PLUSNY04132026

TWÓJ DOM – MOJA PASJA

Kupno Sprzedaż Nieruchomości Long Island

DLACZEGO WARTO WYBRAĆ MNIE?

• Znam lokalny rynek i aktualne ceny

• Negocjuję najlepsze warunki dla moich klientów

• Pomagam w każdym kroku

– od pierwszego spotkania do podpisania umowy

• Zawsze działam w Twoim interesie.

Paweł Szymański, Esq.

Green&Szymanski, LLP

195 Montague Street, 14th Floor

Brooklyn, NY 11201

www.GreenSzymanski.com

Kancelaria: 718-872-9292

Oferujemy fachowość i doświadczenie dla małych i duż y ch k lie n t ó w . Z a p e wnia m y a t r a k c yjne i konkurenc yjne stawki na przewóz i inne usługi. Gwarancją jakości naszych usług jest ponad 30 lat działalności na r ynku amer ykańskim.

• Transpor t całych kontenerów od drzwi do drzwi między USA i Europą (Impor t & Expor t)

• Kontenery małe (20ſt), duże (40ſt i 40ſt HC) i specjalistyczne (20ſt & 40ſt Open Top, 20ſt & 40ſt Flat Rack)

• Wysyłka samochodów, maszyn, motocykli, ATVs, jet-skis i łodzi

• Wysyłka mienia przesiedleńczego

• Wysyłka ładunków handlowych i ponadgabarytowych

• Oddziały w Polsce, Niemczech, Wielkiej Brytanii, na Litwie, Węgrzech i w Por tugalii

• Agencja celna w Gdyni

• Przygotowujemy dokumentację transpor tową i celną

T RUDNE SPRAWY WYPADKOWE

Miałeś wypadek? Zadzwoń do mecenasa Szymańskiego. Bezpośredni numer telefonu 718-207-4577

Prowadzimy trudne sprawy wypadkowe:

$1,950,000 wypadek na budowie. Niezabezpieczona winda. Do czasu wynajęcia naszej kancelarii, ubezpieczenie odmawiało wypłaty odszkodowania.

$1,450,000 wypadek samochodowy. Pozwany i jego ubezpieczenie nie poczuwali się do winy.

$1,210,000 wypadek na budowie. Upadek z rusztowania. Ubezpieczenie winiło naszego klienta.

$1,100,000 wypadek samochodowy. Ubezpieczenie twierdziło, że nasz klient nie doznał obrażeń.

$1,000,000 wypadek na budowie. Ubezpieczenie argumentowało, że wypadek się nie wydarzył i że nasz klient nie doznał obrażeń.

$750,000 wypadek na dachu bez świadków zdarzenia.

$650,000 wypadek na chodniku na Boro Park. Pozwany sklep ukrywał sprawcę wypadku.

$500,000 wypadek samochodowy. Minimalne uszkodzenia samochodu.

$300,000 wywalczone odszkodowanie dla polskiej turystki, która poślizgnęła się na rozlanej kawie.

$100,000 odszkodowanie dla naszego klienta potrąconego przez dostawcę na elektrycznym rowerze.

Czerwone flagi IRS: Co w twoim zeznaniu podatkowym prowokuje kontrolę

Większość z nas wysyła swoje rozliczenie podatkowe do IRS z nadzieją, że trafi ono do wielkiego, cyfrowego archiwum i nikt nigdy więcej do niego nie zajrzy. Jednak obecnie, w dobie wszechobecnej sztucznej inteligencji i pełnej integracji systemów bankowych, liczenie na szczęście to ryzykowna strategia. Urząd skarbowy w USA nie wybiera ofiar do kontroli przypadkowo. Robią to algorytmy systemu DIF (Discriminant Inventory Function), które skanują miliony zeznań w poszukiwaniu anomalii.

Zrozumienie, co podnosi “czerwoną flagę” w systemie, to twoja najlepsza linia obrony. Jeśli twoje zeznanie wygląda dla komputera podejrzanie, zostaje ono wyplute z systemu i trafia na biurko agenta. Oto najczęstsze punkty zapalne, które sprawiają, że IRS zaczyna zadawać pytania.

Niezgodność danych z systemem IRP

IRP to skrót od Information Returns Processing. Jest to jeden z najważniejszych systemów informatycznych IRS, który stanowi fundament kontroli dochodów w USA. Mówiąc najprościej: to potężna baza danych i silnik porównawczy, który dba o to, aby nikt nie “zapomniał” wpisać swoich zarobków do zeznania podatkowego.

Zaniedbanie zgłoszenia przychodów, które płatnicy zgłosili do IRA, to najczęstsza i najbardziej banalna przyczyna kontroli. Wiadomo, że każdy dolar, który zarabiasz jako pracownik (W-2) lub kontrahent (1099), albo dostajesz z finansowej instytucji w formie odsetek (1099-INT) czy dywidend (1099-DIV) itp., jest raportowany do urzędu przez płatników. Zapominasz wpisać sto dolarów odsetek z konta oszczędnościowego lub dywidendy z akcji, bo to mała kwota? Nie warto. System automatycznie porównuje to, co zadeklarowałeś, z tym, co przysłali twoi pracodawcy i banki. Jeśli liczby się nie zgadzają, system wysyła automatyczny list CP2000. To technicznie nie jest jeszcze pełny audyt, ale to pierwszy krok do tego, by urząd zaczął prześwietlać każdą inną linijkę twojego rozliczenia.

Dysproporcja między dochodami a stylem życia

To pułapka, w którą często wpadają osoby prowadzące własny biznes lub pracujące w branżach opartych na gotówce. Jeśli deklarujesz dochód na poziomie 30 tysięcy dolarów rocznie, a jednocześnie odliczasz wysokie raty za luksusowy dom, drogie ubezpieczenia i posiadasz trzy nowe samochody, system DIF zapali jasną, czerwoną lampkę. W USA system DIF to Discriminant Information Function - algorytm IRS służący do wytypowania zeznań podatkowych do kontroli. DIF stosuje system punktowy, który ocenia każde zeznanie podatkowe i przyznaje mu „score ryzyka”. Im wyższy wynik DIF, tym większa szansa, że IRS skieruje zeznanie do audytu. Algorytm zna średnie koszty życia w twoim kodzie pocztowym. Jeśli twoje zadeklarowane zarobki nie pokrywają nawet podstawowego czynszu czy pożyczki hipotecznej w danej dzielnicy, to IRS założy, że masz nieudokumentowane źródła dochodu.

Rada: Upewnij się, że twoje zeznanie jest spójne logicznie. Jeśli faktycznie miałeś gorszy rok i żyjesz z oszczędności, miej na to dowody (wyciągi z kont) i przygotuj się, że urząd może o to zapytać.

Przesadne odliczenia biznesowe (Schedule C)

Osoby samozatrudnione są statystycznie częściej kontrolowane niż pracownicy etatowi. Dlaczego? Bo Schedule C daje największe pole do “kreatywnej księgowości”. Koszty reprezentacji i posiłki: Odliczanie każdego obiadu w restauracji jako «spotkanie biznesowe» to klasyczna czerwona flaga. IRS wie, jaka jest średnia takich wydatków w twojej branży. Jeśli twoje koszty posiłków wynoszą np. 20% przychodu, spodziewaj się zapytań.

Używanie samochodu do celów służbowych: Jeśli deklarujesz, że twój jedyny samochód jest używany w 100% do celów biznesowych, kłamiesz w oczach urzędu. Nikt nie wierzy, że nigdy nie pojechałeś nim po zakupy czy do

kościoła. Bez szczegółowego dziennika przebiegu (Mileage Log) takie odliczenie zostanie odrzucone przy pierwszej kontroli.

Home Office – luksus, który przyciąga uwagę

Odliczenie biura w domu to jedno z najbardziej nadużywanych uprawnień. IRS jest na to wyczulony. Aby odliczenie było legalne, przestrzeń musi być używana wyłącznie i regularnie do pracy. Jeśli twoje “biuro” to jednocześnie pokój gościnny lub bawialnia dla dzieci, technicznie nie masz prawa do tego odliczenia. Duże, okrągłe sumy wpisywane w tej sekcji to niemal gwarancja, że system DIF zainteresuje się twoją sprawą.

