PLUSNY06292026 by PLUS Media Group

Finansowe dziedzictwo ojca: proste lekcje, które zostają na całe życie

Dzień Ojca to dobra okazja, by wspomnieć nie tylko rodzinne zdjęcia, wspólne wyjazdy czy pierwszą naukę jazdy na rowerze. Wielu z nas zawdzięcza swoim ojcom coś jeszcze – finansowe lekcje, które przez lata kształtowały nasze nawyki nawet wtedy, gdy nie zdawaliśmy sobie z tego sprawy. Nasi ojcowie nie zawsze byli ekspertami od inwestowania. Nie wszyscy znali się na giełdzie, funduszach czy planach emerytalnych. Wielu z nich nigdy nie przeczytało książki o budowaniu majątku. A jednak potrafili przekazać zasady, które okazały się bezcenne. Dziś, gdy świat finansów jest bardziej skomplikowany niż kiedykolwiek wcześniej, warto przypomnieć sobie te proste lekcje. Często właśnie one pomagają podejmować najlepsze decyzje dotyczące pieniędzy, oszczędności i przyszłości.

Najpierw zarób, potem wydawaj Pokolenie naszych ojców dorastało w czasach, gdy kredyt nie był tak łatwo dostępny jak dziś. Jeśli ktoś chciał kupić telewizor, samochód czy nowe meble, najpierw musiał odłożyć potrzebną kwotę. Dla wielu młodszych ludzi brzmi to niemal staroświecko. Wystarczy przecież karta kredytowa, pożyczka internetowa albo opcja „kup teraz, zapłać później” w sklepie.

Tymczasem jedna z najważniejszych lekcji finansowych brzmi właśnie tak: najpierw zarób, potem wydawaj. Ojcowie rozumieli, że dług ogranicza wolność. Wiedzieli, że łatwo jest pożyczyć pieniądze, ale trudniej je oddać. Dlatego często powtarzali: „Jeśli cię na coś nie stać, poczekaj z zakupem”. Nie była to oznaka skąpstwa, lecz oznaka rozsądku i cierpliwości. W świecie, który zachęca do natychmiastowego zaspokajania zachcianek, ta rada pozostaje aktualna bardziej niż kiedykolwiek.

Praca ma wartość

Wielu Polaków mieszkających dziś w Ameryce pamięta swoich ojców pracujących po kilkanaście godzin dziennie. Często były to ciężkie, fizyczne zajęcia. Nie narzekali i nie szukali dróg na skróty. Po prostu robili to, co należało zrobić, aby utrzymać rodzinę i zapewnić dzieciom lepszą przyszłość.

Dzięki temu młodzi ludzie uczyli się, że pieniądze nie pojawiają się znikąd. Każdy dolar ma swoją historię. Za każdą wypłatą stoją godziny pracy, wysiłku i poświęcenia. To podejście pomagało podejmować rozsądniejsze decyzje finansowe. Trudniej wydać lekkomyślnie sto dolarów, jeśli pamięta się, ile czasu trzeba było poświęcić, aby je zarobić. Być może właśnie dlatego pokolenie naszych rodziców i dziadków potrafiło lepiej odróżniać potrzeby od zachcianek.

Nie liczy się to, co pokazujesz innym

Wielu ojców prowadziło bardzo skromne życie, nawet jeśli sytuacja finansowa rodziny była całkiem dobra. Nie kupowali najnowszych samochodów tylko dlatego, że sąsiad sprawił sobie nowy model. Nie zmieniali telewizora co dwa lata i nie czuli potrzeby imponowania innym.

Dziś media społecznościowe zachęcają do nieustannego porównywania się z otoczeniem. Widzimy zdjęcia luksusowych wakacji, drogich restauracji i nowych samochodów. Łatwo uwierzyć, że sukces trzeba pokazać światu. Nasi ojcowie mieli inne podejście. Uważali, że ważniejsze jest to, co znajduje się na koncie bankowym niż to, co stoi na podjeździe przed domem. Ta zasada jest fundamentem budowania majątku. Wielu zamożnych ludzi żyje znacznie skromniej, niż można by przypuszczać. Wiedzą bowiem, że bogactwo nie polega na wyrzucaniu pieniędzy, lecz na ich mądrym gromadzeniu i inwestowaniu.

Oszczędzaj na gorsze czasy

Wielu ojców miało zwyczaj odkładania pieniędzy „na wszelki wypadek”. Nie nazywali tego funduszem awaryjnym ani poduszką finansową. Po prostu wiedzieli, że życie potrafi zaskakiwać. Awaria samochodu, choroba, utrata pracy czy nagły remont domu mogą pojawić się w najmniej oczekiwanym momencie.

Ludzie, którzy przeżyli kryzysy gospodarcze, emigrację lub trudne okresy życiowe, doskonale rozumieli, że dobre czasy nie trwają wiecznie. Dlatego starali się przygotować na niepewną przyszłość. Ta zasada pozostaje aktualna również dzisiaj. Nie -

zależnie od wysokości dochodów warto posiadać rezerwę finansową, która pozwoli spokojnie przetrwać trudniejszy okres bez konieczności zadłużania się.

Dotrzymuj słowa

Choć nie jest to lekcja wyłącznie finansowa, ma ogromne znaczenie dla naszych pieniędzy i życiowego sukcesu. Wielu ojców uważało, że reputacja jest jednym z najcenniejszych aktywów człowieka. Jeśli pożyczyłeś pieniądze – oddaj je. Jeśli coś obiecałeś – dotrzymaj słowa. Jeśli podpisałeś umowę – wywiąż się z niej. W świecie biznesu, inwestowania i finansów zaufanie nadal ma ogromną wartość. Ludzie chętniej współpracują z osobami uczciwymi i odpowiedzialnymi. Dobra reputacja może otworzyć więcej drzwi niż imponujące stanowisko. To kapitał, którego nie da się kupić za żadne pieniądze.

Nie wszystko trzeba mieć od razu

Dzisiejsza kultura promuje natychmiastową gratyfikację. Chcemy wszystko szybko – zakupy, awanse, sukces finansowy, majątek. Ojcowie częściej myśleli długoterminowo. Wiedzieli, że dom buduje się cegła po cegle, a majątek dolar po dolarze.

Ta sama zasada działa w inwestowaniu. Niewielkie, regularne oszczędności odkładane przez wiele lat mogą przynieść lepsze rezultaty niż ciągłe poszukiwanie szybkiego zysku. Cierpliwość nie jest dziś modna, ale pozostaje jedną z najważniejszych cech ludzi osiągających finansowy sukces. Wielkie rezultaty bardzo rzadko pojawiają się z dnia na dzień. Najczęściej są

efektem konsekwencji i wytrwałości. Największym prezentem nie są pieniądze

W Dzień Ojca warto uświadomić sobie, że najcenniejsze dziedzictwo rzadko mierzy się w dolarach. Dzieci nie zawsze pamiętają, jaki samochód prowadził ojciec ani ile zarabiał. Nie wiedzą też, jaki był przed laty stan jego konta bankowego. Pamiętają natomiast jego podejście do życia. Pamiętają uczciwość, pracowitość, odpowiedzialność i szacunek dla pieniędzy. Pamiętają, jak reagował na trudności i jak podejmował decyzje. To właśnie te codzienne zachowania tworzą prawdziwe finansowe dziedzictwo.

Można zostawić dzieciom jakiś spadek, ale można też zostawić coś bardziej wartościowego – nawyk gospodarności, pracowitości i uczciwości. I właśnie takie dziedzictwo często okazuje się najtrwalsze. W tym Dniu Ojca warto więc podziękować nie tylko za to, co ojcowie nam dali, ale również za to, czego nas nauczyli. Bo najlepsze finansowe lekcje rzadko pochodzą z podręczników. Najczęściej pochodzą od ludzi, którzy każdego dnia dawali przykład własnym życiem.

Dziękuję ci, Tato. Elżbieta Baumgartner

Elżbieta Baumgartner jest autorką wielu książek-poradników m.in. “Planowanie spadkowe” i „Amerykańskie emerytury”, poświęconej indywidualnym programom emerytalnym. Są one dostępne w wersji elektronicznej na witrynie Poradnika Sukces, www. PoradnikSukces.com, 1-718-2243492.

Jak pomniejszyć podatki

dowiesz się z książek Elżbiety Baumgartner “Jak chować pieniądze przed fiskusem. Podręcznik agresywnej gry podatkowej”. Spadki, darowizny, przychody, inwestycje, sprzedaż mieszkania, konta w USA i w Polsce, walka z IRS. Ustawa o ujawnianiu kont zagranicznych FATCA. Rozszerzona do 308 stronic. Również: „Emerytura reemigranta w Polsce”, „Powrót do Polski”, „Emerytura polska i amerykańska” i wiele innych. Książki są uaktualnione na rok 2026 i dostępne w wersji elektronicznej w witrynie www.PoradnikSukces.com, tel. 718-224-3492, a także w wersji papierowej w D&Z House of Books, 5507 W Belmont Ave, Chicago, tel. 773-282-4222 . www.PoradnikSukces.com

Szybka. Niezawodna.

Polska. Twoja zaufana firma wysyłkowa od 50 lat!

• Paczki Lotnicze i Morskie - do Polski i Europy

• Kontenery – z każdego miejsca w USA do każdego miejsca w Polsce

• Mienie Przesiedlenia

• Samochody, Motocykle, Łodzie

• Przesyłki Komercyjne

• PolamerSEND – paczki do Polski z każdego miejsca w USA

• Dolary do Polski – do odbioru w gotówce, na konto, nawet do domu

• Bilety Lotnicze i Wakacje All-Inclusive

• Kwiaty na każdy adres w

GREENPOINT 167 Greenpoint Ave Brooklyn NY 11222 Tel: (718) 349 1319

ROSELLE 275 Cox St. Roselle, NJ. 07203 Tel: (908) 352 9100

Wycieczki dla osób "solo", par i rodzin

Oregon, Parki Narodowe - 17 dni od 24 lipca

Wycieczki dookoła USA - 16 i 17 dni, od 29 sierpnia, od 2 października. Kaniony Zachodu 11 dni – w czerwcu, Texas/Nowy Meksyk 9 dni - w lipcu

Texas/Nowy Meksyk 9 dni - w listopadzie

Nowy Orlean/Teksas 10 dni - w listopadzie . Ponadto: wycieczki 1-2-u dniowe Waszyngton/Capitol, Jaskinie, Niagara, Amisze i inne

Czy „matka” zniknie z nowojorskiego

prawa?

