4,06
Totaal baten incl.fin.baten Weerstandsvermogen
2,29
12.097,6
11.635,7
81,9%
67,2%
Toelichting: Het Solvabiliteitsratio is de verhouding tussen het totale eigen vermogen en de totale activa (=balanstotaal). De Solvabilieitsratio ligt (ruim) boven de signaleringswaarde van de inspectie. De Rentabiliteit totale vermogen geeft de winstgevendheid van een organisatie weer door de verhouding van het bedrijfsresultaat gedeeld door het gemiddeld balanstotaal van het huidige en voorafgaand jaar, uitgedrukt in procenten. Het Netto werkkapitaal wordt berekend door de vlottende activa te verminderen met de kortlopende schulden en de Current ratio geeft het verhoudingscijfer weer tussen deze twee. Het netto werkkapitaal is in 2016 aanzienlijk verbeterd. Ook hier speelt de resultaatontwikkeling een belangrijke rol. Het weerstandsvermogen geeft de verhouding weer van het totale Eigen Vermogen en de de totale baten (excl. incidentele baten).
Protestantse Theologische Universiteit Jaarrekening PThU 2016
83 9
Toelichting op de staat van baten en lasten 2016 Toelichting op de staat van baten en lasten
(bedragen in euro's x 1.000)
4.586,6
Rekening 2016 4.586,6
Rijksbijdrage OC&W ow-gebonden dynamisch
463,4
463,4
431,7
31,7
531,2
Rijksbijdrage OC&W prestatieafspraken
465,0
465,0
456,4
8,6
438,1
Rijksbijdrage OC&W oz-vast
2.817,3
2.817,3
2.837,7
20,4-
2.827,1
Rijksbijdrage OC&W oz-gebonden dynamisch Totaal Rijksbijdrage OC&W
618,6 8.950,9
618,6 8.950,9
591,8 8.927,3
26,8 23,6
715,4 9.030,4
3.1 Rijksbijdrage Rijksbijdrage OC&W ow vast
subsidiabel
niet-subsid.
Begroting 2016 4.609,7
Afwijking 23,1-
Rekening 2015 4.518,7
Toelichting: De financiële beschikking van DUO inzake de Rijksbijdrage 2016 is per 20-12-2016 met beschikkingsnummer 375449 voor de PThU vastgesteld op € 8.950k inclusief de toekenning van de prestatiebekostiging voor dit jaar ad € 465k. Het dynamische deel van de Rijksbijdrage is gerelateerd aan de vastgestelde bekostigde aantallen uit 2014 (jaar n -2), zijnde het aantal gewogen bekostigde inschrijvingen (93) en graden (32) inclusief joint degrees, gewogen aantal bekostigde graden onderzoek (61) en aantal promoties (5). De toegekende bijdrage voor de ambtsopleiding Vrije Evangelische Gemeente (VEG) van €142k wordt doorgestort en is als last opgenomen onder 4.4 Overige lasten. 3.2 Bijdrage PKN
subsidiabel
Bijdrage PKN
niet-subsid. 316,2
Rekening 2016 316,2
Begroting 2016 244,5
Afwijking 71,7
Rekening 2015 259,4
Toelichting: Deze bijdrage betreft de doorberekening van de cursuskosten omtrent de Primaire Nascholing Predikanten (PNP) en Permanente Educatie (PE) op basis van het aantal cursussen en deelnemers aan het Protestants Centrum Toerusting & Educatie (PCTE) van de Dienstenorganisatie PKN. De realisatie is hoger dan begroot door toename van het aantal cursussen. 3.3 College- en examengelden College- en examengelden
subsidiabel
niet-subsid.
473,7
Rekening 2016 473,7
Begroting 2016 490,0
Afwijking 16,3-
Rekening 2015 479,7
Toelichting: Het aantal ingeschreven studenten op rapportagedatum is 260 bestaande uit 162masterstudenten en 98 bachelorstudenten. Samen verdeeld in voltijd en deeltijd komt dit op 175 resp. 85. Het aantal studenten met een Bewijs Betaald Collegegeld (BBC) in deze cijfers bedraagt resp. 1 master- en 58 bachelorstudenten. In de begroting was gerekend met totaal 288 ingeschreven studenten verdeeld in master-/bachelorstudenten van resp. 55 en 233 met een totaal aantal BBC van totaal 74.
3.4 Deelnemersbijdragen
subsidiabel
Deelnemersbijdragen
niet-subsid. 102,8
Rekening 2016 102,8
Begroting 2016 85,6
Afwijking 17,2
Rekening 2015 121,2
Toelichting: De deelnemersbijdragen zijn de gerealiseerde ontvangsten voor kerkelijk vrijwillig post-academisch onderwijs van de predikanten. Deze nieuwe opzet van de PE in combinatie met de PAO, waarvan het aanbod tegelijkertijd plaatsvindt, heeft een totaal aan bijdragen gegenereerd dat iets boven het niveau van de begroting uitkomt. 3.5 Baten werk in opdracht van derden Nationale overheid, NWO
subsidiabel
niet-subsid.
-
Rekening 2016 -
Begroting 2016 -
Afwijking -
Rekening 2015 2,1
Overige organisaties: 149,7
149,7
206,3
56,6-
184,2
- Projectsubsidie LDF
- Templeton foundation
25,2
25,2
27,5
2,3-
24,4
- Kerk in Actie
22,5
22,5
10,1
12,4
39,5
- Deo Volente
16,5
16,5
15,0
1,5
16,1
- Lutherana steunstichting
20,0
20,0
25,9
- Brandenburgfonds
40,3
40,3
7,2
306,5 580,8
356,3 648,3
Overige bijdragen Totaal baten werk in opdracht van derden
Jaarrekening PThU 2016
84
306,5 580,8
-
5,9-
20,0
33,1
19,3
49,867,5-
273,1 578,7
10
Jaarstukken 2016
Toelichting op de staat van baten en lasten 2016 Toelichting op de staat van baten en lasten
(bedragen in euro's x 1.000)
Toelichting: Momenteel zijn er geen lopende NWO projectonderzoeken. De bijdragen van de overige organisaties bestaan uit een 4-jarig project van de Templeton World Charity Foundation met de titel "Science and Religion in French speaking Africa" geleid door prof. dr. Van den Toren. Aan subsidie is € 150k opgenomen en hier tegenover zijn € 169k aan kosten gerealiseerd. Het verschil is het aandeel van de PThU in dit project (zie 4.4 Overige lasten). .
De projectsubsidie LDF betreft een bijdrage voor promotiestudie van dr. Klomp voor 0,4 fte. De bijdrage van Kerk in Actie (PKN) bestaat uit 0,5 fte t.b.v. universitair docentschap van prof.dr. Noordegraaf. Deo Volente betreft het hoogleraarschap van dr. Walton. Van de Steunstichting Lutherana wordt een bijdrage van 0,4 fte hoogleraarschap t.b.v. prof.dr. Matthias ontvangen. Uit het Brandenburgfonds worden een vergoeding ontvangen voor onderzoek door drs. Sonnenberg (0,2 fte). De post Overige bijdragen bestaat uit: een bijdrage van Stichting Rotterdam voor prof.dr. Noordegraaf, Stichting de Zending inzake bijzonder hoogleraar schap prof.dr. Nagy, Stichting Kerk en Wereld voor prof.dr. de Hart, de stichting ter bevordering van onderwijs en onderzoek Justitiepastoraat voor dr. de Vries en een aantal overige bijdragen van o.a. de Gereformeerde Bond, de Nieuwe Bijbelschool, Stichting Lindeboom en Stichting Judaistiek.
3.6 Overige baten
subsidiabel
Contributies Baten gebouwen Overige baten Totaal overige baten
niet-subsid. 26,1
53,9 1.522,9 1.576,7
39,0 65,1
Rekening 2016 26,1
Begroting 2016 20,0
Afwijking
53,9
26,5
27,4
51,9
1.561,9 1.641,9
55,2 101,7
1.506,6 1.540,1
956,5 1.099,9
6,1
Rekening 2015 91,5
Toelichting: De vrijwillige bijdragen (contributies) krijgen nog steeds een extra impuls door de speciale actie via een extra PThUnie-uitgave in 2015 over het onderwerp Internationalisering. Hiermee komt de bijdrage boven de begroting uit. De Baten gebouwen hebben betrekking op verhuur van (college)zalen in voornamelijke Amsterdam gedurende tijdstippen dat deze niet voor eigen studenten/activiteinten in gebruik zijn. In de post overige baten De verkoopopbrengst van het pand Koornmarkt 1 te Kampen bedraagt € 1.375k. De overdracht van dit pand heeft op 27 mei jl. pla atsgevonden. Hiermee zijn alle panden van de PThU in Kampen verkocht.
4.666,1
Rekening 2016 4.666,1
Sociale lasten
550,6
550,6
469,6
81,0
485,0
Pensioenpremies
575,0
575,0
734,5
159,5-
575,7
5.791,7
6.019,0
227,3-
5.548,7
4.1 Personeelslasten Brutolonen en salarissen
subsidiabel
niet-subsid.
Lonen en salarissen Dotatie/onttrekking personele voorzieningen Lasten Sociaal Plan Personeel niet in loondienst Doorberekening salarissen aan projecten e.d.
82,1-
82,1-
Afwijking 148,8-
Rekening 2015 4.488,0
100,0
182,1-
-
-
-
68,0
68,0
43,1
24,9
58,6
224,6-
224,6-
-
224,6-
94,0-
295,6
307,5
11,9-
62,8
56,9
450,6
393,7-
25,9
5.848,6
6.469,6
621,1-
5.574,6
-
Personeelslasten Seminarium (niet subsidiabel)
426,1-
Overig
295,6
426,1
Overige personele lasten Totaal personeelslasten
Begroting 2016 4.814,9
5.422,4
426,1
-
-
1,5-
-
Toelichting: Lonen en salarissen: Hierin is het personeel opgenomen dat op basis van een arbeidscontract in het salarissyteem van de PThU wordt verloond, inclusief de tijdelijke arbeidsovereenkomsten van medewerkers welke aan projecten zijn gekoppeld. De realisatie van de lonen en salarissen blijft onder het niveau van de begroting met € 227k door met name later of nog niet ingevulde vacatureruimte. De afwijking t.o.v. de begroting van de sociale lasten en pensioenpremies wordt veroorzaakt door de in de begroting gehanteerde verhoudingscijfers van deze posten. NB: de personele lasten die betrekking hebben op uitvoering van het Sociaal Plan zijn direct ten laste van de Voorziening Reorganisatie (balans) gebracht.
Dotaties personele voorzieningen: een dotatie ad € 221k aan de pensioenvoorziening in eigen beheer van oud ThWI-hoogleraren op basis van een actuariele berekening ultimo 2016. De stand ultimo boekjaar is bepalend voor de mutatie voor de personele voorzieningen. In verband met het overlijden van een deelnemer aan deze pensioenvoorziening heeft in 2016 een een vrijval uit de voorziening van € 91k plaatsgevonden. Daarnaast is onder deze post een vrijval ad € 253,1k,uit de reorganisatievoorziening verwerkt in verband met de herbeoordeling van de voorziening ultimo 2016. Personeel niet in loondienst betreft de tijdelijke vervanging van ondersteunend personeel (obp) op bureau studentenzaken. Met name door vervanging gedurende ziekte is deze post hoger uitgevallen dan begroot.
Jaarrekening PThU 2016
Protestantse Theologische Universiteit
11
85
Toelichting op de staat van baten en lasten 2016 post hoger uitgevallen dan begroot. Toelichting op de staat van baten en lasten
(bedragen in euro's x 1.000)
Doorberekening salarissen aan projecten e.d. en Personeelslasten Seminarium (niet subsidiabel) betreft de doorberekening van de salarislasten aan het project Templeton die zijn verdisconteerd in de post lonen en salarissen en de personeelslasten Seminarium die zijn opgenomen in de salarisadministratie worden ook ná de invoering van de Permanente Educatie nog separaat doorberekend naar de niet-subsidiabele lasten Seminarium. Inzet van Seminariumdocenten in intitieel onderwijs wordt ten laste van de Rijksbijdrage gebracht. De post Overig bestaat uit o.a. de kosten voor studie en opleiding en meerdere onderdelen zoals werving en selectie, reiskosten woon/werk (niet zijnde Sociaal Plan), arbo, ipap, aansprakelijkheidsverzekering en overige personele kosten.
Aantal fte's
Rekening 2016 0,90
Begroting 2016 0,90
WP
49,98
44,97
5,01
47,99
OBP Totaal fte's ultimo rapportageperiode
22,76 73,64
23,35 69,22
0,594,42
22,69 71,58
Gemiddeld aantal fte's
70,26
70,60
0,34
67,21
Rekening 2016 647,3
Begroting 2016 380,8
Bestuur
4.2 Afschrijvingen Afschrijvingslast gebouwen/inventaris tlv ministerie
subsidiabel 647,3
Afschrijvingskosten op eigen rekening Vrijval investeringssubsidies Totaal afschrijvingen
niet-subsid.
647,3
2,5
2,5
2,5
649,7
380,8
Afwijking -
Afwijking
Rekening 2015 0,90
266,5
Rekening 2015 410,4
2,5
2,5
268,9
0,6412,2
Toelichting: De afschrijvingslasten van voornamelijk de investeringen en verbouwingen in Amsterdam en Groningen zijn vanaf het moment van ingebruikname opgenomen . Met ingang van 2016 zijn de afschrijvingstermijn voor de investeringn in het gebouw in Amsterdam gelijk getrokken met de termijn volgens het huurcontract met de VU. Hierdoor is in 2016 een hogere afschrijvingslast van € 255k gerealiseerd. In verband met de verkoop van Koornmarkt 1 te Kampen heeft in 2016 en extra afschrijving plaatsgevonden voor het resterende deel van de boekwaarde op (de inventaris van) dit pand. 4.3 Huisvestingslasten
subsidiabel
niet-subsid.
Huisvestingslasten subsidiabel
998,6
Rekening 2016 998,6
Dotatie voorziening onderhoud
30,0
30,0
30,0
4,2 1.032,8
64,4 1.192,4
Huisvestingslasten niet-subsidiabel Totaal huisvestingslasten
1.028,6
4,2 4,2
Begroting 2016 1.098,0
Afwijking 99,4-
Rekening 2015 1.020,8
-
30,0
60,2159,6-
16,5 1.067,4
Toelichting: In de subsidiabele huisvestingslasten zijn de contractuele huur en servicekosten bij de VU in Amsterdam inclusief de huurvergoeding voor de vierkante meters van de bibliotheek in Amsterdam en Groningen verantwoord. De tijdelijke huur van de (bibliotheek)opslag in Almere is inmiddels beëindigd. De huisvestingslast niet-subsidiabel bestaan uit huurvergoeding en servicekosten van het Seminarium voor het aanhouden van een docentenkamer op locatie. Met de ingebruikname van het nieuwe Hydepark zijn deze kosten komen te vervallen. In de begroting was nog rekening gehouden met belasting en verzekering van de inmiddels verkochte niet-subsidiabele woningen in Kampen. Daarnaast is de (voordelige) eindafrekening van energiekosten voor de Kamper panden onder deze post verwerkt. De dotatie aan de voorziening onderhoud heeft betrekking op planmatig toekomstig groot onderhoud aan het pand in Groningen, waarvoor eind 2014 een meerjarenonderhoudsplan is opgesteld. De dotatie in 2016 ligt in lijn met dit plan.
4.4 Overige lasten
subsidiabel
niet-subsid.
Bibliotheek
129,5
Rekening 2016 129,5
Administratie- en advieskosten
205,0
205,0
195,0
10,0
179,3
Publiciteit en voorlichting
163,8
163,8
188,0
24,2-
211,4
Automatisering
-
Begroting 2016 142,5
Afwijking 13,0-
Rekening 2015 143,2
636,9
636,9
744,6
107,7-
574,9
Reis- en vergaderkosten
73,0
73,0
40,0
33,0
61,4
Vergoeding Raad van Toezicht
23,2
23,2
25,0
Contribuantenadministratie Overige lasten Subtotaal overige organisatielasten
Jaarrekening PThU 2016
86
-
4,4
4,4
-
1.235,9
1,84,4
18,6
18,6-
1.353,7
117,8-
25,1 0,9 1.196,3
12
Jaarstukken 2016
Toelichting op de staat van baten en lasten 2016 Toelichting op de staat van baten en lasten Inhuur docenten
(bedragen in euro's x 1.000) 42,6
42,6
83,0
Afstandsonderwijs
-
-
-
Profileringsfonds
-
-
10,0
10,0-
3,2
17,0
17,0
5,0
12,0
13,4
137,1
127,2
9,9
174,1
22,5
40,0
17,5-
2,5
113,3
200,0
86,7-
95,2
141,9
137,7
4,2
137,2
45,2
50,5
5,3-
30,4
519,4
653,4
134,0-
532,4
Studentenvoorzieningen Studietoelage buitenlandse student Stage (instelling/kerk.gemeente)
137,1 22,5
Lasten initieel onderwijs Seminarium
282,6
Vrije Evangelische Gemeente (VEG)
141,9
Overige lasten opleidingen
42,0
169,33,1
Subtotaal overige lasten onderwijs
40,4-
53,7 22,6
Internationalisering
90,3
90,3
75,0
15,3
56,1
Onderzoeksactiviteiten programma's
54,7
54,7
70,4
15,7-
64,7
Graduate school
15,4
15,4
15,0
0,4
23,0
188,2
188,2
225,8
37,6-
206,0
57,9
109,8
51,9-
102,0
73,4
65,0
8,4
81,2
479,9
561,0
81,1-
533,0
Projectkosten (Templeton, etc.) Matching onderzoek 2e/3e geldstroom
57,9
Kosten overige activiteiten onderzoek
73,4
-
Subtotaal overige lasten onderzoek Kosten dienstverlening kerkelijk
241,3
Subtotaal overige lasten dienstverlening Totaal overige lasten
2.259,9
216,6
241,3
153,6
87,7
113,6
241,3
153,6
87,7
113,6
2.476,5
2.721,7
245,2-
2.375,3
Toelichting: Organisatielasten - Bibliotheek; de uitgaven van de bibliotheek zijn inclusief de extra opslag- en verzendkosten boeken vanuit het tijdelijk depot Almere, als nasleep van de verhuizing uit Kampen, dat nog dit jaar word aangehouden. Deze post komt zoals gebruikelijk in de realisatie uit op het niveau van de begroting. - Administratie- en advieskosten; In de advieskosten zijn de kosten opgenomen voor inschakeling expertise bedrijfsvoering, juridische advisering, informatie management en assessments bureau studentenzaken.. De portokosten en telefoonlasten zijn op basis van de dienstverleningsovereenkomst in de begroting gesaldeerd opgenomen in de post Automatisering die in totaal onder de begroting blijft. - Publiciteit en voorlichting; deze lasten blijven nog onder de begroting en hebben betrekking op drukwerk, PThUnie, evenement en digitale communicatie. - Automatisering; lasten op basis van de Standaard Niveau Overeenkomst (SNO) van ICT en dienstverlening Audiovisuele infrastructuur. Daarnaas t zijn hier de additionele kosten van licenties, onderhoud en hosting van bedrijfseigen softwareapplicaties voor beide locaties ondergebracht. De kosten zijn (evenals in 2015) lager dan begroot. - Reis- en vergaderkosten; dit betreft de algemene kosten van het College van Bestuur, het wetenschappelijk personeel en ondersteunend personeel samen. - Vergoeding Raad van Toezicht; De vacatiegelden inclusief btw van de leden van de Raad van Toezicht (inclusief reiskosten). Onderwijs - Inhuur docenten; dit betreft de tijdelijke inhuur voor onderwijs in verband met uitval van een eigen docent en inhuur van expertise. De inzet van (freelance)docenten op het Seminarium ten behoeve van PAO is verantwoord onder Kosten dienstverlening kerkelijk. - Afstandsonderwijs; contract met de LOI is beĂŤindigd. Profileringsfonds; geen bijdragen in 2016 uit dit fonds. - Studentenvoorzieningen; dit betreft de kosten van commissievergoedingen studentleden en een meet&greet bijeenkomst. - Studietoelage buitenlandse student; doelstelling voor 2015/2016 was 13 internationale studenten. De lasten zijn nagenoeg op het niveau van de begroting, - Stage (instelling/kerkelijke gemeente); uitgaven inzake de directe docentkosten, inclusief inhuur, van deze initiĂŤle stage onderdelen in de masteropleiding die bestaat uit het 2weken seminarie, praktijkstage kerkelijke gemeente, pastorale training, performance en communicatie alsmede de verblijfskosten van de instellingsstage en de exposureweek van het instituut GGZ-centraal (voorheen Symfora) en het Kor Schippers instituut. - Lasten initieel onderwijs Seminarium; zijn de arrangementskosten van het initieel onderwijs op het Seminarium die ten laste van de Rijkssubsidie mogen worden geb racht inclusief interne doorberekening van inzet docenten, huisvesting en overhead van het Seminarium. - Vrije Evangelische Gemeente; afdracht van het door de PThU ontvangen bedrag in de Rijksbijdrage; enerzijds als bate en anderzijds als last. Verantwoording vindt plaats via een separaat jaarverslag van de VEG. Door indexering van de Rijksbijdrage is de afdracht hoger dan begroot. - Overige lasten opleidingen; met name de kosten van uitbesteed onderwijs NT-Grieks in de premaster door Ars Editura. Niet-subsidabel betreft diverse administratieve onderwijskosten van het Seminarium. Onderzoek - Internationalisering; uitgaven in het kader van internationalisering. De hogere last wordt deels gecompenseerd door een bate inzake IRTI verantwo ord onder 3.6 Overige baten - Onderzoeksactiviteiten programma's; zijn op basis van de goedgekeurde begroting van de programmaleiders uitgevoerd. De geplande activiteiten zoals studiereizen, vertaalkosten, output ondersteuning, e.d. blijven binnen de begroting. - Graduate school; dit betreffen de reis- en verblijfkosten en kosten van bijeenkomsten inzake de Graduate school route ten aanzien van onderzoeksvoorstellen en seminars graduate students. - Projectkosten (Templeton, etc.); (zie ook Baten werk in opdracht van derden). Het betreft de lasten van het project van de Templeton World Charity Foundation met de titel "Science and Religion in French speaking Africa" geleid door prof. dr. Van den Toren inclusief het overeengekomen deel "PThU-funding". Vooralsnog onder de begroting zoals ook de bijdrage (zie 3.5). Reeds ontvangen tranches maar nog niet gerealiseerde lasten staan als vooruit ontvangen gelden in de Balans opgenomen. - Overige kosten projecten 2e/3e geldstroom; In deze post is de doorberekening verantwoord van detachering voor onderzoek waarvan de salarislasten niet in de personeelskosten zijn opgenomen. De baten worden opgenomen onder 3.5 Baten werk in opdracht van derden. - Matching onderzoek 2e/3e geldstroom; Het betreft promotietrajecten in samenwerking met de Christelijke Hogeschool Ede, de Stichting Gereformeerde Hogeschool te Zwolle, Christelijke Hogeschool Windesheim en Driestar Educatief (samen met het departement religiewetenschap en theologie bij de Universiteit Utrecht). De lasten betreffen de personele lasten van de detacheringen. - Kosten overige activiteiten onderzoek; de inhuur van onderzoekondersteuning en de persoonsgebonden budgetten van promovendi, boekpresentaties en vertaalkosten en kosten van de onderzoekschool Ethiek/Noster. - Kosten dienstverlening kerkelijk bestaan uit de directe arrangementskosten gefactureerd op basis van de afspraken inzake de Permanente Educatie met de PKN en inzet van (freelance)docenten op het Seminarium.