Niezgłoszenie posiadania konta w Polsce

Dla Polonii to punkt o krytycznym znaczeniu. Obecnie wymiana informacji między bankami w Polsce a USA jest zautomatyzowana z powodu zaimplementowania ustawy FATCA (Foreign Account Tax Compliance Act, czyli Ustawa o Ujawnianiu Kont Zagranicznych).

Twoje konto bankowe w Polsce, jako podatnika amerykańskiego, jest przez polskie banki zgłaszane do polskiego Ministerstwa Finansów, a ono przekazuje informacje do IRS w ramach umowy międzyrządowej Polska–USA.

Przestroga: Ukrywanie kont w Polsce, na których trzymasz oszczędności powyżej 10 tysięcy dolarów, to nie tylko czerwona flaga – to ryzyko dotkliwych kar.

Niezgłoszenie odsetek z banku w Polsce

Masz konto bankowe w Polsce, nie zgłosiłeś go na FBAR. Jeśli system IRP  zauważy, że polski bank zaraportował np. $500 odsetek, a ty wpisałeś $0, to nie dzwoni do ciebie agent. Zamiast tego system generuje automatyczny list – słynne Notice CP2000. Urzędnicy nazywają to “propozycją zmiany w rozliczeniu”. Jeśli nie odpowiesz na ten list lub nie udowodnisz błędu, IRS po prostu doliczy ci podatek wraz z odsetkami i karami, zakładając, że ich dane z systemu IRP są poprawne.

Nienaturalnie wysokie darowizny na cele charytatywne Wspieranie parafii czy organizacji polonijnych jest szlachetne, ale

musi być proporcjonalne do twoich zarobków. Jeśli zarabiasz 50 tysięcy dolarów i odliczasz 15 tysięcy darowizn, urząd będzie chciał zobaczyć pokwitowania. Co więcej, w marcu 2026 roku IRS posiada listy organizacji, które “sprzedają” fałszywe zaświadczenia o darowiznach. Jeśli twoja organizacja na niej figuruje, kontrolę masz niemal jak w banku.

Okrągłe liczby i brak precyzji To psychologiczna pułapka. Jeśli w sekcji wydatków biznesowych wpisujesz: materiały $5,000, paliwo $3,000, reklama $2,000 – wyglądasz niewiarygodnie. W prawdziwym życiu rachunki nigdy nie sumują się do idealnych tysięcy. Takie zaokrąglenia krzyczą do agenta IRS: “Nie mam rachunków, te liczby wymyśliłem przed chwilą!”. Używaj dokładnych kwot z groszami (lub zaokrąglaj do najbliższego dolara na podstawie faktur).

Straty w biznesie rok po roku

Jeśli prowadzisz firmę (np. sprzedaż rękodzieła czy usługi konsultingowe) i wykazujesz stratę przez trzy lub więcej lat w pięcioletnim okresie, IRS może uznać, że twoja działalność to nie biznes, ale hobby.

Konsekwencja: Hobby nie pozwala na odliczanie strat od innych dochodów (np. z twojej stałej pracy W-2). Jeśli twoja firma «ciągle traci», a ty nadal ją prowadzisz, urząd zapyta, z czego żyjesz i dlaczego w ogóle to robisz.

Podsumowanie: Jak nie prowokować lwa?

Biedniejemy wszyscy przez globalną niestabilność, dlatego każda kontrola podatkowa to dodatkowy, niepotrzebny stres i koszt. Najlepszym sposobem na uniknięcie czerwonych flag nie jest ukrywanie prawdy, ale spójność informacji i dokumentacja.

Elżbieta Baumgartner

Elżbieta Baumgartner jest autorką wielu książek-poradników m.in. “Planowanie spadkowe”, „Jak chować pieniądze przed fiskusem”, „Podręcznik ochrony majątkowej”. Są one dostępne w D&Z House of Books, 5507 W. Belmont Ave., Chicago, albo w wersji elektronicznej w witrynie Poradnika Sukces, www. PoradnikSukces.com, 1-718-2243492.

WYCIECZKI WYCIECZKI

Busem z Polskim przewodnikiem

Wycieczki dla osób "solo", par i rodzin

Oregon, Parki Narodowe - 17 dni od 24 lipca

Waszyngton "Kwitnące wiśnie" – 21-22 marca

Wycieczki dookoła USA - 16 i 17 dni od 22 Maja, od 20 Czerwca, od 29 Sierpnia, od 2 Października.

Kaniony Zachodu 11 dni – w czerwcu, Texas/Nowy Meksyk 9 dni - w lipcu

Nowy Orlean/Teksas 10 dni - w listopadzie .

Ponadto: wycieczki 1-2-u dniowe Waszyngton/Capitol, Jaskinie, Niagara, Amisze i inne

www.ampolinc.com | 609-647-9054 | ampoltours@yahoo.com

Zobacz www.RadioRampa.com,

Agencja Anna-Pol Travel: 821 Manhattan Ave. Tel: 718-349-2423

Weskom Agency: 99 Norman Ave. Brooklyn, Tel: 718-383-7773

Szybka. Niezawodna. Polska. Twoja

zaufana firma wysyłkowa od 50 lat!

Paczki Lotnicze i Morskie - do Polski i Europy

Kontenery – z każdego miejsca w USA do każdego miejsca w Polsce

Mienie Przesiedlenia

Samochody, Motocykle, Łodzie

• Przesyłki Komercyjne

• PolamerSEND – paczki do Polski z każdego miejsca w USA

• Dolary do Polski – do odbioru w gotówce, na konto, nawet do domu

• Bilety Lotnicze i Wakacje

All-Inclusive

• Kwiaty na każdy adres w

GREENPOINT

167 Greenpoint Ave Brooklyn NY 11222

Tel: (718) 349 1319

ROSELLE

275 Cox St. Roselle, NJ. 07203 Tel: (908) 352 9100

Znaczek za dolara? USPS rozważa kolejną podwyżkę

Koszt wysłania tradycyjnego listu w Stanach Zjednoczonych może wkrótce zbliżyć się do jednego dolara. Amerykańska poczta –USPS – rozważa podniesienie ceny znaczka pierwszej klasy, tłumacząc to narastającymi problemami finansowymi.

Podczas ostatniwgo przesłuchania w Kongresie dyrektor generalny USPS, David Steiner, poinformował, że rozważana podwyżka zakłada wzrost ceny z obecnych 78 centów do poziomu od 90 do 95 centów. Jak podkreślił, bez takich działań instytucji grozi poważny kryzys płynności finansowej.

Według Steinera USPS może wyczerpać dostępne środki już w ciągu najbliższego roku. W skrajnym scenariuszu mogłoby to oznaczać trudności w dalszym funkcjonowaniu systemu doręczeń. Podwyżka cen miałaby pomóc ustabilizować sytuację i zapewnić ciągłość usług.

Mniej listów, więcej kosztów

USPS działa jako samofinansująca się instytucja federalna, co oznacza, że utrzymuje się wyłącznie ze sprzedaży swoich usług i produktów. Problem polega jednak na tym, że tradycyjna korespondencja

od lat traci na znaczeniu, wypierana przez komunikację cyfrową.

Steiner wskazał dwa główne powody pogarszającej się sytuacji: rosnące koszty działalności oraz „drastyczny spadek wykorzystania poczty”. Mniejsza liczba wysyłanych listów oznacza niższe przychody, podczas gdy koszty utrzymania rozbudowanej infrastruktury pozostają wysokie.

Skala problemu jest ogromna. Według danych przytaczanych przez Reuters, USPS odnotował stratę w wysokości 9 miliardów dolarów w 2025 roku. Łączne straty od 2007 roku przekroczyły już 100 miliardów dolarów.

Ceny rosną od lat

Planowana podwyżka wpisuje się w wieloletni trend wzrostu cen. Jeszcze w 2019 roku znaczek kosztował 50 centów. W ubiegłym roku jego cena wzrosła o kolejne 5 centów, osiągając obecny poziom 78 centów.