Spór, który wykracza daleko poza słowa

Jeszcze kilka lat temu podobna dyskusja wydawałaby się wielu osobom niemożliwa. Dziś jednak stała się rzeczywistością. W stanie Nowy Jork trwa gorący spór wokół projektu ustawy, który dla jednych jest próbą dostosowania prawa do współczesnych realiów społecznych, a dla innych symbolem daleko idącej zmiany w sposobie definiowania rodziny, rodzicielstwa i biologicznej płci.

W centrum debaty znalazła się ustawa S9316, przyjęta już przez obie izby nowojorskiej legislatury i oczekująca obecnie na podpis gubernator Kathy Hochul. Jeśli wejdzie w życie, może stać się jednym z najbardziej znaczących przykładów zastępowania tradycyjnych pojęć rodzinnych terminologią neutralną płciowo w amerykańskim prawie stanowym.

Dla jednych jest to naturalna ewolucja języka prawa. Dla innych – początek procesu, który prowadzi do usuwania z dokumentów publicznych pojęć takich jak „matka” i „ojciec”.

NIE TYLKO ZMIANA SŁÓW

Z pozoru sprawa wydaje się dotyczyć wyłącznie terminologii. Projekt przewiduje zastąpienie w wielu przepisach określeń „mother” i „father” nowymi kategoriami prawnymi, takimi jak „gestating parent” (rodzic gestacyjny – „osoba nosząca ciążę) oraz „non-gestating parent” (rodzic niegestacyjny, tj. nienoszący ciąży).

Również pojęcie „paternity”, czyli „ojcostwo”, ma zostać zastąpione terminem „parentage”, oznaczającym szerzej „rodzicielstwo”. W dokumentach prawnych pojawiłyby się także określenia takie jak „alleged parent” zamiast „putative father”, czyli „domniemany rodzic” zamiast „domniemany ojciec”.

Autorzy projektu przekonują, że zmiany mają charakter porządkujący i wynikają z konieczności dostosowania prawa do wcześniej przyjętych przepisów związanych z ustalaniem rodzicielstwa oraz macierzyństwem zastępczym.

Jednak dla wielu mieszkańców Nowego Jorku problem nie sprowadza się wyłącznie do języka.

REWOLUCJA W DEFINICJI RODZINY?

Projekt ustawy jest kolejnym etapem zmian rozpoczętych wraz z przyjęciem Child-Parent Security Act, która zalegalizowała w stanie Nowy Jork macierzyństwo zastępcze.

Nowe przepisy miały przede wszystkim uwzględniać różne modele rodzin funkcjonujące we współczesnym społeczeństwie, w tym rodziny jednopłciowe, rodziny korzystające z procedur wspomaganego rozrodu oraz przypadki narodzin dzieci przez suro -

gatki.

Zwolennicy zmian argumentują, że prawo powinno obejmować wszystkich obywateli i nie może opierać się wyłącznie na tradycyjnych definicjach rodzicielstwa. Według nich termin „rodzicielstwo” jest bardziej uniwersalny niż „ojcostwo”, a neutralne określenia pozwalają uniknąć sytuacji, w których część rodzin nie znajduje odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach.

Przeciwnicy odpowiadają jednak, że istnieje zasadnicza różnica między rozszerzaniem ochrony prawnej nowych form rodziny a eliminowaniem pojęć, które od wieków stanowią fundament prawa rodzinnego.

DLACZEGO SŁOWO „MATKA” BUDZI TYLE EMOCJI?

Dla krytyków ustawy problemem nie jest samo uznawanie nowych form rodzicielstwa, lecz zastępowanie pojęcia „matka” określeniem „rodzic gestacyjny”.

Ich zdaniem słowo „matka” nie opisuje wyłącznie biologicznego procesu ciąży. Oznacza ono relację emocjonalną, społeczną i kulturową, która od wieków funkcjonuje w niemal każdej cywilizacji.

Wielu ekspertów zwraca uwagę, że pojęcia „matka” i „ojciec” należą do najbardziej podstawowych kategorii społecznych i antropologicznych. Występują nie tylko w prawie, ale również w kulturze, religii, psychologii i codziennym życiu.

Pojawiają się więc pytania, czy prawo powinno odchodzić od terminologii zakorzenionej w biologii na rzecz pojęć definiowanych przede wszystkim przez funkcję rodzicielską.

SPÓR WYKRACZAJĄCY POZA

GRANICE NOWEGO JORKU

Debata tocząca się obecnie w Albany nie jest odosobnionym przypadkiem.

Podobne dyskusje pojawiają się od kilku lat w Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Australii oraz części krajów europejskich. W wielu instytucjach publicznych i organizacjach międzynarodowych tradycyjne określenia zaczęły być zastępowane terminami takimi jak „pregnant person” (osoba w ciąży), „birthing parent” (rodzic rodzący) czy właśnie „gestational parent”.

Szczególnie głośna była sprawa Freddy’ego McConnella w Wielkiej Brytanii – biologicznej kobiety identyfikującej się jako mężczyzna, która po urodzeniu dziecka domagała się wpisania w dokumentach jako „ojciec” zamiast „matka”. Sprawa trafiła do sądów i stała się symbolem szerszej debaty o relacji między płcią biologiczną a tożsamością płciową.

GŁOS ORGANIZACJI NARODÓW ZJEDNOCZONYCH

Kontrowersje wokół nowojorskiej ustawy przyciągnęły uwagę również poza Stanami Zjednoczonymi.

Krytycznie do proponowanych zmian odniosła się Specjalna Sprawozdawczyni ONZ ds. przemocy wobec kobiet i dziewcząt Reem Alsalem. W publicznej wypowiedzi zwróciła uwagę, że eliminowanie terminologii związanej z macierzyństwem może prowadzić do marginalizacji kobiet oraz osłabienia prawnej ochrony matek. Jej zdaniem pojęcia związane z macierzyństwem nie powinny być traktowane wyłącznie jako kategorie językowe, ponieważ odnoszą się do realnych doświadczeń milionów kobiet na całym świecie.

Stanowisko to wpisuje się w coraz szerszą debatę prowadzoną w organizacjach międzynarodowych dotyczących zachowania definicji takich jak „kobieta”, „matka” czy „ojciec” w dokumentach prawnych.

JĘZYK JAKO POLE WALKI IDEOLOGICZNEJ

Spór wokół ustawy S9316 pokazuje, że współczesne konflikty polityczne coraz częściej koncentrują się nie na podatkach czy gospodarce, lecz na języku.

To właśnie słowa stają się dziś przedmiotem sporów o wartości, kulturę, tożsamość i sposób postrzegania człowieka.

Dla jednych neutralny język jest narzędziem większej inkluzywności i równości. Dla innych stanowi próbę redefinicji pojęć, które przez stulecia miały jasno określone znaczenie.

Dlatego debata o słowie „matka” nie jest w rzeczywistości wyłącznie debatą językową. To dyskusja o tym, jak współczesne społeczeństwo rozumie rodzinę, rodzicielstwo i relację między biologiczną rzeczywistością a zmieniającymi się normami społecznymi.

CO DALEJ?

Ustawa czeka obecnie na decyzję gubernator Kathy Hochul. Jeśli zostanie podpisana, większość zmian zacznie obowiązywać od 1 listopada 2026 roku.

Niezależnie od ostatecznego rozstrzygnięcia jedno wydaje się pewne – dyskusja nie zakończy się wraz z podpisem lub wetem gubernator.

Spór o słowa „matka”, „ojciec” i „rodzicielstwo” stał się częścią znacznie większej debaty, która toczy się dziś nie tylko w Nowym Jorku, ale w całym zachodnim świecie. Debaty o tym, gdzie przebiega granica między dostosowywaniem prawa do zmieniającego się społeczeństwa a redefiniowaniem pojęć, które przez pokolenia stanowiły fundament życia rodzinnego.

Świątynie Kioto - Kiyomizudera

Sobota, 18 kwietnia.

Przyjechaliśmy pociągiem-pociskiem shinkansenem do Kioto o 11 w południe, a więc zanim mogliśmy się wprowadzić do pokojów hotelowych. Zostawiamy bagaże na recepcji i - po krótkim odświeżeniu ciał - ruszamy „na miasto“ obierając za cel świątynię Kiyomizudera.

Wchodzimy na teren tego światowej klasy obiektu, aby ulec niekłamanemu zachwytowi nad kunsztem średniowiecznych budowniczych, którzy ulokowali świątynne budowle na zboczach wzgórz Higashiyama. Czerwono-biała brama wejściowa i urocza pagoda tuż obok są jak wizerunki kraju, jak ikony Japonii, jawiąc się okazale w promieniach dzisiejszego słońca. Pogoda znowu nam dopisuje. Podchodzimy wyżej, płacimy za wstęp ($4) i dostajemy się na drewniany taras zauważając, że główną świątynię umieszczono na licznych, drewnianych palach, których jest dokładnie 139.

Otowasan Kiyomizu-dera czyli Świątynia Czystej Wody na Wzgórzach Szelestu Piór zadziwia już samą swoją poetycką nazwą. Biorąc pod uwagę fakt, że wzniesiono ją bardzo dawno temu, bo w 778 roku po Chrystusie, zyskujemy pełniejszy obraz japońskiej cywilizacji. Kraj Kwitnącej Wiśni przyjął „chrzest“ (buddyzm, w odróżnie -

niu od Polski) już w VI wieku, a wraz z nim przejął wszelkie ówczesne prądy filozoficzne i moralne nauki, jakie z Indii i z Chin, poprzez Półwysep Koreański dotarły na Wyspy. Japonia dzisiaj w wielu dziedzinach przoduje w świecie, ale i wówczas - 1300 lat temu - mogła stanowić wzór dla Europy.