Jaarrekening PThU 2016
Protestantse Theologische Universiteit
13
87
Toelichting op de staat van baten en lasten 2016 Toelichting op de staat van baten en lasten 5 Financiële baten en lasten
(bedragen in euro's x 1.000) subsidiabel
niet-subsid.
Financiële baten
23,0
11,8
Financiële lasten Totaal financiële baten en lasten
3,319,7
11,8
Rekening 2016 34,8 3,331,5
Begroting 2016 52,6
Afwijking
9,143,5
17,85,8 12,0-
Rekening 2015 74,5 8,166,5
Toelichting: De financiële baten bestaan voornamelijk uit rentebaten van de beleggingsportefeuille in obligaties en rekening-courantrente. De financiële lasten, bestaan uit de service fee en het bewaarloon van de beleggingsportefeuille en de bankkosten van de bedrijfsrekeningen. Op basis van de verhouding privaat en publiek eigen vermogen op de balans vindt toerekening plaats van de rente over de beleggingsportefeuille.
Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semi-publieke sector (WNT) Naam Functie(s) Duur dienstverband in 2016
Prof. dr. M.M. Janssen Rector
Prof. dr. F.G. Immink Hoogleraar
1-1 t/m 31-12
1-1 t/m 23-07
Omvang dienstverband (in fte)
0,90
0,56
Gewezen topfunctionaris?
Nee
Ja
Ja
Ja
Echte of fictieve dienstbetrekking? Individueel WNT-maximum
115.200
Bezoldiging Beloning
106.252
96.201
Belastbare onkostenvergoedingen Beloningen betaalbaar op termijn Subtotaal -/- Onverschuldigd betaald bedrag Totaal bezoldiging
12.872
8.345
119.124
104.546
119.124
104.546
Gegevens 2015 Duur dienstverband in 2015 Omvang dienstverband 2015 (in fte)
1-1 t/m 31-12
1-1 t/m 31-12
0,90
1,00
Bezoldiging 2015 Beloning
98.132
143.578
Belastbare onkostenvergoedingen
-
-
Beloningen betaalbaar op termijn
13.249
15.703
Totaal bezoldiging 2015
111.381
159.281
Individueel WNT-maximum 2015
207.427
Toelichting: Per 1 januari 2013 is de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) ingegaan. Deze verantwoording is opgesteld op basis van de volgende op PThU van toepassing zijnde regelgeving: Het WNT-maximum voor het onderwijs, klasse C en complexiteitspunten per criterium: gemiddelde totale baten per jaar (4 punten), gemiddeld aantal leerlingen, deelnemers of studenten (1 punt) en gewogen aantal onderwijssoorten of sectoren (3 punten). Het bezoldigingsmaximum voor de PThU is €128.000. Dit geldt naar rato van de duur en/of omvang van het dienstverband. De bezoldiging van de rector, prof. dr. M.M. Janssen , is in 2016 hoger dan de norm. Voor deze bestuurder is echter het overgangsrecht WNT van toepassing. Prof. dr. F.G. Immink, voormalig rector, is tot aan pensioendatum als hoogleraar verbonden aan de PThU en daarom als gewezen topfunctionaris in dit overzicht opgenomen. De heer Immink is op 23 juli 2016 met pensioen gegaan. Voor gewezen topfunctionarissen geldt geen maximale bezoldigingsnorm.
Jaarrekening PThU 2016
88
14
Jaarstukken 2016
Toelichting op de staat van baten en lasten 2016 Toelichting op de staat van baten en lasten
(bedragen in euro's x 1.000)
Toezichthoudende topfunctionarissen Naam
J.M. van mw.ir. H.A.C. BijsterveldtBranderhorst Vliegenthart voorzitter lid
Functie(s)
Duur dienstverband Individueel WNT-maximum
1-1 t/m 31-8
1-1 t/m 31-12
mw.ds G.R. Peetoom
prof.dr. M. Kaptein
lid
lid
1-1 t/m 31-12
1-1 t/m 31-12
drs. J.W. Meinsma lid tot 30-8, wnd. voorzitter v.a. 1-9 1-1 t/m 31-12
mw.drs. J.J. Tj. Van de Hul Omta lid
12.835
12.800
12.800
12.800
14.922
-
4.000
3.600
3.600
3.600
4.400
-
-
-
-
-
Bezoldiging Beloning Belastbare onkostenvergoedingen
-
Beloningen betaalbaar op termijn
-
-
-
-
-
-
4.000
3.600
3.600
3.600
4.400
-
-
-
-
-
-
-
4.000
3.600
3.600
3.600
4.400
-
Subtotaal -/- Onverschuldigd betaald bedrag Totaal bezoldiging Gegevens 2015 Duur dienstverband in 2015
1-1 t/m 31-12
1-1 t/m 31-12
1-1 t/m 31-12
1-1 t/m 31-12
1-1 t/m 31-12
1-1 t/m 31-12
Bezoldiging 2015 6.000
-
3.600
3.600
3.600
3.600
Belastbare onkostenvergoedingen
Beloning
-
-
-
-
-
-
Beloningen betaalbaar op termijn
-
-
-
-
-
-
6.000
-
3.600
3.600
3.600
3.600
34.571
-
23.047
23.047
23.047
23.047
Totaal bezoldiging 2015 Individueel WNT-maximum 2015
Toelichting: De vergoedingen aan de Raad van Toezicht betreffen vacatiegelden exclusief BTW op basis van ingediende facturen en blijven onder de WNT-norm van toezichthouders van resp. 15% en 10% t.a.v. voorzitterschap en lid. Mevr. J.M. Bijsterveldt-Vliegenthart was voorzitter tot 1 september 2016. De heer drs. J.W. Meinsma is met ingang van 1 september 2016 waarnemend voorzitter. Mevr.drs. H.A.C. Branderhorst is lid van de RvT sinds 1 januari 2016 als opvolger van mevr. drs. J.J. Tj. van de Hul-Omta.
Vermelding accountantshonorarium De accountantshonoraria zijn als volgt:
Controle van de jaarrekening incl. bekostigingscontrole Fiscale advisering Niet-controle diensten Totaal
Rekening 2016 45,9
Rekening 2015 30,7
45,9
2,0 32,7
Toelichting: De kosten hebben betrekking voor een bedrag van 15k op de afwikkeling van de jaarrekeningcontrole 2015 (incl. controle presta tiebekostiging) door Deloitte Accountants B.V. Met ingang van 2016 is DVE Accountants B.V. uit Arnhem de huisaccountant van de PThU. De kosten voor de jaar rekening- en bekostigingscontrole ad â‚Ź 29k zijn verwerkt in de onderhavige jaarrekening
Jaarrekening PThU 2016
Protestantse Theologische Universiteit
15
89
Toelichting op de staat van baten en lasten 2016 Toelichting op de staat van en inlasten bekostigingscontrole ad â‚Ź 29k zijnbaten verwerkt de onderhavige jaarrekening
(bedragen in euro's x 1.000)
Onderstaande opstelling geeft een overzicht van de subsidiabele en niet-subsidiabele Exploitatierekeningen. Begroting 2016 Baten Rijksbijdragen
Rekening subsidiabel
2016 niet-subsid.
8.927,3
8.950,9
490,0
473,7
102,8
576,5
6,4%
Baten werk in opdracht van derden
892,8
580,8
316,2
896,9
10,0%
Totaal baten
8.950,9
%
College-, cursus-, les- en examengelden Overige baten
-
Totaal realisatie
100,0%
187,3
1.576,7
65,1
1.641,9
18,3%
10.497,4
11.582,1
484,1
12.066,1
134,8%
5.422,4 647,3 1.028,6 2.259,9 9.358,3
426,1 2,5 4,2 216,6 649,3
5.848,6 649,7 1.032,8 2.476,5 10.007,6
0,0% 65,3% 7,3% 11,5% 27,7% 111,8%
2.223,8
165,2-
2.058,5
23,0%
0,0%
Lasten Personeelslasten Afschrijvingen Huisvestingslasten Overige lasten Totaal lasten
6.469,6 380,8 1.192,4 2.721,7 10.764,5
0,0%
Saldo baten en lasten
267,1-
0,0%
Financiele baten en lasten Exploitatieresultaat
Realisatie niet-subsidiabel Bijdrage PKN
43,5 223,6-
Buitenlandse studenten
Deelnemersbijdragen Contributies Baten gebouwen Overige baten
19,7 2.243,5
316,2 102,8
102,8
FinanciĂŤle lasten/baten
11,8 68,2
31,5
0,4% 0,0%
2.090,0
23,3%
26,1
-
Totaal baten
153,5-
Totaal nietsubs. 316,2
Seminarium
26,1 30,3
11,8
8,7
39,0
427,6
495,8
426,1
426,1
11,8 -
Personeelslasten Seminarium (niet subsidiabel) Afschrijvingskosten op eigen rekening
2,5
Huisvestingslasten niet-subsidiabel
-
Overige lasten contribuantenadm.
4,4
Publiciteit
2,5 4,2 -
Studietoelage buitenlandse student Studentenpastoraat
137,1
Dotatie Ruimzicht
-
Kosten dienstverlening kerkelijk Doorberekening naar initieel onderwijs Totaal lasten Resultaat
3,1
Doorberekening inzet PThU-docenten
143,9 75,7-
137,1
-
Administratiekosten Seminarium
4,2 4,4
3,1 -
-
-
241,3
241,3
169,3-
169,3-
505,4
649,3
77,8-
153,5-
Overige gegevens De jaarrekening 2016 is door de Raad van Toezicht goedgekeurd op 12 juni 2017
Jaarrekening PThU 2016
90
16
Jaarstukken 2016
Toelichting op de staat van baten en lasten 2016 Toelichting op de staat van baten en lasten
(bedragen in euro's x 1.000)
1. Vaststelling van de resultaatbestemming over het boekjaar 2016 Het College van Bestuur stelt de resultaatbestemming over het boekjaar 2016 als volgt vast: Algemene Reserve
2.259,0
Fonds Graduate School
15,4-
Reserve niet-subsidiabele activiteiten
77,8-
Reserve buitenlandse studenten
75,72.090,0
Dit voorstel is in de jaarrekening verwerkt.
2. Gebeurtenissen na balansdatum Er hebben zich geen gebeurtenissen na balansdatum voorgedaan, die in de jaarrekening 2016 vermeld dienen te worden
3. Controleverklaring van de accountant
Jaarrekening PThU 2016
Protestantse Theologische Universiteit
17
91
Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: Protestantse Theologische Universiteit
Wij zijn onafhankelijk Protestantse Theologische Universiteit zoals vereist in de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij
A Verklaring over de in het jaarverslag opgenomen
assurance-opdrachten (Vio) en andere voor de opdracht relevante
jaarrekening 2016
onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA)
Ons Oordeel Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en Wij hebben de jaarrekening 2016 van Protestantse Theologische
geschikt is voor ons oordeel.
Universiteit gecontroleerd. B Verklaring over de in het jaarverslag opgenomen andere Naar ons oordeel:
informatie
• geeft de in het jaarverslag opgenomen jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van het vermogen van
Naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij, omvat het
Protestantse Theologische Universiteit op 31 december 2016 en van
jaarverslag andere informatie, die bestaat uit:
het resultaat over 2016 in overeenstemming met de Regeling jaarverslaggeving onderwijs; • zijn de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de
• het bestuursverslag; • de overige gegevens.
balansmutaties over 2016 in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen in overeenstemming met
Op grond van onderstaande werkzaamheden zijn wij van mening dat de
de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen,
andere informatie:
zoals opgenomen in paragraaf 2.3.1. Referentiekader van het Onderwijsacccountantsprotocol OCW/EZ 2016.
• met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat;
De jaarrekening bestaat uit:
• alle informatie bevat die op grond van de Regeling jaarverslaggeving onderwijs en paragraaf 2.2.3. bestuursverslag van het
• De balans per 31 december 2016;
Onderwijsaccountantsprotocol OCW/EZ 2016 is vereist.
• De staat van baten en lasten over 2016; en • De toelichting met een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen.
Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen
De basis voor ons oordeel
bevat.
Wij hebben onze controle verricht in overeenstemming met Nederlands
Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in de
recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden en het
Regeling jaarverslaggeving onderwijs, paragraaf 2.2.3. bestuursverslag
Onderwijsaccountantsprotocol OCW/EZ 2016 vallen. Onze
van het Onderwijsaccountantsprotocol OCW/EZ 2016 en de Nederlandse
verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de sectie
Standaard 720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang
‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’.
als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.
92
Jaarstukken 2016
Het College van Bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van de
De Raad van Toezicht is verantwoordelijk voor het uitoefenen van
andere informatie, waaronder het bestuursverslag en de overige
toezicht op het proces van financiële verslaggeving van de
gegevens in overeenstemming met de Regeling jaarverslaggeving
onderwijsinstelling.
onderwijs en de overige OCW wet- en regelgeving. Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de C Beschrijving van de verantwoordelijkheden met betrekking tot
jaarrekening
de jaarrekening Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een Verantwoordelijkheden van het College van Bestuur en de Raad
controleopdracht, dat wij daarmee voldoende en geschikte controle-
van Toezicht voor de jaarrekening
informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel.
Het College van Bestuur is verantwoordelijk voor het opmaken en
Onze controle is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute
getrouw weergeven van de jaarrekening, in overeenstemming met de
mate van zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze
Regeling jaarverslaggeving onderwijs. Het College van Bestuur is ook
controle niet alle materiële fouten en fraude ontdekken.
verantwoordelijk voor het rechtmatig tot stand komen van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties,
Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn
in overeenstemming met de in de relevante wet- en regelgeving
materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze,
opgenomen bepalingen.
afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische
In dit kader is het College van Bestuur tevens verantwoordelijk voor een
beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De
zodanige interne beheersing die het bestuur noodzakelijk acht om het
materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze
opmaken van de jaarrekening en de naleving van die relevante wet- en
controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende
regelgeving mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang
afwijkingen op ons oordeel.
als gevolg van fouten of fraude. Een meer gedetailleerde beschrijving van onze verantwoordelijkheden is Bij het opmaken van de jaarrekening moet het bestuur afwegen of de
opgenomen in de bijlage bij onze controleverklaring.
onderwijsinstelling in staat is om haar activiteiten in continuïteit voort te zetten. Op grond van genoemde verslaggevingsstelsel moet het bestuur
Arnhem, 26 juni 2017
de jaarrekening opmaken op basis van de continuïteitsveronderstelling, tenzij het bestuur het voornemen heeft om de onderwijsinstelling te
DVE Onderwijs Audit B.V.
liquideren of de activiteiten te beëindigen of als beëindiging het enige realistische alternatief is. Het bestuur moet gebeurtenissen en
w.g. Drs. A.F.J. van der Velden RA
omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de onderwijsinstelling haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten toelichten in de jaarrekening.
Protestantse Theologische Universiteit
93
94
Jaarstukken 2016
Bijlagen
Protestantse Theologische Universiteit
95
Bijlage 1:
Samenstelling Raad van Toezicht, College van Bestuur, Universiteitsraad, Raad van Advies, commissies en werkgroepen op 31 december 2016 Raad van Toezicht
Personeel
Mw. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart (voorzitter) tot 1 september 2016
dr. H.M. van den Bosch (voorzitter)
drs. G.R. Peetoom
dr. R.J. de Vries
drs. J.W. Meinsma vanaf 1 september 2016 interim voorzitter
prof.dr. M.N. Walton
prof.dr. M. Kaptein
drs. T.A. Struik
Ir. H.A.C. Branderhorst
C. Kleibergen (secretaris)
Ambtelijk secretaris
Commissie Wetenschapsbeoefening
mr.drs. D.J. de Boer
prof.dr. K. Spronk (voorzitter) tot 1 september 2016 prof.dr. M. Barnard (voorzitter) vanaf 1 september 2016
College van Bestuur
prof.dr. F. de Lange
prof.dr. M.M. Jansen (rector/voorzitter)
prof.dr. A.B. Merz
Adviseurs
Ambtelijk secretaris
dr. F. Stark (directeur onderwijs)
drs. A.S. Nijboer
J.W. Boven (directeur bedrijfsvoering) Examencommissie Masteropleidingen PThU Ambtelijk secretaris
Dr. Rein Brouwer - Voorzitter
mr.drs. D.J. de Boer
Prof.dr. Markus Matthias - Vice-voorzitter Prof.dr. Annette Merz (tot 1 september 2016)
Universiteitsraad
Dr. Marjo Korpel (vanaf 1 september 2016)
Studenten
Dr. Gert van Klinken
H.A. Hamburger
Dr.mr. Klaas-Willem de Jong
M.J Luteijn
Dr. Marten van der Meulen
E. Agterhuis
Drs. Elza Kuijk (extern lid)
Y.R.M. Breemes D.H. de Roest
Ambtelijk secretaris Claudia Boonstra (tot maart 2016) Dr. Peter van Egmond vanaf maart 2016)
96
Jaarstukken 2016
Opleidingscommissie Masteropleidingen PThU
Toelatingscommissie
Docentleden:
Dr. M. van der Meulen (opleidingscoördinator Groningen)
prof.dr. H.-M. Kirn (voorzitter)
tot 15 aug 2016
dr. E.P. Schaafsma (vanaf januari 2016)
Dr. H.M. van den Bosch (opleidingscoördinator Groningen)
drs. G.F. Struijs
vanaf 15 aug 2016
prof.dr. M.N. Walton (t/m april 2016)
Dr. P. Sanders (opleidingscoördinator Amsterdam)
dr. T.T.J. Pleizier (vanaf mei 2016)
Drs. T.A. Struik (studentendecaan Amsterdam) Drs. M.A.M. Bouter (studentendecaan Groningen)
Studentleden: J.C. IJzerman
Commissie Post Academisch Onderwijs/Nascholing
H.J. Pieters
dr. H.M. van den Bosch
E.J. Jonker
dr. M.C.M. Klomp ds. M. Hofma (per 1-9-2016; van 1-1-2016 t/m 31-8-2016 vacant)
Ambtelijk secretaris:
ds. M.J. Schuurman
H.N. Visser (t/m april 2016)
ds. A.A. Wijlhuizen
H.J. Steen (per september 2016)
Prof. dr. H.P. de Roest (voorzitter)
Adviseurs:
Adviseur
dr. F. Stark (directeur onderwijs)
dr. L.Th. Witkamp (opleidingscoördinator)
dr. P. Sanders (coördinator Amsterdam) dr. M. van der Meulen (coördinator Groningen t/m augustus 2016)
Ambtelijk secretaris
dr. H.M. van den Bosch (coördinator Groningen; vanaf september 2016)
H.J. Steen
dr. P.J. van Egmond (beleidsmedewerker onderwijs) Bibliotheek- en archiefcommissie Commissie Internationalisering
Prof.dr. H.S. Benjamins (Beliefs Amsterdam)
Prof.dr. H.E. Zorgdrager (voorzitter)
Y.R.M. Breemes (student Groningen)
prof.dr. M.M. Jansen
Dr. G.J. van Klinken (Sources Amsterdam/Groningen, voorzitter)
Prof.dr. B. van der Toren
H.B. van der Knijff (student Amsterdam) Dr. A.C. Mulder (Practices Groningen)
Ambtelijk secretaris
Prof.dr. H. Noordegraaf (Practices Amsterdam)
drs. A.S. Nijboer
Prof.dr. R.D.N. van Riessen (Beliefs Groningen) Ambtelijk secretaris/adviseur: Drs. J.W. Puttenstein (hoofd bibliotheek)
Protestantse Theologische Universiteit
97
Bijlage 2:
Promoties drs. P. Veerman
prof. dr. G. van den Brink
20 januari 2016
prof. dr. L.D. Bierma
Bidden leren. Vergelijkend onderzoek naar het eigen karakter van het gebedsonderwijs in de Heidelbergse Catechismus
drs. A. Gooijer
prof. dr. J. Muis
7 april 2016
prof. dr. J.B.M. Wissink
De Geest in Schepping en Verlossing. De betekenis van Pinksteren in de theologie van Karl Rahner en Karl Barth
drs. H.J. van Wijnen
prof. dr. M. Barnard
14 september 2016
dr. R. Brouwer
drs. J. Hage
prof. dr. M. Barnard
Faith in Small Groups of Adolescents. Being Together as Basic Given
21 september 2016
dr. J. van Gessel
Muziek als missie. Een luthers geluid in een calvinistische wereld. Een studie naar Willem Mudde en de kerkmuzikale vernieuwingsbeweging
drs. P. Boonstra
prof. dr. F.G. Immink
6 oktober 2016
dr. T.T.J. Pleizier
E.D. Hof MA
prof. dr. M.M. Jansen
Een empirisch homiletisch Onderzoek
30 november 2016
prof. dr. S.H. Skreslet
J.B. Voogd MA
prof. dr. R. Roukema
Omgang met de Bijbeltekst in de preek.
