1 Een publieke herinnering
Mensen hebben een versterkte behoefte aan geschiedenis als zij ervaren dat hun samenleving aan grote veranderingen onderhevig is. Zij gaan op zoek naar observatiepunten in het verleden die uitzicht geven over het oerwoud van de tijd. Het hiermee verkregen historisch perspectief is bedoeld om duiding aan de eigen tijd te geven en eventuele collectieve trauma’s te verwerken.1 Vandaag de dag wordt graag teruggekeken op de jaren negentientachtig. Retro-disco’s leveren de soundtrack, Zwagerman schuift gezellig aan om nog meer gimmick van zijn Gimmick! te maken, er zijn filmpjes over Lubbers, krakers, Doe Maar en Live Aid, en de panelleden besluiten dat de crisis, het kabinet en de mode van nu veel lijken op die van toen. Ze praten nog wat na over het inbreekgedrag van Wijnand Duyvendak en het verzwegen psp-lidmaatschap van Rita Verdonk en er worden stickers met ‘fout in de jaren tachtig’ uitgedeeld die kijkers uiteraard ook op hun facebookprofiel kunnen plakken. Matthijs van Nieuwkerk rondt af: ‘[...] en de rest is geschiedenis.’ Zodra iets geschiedenis is of kan worden zouden historici in actie moeten komen. Maar de jaren tachtig vormen vooralsnog een zwart gat. Het zwarte gat is een direct gevolg van twee supernova’s die zich eerder in de twintigste eeuw voltrokken. Wereldoorlogen en de afrekening met deze catastrofes enerzijds en de politieke en bestuurlijke vernieuwingen vanaf 1945 anderzijds deden West-Europa en Noord-Amerika uiteindelijk voorkomen als welvarende en voorbeeldige democratieën. 7