Historia powstania świątyni Kiyomizudera brzmi jak bajka z dawnych lat. Otóż w czasach (710794), kiedy stolicą cesarstwa była jeszcze Nara, buddyjski mnich

Enchin miał wizję, podczas której otrzymał polecenie odnalezienia źródła czystej wody w górnym biegu rzeki Yodo. Ruszył więc w drogę i w leśnej gęstwinie, pod otulonym mgiełką wodospadem, spotkał mędrca, który obdarował go kawałkiem drewna z mieszkającym wewnątrz duchem Kannon - Bogini Miłosierdzia. Enchin kazał wyrzeźbić z tego kawałka posąg i schronił go w niewielkiej kapliczce, co stała się zaczątkiem tak wspaniałej dzisiaj świątyni.

Stoimy więc w zamyśleniu na wielkiej, drewnianej werandzie butal (scena tańców) zawieszonej wysoko ponad zadrzewioną klonami dolinką. Za plecami mamy główny pawilon pochodzący z 788 roku, a więc starszy niż miasto Kioto. Główna świątynia jest oczywiście poświęcona jedenasto -

głowej bogini Kannon, podobnie jak sanktuarium Hasedera, które mogliśmy podziwiać kilka dni temu w Kamakura. Nieco dalej widzimy kaplicę kultu szinto, notując pokojowe współistnienie obu religii skłaniające do przemysleń, że wojny o podłożu religijnym wcale nie muszą się toczyć! Decyzja należy do wyznawcow. Podobny przykład mamy zresztą w Nepalu.

Idąc za werandą w prawo napotykamy kolejne, świątynne zabudowania. Stąd roztacza się najwspanialsza panoramą zarówno kompleksu świątynnego jak i miasta Kioto. Kamienne schodki prowadzą w dół, do źródła Otowa-no-taki, gdzie pielgrzymi piją źródlaną wodę o leczniczych właściwościach.

Atrakcje tej części miasta Kioto nie kończą się na wizycie świątyni Kiyomizudera, gdyż wiodący do niej pieszy deptak pełen jest sklepów z ogromnym wyborem pamiątek, jakie zawsze przyciągają tłumy turystów. Można tu również wypożyczyć kimono i paradować w nim przez resztę dnia; efekt fotograficzny... niezapomniany do końca życia! Są tu również stylowe restauracje i kafejki, z popularnymi lodami (w dni ciepłe jak dzisiaj) oraz tradycyjną, gorącą sake, kiedy nastanie mżawka i wilgotny ziąb. Muszę dodać, że główna świątynia Kiyomizu-dera z posągiem 11-głowej, Tysiącrękiej, Tysiącokiej bogini Kannon Bosatsu była wielokrotnie niszczona przez pożary, i zawsze pieczołowicie rekonstruowana. Obecna jej wersja datuje

się na 1633 rok. W 1994 cały zespół piętnastu budynków został zaliczony do Światowego Dziedzictwa Kulturowego z listy UNESCO.

Ciąg dalszy za tydzień… Tekst i zdjęcia: Andrzej Kulka Autor jest zawodowym przewodnikiem i właścicielem chicagowskiego biura podróży EXOTICA TRAVEL, organizującego wycieczki po całym świecie, również do JAPONII na Święto Kwitnienia Wiśni, 30 marca oraz 6 kwietnia 2027 roku. Bliższe informacje i rezerwacje: EXOTICA TRAVEL, 6741 W. Belmont, Chicago IL 60634, tel. (773) 237 7788, strona internetowa: https:// andrzejkulka.com/upcoming-trips/

Posąg Buddy.

Podróż do Polski na amerykańskim paszporcie.

Nowe zasady, o których warto wiedzieć

Dla milionów Amerykanów podróż do Polski od lat pozostaje stosunkowo prosta. Wystarczy ważny paszport, bilet lotniczy i można bez wizy odwiedzić kraj przodków, rodzinę lub spędzić wakacje w Europie. Choć podstawowe zasady wjazdu nie ulegają zmianie, podróżni muszą przygotować się na nowe procedury graniczne, które stopniowo wprowadza Unia Europejska.

Cyfryzacja kontroli granicznych oznacza, że tradycyjne pieczątki w paszporcie odchodzą do historii. W ich miejsce pojawiają się nowoczesne systemy elektroniczne, które mają usprawnić kontrolę ruchu granicznego i zwiększyć bezpieczeństwo. Dla osób podróżujących do Polski na amerykańskim paszporcie oznacza to kilka nowych obowiązków, o których warto wiedzieć jeszcze przed wyjazdem.

Nadal bez wizy do Polski

Dobra wiadomość dla obywateli Stanów Zjednoczonych jest taka, że zasady dotyczące krótkoterminowych podróży pozostają bez zmian. Amerykanie nadal mogą odwiedzać Polskę i inne kraje strefy Schengen bez konieczności uzyskiwania wizy, pod warunkiem że ich pobyt nie przekracza 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu.

Oznacza to, że zarówno wyjazdy turystyczne, rodzinne, jak i krótkie podróże służbowe nie wymagają dodatkowych formalności wizowych. Podróżni powinni jednak pamiętać, że paszport musi zachować ważność przez co najmniej trzy miesiące po planowanej dacie opuszczenia strefy Schengen. Wielu ekspertów zaleca jednak, aby dokument był ważny jeszcze przez minimum sześć miesięcy.

Warto również upewnić się, że w paszporcie znajduje się przynajmniej jedna wolna strona przeznaczona na ewentualne adnotacje graniczne. Koniec pieczątek w paszporcie

Największą zmianą dla podróżnych jest uruchomienie systemu EES (Entry/Exit System), który zastępuje tradycyjne stemplowanie paszportów elektroniczną rejestracją przekroczeń granicy.

System obejmuje obywateli

państw spoza Unii Europejskiej i strefy Schengen, a więc również osoby podróżujące do Polski na amerykańskich paszportach.

Podczas pierwszego przekroczenia granicy po wdrożeniu systemu podróżny może zostać poproszony o zeskanowanie paszportu, wykonanie fotografii twarzy oraz pozostawienie odcisków palców. Dane te zostaną zapisane w systemie i wykorzystane przy kolejnych podróżach.

Dzieci poniżej 12. roku życia są zwolnione z obowiązku pobierania odcisków palców, jednak ich przekroczenia granicy również będą rejestrowane elektronicznie.

Nowe rozwiązanie ma pomóc służbom granicznym kontrolować długość pobytu osób korzystających z ruchu bezwizowego oraz skuteczniej wykrywać przypadki przekraczania dozwolonego limitu pobytu.

Dla podróżnych oznacza to przede wszystkim możliwość nieco dłuższej kontroli podczas pierwszego wjazdu do strefy Schengen po uruchomieniu systemu.

ETIAS – kolejny krok przed podróżą

Drugą ważną zmianą będzie uruchomienie systemu ETIAS (European Travel Information and Authorisation System).

Choć wiele osób porównuje go do wizy, formalnie wizą nie jest. To elektroniczna autoryzacja podróży, podobna do amerykańskiego systemu ESTA, który obowiązuje obywateli wielu państw odwiedzających Stany Zjednoczone.

Po uruchomieniu ETIAS obywatele USA planujący podróż do Polski będą musieli przed wyjazdem wypełnić krótki formularz internetowy. We wniosku znajdą się podstawowe dane osobowe, informacje z paszportu oraz pytania dotyczące bezpieczeństwa.

Większość decyzji ma być wydawana automatycznie w ciągu kilku minut lub godzin, jednak urzędnicy zalecają składanie wniosku z odpowiednim wyprzedzeniem na wypadek konieczności dodatkowej weryfikacji.

Autoryzacja będzie ważna przez trzy lata lub do momentu wygaśnięcia paszportu, jeśli nastąpi to wcze -

śniej.

Opłata za ETIAS ma wynosić 20 euro dla osób w wieku od 18 do 70 lat. Dzieci oraz seniorzy będą zwolnieni z opłaty. O czym warto pamiętać przed wylotem?

Niezależnie od nowych systemów podstawowe zasady podróżowania pozostają takie same.

Przed wyjazdem warto sprawdzić: termin ważności paszportu, liczbę dni spędzonych wcześniej w strefie Schengen, aktualne informacje dotyczące ETIAS i EES,

wymagania linii lotniczych. Podczas kontroli granicznej funkcjonariusze mogą również poprosić o okazanie biletu powrotnego lub dalszej podróży, potwierdzenia miejsca zakwaterowania, ubezpieczenia podróżnego czy dokumentów potwierdzających posiadanie środków finansowych na czas pobytu.

Choć takie kontrole nie zdarzają się często, warto mieć odpowiednie dokumenty pod ręką.

Podwójne obywatelstwo? Polski paszport daje dodatkowe korzyści, ale także obowiązki

Sytuacja wygląda inaczej w przypadku osób posiadających zarówno obywatelstwo polskie, jak i amerykańskie.

Posiadacze ważnego polskiego paszportu nie podlegają systemowi ETIAS, ponieważ są obywatelami kraju należącego do Unii Europejskiej. Nie są również traktowani jako obywatele państw trzecich przy przekraczaniu granic strefy Schengen.

W praktyce oznacza to, że osoby z podwójnym obywatelstwem mogą uniknąć części nowych formalności, podróżując do Polski na polskim paszporcie.

Eksperci oraz polskie placówki konsularne od lat zalecają, aby osoby posiadające dwa obywatelstwa podróżowały z oboma dokumentami. Przy wjeździe do Polski najlepiej posługiwać się polskim paszportem, natomiast przy powrocie do Stanów Zjednoczonych – amerykańskim.

Warto jednak pamiętać o ważnej zasadzie wynikającej z polskiego prawa. Obywatel Polski, nawet jeśli posiada również obywatelstwo amerykańskie, podczas przekraczania polskiej granicy powinien legitymować się ważnym polskim dokumentem podróży. Oznacza to, że przy wyjeździe z Polski funkcjonariusze Straży

Granicznej mogą zażądać okazania ważnego polskiego paszportu.

Dla wielu osób mieszkających na stałe w Stanach Zjednoczonych jest to istotna informacja, ponieważ zdarzają się sytuacje, gdy podróżni przyjeżdżają do Polski wyłącznie z amerykańskim paszportem lub ich polski paszport utracił ważność. Może to prowadzić do komplikacji podczas opuszczania kraju oraz konieczności wyjaśniania statusu obywatelstwa.