Reimagining Mission in the Postcolonial Condition. A Theology of Vulnerability and Vocation at the Margins
15 december 2016
De betekenis van Paulus’ oproep tot de groet met de heilige kus.
prof. dr. A.B. Mertz
98
Jaarstukken 2016
Bijlage 3:
Publicaties A. SOURCES
PUBLICATIES SENIORONDERZOEKERS
Programma: Sources and Traditions of Christian Faith in Past and Present
Tijdschriftartikelen (refereed)
Programmaleider: prof.dr. A. Merz
- Hartog, Bärry, “Interlinear Additions and Literary Development in 4Q163/Pesher Isaiah C, 4Q169/Pesher Nahum, and 4Q171/Pesher
Onderzoekers: Hoogleraren
Psalms A.” Revue de Qumrân 28/108 (2016), 267–77. - Sanders, P., “Textual Reconstructions of KTU2 Retracted in KTU3”,
Prof.dr. H.-M. Kirn
in: Journal of Northwest Semitic Languages 42 2016) 2, 103-112
Prof.dr. M. Matthias
(Categorie B)
Prof.dr A. Merz Prof.dr. R. Roukema Prof.dr. K. Spronk
- Spronk, K., ‘Shamgar ben Anat (Judg 3:31) – a Meaningful Name’, in: ZAW 128 (2016), 684-687 (A) - Spronk, K., ‘There is a Crack in Everything: Biblical Texts Questioning the Legitimation of Violence in the Name of the One God’, in:
Universitair hoofddocent Dr. M.C.A. Korpel
Exchange 45 (2016), 130-140 (A) - Spronk, K. ‘Aged Jacob: Jacob’s Final Years as the Biblical Ideal of Old Age’, Communio Viatorum 58 (2016), 279-291 (C), (peer viewed)
Universitair docenten Dr. P.B. Hartog
Tijdschriftartikelen (non refereed)
Dr. P.J. van Egmond (v.a. 11 augustus 2016)
- Klinken, G.J. van, ‘Tussen Grand Rapids en Groningen. Een
Dr. G.J. van Klinken
briefwisseling tussen twee kuyperianen, 1914-1924’, in: DNK 85 (dec.
Dr. J.L.H. Krans
2016), 35-60. (C)
Dr. M.E.E.M. Labahn (tot 1 september 2016) Dr. P. Sanders Dr. G.M.G. Teugels
- Matthias, M.A., ‘Barth‘s use of the post-Reformation orthodoxy in his Christology in CD IV/2, § 64.2 (“The Homecoming of the Son of Man“)’, in: ZDTh 32 (2016) 1, 163-178 (C) - Roukema, R., ‚Klaus Berger klagt an‘, in: Sacra Scripta 14 (2016), 85-
Promovendi
93.
Drs. E. Boogert Drs. R.B. ten Hoopen (vanaf 1 juni 2016)
Wetenschappelijke Boeken - Korpel, M.C.A., J.C. de Moor, Adam, Eva en de Duivel: Kanaänitische
Medewerker onderzoek
mythen en de Bijbel, Vught: Skandalon, 2016, 336 pp. (Nederlandse
Drs. R.B. ten Hoopen
bewerking van Engelse uitgave, uitgebreid met nieuwe vondsten). - Matthias, M., Philipp Jacob Spener: Die Anfänge des Pietismus in
Bijzonder hoogleraar
seinen Briefen. Ausgewählt, zum Teil aus dem Lateinischen übersetzt
Prof.dr. A. Houtman
und herausgegeben von Markus Matthias, Leipzig: Evangelische Verlagsanstalt, 2016, 286 pp.
Onderzoeker VEG Dr. L. Mietus
- Matthias, M., Lebensläufe August Hermann Franckes. Autobiographie und Biographie. Zweite, überarbeitete Auflage. Herausgegeben von Markus Matthias, Leipzig: Evangelische Verlagsanstalt, 2016, 194 pp.
Protestantse Theologische Universiteit
99
Boekdelen (refereed)
Jürgen Schrader (red.), Medizin- und kulturgeschichtliche Konnexe
- Houtman, A., `Torah Study in Targum Isaiah’, in: F. Wilk , P.
des Pietismus. Heilkunst und Ethik, arkane Traditionen, Musik,
Gemeinhardt (red.), Transmission and Interpretation of the Book of Isaiah in the Context of Intra- and Interreligious Debates, Leuven 2016, 85-98. Bibliotheca Ephemeridum Theologicarum Lovaniensium, 280 (A) - Houtman, A. `The Development of the Adamic Myth in Genesis Rabbah’, in: Alberdina Houtman, Tamar Kadari, Marcel Poorthuis, Vered Tohar (red.), Religious Stories in Transformation: Conflict,
Literatur und Sprache, Göttingen: Vandenhoeck und Ruprecht, 2016, 253-275 (AGP, 61) (B) - Merz, A., ‘Response to the Essays in Part III’, in: Paul N. Anderson, Felix Just, S. J. , Tom Thatcher (eds), John, Jesus, and History, Volume 3: Glimpses of Jesus Through the Johannine Lens, SBL Press: Atlanta, 2016, 299-317. (niet in lijst, B) - Roukema, R., ‘The Resurrection according to 1 Corinthians 15:35-55
Revision and reception, (Jewish and Christian Perspectives 31) Leiden/
as Understood and Debated in Ancient Christianity’, in: J. Verheyden,
Boston: Brill, 2016, 36-51. (komt niet in de lijst voor A/B)
A. Merkt, T. Nicklas, (eds), “If Christ has not been Raised…” Studies
- Kirn, H.-M., `Ulrich Zwingli, the Jews, and Judaism’, in: D.Ph. Bell, S.G. Burnett (red.), Jews, Judaism, and the Reformation in Sixteenth Century Germany (Studies in Central European Histories, 37), 2nd ed., Leiden: Brill 2016, 171-195. (A) - Kirn, H.-M., `Jüdische Sabbatobservanz in christlicher Sicht:
on the Reception of the Resurrection Stories and Belief in the Resurrection in the Early Church (Novum Testamentum et Orbis Antiquus 115), Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 2016, 3360 (B) - Spronk, K., ‘Seventy-Five Years Oudtestamentisch Werkgezelschap: The Study of the Old Testament in the Netherlands and Belgium’, in:
Anmerkungen zur hoch- und spätmittelalterlichen Theologie
K. Spronk (ed.), The Present State of Old Testament Studies in the Low
und ihrer Popularisierung’, in: A. Schubert (red.), Sabbat und
Countries: A Collection of Old Testament Studies Published on the
Sabbatobservanz in der Frühen Neuzeit (Schriften des Vereins für
Occasion of the Seventy-Fifth Anniversary of the Oudtestamentisch
Reformationsgeschichte 217), Gütersloh: Gütersloher Verlagshaus, 216, 39-64. (B) - Klinken, G.J. van, ‘Biblical Murals in Medieval Frisian Churches’, in:
Werkgezelschap (OTS 69), Leiden: Brill, 2016, 1-12 (A) - Spronk, K., ‘The Unsolved Riddle of the Structure of Psalm 49’, in: L. Hiepel & M.-T. Wacker (Hrsg.), Zwischen Zion und Zaphon: Studien
Alderdina Houtman, Tamar Kadari, Marcel Poorthuis en Vered Tohar
im Gedenken an den Theologen Oswald Loretz (14.01.1928 –
(red.), Religious Stories in Transformation: Conflict, Revision and
12.04.2014), AOAT 438, Münster: Ugarit Verlag, 2016, 243-258 (A)
reception, Leiden/Boston: Brill, 2016, 417-432. (komt niet in de lijst voor A/B) - Korpel, M.C.A., `The Adamic Myth from Canaan‘, in: `The Adamic
Boekdelen (non refereed) - Klinken, G.J. van, ‘Gezina van der Molen. Verzetsvrouw in en na de
Myth in Canaan‘ in T. Kadari, V. Tohar, M. Poorthuis, A. Houtman
oorlog’, in: Ab Flipse (red.), Verder kijken. Honderdenvijftig jaar Vrije
(eds), Religious Stories in Transformation: Conflict, Revision and
Universiteit Amsterdam in de samenleving. Zesentwintig portretten,
Reception (Jewish and Christian Perspectives, 31), Leiden: Brill, 2016, 23-35 (komt niet in de lijst voor A/B) - Labahn, Michael, ‘ “Secondary Orality” in the Gospel of John: A
Amsterdam: VU University Press, 2016, 99-106. (C) - Korpel, M.C.A., J.C. de Moor, `Creation and Fall in Canaanite Mythology’, in: A. Laato, L. Valve (eds), Adam and Eve Story in the
“Post-Gutenberg” Paradigm for Understanding the Relationship
Hebrew Bible and in ancient Jewish Writings including the New
between Written Gospel Texts’, in: Stanley E. Porter / Hughson T. Ong
Testament (Studies in the Reception History of the Bible, 7), Turku/
(eds.), The Origins of John’s Gospel (Johannine Studies 2); Leiden -
Winona Lake: Åbo Akademi University/Eisenbrauns 2016, 31-45
Boston: Brill, 2016, 53-80 - Matthias, M., ‘Geistliche Liebestöne. Beobachtungen zur Lyrik Gottfried Arnolds (1666-1714)‘, in: Irmtraut Sahmland und Hans-
100
(lijst B) - Matthias, M., ‘Asseburg, Rosamunde Juliane von der (1672-1712)‘, in: Eva Labouvie (red.), Frauen in Sachsen-Anhalt. Ein biographisch-
Jaarstukken 2016
bibliographisches Lexikon vom Mittealter bis zum 18. Jahrhundert, Köln-Weimar-Wien: Böhlau Verlag 2016, 89-91. - Teugels, L.M., ‘ “Whoever saves a soul saves an entire world” - Pikuah
Protestant moshav in Israel, 1957 – 1967. - Klinken, G.J. van, Fourth meeting of the program Conversations after God. African European Experiences on the Threshold of the Market
Nefesh in Rabbinic Literature’, in: Annette Weissenrieder (red.),
Place (2012-2017), Pretoria September 2016. Titel: Land issues in
Religion and Illness, Eugene (Or.): Wipf and Stock, 2016, 235-259.
Israel and Palestine: the case of Nes Ammim.
(A?)
- Klinken, G.J. van, Symposium ‘Ramp of redding: tweehonderd jaar Algemeen Reglement van Bestuur van de NHK’, Kloosterkerk Den
Dissertaties
Haag 28-29 april 2016. Titel: Zij die bleven en zij die gingen: het Reglement rond 1834.
R. Roukema: J.B. Voogd, De betekenis van Paulus’ oproep tot de groet met de heilige kus, Vught: Uitgeverij Skandalon, 2016
- Korpel, M.C.A., Titel: Mythological motifs adapted to the Hebrew faith in Exodus 15, European Association of Biblical Studies (EABS) Annual Meeting, 17-20 juli 2016, Leuven
Congresbijdragen (keynotes) - Houtman, A., ‘He will reveal his Messiah – Messianism in Targum Jonathan to the Twelve’, Leuven Colloquium Biblicum Lovaniense, 2729 juli 2016 - Korpel, M.C.A., Titel: `L’importance des divisions textuelles dans les manuscrits de la Bible’, congres Les divisions anciennes du Premier Testament, 17-18 november 2016, Lyon - Merz, A., Les miracles de Jésus et leur signification, À la recherche du Jésus de l’histoire, Université de Genève, 28 april 2016 - Merz, A., Is the parable of the workers in the vineyard (Matthew 20:1-16) concerned with “salvation by works”? (Faith, Law and Redemption in Jesus and Paul: Reformation Themes and ChristianJewish Relations, International Conference organized by “Church and Israel” PKN & Raad voor Ker ken Israel, 7-8 nov. 2016, Lunteren, NL) - Spronk, K., The story of Jephthah in its Context (EABS, Leuven, 19 juli 2016) Congresbijdragen (zelf ingediend voorstel)
- Labahn, Michael, Title: Introduction to Violence in the New Testament and its Environment, Seminar at the Conference of the European Association of Biblical Studies in Leuven (Belgium), July 2016 - Roukeman, R., Septuaginta-Tagung Wuppertal; Titel: Philological Observations, Syntax, and Delimitation in the Septuagint Version of Micah according to Patristic Commentaries - Sanders, P., SBL Annual Meeting, San Antonio: What do the Masoretic Accents Indicate? - Sanders, P., Oudtestamentisch werkgezelschap Nederland en België: Overredingsstrategieën in brieven en gebeden uit het oude Nabije Oosten - Spronk, K., Cataloguing Byzantine Manuscripts (Venetië, Conference Greek Manuscript Cataloguing, 18-19 januari 2016) - Spronk, K., The Theology of the Book of Judges (Colloquium Biblicum, Praag, 1 april 2016) - Spronk, K., Idem (IOSOT, Stellenbosch, 8 september 2016) Overige output
- Kirn, H.-M., Lezing Rijksuniversiteit Groningen, Agricola Seminar, Faculteit GGW over: S. Castellio (1515-1563) - hero of modern
Recensies (wetenschappelijk/vak)
religious tolerance? The question of Jews and Judaism in Castellio´s
- Hartog, P.B., recensie van A.P. Jassen, ‘Scripture and Law in the
concept of tolerance. - Klinken, G.J. van, Roads to Reconciliation between groups in conflict. The tenth conference of theological faculties from Central and
Dead Sea Scrolls’, in: Bibliotheca Orientalis 73 (2016), 494–97 (niet opgenomen in lijst) - Kirn, H.-M., Review: B. Scheller, Die Stadt der Neuchristen.
Eastern Europe and the Netherlands, Komárno (Slovakia) 20/24 april
Konvertierte Juden und ihre Nachkommen im Trani des
2016. Titel: Reconciliation between Christians and Jews: building a
Spätmittelalters zwischen Inklusion und Exklusion (Europa im
Protestantse Theologische Universiteit
101
Mittelalter, vol. 22), Berlin: Akademie Verlag 2013, in: Sehepunkte. Rezensionsjournal für die Geschichtswissenschaften 16.2016 (Nr. 3) (http://www.sehepunkte.de/2016/03/27205.html) (vermoedelijk B) - Kirn, H.-M., Review: G. Wenzel, Das diakonische Engagement der Hugenotten in Frankreich – von der Reformation bis 1685. Diakonie zwischen Ohnmacht, Macht und Bemächtigung, Göttingen: V&R, 2013, in: Theologische Literaturzeitung 141.2016 (Nr. 4), 371f. (A) - Klinken, G.J. van, L.J. Dorsman, P.J. Knegtmans (red.), Theologie, waarheidsliefde en religiekritiek. Over geloof en wetenschap aan de Nederlandse universiteiten sedert 1815, Verloren: Hilversum, 2014, in:
2015, in: Kerk en Theologie 67 (2016), 82-83 (C) - Roukema, R., E. Meijering, Ja, dat geloof ik (en wel hierom), Utrecht 2015, in: Kerk en Theologie 67 (2016), 87-88 (C) - Roukema, R., H. Janssen, K. Touwen (red.), In naam van Paulus. Handelingen en de aan Paulus toegeschreven brieven, Vught, 2015, in: Kerk en Theologie 67 (2016), 412 (C) - Roukema, R., A. Theurer, Warum werden wir nicht katholisch? Denkanstöße eines evangelisch-lutherischen Pfarrers, Augsburg, 2012, in: Kerk en Theologie 67 (2016), 417418 (C) - Roukema, R., review of: K.F. Zawadzki, Der Kommentar Cyrills
BMGN Low Countries Historical Review 131 (2016) 1) op http://www.
von Alexandrien zum 1. Korintherbrief. Einleitung, kritischer Text,
bmgn-lchr.nl/articles/10168. (B)
Übersetzung, Einzelanalyse (Traditio Exegetica Graeca 16), Peeters,
- Klinken, G.J. van, C. Houtman, Weerloos voor de rechtbank van de rede. De Bijbel en het vrije denken in Nederland 1855-1955, Verloren: Hilversum, 2015, in: DNK 84 (juni 2016), 86-88. (C) - Klinken, G.J. van, Hans Snoek, Van huis uit protestant. Hoe de leer verdampte en het geloof veranderde, Kok: Utrecht, 2015, in: DNK 84 (juni 2016), 88-89. (C) - Klinken, G.J. van, H.J. van Beek en J. Florusse (red.), Immer blijft de band. Quisque Suis Viribus (1841-2016), Eburon: Delft, 2016, in: DNK 85 (december 2016), 94-95. - Klinken, G.J. van, D.P. Engberts, G.H.A. Schaafsma en H. Schuuring (red.), Pro memoria. Theologie studeren in Kampen 1965-1975. Een bundel van oud-studenten, Boekscout: Soest, 2011, in: DNK 85 (december 2016), 95-96. - Roukema, R., K.F. Zawadzki, Der Kommentar Cyrills von Alexandrien
Leuven – Paris – Bristol 2015, in: Augustiniana 66 (2016), 327-331 - Sanders, P., Benjamin D. Sommer, Revelation and Authority: Sinai in Jewish Scripture and Tradition (New Haven & London: Yale University Press, 2015), in: Recensies RBL (www.bookreviews.org), (2016) 8 pp. (B) - Sanders, P., Giovanni Garbini, Il Poema di Baal di Ilumilku (Studi Biblici, 176; Brescia: Paideia Editrice, 2014), in: Recensies RBL (www.bookreviews.org), (2016) 4 pp (B) - Sanders, P., Roland Meynet, Les huit psaumes acrostiches alphabétiques (Retorica Biblica e Semitica, 6; Rome: Gregorian & Biblical Press, 2015), in: Recensies RBL (www.bookreviews.org) (2016) 6 pp., met Pieter van der Lugt (B) - Spronk, K., Recensie van W. Dietrich, Nahum Habakuk Zefanja, 2014, in: Review of Biblical Literature 03/2016, 4 pp - Teugels, L.M., Joel Kaminksy & Joel Lohr, The Hebrew Bible for
zum 1. Korintherbrief. Einleitung, kritischer Text, Übersetzung,
Beginners. A Jewish and Christian Introduction, Abingdon Press,
Einzelanalyse (Traditio Exegetica Graeca 16), Leuven 2015, in:
Nashville (TN), 2015, in: NTT 70 (2016) 1, 78-79. (B)
Augustiniana 66 (2016), 327-331 (B) - Roukema, R., J. Dekker, ‘Jesaja doelde op Jezus…’ Een christelijke kijk op God in het boek Jesaja, Apeldoorn, 2015, in: Kerk en Theologie 67 (2016), 80 (C) - Roukema, R., L. Compagnie, Leven onder een open hemel. Bijbelstudies over Thessalonicenzen, Amsterdam/Amersfoort, 2015, in: Kerk en Theologie 67 (2016), 80 (C) - Roukema, R., Karen Armstrong, Paulus, onze liefste vijand, Amsterdam, 2015, in: Kerk en Theologie 67 (2016), 81-82 (C) - Roukema, R., F. Meijer, Jezus en de vijfde evangelist, Amsterdam,
102
Redactie bundels (refereed) - Houtman, Alberdina, Tamar Kadari, Marcel Poorthuis, Vered Tohar (red.), Religious Stories in Transformation: Conflict, Revision and Reception, Leiden/Boston: Brill 2016, 485 pp. Jewish and Christian Perspectives 31 (komt niet in de lijst voor A/B) - Spronk, K., (ed.), The Present State of Old Testament Studies in the Low Countries: A Collection of Old Testament Studies Published on the Occasion of the Seventy-Fifth Anniversary of the Oudtestamentisch Werkgezelschap (OTS 69), Leiden 2016 (A)
Jaarstukken 2016
Redactie bundels (non refereed) Klaas Spronk (red.), Open voor het nieuwe: Ter herdenking van Henk Leene (ACEBT Sup 13), Bergambacht 2016 (C)
2016) 1072, 11-14. - Spronk, K., ‘Scheppen en scheiden: enkele gedachten bij de verhalen in Genesis’, in: Vrijzinnig 9 (juni 2016) 2, 3-4. - Spronk, K., ‘15e zondag door het jaar, 10 juli 2016.lezingen: Deut.