Choć wzrost do niemal jednego dolara może wydawać się znaczący, Steiner przekonuje, że amerykańska poczta wciąż pozostaje konkurencyjna na tle innych krajów. We Francji koszt wysłania listu to rów-

nowartość blisko 3 dolarów, a w Wielkiej Brytanii około 2,50 dolara. Dodatkowo USPS obsługuje znacznie większy obszar niż operatorzy pocztowi w tych krajach. Jak zauważył poczmistrz generalny, przy obecnej cenie 78 centów znaczek w USA kosztuje mniej niż połowę tego, co w wielu innych państwach, mimo że przesyłki pokonują znacznie większe odległości.

Co dalej?

Amerykańska poczta już wcześniej zapowiadała, że zmiany cen znaczków będą wprowadzane regularnie – dwa razy w roku, w styczniu i lipcu – co najmniej do 2027 roku. W styczniu tego roku podwyżki jednak nie wprowadzono.

Na razie nie zapadła ostateczna decyzja w sprawie nowej ceny, jednak kierunek zmian wydaje się jasny. USPS stoi przed wyzwaniem znalezienia równowagi między dostępnością usług a rosnącymi kosztami ich utrzymania.

Coraz szybciej, coraz drożej. Amazon stawia na błyskawiczne dostawy

Amazon po raz kolejny przyspiesza tempo w wyścigu o najszybsze dostarczanie zamówień. Firma wprowadza w USA nowe opcje ekspresowej dostawy — nawet w ciągu jednej lub trzech godzin od momentu zakupu. Usługa jest już dostępna w tysiącach lokalizacji, ale wiąże się z dodatkowymi opłatami. Z oferty mogą skorzystać mieszkańcy ponad 2 tysięcy miast, miasteczek i przedmieść. W ramach dostawy w ciągu trzech godzin klienci mają do wyboru około 90 tysięcy produktów — od żywności i środków czystości, po odzież, elektronikę i leki bez recepty. Użytkownicy Amazon Prime zapłacą za tę opcję 4,99 dolara, natomiast pozostali — 14,99 dolara.

Jeszcze szybsza usługa, umożliwiająca dostawę w ciągu jednej godziny, dostępna jest w setkach lokalizacji — zarówno w dużych metropoliach, jak Nowy Jork, Chicago, Los Angeles czy Waszyngton, jak i w mniejszych ośrodkach. W tym przypadku członkowie Prime zapłacą 9,99 dolara, a pozostali klienci — 19,99 dolara.

Logistyka na najwyższych obrotach

Nowe rozwiązania to efekt testów prowadzonych od końca ubiegłego roku. Amazon stopniowo zwiększa ich zasięg, wykorzystując swoją rozbudowaną sieć magazynów i centrów dystrybucyjnych. Jak podkreśla Udit Madan, wiceprezes ds. operacji globalnych, celem jest dalsze skracanie czasu dostaw oraz zwiększenie atrakcyjności programu Prime.

Kluczową rolę odgrywają tu nowoczesne technologie. Firma inwestuje w automatyzację, robo-

tykę i sztuczną inteligencję, które przyspieszają kompletowanie zamówień. Dodatkowo podział sieci logistycznej w USA na osiem regionów pozwolił usprawnić transport i skrócić czas realizacji dostaw.

Zakupy online w nowej odsłonie

Zmiany pokazują, jak bardzo ewoluował handel internetowy w ostatnich latach. Gdy w 2005 roku uruchamiano Amazon Prime, największym udogodnieniem była darmowa dostawa w ciągu dwóch dni dla około miliona produktów.

Dziś klienci mają dostęp do setek milionów artykułów, a wiele z nich może trafić do nich jeszcze tego samego dnia — a nawet w ciągu kilku godzin od złożenia zamówienia.

Jeszcze szybciej na horyzoncie

Amazon nie zamierza się zatrzymywać. Firma testuje rozwiązania,

które mają skrócić czas dostawy do 30 minut lub mniej. Usługa Amazon Now funkcjonuje już w wybranych miastach w Indiach, Meksyku i Zjednoczonych Emiratach Arabskich, a obecnie testowana jest także w części lokalizacji w USA i Wielkiej Brytanii.

Rywale przyspieszają razem z nim

Również konkurencja zwiększa tempo. Walmart rozwija własne usługi ekspresowych dostaw i podaje, że obecnie obejmują one aż 95 procent populacji Stanów Zjednoczonych — jeszcze trzy lata temu było to 76 procent.

Szybciej znaczy drożej

Jedno jest pewne: oczekiwania klientów rosną, a czas dostawy systematycznie się skraca. Coraz częściej jednak wygoda wiąże się z dodatkowymi kosztami.

Dla wielu osób ekspresowa dostawa będzie atrakcyjną opcją w nagłych sytuacjach. Pytanie tylko, czy stanie się codziennym standardem — i ilu klientów będzie gotowych regularnie za nią płacić.

Chivay i dolina Kanionu Colca

Po wyjściu z autokaru na przełęczy Patapampa podeszliśmy do straganów wypełnionych wspaniałymi pamiątkami, a potem... postanawiamy podejść jeszcze te 56 metrów w pionie, żeby zaliczyć te„magiczne“ 4,900 metrów nad poziomem morza. Spacer okupimy zadyszką, ale satysfakcja, że stąpamy wyżej niż wierzchołek MtBlanc jest ogromna! Na własnych płucach odczuliśmy, jak przebiega oddychanie na wysokości najwyższego szczytu w Alpach, dochodząc do wniosku, że nie jest aż tak źle, pod warunkiem, że spełnimy kilka podstawowych warunków.

Po 10 minutach osiągnęliśmy 4,901 m npm (16,080 stóp), wróciliśmy do autokaru i ruszyliśmy w końcu do Kanionu Colca, którego dno w miejscowości Chivay znajduje się na nadal niebagatelnym poziomie 3,500 metrów. Ale po pokonaniu Patapampy, każde 100 metrów jazdy w dół odczuwany jest teraz jako wielka ulga w oddychaniu! Wiemy, że będzie dobrze.

Krajobraz wokół nas znowu zmienia się jak w kalejdoskopie; coraz więcej strumieni, terenów podmokłych wodą z topniejących w Andach śniegiem... Dostrzegamy sporo ptactwa i mnóstwo pasących się tutaj lam oraz alpak w towarzystwie pasterskich psów.

Pośród głazów dostrzegamy endemiczne rośliny yareta, które tworzą parumetrowej wielkości,

jasnozielone kopuły intensywnego życia na wysokościach nawet do 5 tysięcy metrów! Pośród kamieni pomykają szynszyle wiskacza (wyglądające jak zające z długimi zakręconymi ku górze ogonami), a na niebie szybują czyhające na nie sokoły pustułki.

Nasz zjazd obfituje w kolejne, piękne widoki na część doliny z miasteczkiem Chivay w jej górnej części, przystajemy, aby ujrzeć jak rośnie wspomniane już zioło chacha coma, hamując również przy niespodziewanych w takiej okolicy stawach, gdzie pasą się ibisy i stada czarno-białych andyjskich gęsi.

Dookoła roztacza się obezwładniająca panorama andyjskich kolosów, potężne wulkany Ampato, Sabancaya, Hualca Hualca, Chachani, El Misti, a nawet Nevado Mismi, na którego przeciwnym zboczu mieści się źródło Amazonki.

W Chivay zatrzymujemy się na lunch przy głównym, gdzie za 20 soli serwują bufet z dużym wyborem warzyw, zup, z kurczakami, stekiem z alpaki i półsurowym, marynowanym pstrągiem prosto z rzeki Colca. Po lunchu idziemy nad wspomianą rzekę do miejsca, skąd 13 maja 1981 roku ruszyła akademicka wyprawa kajakowa Canoandes 79, która pod kierownictwem Andrzeja Piętowskiego zdobyła najgłębszy kanion świata. Na głównym rynku miasta postawiono tablicę upamiętniającą

ten znakomity wyczyn naszych kajakarzy. Brawo!