Zgodnie z polskim prawem osoba posiadająca obywatelstwo polskie jest na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej traktowana przede wszystkim jako obywatel Polski. Z tego względu warto przed planowaną podróżą upewnić się, że zarówno polski, jak i amerykański paszport są ważne.

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem dla osób posiadających podwójne obywatelstwo jest podróżowanie z oboma paszportami: polskim podczas wjazdu i wyjazdu z Polski oraz amerykańskim podczas wjazdu do Stanów Zjednoczonych. Dzięki temu można uniknąć niepotrzebnych problemów na granicy i sprawnie przejść wszystkie procedury kontrolne.

Cyfrowe granice stają się rzeczywistością

Wprowadzane przez Unię Europejską systemy są częścią szerszego procesu modernizacji kontroli granicznych. Podobne rozwiązania funkcjonują już w wielu krajach świata, w tym w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie czy Australii.

Dla podróżnych oznacza to mniej papierowych formalności, ale jednocześnie większą liczbę elektronicznych procedur i wcześniejszych zgłoszeń.

Najważniejsze pozostaje jednak bez zmian – obywatele USA nadal mogą odwiedzać Polskę bez wizy na krótkie pobyty. Warto jednak śledzić komunikaty unijnych instytucji, Departamentu Stanu USA oraz polskich placówek dyplomatycznych, ponieważ szczegóły wdrażania nowych systemów mogą jeszcze ulegać zmianom.

Jedno jest pewne: podróże między Ameryką a Europą stają się coraz bardziej cyfrowe, a przygotowanie do wyjazdu zaczyna się dziś nie tylko od spakowania walizki, ale także od sprawdzenia obowiązujących procedur online.

- Minuta to długo czy krótko?

- Zależy, po której stronie drzwi od toalety się znajdujesz.

@

Rozmawiają dwaj koledzy:

- No i jak się skończyła twoja awantura z teściową? - pyta jeden.

- Aaa! Przyszła do mnie na kolanach!

- Tak? No i co powiedziała?

- Wyłaź spod łóżka, ty tchórzu!

@

Chłopak mówi do swojej dziewczyny-blondynki: - Sprowadzę sobie motor z Anglii. Prawie nowy, po prostu motoryzacyjne cacko!

Blondynka: - Ale uważaj, bo tam jest kierownica z drugiej strony.

Family Dental Care

Bożena Piekarz-Lesiczka

Tel: 718-472-4344 146 Driggs Ave. Brooklyn, NY 11222

General dentist

✗ Laminaty, koronki, mostki

Rozmowa na pierwszej randce:

- Masz jakieś nałogi?

- Nie...

- A jakieś hobby?

- Lubię rośliny.

- O a jakie?

- Chmiel, tytoń, konopie.

Chłopak mówi do swej dziewczyny:

- Ale będziemy mieli super sobotni wieczór. Mam trzy bilety do kina.

- Po co nam trzy bilety? - pyta dziewczyna.

✗ Leczenie kanałowe

✗ Korony na implanty

✗ Stomatologia dziecięca

✗ Kosmetyka

✗ Protetyka i ortodoncja

✗ Czyszczenie i wybielanie zębów

www.doctorbozenapiekarz.com

- No, dla twojego taty, mamy i młodszej siostry!

@

Idzie baca przez połoniny i widzi jak turysta robi pompki dla zdrowia. Stanął i kiwa głową z podziwem.Różne ja wiatry widziałem, ale żeby babę spod chłopa wywiało?

Przez wieś jadą motorem: Jasio, Bartosz, który strasznie się jąka i Szymek. W pewnym momencie Bartosz mówi: - Szy... szy... - na to Jasio: - Co? Szybciej? Okej, jedziemy szybciej! - Szy... szy... - Co? Jeszcze szybciej? Dobra, jedziemy jeszcze szybciej! - Szy... szy... - Jeszcze szybciej??? Człowieku, na liczniku setka i ty sie nie boisz??? - Szy... Szy... Szymek spadł!!

@Na obozie lekkoatletów wykryto włamanie. Policjant przybyły na miejsce zdarzenia przesłuchuje jedynego świadka: - Więc widział pan sprawcę włamania? To dlaczego nie próbował go pan dogonić? - Ależ goniłem go! - odpowiada biegacz i dodaje. - Szybko objąłem nad nim prowadzenie, a kiedy się obejrzałem - tak daleko został w tyle, że już go nie było widać!

@

Sprzedawca do klientki: - Ten odkurzacz zaoszczędzi Pani połowę pracy. - Doskonale! - ucieszyła się kobieta. - W takim razie poproszę dwa.

Gdzie będą mieszkały nasze dzieci po separacji lub rozwodzie i jak będą

wyglądały wizytacje z pociechami?

Po separacji lub rozwodzie najczęściej rodzice nie mogą się dogadać odnośnie wizytacji z dziećmi. W tym artykule nie będę opisywać sytuacji, gdzie mama z różnych powodów utrudnia ojcowi widywanie się z dziećmi. O tym napiszę za tydzień, aby ojcowie wiedzieli jakie mają prawa i jak często mogą widywać się ze swoimi dziećmi, nawet jeśli matka jest residential parent, czyli rodzicem, u którego dzieci są oficjalnie zameldowane na stałe. W tym artykule chcę wyjaśnić prawa matek, które zostają obciążone opieką nad dziećmi dlatego, że “ojciec” pomimo tego, że ma wyznaczone spotkania z dziećmi, to nie korzysta z tych wizyt i wybiera nie uczestniczyć w życiu dzieci.

Najczęściej po separacji lub rozwodzie sąd nadaje wizyty z dziećmi dla ojca co drugi tydzień

od piątku do niedzieli. Opisuję w tym artykule o wizytacjach z ojcem, bo w większości przypadków dzieci zostają przy matce, ale chcę podkreślić, że sądy nie zakładają, że rodzic z którym dzieci mieszkają jest lepszym rodzicem. Czym młodsze dzieci, tym większe prawdopodobieństwo, że dzieci mieszkają z mamą po rozstaniu rodziców. Prawie nikt nie zaprzecza, że dzieci na ogół bardziej są związane z matką (szczególnie jak są jeszcze małe), ale to nie znaczy, że ją bardziej kochają. Prawo rodzinne często opiera się na badaniach psychologicznych. Badania i naukowcy psychologii twierdzą, że podział czasu z dziećmi 50/50, na przykład jeden tydzień z mamą a drugi z tatą, nie jest do końca najlepszy dla dzieci, bo pociechy potrzebują stałego swojego “kącika”. Zresztą nikomu by nie było wygodne przemiesz -

czanie się do innego mieszkania co tydzień. Natomiast coraz częściej ojcowie walczą o to, aby dzieci mieszkały z nimi, bo matka nie jest odpowiednią opiekunką. Wracając do wzoru rodziny, gdzie dzieci mieszkają z matką a ojciec ma wizytacje z dziećmi. Najczęściej dzieci są z tatą co drugi weekend i też można je zabierać na kolacje podczas tygodnia. Dzieci najczęściej nocują u ojca przez ten cały okres. Weekendowe wizytacje mogą się zacząć od piątku lub soboty zakańczając się w niedzielę lub poniedziałek rano. Dzieci mogą być odbierane ze szkoły albo z miejsca zamieszkania matki. W ostateczności oboje rodziców mają prawo do ustalania wizyt biorąc pod uwagę dobro dzieci. Jednakże często rodzice zapominają, że liczą się tylko dzieci, nawet jeżeli małżeństwo lub związek się rozpadł.

Wychowywanie dzieci jest dużym obowiązkiem, lecz często ojcowie unikają swoich obowiązków i dzieci. Pomimo wyznaczonych wizyt z dziećmi, niektórzy ojcowie lekceważą jakikolwiek grafik. Często nieodpowiedzialni

ojcowie spóźniają się lub wcale nie odbierają dzieci. Dzieci strasznie to przeżywają, a matka jest zmuszona do usprawiedliwienia ojca dla dobra dzieci. Znamy dużo przypadków, gdzie ojciec pojawia się na spotkanie z dziećmi raz na jakiś czas, kiedy mu pasuje, i co najgorsze spodziewa się miłości i ciepłego powitania. Obwinia matkę, jeżeli dzieci nie mają chęci z nim się spotykać, bo były urażone emocjonalnie jego nieodpowiedzialnym i samolubnym zachowaniem. Najgorsze jest to, że matka nie może takiemu łotrowi odmówić wizyt całkowicie a sąd też jest bezwładny, aby zmusić ojca do utrzymywania warunków wizyt. Nieodpowiedzialny rodzic może stworzyć warunki, które będą niebezpieczne dla dzieci, a żaden sąd nie będzie ryzykował jakiejkolwiek sytuacji, gdzie może dojść do krzywdy dzieci. W takich sytuacjach ciężar wychowywania dzieci spada na matki. Nie jest to sprawiedliwe i dlatego decyzja o założeniu rodziny musi się zacząć od zastanowienia się czy ten człowiek nadaje się na ojca. Joanna Ewa Nowokuński, Esq.

Oferujemy fachowość i doświadczenie dla małych i duż y ch k lie n t ó w Z a p e wnia m y a t r a k c yjne i konkurenc yjne stawki na przewóz i inne usługi. Gwarancją jakości naszych usług jest ponad 30 lat działalności na r ynku amer ykańskim.