Oraties - Houtman, A., Afscheidsrede: ‘Het verlossende woord: Jezus en de Tora’, afscheidscollege 19 december 2016 - Merz, A., Compassie in de evangeliën, Academische rede op de Dies natalis van de Protestantse Theologische Universiteit, Amsterdam, 6
30,10-14; Ps. 69; Kol. 1,15-20; Luc. 10,25-37 (C-jaar)’, in: Tijdschrift voor Verkondiging, 88 (2016) 4, 5-6. - Teugels, L., ‘Het huwelijk als bestemming van de mens? Rabbijnse lezingen van het scheppingsverhaal’ in: Schrift 283 Metamorfosen van het paradijs 48 (2016) 4, 128-132.
december 2016 Populariserende publicaties Valorisatie
- Kirn, H.-M., Bijdragen aan publicatieorganen van diverse strekking: artikel voor de “Waarheidsvriend” van de GB over “M. Luther en de
Vakpublicaties - Hartog, P.B., ‘De ontwikkeling van de Masoretische Tekst’, in: Met andere woorden 35: 3–4 (2016), 25–35. - Houtman, A., “Jesaja 30:15-21 in de Targoem” http://www.joodschristelijke-dialoog.nl/index.php/tenach/118-2016-08-21 - Houtman, A., ‘Jesaja 35:1-10 De gebaande weg’ http://www.
Joden”; interview in ELKKwartaal PKN - Korpel, M.C.A., Meditatie Kerkblad Leusden juni 2016, `Het weer’. - Matthias, M., Reeks van tijdschrift-artikelen over Luthers theologie (Luthers ABC), vanaf kerst 2016 - Merz, A., Historisch Jezus-onderzoek heeft grenzen, CW Opinie 64/12 10 juni 2016, p. 11 (een reactie op Guus Labooy, ‘Jezus’ goddelijkheid
joods-christelijke-dialoog.nl/index.php/tenach/archief-tenach/178-
en de wetenschap’, in CW 64/11 27 mei 2016. De hele discussie is
jesaja-35-1-10
ook online te vinden: https://www.cw-opinie.nl/discussie-historisch-
- Korpel, M.C.A., `Goddelijke tuinen in het oude Nabije Oosten’, in: Schrift 283 Metamorfosen van het paradijs, 48 (2016) 4, 117-123. - Korpel, M.C.A., `Gods Geest en onze geest - Psalm 51’, in: Schrift 284 Psalmen in fragmenten 48 (2016) 5, 159-161. - Korpel, M.C.A., `The Unforseen Utility of the Useless: The Future of Academic Theology, Symposium bij het afscheid van Prof. Bob
jezus-onderzoek-heeft-grenzen-maar-welke) - K. Spronk, ‘God of Allah, je kunt er niet omheen: geweld’, in: Brabants Dagblad (Opinie, blz. 16-17), 3 september 2016. - Roukema, R., “Jésus, Moïse et Paul”, in: Echo Wallon. Bulletin des Eglises Wallonnes aux Pays-Bas 69,7 (2016), 47 - Roukema, R., De Bijbel besproken. Bezinning en gesprek over enkele
Becking Utrecht, 2 september 2015’, in: Tijdschrift voor Theologie, 56
Bijbelse onderwerpen, ingeleid en van gespreksvragen voorzien door
(2016) 1, 85-86.
Leo Mietus, Velp 2016 (61 pp.)
- Merz, A., Preekschets Lukas 17:10 - 3e zondag van de herfst, PreekWijzer 2016 (https://www.preekwijzer.nl/preekschetsen/ preekschets-lukas-17-10-3e-zondag-van-de-herfst/8229) - Merz, A., Preekschets Lukas 18:1-8 - 5e zondag van de herfst,
- Roukema, R., “Jezus’ bergrede”, in: Gezamenlijk Kerkblad/ Zondagsblad voor Drenthe, Overijssel en Flevoland, 10, 17, 24 en 31 jan. Ook verschenen in Geandewei, 22 jan, 12 feb, 8 en 22 april. - Roukema, R., “De Bergrede. Een nabetrachting”. Geandewei 23, 10
PreekWijzer 2016 (https://www.preekwijzer.nl/preekschetsen/
(20 mei 2016) (Ook verschenen in Gezamenlijk Zondagsblad voor
preekschets-lukas-18-1-8-5e-zondag-van-de-herfst/8230)
Drenthe, Overijssel en Flevoland, 12 juni 2016)
- Spronk, K., ‘Het inzicht in psalm 49’, in: Schrift 284 Psalmen in fragmenten 48 (2016) 5, 156-158.
- Roukema, R., recensie van: Jonathan Hill, Christendom, De eerste 400 jaar, Heerenveen 2016, in: Friesch Dagblad, 16 nov. 2016, 10
- Spronk, K., ‘Rituelen in de Bijbel’, in: Ouderlingenblad 93 (juli/aug.
Protestantse Theologische Universiteit
103
Weblogs
PUBLICATIES JUNIORONDERZOEKERS
- Houtman, A., 22 april Onze Vader https://www.pthu.nl/Bijbelblog/ Onzevader/ (1486 woorden)
Boekdelen (refereed)
- Houtman, A., 14 juli Beloofd land? https://www.pthu.nl/ Bijbelblog/!/32541/beloofd-land (1298 woorden)
Conferentiebijdragen
- Houtman, A., 29 september Jozef volgens de oude rabbijnen, https:// www.pthu.nl/Bijbelblog/!/34523/jozef-volgens-de-oude-rabbijnen
Recensies
(1541 woorden)
- Ernst Boogert, recensie van E. Porter & Andrew W. Pitts,
- Klinken, G.J. van, Bijbelblog ‘Beloofd Land’, op: https://www.pthu.nl/ Bijbelblog 18 augustus 2016 (1070 woorden)
Fundamentals of New Testament Textual Criticism, Stanley, in: A Journal of Biblical Textual Criticism 21 (2016).
- Korpel, M.C.A., `Adam, Eva buiten de Bijbel’, Bijbelblog PThU, 2 juni 2016 (1722 woorden).
Valorisatie
- Krans, J.L.H., 1 september 2016: Bijbelblog over Erasmus’ editie van het Nieuwe Testament (1516) [https://www.pthu.nl/
Vakpublicaties
Bijbelblog/!/33211/wat-maakt-het-jaar-2016-zo-bijzonder] (1762
- Ernst Boogert, ‘De handschriften van het Griekse Nieuwe Testament:
woorden) - Krans, J.L.H., 22december 2016: Bijbelblog over de maagdelijke
Op verkenning in de wereld achter vertalingen’ in: Met Andere Woorden, 16:3&4 (2016), 64-77.
geboorte [https://www.pthu.nl/Bijbelblog/!/1702/geboren-uit-demaagd-maria] (1326 woorden) - Merz, A., PThU Bijbelblog: Hoe Bijbels is de opstandingsfilm Risen? (1685 woorden); 7 april 2016: https://www.pthu.nl/
Populariserende publicaties - Ernst Boogert, ‘Tekstkritiek: bedreiging?’ in: De Waarheidsvriend 27 (2016), pp. 14-15.
Bijbelblog/!/27727/hoe-bijbels-is-de-opstandingsfilm-risen - Roukema, R., “Komt reïncarnatie in de Bijbel voor?”. Weblog PThU, 16 juni 2016 (1382 woorden) - Roukema, R., “Overwegingen bij ‘Jouw hand, mijn glimlach’ en ‘Hoe goed moet je zijn?’ Gebedsweek voor de Eenheid, 15-22 januari 2017: Herdenking van 500 jaar Reformatie”, op http://www. protestant500overijssel.nl (5 pp.) - Sanders, P., https://www.pthu.nl/Bijbelblog/ Sprak God echt? (ruim 1000 woorden) - Sanders, P., https://www.pthu.nl/Bijbelblog/ Een lang leven en dan de dood? (ruim 1000 woorden) - K. Spronk, ‘Heeft Jeremia dit echt gezegd?’, Bijbelblog website PThU augustus 2016. (1182 woorden) - K. Spronk, ‘Het veelkleurige verhaal van Jozef’, Bijbelblog website PThU, september 2016 (1216 woorden)
Weblogs - Ernst Boogert, ‘Is de Bijbel wel goed overgeleverd 1?’ in: Bijbelblog PThU (14 januari 2016). - Ernst Boogert, ‘Is de Bijbel wel goed overgeleverd 2?’ in: Bijbelblog PThU (27 januari 2016). - Ernst Boogert ‘Tekstkritiek doet ertoe: Johannes 1:18’ in: Bijbelblog PThU (24 november 2016) - Robin ten Hoopen, Bijbelblog PThU over ‘mens als beeld van God’ (25 februari 2016) - Robin ten Hoopen, Blog op ikmisje.eo.nl - Hoopen, Robin ten, ‘De bus naar onsterfelijkheid’ in: nietsnieuwsblog. nl (26 januari 2016) - Hoopen, Robin ten, ‘It’s got to be somebody’s fault’ in: nietsnieuwsblog.nl (2 augustus 2016) - Hoopen, Robin ten, ‘Gedenk je doden: alle(r)zielen’ in: nietsnieuwsblog.nl (1 november 2016)
104
Jaarstukken 2016
PUBLICATIES VEG
Universitair hoofddocent Prof.dr. R.H. Reeling Brouwer
Recensies
Prof.dr. R.D.N. van Riessen
- Mietus, L., Bespreking van Maarten J. Aalders, Gereformeerden onder elkaar (2015) in: DNK 85 (december 2016), 90-91. (DNK niet op
Universitair docenten
DGO-lijst)
Dr. H.S. Benjamins Dr. Th.A. Boer
Valorisatie
Dr. K.W. de Jong Dr. E.P. Schaafsma
Monografieën voor niet wetenschappelijke professionals en
Dr. G.M. Speelman
geïntereseerden
Dr. P.H. Vos
- R. Roukema en L. Mietus, De Bijbel besproken. Bezinning en gesprek
Dr. L.A. Werkman
over enkele Bijbelse onderwerpen (Brochurereeks Bond nr. 43, 2016), 61 pp. - L. Mietus (ed.), Catalogus van de bibliotheekcollectie van het seminarium van de Bond van Vrije Evangelische Gemeenten in
Onderzoekers Dr. K. Bom Dr. E. van ‘t Slot
Nederland (Brochurereeks Bond nr. 44, 2016), 88 pp. Promovendi Populariserende publicaties
Drs. E.D. Hof
- L. Mietus, ‘Zending en Bond. Een kleine schets van de geschiedenis
Drs. C. van der Knijff
vóór 1975’, in: Ons Orgaan, dec. 2016.
Drs. M.C.L. Oldhoff Drs. G.F. Willemsen
B. BELIEFS
Drs. G. van Zanden
Programma: Transforming Life
Bijzonder hoogleraren
Programmaleider: prof.dr. F. de Lange
Prof. dr. A. Brüning Prof.dr. W.H.Th. Moehn
Onderzoekers:
Prof.dr. D. Nagy
Hoogleraren
Prof.dr. R.H. Reeling Brouwer
Prof.dr. M.M. Jansen Prof.dr. F. de Lange Prof.dr. J. Muis
Onderzoeker VEG
Prof.dr. B. van den Toren
Dr. T.L. Hettema
Prof.dr. H.E. Zorgdrager
Protestantse Theologische Universiteit
105
PUBLICATIES SENIOR ONDERZOEKERS
Studies/ Theological Studies 72 (2016) 4, a3842, 7 pages. http://dx.doi. org/10.4102/hts.v72i4.3842. Categorie C.
Tijdschriftartikelen (refereed) - Boer, Theo, ‘De functie van het geweten in de ethiek’, in: Nederlands Tijdschrift Kerk & Recht 9 (2016), 16-24. (DGO C) - Boer, Theo en Berend Borger, ‘Uit de vergetelheid: het Hervormde rapport over abortus provocatus in 1971’, in: Nederlands Theologisch Tijdschrift, 70 (2016) 1, 15-30. (DGO B) - Boer, Theo, ‘Rushing towards Death? Assisted Dying in the Netherlands, in: The Christian Century, 133 (April 13, 2016) 4, 24-7. (DGO C) - Boer, Theo, ‘Following the Guide? Why Dutch and Belgian Experiences on Assisted Dying Should Concern other Countries’, in: Zadok (Australia) 131 (Winter 2016), 5-8. (DGO C) - Boer, Theo and Bart Koopman, ‘Turning Points in the Conception and Regulation of Physician-Assisted Dying in the Netherlands’, in: American Journal of Medicine 129 (July 2016) 7, 45-6. (DGO A) http://
- Nagy, Dorottya, “Theology-missiology on the Move: Loving and One Another, Back to Basics”, Exchange 45 (2016) 4, 364-381. (DGO A) - Reeling Brouwer, R.H., ‘De klassiek gereformeerde theologie in de predikantsopleiding’, in: Theologia Reformata (2016) 2, 118-115 (C ) - Schaafsma, Petruschka, ‘Verwantschap – tussen theologie en antropologie’, in: Nederlands Theologisch Tijdschrift 70 (2016) 2, 99112 (B) - Speelman, G.M., ‘Tolerance of Turkish Muslims in Dutch Society’ in: Exchange 45 (2016), 154-172 (DGO A) - Schaafsma, E.P. ‘Huiselijk geluk. Familie als mysterie dat richting geeft’, Theologia Reformata 59 (2016) 4, 355-365 (C) - Toren, Benno van den, ‘Human Evolution and a Cultural Understanding of Original Sin’, in: Perspectives on Science and Christian Faith, 68 (March 2016) 1, 12–21. (DGO B) - Toren, Benno van den. “Secularisatie in Afrika: Een Casestudie
www.cmq.org.uk/CMQ/2015/Nov/dutch_experiences_on_regulating.
over Het Belang van de Systematische Theologie Voor de
html
Religiewetenschappen”, in: Nederlands Theologisch Tijdschrift 70
- Bom, Klaas, Petruschka Schaafsma, Heleen Zorgdrager en Benno van den Toren, ‘De eigenheid van theologie: een reactie op Klaar om te
(2016) 2, 140–150. (DGO B) - Toren, Benno van den, ‘Distinguishing Doctrine and Theological Theory
wenden’ in: Nederlands Theologisch Tijdschrift, 70 (2016) 2, 87-98.
– A Tool for Exploring the Interface between Science and Faith’, in:
DGO: B
Science and Christian Belief, 28, (October 2016) 2, 55–73. (DGO C)
- Bom, Klaas, ‘Casus Kinshasa: Over de relatie tussen de antropologie van het christendom en systematische theologie’, in: Nederlands Theologisch Tijdschrift, 70 (2016) 2, 128-139. DGO: B - Jansen, M.M., ‘Conversion in Post-secularity: Understandings on the
- Vos, P.H., ‘“A Human Being’s Highest Perfection”. The Grammar and Vocabulary of Virtue in Kierkegaard’s Upbuilding Discourses’, in: Faith and Philosophy, 33 (2016) 311-332 (A). - Zorgdrager, Heleen, ‘Het punkgebed van Pussy Riot: Een dans van
Missiological Field’, in: Mission Studies, 33 (2016) 3, 1–24. Categorie
sociale wetenschappen en theologie’, in: Nederlands Theologisch
A.
Tijdschrift 70 (2016) 2, 113-127. B
- Jong, K.W. de, ‘Zo mogelijk met eenparige stemmen’, in: NTKR (2016) 2, 107-119 (DGO: onbekend, in ieder geval stevig refereed). - Lange, F de, ‘Deterritorializing Dementia: A Review Essay of John Swinton’s Dementia: Living in the Memories of God’, in: Health and Social Care Chaplaincy, 4 (2016) 2, 168-179 (B) - Muis, J., ‘De betekenis van de klassiek-gereformeerde theologie voor
- Zorgdrager, Heleen, ‘Epiphany between the Barricades: The Ukrainian Maidan as a Sacred Space’, in: Yearbook of Ritual and Liturgical Studies, 32 (2016), 167-188. B - Zorgdrager, Heleen, ‘Does Hope Need Heroes? Towards a Feminist Political Theology in the Context of the Russian Ukrainian Conflict’, in:, Sabine Dievenkorn, Teresa Toldy (eds.), Sharing the Word of Hope
het huidige predikantschap’, in: Theologia Reformata 59 (2016) 2,
with the World, Leuven: Peeters 2016, Thematic Issue of Journal of
102-107. Categorie C.
the European Society of Women in Theological Research 24 (2016)
- Muis, J., ‘Rethinking the creative power of God’, in: HTS Teologiese
106
81-106. B
Jaarstukken 2016
Tijdschriftartikelen (non refereed) - Benjamins, Rick, ‘Verlangen als theologisch thema’, in: Kerk en Theologie 67 (2016) 1, 5-20. (DGO-C). - Bom, Klaas, ‘Afrikaanse spiegels voor Westers geloof in de wetenschap’, in: Radix, Tijdschrift voor geloof wetenschap en
Categorie A. - Nagy, Dorottya, A: ‘Minding methodology. Theology-Missiology and migration studies’ in: Frederiks, Martha & Nagy, D (eds), Religion, Migration and Identity: Methodological and theological explorations, Leiden: Brill 2016, 30-59.
samenleving, 42 (2016) 1, 4-14. DGO: C - Bom, Klaas, ‘Missionair werk in het perspectief van de wereldwijde kerk’, in: Kerk en Theologie, 67 2016) 3, 240-253, DGO: C - Bom, Klaas, ‘Perspectives alternatives sur la relation entre science et foi chrétienne de l’Afrique francophone’, in :Diathèke (FATEAC, Abidjan), décembre 2016. - Lange, Frits de, ‘En God sprak: “Ik besta niet”‘ , in: Kerk en theologie, 67 (2016) 3, 229 – 239. - Reeling Brouwer, R.H. ‘Liebe, Leserin, Liebe Leser’ en ‘Einleitung’, in: Zeitschrift für dialektische Theologie 32 (2016) 1, 3-4; 8-13 - Vos, P.H. ,‘Goed werk: Een eschatologische herwaardering van roeping’, in: Kerk en theologie 67 (2016) 3, 360-375 (C). - Vos, P.H., ‘Barmhartigheid voorbij de grenzen van mijn handelen’, in: Kerk en theologie 67 (2016) 2 , 94-96 (tevens gepubliceerd op www. theoblogie.nl, 1 april 2016) (C).
- Reeling Brouwer, R.H., ‘Chapter 4. Election’, in: Paul T. Nimmo & David A.S. Fergusson, The Cambridge Companion to Reformed Theology, Cambridge: Cambridge University Press 2016, 44-59. - Speelman, G.M., ‘Power women. The retelling of sacred narratives in an interreligious context’, in: Alberdina Houtman, Tamari Kadari, Marcel Poorthuis and Vered Tohar (eds.) Religious Stories in Transformation: Conflict, Revision and Reception. Jewish and Christian Perspectives Series. Leiden: Brill 2016, 399-414 (A) - Speelman, G.M., ‘Claiming space for women: women reading Scripture in critical dialogue’, in: Ulrich Winkler, Lydia Rodriguez Fernandes, Oddbjorn Liervik (eds.), Contested Spaces, Common Ground. Space and Power Structures in Contemporary Multireligious Societies. Currents of Encounter 50. Leiden: Brill Rodopi 2016, 176192 (A) - Zorgdrager, Heleen, ‘Women’s Bonding in a Spiritual Revolution.
Boeken
The Maidan and Post-Maidan Experience’, in: Elżbieta Adamiak,
- Muis, J., Onze Vader. Christelijk spreken over God, Zoetermeer:
Małgorzata Chrząstowska, Małgorzata Grzywacz, Justyna
Boekencentrum, 2016, 436 pp. - Reeling Brouwer, R.H., Eeuwig leven. Agamben & de theologie, Amsterdam: Sjibbolet (Oratio Reeks deel 7) 2016, 74 pp.
Melonowska, Sonia Sobkowiak (eds.), Friendship with the Other. Religions-Relations-Attitudes, Gniezno European Studies – Monograph Series Vol. 21, 2016, 163-182.