W końcu docieramy do naszego noclegowiska poza miastem, na lewym brzegu rzeki Colca. Na terenie hotelu/resortu znajduje się prywatne kąpielisko z gorącymi, mineralnymi źródłami. Nadal jesteśmy wysoko, około 3,500 m npm, obowiązuje więc zasada głębokich oddechów i powolnych kroków. W ciszy i spokoju oddajemy się kąpielom w termalnych źródłach mineralnych, znajdujących się na terenie naszego uroczego hotelu w miejscu, gdzie powulkaniczne gorące źródła docierają z wulkanu Hualca Hualca prosto do rzeki. Rozpierzchamy się w kilku basenach, gdzie można wybrać najodpowiedniejszą dla siebie wodę, od 80C (gdzie oczywiście nie ma nikogo) w pierwszym basenie, poprzez 37-39 w drugim,

33-35 w trzecim, 18C w następnym i tak dalej. Kto chce, może wejść do czystej, niebieskiej rzeki. Ta rzeka kusi, tym bardziej, że akurat zapada równikowy zmierzch i niebo mieni się szkarłatem zupełnie, jak gdybyśmy przebywali gdzieś na Marsie! Peruwiańska dobranocka.

Ciąg dalszy za tydzień… Tekst i zdjęcia: Andrzej Kulka

Autor jest zawodowym przewodnikiem i właścicielem biura podróży EXOTICA TRAVEL. Biuro organizuje wycieczki po całym świecie, w tym do Peru, od 18 kwietnia 2026. Informacje i rezerwacje: EXOTICA TRAVEL, tel. (773) 237 7788, email: andrzejkulka@ aol.com, strona internetowa: https:// andrzejkulka.com/destinations/peru-maj-2026/

Początek wiodącego do Cusco szlaku Inka Trail, Chivay.

Family Dental Care

Bożena Piekarz-Lesiczka

Tel: 718-472-4344

146 Driggs Ave. Brooklyn, NY 11222

General dentist

✗ Laminaty, koronki, mostki

- Two tea to room two two, please.

A elokwentna recepcjonistka odpowiada znudzonym głosem:

- Sru tu tu tu, majtki z drutu. Idź już spać! - i odkłada słuchawkę.

M

Myśli, myśli i w końcu podchodzi do niego i się go pyta:

- Pan też płynie tym statkiem?

M

- Gdzie byłeś tak długo?

- W komisariacie. Zatrzymali mnie, za wolno jechałem.

- Od kiedy to zatrzymują za wolną jazdę?

- Radiowóz mnie dogonił...

M

W aptece

- Macie jakiś środek na porost włosów?

- Mamy.

- Dobry?

- Panie, rewelacyjny! Widzicie tego wąsacza za kasą?

- No i?

- To moja żona, próbowała tubkę zębami odkręcić.

MPewna blondynka pracuje w firmie jako sprzątaczka. Nagle podchodzi szef i mówi jej:

✗ Leczenie kanałowe

✗ Leczenie kanałowe

Sherlock Holmes wybrał się z Dr Watsonem do lasu. W pewnym momencie w nocy Holmes budzi Watsona i pyta:

- Proszę dzisiaj jeszcze posprzątać windę.

✗ Korony na implanty

✗ Korony na implanty

✗ Stomatologia dziecięca

✗ Stomatologia dziecięca

✗ Kosmetyka

✗ Kosmetyka

✗ Protetyka i ortodoncja

✗ Protetyka i ortodoncja

✗ Czyszczenie i wybielanie zębów

✗ Czyszczenie i wybielanie zębów

www.doctorbozenapiekarz.com

M

Właścicielka mieszkania pyta lokatorkę:

- Dlaczego już od dłuższego czasu nie odwiedza pani brat?

- Znalazł sobie inną siostrę!

M

Do pięciogwiazdkowego hotelu w Polsce, późnym wieczorem przyjeżdża para Amerykanów. Po wieczornej kąpieli facet dzwoni do recepcji po room service i mówi:

Na rozmowie kwalifikacyjnej: – Jakie są pana największe zalety?

– Jestem bardzo szybki. – A wady? –Zbyt szybko odpowiadam. – Proszę podać przykład. – Następne pytanie.

M

Spotykają się dwie szkolne przyjaciółki.

- Wiesz? Mój mąż jest impotentem.

- To nie wiedziałaś tego przed ślubem?

- Mówił, że ma jakąś nieruchomość, ale myślałam, że to willa.

M

Blondynka płynie statkiem i widzi, że koło niej siedzi mężczyzna i się zastanawia jak do niego zagadać.

- Drogi Watsonie, czy śpisz?

- Nie..

- A co widzisz nad sobą, drogi Watsonie?

- Widzę miliony gwiazd drogi Sherlocku.

- I co ci to mówi, drogi Watsonie?

- Zależy jak na to spojrzeć: z astronomicznego punktu widzenia mówi mi to, że są miliony galaktyk z miliardami gwiazd; z astrologicznego punktu widzenia widzę, że wchodzimy w znak Byka; z meteorologicznego punktu widzenia mówi mi to, że jest szansa na dobrą pogodę jutro; z futurystycznego punktu widzenia sadzę, że kiedyś ludzie będą latać do gwiazd.... A cóż tobie to mówi drogi Sherlocku?

- Mnie to mówi, drogi Watsonie, że ktoś nam ukradł namiot!

MBlondynka odpowiada:

- Dobrze, proszę pana, a mam posprzątać ją na wszystkich piętrach?

M

Pewne trzy parafie nawiedziła plaga wiewiórek. Całe dziesiątki rudych stworzonek zamieszkały w murach kościołów. Członkowie pierwszej parafii uznali to za wolę Boga i wiewiórki zostały. W drugiej parafii delikatnie wyłapano wszystkie i wywieziono do lasu, lecz po trzech dniach wróciły. Tylko w trzeciej parafii znaleziono właściwe rozwiązanie: wiewiórki zostały ochrzczone i wpisane do rejestrów parafialnych. Od tej pory widuje się je w kościele tylko na Wielkanoc i w Boże Narodzenie.

bez podpisanej intercyzy

“Pani Mecenas Nowokuńska, mam dom, który kupiłem przed zawarciem małżeństwa. W tym domu mieszkają cztery rodziny, są moimi lokatorami. Żona nigdy nie dokładała do opłat tego domu, utrzymuje się on z opłat czynszu. Zrobiłem „refinancing” podczas małżeństwa, aby wpłacić „down payment” na nasze wspólne mieszkanie kupione w trakcie trwania małżeństwa. Próbuje się dogadać z żoną o podział majątku tylko ona jest przekonana, że ma roszczenia do mojego domu kupionego przed małżeństwem. Ja natomiast chcę wiedzieć co z tym down payment, który wtopiłem w nasze mieszkanie? Czy to przepada? Co mi się należy? Michał”

Drogi Michale,

Twoje pytania są uzasadnione, a sytuacja, którą opisujesz, to klasyczny przykład, kiedy majątek

odrębny – taki jak dom zakupiony przed małżeństwem – może być przedmiotem dyskusji podczas rozwodu. W stanie Nowy Jork zasady dotyczące podziału majątku są dość jasne: nieruchomości zakupione przed małżeństwem pozostają na ogół własnością pierwotnego właściciela, chyba że zostały przekształcone w majątek wspólny.

Odnośnie Twojego domu: Ponieważ kupiłeś go przed ślubem, a dom finansuje się z opłat czynszowych bez udziału finansowego żony, która również nie jest wpisana jako współwłaściciel, dom ten powinien być uznany za majątek odrębny. Wszelkie roszczenia żony wymagałyby dowodu, że przyczyniła się ona do zwiększenia wartości tej nieruchomości w trakcie trwania małżeństwa – na przykład poprzez współfinansowanie większych remontów czy inwestycji

w nią z budżetu małżeńskiego. W kwestii refinansowania i wkładu własnego na mieszkanie małżeńskie: Masz prawo do tzw. „separate property credit” (kredyt z tytułu majątku odrębnego), co oznacza, że należy Ci się zwrot kwoty zainwestowanej z refinansowania w zakup mieszkania małżeńskiego. Kluczowe będzie tutaj dostarczenie dokumentów potwierdzających źródło pieniędzy (że środki pochodziły z refinansowania nieruchomości, którą posiadałeś przed ślubem).