• Transpor t całych kontenerów od drzwi do drzwi między USA i Europą (Impor t & Expor t)

• Kontenery małe (20ﬅ), duże (40ﬅ i 40ﬅ HC) i specjalistyczne (20ﬅ & 40ﬅ Open Top, 20ﬅ & 40ﬅ Flat Rack)

• Wysyłka samochodów, maszyn, motocykli, ATVs, jet-skis i łodzi

• Wysyłka mienia przesiedleńczego

• Wysyłka ładunków handlowych i ponadgabarytowych

• Oddziały w Polsce, Niemczech, Wielkiej Brytanii, na Litwie, Węgrzech i w Por tugalii

• Agencja celna w Gdyni

• Przygotowujemy dokumentację transpor tową i celną

219 South Street

Providence, NJ 07974

732-516-9555 fax: 732-516-9777

t.com stawk i@icetranspor t.com

Sarasota - luksus codzienności na zachodnim wybrzeżu Florydy

Na mapie Florydy są miejsca, które przyciągają turystów, i takie, które wybiera się na całe życie. Sarasota należy zdecydowanie do tej drugiej kategorii. To miasto, które od lat konsekwentnie buduje swoją pozycję jako jedno z najbardziej pożądanych miejsc do zamieszkania w Stanach Zjednoczonych — nie tylko ze względu na spektakularne plaże, ale przede wszystkim dzięki jakości życia, jaką oferuje na co dzień.

Nie jest przypadkiem, że Sarasota została uznana za najlepsze miejsce do życia na Florydzie oraz 5. najlepsze miejsce do życia w całych USA w rankingu U.S. News & World Report 2023–2024. Miasto regularnie pojawia się także w rankingach najlepszych miejsc na emeryturę, oferując wysoki standard życia przy bardziej przystępnych kosztach niż takie lokalizacje jak Naples, Miami czy Palm Beach.

Jednym z największych atutów regionu są bez wątpienia jego plaże. Siesta Beach, słynąca z wyjątkowo białego, drobnego piasku, została w 2026 roku uznana za najlepszą plażę w Stanach Zjednoczonych według U.S. News & World Report. Co więcej, jako jedyna plaża z USA znalazła się na prestiżowej liście The World’s 50 Best Beaches , zajmując 28. miejsce na świecie. To wyróżnienie tylko potwierdza to, co mieszkańcy wiedzą od dawna — Sarasota oferuje jeden z najpiękniejszych odcinków wybrzeża w Ameryce.

STYL ŻYCIA, KTÓRY PRZYCIĄGA

Sarasota to jednak znacznie więcej niż pocztówkowe widoki.

To miejsce, w którym codzienność rzeczywiście przypomina wakacje. Położona nad Zatoką Amerykańską, oferuje wyjątkowe połączenie nadmorskiego spokoju z miejską infrastrukturą i wysokim standardem życia.

Wraz z pobliskimi miejscowościami — Venice, Nokomis i North Port — tworzy region, który przyciąga osoby szukające zmiany. Nie tylko adresu, ale całego stylu życia. Poranne spacery nad wodą, całoroczna możliwość uprawiania sportów, takich jak golf, żeglarstwo czy jazda na rowerze, oraz subtropikalny klimat sprawiają, że aktywność fizyczna staje się naturalną częścią dnia.

Jednocześnie Sarasota wyróżnia się na tle innych miast Florydy swoją sceną kulturalną. Teatry, galerie sztuki, festiwale muzyczne i wydarzenia artystyczne budują atmosferę miejsca, które łączy relaks z intelektualnym i estetycznym rozwojem. To właśnie ten balans sprawia, że miasto przyciąga zarówno młode rodziny, jak i osoby szukające spokojniejszego, bardziej świadomego tempa życia.

RYNEK NIERUCHOMOŚCI

– STABILIZACJA I NOWE MOŻLIWOŚCI

Po okresie dynamicznych wzrostów rynek nieruchomości w regionie Sarasoty wchodzi obecnie w fazę stabilizacji. Dla kupujących oznacza to większą przewidywalność i możliwość podejmowania bardziej strategicznych decyzji inwestycyjnych.

W rozwijającym się North Port ceny nowych domów jednorodzinnych zaczynają się od poziomu poni-

żej 300 tysięcy dolarów, co czyni tę lokalizację atrakcyjną dla osób rozpoczynających swoją przygodę z rynkiem nieruchomości na Florydzie. Z kolei Venice i sama Sarasota oferują nieruchomości o wyższym standardzie i prestiżu, gdzie ceny często przekraczają pół miliona dolarów, a w najbardziej ekskluzywnych dzielnicach sięgają kilku milionów.

EDUKACJA, BEZPIECZEŃSTWO I INFRASTRUKTURA

Sarasota County wyróżnia się bardzo wysokim poziomem edukacji. Lokalny system szkolny uznawany jest za jeden z najlepszych na Florydzie. Co więcej, jest to jeden z zaledwie dwóch dystryktów szkolnych w stanie, który nieprzerwanie od 2004 roku otrzymuje najwyższą ocenę „A”. Dodatkowo ponad 60% nauczycieli posiada tytuł magistra lub wyższy , co przekłada się na wysoki poziom nauczania i rozwój uczniów. To właśnie te czynniki sprawiają, że region przyciąga coraz więcej rodzin poszukujących stabilnego i sprzyjającego środowiska dla swoich dzieci.

Dynamiczny rozwój widoczny jest również w inwestycjach infrastrukturalnych — nowych drogach, rozbudowie zaplecza medycznego oraz rosnącej liczbie usług premium. Międzynarodowe lotnisko Sarasota-Bradenton zapewnia wygodną komunikację, jednocześnie pozwalając zachować kameralny charakter regionu — coraz rzadszy w szybko rozwijających się częściach Florydy.

POLONIA W SARASOCIE

Sarasota to jedno z najważniejszych skupisk Polonii na Florydzie. Od lat przyciąga Polaków, którzy decydują się tu nie tylko na zakup nieruchomości, ale często na stałe osiedlenie. Dzięki temu miasto zyskało wyraźny polski charakter, widoczny w licznych inicjatywach

społecznych, kulturalnych i edukacyjnych.

Sercem życia polonijnego jest Polski Klub Sarasota, który organizuje bale, koncerty, spotkania oraz wydarzenia promujące historię i kulturę Polski. Aktywnie działa także Koło Pań im. Jana Pawła II, integrujące kobiety polskiego pochodzenia poprzez wspólne inicjatywy i wydarzenia.

Ważnym elementem dla rodzin jest Polska Szkoła Sobotnia, gdzie dzieci uczą się języka polskiego, historii i tradycji, podtrzymując więź z ojczyzną swoich rodziców.

Istotną rolę odgrywa również parafia pw. św. Maksymiliana Kolbego, która gromadzi Polonię na mszach w języku polskim oraz spotkaniach społecznych.

Na uwagę zasługuje także Polskie Centrum w Venice, będące miejscem integracji i promocji polskiej kultury w całym regionie Sarasota County.

Obecność Polonii uzupełniają polskie sklepy, firmy oraz organizacje, które tworzą silną, zintegrowaną społeczność i sprawiają, że Sarasota staje się nie tylko miejscem do życia, ale także przestrzenią, w której łatwo poczuć się jak w domu.

MIEJSCE, KTÓRE STAJE SIĘ WYBOREM NA LATA

Sarasota i jej okolice oferują coś więcej niż atrakcyjną lokalizację. To miejsce, które daje poczucie równowagi — między pracą a życiem prywatnym, między aktywnością a spokojem, między nowoczesnością a naturą.

Dla wielu osób decyzja o przeprowadzce w ten region nie jest chwilowym wyborem, lecz świadomą zmianą stylu życia. Bo tutaj codzienność naprawdę może wyglądać inaczej — spokojniej, piękniej i… po prostu lepiej.

W tym wymagającym i konkurencyjnym rynku swoją markę konsekwentnie buduje Anna Bridinger — agentka nieruchomości, która od początku kariery stawia na relacje, profesjonalizm oraz indywidualne podejście do klienta.

Jej droga do branży rozpoczęła się w 2015 roku, kiedy – zainspirowana wizją męża – zdecydowała się zdobyć licencję i wkroczyć w świat nieruchomości. Dzięki determinacji, autentyczności oraz naturalnej umiejętności budowania zaufania szybko wypracowała silną pozycję na lokalnym rynku. Obsługuje zarówno klientów amerykańskich, jak i międzynarodowych, w tym liczną społeczność polskojęzyczną.

Swoje sukcesy zawodowe opiera na przekonaniu, że zakup domu to nie tylko transakcja finansowa, lecz jedna z najważniejszych decyzji w życiu. Takie podejście sprawia, że wielu jej klientów trafia do niej z polecenia — co w branży nieruchomości pozostaje najwyższym wyrazem zaufania i uznania.

radzi

Dzieci a spadek

Gdy zmarły rozważa zapis testamentowy w postaci kwoty pieniężnej dla osoby nieletniej, powinien rozważyć kilka bardzo istotnych kwestii. Po pierwsze, powinien zastanowić się, czy pieniądze powinny być przechowywane w funduszu testamentowym do czasu osiągnięcia przez beneficjenta określonego wieku, którym może zarządzać ta sama osoba dorosła, która je wychowuje, o ile jest wyznaczona w testamencie jako do tego upoważniona. Tak więc dobre planowanie może być wspaniałą rzeczą–jednak czasami ludzie nie planują odpowiednio, a osoba niepełnoletnia bezpośrednio dziedziczy pieniądze. Może tak być, ponieważ:

• małoletni jest wymieniony jako uprawniony z polisy na życie lub konta emerytalnego;

• osoba zmarła bez testamentu, więc nie ma woli dotyczącej sposobu, w jaki beneficjent otrzymuje pieniądze;

• osoba miała testament (być może testament “zrób to sam”), ale nie odniósł się do niego w odpowiedni sposób;

• zmarły zmarł w wyniku czyjegoś zaniedbania i toczy się proces sądowy, którego nikt nie przewidział, w którym środki są wypłacane bezpośrednio małoletnim.

W każdym z tych scenariuszy sąd wyda zarządzenie, że fundusze zostaną wypłacone opiekunowi majątku osoby niepełnoletniej, o ile przekraczają one $10,000. Opiekunem majątku może być, ale nie musi, ta sama osoba co rodzice małoletniego–rodzice są opiekunami naturalnymi, ale aby otrzymać środki w imieniu małoletniego beneficjenta lub duże sumy pieniędzy w imieniu małoletniego beneficjenta, muszą być wyznaczeni przez sad jako opiekunowie środków pieniężnych. Bardzo często środki te trafiają na rachunek bankowy prowadzony

wspólnie z Sekretarzem Sądu, który zabrania wypłaty środków bez zezwolenia sądowego. W jakich okolicznościach opiekun mógłby chcieć złożyć wniosek do sadu przechyliłby się do wniosku? Dlaczego nieletni potrzebowałby dostępu do pieniędzy?