Boekdelen (refereed)
Boekdelen (non refereed)
- Boer, Theo, Jolanda van Boven en Dick Mul, ‘Inleiding’, in: Theo
- Bom, Klaas, ‘‘Movements of the heart.’ Blaise Pascal on Affections’
Boer en Dick Mul (red.), Lijden en volhouden. Amsterdam: Buijten &
in: Amos Yong and Dale Coulter (ed), The Spirit, Affectivity, and the
Schipperheijn 2016, 7-18 (DGO C)
Christian Tradition Notre Dame: University of Notre Dame Press, 2016,
- Boer, Theo en Stef Groenewoud, ‘Ziekte, lijden en lijdzaamheid in de vroege kerk’, in: Theo Boer en Dick Mul (red.), Lijden en volhouden. Amsterdam: Buijten & Schipperheijn 2016, 36-52 (DGO C) - Jansen, M.M., ‘Christian Migrants and Theology of Space and Place’, in: U. Winkler, L. Rodriguez Fernandez, O. Leirvik (eds),
207-231 - Lange, F. de, ‘Gerontophobia: de heimelijke weerzin tegen de ouderdom’, in: Noëlle Sant, Dolly Deeg (red.), Oud worden is normaal, Amsterdam: VU University Press 2016, 53 – 54. - Reeling Brouwer, R.H., ‘Frits Kuiper en christenen voor het socialisme’,
Contested Spaces Common Ground: Space and Power Structures in
in: Alle G. Hoekema & Pieter Post (eds.), Frits Kuiper (1898-1974).
Contemporary Multireligious Societies, Leiden: Brill 2016, 147-161.
Doopsgezind theoloog. Voordrachten en getuigenissen over Kuiper en
Protestantse Theologische Universiteit
107
een selectie van zijn brieven (Manuscripta Mennonitica IX), Hilversum: Verloren, 2016, 33-41. - Vos, P.H., ‘Nawoord’, in: Søren Kierkegaard, Opbouwende toespraken in verschillende geest (Søren Kierkegaard Werken 12) (vert. H. van
- Boer, Theo, ‘The Ethics of Euthanasia: An Ethicist’s Observation from the Dutch Review Procedure.’ Keynote op het Euthanasia forum at the ambassador’s residence op 23 november 2016 in Budapest - Nagy, Dorottya, Green pastures? Human Mobility and Christian
Munster, F. Florin & P.H. Vos, ed. F. Florin & P.H. Vos), Budel: Damon
Communities in Central and Eastern Europe at the annual conference
2016, 365-388 (B?)
of the Central and Eastern European Association for Mission Studies,
- Vos, P.H., ‘Vocation Reconsidered: Calvinistic Accounts of the Good and Relativity of Work’, in: Ábrahám Kovács (ed.), Reformed Churches
10 May 2016, Osijek, Croatia - Reeling Brouwer, R.H., ‘Die Thora als Unterricht auch für die
Working in Unity and Diversity: Global Historical, Theological and
Ekklesia’, Referat Bibel-Kongress ‘Christus und das Alte Testament’,
Ethical Perspectives, Budapest: L’Harmattan, 2016, 194-210.
Woltersburger Mühle (Kreis der “Jungen Kirche”), 26. Bis 28. August 2016
Dissertaties - Brink, G.: P. Veerman, Bidden leren. Vergelijkend onderzoek naar het eigen karakter van het gebedsonderwijs in de Heidelbergse
- Speelman, G.M., 7 Juli: ‘Religious Map of the Netherlands’. Journées d’Arras (jaarlijkse conferentie van kerkelijke islamdeskundigen in Europa)
Catechismus, Zoetermeer: Boekencentrum Academic 2016. Promotie op 20 januari 2016. - Muis, J.: A. Gooijer, De Geest in schepping en verlossing. De
Congresbijdrage (zelf ingediend voorstel) - Benjamins, H.S.,Life, Love and Hope, een reactie op Jan-Olav Henriksen,
betekenis van Pinksteren in de theologie van Karl Rahner en Karl
bijdrage aan het expertseminar ‘Transforming Life’, 19 september 2016
Barth, Zoetermeer: Boekencentrum Academic 2016. Promotie op 7
in Amsterdam.
april 2016. - Jansen, M.M.: E.D. Hof, Reimagining Mission in the Postcolonial Condition: a Theology of Vulnerability and Vocation at the Margins, Zoetermeer: Boekencentrum 2016. Promotie op 30 november 2016.
- Benjamins, H.S.,Catherine Keller’s Constructive Theology. A Very Short Introduction, bijdrage aan ‘Conversations After God’, 27 september 2016 in Pretoria. - Benjamins, H.S., Response to the Lectures held in the AAR-session: ‘Can Liberal Theology Be Revolutionary’, 21 november San Antonio.
Congresbijdrage (keynotes) - Boer, Theo, ‘Vrij om te sterven’, Groen van Prinstererlezing (Groenlezing) 2016, Gertrudiskapel Utrecht, 3 maart 2016 - Boer, Theo, ‘Prenatal diagnostic genome wide testing for prenatally
- Boer, Theo, ‘Christian Smith on the Political Disengagement of Emerging Adults’. Paper op de Society of Christian Ethics, 9 januari 2016, Toronto - Bom, Klaas, ‘Studying the discourses of students and academics from
identified fetal congenital abnormalities: some critical remarks’.
Abidjan and Yaoundé on the relation between Science and Christian
Keynote op de ESHRE conferentie All about preconception,
Faith for the mission at campuses in Francophone Africa’, IAMS
preimplantation and prenatal genetic testing, 14 april 2016,
conference, Seoul, august 2016
Maastricht. - Boer, Theo, ‘The Relationship between Ethics and Law: Experiences from the Dutch Euthanasia Practice’. Keynote op het Seminar ‘Human Dignity and Law in Life and Death’, Harvard Law School, 3 juni 2016 - Boer, Theo, ‘The Ethics of Mission. A response to Sam Wells’ paper, “Mission: Being with Those of No Professed Faith”,’ Groningen, 26 September 2016.
108
- Jong, K.W. de, ‘Towards appeal proceedings in the Protestant Church in the Netherlands that serve the upbuilding of its communities’ Princeton NY, 20 april 2016 - Lange, F. de, Peter Rollins’ Religionless Christianity: The Radical Bonhoeffer for a New Generation, Internat. Bonhoeffer Conference Basel, 6 – 10 juli 2016 - Muis, J. Consultation Heidelberg – Amsterdam (prof. C. van der Kooi en
Jaarstukken 2016
prof. M. Welker) ‘Can the triune God himself be changed?’, 14 oktober 2016 Amsterdam - Nagy, Dorottya, “Conversion controlled: Missiological reflections on churches’ at IAMS, 11-17 August, 2016, Seoul, Korea - Riessen, Renée van, Co-referaat wetenschappelijke consultatie 20 mei
transgender lifestories and Gregory of Nyssa’s ‘On Perfection’ “ - Zorgdrager, Heleen,BASEES conference Cambridge, UK, April 2016, “Gender Issues in the Battle-zone: the Narrative of “Traditional Values” as both Unifying and Confrontational” - Zorgdrager, Heleen, Orthodox Kaleidoscope Network Conference, May
2016: Co-referaat bij lezing van prof. D. Smit (Stellenbosch University
2016, Amsterdam, Titel: “The Oppositional Pairing of Church Identity
SA) over Justice as/and Compassion? On Different Traditions of Political
and Gender Ideology: Post Maidan Navigation of Traditional Values” –
Theology bij de ‘Joint Consultation of the Protestant University of the Netherlands and the Faculty of Theology, Stellenbosch University, South Africa, 18-20 May 2016, Groningen - Riessen, Renée van, Co-referaat bij keynote: 16 augustus 2016: Co-
methodological approach - Zorgdrager, Heleen, ASEEES-MAG conference Lviv, Ukraine, June 2016, “The Oppositional Pairing of Church Identity and Gender Ideology: Post-Maidan Navigation of Traditional Values” – political approach
referaat Whose humanism? Which Christianity? bij lezing van prof. Jens Zimmerman (Trinity Western University) over The Promise of Christian
Overige output
Humanism voor conferentie Christianity and the Future of our Societies of the Association of Reformational Philosophy in Leuven 15-19
Recensies
Augustus 2016.
- Bom, Klaas, - J. van der Kamp, A. Goudriaan en W. van Vlastuin (red),
- Slot, Eward van ‘t, Bonhoeffer,Kierkegaard und der Sprung des Glaubens, Int Bonhoeffer Congres Basel juli - Speelman, G.M., 15 augustus: ‘Learning and Teching the Faith. Training Converts in the Netherlands.’ IAMS conferentie Seoul - Speelman, G.M., 25 augustus: ‘The Hermeneutical Competence.
Pietas reformata. Religieuze vernieuwing onder gereformeerden in de vroegmoderne tijd Zoetermeer, Boekencentrum 2015, in: Kerk en Theologie, 67 2016) 2, 198-99. DGO: C - Bom, Klaas, - Jan A. B. Jongeneel, Nederlandse zendingsgeschiedenis. Ontmoeting van protestantse christenen met andere godsdiensten en
How to create inclusive thinking in a Pluralistic Religious Context.’
geloven (1601-1917), Zoetermeer: Boekencentrum, 2015, in: Kerk en
Conference of the Netherlands Indonesia Consortium for Muslim-
Theologie 67 (2016) 1, 86-87. DGO: C.
Christian Relations, Ambon - Toren, Benno van den, International Association of Mission Studies,
- Vos, P.H., - Wim R. Scholtens, Alle gekheid op een stokje. Kierkegaard als psycholoog, Baarn: Ten Have 1979, in: Jon Stewart (ed.),
‘On the Value of Action and Participatory Research for Intercultural
Kierkegaard Secondary Literature (Kierkegaard Research: Sources,
Theology: Reflections in the Light of a Research Project on ‘Science and
Reception, and Resources, Vol. 18, Tome I), London/ New York:
Religion in French-Speaking Africa’ - Toren, Benno van den, ‘Is Africa Incurably Religious? Secularisation and
Routledge 2016, 241-244 (B?) - Vos, P.H., - Karl Verstrynge, De hysterie van de geest. Melancholie en
Discipleship in Africa II’ (initatiefnemer en conferentievoorzitter), ‘The
zwaarmoedigheid in het pseudonieme oeuvre van Kierkegaard, Leuven:
relationship between the secular and evangelistic calling of followers of
Peeters 2003, in: Jon Stewart (ed.), Kierkegaard Secondary Literature
Christ’
(Kierkegaard Research: Sources, Reception, and Resources, Vol. 18,
- Vos, P.H., Presentation Research Project at Conference Moral Beacon Project, Wake Forest University USA (17-7-2016) - Vos, P.H., Response to Dion Forster’s lecture on ‘Empathy and Compassion at the Intersection of Theology and Science’ (19-5-2016) - Zorgdrager, Heleen, AAR Annual Meeting San Antonio, USA, November 2016 Titel: “Transfiguration: an intertextual reading of
Protestantse Theologische Universiteit
Tome I), London/ New York: Routledge 2016, 263-267 (B?). - Vos, P.H., - William Werpehowski, Karl Barth and Christian Ethics. Living in Truth, Franham: Ashgate 2014 and Kirk J. Nolan, Reformed Virtue after Barth: Developing Moral Virtue Ethics in the Reformed World, Louisville: Westminster John Knox Press 2014, in: Zeitschrift für Dialektische Theologie 32 (2016) 1, 202-205 (C).
109
Redactie bundels (refereed) - Frederiks, Martha & Nagy, D (eds), Religion, Migration and Identity: Methodological and theological explorations Brill, 2016.
- Lange, Frits de, ‘Hemelheimwee’, Column in: De Verwondering, (2016) 3, 34 - Lange, Frits de, ‘Zachte machine’, Column in: De Verwondering, (2016) 4, 71
Redactie bundels (non refereed) - Boer, Theo en Dick Mul (red.), Lijden en volhouden. Amsterdam: Buijten & Schipperheijn 2016, 200 pp. (DGO C) - Reeling Brouwer, R.H., ‘Barths Römerbrief – damals und heute’, Zeitschrift für dialektische Theologie 32 (2016) 1, / nr. 63 206 pp. - Vos, P.H., Søren Kierkegaard, Opbouwende toespraken in verschillende geest (Søren Kierkegaard Werken 12), vert. H. van Munster, F. Florin & P.H. Vos, ed. F. Florin & P.H. Vos, Budel: Damon 2016, 420 pp (B?) - Vos, P.H., A.C. Meesters, H.C. Stoffels, red. Themanummer ‘De waarde van werk’, Kerk en theologie 67 (2016) 4 (C).
- Lange, Frits de, ‘Helemaal in je element. Inleiding.’ in: Zwembad Plons. Ruim 40 jaar zwembad Plons in Vries in woord en beeld, uitgave Stichting Vrienden van de Brink, in samenwerking met Koninklijke Visio De Brink, Vries 2016, 10 – 12. - Reeling Brouwer, R.H., ‘Zur Auflösung etlicher theologischer Fakultäten in den Niederlanden’, in: Pfälzisches Pfarrerblatt. Sonderheft zum Stipendium Bernardinum, 106 (2016) 1, 16-22. - Reeling Brouwer, R.H., ‘Oerwoorden in de vroege 21e eeuw – naar een nieuw Bijbels ABC’, in: In de Waagschaal 45 (2016) 12, 8-11 - Riessen, Renée van, ‘Zingeving als Levenskunst’, in: ICA Zin(geving), Augustus 2016, p. 20-23. (ICA is het semi-wetenschappelijk tijdschrijft van Itiwana, studievereniging Culturele Antropologie en
Inaugurele rede - Nagy, Dorottya, “Theologie-missiologie in beweging: liefhebben en de ander, terug naar af, PThU, 4 maart 2016.
Ontwikkelingssociologie, Universiteit Leiden) - Schaafsma, Petruschka, ‘Wat kenmerkt de familieband? Over het belang van het peilen van ‘het natuurlijke’ in de ethiek’, in: Wapenveld 66 ( 2016) 5, 2-8
Valorisatie
- Slot, E. van ‘t, ‘Bidden met andersgelovigen’, in: H.C. van der Meulen, E. van ’t Slot e.a., 12 artikelen over bidden, Zoetermeer:
Vakpublicaties - Benjamins, Rick, Jan Offringa, Wouter Slob (red.), Liberaal christendom. Ervaren, doen, denken, Vught: Skandalon, 2016, 240 pp. Daarin: - Benjamins, Rick, Waar wij ons bevinden. Een lokalisatie op de theologische landkaart, p. 12-42. - Benjamins, Rick, Boven onszelf uitstijgen door de Geest, p. 62-72. - Benjamins, Rick, Christus, belichaming van God, p. 82-92. - Benjamins, Rick, God laten bestaan, p. 92-102. - Lange, Frits de, ‘We worden ouder, ja – maar wat is ‘oud’?‘, in: Woord & Dienst september 2016, 18 – 21. - Lange, Frits de, ‘En God sprak: “Ik besta niet”, essay in: Letter & Geest, 11 juni 2016 - Lange, Frits de, ‘Vrij in de kop’, Column in: De Verwondering, maart
Boekencentrum 2016, 75-91 - Slot, E. van ‘t, ‘Een fiere kerk: Over het licht voor de wereld zijn’, in: H. de Leede, H.J. Paul (red.), Discipelschap: Een theologische peiling, Boekencentrum Zoetermeer, 2016, 75-91 - Slot, E. van ‘t, ‘Kwetsbaarheid: Bijbelschets bij Johannes 3:1-21’, in: Wapenveld 66 (2016) 5, 9-10 - Vos, P.H., ‘Hoe beschaafd is God?’, in: Geloof en Wetenschap Opinie van Forum C (Juni 2016), 3-5. - Vos, P.H., ‘Oefenen in het goede leven. De kerk als leergemeenschap’, in: Dienst 64 (2016) 3, 93-97 - Zorgdrager, Heleen, “Human rights and traditional values discourse within the Orthodox Churches”, in: Finding common ground to dialogue on faith, sexuality and human rights. Keynotes and reflections from the ICCO and Norwegian Church Aid conference, Utrecht 2016, 30-35.
2016, nummer 1, 66.
110
Jaarstukken 2016
Populariserende publicaties - Boer, Theo, ‘Ondraaglijkheid blijft het criterium’, in: Trouw, 18 januari 2016. - Boer, Theo, ‘Kindereuthanasie is onnodig en slecht idee’, in: NRC, 22 januari 2016 - Boer, Theo, ‘Down is niet altijd alleen maar lijden’, in: Trouw, 26 februari 2016 - Boer, Theo, ‘Springen uit een brandende flat’. Deel van de Groenlezing 2016, in: Nederlands Dagblad, 3 maart 2016 - Boer, Theo, ‘Verwachtingen over mensverbetering zijn overspannen’, in: De Nieuwe Koers (2016) 2, 15. - Boer, Theo, ‘Beperk de medische bemoeienis bij euthanasie zo veel mogelijk’, in: Friesch Dagblad, 4 maart 2016 - Boer, Theo, ‘Toetsingscommissies zien veel niet’, in: Nederlands Dagblad, 12 mei 2016 - Boer, Theo, ‘Hoe het Nederlandse protestantisme de euthanasiegedachte ondersteunde’, in: PThUnie 10,2 (Juni 2016), 223 - Boer, Theo, ‘Het embryo is het kind van de rekening’, in: Christelijk Weekblad, 8 juli 2016, 12
- Jong, K.W. de, ‘De studiezin moet niet getemperd worden’, in: ND 14 november 2016 - Muis, J., ‘De Maaltijd van de Heer’, Notitie van de Generale Synode van de Protestantse Kerk in Nederland, 17 november 2016, 11 pp - Reeling Brouwer, R.H., Jan Taeke Bakker, in: PThUnie 10 (2016) 2, 14 - Reeling Brouwer, R.H., In memoriam Prof. Dr. Nico T. Bakker, PThUwebsite 04-01-2016 - Reeling Brouwer, R.H., In memoriam Prof. Dr. Hermannus Herman Miskotte, PThU-website 25-07-2016 - Riessen, R.H. van, “Opluchting” in de serie De echo van de heldere afgrond van Wiman als bijdrage aan digitale publicatie van Literair Tijdschrift Liter over de mystiek-poëtische meditaties van Chris Wiman, verschenen op 4-1-2016 - Slot, E. van ‘t, ‘De Saboteur’, in: G.J. Segers (red) Bonhoeffer Spion predikant held, (Bonhoeffer glossy) Vuurbaak (2016), 54-57 - Slot, E. van ‘t, ‘Vier lessen van Dietrich Bonhoeffer, Geef je verzet aan God’, in: EO Visie 4 mei 2016 - Speelman, G.M., Voor Radix (tijdschrift van Forum C) een recensie van Peter Abspoel, Zingeving in het Westen, in: Radix, 42 (2016) 4, 304308
- Boer, Theo, ‘Waarom een beroep op je geweten geen gewoonte moet worden’, in: In Dienst der Genezing/ CMF Magazine 45 (september
Monografieën voor niet-wetenschappelijke professionals en
2016) 3, 8-10.
geïnteresseerden
- Boer, Theo, ‘Waarom orgaandonatie geen plicht is’, in: Nederlands Dagblad (ND), 19 september 2016 - Boer, Theo, ‘Orgaandonatie. Geen plicht, maar denk er wel over na’,
Hoofdstukken in boeken voor niet-wetenschappelijke professionals en geïnteresseerden
in: Ouderlingenblad, 94 (2017) 1077 - Boer, Theo, ‘Meer dan het gewone? Over Christelijke medische ethiek’, in: De Oud Katholiek 132 (oktober 2016), 14-6 - Boer, Theo, en Maarten Verkerk, ‘Het klinkt mooi, maar niemand wenst zijn geliefden een voltooid leven toe’, in: Friesch Dagblad, 17 december 2016 - Jong, K.W. de, ‘Volg de geest en niet de letter van de beroepscode’, in: ND, 30 januari 2016
- Benjamins, Rick, ‘Geraakt door wat ons overstijgt’, in: Hans Snoek en André Mulder (red.), Hoe verder met het Verhaal, Zwolle: Windesheim, 2016, 23-35. - Reeling Brouwer, R.H., ‘Leenman: pionier, verkenner, uitdager’, in: Otto Kroesen, Willem Leenman, Anneke van Ojen, Wilmy Verhage, Als God stukloopt. Nagelaten werk van Bas Leenman, Vught: Skandalon 2016, 15-20.
- Jong, K.W. de, ‘Predikant verdient meer dan een toevallige gift’, in: ND 19 september 2016 - Jong, K.W. de, ‘Liturgie gaat ons niet redden van de verveling’, in: ND 12 oktober 2016
Protestantse Theologische Universiteit
111
Overig Interviews
negatief beeld frustreert abortusdebat’. Interview met o.m. Theo Boer, Nederlands Dagblad, 5 maart 2015
- Theo Boer, Benjamin Dürr, ‘Sterbehilfe: Niederländer erwägen
- Theo Boer, Christian Beneker, ‘Sterbehilfe in Holland: “Die Tötung
Legalisierung von Todespillen‘. Interview met o.m. Theo Boer.
auf Verlangen wird immer selbstverständlicher”,’ Interview met
SpiegelOnline, 5 januari 2016.