Dalsze kroki: Ważne jest utrzy-

manie oddzielnych kont bankowych dla środków odrębnych i wspólnych oraz zachowanie odpowiedniej dokumentacji. Jeśli masz dalsze pytania dotyczące ochrony swojego majątku, warto rozważyć konsultację prawną, która pomoże Ci wyjaśnić, jakie działania możesz podjąć, aby skutecznie zabezpieczyć swój majątek odrębny.

Pozdrawiam i życzę jak najszybszego rozwiązania sprawy.

Mecenas Joanna E. Nowokuński

Jerzy Sokół

Adwokat jest absolwentem prawa Uniwersytetu Warszawskiego oraz University of Connecticut, z praktyką w Polsce i USA

SPRAWY W USA:

• Spadkowe i testamenty

• Imigracyjne: obrona przed deportacją/przesłuchania w sądach/ redukcja kaucji

• Bankructwa

SPRAWY W POLSCE:

• Sprawy spadkowe i testamenty

• Sprawy majątkowe

861 Manhattan Avenue, pokój 6 Brooklyn, NY 11222 adwokatsokol@gmail.com

• Odzyskiwanie mienia

• Sprawy karne/ cywilne

Adres biura w Polsce: ul. Prusa 2, 00-439 Warszawa tel. 011-48-22-219-5088

718-389-5115 www.adwokatsokol.com

Carving, czyli kulinarne wycinanki

O ile o kucharzach mówi się czasem, że są artystami, o tyle o tych z nich, którzy trudnią się carvingiem można powiedzieć to bez cienia wątpliwości. Rzeźbienie w owocach i warzywach narodziło się w Chinach wiele wieków temu, miało więc sporo czasu, żeby się rozwinąć. Dzisiejsze dzieła mistrzów carvingu, choć inne od tych sprzed wieków, wciąż zapierają dech w piersiach.

Początki sztuki dekorowania owoców sięgają już około VII wieku, ale to wykwintne rzemiosło musiało poczekać jeszcze około 300 lat zanim zaczęło rozprzestrzeniać się po krajach Dalekiego Wschodu. Wtedy to mniej więcej dotarło do Tajlandii, która dziś słynie z najwybitniejszych mistrzów oraz najbogatszych i najbardziej wyrafinowanych dzieł. Nic w tym zresztą dziwnego, bo właśnie Tajlandia ma na Wschodzie renomę kraju słynącego z umiłowania przepychu i bogatej ornamentacji. Widać to w architekturze świątynnej, w tradycyjnych strojach tancerek, nic więc dziwnego, że ma to swoje odzwierciedlenie także w stylu owocowo-warzywnych rzeźb na tajskich stołach.

Z masła i ryżu

Ludowe i bardzo charakterystyczne tajskie motywy pojawiają się często jako element rzeźb

z owoców i warzyw, ale również z masła czy ryżu.

Aż do początków XIX wieku azjatyckie jadalne arcydzieła cieszyły oczy i podniebienia wyłącznie najbogatszych arystokratów i dworzan. Potem carving zyskał na popularności także wśród ludu, a na początku XX wieku zaczęto tego niecodziennego rzemiosła nauczać w tajskich szkołach. Obecnie naukę rzeźbienia w owocach i warzywach, która w Tajlandii nazywa się Kae-Sa-Luk rozpoczynają dzieci w wieku 11 lat, a jej kontynuacja ma miejsce w gimnazjach i szkołach średnich, jak również, fakultatywnie na uniwersytetach.

Dziś, jej nie tylko tajskich, ale również chińskich i europejskich mistrzów można podziwiać przede wszystkim na rozmaitego rodzaju konkursach, choć sztuką carvingu nie gardzą też szefowie kuchni najlepszych hoteli i restauracji, niekiedy stawiając sobie wręcz za punkt honoru, aby serwowane tam potrawy miały jak najbardziej wyrafinowany wygląd.

Z czasem carving, jak każda inna dyscyplina sztuki doczekał się rozróżnień na poszczególne szkoły i odmiany. Mówi się więc o najbardziej tradycyjnym i zdobnym w ornamenty carvingu tajskim, chińskim, który charakteryzuje się swoistymi wycinankami z owocowych skórek oraz prostym choć

kurencją, przyciągającą tłumy na wystawy i prezentacje są dużych rozmiarów przestrzenne rzeźby wykonywane z warzyw i owoców.

Zrób to sam

Najbardziej złożone wzory wymagają niekiedy wielu godzin pracy poprzedzonych długimi latami praktycznego treningu. Te są domeną mistrzów, z którymi nie warto stawać w szranki. Jednak prostsze dekoracje z owoców i warzyw możemy wykonać samemu i przy odrobinie cierpliwości i koncentracji wyczarować z nich naprawdę efektowne kompozycje. Ci, którzy próbowali mówią, że nader łatwo jest połknąć bakcyla i już po kilku próbach

czujemy się na tyle pewnie, że do głowy zaczynają nam przychodzić własne pomysły.

Wycinanki dobrze jest zacząć od melonów, arbuzów, rzodkiewek i innych na tyle twardych warzyw lub owoców, żeby z łatwością utrzymywały właściwą formę po wyrzeźbieniu. Takie kolorowe dzieła sztuki są doskonałą atrakcją domowych przyjęć, przykuwają wzrok wszystkich zgromadzonych i stanowią wspaniały element oprawy uroczystości, których szczególny charakter pragniemy podkreślić.

Carvingowa skrzynka z narzędziami

Profesjonalne zestawy narzędzi do carvingu to dziesiątki elementów i niekiedy również astronomiczne ceny. Zacząć się dobrze bawić możemy już co prawda mając tylko jeden cienki nożyk, jednak kilka podstawowych rodzajów noży otwiera przed nami całkiem spory świat nowych możliwości. Oto kilka najpopularniejszych, wraz z zastosowaniem:

Noże o przekroju w kształcie litery„U“ są najlepsze do owalnych i półokrągłych nacięć.

Noże o przekroju w kształcie litery „V“ przydają się do robienia nacięć trójkątnych, na przykład w przypadku rzeźbienia ornamentów w kształcie liści.

Sierpowato zagięty nóż świetnie wycina litery i inne precyzyjne kształty na większych owocach i warzywach.

Przypominający pazur dzikiego zwierzęcia, tzw. nóż syjamski umożliwia tworzenie naprawdę skomplikowanych wzorów oraz obróbkę najdrobniejszych warzyw i owoców.

Prostym długim nożem dokonujemy wstępnej obróbki, zwłaszcza większych kawałków „tworzywa”.

Kuchenne nożyce przydają się do nacinania płaskich elementów rzeźbionych liści.

Tzw. łyżeczka do melona to niezastąpione narzędzie do wycinania kulek z miąższu melonów, arbuzów, ogórków czy ziemniaków.

Podważenie Testamentu, czy to możliwe?

W przeciwieństwie do tego w co wielu nie może uwierzyć, ostatnia wola, czyli testament nie jest dokumentem, który nie może być podważony, co oznacza, że istnieją przepisy, które mogą obejść to, czego życzy sobie osoba w swojej ostatniej woli. Jedną z sytuacji, kiedy wola zmarłego

może zostać podważona prawnie, zdarza się w przypadku wydziedziczenia współmałżonka.

Całkowite wydziedziczenie małżonka jest praktycznie niemożliwe w Nowym Jorku.

Jeśli chodzi o planowanie zabezpieczenia swojego majątku, w którym ktoś chciałby ograni -

czyć to, co prawnie należy się małżonkowi, jak zabezpieczyć dzieci z pierwszego związku, związku pozamałżeńskiego, należy skontaktowanie się z adwokatem, aby dokładnie skonstruować plan odpowiedni dla każdego indywidualnie, aby uniknąć sytuacji gdzie ostatnia wola spadkodawcy będzie podważona.

Prawo Nowego Jorku chroni współmażonka przed wydziedziczeniem, tzw. “elective share”. Udział ten, określony w ustawie, wskazuje, że pozostały przy życiu małżonek ma prawo do $50 000 lub 1/3 całości majątku zmarłego, w zależności od tego, która z nich jest większa. Jest to niezależnie od tego, co zapisane jest w testamencie.