Dla przykładu:

• decyzja o uczęszczaniu do szkoły prywatnej zamiast publicznej;

• czesne w college’u;

• zakup używanego samochodu–dojazd do pracy;

• możliwość studiowania za granicą.

Do sądu należy decyzja czy są to potrzeby, za które małoletni powinien zapłacić za siebie (z funduszy małoletniego znajdujących się w posiadaniu sądu), czy też ktoś inny powinien pokrywać te wydatki. Na przykład, jeśli osoba składająca wniosek o wycofanie jest rodzicem małoletniego, prawo nowojorskie zobowiązuje

rodziców do pokrycia niezbędnych wydatków dziecka, takich jak jedzenie, odzież, schronienie, edukacja itp.

Jeżeli sąd otrzyma wniosek od rodzica, zażąda wyjaśnienia, dlaczego rodzic nie jest w stanie samodzielnie pokryć tych wydatków lub zapłacić je z własnych pieniędzy, a nie dziecka. Jednak w sytuacjach, gdy majątek małoletniego jest znaczny i / lub rodzice nie posiadają własnego dochodu lub majątku, aby w inny sposób dokonać takiego wydatku, sąd często zezwala na wypłatę środków, zakładając, że jest to w najlepszym interesie nieletniej osoby.

Aby uniknąć kłopotliwych wniosków do sadu o zezwolenie na użycie środków finansowych na rzecz małoletniego, można przed śmiercią zabezpieczyć samych nieletnich jak i ich opiekunów poprzez sporządzenie odpowiednich dokumentów w postaci ustanowienia trust dla nieletnich.

Skontaktuj się a prawnikiem w celu ustalenia jak najbardziej optymalnego planu dla twoich bliskich.

Mecenas Joanna Gwóźdź

BARAN Zodiakalne Barany w kolejnym tygodniu mogą być spokojne o swoje samopoczucie i pełnię energii. Będzie to dla Ciebie względnie korzystny czas, zwłaszcza w sferze zawodowej. Nie oznacza to jednak, że w każdej dziedzinie życia odnajdziesz się bez trudu. Pracuj więc nad sobą i staraj się szybko naprawiać nieopatrznie popełniane błędy.

BYK W relacjach osobistych odczujesz teraz duże wsparcie ze strony gwiazd. Bardzo prawdopodobne, że wreszcie poznasz kogoś, kto na dłużej zagości w Twoim sercu.

BLIŹNIĘTA Kolejny tydzień będzie bardzo pozytywnym czasem dla zodiakalnych Bliźniąt. Wreszcie spojrzysz na świat nieco odważniej, stawiając na zdrowy egoizm i poświęcenie czasu na realizację własnych ambicji.

RAK Wreszcie zdobędziesz się na odwagę, by realizować własne plany i zamierzenia bez oglądania się za siebie i wsłuchiwania w niekoniecznie pochlebne opinie innych. Ten wybór może Ci się opłacić .

LEW Dla zodiakalnych Lwów kolejny tydzień będzie dobrym czasem na to, by wreszcie podjąć ważne życiowe decyzje i przemyśleć dotychczasowe osiągnięcia. Bez problemu uda CI się rozwiązać wszelkie problemy, jakie mogą stanąć na Twojej drodze.

PANNA Jeśli będziesz kierował się teraz swoją intuicją z pewnością nie będziesz w stanie przeoczyć żadnych okazji do dodatkowego zysku, czy zaskarbienia sobie sympatii nowo poznanych, interesujących osobowości.

WAGA Zodiakalne Wagi w kolejnym tygodniu maja będą mogły cieszyć się spokojem i stabilna sytuacją zawodową, materialną i osobistą. To wszystko za sprawą w gruncie rzeczy bardzo dobrego układu planet, sprzyjającemu utrzymaniu pozytywnych relacji ze światem.

SKORPION Nadchodzi czas pozytywnych tendencji. Będzie to szczególnie dostrzegalne w sferze zawodowej, która zapowiada się czasem dogodnym do zaprezentowania swojej osoby z jak najlepszej strony.

STRZELEC Ten tydzień to dla ciebie czas bardzo pomyślnego oddziaływania planet. Najbardziej odczuwalne będzie to zwłaszcza w sferze zawodowej, która przepełniona będzie propozycjami współpracy.

KOZIOROZEC Wszelkie Twoje poczynania wspierane będą przez korzystne ustawienie planet – te będą teraz ze zdwojoną siłą współdziałać ze sobą, dając Ci siłę i odwagę by dokonać ważnych zmian.

WODNIK Ten tydzień będzie stuprocentowo korzystny dla Twojego znaku. Najbardziej uwidoczni się to w Twoim życiu zawodowym, które od tego tygodnia ma szanse na szybki, dynamiczny rozkwit.

RYBY Twoje nieco lękliwe podejście do życia, do ludzi, czy nawet najbardziej typowych dla Ciebie zadań może skutecznie uniemożliwić Ci sprawne działanie. Niemniej jednak, jako że zodiakalne Ryby będą dalej mocno wspierane przez korzystne oddziaływania planet, uda Ci się przezwyciężyć wreszcie ostatecznie swoje lęki i z podniesiona głową wejść w nowy tydzień.

Pociągnij kredką po przerywanych liniach. Dorysuj po prawej stronie takie same plamki jak po lewej. Na końcu pokoloruj obrazek.

Wpisz litery z kwiatków w odpowiednie kratki.

America’s Sail 250. Tak Nowy Jork i New Jersey będą świętować 250. urodziny Ameryki

4 lipca 2026 roku mieszkańcy Nowego Jorku, New Jersey i miliony turystów będą świadkami jednego z największych widowisk w historii Stanów Zjednoczonych. Organizatorzy wydarzenia America’s Sail 250 (Sail4th 250) zapowiadają największe pokojowe zgromadzenie żaglowców i okrętów wojennych, jakie kiedykolwiek odbyło się w amerykańskich wodach. Obchody 250. rocznicy podpisania Deklaracji Niepodległości będą trwały od 3 do 8 lipca 2026 roku i obejmą szereg wydarzeń na lądzie, wodzie i w powietrzu. Główną areną świętowania stanie się port Nowego Jorku i New Jersey, gdzie pojawią się żaglowce z całego świata, okręty wojenne, pokazy lotnicze, koncerty, wydarzenia rodzinne oraz wielki pokaz fajerwerków.

NAJWIĘKSZA PARADA ŻAGLOWCÓW OD PÓŁ WIEKU

Kulminacją obchodów będzie wielka parada żaglowców, która odbędzie się 4 lipca. Do Nowego Jorku przypłyną jednostki reprezentujące ponad 20 krajów świata, a wśród uczestników znajdzie się również Polska.

Ponad 30 największych żaglowców klasy A przepłynie rzeką Hudson od mostu Verrazzano-Narrows aż do mostu George’a Washingtona. Trasa poprowadzi obok Statuy Wolności, Governors Island, Dolnego Manhattanu i nabrzeży New Jersey. Organizatorzy przewidują, że miliony widzów będą obserwować paradę z obu stron rzeki.

Żaglowce będą oddawały salut Statui Wolności i przejdą tzw. „Presidential Review”, czyli uroczysty przegląd flotylli nawiązujący do wielkich obchodów amerykańskiego dwustulecia z 1976 roku.

MIĘDZYNARODOWY PRZEGLĄD MARYNAREK WOJENNYCH

Jeszcze przed rozpoczęciem parady żaglowców odbędzie się wyjątkowa ceremonia morska – Seventh International Naval Review.

Od godziny 7:30 rano do około 9:00 w porcie Nowego Jorku zgromadzą się okręty wojenne Stanów Zjednoczonych oraz jednostki reprezentujące marynarki wojenne wielu państw świata. Organizatorzy informują, że w wydarzeniu może uczestniczyć ponad 50 okrętów wojennych. Będzie to jeden z największych międzynarodowych przeglądów flot wojennych organizowanych w USA od dziesięcioleci.

Wydarzenie ma podkreślać współpracę międzynarodową oraz znaczenie bezpieczeństwa morskiego we współczesnym świecie.

JUŻ 3 LIPCA PIERWSZA PARADA

Świętowanie rozpocznie się dzień wcześniej. 3 lipca od godziny 13:00 do 15:00 odbędzie się parada żaglowców klasy B. Mniejsze jednostki szkoleniowe i historyczne przepłyną East River od Hell Gate Bridge aż do Sandy Hook w New Jersey. Dla miłośników żeglarstwa będzie to pierwsza okazja do zobaczenia międzynarodowej floty w akcji.

Tego samego dnia otwarte zostaną specjalne strefy obserwacyjne dla prywatnych jednostek pływających. Organizatorzy umożliwią właścicielom łodzi i jachtów oglądanie wydarzeń bezpośrednio z wody.

GOVERNORS ISLAND – CENTRUM RODZINNEGO ŚWIĘTOWANIA

Jednym z najważniejszych punktów obserwacyjnych stanie się Governors Island.

4 lipca od godziny 9:00 do 14:00 odbędzie się tam wydarzenie nazwane Grand Review of Tall Ships. Oprócz doskonałego widoku na przepływające żaglowce organizatorzy przygotowują strefy gastronomiczne, rodzinne atrakcje, wydarzenia edukacyjne oraz program artystyczny dla odwiedzających.

Dla wielu rodzin będzie to prawdopodobnie najlepsze miejsce do obserwowania głównej parady.

POKAZY LOTNICZE NAD MANHATTANEM

Organizatorzy zapowiadają również widowisko w powietrzu.

W programie obchodów znalazł się International Aerial Review, czyli międzynarodowy pokaz lotniczy nad Nowym Jorkiem i portem nowojorskim. Szczegóły programu mają być jeszcze ogłaszane, jednak już teraz wiadomo, że wydarzenie będzie jednym z głównych elementów obchodów 250-lecia Ameryki.

Według wcześniejszych zapowiedzi w uroczystościach mogą uczestniczyć także samoloty wojskowe oraz zespoły akrobacyjne amerykańskich sił zbrojnych.