Theo Boer. Medscape Deutschland, 15 maart 2016, http://deutsch.
- Theo Boer, Marinde van der Breggen, ‘Wilt u een kind, lees dan eerst de bijsluiter’. Interview met o.a. Theo Boer over genetische counseling
medscape.com/artikelansicht/4904682#vp_2 - Theo Boer, Alwin Kuiken, ‘Na jaren van flinke stijging vlakt toename
aan paren met een kinderwens, Nederlands Dagblad, 15 januari
euthanasie nu af’, interview met o.a. Theo Boer. Trouw, 19 maart
2016.
2016
- Theo Boer, Heleen van Lier, ‘Gynaecologen heroverwegen leeftijdsgrens: “Kinderen tot 50 moet kunnen”,’ interview met o.a. Theo Boer, Volkskrant, 16 januari 2016. - Theo Boer, Freja Kierstein Johansen, ‘Aktiv dødshjælp er blevet
- Theo Boer, Pieter Bootsma, ‘Theo Boer over euthanasie’. Interview. Kerk in Stad 17,6 (19 maart 2016), 8-9. - Theo Boer, Corrie-Anne Everse, ‘De termen homo, hetero en bi worden gebruikt als stempels’. Interview met Theo Boer. Zicht.
hverdag i Holland’. Interview met o.m. Theo Boer, in: Ugeskrift for
Tijdschrift voor gereformeerd zicht op politiek en maatschappij 42,1
Laeger (The Journal of The Danish Medical Association), 5 februari
(2016), 7-11
2016. - Theo Boer, Servaas van der Laan, ‘Is Bart van U. nu een christenterrorist?’, interview met o.a. Theo Boer, Elsevier Weekblad, 5 februari 2016. - Theo Boer, Hilbert Meijer en Aaldert van Soest, ‘Waarom christenen meer begrip opbrengen voor euthanasie’. Interview met o.m. Theo Boer, Nederlands Dagblad, 13 februari 2016. - Theo Boer, Anne Vader, Interview met Theo Boer over NTRdocumentaire Levenseindekliniek. CIP, 17 februari 2016, http://www. cip.nl/dagelijks-leven/februari-2016/54443-de-tweet-van-dr-theoboer/nspGLGGqpLMJEHpIpGLKnsIrHEHKI - Theo Boer, Mirjam Hollebrandse, ‘Christenen te bescheiden in euthanasiedebat. Ethicus: herbeoordeling “Huppakee”-euthanasie door OM’, EO-Visie, 25 februari 2016, internetversie 19 februari
- Theo Boer, Edwin Kreulen, ‘Embryo is het kind van de rekening’. Interview met Theo Boer. Trouw (de Verdieping), 3 juni 2016 - Theo Boer, Rob Bruntink, ‘Het einde onder ogen zien. Overbehandeling en passende zorg’, interview met o.m. Theo Boer, ZinVol. PCOB-magazine over levenseinde, juni 2016, 8-10 - Theo Boer, Jaco van der Knijff, ‘Ondergedompeld in de Psalmen’, interview met o.m. Theo Boer. Reformatorisch Dagblad (RD), 30 juni 2016 - Theo Boer, Nico de Fijter, ‘Je lichaam is helemaal van jou, ook als je dood bent’. Interview met Theo Boer. Trouw, 15 september 2016 - Theo Boer, Kas Ligtenberg, ‘Kindereuthanasie’. Interview met Theo Boer en Eduard Verhagen, www.nieuwsredactie.net, 23 september 2016 . - Theo Boer, Letitia Lin, ‘生與死的兩難：安樂死在比利時’( “Euthanasia
2016, http://www.eo.nl/geloven/nieuws/item/ethicus-boer-pleit-voor-
in the Low Lands”), Interview met o.m. Theo Boer. The Reporter
herbeoordeling-door-om/
(Taiwan), 29 september 2016, https://www.twreporter.org/a/belgium-
- Theo Boer, Enzo van Steenbergen, ‘Als je niet meer wilt leven, moet je een ander daar dan mee belasten?’ Interview met Theo Boer. NRC Handelsblad, 1 maart 2016 - Theo Boer, Jakko Gunst, ‘Regie over euthanasie hoort niet bij arts, maar bij patiënt’. Interview met Theo Boer, Reformatorisch Dagblad, 1 maart 2016 - Theo Boer, Gerard Beverdam en Aaldert van Soest, ‘Angst voor
112
euthanasia - Theo Boer, René Fransen, ‘We kunnen dus minivarkens maken met een kleurtje, maar wíllen we dat ook?’ Interview met o.m. Theo Boer over CRISPR/Cas9. De Nieuwe Koers 2016, 9, 30-33 - Theo Boer, Steven Middelkoop, ‘Euthanasie en eindeloos doorbehandelen zijn twee zijden van één medaille’. Interview met Theo Boer. De Gezinsgids, 10 november 2016, 51-3.
Jaarstukken 2016
- Theo Boer, Michael Madden, ‘Euthanasia in the Netherlands’. Interview met o.m. Theo Boer, internet - Theo Boer, Ulla Poulsen, ‘Hollands regering vil gøre aktiv dødshjælp mulig for raske ældre’. Interview met o.a. Theo Boer, Kristeligt Dagblad (Denemarken), 14 oktober 2016. - Theo Boer, Maud Effting en Iris Koppen, ‘Als niet de arts beslist, maar de stervensbegeleider’. Interview met o.a. Theo Boer over voltooid leven, De Volkskrant, 14 oktober 2016. - Theo Boer, Alwin Kuiken, ‘Voltooid leven’. Interview met o.m. Theo Boer over voltooid leven, Trouw, 14 oktober 2016 . - Theo Boer, Sixtine Chartier, ‘Aux Pays-Bas, nous n’avons pas réussi à intégrer les personnes âgées’, interview met Theo Boer. La Vie Hebdo, 20 oktober 2016 . - Theo Boer, ‘Iets mis met de cultuur?’ Citaten van Theo Boer opgetekend uit de ADF (Alliance Defending Freedom) documentaire ‘Affirming Dignity’, Katholiek Niewsblad, 2 december 2016. - Theo Boer, Tibor Bérczes, ‘Maradejon meg az eutanázia kivételes jellege. Beszélgetés Theo Boer protestáns erkölcsfilozófussal az eutanázia lehetséges határairól’, in: Tibor Bérczes, Élni és halni hagyni. Beszélgetések a holland eutanáziagyakorlatról. Budapest: Corvina 2016, 53-73. Interview met Theo Boer
2016, www.kwdejong.nl (334 woorden) - K.W. de Jong, ‘Ingrijpen of niet?’, blog, 1-4-2016, www.kwdejong.nl (731 woorden) - K.W. de Jong, ‘Wat is een meerderheid?’, blog, 5-4-2016, www. kwdejong.nl (833 woorden) - K.W. de Jong, ‘Perspectief vanuit Princeton’, blog, 23-4-2016, www. kwdejong.nl (1225 woorden) - K.W. de Jong, ‘Kunnen we het niet makkelijker maken? Reflectie op Kerk 2025’, blog, 25-4-2016, www.kwdejong.nl (882 woorden) - K.W. de Jong, ‘Beroepen of benoemd’, blog, 30-4-2016, www. kwdejong.nl (692 woorden) - K.W. de Jong, ‘Ter hand stellen’, blog, 21-5-2016, www.kwdejong.nl (361 woorden) - K.W. de Jong, ‘Dooperkenning: de grenzen van de kerk’, blog, 21-52016, www.kwdejong.nl (1396 woorden) - K.W. de Jong, ‘Vergunningsplicht voor predikers in de kerk’, blog, 235-2016, www.kwdejong.nl (1151 woorden) - K.W. de Jong, ‘Handoplegging’, blog, 8-7-2016, www.kwdejong.nl (990 woorden) - K.W. de Jong, ‘Onder vier ogen: over aanspreken en vermanen’, blog, 9-7-2016, www.kwdejong.nl, (1232 woorden) - K.W. de Jong, ‘Overdopen’, blog, 13-7-2016, www.kwdejong.nl
Weblogs - K.W. de Jong, ‘Kerk 2025: vervolg’, blog, 25-1-2016, www. kwdejong.nl (556 woorden) - K.W. de Jong, ‘Beroepscode: niet te letterlijk nemen’, blog, 28-12016, www.kwdejong.nl (657 woorden) - K.W. de Jong, ‘Kerkgenootschap: ingeschreven is iets anders dan erkend’, blog, 29-1-2016, www.kwdejong.nl (421 woorden) - K.W. de Jong, ‘Beroepen zonder de gemeente?’, blog, 3-2-2016, www.kwdejong.nl (606 woorden) - K.W. de Jong, ‘Ambtstermijnen’, blog, 16-2-2016, www.kwdejong.nl (814 woorden) - K.W. de Jong, ‘De rekening van de predikant’, blog, 27-2-2016, www.kwdejong.nl (1100 woorden) - K.W. de Jong, ‘Machteloos met een volmacht’, Blog 25-3-2016 www. kwdejong.nl (341 woorden) - K.W. de Jong, ‘Toch maar doen, besluiten per mail?!’, blog, 26-3-
Protestantse Theologische Universiteit
(1028 woorden) - K.W. de Jong, ‘Kan dat: eerst voor een beroep bedanken en het daarna aannemen?’, blog, 22-7-2016, www.kwdejong.nl (993 woorden) - K.W. de Jong, ‘Kerkordelijk pionieren’, blog, 2-8-2016, www. kwdejong.nl (880 woorden) - K.W. de Jong, ‘Ergens toegelaten - overal toegelaten?’, blog, 15-92016, www.kwdejong.nl (833 woorden) - K.W. de Jong, ‘Geloven in mediation’, blog, 23-9-2016, www. kwdejong.nl (831 woorden) - K.W. de Jong, ‘Een Quaker te gast’, blog, 18-10-2016, www. kwdejong.nl (870 woorden) - K.W. de Jong, ‘Wat betaalt een uurtje catechese?’,blog, 18-10-2016, www.kwdejong.nl (569 woorden) - K.W. de Jong, ‘De vrijheid van de mee-etende dominee’, blog, 9-102016, www.kwdejong.nl (591 woorden)
113
- K.W. de Jong, ‘Lid van de landelijke kerk?’, blog, 25-10-2016, www. kwdejong.nl (626 woorden)
Vulnerability to Combat Racism, Mini-Symposium accompanying the Hendrik Kraemer lecture, May 17, 2016
- K.W. de Jong, ‘Ambtelijke vertegenwoordiging bij een uitvaart’, blog, 26-10-2016, www.kwdejong.nl (728 woorden) - K.W. de Jong, ‘Een gift achteraf’, blog, 9-11-2016, www.kwdejong.nl (697 woorden)
- Willemsen, G.F., ‘A Greek Edwards? On the relationship between Plato and Edwards.’ Paper gepresenteerd tijdens een internationale conferentie, belegd door het Jonathan Edwards Centre Japan, Tokyo 26-27 maart 2016.
- K.W. de Jong, ‘Eerste kerkordelijk rapport Kerk 2025 gepubliceerd’, blog, 9-11-2016, www.kwdejong.nl (798 woorden) - K.W. de Jong, ‘De contouren van de regiopredikant’, blog, 16-11-
Recensies - Hof, E.D., Ross, Cathy, and Steve Bevans, eds. Mission on the Road to Emmaus: Constants, Context, and Prophetic Dialogue. London: SCM
2016, www.kwdejong.nl (889 woorden) - K.W. de Jong, ‘Kerkelijk of wereldlijk’, blog, 9-12-2016, www.
Press, 2015, in: TussenRuimte 1 (2016), 57-58. - Knijff, C. van der, David E. Wilhite, The Gospel according to Heretics:
kwdejong.nl (571 woorden)
Discovering Orthodoxy through Early Christological Conflicts (Grand Media optredens (presentatie onderzoeksproduct
Rapids: Baker Academic, 2015). In: Theologia Reformata, 59 (2016) 3,
Nagy, Dorottya, Interviews in lokale TV over migratie en theologie in
297-299. - Knijff, C. van der, Kent Eilers and Kyle C. Strobel (eds.), Sanctified by
Hongarije;
Grace: A Theology of the Christian Life , London: Bloomsbury T&T
Contacten met RD, Nederland
Clark, 2014, in: Journal of Reformed Theology, 10 (2016) 2, 173-74. PUBLICATIES JUNIOR ONDERZOEKERS
- Oldhoff, M.C.L., Peter Tyler The Pursuit of the Soul: Psychoanalysis, Soul-making
Tijdschriftartikelen (refereed)
and the Christian Tradition , New York: Bloomsbury T&T Clark,
- Knijff, C. van der, “’Guide me, o Thou Great Jehovah’ - A Typology
2016, in: Journal of Reformed Theology, 10 (2016) 4,: 368
of Divine Guidance in Contemporary Evangelicalism”, in: European Journal of Theology XXV (2016) 2, 179-188.
–369. Read: http://booksandjournals.brillonline.com/content/ journals/10.1163/15697312-01004004
- Oldhoff, M.C.L., ‘Pauline Mindfulness? Paul’s Interaction With
- Zanden, G. van, ‘K.H. Miskotte, Mystiek en bevinding, K. Bras, W. van
Trichotomic Anthropology’, in: Nederlands Theologisch Tijdschrift 3
der Meiden, R.H. Reeling Brouwer [etc.]’, in: Theologia Reformata 58
(2016), 195-211.
(maart 2016) 1, 73-75
- Zanden, G. van, ‘”I forgave you all that debt…”’ Breukelman’s
- Zanden, G. van, ‘A. van der Kooi, G.C. den Hertog, G.W. Neven
Explanation of the Parable of the Unforgiving Servant (Mt 18:23-
(red.), Jan Taeke Bakker (1924-2012), in: Theologia Reformata 58
35) Compared with Barth’s Doctrine of Substitution’, Zeitschrift für
(maart 2016) 1, 76-77
dialektische Theologie 32 (2016) 1, 136-162 Valorisatie Congresbijdragen - Hof, Eleonora Dorothea, “Vulnerability in A Postcolonial Context.” Anthropos Conference on Relationality, Vulnerability and Love:
Vakpublicaties - Hof, Eleonora, ‘Met Edward Said op weg naar een postkoloniale
Towards a Theological Anthropology of the 21 Century. Leuven,
theologie’, in: Radix: Tijdschrift over geloof en wetenschap, 42 (2016)
September 15-17, 2016.
1, 15-22.
st
- Hof, Eleonora Dorothea, Recovering Contrast Experiences through
114
- Hof, Eleonora, ‘Uitzending: voorbij het geografische paradigma?’
Jaarstukken 2016
[Mission: beyond the geographical paradigm?] in: NZR Cahier 2 (2016), 33-39.
- Moehn, W.H.Th., ‘Repos’. Focus on a Neglected Lemma in Calvin’s Sermons’, in: Herman J. Selderhuis and Arnold Huijgen (red.), Calvinus Pastor Ecclesiae. Papers of the Eleventh International Congress
Populariserende publicaties
on Calvin Research, Reformed Historical Theology 39, Göttingen:
- Hof, E.D., ‘Kwetsbaarheid en marginaliteit in missie’, [vulnerability and
Vandenhoeck & Ruprecht, 2016, 399-408.
marginality in mission], in: Zijspiegel, 5, (februari 2016), 6-7 - Knijff, C. van der, ‘Keuze of voorzienigheid’, in: De Waarheidsvriend
- Nagy, Dorottya, “Conversion controlled: Missiological reflections on churches’ at IAMS, 11-17 August, 2016, Seoul, Korea
25 (juni 2016), 14-15. (Serie: Promovendus aan de Universiteit (3)). - Oldhoff, M.C.L., Artikel over Tom Wright, in: magazine Dag6
Overige output
(samenwerking EO en Nederlands Dagblad) - Zanden, G. van, ‘De kleine Japanner die niet gedoopt wilde worden. Barth en Takizawa’, in: In de Waagschaal 45 (2016) 1, 16-19 en 45 (2016) 2, 18-21
Recensies - Moehn, W.H.T., Ursula Koch, Verspottet, geachtet, geliebt - die Frauen der Reformatoren: Geschichten von Mut, Anfechtung und Beharrlichkeit, Neukirchen-Vluyn: Neukirchener Aussaat, 2015, in:
PUBLICATIES BIJZONDER HOOGLERAREN:
Theologia Reformata 59 (2016), 166-167. C - Moehn, W.H.T., Jan Hoek, Tedere Majesteit: Omgang met God in
Tijdschriftartikelen (refereed)
gereformeerde spiritualiteit, Zoetermeer: Boekencentrum, 2015, in:
- Bruening, A., “Orthodox Theology in Dialogue with Human
Theologia Reformata 59 (2016), 179-180. C
Rights: Some Considerations on Current Themes, Problems, and Perspectives” in: Exchange, A Journal of Missiological and Ecumenical
Redactie bundels (refereed)
Research 45, 2016, no. 4. pp. 380-392.
- Moehn, W.H.Th., Reformatie-Bijbel – speciale editie van Bijbel.
- Nagy, Dorottya, “Theology-missiology on the Move: Loving and One
Herziene Statenvertaling, Heerenveen 2016: Royal Jongbloed.
Another, Back to Basics”, Exchange 45/4, 364-381. (DGO A) Inaugurele rede Boekdeel (refereed) - Brüning, A., ‚Orthodoxie – Christentum – Demokratie“ – Orthodoxe
- W.H.Th. Moehn, Focus op de kerkvaders. Guido de Bres’ (ca. 1522-1567) theologische scholing in de vroegmoderne tijd. Rede
Priester als Menschenrechtsaktivisten,‘ in: Vasilios Makrides, Jennifer
uitgesproken bij de aanvaarding van het ambt van bijzonder
Wasmuth, Stefan Kube (eds.): Christentum und Menschenrechte:
hoogleraar Geschiedenis van het gereformeerd protestantisme
Aktuelle Debatten in Ost und West, (Frankfurt/M.: Peter Lang, 2016)
vanwege de Gereformeerde Bond in de Protestantse Kerk in
(=Erfurter Studien zur Kulturgeschichte des östlichen Christentums,
Nederland aan de Protestantse Theologische Universiteit, vestiging
11), pp. 103-120.
Amsterdam, op 3 november 2016.
- Moehn, W.H.Th., ‘Repos’. Focus on a Neglected Lemma in Calvin’s Sermons’, in: Herman J. Selderhuis and Arnold Huijgen (red.), Calvinus
PUBLICATIES VEG
Pastor Ecclesiae. Papers of the Eleventh International Congress on Calvin Research, Reformed Historical Theology 39, Göttingen:
Tijdschriftartikelen (non refereed)
Vandenhoeck & Ruprecht, 2016, 399-408.
Hettema, Theo L., ‘Het immanente te boven? Charles Taylor en de evangelische theologie,’ in: Soteria 33 (2016) 4, 29-36. [C]
Congresbijdrage (zelf ingediend voorstel)
Protestantse Theologische Universiteit
115
Populariserende publicaties
Medewerker kennistransfer
- Hettema, Theo L., Vier columns in: Ons Orgaan [VEG].
Dr. P.M. Sonnenberg
Hoofdstukken in boeken voor niet wetenschappelijke
Promovendi
professionals en geïnteresseerden
L.C. Bekenbrede MA
Hettema, Theo L., ‘Richard Kearney: God opnieuw,’ in: René van
Drs. J.K. Gelderloos
der Rijst (red.), Filosoferen over God (Toer Reeks nr. 15; Zoetermeer:
Drs. C.S.H. Rijken
Boekencentrum, 2016) 47-57.
Drs. J Rondaij Drs. M.J. Verburg
C. PRACTICES Bijzonder hoogleraren Programma:
Prof.dr. J.J.M. de Hart
Practices of Faith in Socio-cultural Networks
Prof.dr. H. Noordegraaf
Programmaleider: prof.dr. M. Barnard
Prof.dr. M.N. Walton
Onderzoekers:
PUBLICATIES SENIORONDERZOEKERS
Hoogleraren Prof.dr. M. Barnard
Tijdschriftartikelen (refereed)
Prof.dr. F.G. Immink
- Nasrallah, R., M.E.Brinkman, H.Murre-van den Berg, M.Barnard,
Prof.dr. H.P. de Roest
‘Kinesthetic piety. Eastern Christian Women’s Varying Practices in Protestant Homes’, in: Questions Liturgiques 96 (2015) 149-172.