Oznacza to, że testament, który pozbawił małżonka dziedziczenia, może być podważony na podstawie prawa które nie pozwala na wydziedziczenie małżonka w stanie Nowy Jork. Na przykład, jeśli jeden z małżonków chce pozostawić 100% swojego majątku swoim dzieciom, a małżonek występuje o tę część jaka prawnie mu przysługuje, zapis

dla dzieci zostanie zredukowany, aby odzwierciedlić 1/3 majatku, część do której małżonek ma ustawowe prawo.

Aby uniknąć powyższej sytuacji, można sporzadzić umowę przedślubną (podpisana przed ślubem) lub umowa po zawarciu małżeństwa (podpisana po ślubie) współmałżonek może zrzec się dziedziczenia nieodwołalnie. Jest to również proces prawny, w którym obie strony powinny mieć swojego prawnika, a umowa musi być odpowiednio przygotowana i podpisana.

Jeśli chodzi o planowanie zabezpieczenia swojego majątku, tylko adwokat będzie w stanie powiedzieć, jakie są opcje, jeśli chodzi o dziedziczenie własności. Jeśli rozważasz wydziedziczenie małżonka, członka rodziny, a nawet dziecka, najlepiej skorzystać jest z porady prawnej, aby mieć pewność, że twoje życzenia beda spełnione po śmierci, a twoja wola nie stanie się podstawa do bolesnych i długotrwałych sporów sądowych.

Mecenas Joanna Gwóźdź

BARAN Pod wieloma względami będzie to dla Ciebie niesamowity, wyśmienity, fantastyczny tydzień. Na polu miłosnym i uczuciowym zaś – być może jeden z lepszych w skali ostatnich kilkunastu lat! Sukcesy będą przychodzić do Ciebie z łatwością, lekkością i swobodą, jakiej już dawno nie było w Twoim życiu.

BYK Rozleniwienie, niechęć do pracy i zawodowej rywalizacji wprawdzie uchroni Cię przed negatywnymi konsekwencjami wyścigu szczurów, oszczędzi czas i energię, którą trzeba by było poświęcić na walkę o pieniądze i pozycję w firmie.

BLIŹNIĘTA Jak zwykle o tej porze roku dopadają Cię huśtawki samopoczucia i nastroju. W pracy zaś i w interesach cały czas jesteś na fali, co dobrze wróży Twoim ambitnym planom zawodowym.

RAK Już od bardzo dawna praca nie sprawiała Ci takiej przyjemności, satysfakcji i zadowolenia, jak będzie mieć to miejsce właśnie w tych dniach. Przyciśnij więc gaz do dechy.

LEW W znakomitym stylu uporasz się z dużą ilością spraw i problemów, które narosły w ostatnim czasie. Ten tydzień przyniesie spore przyspieszenie w pracy, na polu finansowym i w interesach.

PANNA Nienajlepiej zapowiada się dla Ciebie ten przedwiosenny tydzień, choć zdecydowanie lepiej, niż poprzednie. Krótka wieczorna medytacja pomoże Ci odzyskać spokój i emocjonalną równowagę.

WAGA Przed Tobą niezwykle ważny tydzień. Jest szansa na to, że przyspieszysz rozwiązanie najbardziej pilnych spraw i problemów, że odrobisz straty i staniesz na nogi po kilku trudnych i nieprzyjemnych tygodniach.

SKORPION Nie oczekuj od siebie w tym tygodniu szczególnego zaangażowania, skuteczności i efektywności. Wiele spraw będzie szło, jak po grudzie, a ogrom wysiłku, poświęcenia i energii, którą będziesz wkładać w realizowane przedsięwzięcia, nijak nie będzie odpowiadać osiąganym wynikom.

STRZELEC Imponujące tempo i doskonałe wyniki w niemal każdej dziedzinie i sferze życia – to wspaniała perspektywa na te trudne zdrowotnie i emocjonalnie dni przedwiośnia.

KOZIOROŻEC. Przed Tobą trudny, męczący, wyczerpujący, pełen stresu i emocji tydzień. Jak co roku, końcówka lutego to dla Ciebie niezbyt korzystny moment roku. Najmocniej odczujesz to na polu zdrowotnym, oraz w relacjach uczuciowych.

WODNIK Pierwsze oddechy wiosennej pogody napełnią Cię optymizmem, nadzieją i wiarą w to, że sprawy idą w dobrą stronę, że wszystko układa się według planu. Te pozytywne nastroje to nie tylko konsekwencja coraz dłuższego dnia i większej porcji słonecznej pogody.

RYBY Odrobienie towarzyskich zaległości, poprawę w relacjach z bliskimi, uspokojenie sytuacji w związku przynoszą Ci przyjazne wpływy koniunkcji Słońca, co sprawia, że mocno złagodzi się atmosfera wszędzie tam, gdzie emocji, nerwów i nieporozumień do tej pory nie brakowało.

Strona pochodzi z miesięcznika PLUSik, który jest doskonałym uzupełnieniem edukacji i wartościową rozrywką dla najmłodszych czytelników. Prenumerata dostępna na stronie www.plusik.us

Zobacz, który list trafi do której skrzynki. Pokoloruj skrzynki i listy w parach na ten sam kolor.

UWAGA! Nie wszystkie listy trafiają do skrzynki, a do jednej ze skrzynek trafiają aż dwa.

GOŚCIE SPECJALNI

Mr. Geno

Mr. Jack

DJ Junior US

DJ Top Secret

Daniel Band

W Nowym Jorku pracownicy domowej opieki zdrowotnej zapewniają niezbędne usługi osobom starszym i niepełnosprawnym. Przed 2015 rokiem pracodawcy mogli klasyfikować takich pomocników domowych jako zwolnionych z nadgodzin na mocy federalnej ustawy o standardach pracy (FLSA). Aktualne federalne, stanowe i miejskie przepisy dotyczące płacy minimalnej i nadgodzin mają zastosowanie także do pracowników domowych. Pomimo tych prawnych zabezpieczeń, naruszenia płac i godzin pracy są nadal zbyt powszechne w branży domowej opieki zdrowotnej. Pracownikom opieki domowej należy wypłacać minimalne wynagrodzenie zgodnie z obo -

Zgłoś się do nas!

wiązującymi stanowymi przepisami dotyczącymi wynagrodzeń. Ponadto pracownicy domowej opieki zdrowotnej mają prawo do nadgodzin, przerw i płatnych urlopów. Należy pamiętać, że zarabianie poniżej płacy minimalnej lub brak wynagrodzenia za nadgodziny to formy kradzieży wynagrodzenia, za które należą się nie tylko zarobione wypłaty, ale też liczne odszkodowania i odsetki.

Pracownicy domowej opieki zdrowotnej, którzy nie mieszkają w swoim miejscu pracy, mają prawo do nadgodzin za wszystkie godziny powyżej 40 tygodniowo, podczas gdy pracownicy mieszkający na stałe w mieszkaniu chorego muszą otrzymywać nadgodziny za wszystkie godziny powyżej 44 godzin tygodniowo.

Pracownicy domowej opieki

zdrowotnej często pracują na zmianach trwających po 24 godziny lub dłużej, wliczając w to czas na sen. Po dwóch orzeczeniach sądu apelacyjnego w 2017 roku, w których stwierdzono, że pomocnicy zajmujący się opieką zdrowotną w domu byli uprawnieni do otrzymywania płacy minimalnej za wszystkie 24 godziny ich zmiany, Departament Pracy Stanu Nowy Jork (DOL) wydał nadzwyczajne rozporządzenie wyjaśniające zasadę płacy minimalnej postanawiąjace, że pracownicy domowej służby zdrowia powinni otrzymywać wynagrodzenie za całą 24-godzinną zmianę. Dzieje się tak, ponieważ pracownicy ci rzadko - jeśli w ogóle - mają nieprzerwany sen. Klienci potrzebują ich uwagi o każdej porze, wymagając od tych pracowników wstawania i ciągłej opieki.