NAJWIĘKSZY POKAZ FAJERWERKÓW W HISTORII?

Trudno wyobrazić sobie amerykańskie świętowanie bez fajerwerków.

Organizatorzy Sail4th 250 zapowiadają spektakularny pokaz sztucznych ogni, który ma zakończyć obchody 4 lipca. Wiele wskazuje na to, że będzie to największy pokaz fajerwerków przygotowany kiedykolwiek z okazji Dnia

Niepodległości w rejonie Nowego Jorku i New Jersey.

Połączenie iluminacji portu, podświetlonych żaglowców, pokazów świetlnych i fajerwerków ma stworzyć widowisko porównywane już dziś do słynnych obchodów amerykańskiego dwustulecia z 1976 roku.

WEJDŹ NA POKŁAD HISTORYCZNYCH ŻAGLOWCÓW

Po zakończeniu głównych uroczystości większość jednostek pozostanie w porcie.

Od 5 do 7 lipca mieszkańcy i turyści będą mogli bezpłatnie zwiedzać żaglowce zacumowane w różnych częściach miasta. Zwiedzanie zaplanowano między innymi w:

Brooklyn Bridge Park,

South Street Seaport,

okolicach Intrepid Museum i Manhattan Cruise Terminal,

Staten Island Waterfront Park.

Będzie to wyjątkowa okazja do wejścia na pokład historycznych jednostek, poznania ich załóg oraz zobaczenia, jak wygląda życie na największych żaglowcach świata.

WYDARZENIE, KTÓRE ZDARZA SIĘ RAZ NA POKOLENIE

Organizatorzy podkreślają, że Sail4th 250 ma być czymś więcej niż paradą statków. To wydarzenie ma przypomnieć o wartościach, które legły u podstaw powstania Stanów Zjednoczonych – wolności, nadziei i współpracy pomiędzy narodami. Do Nowego Jorku przypłyną żaglowce z całego świata, a tysiące marynarzy będą wspólnie świętować 250. rocznicę narodzin amerykańskiej niepodległości.

Dla mieszkańców Nowego Jorku, New Jersey i całego regionu będzie to niepowtarzalna okazja, aby uczestniczyć w wydarzeniu, które najprawdopodobniej nie powtórzy się przez kolejne pokolenia. Tak jak miliony Amerykanów wspominają do dziś słynną paradę żaglowców z 1976 roku, tak Sail4th 250 ma szansę stać się jednym z najbardziej pamiętnych wydarzeń jubileuszowego roku 2026.

Nowy Jork i okolice szykują największe święto w historii

Rok 2026 będzie wyjątkowy dla wszystkich Amerykanów. Dokładnie 4 lipca minie 250 lat od podpisania Deklaracji Niepodległości, dokumentu, który zapoczątkował powstanie Stanów Zjednoczonych. Z tej okazji w całym kraju odbędą się uroczystości pod wspólnym hasłem „America 250”, jednak szczególne miejsce na mapie obchodów zajmie region tri-state area obejmujący Nowy Jork, New Jersey i Connecticut.

Organizatorzy zapowiadają największe obchody w historii kraju – spektakularne parady żaglowców, pokazy lotnicze, koncerty światowych gwiazd, historyczne rekonstrukcje, widowiskowe pokazy dronów oraz jubileuszową edycję słynnych fajerwerków Macy’s. Miliony mieszkańców i turystów będą miały okazję uczestniczyć w wydarzeniach, które mają przypomnieć historię narodzin Stanów Zjednoczonych i podkreślić znaczenie wolności, demokracji oraz dziedzictwa amerykańskiego.

MACY’S FOURTH OF JULY FIREWORKS – 50 LAT TRADYCJI

Nieodłącznym elementem obchodów Dnia Niepodległości są słynne fajerwerki Macy’s. W 2026 roku widowisko będzie miało szczególne znaczenie, ponieważ przypada również 50. rocznica organizacji tego wydarzenia.

Pokaz odbędzie się nad East River i jak co roku rozświetli niebo nad Manhattanem, Brooklynem i Queens. Miliony widzów zgromadzą się na nabrzeżach oraz punktach widokowych, aby podziwiać jedno z najbardziej spektakularnych widowisk pirotechnicznych na świecie.

Organizatorzy zapowiadają wyjątkową oprawę muzyczną, występy artystyczne oraz specjalne efekty przygotowane z okazji 250lecia Stanów Zjednoczonych. To właśnie ten pokaz ma stać się jednym z najbardziej pamiętnych momentów jubileuszowych obchodów.

REJS W SAMYM CENTRUM WYDARZEŃ

Osoby szukające wyjątkowych wrażeń będą mogły świętować Dzień Niepodległości na pokładzie specjalnych statków wycieczkowych.

Szczególną popularnością cieszy się „Star-Spangled Spectacle Fireworks Family Cruise” – rodzinny rejs po nowojorskich wodach podczas pokazu fajerwerków. Uczestnicy będą mogli oglądać widowisko z najlepszej możliwej perspektywy, korzystając jednocześnie z kolacji w formie bufetu, otwartego baru, muzyki oraz specjalnych atrakcji przygotowanych na tę okazję.

Rejsy pozwolą uniknąć tłumów na nabrzeżach i zaoferują niezapomniane widoki na rozświetloną panoramę Manhattanu.

Jednym z najbardziej niezwykłych wydarzeń jubileuszu będzie ogromna „Revolutionary War Village” w Jones Beach State Park na Long Island.

Na terenie specjalnie przygotowanego miasteczka historycznego odwiedzający przeniosą się do czasów wojny o niepodległość. Wioska zostanie wypełniona przez setki rekonstruktorów historycznych prezentujących życie codzienne XVIII wieku.

Zwiedzający będą mogli spotkać postacie sygnatariuszy Deklaracji Niepodległości, poznać historię słynnej siatki szpiegowskiej Culper Spy Ring, która pomagała armii amerykańskiej podczas wojny z Brytyjczykami, a także zobaczyć George’a Washingtona przemierzającego teren obozowiska na koniu. Program obejmie pokazy musztry wojskowej, prezentacje historycznego uzbrojenia, warsztaty dla dzieci oraz inscenizacje wydarzeń związanych z narodzinami Stanów Zjednoczonych.

Wieczorami nad Jones Beach odbędą się nowoczesne pokazy dronów synchronizowane z muzyką i narracją historyczną, opowiadającą dzieje amerykańskiej niepodległości.

REWOLUCYJNA WIOSKA NA JONES BEACH

FOURLEAF AIR SHOW – PODNIEBNE

WIDOWISKO NAD LONG ISLAND

Kolejną atrakcją będzie FourLeaf Air Show organizowany na Jones Beach State Park.

Pokazy lotnicze od lat przyciągają setki tysięcy widzów, jednak jubileuszowa edycja ma być szczególnie spektakularna. W wydarzeniu weźmie udział legendarna grupa akrobacyjna United States Navy Blue Angels, uznawana za jedną z najlepszych formacji lotniczych na świecie.

Publiczność zobaczy widowiskowe manewry myśliwców wojskowych, pokazy samolotów historycznych oraz występy najlepszych pilotów akrobacyjnych. Organizatorzy zapowiadają także obecność licznych jednostek wojskowych związanych z Fleet Week New York.

Dla wielu rodzin będzie to wyjątkowa okazja do poznania historii amerykańskich sił zbrojnych oraz zobaczenia najnowocześniejszego sprzętu wojskowego z bliska.

LIBERTY STATE PARK – NAJLEPSZY WIDOK NA NOWY JORK

Mieszkańcy New Jersey również będą mogli uczestniczyć w wielkich obchodach.

Liberty State Park w Jersey City stanie się jednym z głównych punktów obserwacyjnych podczas pokazu fajerwerków Macy’s. Park oferuje panoramiczny widok na Manhattan, Statuę Wolności i nowojorski port.

Przez cały weekend organizowane będą tam

koncerty, wydarzenia rodzinne, strefy gastronomiczne z food truckami, historyczne obozowiska oraz prezentacje poświęcone historii Stanów Zjednoczonych.

Połączenie niezwykłych widoków z bogatym programem sprawi, że Liberty State Park będzie jednym z najpopularniejszych miejsc świętowania po zachodniej stronie rzeki Hudson.

WIELKIE KONCERTY AMERICA 250 BLOCK PARTY

Świętowanie 250-lecia Ameryki nie mogłoby odbyć się bez muzyki.

W całym regionie tri-state zaplanowano serię ogromnych koncertów pod nazwą „America 250 Block Party”. Na scenach w Nowym Jorku, New Jersey i Connecticut wystąpią znani artyści reprezentujący różne gatunki muzyczne.

Wśród nazwisk pojawiających się w zapowiedziach znajdują się między innymi Chris Stapleton oraz legenda rocka alternatywnego – The Smashing Pumpkins.

Koncerty mają połączyć różne pokolenia Amerykanów i stać się muzycznym symbolem narodowego jubileuszu.

MORRISTOWN PRZYPOMNI HISTORIĘ GEORGE’A

WASHINGTONA

W New Jersey ważnym punktem obchodów będzie również Morristown National Historical Park.

To właśnie tutaj podczas wojny o niepod-

ległość znajdowały się słynne zimowe obozy armii George’a Washingtona. Z okazji jubileuszu przygotowano liczne wydarzenia edukacyjne i historyczne.

Zwiedzający będą mogli odwiedzić historyczne obozowiska wojskowe, uczestniczyć w pokazach życia codziennego żołnierzy, wysłuchać publicznych odczytów Deklaracji Niepodległości oraz spotkać rekonstruktorów odtwarzających postacie związane z amerykańską rewolucją.

Dla miłośników historii będzie to jedna z najważniejszych atrakcji całego roku.

JUBILEUSZ, KTÓRY ZDARZA SIĘ RAZ NA POKOLENIE

Obchody 250-lecia Stanów Zjednoczonych będą czymś więcej niż tylko świętowaniem urodzin kraju. To okazja do przypomnienia historii, która ukształtowała współczesną Amerykę, oraz do wspólnego celebrowania wartości, na których została zbudowana.