Universitair hoofddocent Dr. F. Stark
(actually published in 2016). - Nasrallah, Rima, Martien Brinkman, Heleen Murre – van den Berg, Marcel Barnard, ‘Rearranging things: how protestant attitudes shake
Universitair docenten Dr. R. Brouwer Dr. A. de Kock
the objects in the piety of eastern Christian women’, in: Material Religion. The Journal of Objects, Art and Belief 22 (2016) 1, 74-95. - Nasrallah, Rima, Martien Brinkman, Heleen Murre – van den Berg,
Dr. M. van der Meulen
Marcel Barnard, ‘Which Mary? Eastern Christian women bringing
Dr. A.C. Mulder
their Mary into the Lebanese Protestant Church’, in: Mission Studies
Prof.dr. H. Noordegraaf
33 (2016) 1, 4-25, http://booksandjournals.brillonline.com/content/
Dr. T.T.J. Pleizier
journals/10.1163/15733831-12341431
Dr. R.J. de Vries Prof.dr. M.N. Walton
- Barnard, Marcel, ’Liturgical formation in the network culture’, in Studia Liturgica 46 (2016) 1-2, 180-194; [= ’La formation liturgique dans la culture de réseau’, in La Maison-Dieu 284 (2016) 2, 67-89]; [=
Onderzoeker
’Liturgische Bilding in der Netzwerkkultur’, in Lizette Larson-Miller &
Dr. M.C.A. Klomp
Martin Stuflesser (eds.), Liturgische Bildung. Traditionelle Aufgabe und neue Herausforderung [= Theologie der Liturgie Bd.12]), Regensburg: Verlag Friedrich Pustet, 2016, 155-171].
116
Jaarstukken 2016
- Rijken, Hanna, Martin Hoondert, Marcel Barnard, ‘Turning East. Turning
- Heyen, H., M. Walton & E. Jonker, ‘Spiritual Care and Logotherapy’,
exit? Turning to the music! Spatial Practices in Choral Evensongs in the
in: Health and Social Care Chaplaincy 4 (2016) 1, 35-50. (Not listed in
Netherlands’, in: Studia Liturgica 46 (2016) 1-2, 222-242.
DGO.)
- Kock, A. (Jos) de, and P.M. Ronelle Sonnenberg, ‘ Ritual links Worship and Learning. An Empirical and Theoretical Contribution from the
Tijdschriftartikelen (non refereed)
Perspective of Young People Participating in the Lord’s Supper’,
- Noordegraaf, H., ‘Waartoe is de Protestantse Kerk in Nederland op
in: Studia Liturgica 46 (2016) 1-2, 68-84. - Renkema, Erik, André Mulder, Marcel Barnard, ‘Merging Identities. Experiments in Dutch Primary Education’, in: Religious Education 111 (2016) 1. DOI: 10.1080/00344087.2016.1124013 - Wepener, Cas, Marcel Barnard, ’Worship in the Zion Christian Church
aarde? Haar toekomst volgens de nota Kerk 2025’, in: Tijdschrift voor Religie, Recht en Beleid 7 (2016) 1, 75-88. (B) - Vries, R.J. de, ‚Grenzen zwischen Kirche und Gefängnis seelsorglich überschreiten‘, in: Wege zum Menschen 68 (2016) 1, 65-79 (DGO-lijst C)
(ZCC). A Descriptive Exploration of a Prophetic Phenomenon’, in: Word and Context (2016) 74-88(= special edition: Hermen Kroesbergen (ed.),
Boeken
Prophesy today. Reflections from a Southern African context), Lusaka
- Immink, Gerrit, Bidden in het besef van Gods tegenwoordigheid,
(Zambia): Justo Mwale University.
Zoetermeer: Boekencentrum 2016, 224 p.
- Wijnen, Harmen van, Marcel Barnard, ‘Faith tribes as powerful communities of adolescents in highly differentiated societies’, in:
Boekdelen (refereed)
Religious Education, www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00344087
- Immink, F. G., ‘Liturgie im Kraftfeld des Heiligen Geistes’, in: Ralph
.2016.1152873 - Wijnen, Harmen van, Rein Brouwer en Marcel Barnard, ‘Encouraging an Organic Ecclesiology for Adolescents: Deconstructing the Church from Institution to Instituted’, in: Nederlands Tijdschrift voor Theologie 70 (voorjaar 2016) 1, 31-48. - Brouwer, R., ‘Paul Tillich als legerpredikant in de Eerste Wereldoorlog’, in: Nederlands Theologisch Tijdschrift 70 (2016) 4, 261-279. - Immink, F. G., ‘The sense of God’s presence in prayer’, in: HTS
Kunz, Katrin Kusmierz, Matthias Zeindler, David Plüss (Hrgs.), Gottesdienst in der reformierten Kirche, Zürich: Theologischer Verlag, 2016, 14pp. - Hart, J. de en P. Dekker, ‘Floating believers: Dutch seekers and the church’, in: S. Hellemans en P. Jonkers (eds.), The appeal of a Catholic minority Church in a world of seekers: christian philosophical studies XI, Washington: The Council for Research in Values and Philosophy (2016), 53-79.
Theological Studies, 74 (2016) 4, 7 p. (C) - Mulder, A.C., ‘Religious Authority, Religious Leadership, or Leadership of a Religious Organization – Same Difference? An Effort
Boekdelen (non refereed) - Hart, J. de, ‘Christelijke godsdienstigheid’, in: P. Dekker, L. de Blok en J.
in Clarification’, in: Journal of the European Society of Women in
de Hart, Burgerperspectieven 2016/3, Den Haag: Sociaal en Cultureel
Theological Research 24 (2016) 133-155.
Planbureau (2016), 7-64.
- Boer, Elpine M. de en Henk de Roest, ‘Bonding During the Night of the Churches. Converging and Differing Experiences of Churchgoers and Non-Churchgoers’, in: Archive for the Psychology of Religion / Archiv für Religionspsychologie 38 (2016) 1, 47-71. - Sonnenberg, P.M., E. Visser-Vogel, H. van Wijnen, H., ‘Reconstructing
- Hart, J. de, ‘Verleden heb je, toekomst kun je krijgen’, in: T. Bernts en J. Berghuijs, God in Nederland 1966-2016, Utrecht: Ten Have (2016), 7-9. - Putters, K. en J. de Hart, ‘Naar een nieuw ‘sociaal contract’, in: R. Fraanje (red.), Paus Leo XIII en Abraham Kuyper: De encycliek Rerum
faith narratives. Doing research on the faith of adolescents’, in: Journal
Novarum en de rede over de sociale kwestie, Amsterdam: Boom
of Youth and Theology, 15 (2016) 1, 23-43
(2016), 135-142.
Protestantse Theologische Universiteit
117
- Noordegraaf, H., ‘’Hör doch mal, was ich erzähle…’Diakonie und Frauen in Armut. Ein Bericht aus den Niederlanden’, in: Johannes Eurich/Dorothea Schweizer (Hrsg.), Diakoniewissenschaft in
International Association for the Study of Youth Ministry, Amsterdam 30 maart - Pleizier, T.T.J., ‘When Politics Enters the Pulpit. The Case of Dutch
Forschung und Lehre. DWI Jahrbuch 2014/2015, Heidelberg:
Preaching in the context of the Refugee-crisis. Methodological
Diakoniewissenschaftliches Institut: 2016,120-125 (website dwi.uni-
and Theological Considerations for a Research Agenda’, Research
heidelberg.de). (C)
Colloquium, Theological Faculty Leipzig, 15 Oktober
- Noordegraaf, H., ‘De hbo-theoloog in de participatiesamenleving’, in: René Erwich & Jan Marten Praamsma (red.), Grensgangers. Pendelen
Congresbijdragen (zelf ingediend voorstel)
tussen geloof en cultuur, Utrecht: Uitgeverij Kok, 2016, 104-120. (C)
- Barnard, M., ‘Ontregelde regels en zinloze zinnen - de avantgardisten
- Vries, R.J. de, ‘Dietrich Bonhoeffer als uitdaging voor de justitiepastor. De betekenis van Bonhoeffers bipolaire concept van zielzorg voor de taakopvatting van de justitiepastor binnen het herstelgerichte justitiepastoraat’, in: T.W.A. de Wit, R.J. de Vries en N. den Toom (red.), Koorddansen. Ethische vragen in justitiële inrichtingen. Nijmegen: WLP 2016, 119-137. - Vries, R.J. de en M. van der Kamp, ‘Een daad van medemenselijkheid. Over de plaats van het theologische begrip “schuld” binnen het herstelgerichte justitiepastoraat’, in: T.W.A. de Wit, R.J. de Vries en N. den Toom (red.), Koorddansen. Ethische vragen in justitiële inrichtingen. Nijmegen: WLP 2016, 111-117 - Walton, M., ‘Leefwerelden van een militair. Pastorale perspectieven op morele contexten’, in: G. Wildering, R. de Boer & R. van der Weg (red.), Geestelijke Verzorging bij de krijgsmacht als ambacht. Over het gebruik van methodiek binnen morele vorming, Budel: Damon 2016, 17-41
en de taal’, studiemiddag Dada en Hugo Ball, Tilburg University 31 maart (op uitnodiging) - Barnard, M., lezing ‘Worship in the Network Culture’, Trinity Theological Seminary, Legon/Accra, Ghana, 26 april (op uitnodiging) - Barnard, M., ‘The chair of Worship and Formation in Amsterdam’, Trinational Colloquium Basel – Göttingen – Amsterdam, Amsterdam, 19 mei - Barnard, M., ‘God and the gods in Museums’, Society for Practical Theology South Africa, Pretoria, 12 juli - Barnard, M., ‘Conversations after God, based on a video from Jeremy Millar, The Oblate (2013, 02:56:38)’, PThU-UP Conference, Pretoria, 26 september - Brouwer, R, ‘Deconstructing Church, Deconstructing Leadership. Qualitative research in the Pop-up Church, Amsterdam’, Conferentie Ecclesiology and Ethnography, Durham/UK 25 maart - Brouwer, R, ‘‘God’ as burden. A theological reflection on art, death and God in the work of Joost Zwagerman’, PThU-UP Conference,
Dissertaties - M. Barnard: Harmen van Wijnen, Faith in small groups. Being together as basic given, Delft: Eburon, 2016 - M. Barnard: Jan Hage, Muziek als missie. Een luthers geluid in een calvinistische wereld. Een studie naar Willem Mudde en de kerkmuzikale vernieuwingsbeweging, voorlopige uitgave in eigen beheer
Pretoria, 26 september - Klomp, M.C.M. ‘Passio – Compassio. The Transformation of J.S. Bach’s St Matthew Passion into a Passion transcending Christianity’, Consultatie Human Dignity, PThU-US Consultation, Groningen, 19 mei - Kock, A. de & P.M. Sonnenberg, ‘Ritual links worship and learning - An empirical and theoretical contribution from the perspective of
- F.G. Immink: Pieter Boonstra, Omgang met de Bijbeltekst in de preek.
young people participating in the Lord’s Supper’ European Conference
Een empirisch homiletisch onderzoek, Zoetermeer: Boekencentrum
International Association for the Study of Youth Ministry, Amsterdam,
Academic, 2016 Congresbijdragen (keynotes) - Barnard, M., ‘Youth Ministry in Everyday Life’, European Conference
118
maart - Kock, A. de, Challenges to Apprenticeship Learning in Religious Education from Current Developments in Youth Ministry, Annual
Jaarstukken 2016
meeting Religious Education Association, Pittsburgh, november 2016 - Meulen, M. van der, ‘The role of denomination in congregational
Verkenningen aan de grens, in: Tijdschrift voor Theologie 56 (2016) 1, 100/101
studies’, Ecclesiology & Ethnography Conference, Durham, september Recensies (vak)
2016 - Mulder, A.C.,’Religious authority in faith communities, tensions between being an authority and being in authority’, 5 Conference th
on Church Leadership, Lund, 20-22 april 2016 - Noordegraaf, H., ‘Merciness and Justice. A Diaconal View on Compassion in a Changing Welfare State’, PThU-US Consultation, 18/19 mei 2016 - Pleizier, T.T.J., ‘The Individual and the Communal in the Preaching Event: Paradoxes within Preaching as Pastoral Communication’,
- Pleizier, T.T.J.,- Peter van de Kamp, Verhalen om te leven, in: Theologia Reformata C - Pleizier, T.T.J., - M.C. Batenburg, J. Groenleer, T. Jacobs, W. Markus, W. Verboom, Goed gelovig. Een thematische uitleg van de Heidelberger Catechismus voor verkondiging en onderwijs, in: Theologia Reformata, C - Pleizier, T.T.J., - Jan Groot (red.), Hij is mens geworden. Dominicaanse preken. Advent en kerstmis, in: Areopagus Magazine, december 2016
Societas Homiletica, Stellenbosch, 11-16 Maart 2016 - F. Kruger, F. Stark, F.W. de Wet, ‘Round Capes of Good Hope, Gods wind never lays back’. Preaching promise as hope against hope’, Societas Homiletica, maart 2016 - Vries, R.J. de, ‘Bonhoeffer as a Challenge for the Prison Chaplain. The meaning of Dietrich Bonhoeffer’s bipolar concept of pastoral care for
Redactie bundels (refereed) - Henk de Roest (ed.) Ecclesial Practices. Journal of Ecclesiology and Ethnography 3/1. - Henk de Roest (ed.) Ecclesial Practices. Journal of Ecclesiology and Ethnography 3/2.
a restorative justice approach’ Chaplaincy in Action Conference, York UK, 9-10 juni 2016 - Walton, M., ‘Negotiating Religious Differences’, IAPCHE European Conference, Biezemortel (NL), 12-15 april 2016 - Walton, M., ‘Wat maakt het verschil? Universalisering &
Redactie bundels (non refereed) - T.W.A. de Wit, R.J. de Vries en N. den Toom (red.), Koorddansen. Ethische vragen in justitiële inrichtingen. Nijmegen: WLP 2016, 119137. (C)
individualisering in geestelijke verzorging. Test case: interreligieuze zorg’, Vakgroep Praktische Theologie, Tilburg School of Theology,
Valorisatie
Utrecht, 26 oktober 2016 Onderzoek in opdracht Overige output
- Noordegraaf, H., (met Jac Franken) Zorgzame Kerk. Kerkzijn in een participatiesamenleving. Vervolgonderzoek 2016 Kerk in Actie, 2016,
Recensies (wetenschappelijk) - Kock, A. de, - Chap Clark (Ed.), Youth Ministry in the 21st Century: Five Views –), in: Journal of Youth and Theology, 15 (2016) 1, 110111 - Noordegraaf, H.,- R Carlos & Emilio Ham Standard, Empowering
37 pp. - Sonnenberg P.M., Rapport voor de HGJB: Jongeren en het avondmaal, 31 augustus 2016, 31 pp. - Sonnenberg P.M., Rapport voor JOP: Jongeren en het avondmaal, 18 november 2016, 31 pp.
Diakonia. A Model for Service and Transformation in the Ecumenical Movement and Local Congregations, in: Diaconia. Journal for the Study of Christian Social Practice 7 (2016) 1, 117/118 (C) - Roest, Henk de, - Dillen & S. Gärtner, Praktische Theologie.
Protestantse Theologische Universiteit
119
Vakpublicaties
Populariserende publicaties
- Brouwer, R, ‘Voorbij de angst: leiderschap voor de volgende
- Barnard, Marcel, ‘Liturgie, een delicaat evenwicht’, in:
generatie?’, in: H. van den Bosch en J. van Ark (red.), Van geslacht op geslacht. Friedman en de volgende generatie, themanummer Handelingen 43 (2016) 2, 33-42. - Noordegraaf, H., met Ciska Stark) ‘Diaconale presentie en motiverende prediking’, in: Handelingen 43 (2016) 3, 3-8. (C) - Noordegraaf, H., (met Ciska Stark) ‘Diaconaat als kloppend hart van de prediking’, in: Handelingen 43 (2016), 3, 73-78. (C) - Noordegraaf, H., ‘De waarde van werk. Enige stemmen uit kerken en theologie’, in: Kerk en Theologie 67 (2016) 4, 344-359.(C) - Walton, M., ‘Licht dat uit zichzelf glanst’, in: Kerk en Theologie 67 (2016) 3, 222-228. - Walton, M., ‘Ruimtelijke ordening. Het handwerk van interculturele & interreligieuze geestelijke verzorging’, in: Tijdschrift Geestelijke Verzorging 19 (2016) 83, 49-52
Ouderlingenblad 93 (2016) 1066, 19-22 - Barnard, Marcel, ‘Bijna mijn vader overleefd’, in: Oecumenische bezinning (= themanummer ‘Rituelen onderweg. Pelgrimsreis in het leven’), 52 (2016), 51-52 - Barnard, Marcel, ‘De theologie moet achter de verlichting blijven staan – Trumps ideeën zijn overal’, in: Friesch Dagblad 5 december 2016 (= verkorte versie van weblog ‘Terug uit de USA’) - Barnard, Marcel, ‘Jeremy Millar’s The Oblate. Converting - to what?’, accompanying publication Group Exhibition On Dedication, curated by Harald den Breejen, 7 October – 5 November, Corridor Project Space, Amsterdam - Putters, K. en J. de Hart, ‘Rol protestantisme is niet uitgespeeld’, in: Trouw, 13/2/2016. - Klomp, M.C.M., “The Passion”, een fluïde passie’, in: Laetare. Tijdschrift voor liturgie en kerkmuziek 32 (2016) 1, 4-9.
Hoofdstukken in boeken voor niet-wetenschappelijke professionals en geïnteresseerden - Klomp, M.C.M., “Het lijden en sterven van onze Heer Jezus Christus volgens de publieke omroep” in: Louis van Tongeren (red.), Feesten in beweging. Religieuze en seculiere trends en tradities (Meander 16), Heeswijk: Berne Media 2016, 79-93. - Noordegraaf, H., ‘Kerken tegen armoede en sociale uitsluiting’, in: Peter de Bie, Meta Floor, Hub Crijns (red.), Inspirerende diaconale initiatieven tegen armoede in Nederland, z.p Knooppunt Kerken en Armoede, januari 2016, 10-13 - Noordegraaf, H., ‘Trouw en volharding om met mensen op te trekken’, in: Peter de Bie e.a. (red.), Armoede in Nederland 2016. Onderzoek naar hulpverlening door diaconieën, parochiële caritasinstellingen en andere kerkelijke organisaties in Nederland, Utrecht: Knooppunt Kerken en armoede, 2016, 13 - Noordegraaf, H., (met Meta Floor), ‘Wat kunnen kerken doen?’, in: Peter de Bie e.a. (red.), Armoede in Nederland 2016. Onderzoek naar hulpverlening door diaconieën, parochiële caritasinstellingen
- Kock, A. de, ‘Doelgericht leren. Ontwikkelingen in de catechese’, in: De Waarheidsvriend, januari 2016, 1156 woorden - Kock, Jos de,. ‘De Speeltuin’, in: Geruchten, 49 (november 2016), 8-9. - Noordegraaf, H., ‘Diaconaat, pastoraat en materiële hulpverlening’, in: Ouderlingenblad voor Pastoraat en Gemeenteopbouw, 93 (april 2016) 1069, 10-13 - Noordegraaf, H., ‘Avondmaal en diaconaat’, in: Ouderlingenblad voor Pastoraat en Gemeenteopbouw, 93 (juni 2016), 1071, 20-23. - Noordegraaf, H., ‘Algemene introductie’, In Predikant en Diaconaat. Verslag van een studiedag vrijdag 3 juni 2016, Utrecht: Kerk in Actie, 2016, 8-12 - Theo Pleizier, ‘De toekomst is al begonnen. Een Nederlandse lezing van Tom Wright’, in: Wapenveld 66 (2016)5, 18-23 - Roest, Henk de, ‘Kiezen voor dichtbij. De kerk als “derde plek”’ in: Ouderlingenblad 93 (2016) 1062, 20-25 - Roest, Henk de, ‘Geld investeren in mensen. De kerkelijke financiën’, in: Ouderlingenblad: 93 (2016) 1069, 20-23
en andere kerkelijke organisaties in Nederland, Utrecht: Knooppunt
- Roest, Henk de, ‘Trouw’, in: Elisabeth, mei 2016
Kerken en armoede, 2016, 20-22
- Sonnenberg P.M., ‘Deelnemen aan youth worship’, in: Laetare. Tijdschrift voor liturgie en kerkmuziek 32 2016) 2, p. 4-7
120
Jaarstukken 2016
- Vries, R.J. de, ’Kerk ziet ex-gevangene niet’, Nederlands Dagblad, 24
PUBLICATIES JUNIORONDERZOEKERS
mei 2016, 2 - Vries, R.J. de, ‘Kerk biedt te weinig nazorg aan ex-gedetineerden’, Reformatorisch Dagblad, 24 mei 2016, 13 - Vries, R.J. de, ‘Na “zitten” lopen ex-bajesklant en kerk elkaar mis’,
Tijdschriftartikelen (non refereed) - Rondaij, J., ‘Geloven in de kunst: Over het zuiverheidsideaal in de kunst’, in: Radix, 42 (2016) 4
Stentor, 24 mei 2016, 6J - Walton, M., ‘Gedachte-experimenten’ in: M. Metzlar, L. van Noppen & S. Berkhout (red.), ’De kunst van het communiceren. Jaarbericht
Congresbijdragen (zelf ingediend voorstel) - Rondaij, Joyce, “‘Humanity’ and ‘God’ Beyond the Borders. A
2015 – 2016, Groninger Studentenpastoraat. Studentenplatform voor
Postmodern Theological Reading of the Work of Primo Levi”,
Levensbeschouwing’, 2-4
Comenius Conferentie Roads to reconciliation between groups in conflict, Komarno, Slowakije, april
Weblogs, podcasts - Marcel Barnard, ‘Dada, Wilders en Religie’, blog, 31 maart, www. marcelbarnard.nl (3062 woorden) - Marcel Barnard ‘Een kolossaal boek. De Oude Kerk te Amsterdam’, blog, 22 augustus, www.marcelbarnard.nl (1452 woorden)
- Rondaij, Joyce, ,’Primo Levi’s Afters.. Designing a Postmodern Perspective on the Works of Primo Levi’, Trinational Colloquium Basel – Göttingen – Amsterdam, Amsterdam 19-21 mei - Rondaij, Joyce, ”‘Humanity’ and ‘God’ Beyond the Limits. A Postmodern Theological Reading of the Work of Primo Levi’, 18th
- Marcel Barnard, ‘Terug uit de USA: Trump en de theologie - Een
conference International Society for Religion, Literature and Culture:
beklemmend congres van The American Academy of Religion,
Lines in Sand. Borders, Conflicts and Transitions in Religion, Literature
San Antonio, TX, november 2016’, blog, 29 november, www.