W Nowym Jorku opiekunowie domowi mają prawo do przerwy na posiłek trwającej co najmniej 30 minut pod warunkiem, że przepracują 6 godzin lub więcej. Ponadto, zgodnie z prawem stanu Nowy Jork, opiekunowie domowi maja prawo do trzech dni płatnego urlopu rocznie, podczas gdy pomocnicy w mieście Nowy Jork mają prawo do

dodatkowych 2 dni płatnego urlopu po przepracowanym roku pracy. Wiele pracowników domowej opieki zdrowotnej to kobiety, które są bardziej narażone na kradzież płac, a także na dyskryminację i nękanie. Jeśli jesteś opiekunem domowym, któremu nie wypłacono minimalnego wynagrodzenia i nadgodzin, lub nie zapewniono przerw i płatnego urlopu, chętnie Ci pomożemy.

Możemy pomóc Ci złożyć pozew, aby odzyskać wynagrodzenie, odszkodowanie i odsetki od pracodawcy, lub złożyć pozew zbiorowy w imieniu twoim i twoich współpracowników. Jeśli padłeś też ofiarą dyskryminacji lub nękania, będziemy walczyć o Twoje prawo do znaczącej rekompensaty. Pamiętaj, że twój status imigracyjny nie ma znaczenia w tego typu sprawach. Zgłoś się do naszej kancelarii!

Mecenas Nicole Brenecki

Kancelaria Jodré Brenecki LLP 101 North 10th Street, Suite 303 Brooklyn NY 11249 Tel.: (347) 563-2605

Email: nicole@jodrebrenecki.com

Rozwiązanie krzyżówki prześlij do nas e-mailem na adres ogloszenia-ny@tygodnikplus.com lub na nasz adres pocztowy 63 Union Blvd, Wallington NJ 07057 wraz z podaniem imienia, nazwiska i dokładnego adresu. Wszystkie prawidłowe rozwiązania przesłane do dnia 13.4.26r. wezmą udział w losowaniu nagrody. Dane laureata obecnej krzyżówki zamieścimy na naszej stronie w dniu 20.4.26r. Nadesłanie przez Czytelnika rozwiązania krzyżówki oznacza, iż wyraża on zgodę na opublikowanie imienia, nazwiska oraz miejsca zamieszkania na liście laureatów. Rozwiązania prosimy przysyłać tylko raz. Duplikaty będą kasowane.

SPONSOREM NAGRODY JEST:

NAGRODA TYGODNIA:

Darmowa wejściówka dla 2 osób na XVII Festiwal Tygodnika PLUS 30 - 31 maja 2026

Za prawidłowe rozwiązanie krzyżówki z nr.13 (794) nagrodę wylosowała Pani Lucyna Ochędowska z Ridgewood. Gratulujemy!

Hasło – „Katar wodzi za nos człowieka”

Książka słuchana a czytana. Co lepiej działa na mózg?

Czytanie to stosunkowo nowoczesny wynalazek. Towarzyszy nam od około 5 tys. lat. Niemniej XX wiek przyniósł jeszcze nowocześniejsze rozwiązanie – książkę słuchaną, potocznie zwaną audiobookiem. Na początku treść nagrywano na płytę gramofonową, potem taśmę, a obecnie półki wirtualnych bibliotek uginają się pod ciężarem powieści, audioseriali czy podcastów. Czy mózgowi robi różnicę, czy słucha, czy czyta?

twarzania dźwięku i tonu głosu, co może wpływać na większe zaangażowanie emocjonalne. Jednocześnie słuchając, skupiamy się często na innych czynności, np. sprzątamy lub prowadzimy samochód, a to nieraz ogranicza przyswajanie tekstu i percepcję. Możemy wtedy częściej gubić wątek, odlatywać myślami, mniej rozumieć i zapamiętywać. Z kolei papier pozwala szybciej powrócić do pewnych fragmentów i osiąść mocniej w świecie opisywanym na kartach książki, gdy nic nas nie odrywa. Dodatkowo przy przyswajaniu wiedzy, książka

Nie zawsze postęp to zło. W przypadku prężnie powiększanych zasobów audiobibliotek i coraz większego grona osób, które zamieniają papier na dźwięk, wydaje się, że nowe rozwiązanie niczego nie odbiera. Jak dowodzą badania, nasz mózg na tym nie traci, bo aktywizuje praktycznie te same obszary.

„Coraz więcej osób pochłania informacje za pośrednictwem audiobooków, podcastów, a nawet tekstów audio. Tymczasem nasze badanie pokazuje, że niezależnie od tego, czy słuchają, czy czytają te same materiały, przetwarzają informacje semantyczne podobnie” – zaznacza prof. Fatma Deniz, neurobiolożka, główna autorka badania przeprowadzonego na University of California w Berkeley. Polegało ono na tym, że dziewięć osób najpierw wysłuchało podcastów z „The Moth Radio Hour”, a następnie je przeczytało.

Naukowcy w tym czasie przeskanowali ich mózgi za pomocą rezonansu magnetycznego (fMRI) i stworzyli mapy, by pokazać, co w tym czasie w nich zachodzi. Okazało się, że czytanie i słuchanie książek stymuluje praktycznie te same części mózgu. Jedyną istotną różnicą jest droga przekazywania informacji – wzrok lub słuch.

Z kolei badania przeprowadzone na Uniwersytecie Johnsa Hopkinsa dowodzą, że słuchacze książek zapamiętują średnio 92 proc. informacji, a tradycyjni czytelnicy – 94 proc. Różnica znikoma.

CZYTAĆ CZY SŁUCHAĆ KSIĄŻKI?

Trudno rozstrzygnąć. Jeden i drugi sposób ma swoje zalety. Gdy słuchamy przekazu i jesteśmy skupieni na tekście, a narracja jest barwna, dochodzi dodatkowo do zaangażowania obszarów prze -

U zdecydowanej większości pacjentów słuchających audiobooka nastąpiło zmniejszanie lęku i poprawa skurczowego i rozkurczowego ciśnienia krwi, natomiast w grupie kontrolnej nie było żadnych znaczących zmian. Badanie może być podstawą – przy zastrzeżeniu, że dotyczy wąskiego grona pacjentów i brak jest oceny długofalowych efektów terapii – do wniosku, że audiobooki mogłyby być terapią wspomagającą, szczególnie w sytuacjach stresowych. Podobne wnioski wyciągnięto z badania opublikowanego w kwartalniku „Hemodialysis International”, przeprowadzonego również na 60 pacjentach otrzymujących hemodializę. Po 4 tygodniach u tych, którzy słuchali podczas terapii audiobooków, zauważono poprawę parametrów życia, zdrowia psychicznego i fizycznego, lepsze funkcjonowanie społeczne. W grupie kontrolnej obserwowano jedynie poprawę w funkcjonowaniu społecznym.

DWA OŚRODKI PRZETWARZANIA JĘZYKA

pozwala na sprawniejszą jej weryfikację, zaznaczanie interesujących i potrzebnych fragmentów tekstu.  Niewątpliwie jednak czytanie, jak i słuchanie książek stymuluje neuroplastyczność mózgu, czyli tworzy nowe połączenia neuronowe. To wspiera zdrowie mózgu, spowalnia jego starzenie.

Istnieją także badania, choć zazwyczaj na małej liczbie pacjentów, dotyczące wpływu audiobooków na obniżenie lęku i parametry życiowe u pacjentów. W Izmirze w Turcji przeprowadzono badanie z udziałem 60 pacjentów poddawanych nieinwazyjnej wentylacji mechanicznej (NIMV) w Klinice Chorób Klatki Piersiowej szpitala uniwersyteckiego. Podzieleni zostali na dwie grupy. 30 pacjentów wybrało książkę, którą odtwarzano im przez słuchawki. Pozostali poddani byli tylko rutynowej opiece.

Dlaczego rozumiemy język? W lewej półkuli mózgu znajdują się dwa ośrodki, które współpracują przy przetwarzaniu językowym. Ośrodek Wernickiego (tylna część płata skroniowego) odpowiada za identyfikację słów czy zdań, czyli rozumienie mowy, a ośrodek Broki (przednia dolna część płata czołowego) za jej wytwarzanie – planowanie ruchów artykulacyjnych.

„Poza tym w całym mózgu obecne są także inne obszary, które uczestniczą w procesach językowych. Należą do nich m.in. przedni zakręt obręczy, zakręt nadbrzeżny, górny płat ciemieniowy i boczna kora przedczołowa. Ich sprawna współpraca pozwala prawidłowo porozumiewać się za pomocą mowy” – wyjaśniają eksperci Instytutu Neuronauki Integracyjnej na stronie internetowej.