Od żaglowców przepływających obok Statuy Wolności, przez największe w kraju pokazy fajerwerków, po historyczne rekonstrukcje, koncerty i pokazy lotnicze – region Nowego Jorku, New Jersey i Connecticut stanie się centrum narodowego święta.

Wszystko wskazuje na to, że lato 2026 roku zapisze się w historii jako jedno z najbardziej widowiskowych i pamiętnych wydarzeń w dziejach Stanów Zjednoczonych.

Rozwiązanie krzyżówki prześlij do nas e-mailem na adres ogloszenia-ny@tygodnikplus.com lub na nasz adres pocztowy 63 Union Blvd, Wallington NJ 07057 wraz z podaniem imienia, nazwiska i dokładnego adresu. Wszystkie prawidłowe rozwiązania przesłane do dnia 6.07.26r. wezmą udział w losowaniu nagrody. Dane laureata obecnej krzyżówki zamieścimy na naszej stronie w dniu 13.07.26r. Nadesłanie przez Czytelnika rozwiązania krzyżówki oznacza, iż wyraża on zgodę na opublikowanie imienia, nazwiska oraz miejsca zamieszkania na liście laureatów. Rozwiązania prosimy przysyłać tylko raz. Duplikaty będą kasowane.

SPONSOREM NAGRODY JEST:

NAGRODA TYGODNIA

Za prawidłowe rozwiązanie krzyżówki nr.24 (806) nagrodę wylosowała Pani Joanna Wilczek z Brooklynu. Gratulujemy!

Hasło – „Na samotnym atolu”

Bezpłatny Tygodnik Polonijny

REDAKCJA 63 Union Blvd, Wallington NJ 07057 Tel: 973–928-3838, 973-928-3839 Fax: 973-883-0762 info@tygodnikplus.com

REDAKTOR NACZELNA Katarzyna Ginsburg katarzyna@tygodnikplus.com

ZESPÓŁ REDAKCYJNY Zuza Ducka, Anna Bargiel, Grzegorz Kogut

STALE WSPÓŁPRACUJĄ

Elżbieta Baumgartner, Andrzej Kulka, Grażyna Torbus

PROJEKT GRAFICZNY i DTP Jacek McFrey

REKLAMA I MARKETING 973-928-3838 reklama@tygodnikplus.com

OGŁOSZENIA DROBNE ogloszenia-ny@tygodnikplus.com

WYDAWCA

PLUS Media Group Corp. Wszelkie prawa zastrzeżone. Wykorzystywanie w całości lub częściowo grafiki lub tekstu z reklam wykonanych przez PLUS jest surowo zabronione. Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo redagowania nadesłanych tekstów i nie odpowiada za treść zamieszczonych reklam i ogłoszeń. Zastrzega sobie również prawo do odmówienia druku reklamy lub ogłoszenia bez podania przyczyny.Redakcja nie ponosi żadnej odpowiedzialności za wszelkiego rodzaju porady i wskazówki zawarte w artykułach sponsorujących. Adres internetowy www.tygodnikplus.com ©2007-2026 PLUS Media Group, Corp.

Okazuje się, że w komórkach ciała, które formalnie nie żyje, wciąż toczą się zaskakujące procesy: setki genów „budzą się” i pracują jeszcze długo po ustaniu funkcji życiowych. To nie fantazja naukowa, ale realne obserwacje, które zmieniają nasze rozumienie śmierci i potencjalnie otwierają nowe możliwości w transplantologii, kryminalistyce czy badaniach biologicznych.

Transkryptomika to dziedzina biologii molekularnej, która bada ekspresję genów poprzez jednoczesną analizę wszystkich cząsteczek RNA (transkryptomów) w danej próbce komórek lub tkanki. Zajmuje się ustaleniem, które geny są aktywne w określonym miejscu i czasie.

Transkryptomika pozostaje ściśle powiązana z genomiką, proteomiką i metabolomiką. Obszar badawczy określany przedrostkiem tanato- (ang. thanatotranscrip -

tome) to analiza transkryptomu w tkankach po śmierci organizmu. Odkrycia w tej dziedzinie sugerują, że w komórkach ciała, które formalnie przestały żyć, nadal zachodzą procesy biologiczne: setki genów wykazują aktywność jeszcze długo po ustaniu podstawowych funkcji życiowych. Niegdyś sądzono, że po zgonie komórki po prostu umierają w sposób gwałtowny i chaotyczny.

Tymczasem badacze wykazali, że niektóre geny wykazują wzrost aktywności po śmierci do kilkudziesięciu godzin, a - w niektórych przypadkach – nawet dni. W eksperymencie na myszach i rybach (danio pręgowany) naukowcy zaobserwowali ponad tysiąc takich genów: aż 515 u myszy i 548 u ryb aktywnych było przez 48–96 godzin.

Skąd pomysł, by badać ekspresję genetyczną w martwym ciele? Naukowców od dawna intrygo -

wało, czy pewne procesy komórkowe mogą trwać dłużej, niż myślimy. Jak przyznaje specjalista medycyny sądowej prof. Peter Noble z University of Washington, „to doświadczenia motywowane ciekawością, co się dzieje z nami po śmierci (…) kiedy badamy śmierć, możemy dowiedzieć się dużo o życiu”. Zwłaszcza, że zamiast spodziewanej totalnej destrukcji, odkryto uporządkowaną modulację aktywności wielu genów — „nie przypadkowy szum, lecz kontrolowane działanie”.

Transkryptonika rzuca światło na ludzki metabolizm, który nadal trwa po śmierci — choć zupełnie inny niż to, co znamy z życia. Komórki podejmują próby naprawy, uruchamiają programy stresowe, a niektóre sygnały genetyczne wskazują na reaktywację dawnych ścieżek rozwojowych. To perspektywa, która może zmieniać nasze podejście do

tego, czym jest śmierć: być może nie jest absolutnym wyłączeniem życia, lecz fazą przejściową na poziomie molekularnym.

Co dokładnie się aktywuje? Wśród genów, które wzmagają ekspresję po śmierci, są te związane ze stresem komórkowym, naprawą DNA, zapaleniem, apoptozą (programowaną śmiercią komórki), rozwojem embrionalnym, a nawet regulacją epigenetyczną i mechanizmami typowymi dla nowotworów. Najciekawsze jest to, że geny typowe dla wczesnych etapów rozwoju płodowego znów stają się aktywne po śmierci, „komórki zdają się cofać do stanu niemal zarodkowego, jakby w desperackiej próbie zaczęcia od początku”.

Przykładowo hipoksja (niedotlenienie) post-mortem może odblokowywać programy genowe typowe dla wczesnego rozwoju. „Geny, które są transkrybowane

podczas etapu embrionalnego o niskim stężeniu tlenu, zostają ponownie uaktywnione, gdy poziom tlenu gwałtownie spada po śmierci organizmu” — piszą autorzy artykułu w „The Scientist”.

Badania przeprowadzone na ludzkich zwłokach potwierdzają, że ten fenomen ma realne przełożenie na postępy medycyny sądowej. W artykule opublikowanym w czasopiśmie „Forensic Science, Medicine, and Pathology” naukowcy przeanalizowali próbki gruczołu krokowego po kilku dniach od śmierci. Wykazano, że w 38 godzin po zgonie większość genów związanych z indukcją apoptozy (czyli programowanej śmierci komórki) była znacznie bardziej aktywna niż po pięciu dniach. Co więcej, geny antyapoptotyczne — takie jak BAG1, BCL2 i regulator XIAP — również były podwyższone w czasie, co sugeruje, że komórki po śmierci wciąż mają aktywne mechanizmy walki o przetrwanie.

Z punktu widzenia zastosowań praktycznych, transkryptomika ma ogromny potencjał. Po pierwsze, może pomóc w precyzyjniejszym określaniu czasu śmierci — jeden z największych problemów w medycynie sądowej. Jeśli znamy specyficzne wzory ekspresji genów, które zmieniają się w czasie po zgonie, możemy budować „molekularne zegary biologiczne”, które wskażą, ile godzin lub dni upłynęło od śmierci. Po drugie, ten obszar ma przełożenie na transplantologię: jeżeli komórki organów jesz-

cze przez pewien czas pozostają aktywne i zdolne do regeneracji lub utrzymania funkcji, to mogą być lepszymi kandydatami do przeszczepów niż myślimy. Ponadto, badania transkryptomu pośmiertnego mogą dostarczyć markerów charakterystycznych dla konkretnych tkanek, co jest szczególnie przydatne, gdy dochodzi do identyfikacji fragmentów ciał w kontekście kryminalistycznym. Przykładem takiego zastosowania może być analiza wątroby zmarłych. W badaniu obejmującym 27 próbek wątroby po śmierci (od kilku godzin do 37 dni) naukowcy wykryli osiem biomarkerów mRNA, które pozwalały jednoznacznie potwierdzić, że fragment tkanki rzeczywiście pochodzi z wątroby. To pokazuje, że nawet po długiej autolizie (samorzutnym rozpadzie tkanek) sygnały transkryptomiczne mogą być wystarczająco wyraźne, by być użyteczne w identyfikacji narządów — co może mieć znaczenie w śledztwach sądowych.

Transkryptomika to fascynująca dziedzina, która odsłania tajemnice życia przez pryzmat śmierci. Pokazuje, że nawet w ciele, które przestało oddychać, geny mogą jeszcze mówić. Nici RNA mogą nas wiele nauczyć: o czasie, odrodzeniu, biologii, która nie zna tak ostrych granic, jak myśleliśmy. Śmierć, w świetle tych badań, nie jest zakończeniem, lecz nowym, nieznanym etapem - a nauka dopiero zaczyna odsłaniać, co się w nim kryje.

Źródło: zdrowie.pap.pl

NJ POODLES and miniature AUSSIEDOODLES

Rodzinna hodowla szczeniąt: pudla toy, pudla miniaturowego oraz mini aussiedoodles. Nasze szczeniaczki to zdrowe piękne i szczęśliwe pieski, które będą wspaniałymi towarzyszami na długie lata. Maluszki dorastają w domu, w towarzystwie dzieci i innych zwierząt. Są przyjazne i oswojone.

Szczenięta są zaszczepione oraz zbadane przez weterynarza.

tel: 908-907-3110

@Jerseypoodles nj.poodles