and Culture, University of Glasgow, 9-11 September
marcelbarnard.nl (1673 woorden). - Klomp, M.C.M., “Religie en populaire cultuur”, Podcast afl. 47, Onder Mediadoctoren, 5 December - Klomp, M.C.M., ‘Allerheiligen en Allerzielen: ook om ongeliefde doden te gedenken’, blog, 31 oktober, www.nieuwwij.nl (521 woorden) - Jos de Kock, ‘Meer onderzoek naar catechese wenselijk’, blog, 19
- Verburg, Marinka, ‘Dialogical community formation in Fresh Expressions’, 8th Conference of the International Society for Empirical Research in Theology: The Future of Religious Communities , Amsterdam, 1-3 Juni - Verburg, Marinka, ‘How pioneers and policymakers negotiate christian community in Fresh Expressions of the Protestant Church in the Netherlands’, Doktorandinnenkolloquiem, Groningen, 12-14 Juni
januari, www.josdekock.com (1116 woorden) - Jos de Kock, ‘Scoren’, blog, 20 januari, www.josdekock.com (390 woorden) - Jos de Kock, ‘Hokje’, blog, 16 maart, www.josdekock.com (390 woorden) - Jos de Kock, ‘Grens’, blog, 3 mei, www.josdekock.com (433 woorden) - Jos de Kock, ‘Recente publicaties catechese - identiteitsontwikkeling leren’, blog, 8 juni, www.josdekock.com (364 woorden) - Jos de Kock, ‘’Liefde (over opvoeden buiten het veilige nest)’, blog, 22 juli, www.josdekock.com (437 woorden) - Jos de kock, ‘Meer geloofsbeleving, meer lichaam’, blog, 10 oktober, www.josdekock.com (346 woorden)
Protestantse Theologische Universiteit
121
Bijlage 4:
Internationale contacten De internationale contacten die de PThU onderhoudt zijn onder te verdelen
Met de volgende academische instellingen heeft de PThU een bilaterale (of
in een drietal categorieën, te weten:
multilaterale) overeenkomst gesloten:
1. Internationale institutionele samenwerking in het kader van het Erasmus+ programma (studenten- en stafuitwisseling) 2. Internationale institutionele samenwerking met niet-Europese partnerinstellingen 3. Internationale onderzoekssamenwerking
• het Protestantse Theologische Insitituut te Cluj-Napoca, Roemenië (2012); • de Noorse School voor Theologie te Oslo, Noorwegen (2011); • het Princeton Theologische Seminarie, V.S. (2013); • de Universiteit van Pretoria, Zuid-Afrika (2007);
Erasmus+ programma In het kader van het Europese Erasmus+ programma (2014-2020),
• de Faculteit Theologie van de Universiteit van Stellenbosch, Zuid-Afrika (2014);
dat gericht is op facilitering van studenten- en stafmobiliteit binnen
• de Justo Mwale Universiteit te Lusaka, Zambia (2006);
de EU, alsook tussen academische instellingen binnen de EU en
• STT Jakarta, Indonesië (2014);
diens partnerinstellingen buiten de EU heeft de PThU in 2015
• de Christelijke Universiteit Artha Wacana te Kupang, Indonesië (2010);
samenwerkingsovereenkomsten gesloten met:
• de Christelijke Universiteit Duta Wacana te Jogjakarta, Indonesië
• de Georg-August Universiteit te Göttingen, Duitsland (2015);
(2014);
• de Christian Albrechts Universiteit te Kiel, Duitsland (2015);
• de Chongshin Universiteit te Seoul, Zuid-Korea (2011);
• de Gereformeerde Theologische Academie van Pápa, Hongarije
• het Lutherse Theologische Seminarie te Hong Kong, China (2014);
(2015).
• de Bar-Ilan Universiteit te Ramat Gan, Israël en het Schechter Instituut voor Joodse Studies te Jeruzalem, Israël (samen met de Tilburg School
De volgende Erasmus+ overeenkomsten waren reeds gesloten:
of Catholic Theology) (2011);
• de Noorse School voor Theologie te Oslo, Noorwegen (2014); • de Universiteit van Helsinki, Finland (2014);
Onderzoekssamenwerking
• de Universiteit van Leipzig, Duitsland (2014);
Internationale samenwerking op het terrein van het onderzoek
• de Karel’s Universiteit van Praag, Tsjechië (2014);
vindt veeleer plaats in het kader van bestaande bilaterale
• de Károli Gáspár Universiteit te Boedapest, Hongarije (2014);
samenwerkingsovereenkomsten. Tevens is de PThU onderdeel van een
• de Gereformeerde Theologische Universiteit te Debrecen, Hongarije
internationaal samenwerkingsverband en instituten met een belangrijke
(2014); • het Protestantse Theologische Instituut te Cluj-Napoca, Roemenië
internationaliseringscomponent. Een en ander wordt gematerialiseerd binnen specifieke, meerjarige onderzoeksprojecten.
(2014); • het Protestantse Instituut voor Theologie, Faculteit Montpellier, Frankrijk (2014).
Samenwerkingsverband • Commissie voor Oost/Midden-Europese en Nederlandse Inter-
Universitaire Samenwerking (COMENIUS), met de theologische en
Internationale institutionele partners
religiewetenschappelijke faculteiten/departementen van de Vrije
de PThU heeft met diverse buitenlandse theologische instellingen
Universiteit, de Rijksuniversiteit Groningen, de Universiteit Leiden
een bilaterale samenwerkingsovereenkomst. De inhoud van deze
en de Universiteit Utrecht, de Theologische Universiteit Kampen en
overeenkomsten heeft betrekking op uitwisseling van studenten en
protestantse theologische faculteiten en hun zusterinstellingen uit
staf, samenwerking in onderzoeksactiviteiten, en het organiseren van
Oost- en Midden-Europa (Oostenrijk, Hongarije, Roemenië,
gezamenlijke activiteiten zoals symposia en conferenties.
Tsjechië en Slowakije)
122
Jaarstukken 2016
Instituten • Het International Reformed Theological Institute (IRTI) in samenwerking met de Faculteit Godgeleerdheid van de Vrije Universiteit • Het Instituut voor Rituele en Liturgische Studies (IRiLiS) in samenwerking met de Universiteit van Tilburg, de Radboud Universiteit Nijmegen en de Rijksuniversiteit Groningen Projecten: • Het “Barth literature search project” met Princeton Theological Seminary (V.S.). • Project “Conversations after God: African-European Experiences on the threshold of the market place” met de Universiteit van Pretoria (Zuid-Afrika). • Project “Human Dignity” met de Universiteit van Stellenbosch (ZuidAfrika). • Samenwerkingsverband ter bevordering en verdieping van wetenschappelijke kennis en het academische onderzoek naar Jodendom en Christendom met Bar Ilan University (Israël), Schechter Institute (Israël) en de Universiteit van Tilburg. • “Research Platform: Catalogue of Byzantine Manuscripts” met partnerinstellingen uit Griekenland, Duitsland, Groot-Britannië, Italië, Rusland en Noorwegen. • Project “Indonesian Mirrors. Multiple Modernities and Religion in the Dutch Public Arena” van het Netherlands-Indonesia Consortium for Muslim-Christian Relations. • Het Culta-project over “Religion and Multiculturality: Educational pathways for local church leaders”, met partnerinstellingen uit Noorwegen, Estland, Rusland, Roemenië, Bulgarije en Italië. • Het Templeton-project over “Science and Religion in Frenchspeaking Africa, met partnerinstellingen in Franssprekend Afrika.
Protestantse Theologische Universiteit
123
Bijlage 5:
Kerkelijk Album en Ordinantie 13-12 Kerkelijk Album Op peildatum 1 oktober 2016 stonden 175 studenten ingeschreven in het kerkelijk album. Universiteit
Bachelor
Master
Premaster
Totaal
Universiteit Utrecht
1
-
-
1
Universiteit Leiden
-
-
-
-
Vrije Universiteit
-
-
-
-
16 (PThU-traject)
-
-
16
Evangelische Theologische Faculteit Leuven
9
2
Theologische Universiteit Apeldoorn
3
-
-
3
Radboud Universiteit Nijmegen
-
-
-
-
FPG Brussel
-
-
-
-
19
88
-
107
-
20
-
20
-
-
17
17
48
110
17
175
Rijksuniversiteit Groningen
PThU Amsterdam PThU Groningen Premaster Totaal
Ordinantie 13-12
11
3. De kleine synode kan bepalen dat betrokkene - als bijzondere
Ordinantie 13-12 van de Kerkorde van de Protestantse Kerk in
omstandigheden de kleine synode aanleiding geven de weg naar
Nederland bepaalt het volgende:
het colloquium te openen zonder dat toepassing wordt gegeven aan het bepaalde in lid 2 - ten aanzien van een of meer vakken
1. I ndien iemand die bij een andere kerk in of buiten Nederland als
een aanvullende opleiding moet doen bij daartoe aangewezen
predikant of geestelijke dienst heeft gedaan dan wel in deze kerk is
hoogleraren en docenten van de Protestantse Theologische
toegelaten tot het ambt van predikant of geestelijke, toelating tot het
Universiteit.
ambt van predikant in de Protestantse Kerk in Nederland verlangt, beoordeelt de kleine synode, gehoord het College van Bestuur inzake
In het jaar 2016 hebben 2 beoordelingen overeenkomstig deze
de kwaliteit van de ontvangen opleiding en nadat een onderzoek
kerkordebepaling geleid tot een advies aan het moderamen van de
naar de geschiktheid als bedoeld in artikel 9 is ingesteld, of, en zo
generale synode.
ja, onder welke voorwaarden de weg naar het colloquium voor betrokkene kan worden geopend.
Deze twee opleidingsbeoordelingen hadden betrekking op de aanvraag van een predikant uit de Christelijk Gereformeerde Kerken en een
2. H et College van Bestuur stelt vast of een masterexamen aan de Protestantse Theologische Universiteit nodig is en zo ja, welke
predikant van de Verenigde Protestantse Kerk van BelgiĂŤ/ EvangelischLutherse Kerk Beieren.
vrijstellingen kunnen worden verleend voor het masterexamen dat door betrokkene moet worden afgelegd.
124
Jaarstukken 2016
Bijlage 6:
Overzicht mastertheses collegejaar 2015-2016 PThU Groningen: Naam student
Datum
1e Begeleider
2e Begeleider
Titel masterthesis
G.A. Strijbos
23-09-2015 MV.
Prof.dr. F. de Lange
Dr. A.C. Mulder
Een zorgethisch perspectief op de participatiesamenleving
W.A. van Rijn
13-10-2015 M-GP
Dr. A.C. Mulder
Prof.dr. H.P. de Roest
Op zoek naar een nieuw thuis
A.P. Kremer-Donker
18-11-2015 M-GP
Dr. M. van der Meulen
Dr. H. M. van den Bosch
‘De hulpvraag van gescheiden moeders’
H.A.M. Prins
29-1-2016 M-GV
Prof.dr. A. Merz
Dr. M. Korpel
Light Within You
A.R. Davelaar
31-8-2015 M-GP
-
-
N.V.T.
L.J. Hoogerwerf
31-1-2016 M-GP
-
-
N.V.T.
C.P.A.E Jans
26-4-2016 M-GV
Dr. G. Speelman
Dr. G. van Klinken
“Wie zeggen de mensen dat ik ben?”
B.Y. Starreveld
06-06-2016 MV-DO
Prof.dr. F. de Lange
Dr. A. van der Kooi Prof.dr. R. Reeling-Brouwer
Exposure en vluchtlijnen in het Rotterdamse wijkpastoraat
H. Rodenhuis
29-06-2016 M-G
Prof.dr. A. Merz
Dr. A.C. Mulder
Vreugde over het vinden van wat verloren is gegaan in de gelijkenis van het verloren schaap
M.G. Sakala
14-07-2016 MV
Dr. T. Pleizier
Dr. A.C. Mulder
A Search for the Relevant Theologies of Holy Communion in order to Care for the Victims of Domestic Violence in the Reformed Church in Zambia
Unseop Keum
29-7-2016 MV
Prof.dr. A. Merz
Dr. M. van der Meulen
A Socio-rhetorical Analysis of Matthew 18: how to live as a Christian Community in Interaction with Roman Imperialism and Formative Judaism
M.H. Mondal
18-8-2016 MV
Prof.dr. H. Noordegraaf
Prof.dr. H.P. de Roest
How do we do Migrant Youth Ministry?
P.T. Moyo
19-8-2016 MV
Dr. L. Werkman
Dr. A.C. Mulder
The Injury of Trauma: A Critical Reflection on Theology of Trauma, in the Context of Gendered Violence in the Zambian Christian Community
H. Boekeloo
25-8-2016 M-GV
Prof.dr. R. van Riessen
Prof.dr. F. de Lange
Vreemd zijn en vreemd blijven Een systematisch-theologische doordenking van het begrip vreemdeling
M. Mielke
25-08-2016 M-GP
Prof.dr. H.P. de Roest
Prof.dr. F. de Lange
Hoe verhoudt zich het werk van Peter Rollins over de theologische loci van God, Christus, mens en kerk tot het denken van Dietrich Bonhoeffer?
T. Steenbergen
25-08-2016 M-GP
Prof.dr. J. Hoek
Dr. G.J. van Klinken
Gereformeerde Bond in de Nederlandse Hervormde Kerk 1906 – 2004 Tussen continuïteit en discontinuïteit in de ecclesiologie
JungHyun Jo
30-8-2016 MV
Prof.dr. M. Matthias
Dr. G.J. van Klinken
The influences of Calvinism on the Dutch Painting in the Late 16th and 17th Centuries.
Protestantse Theologische Universiteit
125
Naam student
Datum
1e Begeleider
2e Begeleider
Titel masterthesis
Bertalan Jozsa
31-8-2016 MV
Prof.dr. A. Merz
Dr. M. Korpel
The Process of Metaphorical Creativity in the Gospel of John. ‘Living water’ and ‘living bread’ through the glasses of Weinrich’s Bildfeld theory and Kövecses’ contextual metaphor theory
Younsub Won
31-8-2016 MV
Dr. M. van der Meulen
Prof.dr. H. de Roest
The Correlation between Personal Loneliness and Congregational Identity - a case study of the Korean church in Groningen
Crispin Mumbi Chiundaponde
23-08-2016 MV
Dr. L.A. Werkman
Prof.dr. B. van den Toren
A Theological justification of selected Elements of the Nyau Funeral Ritual of the Chewa People
G. Autagavia
24-08-2016 MV
Prof.dr. D. Nagy
Dr. L.A. Werkman
Migration, Mission and the Congregation Christian Church Samoa in Auckland, New Zealand
Judith van Til-Zandstra
30-05-2016 MV
Dr. P. Vos
Dr. J. de Kock
Scripture up for Grabs - Reading and Embodying Scripture
Naam student
Datum
1e Begeleider
2e Begeleider
Titel masterthesis
M.M Jochemsen
27-10-2015
Dr. P.H. Vos
Dr. E.P. Schaafsma
Hedendaags werk in het licht van het koninkrijk Gods. Een eschatologische benadering van werk met het oog op de automatisering, flexibilisering en individualisering van arbeid
C.M. Baan
25-11-2015
Prof.dr. H. E. Zorgdrager
Prof.dr. D. Nagy
Verantwoording afleggen in Zending Een missiologische lezing van beleidsdocumenten bij Kerk in Actie en de Gereformeerde Zendingsbond (20122016)
J.H.E. Plaisier
29-08-2015
Dr. M. Klomp
Dr. M. van der Meulen
Zo divers als een familie Constructies van multi-etnische identiteit in Bijbelinterpretaties van de Jesus Christ Foundation Church
S. Kafoe
19-04-2016
Prof.dr. J. Muis
Prof.dr. H.S. Benjamins
Welke rol speelt zonde nog in de heiliging van de gelovige?
M.H. Bil
23-05-2016
Dr. E.P. Schaafsma
Dr. P.H. Vos
De ethische vorming van het avondmaal: de visie van Stanley Hauerwas, betrokken op de klassiek gereformeerde avondmaalspraktijk en de daarbij bemiddelende rol van Johannes Calvijn
H.P. Brendeke
24-05-2016
Dr. R. Brouwer
Dr. R.J. de Vries
Dienaar naar het Woord Een onderzoek naar de theologische betekenis van servant leadership in het leidinggeven van Gemeentepredikanten binnen de Protestantse Kerk in Nederland.
M.A.H. Wienen
25-05-2016
Prof. Dr. H.E. Zorgdrager
Dr. F. Stark
Oplaaiend vuur. Een onderzoek naar de Heilige Geest in theorie en praktijk
G. van Wolfswinkel
28-04-2016
Dr. E.P. Schaafsma
Dr. P.H. Vos
Autonomie en het in Christus zijn Een verkenning van het begrip autonomie aan de hand van de theologie van Stanley Hauerwas
PThU Amsterdam:
126
Jaarstukken 2016
Naam student
Datum
1e Begeleider
2e Begeleider
Titel masterthesis
M.H. Laan
12-04-2016
prof.dr. M. Walton
dr. T.A. Boer
De Geestelijk Verzorger in de context van de veranderende zorg Over de adviesrol van de geestelijk verzorger
J.H. Menkveld
14-7-2016
Prof.dr. J. Muis
Prof.dr. H.S. Benjamins
Quid fides qua. Tillichs visie op de fides qua in het licht van Balferth?
H.N. Visser
14-7-2016
Prof.dr. J. Muis
Dr. E.P. Schaafsma
Schriftgezag in de postmoderne context
J.H. van Wijk
11-7-2016
Dr. P. Sanders
Dr. J.M. Burger
Bijbels drama: Een onderzoek naar Schriftgezag in de authenticiteitscultuur bij N.T. Wright en W. Brueggemann
P.D. Teeuw
11-9-2015
Prof.dr. K. Spronk
Dr. P. Sanders
Een theologie van het oude testament: Een vergelijkend onderzoek naar de benadering van M.J. Paul en H.J. Koorevaar en B.S. Childs
H.J. Steinvoort
12-08-2016
Dr. P. Sanders
Prof.dr. A. Houtman
Het Halleel: een eenheid? Bijbels-exegetische verkenningen van tradities en tekst
M. Hameete
19-08-2016
Dr. B. van den Toren
Dr. M. van der Meulen
Redeemed Christian Church of God De verhouding tussen materiele welvaart en heil in een Afrikaanse neo –Pentecostale gemeenschap
E. Verheul
25-08-2016
Dr. R. Brouwer
Prof.dr. H. Zorgdrager
Wie zeggen jullie dat ik ben? Een onderzoek naar de betekenis van Christabeelden voor de geleefde christologie van deelnemers aan vrouw- en geloofgroepen
J.W.C. Rotteveel
21-08-2016
Prof.dr. H.E. Zorgdrager
Dr. L.A. Werkman
Oude bronnen nieuw Een onderzoek naar spelregels voor protestantse publieke theologie in de Nederlandse context
T. Hiemstra
2016
Dr. T.T.J. Pleizier
Prof.dr. M.N. Walton
In the Lord I’ll be ever thankful… Studie naar de religieuze performatieve werking van de liturgie van Taizévieringen
L.W. de Haan
Juli 2016
Dr. G.J. van Klinken
Prof.dr. K. Spronk
Vóór de Biblebelt Onderzoek naar de oorsprong van een begrip
Drs. J.M. Post
24-08-2016
Prof.dr. H. Zorgdrager
Dr. S. Stoppels
Een gemeenschappelijke missie Kleine christelijke gemeenschappen als sleutel voor het missionair kerk-zijn.
F. Pierik
18-07-2016
Prof. K. Spronk
Prof. dr. J. Muis
Het offer van de Grote Verzoendag Een Christologische en Symbolische duiding voor de prediking van vandaag
Florisca van Willegen
15-08-2016
Dr. G. van Klinken
Prof.dr. K. Spronk
Motieven van gereformeerde hulp aan Joodse onderduikers en oorlogswezen 1943-1947
Protestantse Theologische Universiteit
127
128
Jaarstukken 2016
Protestantse Theologische Universiteit