Jednak głębokie rozumienie tekstu nie zależy od tego, czy przyswajamy go za pomocą uszu czy oczu. Dlatego nowoczesne książki (audiobooki) są tak samo nieocenione, co tradycyjne we wzbogacaniu języka, wyobraźni, ograniczaniu neurodegradacji mózgu i rozwijaniu pamięci.

Źródło: zdrowie.pap.pl

Kobiety u fundamentów Stanów Zjednoczonych

Historia powstania Stanów Zjednoczonych najczęściej opowiadana jest przez pryzmat wielkich mężczyzn: generałów, polityków i tak zwanych ojców założycieli. W podręcznikach i popularnych opowieściach dominują nazwiska przywódców wojskowych i twórców konstytucji. Tymczasem od samego początku kobiety odgrywały istotną rolę w kształtowaniu młodego państwa – choć przez wiele dziesięcioleci ich wkład pozostawał w cieniu oficjalnej narracji historycznej.

Narodziny amerykańskiej niepodległości nie dokonały się wyłącznie na polach bitew ani w salach obrad kongresu. Rewolucja rodziła się również w domach, warsztatach i gospodarstwach prowadzonych przez kobiety. To właśnie tam powstawało zaplecze ekonomiczne i społeczne, bez którego walka kolonii o niezależność nie mogłaby się utrzymać.

W czasie wojny o niepodległość kobiety przejmowały obowiązki mężczyzn, którzy walczyli na froncie. Prowadziły farmy, sklepy i rzemieślnicze warsztaty, zajmowały się handlem, a także organizowały produkcję żywności i odzieży dla armii. Pracowały jako pielęgniarki, kucharki i kurierki, przekazując informacje między oddziałami. Niektóre angażowały się także w działalność szpiegowską.

W historii zapisały się również kobiety, które bezpośrednio uczestniczyły w walkach. Jedną z najbardziej znanych postaci jest Molly Pitcher –symboliczna bohaterka wojny o niepodległość, która według przekazów zastąpiła rannego męża przy armacie podczas bitwy. Choć część tej historii ma charakter legendy, dobrze oddaje ona skalę zaangażowania kobiet w wydarzenia epoki.

WOLNOŚĆ NIE DLA WSZYSTKICH

Paradoks narodzin Stanów Zjednoczonych polegał na tym, że walka o wolność od samego początku nie obejmowała wszystkich mieszkańców nowego kraju. Kobiety współtworzyły fundamenty państwa, ale formalnie nie zostały uznane za pełnoprawne obywatelki. Demokracja budowana na ideach równości i wolności była projektem niepełnym – obejmowała przede wszystkim białych mężczyzn posiadających majątek.

Jednym z najważniejszych kobiecych głosów epoki była Abigail Adams, żona przyszłego prezydenta John Adams. W swoich listach do męża apelowała, aby tworząc nowe prawo dla młodej republiki, „pamiętać o kobietach”. Jej słowa były jednym z pierwszych wyraźnych sygnałów, że idea wolności w Ameryce pozostaje niepełna, jeśli nie obejmuje praw kobiet.

Choć postulaty Abigail Adams nie znalazły wówczas odzwierciedlenia w prawie ani w konstytucji, stały się symbolicznym początkiem długiej walki o równe prawa.

XIX WIEK – PRACA, EDUKACJA I POCZĄTKI RUCHU KOBIET

W XIX wieku Stany Zjednoczone rozwijały się w niezwykle szybkim tempie. Rozszerzanie granic kraju, rozwój przemysłu i urbanizacja zmieniały strukturę społeczną. Kobiety odgrywały w tych przemianach ogromną rolę, choć często pozostawały niewidoczne w oficjalnych opisach historii.

Pracowały w fabrykach tekstylnych, na farmach oraz w gospodarstwach domowych. W wielu miastach młode kobiety stanowiły znaczną część siły roboczej w rozwijającym się przemyśle. Jednocześnie coraz więcej z nich zaczęło zdobywać wykształcenie. Powstawały szkoły żeńskie, a niektóre uczelnie zaczęły stopniowo otwierać swoje drzwi dla kobiet.

XIX wiek był także czasem intensywnej działalności społecznej. Kobiety angażowały się w ruchy reformatorskie – walczyły z niewolnictwem, alkoholizmem i analfabetyzmem. Właśnie w tych środowiskach zaczęły rodzić się pierwsze zorganizowane działania na rzecz praw kobiet. Warto jednak pamiętać, że doświadczenia

kobiet w tamtym okresie były bardzo zróżnicowane. Inaczej wyglądało życie białych kobiet z północnych stanów, inaczej kobiet zniewolonych na plantacjach Południa, a jeszcze inaczej rdzennych Amerykanek wypieranych z własnych ziem. Dla wielu z nich walka o prawa kobiet była jednocześnie walką o podstawową godność i prawo do życia w wolności.

PRAWO GŁOSU – PRZEŁOM XX WIEKU

Po wielu dekadach protestów, marszów i kampanii społecznych kobiety w Stanach Zjednoczonych osiągnęły jeden z najważniejszych celów swojego ruchu. W 1920 roku ratyfikowano Nineteenth Amendment to the United States Constitution, która zagwarantowała kobietom prawo głosu.

Był to moment przełomowy w historii amerykańskiej demokracji. Po raz pierwszy kobiety mogły w pełni uczestniczyć w procesie politycznym i wpływać na decyzje dotyczące przyszłości kraju. Z czasem zaczęły coraz aktywniej działać w polityce lokalnej i krajowej, angażując się w sprawy edukacji, opieki społecznej czy praw pracowniczych.

Choć zdobycie prawa wyborczego było

ogromnym krokiem naprzód, nie oznaczało jeszcze pełnej równości. W wielu stanach Afroamerykanki nadal napotykały bariery utrudniające im udział w wyborach, które zniknęły dopiero wraz z reformami praw obywatelskich w latach 60. XX wieku.

WOJNY I KRYZYSY – KOBIETY W CENTRUM WYDARZEŃ

XX wiek przyniósł Stanom Zjednoczonym wielkie wyzwania: dwie wojny światowe oraz wielki kryzys gospodarczy. W momentach, gdy miliony mężczyzn trafiały na front, kobiety przejmowały ich role w gospodarce.

Pracowały w fabrykach, stoczniach i zakładach zbrojeniowych, stając się niezbędnym elementem funkcjonowania państwa w czasie wojny. Symbolem tego okresu stała się postać Rosie the Riveter – ikona propagandowa przedstawiająca kobiety pracujące w przemyśle wojennym.

Równocześnie rosła rola kobiet w życiu publicznym. Jedną z najważniejszych postaci tamtej epoki była Eleanor Roosevelt. Jako Pierwsza Dama nadała tej funkcji zupełnie nowy wymiar, aktywnie angażując się w działania społeczne i promując prawa człowieka zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i na arenie międzynarodowej.

AMERYKA WSPÓŁCZESNA –DZIEDZICTWO I DALSZA DROGA

Dziś kobiety są integralną częścią życia publicznego w Stanach Zjednoczonych. Pełnią funkcje polityczne, kierują wielkimi przedsiębiorstwami, prowadzą badania naukowe i angażują się w działalność społeczną. Ich wkład w rozwój kraju jest ogromny i niepodważalny.

Jednocześnie debata o równości nadal trwa. Współczesne dyskusje dotyczą między innymi różnic w wynagrodzeniach, reprezentacji kobiet w polityce oraz dostępu do stanowisk kierowniczych. Historia pokazuje jednak, że zmiany w amerykańskim społeczeństwie często dokonują się stopniowo – poprzez konsekwentne poszerzanie granic wolności.

Historia kobiet w Stanach Zjednoczonych jest historią wytrwałości, pracy i walki o widzialność. Ameryka nie została zbudowana wyłącznie przez ojców założycieli. Jej fundamenty stworzyło całe społeczeństwo – a kobiety odegrały w tym procesie rolę znacznie większą, niż przez wiele lat chciano przyznać.